Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus sive biblioteca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque eccelesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocentii III tempora floruerunt .."

See other formats 


Google 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  prcscrvod  for  gcncrations  on  library  shclvcs  bcforc  it  was  carcfully  scanncd  by  Googlc  as  part  of  a  projcct 

to  make  the  world's  books  discoverablc  onlinc. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  cxpirc  and  thc  book  to  cntcr  thc  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subjcct 

to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expircd.  Whcthcr  a  book  is  in  thc  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 

are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  cultuie  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discovcr. 

Marks,  notations  and  other  maiginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  flle  -  a  reminder  of  this  book's  long  journcy  from  thc 

publishcr  to  a  library  and  fmally  to  you. 

Usage  guidelines 

Googlc  is  proud  to  partncr  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  thc 
public  and  wc  arc  mcrcly  thcir  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  tliis  resource,  we  liave  taken  stcps  to 
prcvcnt  abusc  by  commcrcial  partics,  including  placing  lcchnical  rcstrictions  on  automatcd  qucrying. 
Wc  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  Wc  dcsigncd  Googlc  Book  Scarch  for  usc  by  individuals,  and  wc  rcqucst  that  you  usc  thcsc  filcs  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfivm  automated  querying  Do  nol  send  aulomatcd  qucrics  of  any  sort  to  Googlc's  systcm:  If  you  arc  conducting  rcscarch  on  machinc 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  laige  amount  of  tcxt  is  hclpful,  plcasc  contact  us.  Wc  cncouragc  thc 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attributionTht  GoogXt  "watermark"  you  see  on  each  flle  is essential  for  informingpcoplcabout  thisprojcct  and  hclping  thcm  lind 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatcvcr  your  usc,  rcmember  that  you  are  lesponsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
bccausc  wc  bclicvc  a  book  is  in  thc  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countrics.  Whcthcr  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  wc  can'l  offer  guidance  on  whether  any  speciflc  usc  of 
any  speciflc  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearancc  in  Googlc  Book  Scarch  mcans  it  can  bc  uscd  in  any  manncr 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liabili^  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Googlc's  mission  is  to  organizc  thc  world's  information  and  to  makc  it  univcrsally  acccssiblc  and  uscful.   Googlc  Book  Scarch  hclps  rcadcrs 
discovcr  thc  world's  books  whilc  hclping  authors  and  publishcrs  rcach  ncw  audicnccs.  You  can  scarch  through  thc  full  icxi  of  ihis  book  on  thc  wcb 

at|http://books.qooqle.com/| 


-rni^rre^Oaccioa  fixo/ 


H 


CURSUS   CftMPLEtUS, 

SEU  BIBLIOTHECA  DNIVERSALTS,  mTEGRA,  UNIFORMIS,  COMMODA,  GB90N0MICA, 

OMNHII SS.  PHTRIIM,  DOdOftliN  SCRIPTOiUIMOli  BCGLBSIimiCORIIM. 

SIVB   LATINOBU|l,  ^IYB  GRiBCORUM,  ^ 

QUl  AB  JEVO  APOSTOLICO  AD  fEMPORA  INSOCENTU  Hl  (AyNO  1±16)  PRQ  LATINIS 
BT  CONCILII  FLORENTINI  (ANN.  1439)  PRaGRjECIS  FLORUERUNT  : 

REGUSIO    GIIR0N0L06IGA 

OMNIUM  QU^  EXSTITERE  MONDMENTORUM  CATIIOLIC.E  TRADITIONIS  PER  QUINDECIM  PRIMA 

BCCLESLE  S^CULA, 

iUXTA  BDITIONES  ACCURATISSIM A8,  INTBR  8B  CUMQUB  NONHnLLIS  C0DICIBU8  MANUSCRIPTIS  COLLATAS,  PBRQUAM  DILIOBN- 

TBR   CASTIGATA;    DISSERTATIONIBUS,   COMMBNTARIIS,    VAiAaQUB    LBCTlONUaB    CONTINBAtBR     ILLUSTRATa;   0MNIBU8 

OPERIBUS  POST  AMPLISSIMAS  EDITIONBS  QUvB  TRIBUS  N0¥I8SIMIS  SiSCULIS  DBBE.XTUR  ABSOLUTAS  0BTBCTI8,  AUCTA;^ 

INDICIBUS  PARTICULARIBUS  ANALYTICIS,  SINGULOS  SIVB  TOMOS  SIYB  AUCT0RB8  ALICUJU8  MOMBNTI SUBSBQUBNTI- 

BUS,^NATA;  CAPITULIS  INTRA  IPSUM  TBXTUM  RITB  DISP0SITI8,  NBCNON  BT  TITULI8  8IMOULARUM  PAOINA- 

RtlsMAROINBM  SUPERIOREM  DISTINgAnTIBUS  SUBJECTAMQUB  MATBRIAM  SIGNIFICANTIBUS,  ADORNA- 

TA  ;    OPBRIBUS    CUM     DUBII8,    TUM     APOCRTBHIS,     ALIQUA    YBRO    AUCTORITATB      IN     ORDINB 

AD    TRAOITIONBM  ECCL,B8IA8TICAM   P0LLBNTIBU8,  AMPLIPICATA    ; 

bUCBNTIS   BT   AMPLIUS   LOCUPLETATA   INDICiq,US  AUCTORUM    SICUT   ET  OPBRUM,   ALPHABBTICIS.    CHR0N0L00ICI8,    8TAT1- 

STICIS,   STNTUBTICI8,  ANALTTICIS,  ANlk.00IClSy  IN  QUODQUB   RBLIOI0NI8  PUNCTqM,   HMMATICUM,    MORALB,   LITUB- 

raCUM,    CANONICUM,    DI8CIPLINARB,    HISTORICUM,    BT    CUNQEIA    AUA    8INB  ULLX  BxBbPTIONB;   8ED  PRS8BRTIM 

DUOBUS    INDICIBU8    IMMEN8IS    BT    OBNBRALIBUS^    ALTBRO    SCILICBT    RBRQIIi    ^ff^    G0N8ULT0,    QUIDQUID 

NON   SOLUM   TALIS    TALISVB   PATBR,    VBRUM    BTIAI^  UNUSQUISQUB    PATRHli^   NB   UNO     QUIDBM    OMISSO, 

IN      QUODUBBT     THBMA      8CRIPSERIT,     UNO      INTUITU      C0N8PIGIATUR ;      ALTBRO     SCRIPTUR>B 

SACR^,   BX  QUO   LBCTORI    COMPERIRB    8IT    OBVIUM    QUINAM    PATRE8   BT   IN   QUIBU8    OPBRUM 

SUORUM     LOCIS     8IN0UL0S     StNOULORUM     UBRORUM     8.     8CRIPTURJI    VBR8U8,     A    PBIMO 

OBNBSEOS  USQUE  AD  NOVISSIMUM  AP0CALTPSI8,   COMMBNTATI   SINT: 

EDITIO   ACCURATIS8IMA,    CiBTBRISQUB    OMNIBUS     FACILB    ANTEPONENDA,     81    PBRPBNDANTUR    CHARACTBRUM     NIT1DITA8, 

i.HARTvB      QUALITAS,      INTEGRITA8     TEXTU8,      PERFBCTIO     CORRECTIONIS,      OPBRUM     RBGU80RUM      TUM     VARIBTA8, 

TUM   NUMERUS,  FORMA    VOLUMINUM    PBRQUAM    COMMODA    BIBIQUB  IN  TOTO  PATROLOOIiB  DBCURSU    CONBTANTBR 

SIMILI3,     PRETII     EXIOUITAS,      PRiBSERTIMQU&    I8TA     COLLBGTIO,     UNA,     MBTHODIGA     BT     CRRONOLOGiaA, 

SEXCBNTORUM    FRAOMBNTORUM    OPUSGULORUMQUB    HAGTBNU8    HIC    ILLIG    SPAR80RIUM,    PRIMUM  AUTEM 

IN   NOSTRA  BIBLIOTHECA,   EX  0PBRIBU8   BT  MSS.  AD  0MNB8  iETATBS,  LOCOS,   LINOUAS  FORMASQUR 

PERTINBNTIBU8,  GOADUNATORUM. 

SERIES   LATINA. 

IN  QDA   PRODEUNT  9kyVB&,  DOCTORES  SCRIPTORESQnB  ECCLBSLE  LATlNiE 

A  TttTOLLIANO  AD  INNOCENTinM  m : 

AGGURANTE   J.-P.    MIGNE, 

BlblloUieen  Oerl  «nlYerMe, 

SIVE    CURSUUM    COMPLETORUM    IN    SINGULOS    SGIENTLE    EGGLESIASTIGiE    RAM08    EDITORB. 


PATROLOGIjE  LATINM   TOMUS   LXXIV 


VITi*:  PATRUM,  SIVR  HISTORIiE  EREMITIGi«  LIBRI  DECEM, 

TOMUS  POSTERIOR 


PARISIIS, 

\PUD  GARNIER  FRATRES,  EDITORES  ET  J.-P.   MIGNE  SUGGESSORES. 

IN   VIA   DICTA  AVENUE'DU'MAINE,   189,   OLIM   CHAUSSEE  DU-MAINE,    127. 

1879 


u 


* 


i* 


#ft 


5». 


^6p.  I 


jt' 


# 


APPENDIX 

AD   MONUMENTA  SEX   PRIORUM   ECCLESIJ:  SiECULORUM 

VITiE  PATRUM 

SIVE 

HISTORLE  EREMITICiE  LIBRI  DECEM 

AUCTORIBUS  8UIS  ET  NITORI  PRISTINO  RESTITUTI 
AC  NOTATIONIBUS  ILLUSTRATI,   OPERA  ET  STUDIO    HeRIBERTI  RoSWEYDI,  ULTRAJECTINI 

E  SOCIETATE  JESU   THEOLOGI. 

ACCEDIT 

OnOMASTICON   RERUM   ET  VERBORUM  DIFFiaUORUM,   CUM  MULTIPLICI   INDICE, 

ETIAM   CONQONATORIO, 
EDITIO   MEMORABILISSIMA    QUiE   ANTUERPLE    PRODUT,    ANNO   DOMINI    MDCXXVni,    EX  OFFICINA    PlANTIMANA» 

NUNG  AUTEM   AGCURATIOR  REVIVISaT» 
NOTISSIMB    CORIUGBNTE    BT    RECEMSENTE 

J.-P.   MIGNE, 

Blbllolheeie  Clerl  ■nlverMe, 

81VB 

CURSUUM    GOMPLETORUM    IN    SINGULOS    SaBNTL£    EGGLESIASTIGiE    RAMOS    EDITORE. 


TOMUS  POSTERIOR.  \[ 


PARISIIS, 

APUD  GARNIER  FRATRES,  EDITORES  ET  J.-P.  MIGNE  SUCCESSORES, 

IN  VU  DIGTA  :  AVENUE-DU-MAINE,  180.  OLIM  CHAUSSEE-DU-MAINE,  127. 

1879 


ELENCHUS    OPERUM 


QVM  IN  HOC  TOMO  LXXIV  CONTINENTUR 


Gol. 

Vilarum  Pntruin  libri  IX  el  X 9 

Appendix  ad  Vitas  Patrum 244 


Addita 


321 


Clichy.  ^.  Ex  typis  Pauli  Dapont,  12,  via  dicta  Bac-dAsni^res  (1708,  11-78) 


YITM  PATRUM, 


SIVE 


60/ 


HISTORIA    EREMITICA. 


CONTINUATIO 


DE  VITIS  PATRUM 

LIBER  NONUS, 

QUI  DICITUR 

PHILOTBEUS,  sive  THEOFBILES, 

AUGTORE  THEODORETO,  CYRI  EPISCOPO, 

INTERPRETE  GENT  lANO  HERVETO. 

PB^LPDHJHi 

Be  hoc  libro  attulimus  quasdam  testimonia  supra^  in  prolegomeno  generali  ii.  Prxter  ea  et 

hxc  nunc  habe. 

DE  AUCTORE   ET   HOG   IPSO    LIBRO    TESTIMONIA. 

Joannes  Damascentu,  orai.  3,  de  Imaginibus,       X.    Synodus  Vll  generalis^  qute  est  n  Nicasna,  act.  4. 

793  'ExTTj<4>tXoOiou  WxopCa^  OgoScuptxou  iictoxo- 
iiouK.upo'j,ei(x6v  ^iov  xou  drfiou  £uu.ea)vo<xouxiov(xou* 
icept  Yotp  'IxaX  ia^  icepixx6v  ioxt  xai  XeYtiv.^^affi  Y^p  oGxcj^ 
ev  PhjuT^xfl  {xeY^vxp  iroXuOp<SXXi)xov  Y^veffOai  xov  ^Spa, 
coc  ^v  aicaai  xoTc  xcov  IpfaoxijpCdDV  icpoicuXaCot^  cix^vac 
auxcf)  ppaveCa^  dtvaaxi^aaiy  (puXa(xif{v  xtvdl  a^taiv  xal 
dta^paXetav  tvxeuO&v  icop((ovxa<  :  «  Ex  Philotheo  Theo- 
doreti  episcopi  Gyriy  iQsancti  Simeonis  id  columDa 
degeDtis  VitaDi;  Dam  de  Italia  quid  attiDet  loqui? 
AiuDteDim  virumhuDC  iD  maximaurbe  Romaua  U8- 
que  adeo  clarum  ac  celebrem  extitisse,  ut  etiam  ia 
omDibus  offlcinarum  vestibulis  homiDes  parvas 
imagines  ipsi  erigereDt,  hiDC  videlicet  praBsidium 
sibi  ac  securitatem  quadam  comparaDtes. 


8coSu)pixou  iictox^icou  Kupou  Ixxou  Biou  £ufxea)v  xou 


fiicaai  xoic  xwv  lpYaaxi)p((tfv  icpoiruXa(ot<  etx6vac  auxcj> 
Bpaye{a<  divaaT^aai,  (puXaxiJv  xtva  ajp tatv  xai  diaodtXetav 
evxeuOev  icop^^ovxa^  :  «  Theodoreti  episcopi  Glyri  de 
Vita  SimeoDis  Stylitae,  cujus  iuitium  est :  SimeoD, 
qui  vaide  magnum  erat  miraculum  orbis.  Et  post 
alia :  Aiunt  euim  hunc  virum  in  maxima  Roma  fa- 
mosissimum  fuisse,  et  qui  in  omnibus  egasterio- 
rum  foribus  iconas  ipsi  Lreves  erigerent,  custo- 
diam  quamdam  sibi  ex  hoc  et  munimem  acqui- 
rentes.  » 


Prologus  Auctoris. 


794  Optimorum  virorum,  et  qui  in  virtute  prsdare  se  exercuere,  pulchrum  quidem  estvidere  certami- 
na,  et  oculis  haurire  utilitatem.  Qusenim  laudantur  dum  cernuntur,  et  dignavidentur  quae  possideantur, 
et  amplectanda  amoreque  prosequenda  exi8tunt,et  ad  ea  comparanda  spectatores  inducunt;  afferunt  autem 
nihilo  seciuB  non  mediocrem  quoque  utilitatem  ejusmodi  rerum  recte  et  ex  virtute  gestarum  narrationes, 
qus  ab  iis  qui  8ciunt,eorum  qui  nesciunt  auribuaolferuntur.  Visum  enim  esse  fldeliorem  audiludicuntali- 
qui;  auditui tamen  flt quoque  (ides,  dum  ex  eorum  qui  dicunt  veritate  ea  quaB  dicuntur  judicat.  Quomodo 
enim  linguaa  et  palato  de  dnicedine,  et  amarore,  et  aliis  hujusmodi  qualitatibus  creditum  est  Judicium,  de- 
que  iis  ferunt  illam  8ententiam;ita  orationum  discemendarumraliocommissa  est  audilui,qui  scit  secernere 
a  noxiis  eas  quaB  aliquam  afferunt  ulilitatem.  Atque  si  utilium  quidem  narrationum  integra  et  incorrupta 
maneret  memoria,  et  non  oblivionis  veluti  caligo  qoaedam  aspersa  labes  efBceret  ut  ea  evanesceret,  de  iis 
QiiqueBcribere  esset  supervaoaneum,  cum  quiB  hinc  percipitur  utilitas^ad  posteros  admodum  facile  perve* 

Patiol  LXXIV.  i 


PHILOTHEUS,  sive,  THEOPHILES. 


CAPUT  PRIMUM. 

JAC0BU8  NI8IBITA  (2.) 

Moy8es  ille  divinus  legislatory  qui  imum  maris 
fundum  aperuit,  et  inundatione  aquarum  aridam 
obruitsolitudinem,etalia  omnia fecitmiracula,8cri- 
psitresgestaseorumsanctorumquifuereantiquitus: 
non  ea  usus  sapientia  quam  acceperat  ab  iEgyptiis, 
sed  splendore  gratis  accepto  a  superis.  Undenam 
enim  alioqui  Abelis  didicisset  virtutem,etEnoch  vir- 
tuli8studium,etNoe  ju8litiam,etMelcbi86dech  pium 
Bawerdotium,  Abrahs  vocationem,  fidem,fortitudi- 
nem,el  qu«  ei  magnae  erat  curae  hospitalitatem|Vulgo 
jactatum  filiisacrificium,eta1iorum  quaeab  eopraB- 
claregestasunt  catalogum ;  et  ut  in  summa  dicam, 
divinorum  virorum  certamina,  victorias,  prseconia, 
nisiintelligentisdiviniqueSpirilusradiosaccepisset? 
798Hocmibi  quoquein  prsesentia  opusestauxilio, 
qui  conoreorum  vitam&criberesanctorum,  qui  pa- 
rum  ante  nos  et  nostris  tempbribus  claruere,  et  ve- 
luti  quasdam  leges  iis  quiimitari  volenl,velimpro 
ponore.  Horum  ergo  sunt  preces  invocandae,  et  in- 
cipiendum  est  narrare. 

Niaibus  est  civitas  in  confinio  regni  Romanorum  et 

Persarum,quae  olim  quidem  erat  Romanis  vectigalis, 

et  eorum  parebat  imperio.  Ex  ea  ortus  magnusille 

Jacobus,  solitariam  vitam  et  quietam  est  amplexus, 

etaltissimorum  montiumoccupatis  verticibu8,inei8 

vitamegit.Vere  quidemet  ffistate  etautumnoutens 

silvis,  et  pro  tecto  babens  ccelum  :  tempore  autem 

hiemis,  antrum  ipsum  excipiebat,  quod  ei  parvum 

praebebat  tegumentum.Habebat  autem  alimentum, 

non  quod  cum  labore  nascitur  et  seritur,  sed  quod 

suasponte  producitur:  jam  exsilvestribus  colligens 

arboribus  fructusqui  sponte  na8cuntur,ct  exherbis 

eas  qu»  sunt  esculentffl,  ethabentur  instarolerum, 

ex  iis  dabat corpori  ea  qu»  satiserantad  vivendum, 

ignis  usum  recusans.  Usus  quoque  lanaeerat  ei  su- 

pervacanaeus ;  asperrimi  enim  caprarum  villi  ejus 

usum  implebant,  exeis  ipsifiebat  et  tunica  et  sim- 

plex  amiculum  .Ita  corpus  affiigens,8piritale  alimen- 

tum  assidue  exbibebat  corpori,etcogitationi8  facul- 

tatem  expurganscontemplantem,et  divini  Spiritus 

perspicuum  efficiens  speculum,  revelata  facie,  ex 

divini  Apostoli  sententia^gloriamDominispeculans, 

in  eamdem  transformabatur  imaginem  a  gloria  in 

gloriam,  tanquam  a  spiritu  Domini  (lCor,  iii).Hinc 

quffl  Dei  erat  in  Deum  fiducia  augebatur  in  dies^et  a 

Deopetens  quae  oportebat  petere,  eastatimaccipie- 

bat.Porroautemhincquoquefuturaprfflvidebatpro- 

phetice,  etvirtutem  adfacienda  miraculaa  sanctis- 

simi  Spiritus  accipiebatgratia.Exhispaucanarrabo, 

et  apostoliciejussplendoris  radium  iis  qui  nesciunt 

aperiam.Yigebatillotemporeinsimulacrahominum 

insania^  et  inanimaa  quidem  statuffldivinum  cuitum 


A  sibi  vendicabant,  Dei  autem  cultus  negligebatur  a 
plurimis :  contemptui  autem  habebantur  qui  eorum 
ebrietatis  nolebant  esse  participe8,quique,  perfecta 
virtute  prsditi,  eaqu»  sunt  discernebant,  et  simu- 
lacrorum  quidem  ridebant  imbecillitatem,  univer- 
sorum  autem  adorabant  opificem. 

Illo  tempore  venerat  in  Persidem,  visurus  plantas 
verffl  religioni8,etei  quam  par  erat  curam  adbibitu- 
ru8.  Gum  is  aotem  fonlem  transmitteret^puellffl  (3) 
quaedam,  qu»  pannos  lavabant,  et  vestes  pedibus 
emundabant,nenovumquidem,etquidecentemprffl 
seseferebat  gravitatem,  sunt  reveritfflhabitum  ;8ed, 
exuto  pudore,et  perfricta  facie  et  impudentibus  ocu- 
lis  divinum  hominem  aspiciebant^nequecapita  ope- 
rientes,  neque  vestes  quas  succinxerant  demittentes. 

n  Hoc  cum  ffigre  tulisset  homo  Dei,  et  vellet  Dei  virtu- 
teminteroporeostendere,utfactomiraculoliberaret 
abimpietate,fontemquidemestex8ecratus,etfluen- 
tumconfestim  evanuii.  Puellas  quoque  estexsecra- 
tus,  et  impudentem  earum  juventutem  castigavitca- 
nis  ante  tempus  inductis,  et  sermonem  factum  est 
consecutum,mutatu8que  est  nigror  pilorum^etsimi- 
les  evaserunt  nuper  plantatis  arboribus,  qus  vere 
circumtectffl  sunt  foliis  auturonalibus.  Es  autem 
cumsicsensissent  supplicium  (nam  et  fontis  fluenta 
efl^ngerant,  et  sua  invicem  capita  intuentes,  videbant 
repentinam  illam  mutationem),  cursu  ad  urbem  con- 
tenderunt,  renuntiatur»  illud  quod  acciderat.  lUi 
autem  cum  accurris8ent,etmagnumJacobaroo£ren- 
dissent,  rogaverunt  ut  iram  compesceret,  et  sup- 
plicium  remitterct.  Ille  autem  non  diu  cunctatus, 

^  Domino  quidem  preces  obtulit,fluentaautem  rursus 
scatere  jussit.  Illa  vero  mox  rursus  e  suis  emanarunt 
penetralibus,  justi  derivata  nutibus.  Illi  autemcum 
hoc  impetrassent,petebant  ut  filiarum  quoque  8ua« 
rum  crinibos  color  suus  redderetur.  Aiunt  autem, 
eum  quoque  concessisse,  requisiisse  autem  puellas 
quffl  illam  acceperant  disciplinam,  etquoniam  non 
venerunt,  reliquissesuppliciuro,  documentum  tem- 
perantie,etargumentummoderationi8,etdivinffivir- 
tutis  perpetuum  et  evidens  monimentum.  Tale  est 
novi  hujus  Moysis  miraculum,  quod  quidem  non  fa- 
cturo  ost  virgffl  percussione^sed  operationem  accepit 
signo  crucis.  Ego  autem  prfflter  miraculum  valde 
quoque  mlror  mansuetudinem ;  neque  eniro,  ut  ma- 
gnus  Elisfflus,impuJentesillas  puellas  ursis  tradidit 

D  immanibus ;  sed  quadam  innoxia  disciplina,  et  que 
dedecoris  porum  halicbat^  usus,  pietatem  simul  do- 
cuit  et  moderationem.  Umo  autem  dixi,  non  ut  pro- 
phetam  saevitiaeaccuBem  (absit  utadeoinsaniam},sed 
ot  ostendam  quod  cum  eamdem  haberet  virtutem  ,ea 
effecit  quae  congruebant  Gbristi  magnitudini  et  novo 
Testaroeuto. 

Is  cum  aliquando  vidisset  judicem  Persam  iniquam 
tulisse  sententiam,quemdam  maximum  lapidero  ,qui 


17 


PHILOTHBUB,  bivs  THBOPUILES. 


18 


prope8ita8erat,ez8ecrata8,Jo88iteumcoDterietdi«  \  Saphiram  8ufrarato8mentito9qaemortitradidit(iii;/. 


epergi  (4),et  illiaeiniqaam  arguere  eententiam.La- 
pide  autem  statim  comminato  in  particnlaa  icume- 
rabiles,  conlerriti  fuere  qui  aderant :  horrore  autem 
plenus  judez^revocavit  qoidem  priorem,alteram  ao- 
tem  joetam  799  tolit  Bententiam.  Et  hic  quoque 
8uumDominame8timitatu8,qaicaroveliet08tendere 
eesnaeponte  ac  lubentem  8ubirepa88ionem,etfaciIe 
si  volai88et  poniieaet  8celeratoB,non  eieintolit  8up- 
plicium.eedllcom  inanimam  verbo  arefacien8,8uam 
ostendit  virtotem  {MaUh.  xxi).  Hanc  ipse  quoqne 
imitans  clementiam,  non  puniit  iiguetom  Judicem, 
sed  icta  lapidia  illum  docuit  juatitiam. 

Camhie  rebne  eeset  in8igni8,et  omnibasambbilie, 
et  in  oreomniamver8aretar,trahitarad  munue  pon- 


v).Etenim  hic  quoque  similiter,  ejus  qui  veritatem 
erat  furalu8,et  mendaoio  erat  nsue.abstulit animam. 
Sed  illequidemcum  furtum  oognovi88et(revelaverat 
enimgratia  Spiritus)  intulit  8upplieium;hic  autem 
actue  arguraentum  ne8cien8,obtulit  quidem  preces 
atitit  autem  vita;  cursum  ei  qui  simulaverat.El  divi- 
nos  quidem  ApostoloB  mortuoeacalamitate  minime 
eripuit ;  ealutarie  enim  prsdicationie  initia  meto 
opue  habebant.Hicautem  cum  esset  refertue  gratia 
apostolica,  et  puniit  ad  tempne,  et  poBnam  mox  re- 
mieit.Hoc  enim  opuehabebat  eo  qui  esaet  lucrifac- 
ros  eo8  qoi  offenderant. 

Sed  enim  et  e88eteandumadalia,et8untiilabre- 
viter  exponenda.  Postquam  enim  Aria8,in  unigeni- 


tificata8,et  so»  patrie  prsficitur.Gum  illam  aotem  B  tumet  eanctissimum  Spiritum  maledicti  blasphe- 


montanam  vivendi  mntasset  rationem,  et  civilem 
vit»  oonsoetadinem  non  ex  sui  animi  cepisset  sen- 
tentia,neque  cibom  matavit,  nec  vestom ;  sed  looa 
qoidemerant  matata,vit»  autem  institutio  nullam 
accipiebat  motationem.Grescebant  vero  labores,  et 
erantlonge  mijores  prioriboe.  Je|unioenim,  et  cu- 
bili  humi  atrato,  etsacco  quo  induebatur,aoces8e- 
rantetiam  omnino  curseorum  qui  indigebaot;at  de 
vidui8,inquam»e88et  sollicitu8,et  provideret  orpha- 
nia^et  eos  qui  injuriam  faciebantargueret,et  iie  qui- 
buBfiebatinJariajuatam  afferret  aoxilium.  Et  quid 
opos  estomnia  reoensere  apud  eos  qui  norunt  qu«- 
nam  illie  competant  quihancsusceperecorationem? 
Insigniter  autem  ille  tales  amplectebatur  labore8,ut 


misque  pater  et  opifex,  in  eum  qui  ipsum  fecerat 
linguam  movens,  implevit  iEgyptum  tumultu  et 
pertorbatione,  Constantinas  autem  (6)  imperator 
maximos,  gregis  nostri  Zorobabel  (illios  enim 
instar  universam  piorum  captivitatem  reduxit  ab 
exsilio,  et  divina  templa  humi  disjecta  in  altum 
erexit  et  excitavit) ;  postquam  ergo  is  omnes  eccle- 
siarum  prssides  illo  tempore  congregavit  Nic»«, 
venit  cum  aliis  magnus  quoque  JacobuB,  pro  veris 
decertaturus  decretis,  ut  vir  fortis  et  piinceps 
totius  phaiangis.  Romanorum  enim  imperio  tuno 
parebat  Nisibis.  Postquam  autem  fuit  dimissus 
sacer  ille  conventu8,et  unusquisque  in  suam  est 
reversus,  rediit  hic  quoqae  tanquam  vir  fortis  vio- 


quioviumdominuminsigniteretcuperetettimeret.  Q  toria  potitus,  exsultans  propter  trophsa  pietatis. 


Quo  aotem  virtotis  opes  colligebat  majores,  eo 
majore  sanctissimi  Spiritos  fraebatargratia;etcum 
aliquando  ei  in  vicum  quemdam  aut  oppidum  iter 
esset(neque  enimlocum  satis  teneo)  ad  eum  acce- 
dunt  quidam  paupere8,unum  quempiam  ex  eis  qui 
eum  eis  versabantur.tanquam  mortuum  proponen- 
tes,  et  qua  ad  illum  sepeliendum  erant  necessaria 
sopplices  ab  eo  postolantes.  IUe  aotem  concesdit 
qoidem  rogantibos,  Deo  aotem  preces  obtulit  tan- 
qoam  pro  morloo  (5),rogan8  ut  ei  remitterot  qum  in 
vita  peccaverat,et  eum  in  chorom  Justorumdigna- 
retor  admittere.  Hsc  autem  com  dicereotor,  ejos 
qai  tuncmortemsimolabat  evolavitanima,8uppedi- 
tatasuntautemcorpori  tegumenta.Postquam  autem 


Gum  autem  aliquantum  processisset  temporis,im- 
perator  quidemille  magnusetadmirabilis  excessite 
vita  cumcoronispietatis;illiu8  autemfilii  fuerehs- 
redes  imperii  orbis  terraB.  Tunc  rex  Persarum,  cui 
nomen  erat  Sapores,  contemptis  filiis,  ot  quorum 
potentia  non  esset  patri  squali8,bellum  movit  ad- 
versus  Nisibim  magnis  et  equitum  et  peditum  copiis. 
Duxit  autem  elephant08quoqueqaampIurimos,etad 
arbemobsidendamdivisoexercitUyeamcircumsedit, 
et  machinas  exstruxit,et  turres  «dificavityVallosque 
figens,  et  quod  intereosintercedit,  ramistanquam 
cratibus  contextis,  obstraensjossitmilitibusutag- 
gerem  exstruerent,  et  turres  contra  turres  excita- 
renLDeinde  illic  sagittarios  collocans,et  in  eos  qul 


parumprocessissethomoadmirabilisjubebanteum  q  800  erant  super  muros  telajubens  mittere,  alios 


quijacebat  surgere  ii  quiactumcomposuerant.Post- 
quam  autem  videront  eom  non  exaudire,et  quod  si- 
mulabatur  id  verum  evasisse,  et  in  veram  faciem 
mutatam  e88eper8onam,ad  magnum  quidem  adeunt 
Jacobum,8uppliciterautem  obsecrantes^etad  pedes 
ejus  provoluti,et  aclus  quem  temere  agendum  sus- 
ceperant^dicentescaosam  foisse  paopertatem,  roga- 
bant  ut  eissaum  mitteretdelictum,eteiquijacebat 
ablatam  restitoeretanimam.Domini  itaqoe  imitans 
clementiam,  etpreces  exaadiit^etostendit  miraco- 
lum,at  qui  vitam  precibus  ablatam,  per  preces  ja- 
centi  restituerit.  Hoc  autem  mihi  qutdem  videtur 
0886  simile  magni  Petri  miracolo,  qui  Ananiam  et 


jussit  inferius  fodere  murosque  subruere.Postquam 
autem  omnia  illi  erant  irrita  et  inania,ut  qum  viri 
divini  dissolverentur  preoibus;  postremocum  fluvii 
praBterfluenti8,multitudine  hominum  fretu8,fluxum 
prohibui6set,ex8tructisque  muris,et  adretinendum 
comparatis  impedimentis  flu  vii  plurimum  coUegisset 
id  totum  simul  immisit  in  m(Bnia,eo  usustanquam 
aliqua  vehementissima  machina.Ea  vero  aqus  in- 
sultum  non  tulerunt,  sed  impetu  concussa  in  illa 
partefunditus  corruerunt.lUi  vero  magnum  clamo- 
rem  8U8tulerunt,utpote  quod  urbs  jam  esset  captu 
facilis;  habitantium  enim  civiummagnum  murum 
ignorabant :  distulere  tamen  irrumpere,  cum  vide- 


19 


DB  VITIS  PATRUM  LIBBR  IX. 


20 


rentDOQ  posse  urbemadiripropteraquas.Cum  ergo  A  bitabaut,  suiautem  derensoris  ac  principis  corpus 


procul  recessissent,  utpote  quod  labor  eis  esset  ces- 
saturuSy  quiescebant  ipsi^et  equos  curabanl;qui  au- 
tem  urbem  habitabant^ex  animo  conversi  eranl  ad 
8upplicationes,magnumJacobumhabente8interces- 
sorem.  Qui  autem  aptate  adhuc  vigebant,  omnes 
quam  maxima  poteranl  contentione  rursus  aBdifica- 
bant(tj,nec  pulchritudinis  nec  concinnoicompagis 
ullam  curam  gerentes,8ed  omniatemerecomponcn- 
te8,etlapides  et  lateres,  et  quidquid  portabatquili- 
betiunaque  nocte  opus  tantum  processit,et  in  tan- 
tam  crevitaltitudinem,utet  satiBessetadarcendum 
cursum  equorum,  et  hominum  ascensum  absque 
scalis.  Tunc  omnes  ab  hon^ineDelpetutit  supplices; 
ut  et  in  muris  8eo8tendat,ettela  exsecrationumja- 


ferebantjaegrequidemferentesetdolentesquodtrans' 
migrarentjCancntesautcm  celebrantesque  virtutem 
fortissimi  victoris.  8i  ille  enim  vixisset,  ii  minime 
venissentin  potestatem  barbarorum.  Hsc  cum  de 
viro  divino  recensutjrim,  ad  aliam  transibo  narra- 
tionem,  rogans  ut  consequar  ejus  benedictionem. 

GAPUT  II 

JULIANUS  SABAS  (10). 

Julianu8,quem  oogDomineSabam  honorantes  no- 
minabant  incolee,  icpEa6uTY)v  autem,  id  est  senem, 
Gra3ca  voce  hoc  nomcD  Bignificat»  in  regioDe  qus3 
olim  quidemParthorum,DUDC  autemnomiDaturOs- 
roeDoram,fixitad  exercitatioaem  mooasticam  tugu- 
rium.Ea  autem  patet  ad  OccideDtem  quidem  usque 


culetur  itt  hostes.  Is  vero  exoratus  ascetidil,  et  eo-  fi  ad  ripam  fluvii^esl^autem  ei  nomen  Euphrates  :  ad 


rum  plurima  millia  comtemplatus,  a  Deo  supplex 
petiit,ui  in  eos  immittere  nubem  cyniphuin  et  cu- 
licum  (8).Et  is  quidem  dixit,Deus  vero  immisit,  ab 
eo  tanquam  aMoyseexoraius^etviriquidemdivinis 
telis  vulnerabantur,equi  autem  ac  elephanti  ruptis 
vinculis  fugicbant,  huc  et  illuc  dispersi,ut  qui  non 
possent  illos  ferre  aculeos.Cum  itaque  vidissetrex 
impius,  et  machinas  nulli  sibi  fuisse  usui,et  aquae 
irruplionem  fuisse  inutilem  (murus  enim  qui  corrue- 
rat,  rursus  fuerat  sdincatus)  et  omnem  exercilum 
et  affligi  laboribus,  et  male  se  habere  sub  dio,  et 
vexari  a  plaga  immissa  divinitus  :  vidisset  autem 
divinumquoquehominemsupermurosambulantem 
et  conjecisset  ipsum  imperatorem  ei  praeesse  operi 


Orientem  autem  solem,  habet  limitem  Romani  im- 
perii.  AssyriaenimexcipitPersas  cum  Persici  regni 
sit  finis  occidentalis,  quamqui  postea  sunt  secuti, 
DominaruntAdiabenem.InhacgeDtemultaequidem 
Buot  urbes  magnffi  et  populosas ;  regionisautem  plu- 
rimum  quidem  habitatur,  plurimum  autem  est  et 
inhabitabile  et  dcsertum.  Ad  cxtrema  hujus  solitu- 
dinis  cum  hic  vir  divinus  pervenisset,  et  aDtrum 
DOD  maDu  factum,Deque  beue  ac  pulchre  elTossum 
iDvcDisset,  sed  801  quod  posset  exiguum  aliquod 
tegumeatum  praebereiisqui  adipsum  coafugiebaat, 
locum  lubeator  habitavit,  auroet  argeato  fulgenti- 
bus  regiis,  id  existimans  esse  magnificentius.  In  eo 
autem  degebatyin  hebdomada  semeloibum  cdpieas: 


(sibi  enim  visus  erat  etpurpuraiadutus,etredimi-  C  cibus  autem  erat  panis  bordeaceus,  isque  furfura- 


tU8diademate),indignatu8quideme8tineo8quieum 
decepissent,  et  ut  bellum  moveret  persuasissent,  et 
dixissent  non  adesse  imperatorem,etcum  eos  dam- 
nasset  capitis,  dimisit  exercitum,  et  in  suam 
regiam  rediit  quam  citissime.  Haeo  in  hoc  quoque 
Ezechia  Deus  fecit  miracula,  non  illis  minora,  sed 
etiam  majora,  ut  mihi  qutdem  videiur.  Quod  enim 
cum  corruisset  murus,  urbs  non  captafuerit,quod- 
nam  potest  esse  eo  majus  miraculum?  Ego  autem 
prseter  hoc  illud  quoque  valde  admiror,  quod  cum 
uteretur  exsecrationibus,  non  petiit  ut  fulgura  et 
fulmina  e  ccslo  mitterentur,  ui  fecit  magnusElias, 
quando  ad  ipsumuterque  quinquagenariusvenisset 
cum  suis  quinquaginta.  Audiverat  enim  Dominum 


ceus;  obsonium  aulem,  sales  ;  potus  autem  suavis- 
8imus,per  se  nativumaquffifluentum ;  idquenon  sa- 
tietate  dimensum^sed  usu  demissi  prius  sibidefini- 
tum.Erantautem  ei  deliciae  opiparumqueet  lautis- 
simum epulum,Davidicorum hymnorum  decanlatio, 
et  assiduacum  Deoconversatio.Et  cum  eis  fruere- 
tur  inaatiabiliter,corum  nunquam  voluit  capere  sa- 
tietatem  ;  sed  semper  quidem  implebatur,  semper 
autem  clamabatrQuam  dulcia  gutturi  meo  eloquia 
tualsupermel  etfavum  ori  meo  {PsaLcxwiii).  Rur- 
8US  enim  audivit  beatum  David  dicentem  :  Judicia 
Domini  vera,  justificata  in  idipsnm,  desiderabilia 
super  aurum  et  lapidem  pretiosum  multum,et  dul- 
ciora  supermel  ettavum  {Psal.xvm).  Rursus  audi- 


aperte  dixihse  Jacobo  etJoanni  qui  boo  ipsum   co-  D  vit  eum  dicentem:Delectare  in  Domino,et  dabit  tibi 


nabantur  facere :  Nescitis  cujus  spiritus  sitis  {Luc, 
IX). Et  ideo  non  petiit  ut  terra  eis  dehisceret,  nec 
rogavit  ut  phalanz  igne  consumeretur ;  sed  utani- 
malculis  illis  sauciaretur  ;  ei  cum  Dei  cognovisset 
virtutem,tandemmutataedisceretpletatemetverunD 
Dei  cultum.Tantam  habuit  hic  homo  divinus  apud 
Deum  fiduciam,  tantama  superisgratiam  est  con- 
secutus.Cum  in  his  perpetuo  versaretur,et  ic  rebus 
divinisquotidie  cresceret,cum  maximagloria  hanc 
vitam  deposuit  (9),  et  ex  his  locis  migravit.  Gum 
autem  proeteriisset  aliquantum  temporis^ethoo  op- 
pidum,  ab  eo  qui  tuno  imperabat,  regno  Persarum 
e88ettraditum,exieruat  quidem  omaesqui  ia  eo  ha- 


petitiones  cordis  tui  {Psal.  xxxvi).  Et  rursus,  Lsete- 
tur  cor  quaerentium  Dominum  {Psal,  civ).  Et :  Lac- 
tlfica  cor  meum,ut  timeat  nomen  tuum.Et :  Gustate 
etvidetequam  benigu3  estDominus  {Psal.  xxxiii). 
Et:  Sitivit  anima  mea  ad  Deum  fortem  vivum  {PsaL 
ZLi).  Et  :  Adhaesit  anima  mea  post  te.  Et  ejus  qui 
htec  dixit,amorem  in  se  transtulit.  Hac  enim  de 
causa  magnus  quoque  David  haec  canens  docuit,ut 
multossocioset  in  Deo  amando  rivales  constitueret. 
Neque  vero  spe  falsus  est;  sed  et  hunc  virum  divi- 
num,etalios  innumerabiles  divino  amore  sauciavit. 
Hic  enim  tanto  amoris  igne  fuit  incensus,utinebria- 
retur  desiderio,  et  nihil  videret  ex  terrenis  rsolum 


21 


PHILOTHBUS,  siVB  THBOPHILES. 


9> 


autem  dilectum  et  noctu  somaiaret,  et  iaterdiu  vi-  X  I^cinde  oporis  facta  commulatione,  alterum  quidem 


sione  apprehenderet.  Hanosummam  ejus  pblloso- 
phiamcummultididici8sent,aIiiquidemquipropiu8 
habilabant,  alii  vero  qui  remotius.Allata  enim  fama 
percurrebat  in  omnes  parle8,accurrebant  supplican- 
tes  ut  essent  paJs&tre  participe8,et  ei  tanquamexer- 
citatationismagistro  et  paedotribs  parentes,  vive- 
renl  in  posterum.  Non  solum  enim  aves  venantur 
canentes,  et  ad  8e  eas  cvocantes,  quae  sunt  ejusdem 
goneri8,et  subjectis  laqueis  implicantes;  sed  etiam 
hominesvenantureos  qui  sunt  ejusdem  naturxyaiii 
quidemad  exitium,aiii  vero  ad  saiutem.Sic  congi*e- 
gati  quidem  cito  fuere  decem,  deiode  dupio  et  triplo 
plures.  £os  autem  cum  tot  e88ent,accipiebat  illud 
aatrum;a  seneenim  didicerant  negiigere  curam  cor- 


surgentemcunere,alterumverobumiprocumbentcm 
adorare,et  id  a  manc  usque  a<I  crepusculum  assidue 
faciebant.  Anteoccasumautem  solis,  in  antro  pau- 
lulom  quiescentes,  bi  quidem  hinc,  illi  vero  iilinc, 
omnes  vero  undequaque  in  antrum  conveniebant, 
et  hymnos  vedperiinos  simul  Domino  offerebant. 
809  Solebat  autem  ipse  quoque  senex  unum  ali- 
quemexinsignioribus  assumero  socium  ofllcii. 

Sequebatur  autem  eum  fequentius  vir  quidam 
genere  quidem  Persa^forma  autem  corporismagnus 
et  admirabilis,forma  vero  corporis  magis  admirabi- 
lem  possidcbat  unimam.  Erat  aulem  ci  nomen  Ju- 
cobus(ll),  qui  etiam  post  illius  mortcm  in  omni 
quidem  virtute  resplenduit.  Tuit  autem  insigniset 


porisjvescebanturautemipsiquoquesimiliteralque  «^  iliustris,  non  iis  soiis  qus  iiiic  erant,  sod  etiamiis 


pasdotriba,  hordeaceo  pane  sale  condito.  Aliqno  au- 
temposttempore,  etalera  sponte  nascentia  coUi- 
gentes,  deinde  dolia  impientes,  et  muriiB  quantum 
saiis  eratmi8oente8,idhabebant  obsonium  qui  opus 
habebant  ouraiione.His  autem  oleribus  humida  ha- 
bitacula  isunt  maxime  infesla ;  solent  enim  sua  na- 
tura  eis  ingenerare  situm  et  putrefactionem  :  cum 
huicergoobeonioid  accedisset  (eratenim  antrum 
undiquaquevaldehumidum),8upplicarunt  seni  so- 
dales,  ui  sibi  parvam  aliquam  domunculam  licerct 
exstruere,  quse  suriiceretobsonii  vasisaocipiendis. 
Illeautemprimoquidem  postulatum  minimeadmit- 
tebat  :  tandem  autem  persuasus  (a  magno  enim 
PauIodidiceratnonqoffirerequaB8ua8unt[ICor.xiii], 
sed  aliquid  concedere  et  se  accommodare  humili- 


qu«  erant  in  Syria  philosophiffi  gymnasiis  seu  mo- 
nasteriis,  in  quibus  etiam  vitam  flniit,  cum  vixis- 
seti  ut  fertur,  centum  ot  quatuor  annos.  Is  cum 
esset  magoo  scni  ad  solitudinem  vi»  comes,  so- 
quebatur  eminus.  Non  sinebat  enim  magister  eum 
propius  accedere,  ne  occasio  disserendi  ex  eo  su- 
meretur;  sermu  autem  abstraheret  mentem  a  Dei 
contemplatione.  Scquens  autem,  in  via  vidit  dra- 
conem  maximum;  deinde  eum  contemplatus,  non 
est  quidem  ausus  progredi  cum  saspe  autem  eum 
prffi  metu  voluisset  dcciiuare,  rursus  confirmavit 
animum.  Deinde  cum  inclinatus  accepisset  lapi- 
dom  et  eum  projecisset,  vidit  draconem  in  codem 
statu  manentem  non  posse  se  omnino  movere.Gum 
autem  eum  intellexisset  esse  mortuum,  existimavit 


hus),  dedit  quidem  domunculffi  brevem  quamdam  ^  esse  opus  senis  mortem  belluas.  Confocto  autcm 


et  exiguam  men8uram,abiit  autem  procul  ab  antro, 
solitas  oblaturu8  Deo  supplicaiiones.  Solitnsenim 
eratsspequidemquioquagintastadia,nonnunquam 
autem  etiam  bis  lotidem  in  deaertum  proflciscens, 
et  se  ab  omni  humana  consuetudine  separans,  et  ad 
seipsum  rediens,  per  se  oum  Deo  congredi  ao  jcon- 
versari,  et  divinam  illam  ei  ineffabilem  speculari 
pulchritudinem.  Hoo  otium  cum  sumpsisseni,  qui 
ut  ab  illo  cura  eorum  gereretur^  digni  erant  babiti, 
usui  quidem  justa  symmetria  respondentem,  sed 
majorem  quam  jussi  fuerant,  exsiruxere  domun- 
oulam.  Decimo  autem  die,  veluti  quidem  Moyses 
reversus  a  monte»  et  ab  ea  qu»  verbis  explicari  ne- 
quit  contemplatione,  oum  vidissei  majus  factum 


itinere,  et  hymnorum  completo  officio,  postquam 
venit  tempus  quietis,  et  sedens  senex,  ei  quoque 
jussiiut  corpus  quieti  parumper  traderet  primum 
quidem  sedcbat  tacitus  :  cum  autem  senex  sermo- 
nem  quemdam  leniker  subridensaggressus  est,  ro- 
gavit  Jacobus  ut  ci  aperiret  id  quod  ignorubat. 
Cum  isautem  permisisset  rogare,  Vidi,  inquit,  in 
via  maximum  draconem  jacentem,  et  primum  qui- 
dem  timui,  illum  vivere  existimans,  postquam  au- 
tem  eum  aspoxi  mortuum,  seourus  iter  sum  in- 
gressus.  Dio  mihi,  inquit,  o  pater,  quis  eum  inter- 
fecit  ?  Tu  enim  precedebas,  nullus  autem  alius  hac 
praeteriit.  Senexautem  :  Ces6a,inquit,de  iis  curiosH 
percontari,  qus  iis  qui  sciscitantur  non  possunt  ul- 


quam  volebai  edificium,  Vereor,  inquity  o  viri,ne  D  lam  afferreutilitatem.  Verum  nihilo  sceoius  insta- 


dum  terrena  dilatamus  habitaoula,  minuamus  cgd- 
lestia :  atqui  heo  quidem  suni  ad  iempus,  et  qu» 
nobis  parumper  convenieni,  codlestia  autem  suni 
flBterna,  et  que  nullum  possuni  (Inem  capere.  £t 
bsc  quidem  dixii  ohorum  dooens  eaqus  sunt  per- 
fecliora;  toleravii  tamen  cum  vooem  audiissei  apos- 
tolicam  :  Non  quaro  quod  mihi  ostutiloi  sed  quod 
multis,  ut  serventur  (I  Cor.  x).  Illoaquoque  doouit, 
intusquldemoommunem  Deo  oCferre  hyi:nodiam, 
poal  auroram  autem  duos  simulexiroin  solitudi- 
nem  :  et  nnum  quidem  flexis  genibus  oiTerreeam 
qus  Domino  debeiur  adorationem,  alterum  vero 
staniem    Davidicos    psalmos  canere   quindeeim. 


bat  Jacobusadmirabilis,  verum  scire  desiderans. 
Senex  autem  diu  quidem  tentans  celare,  nonfercns 
autem  amicum  diutius  angerc :  Ego,  inquit,  tibi  di- 
cam,  si  id  scire  desideras  :  prfficipio  autcm,  ut  me 
vivo  nullus  alius  hoc  a  te  resciscat  quod  dicendum 
est;  h»c  enim  suni  oelandai  qu»  ad  arrogantiam  et 
faslum  sspe  exoitant;  sed  si  ego  hino  excessero,  ei 
abejusmodi  animi  perturbationibusfueroliboratus, 
non  vclo  quominus  dicas  et  narres  vim  divinie  gra- 
tiffi.  Scias  ergo  inquit  magnus  Julianus,  quod  me 
iler  ingredientem  illa  invasit  belluausque  aperuit 
meoupiensdevorare;  egoautemJesum  appellans.ei 
digito  tropbsuTi  crucis  ostendens,  omncm  quidem 


23 


DB  VITIS  PATRUM  LIBBR  IX. 


24 


excussi  timorem :  extemplo  autem  vidi  humi  ceci-  A  formam  Titae  mona8tice,mona8ticam  autem  et  civi- 


disese  belluam;  et  oommuQi  laudato  Servatore, 
perrexi  ulterius.  Sio  Onita  narratione,  ad  antrum 
est  profectuB. 

Aliquando  autem  adolescena,  nobili  quidAm  loco 
natu8,8ed  mollitereducatu8,mBjoremautem  osten- 
denspromptitudinem  etanimi  alacritatemquamvi- 
res  ferre  possent,  aupplex  petiit  a  sene  ut  esset  illi 
viflB  comcs  eunti  in  solitudinem,  non  ejus  quidem 
quam  umnes  obibant  quotidie,  sed  longissimaB,  et 
qua  8spe  erat  ooto  et  decem  diebus  peregrinandum. 
Is  autem  erat  celeberrimus  ille  Asterius.  Gum  au- 
tem  divinus  senex  prohiberet  juvenem,  et  aridam 
aquaquecarentem  dioeretesse  8oiitudinem,in8tabat 
adolescens  obsecrans  ut  hoc  ei  donum  concederet. 


lem  simul  temperavit  virtutem ;  et  illius  quidem 
sumensexactam  perfectionem,  hujus  auicm  occono- 
miam  ac  dispensationem,  in  unum  coegit  ea  quas 
erant  inter  se  disjuncta. 

Sed  hujus  virlutis  et  venator  et  exercitator  fuit  ille 
AsteriuSyquimagniillirssenistantosemperteneba* 
turamore,  iit  saspe  quidem  bis  in  anno,  sspe  etiam 
ter  ad  eum  proliciseeretur.  Veniens  autem  solebat 
caricas  afferre  sodalibus,  onerans  tria  vel  quatuor 
Jumenta.  Duos  autem  medimnos  colligens  (13),  ut 
qui  seni  toto  anno  sufQcerent,  id  onus  suis  impone- 
bat  humeris,  se  magistri  Jumentum  et  vocans  et 
prsstans.  Portabat  autem  id  onus,  non  decem  vel 
viginti  stadiis,  sed  septem  dierum  iter  confieiens. 


Victus  autem  precibus  eessit  senex,  ille  vero  seque-  jj  Gum  eum  autem  aliquando  vidisset  senex  ferentem 


batur,  primo  quidem  alacriter.  Cum  autem  primus 
et  secundus  et  tertius  dies  praeteriisset,  et  a  radiis 
Bolis  exureretur  (eratenim  S8ta8,vigente  autem  aes- 
tate  est  utique  flamma  solis  ardentior),  siti  perpe- 
tuo  laborabat.  Et  primum  quidem  eum  morbum 
aperire  pudebat,memoria  reputans  ea  quas  sibi  pras- 
dictafuerant  amagistro.  Tandem  autem  victus  et 
plane  omnino  deficiens,  oravit  senem  ut  sui  misere- 
retur.  Is  autem  cum  quas  ei  prsdixerat  revocasset 
in  memoriam,  Jussit  eum  reverti.  Gum  autem  dice- 
ret  adolescens  nec  se  scireviam  qusdueitad  an- 
trum,  neo  si  sciret,  ire  posse,  cum  sint  vires  siti 
consumptflB^misertushomodivinuscasuBadolescen- 
ti8,et  ignoscens  imbecillitati  corporis^genibusjflexis 
oravit  Dominum,  et  calidis  lacrymis  solum  irriga- 
vit,et  viam  salutis  petiit  adoIescenti.Qui  autem  facit 
voluntatem  eorum  qui  ipsumtiment,  eteorumex* 
audit  orationem,  stillas  lacrymarum  quas  pulverem 
altigerant  effecit  fontem  aquarum,  et  sic  fluento  re- 
pletum  adolescentem  jussit  abire  protinus.Fons  au- 
tem  mansit  usque  in  hodiernum  diem  Mosaicas  di- 
vini  senis  orationi  ferens  testimonium.  Quomodo 
enim  ille  olim,  cum  sterilem  illam  petram  virga 
percussisset,  effecit  at  prodceret  exundantes  aquas 
fluvia(iles,ut  satiaret  multa  illa  hominum  milliasiti 
confecta;  ita  hic  eum  arenam  illam  aridissimam  ir- 
rigasset  lacrymis,  fecit  ut  fontana  emanarent  fluen- 
ta ;  non  ut  multarum  myriadum,  sed  ut  unius  ado- 
ieseenlis  afferret  siti  remedium.  A  divina  enim  gra- 
tia  anima  illuminatu8,aperte  prfleviditfuturam  ado- 


bumeris  sarcinam  earicarum  egre  ferens,  dixit  hffic 
non  sibi  esse  exhibenda  alimenta ;  non  esse  enim 
Justum  ut  ille  quidem  tantum  subiret  laborem,  ipse 
vero  delicate  ejus  frueretur  audoribDS.  Cum  is  au- 
tem  Jurasset  se  non  esse  onus  a  suis  humeris  depo- 
silurum,  nisi  assensus  essetsenex,  se  allati  cibi  fu- 
turum  participem  :  Faciam,  inquit  senex,  quod  Ju- 
betur,  modo  tu  quamprimum  deponas  canistrum. 
Nam  in  hoc  quoque  imitabatur  primum  apostolo- 
rum,  cui  cum  voluisset  Dominus  lavare  ejus  pedes, 
prius  quidem  negavit,  aperte  afflrmans  id  non  esse 
futurum(/oan.xin).  Postquam  autem  audivitfore  ut 
abrumpereturaDomini  communione  nisi  hoc  con- 
cederet,  oravil  ut  preter  pedes,  manu8  quoqueet  ca- 
putlavaret.ItaetiamegregiusJoannesJussustingere 
Servatorem,  prius  quidem  et  suam  confessus  est 
servitutem,  etostendit  Dominum.Postea  autem  Jus- 
sum  est  exsecutus,  non  se  aspere  gerens^sed  parens 
Domino.Itaetiamhicquoquevirdivinusgravabatur 
quidem  alio  laborante  ipse  frui  alimento;  sedpost- 
quam  vidit  ardentissimam  ciientis  animi  alacrita- 
tem,  prsposuit  sue  voluntati  illius  ministerium. 

Forte  autem  aliquis  ex  iis  qui  ex  aliorum  reprehen- 
tione  magnam  capiunt  voluptatem,  et  ea  que  sunt 
honesta  solum  didicerunt  irridere,dixerit  hancnar- 
rationem  non  essedignam  quae  eommemoretur.Ego 
autem  aiiis  hujus  viri  miraculis  hoc  quoque  adljeci, 
non  solum  magnorum  virorum  volens  ineum  pieta- 
tem  ostendere,  sed  etiam  morum  ejus  suavitatem  et 
moderationem  declarare,  existimans  conducibile. 


lescentisperfectionem.  Is  enimmultis  post  tempo-  ^  Nam  cum  tantaesset  et  tali  virtute,  ne  levissimo 

ribus  SOS  a  divina  provocatus  gratia,  ut  alios  quo- 

que  multos  ad  eamdem  exerceret  gratiam,  in  locis 

qun  sunt  circa  Gendarum  [AL,  Giarum]  (est  au- 

tem  is  vicusmaximussub  Antiochia)  palaestram  flxit 

monasticam,  et  muitos  quidem  etiam  alios  ad  se 

traxit  athletas  philosophis. 

Traxit  autem  magnum  quoque  Aoacium  (12),  in- 
signem  inquam  ilium  et  fama  clarum,*qui  fuit 
quidem  egregius  in  vita  monastica,  emisit  autem 
splendidos  virtutis  radios,  ut  qui  sit  dignus  habi- 
tus  qui  fleret  pontifex,  ot  Berrhoeam  pascendam  est 
Bortitus.  Gum  quinquaginta  autem  et  octo  annis  ei 
fuisset  cura  gregis  credita,  non  reiiquit  quidem 


quidem  honore  seipsum  dignum  esse  censebat,  sed 
eum  repellebat  ut  quiad  ae  nequaquam  pertineret; 
rursus  antem  enm  austinebat,  ut  qui  eos  qui  facie- 
bantafflceret  beneflcio. 

Aufugiens  autem  (nam  utquiomnibus  evasisset 
manifestus,  ad  se  trahebat  per  famam  eorum  que 
sunt  bona  et  honesta  amatores)  venit  in  montem  Si« 
naeum  cum  paucis  expaulo  familiaribus :  non  oppi- 
dura  ingrediens,  non  vioum,  sed  iter  perinviam  ini- 
ens  solitudinem.Ferebat  autem  humeris  alimentum 
quoque  necessarium^panem  inquam  etsalem,  lage- 
nametcyathum  ligneum,  et  spongiam  fune  alliga- 
tam;ut  si  quando  aquam  invenissentprofundiorem, 


25  PHI1X)THSUS,  sivb  THBOPHILBS.  20 

exhaQrirent  qDidem  Bpongia,  expreBsam  antem  in  A  veDiente8,8acro8  illic  coetuB  celebrabant;  nnnc  au- 


cyathumebiberent.GuQcitaqueitermultorumdierum 
confeciseentyad  montem  optatum  perveniunt;etcum 
8uum  Dominum  adoraesentyillic  longum  tempus  per- 
petuo  tranBegeruntyloci  solitudinem  et  animas  quie- 
tem  maiimam  existimantes  voluptatem.  Gum  autem 
in  illa  petra  sub  qua  latons  Moyses,  prophctarum 
princep8,digQU8  est  habitus  qui  Deum  videret  sicut 
videri  poterat,  eccleeiam  exstruxisBet,  et  divinam 
aram  consecrassetiqu»  etiam  mansit  usqoe  in  ho- 
diernnm  diem,in  suam  reversus  est  palestram. 

Gum  autem  ejus,  cui  erat  quidem  idem  quod  ipsi 
Domen,  sed  impii  imperatoria  minas  inteliexisset 
(pios  enim  se  ftinditus  perditurum  minatusyprofectus 
erat  in  Persas,  et  qui  eadem  qun  ipse  Bentiebant, 


tem  ripam  fluminis  faciebant  oratorium,  aliquando 
autem  bellicum  gymnasium,  quod  situm  est  ante 
portam  Septentrionalem.  Non  permittebaot  enim 
qui  belluro  gerebant,  in  uno  loco  pios  consistere. 
Jactarant  autem  alumni  mendacii;  et  rumorem  in 
illa  civitate  sparserant,  quod  magnus,  hio  inquam 
senex,  eorum  quaB  ipsi  tenebant  religionis  dogma- 
tum  amplectereturcoromunionem.  Hoc  pios  maxime 
angebat,ne  fama  rudiores  et  simpliciores  decipiens, 
eo8  hsreticorum  implicaret  laqueis. 

Sed  divini  et  beati  viri,  Plavianus  et  Diodorus,  qui 
digni  erant  habiti  ut  essent  eacriBci,  et  praBessent 
piorum  populo,  et  Apbraates  ^,  cuj  us  per  se  vitam  vo- 
bis  si  DeuB  concesserit,  adjiciam,  persuadent  magno 


abominandumillumredituminhiantesexspectabant)  g  iiliAcacio,cuju8fecimu8  mentionem,utvi8Baccipe- 


tuncDeoorationemmagnostudioetvehementidesi- 
derio  offerens,  et  eamdem  ad  decimum  usque  diem 
extenden8,audivitvocemdicentem(i4),ex8ecrandum 
illQm  et  fetidum  porcum  de  medio  esse  sublatum. 
Sed  neque  accepto  flne  orationis,  confestim  finiit 
orationem,8ed  mutavitpetitionemin  hymni  decanta- 
tionem,gratia8  agen8  Servatori  suorum ,  clementique 
et  potenti  hoBti  alienorum.  Loogissimo  enim  tempore 
fuit  clemens  et  lenis  in  impium;  sed  cum  ejus  lenitas 
et  patientia  sceleratum  ad  majorem  exercuisset  ra- 
biem,opportune  intulit  supplicium.Cum  autem  im- 
plesset  orationem,S04etad  suos  esset  conversusy 
planum  fuit  eum  esse  Isto  et  tranquillo  animo ; 
animi  euim  alacritas  vultum  ostendebat  hilarem. 


retcomitem8uumquidemmagi8trum,sanctiautem 
senis  discipulom,  insignem  illum  Asterium,  curre- 
ret  autem  ad  communem  pietatia  splendorem,  et 
evangelios  doetrinfle  sustentaculam,  et  persuaderet 
ut  relinqueret  quidem  illam  in  solitudine  versandi 
rationem,  veniret  autem  ut  fcrret  auxilium  tot  mili- 
tibus  que  fraude  icteribant,  et  rore  sui  adventus 
flammam  exstingueret  Arianam.  Gucurrit  divinus 
Acacius,  et  sumpto,  ut  jussus  erat,  magno  Aste- 
rio  (16),  accessit  ad  maximum  lumen  ecolesiffi;  et 
cum  eum  salutasset,  Dio  mihi,  inquit,  o  pater,  qua« 
nam  de  causa  totum  hunc  laborem  tam  lubenter 
toleras?  Cum  is  autem  respondisset :  Et  corpore,  et 
anima,  vitaque,  et  omnibus  qus  ad  vitam  perlinent, 


Cum  autem  qui  cum  eo  versabantur  novum  admi-  p  est  mihi  Dei  cultus  pretiosor;  conor  autem,  quoad 


rati  essent  spectaculum  (nam  cum  semper  tristi  as 
pectu  videretur,  tuoc  visus  est  sobridere),  et  cum 
causam  rogassent  letitiflB^Presens  tempus,  inquit, 
o  fratreSfCst  gaudii^cessavit  enim  impiu8,ut  est  vox 
IsaiaB  {Isa.  xxiv),  et  audacium  inceptorum  meritas 
dedit  posnas;  et  qui  tyrannidem  exerouit  in  Deum 
qui  fecit  et  servavit,  ab  ejus  qui  illius  parebat  im- 
perio  dextera  jure  est  cesus.  Ideo  laetor  cum  vi- 
deam  EccleBias  quae  ab  eo  sunt  oppugnatiB  exsul- 
tantes,  et  cemam  sceleratum  ab  iis  quo9  colebat 
demonibus  nihil  aui^lii  consecutum.  Hujus  ergo 
impii  cflRdis  talem  habuit  praescientiam. 

Gum  autem  Valens  (15),  qui  post  illum  accepit 
habenas  Romani  imperii,relictaveritateevangeIico- 
rum  dogmatum,erroris  Arii  accepissetimposturam, 


ejus  a  me  fleri  potest,  illi  a  sorde  nudum  ofi^erre 
ministerium,  et  ei  perpeluo  placere;  Ostendam  tibi, 
inquit  Acacius,  rationem  per  quam  ei  plus  quam 
nunc  serries;  idque  dicam,  non  sola  utens  ratioci- 
natione,  sed  ut  qui  ab  ejus  doctrina  didicerim.  Gum 
enim  Petrum  aliquando  rogasset  an  eum  plus  quam 
alii  amarel,  et  didicisset  id  quod  sciebat  vel  ante 
Petri  vocem,  Tu  enim,  inquit,  nosti,  Domine,  quod 
amo  ie(Joan,  xxi) ;  oslendit  ei  quidnam  agens  eum 
magis  coleret.  8i  enim,  inquit,  amas  me,  pasce  oves 
muas,et  pasce  agnos  meos.  Hoc  quoque  tibi,o  Pater, 
est  faciendum ;  periculum  enim  est  ne  oves  a  lupis 
intereant;  eas  autem  valde  amat,  qui  a  te  valde 
amatur.  Est  autem  proprium  amantium  illa  facere, 
quae  cum  fiunt,  eis  qui  amantur  grata  sunt.  Et  alio- 


tuncexortaestroajorprocellaadversusEcclesiam  ;  ^  qui  non  parvum  est  periculum,  multorumque  et 

magnorum  illorum  sudorum  detrimentum,  si  pati 
potueris  negligere,  tacitus  preterire,  veritatem  qui- 
dem  graviter  oppugnari,  eos  autem  qui  ei  adbflerent 
captari ;  ad  eos  autem  venandos  esse  escam  tui  no- 
minis  appellationem.  Te  enim  habere  socium  susb 
impietatis  gloriantur  et  jactant  prflesides  Arii  abomi- 
nationis.  Hoc  cum  primum  audiisset  8enex,quietem 
quidemJubensvalereadtempuB.nequecivitatisstre- 
pitus,  quod  eis  non  esset  assuetus,  refugiens,  accur- 
ritAnliochiam.Gum  autem  duorumvel  trium  die- 
rum  iter  confecisset  in  solitudine,  noctu  venit  in 
quoddamprfledium:qu8BdamautemdivesmuIiercula 


cum  gubernatores  quidem  undique  expellerentur, 
prfledones  autem  quidam  et  hostes  in  eorum  locum 
sufGcerentur.  Neautem  totam  illam  in  prflesentia  re- 
censeam  tragGBdiam,alia  nunc  prfletermittam,  vnius 
autem  solummodo  faciam  mentionem,quod  aperte 
ostenditdiviniSpiritusgratiaminhocseneflorentem. 
Ab  Antiocbena  quidem  ecclesia  ejectus  erat  magnus 
lleletius^  qufle  aOeo  universorumpascendaeicredita 
f uerat :  a  divinis  autem  templis  ejecti  fuerant  cum 
popolo  qui  erateJuBdem  cum  eissententiae,quicunque 
in  clerumcooptati,Trinitat]8divinam  unamcolebant 
eBsentiam.Etnuucquideminaliquemspecummontis 
^  De  Apbraate,  infra,  c.  8. 


27 


DB  VITI8  PATRUM  LIBBR  IX. 


28 


cum  sacrum  iliumohorum  audissetvenirCyConcurrit  A 
ut  perciperet  eorum  benedictionem;  et  ad  eorum 
pedes  provoluta,  rogabat  ut  sua  domuB  esset  eorum 
diversorium.ConceRsit  senex,  idquecum  plusquam 
quadraginta  annis  a  tali  fuisset  spectaculo  separa- 
tus.  Gum  autem  admirabilis  illa  mulier  esset  in  sa- 
cris  illis  viris  minisirando  occupata,  puer  septem 
annos  natus,  cujus  solius  erat  mater,qufe  hospitali- 
tatem  SarsB  est  semulata.esset  autem  vesperum  S05 
et  tenebrae,  cecidit  in  puteum.  Gum  autem  ex  eo, 
ut  est  consentaneum,  exortus  esset  tumultus,  ma- 
terautemeensissetjubetquidemomnesquiescere; 
puteo  autem  operculo  imposito,  instabat  ministe- 
rio.  Mensa  autem  viris  divinis  apposita,  divinus  se- 
nex  jussit  vocari  puerum  mulieris,  et  accipere  be- 
aedictionem.  Gum  autem  admirabilis  mulier  dice-  g 
ret  eum  male  babere,  perstitit  jubere  ut  is  ducere- 
tur.  Postquam  autem  ei  quod  accidisset  signiticavit 
mulier,  mensam  quidem  relinquit  senex,  accurrens 
autem  ad  puteum,  cum  auferri  quidem  operculum, 
afferri  autem  lucem  jus8isset,videl  puerum  seden- 
tem  super  aqus  superflciem,  et  aquam  manu  pue- 
riliter  pulsantem,  et  qui  reputalus  fuerat  inleritus, 
eum  ludum  putantem;  et  cum  quosdam  funes  al- 
ligassent  et  eos  demidissent,  puerum  extraxerunt; 
et  statim  accurrit  puer  ad  pedes  senis,  dicens  se 
eum  vidisse  in  aquis  ipsum  ferentem,  et  ne  mer- 
geretur  prohibentem.  Uanc  bospitalitalis  merce- 
dem  recepit  mulier  a  beato  sene. 

Et  ut  alia  prsetermittam  quae  facla  sunt  in  itinere, 
venerunt  quidem  Antiochiam;  omnes  autem  undi-  ^ 
que  concurrebant,  Dei  bominem  videre  cupientes,  et  ^ 
morbi  sui  medicinam  unusquisqueacciperedeside- 
rans  :  habitabat  autem  in  speluncis  quae  erant  in  la- 
tere  montis ;  ubi  divinum  quoque  apostolum  Paulum 
et  babitasse  dicunt  et  latuisse.  Sed  statim  ut  scirent 
omnes  eum  esse  hominemj  eum  invadit  febris  vehe- 
mentissima.  Cum  autem  videret  magnus  Acacius, 
multitudinem  eorum  qui  simul  erant  congregati, 
et  eam  que  acciderat  asgre  ferret  ffigritudinem 
(existimabat  enim  fore  ut  ii  qui  convenerant  per- 
turbarentur,  si  viri  morbum  rescicerent,  a  cujus 
manu  so  inventuros  sperabant  medicinam)  :  Noli 
angi  animo,  inquit  senex;  si  est  enim  necessaria 
sanitas,  eam  statim  dabit  Dominus.  Statim  ergo 
post  haec  verba  ad  preces  conversus^  et  ut  solebal, 
et  genua  et  frontem  solo  admovens,  rogavit  ut  as-  D 
sequeretur  sanitatem,  si  ex  ea  reditura  sit  aliqua 
utilitas  ad  eos  qui  convenerant.  Nondum  flnierat 
preces,  et  repente  multus  sudor  profluens  exstinxit 
flammam  febris. 

Cum  illic  autem  liberasset  multos  a  morbis  omnis 
generis,  profectus  est  ad  conventum  piorum.Trans- 
eunteautem  eo  per  portas  regis,  mendicus  quidam 
qui  clunibus  utebatur  pro  pedibus,et  per  terram 
trahebatur,cum  manum  ext6ndi6set,etejuspallium 
tetigisset,  fide  quidem  morbum  cxegit  exiliens  au- 
tem  ostendit  se  aeque  currere  atque  ante  morbum, 
idem  faciens  quod  claudus  quem  Petrus  et  Joannes 
suscitarunt  {Act.  iii).  Hoc  cum  factum  esset,  con- 


fluxit  totus  popuIuB  civitalis :  eratque  bellicum  gym- 
nasium  pleuum  iis  qui  concurrebant.  Pudore  auiem 
afficiebantur  calumniatores  et  mendacii  artifices, 
laeto  autem  et  tranquillo  animo  erant  alumni  veri- 
tatis.  Ex  hinc  in  domos  suas  trahebant  lumen  verita- 
tis,  ii  qui  opus  habebant  ut  curarentur.  Vir  autem 
quidam  cui  fuerat  maximus  mandatus  magistratus, 
ejusque  fldei  commissus  erat  clavus  Orientis,  ad 
eum  misit  rogans  ut  ad  se  veniret,  et  a  morbo  ur- 
gente  liberaret.  Ille  vero  accessit  nibil  cunctatus,  et 
eommuni  Domino  fusis  precibus  verbo  solvit  a^gri^ 
tudinem,  et  jussit  ut  Deo  ageret  gratias. 

Cum  hsec  et  talia  fecisset,  statuit  deinceps  reverti 
ad  suae  exercitationis  monasticse  tugurium.Gum  per 
Cyrum  [i4/.,  Gyrrhum,  vel  CyrrhumJ  autem  iter  fa- 
ceret  (distat  autem  hsec  civitas  duorum  dierum  iti- 
nere  ab  Antiochia),  divertit  quidem  in  sdem  prae- 
clari  martyris  Dionysii  :  qui  illio  autem  vero  Dei 
cultui  et  rectae  religioni  prserant,  convenientes 
Bupplicarunt  ut  sibi  opem  ferretexitium  prsvisum 
exspectanttbus.  Dioebant  enim  Asterium  qui  in 
sophistica  (17)  et  falsa  disserendi  arte  fuerat  edu- 
catus,  et  se  in  hsereticorum  ecclesiam  injecerat,  et 
episcopale  munus  erat  assecutus,  falsum  acriter 
defendore,  et  improbo  uti  artificio  adversus  verita- 
tem;  et  veremur,  inquiebant,  ne  facundia  veluti 
quadam  esca  falsum  contegens,  et  nexus  syllogis- 
morum  tanquam  quaedam  retia  extendens,  capiat 
roultos  ex  simplicioribus:  ea  enim  de  causa  fuit 
ab  adversariis  accersitus.  Senex  autem  :  Estotc, 
inquit,  bono  animo,  et  Deo  nobiscum  supplicatc, 
orationem  et  corporis  afQictionem  precibus  adjun- 
gentes.  His  Deum  sic  roganiibus,  uno  die  ante  diem 
festum  ac  celebrem,  quo  verba  erat  facturus  faUi 
defcnsor  et  hostis  veritatis,  is  divinitus  immissam 
accepit  plagam,  et  cum  uno  tantum  die  aegrotasset, 
excessit  e  vivis,  illam,  ut  esi  probabile,  vocem  au- 
diens  :  Stulte,  hac  nocte  repetunt  a  te  animam 
tuam  (Luc.  xii) ;  quse  autem  parasli  retia  et  laqueos, 
iis  tu  implicaberis,  et  non  alii.  Dsc  Balaam  quo- 
que  acciderunt,  qui  ipse  quoque  adversus  Dei  po- 
pulum  accersitus,  cum  impia  quaedam  Balaac  ad- 
versus  ipsum  consuluisset,  ejus  dedit  pQenas,ut  qui 
ab  Israelitica  dextera  fuerit  cffisus  (Num,  xxvi)  Igi- 
tur  hic  quoque  cum  in  Dei  popqlum  quasdam  cal- 
lidas  excogitassetsententias,  per  Deum  populi  vita 
fuit  privatus.  Hanc  autem  salutem  Gyrus  est  con- 
secuta  per  hujus  orationem. 

Hsec  autem  qus  narravi,  mihi  divinum  caput,  ille 
magnus  tradidit  Acacius,  qui  pulchre  sciebat  omnia 
qua^  ab  ipso  facta  fuerant.  Cum  ergo  illinc  esset  pro- 
fectus,  et  ad  suos  sodales  reversus,  et  una  cum  eis 
non  parvo  tempore  esset  versatus,  ad  vitam  senii  et 
molestiee  expertem  valde  prompte  et  alacriter  S06 
transiit,  ut  qui  in  mortali  natura  meditatus  esset 
impatibililatem,  exspectaret  autem  corporis  immor- 
tulitatcm.  Ego  autcm  hic  de  eo  sistens  orationem, 
transibo  ad  alium  :  rogans  sanctosqui  in  hanc  in- 
grediuntur  narrationem,  per  suam  interccssionem 
mihi  supernam  conciiiare  benevolentiam. 


29 


PHILOTHBtJS,  siVE  THfiOPHILBS. 


30 


CAPUT  IIL 

MARCUNUS  (18). 

lUum  autem  tempore  celebratum  Marcianum^quo* 
iDodo  pro  rei  diguitate  admirabimur  (Theodor,,  lib. 
IV  HisL^  cap,  26)?Num  videlicet  eum  simul  codjuq- 
gentes  cum  Elia,  et  JoanDe,  etsimilibus,  quicircu- 
mibant  in  oviDis  et  caprinis  peiiibus,  egenies,  ai- 
flicti,  vexati,  quibus  dignusDon  erat  mucdus  [Heb, 
XI),  erraotes  in  solitudiDibus,  et  moDtibus,  et  spe- 
luncis»  et  foraminibus  terrae  ? 

Is  enim  olim  patriam  quidem  babuitCyrum,cujus 
prius  quoque  meminimus;poslh£c  autem  solitudi- 
nem:hacautem  etilla  relicta,  nunc  habet  ccBJuni. 
Et  illa  quidem  eum  genuit,  bso  vero  aluit,  et  victo- 
rem  effecit,  ccolum  aulem  accepit  ut  coronatum, 


A  pulcherrimus,  hoc  parvo  cibo  aJebat.  Cum  autem 
prsBteriiset  aliquantum  tempori8,duo8  admisit  con- 
tubernales,  Eusebium  *  qui  sacrl  illius  tugurii  fuit 
haeres,  et  Agapctum  (19),  qyi  has  leges  angclicas 
transtulit  Apameam.  Est  enim  quidam  vicus  ma- 
ximuset  populosissimus,  est  autem  ei  nomen  Ni- 
certe.  In  eo  ergo  construit  duo  maxima  philoso- 
phiffi  gymnasia,  quorum  unum  quidem  est  ab  ejus 
nomine  denorainatum,  allerum  vero  ab  admirabili 
Simeone,  qui  quiquiDgintaannorum  spalio  refulsit 
in  haec  philosophia.  In  his  in  hodiernum  usque 
diem  degunt  plus  quam  quadraginli  viri,  virtulis 
athletaE,  etamatorcs  religionis  verique  Dei  cullus, 
et  quisuis  coelum  coemunt  laboribus.  Hujus  autem 
reipublicffi  legi&Iatores  fuere  AgapetusetSimones, 


coDlempta  olaritate  generis.  Ducebat  enim  genus  a  h  qui  leges  accepere  a  magno  Marciano.Ab  his  autem 


patriciis  et  a  splendore  regio.  In  illis  enim  florebat 
corporis  specie  et  magnitudine  accepta  ab  opiGce 
naturs,  et  animo  ingenii  solertia  ornato.  In  Deum 
aotem  et  ea  que  ad  eum  pertinent,  totum  amorem 
transtulit;et  omnibusvalere  jussis,  solitudinis  oc- 
cupat  umbilicum,  et  parva  cxstructa  domuncula, 
quai  neejusquidemcorporisjustarespondebatpro- 
portione  cumeamquodam  alio  parva  septocircum- 
sedisset,  inclusus  erat assidue,separatus  quidem  ab 
omni  humana  consuetudine,  disserens  autem  cum 
Domino  universorum,  etdulcem  iliam  vocem  exau- 
diens.  Divinaenim  versans  eloquia,  se  divina  voce 
frui  putabat.Orans  autem  et  supplicationesofTeren?, 
ipse  loquebatur  cum  Domino ;  et  cum  semper  tantis 
frueretur  deliciis,  eum  nunquamcapiebatsatietas. 
Audivitenim  divinum  Spiritum  permagnum  David 
pttallentem  :  Qui  meditatur  in  lege  Domini  die  ac 
Docte,  erit  tanquamlignum  quod  plantatum  est  se- 
cusdecursus  aquarum,  quod  fructum  sum  dabit  in 
tempore  suo;  ct  folium  ejus  non  defluet  (P5a/.i).Hos 
fructusdesideranSyjucundissum  hunc  laborem  am- 
plectebatur;et  oratiooem  quidem  psalmodia  psal- 
modiam  aulem  excipiebat  oratio,  et  utraque  rureus 
divinorum  eloquiorum  lectio.  Cibus  autem  ei  erat 
Bolus  panis,  isqueCertaprsbebaturmensura.Ea  au- 
tem  erat  mensura,  ut  nec  puero  quidem  nuper 
ablactatosatis  esset.Aiunt  enim  panislibram  in  qua- 
toor  partes  divisam,quatuordiebo8  fuisse  distribu- 
tam,  et  unicuique  diei  attributam  fuisse  partem 
unam.  Statuerat  enitn  vespere  comedere  quotidie, 


plurima  qu»  plantata  sunt  exercitatorum  virtutis 
habitacula,  qus  quidem  iisdem  legibus  reguntur  et 
institutis,  dificile  est  enumerare.  Caeterum  horum 
omnium  plantator  fuit  illedlvinus;  qui  cnim  pul- 
cherrimum  semen  praebuit,  is  jure  vocari  possit 
auclor  bonorum  qu®  nascuntur. 

Primumergo,utdixi,solusvoIuntarium  illum  te- 
nebat  carcerem  ;  deinde  cum  hos  duos  admisisset, 
non  habitabant  illi  eadem  domo;  neque  enim  ei 
soli  sufficiebat  domuncula,  utqu?e  essetvalde  par- 
va,  et  quffi  ipsi  et  stanti  et  recumbenti  multum  af- 
ferret  laboris.Neque  enim  stans,  rectus  stare  pote- 
rat,  cum  tectum  caput  et  collum  tangeret;  neque 
recubans  poterat  pedes  extendere,  cumdomus  non 
haberet  longitudinem  squalem  longitudini  corpo- 
ris.  Cum  ergo  eis  permisissetaliam  exstruere,  Jus- 
sit  in  ea  degere  :  per  se  autem  hymnos  dicere  et 
orare,  et  divina  legere  eloquia.  Cum  autem  opor- 
teret  esse  plures  bujus  utilitatis  participes,  alio 
habitaculo  ejus  jussu  procul  exstructo,  jussit  eos 
qui  vellent  in  iilo  degere.  Eorum  autem  dux  erat 
Eusebius,  qui  magni  Maroiani  807  transmittebat 
doctrinam.  Divinus  autem  ilie  Agapetus,  ut  opor- 
tuit  institotus,  et  exercitatus,  et  in  hac  arte  atble- 
tica  optime  eruditus,  reversus  est,  ut  dixi,  et  se- 
minavit  semina  quae  a  divina  ilU  anima  accepe- 
rat.  Evasit  autem  adeo  clarus  et  illustris,  ut  pon- 
tificali  sededignus  sit  habitus,  et  ei  mandata  sit 
pastoralis  curatio,  et  ejus  fidei  credita  fuerit  cura 
patri(c.Eusebius  autem  ille  admirabilis,cotigregati 


nunquam  autem  satiari;  sed  sempsr  quidem  esu-  ^  gregis  prffifectus,  et  curam  magistri  susceperat,  et 


rire,semper  vero  sitire ;  corpori  autem  ea  exhibere 
quae  ad  vivendum  sufficiunt.  Dicebat  enim  quod 
qui  post  multorom  dierum  inediam  capit  cibum, 
in  diebus  quidem  inediae  officia  dominicaexsequi- 
tur  imbecillius.Quo  autem  die  rursus  capit  cibum, 
piura,  ut  est  consentaneum,  exhibens,  ventrem 
onerat  :  is  autem  gravatus  tardiorem  reddit  ani- 
mam  ad  vigilandum.  Dicebatigituressemelius  ve- 
sci  quidem  quotidie,  nunquam  autem  exspectare 
satietatem.  Verum  enim  jejUnium  est  perpetua 
indigentia.  Hanc  legein  perpetuo  ferebat  vir  ille 
divinus,  et  cum  cbrpus  baberet  maiimum,  et  om- 
nium  sui  temporis  hominum  esset  et  maximus  et 


solus  dignus  habebatur  qui  cum  in  tempore  venti- 
taret,  et  eum  rogaret  nunquid  vcllet.  Cum  autcm 
vellet  noclu  videre  quid  ageret,  aususest  ad  fenes- 
tram  (erat  autem  ea  brevis  admodum)  accedere;et 
cum  se  inclinans  respexisset,videtlumen,nonex  lu- 
cerna  neque  quod  esset  manu  factum,  sed  a  Deo 
datum,  et  quod  superna  gratia  praeceptoris  sui  ca- 
put  circumfulgebat,  et  divinorum  eloquiorum  Scri- 
ptune  ostendebat  inteiligentiam ;  tenebatenim  li- 
brum.ct  divinaevoluntatis  sacrosahctum  inquirebat 
thesaurum.  Hoc  cum  esset  contemplatusadmirabi- 
lis  Eusebius,ingenti  timore  borroreque  est  affectus, 
*  Oe  Eusebio,  infra,  cap.  4« 


31 


OB  YITIS  PATRUM  UBBR  IX. 


32 


et  Dei  ministri  difTusam  edoctus  est  gratiaroyetDei 
in  SU08  servos  didicit  benevolentiam. 

Aliquando  autemcum  in  vestibulo  magnus  oraret 
Marcianusy  draoo  quidam  qui  reptaverat  sapra  pa- 
rietem  versum  ad  OHentem,  desuper  e  muro  des- 
pexit,  simul  et  hians,  et  horribiliter  intuens,  et  se 
invasurum  significans.  Procul  autem  stans  Euse- 
bius^etillud  horrendum  spectaculum  pertiroescens, 
et  id  magistrum  ignorare  suspicans,  illi  ostendit 
clamans,  et  ut  fugeret  rogans.  lile  autem  cumeum 
reprehendisset,  et  timorem  expellere  jussisset  (nam 
eum  quoque  esse  exitiale  vitium),  digito  quidem 
crucis  prius  expressit  Oguram,  ore  autem  insuffla- 
vit,  et  veteres  ostendit  inimicitias.  Ille  autem  spi- 
ritu  oris,  tanquam  igne  aliquo»  exsiccatus  et  veluti 
exsectus,  instar  exustcstipul»  in  multas  partes  est 
dissolutos.  Videergonum  imitatus  est  Dominum  ut 
servus  benevolusPDominus  enim,cumaliquandofu- 
reret  mare  in  cymban:  discipulorum^  eos  autem  vi- 
disset  anxios  et  perturbatos,  non  prius  maris  seda- 
vil  tempestatem  quam^increpando  discipulos,  com- 
pescuit  eorum  incredulitatem  {Maiih,  viii).  Ilinc 
doctus  hic  vir  admirabilis  primum  expulittimorem 
discipuliy  deinde  sic  belluam  aCTecit  supplicio.  Talis 
magni  Marciani  fuit  et  eapientia,  et  miraculorum 
efTectio,  in  Deum  fiducia.  Sed  tamen  cum  tanta 
gratia  dignus  esset  habitus,  et  magna  posset  facere 
miracula,studebal  tamen  celare  virtutem,pr«donis 
virtutis  suspectas  babens  machinas;  arrogantia 
enim  vitium  subterseminans,  Jabore  collectos  fru- 
ctus  conatur  eripere.  Et  oum  sibi  datam  vellet  ce- 
lare  gratiam,invitu8  ad  facienda  veniebat  miracula, 
cum  ejus  recte  factorum  jubar  resplendesceret,  et 
que  occultabatur  virtutem  aperiret. 

Quinetiam  aliquando  contigit  ut  tale  quid  fieret : 
Virquidam  honesteloco  natus,  et  cui  militares  ma- 
gistratus  sspe  fuerant  mandati,  ex  BerrhcBa  Syria 
urbe  proficiscens,  cum  ejus  filia  diu  debaocharetur, 
et  a  malo  dsmone  vexata  insaniret»  venit  in  solitu- 
dinem,  cum  esset  quidem  magni  Marciani  familia- 
riSySperarel  aulem  propter  priorem  consuetudinem 
eum  convenire  et  rogare  :  spe  autem  falsus  cum 
non  liceret  ei  Dei  videre  servum,rogat  quemdam  se- 
uem,  cui  illo  tempore  divini  illius  viri  commissum 
fuerat  ministerium,  ut  parvum  lecythum  oleo  ple- 
num  acciperet,  et  ad  ostium  dorounculs  poneret. 
Senexautem  saepe  quidem  se  id  faoturuminficiatus, 
8«pe  autem  rursus  rogatus,  victus  est  a  precibus. 
Gum  autem  strepitum  magnussensissetMarcianus. 
rogavit  quisnam  esset,  et  quonam  opus  habens  ve- 
niret.  Is  autem  veram  quidem  celabat  causam,  si- 
muiabat  autem  se  venisse  ut  sciret  num  juberet  ali- 
quid  ;  et  hocdicen8,dimissusest.  Cum  autem  sub 
auroram  rursus  pater  puellaB  rogasset  ut  sibi  red- 
deretur  lecythus,  ille  timens  quidera,  ivit  tamen 
cum  quam  maximo  potuit  silentio,  et  porrecta 
manu,  et  aocepto  lecytho  cupiebat  latere.  Is  autem 
rursus  rogavit,  quidnam  volens  veniret.  Postquam 
autem  eamdem  dixit  causam  quam  etiam  vespere 


A  pne  se  tulerat,  «gre  ferens  homo  Dei,  utpote  quod 
preter  consuetudinom  fuisset  ejus  adventus,  Jussit 
vera  dicere.UIe  autem  timens  et  contremiscenSjCum 
non  posset  eum  latere  qui  plenus  erat  Dei  gratia, 
dixitetquisesset  qui  suplicabat,  et  eum  morbi  do- 
cuit  tragoodiam,et  ostendit  lecythum.  Is  autem  suc- 
cesuit  quidem  ut  est consentaneum,  quod  nollet  vir- 
tutem  ostendere.  Minatustamen  quod  si  haec  rursus 
auderet,  et  ab  illa  privabitur  consuetudine,  et  ei  au- 
feretur  ministerium  (erat  autem  maxima  jactuia  iis 
qui  quaestum  sciebant)  remisit,  jubens  reddere  ei 
qui  dedcrat.  Bt  Marcianus  quidem  hsc  Jubebat : 

dflBmonautemquiaberat  iterquatuor  dierum,  ejus 
qui  exigebat  vociferabatur  virtutem,  et  Marcianus 
BerrhcB»  functus  estofficiojudicis^quibusdam  licto- 

n  ribu8  usus  adversus  dsmonem,  et  illum  sceleratum 
expellens,  et  puellam  mundam  reddens  ab  illa  vexa- 
tione.  Hocautem  exacte  scivit  pater  puell«;  et  enim 
revertenti  cum  pauca  stadia  abesset  ab  urbe,  SOS 
occurritquidam  servus  adominain  agrum  missus. 
Is  cum  vidisset  dominum  miraculi  facti  attulit  nun- 
tium,  quatuor  aote  diebus  dicens  factom  essemira- 
culum.  niebus  ergo  supputatis,  et  tempore  recte 
examinato,  didicit  illud  fuisse  in  quo  senexattulit 
lecythum.  Mihi  autem  venit  in  mentem  cogitare 
quid  non  fecisset  ille  vir  magnus,  si  voluisset  facere 
miracula.  8i  enim  etiam  cum  studeret  oelare  quam 
acceperat  virtutem  tantum  ostendit  splendorem  ; 
quod  non  miraculum  fecisset  si  voIuisset?8ic  autem 
spiritalem  quoque  suam  sapientiam  non  ostendebat 

p  omnibus.Itaque  cum  postremopostdiem  festum  sa- 
lutaris  passioniB,  et  dominicie  resorrectioniB,  per- 
misisset  iis  qui  volebant  ad  se  ingredi,  illo  certe 
temporeomnes  studebantenm  videre.Atquead  eum 
aliquando  congregati  primi  veniebant  pontifices, 
Flavianus  ille  magnus,  cujos  fidei  erat  credita  pas- 
cenda  Antiochia :  et  divinos  Acacios,  cojns  prius 
quoque  meminimus,  et  Eusebios  Ghalcidensis  epi- 
Bcopus,  et  Isidorus  cui  tunc  erat  commissa  Cyrus 
gubernanda,  qui  erant  virtute  insignes.  Una  autem 
cum  illis  eratetiam  Theodotus.qui  tenebat  habenas 
Hierapolitanorum  eccIesii(B,cIaru8  monasticaexerci- 
tationeetmansuetudine.Brant  autem  nonnulliquo- 
queex  magistratibus,  incensi  ardore  fidei.  Omniljus 
ergo  cum  silentio  sedentibus,  et  sacram  illam  vo- 
cemexspectantibus^ipse  quoquodiu  tacens  sedebat, 

l)  lingua  quidem  otiosus,  auribus  autem  promptus. 
Tunc  aliquis  ex  iis  qui  sedebant,  qui  erat  ei  fami- 
liaris  propter  curam  anims,  et  alioqui  auctoritate 
etdignitate  claru8,0mnes,  inquit,  o  Pater,  divini  hi 
Patres,  sitientes  expectant  suavissima  tus  doctri- 
nsB  fiuenta;omnes  ergoprssentesimpertias  utilitate, 
nec  claudas  rivos  tus  benefioentiaB.  Ille  autem  cum 
valdeingemuisset,  Deu8  inquit,nniver8orum  quoti- 
die  loquitur  per  creaturas,  etper  divinas  Soripturas 
disserit  et  monet  ea  que  oportet,  et  inducit  ea  qus 
8unt  utilia ;  terretque  minis  et  adhortatur  promis- 
sis;  etex  his  nullam  capimus  utilitatem.  Quemad- 
modum  ergo  loquens  profoerit  Marcianus,  qui  tan- 


33 


PHILOTHBUS,  8IVB  THB0PHILB8. 


84 


tam  utilitatem  amittit  cnm  aliis,  commoduQmnon  A  batvirtatis  qnoque  partium  diCrerentiam,et  quam- 


vult  ex  eie  capere  ?  Hinc  factum  est  ut  multi  quidem 
sermones  moverentur  a  Patribue,  quos  ineerere 
narraUoni  duii  supervaeaneum.  Cum  autem  aur- 
rexiasent  et  oraesent,  et  ad  conferendum  sacerdotii 
ordinem  vellent  ei manus  imponere,rur8us  ei  manue 
admovere  sunt  veriti ;  et  hic  quidem  illi,  iile  vero 
hulc  jubebat ;  cum  omnee  autem  id  simul  recueae- 
aenty  redierunt.Sed  enim  volo  hisquoquealiam  ad- 
dere  oarrationem,  qua  cognosci  poterit  divina  ejue 
prudentia. 

Avilus  (20)quidam,  primua  in  solitudine,gratia 
monastics  exercitationis  fixerat  togurium.  Id  autem 
magis  quam  hoc  vergit  ad  8eptentriooem,  et  ali- 
quaatumsitumad  0rieQtem,8pectat  ventumAparc- 


nam  cuinam  cedere  opportet,  et  cuinam  in  tempore 
dandasitvictoria?Pos8umautemaliudquoquenarra- 
re,quo  ejuacognoscatur  indivinis  perfectio.  Ad  eum 
enim  ex  patria venit  soror  cumfilio,qui  el  vir  eratet 
urbisCyri  facile  princep8,ea  qu«  ei  usui  erant  abunde 

afferens.Is  autem  sororemquidem  videre  non  est  pas- 
8UH,9ororisautemadmi8itfilium;eratenimidtempu8 
definitumquo  eum  licebat  convenire.Cumautem  eu  m 
rogarent  acciperet  qus  allata  fuerant.  Per  quot,in- 
quit,  monasteria  transiistis,  et  quenam  ex  his  eis 
ipsis  impertiistis  ?Cumis  autem  dixisset  se  nulli  de- 
di88e:Abite,inquit,cum  iisque  attuli8tis.No8,inquit, 
nulio  horumegemus,  necsiegeremus  acciperemus; 
naturalis  enimcognationi8,non  autem  divinffipietatis 


tiamquiest  proximusSubsolano.IsmagnoMarciano  B  8t  servitii  curam gerentes,  hanc  exercelisin  nosbe- 


eratettemporeetlaboreaQtiquior,virautemphilo80- 
phus,et  in  vita  dura  et  aspera  educatus.  I8  cum  de 
viri  virtutequs  ubique  celebrabatur  audiisset,  ratus 
tale  spectaculum  esse  silentio  et  quiete  utilius,  ac- 
currit  sludens  videre  eum  quem  desiderabat.  Cum 
autem  ejus  adventum  magnus  sivisset  Marcianus, 
ostio  aperto  eum  ad  se  admisit.  Admirabili  autem 
prscepit  Eusebio,  ut  et  legumen  coqueret  et  olus, 
81  baberet.  Postquam  vero  mutuum  inter  se  coUo* 
quendi  explesseat  desideriam,  et  alter  alterius  vir- 
tutem  didicisseot;  nonae  simulperegeruntofQcium; 
venit  autem  Eusebius  mensam  ferens,  et  panem  af- 
ferens.  Magnus  autemMarcianusdivinodixitAvito: 
Adesdumomniummihiamicissime,  et  hujus  mens» 


neficentiam.  Si  enim  oon  bonoraretis  solam  generis 
nece88itudinem,non  eaqu»  attulistisynobis  solis  im- 
pertiisselis.  Hec  dicens,  filiumsororis  dimisitcum 
eorore,  jubens  ut  nihil  acciperetur  ex  iis  que  attule- 
rant.  Ita  erat  extra  naturam,et  incoelestem  migra- 
rat  vivendi  rationem.  Quodnam  enim  aliud  afTerri 
potest  exempium  apertius,  quoi  Deo  esset  dignus, 
convenienteripsiusOeovoci^Qui  non  relinquit  enimy 
inqait,  patrem  et  matrem,  et  fratres  et  sorores,  et 
uxorem  et  filios,non  est  me  di^nuH  {MaUh.  x}.  Si  au- 
tem  qui  non  relinquit  est  indigQus ;  qoi  reliQquit,  et 
lam  accurata  exactaq  ue  uritur  perfectione,claru  m  est 
eum  fuisse  dignissimum.  Ego  preter  haec  admiror 
quoque  ejas  in  div inis  decretis  summam  perfeclio- 


BimaB  Bimui  participe8.Illevero,Ne8cio,inquit,me  q  nem.Ahborrebatenim  Arii(52)insaniam,qu«apo- 


nnquam  cibum  sumpsisse  ante  vesperam,  8»pe  au- 
tem  duos  et  tres  dies  simul  maneo  jeJunus.Magnus 
autem  Marcianu8,Mea  ergo,inquit,causa  hodie  mu- 
tetor  consuetudo  (21) ;  nam  cum  sin  corpore  imbe- 
cillo,  non  possum  exspectare  vesperam.  Postquam 
autem  hsc  dicens,  non  persuasit  admirabili  Avito, 
ingemuisse  dicituret  dixisse :  At  ego,  inquit,  animo 
angor  et  valde  crucior,  quod  tantum  laborem  cepe- 
ris  utvirum  aliquemlaboriosum  videresetphiloso- 
phum,8pe  autem  falsus,  cauponemvideris  aiiquem 
profuse  et  delicate  viventem.  Cum  ex  his  autem  mo- 
lestiaessetaflectasAvitus^et  dixissetse  mailevesci 
camibuB  quam  h»c  audire,  dixit  magnus  Marcia- 
nuB  :  Nos  quoque,  o  amice,  eamdam  quamtu  vltam 


teBtateimperatorie  accendebatur  illotempore.  Abo- 
minabatur  etiamamentiamApoliinaris.  Fortiterau- 
tem  et  Btrenue decertabat  adversuseos  qui  cumSa- 
bellio  sentiebant,  tresque  hypostases  seu  personas  in 
unam  cogebant.  Valde  quoque  aversabatureos  qui 
nominanaturEuchit®,qui  in  habitu  monastico  labo- 
raot  morboMaQichflBorum.  Eratautem  ideo  fervens 
ejuszeluspro  decretiBecclesiaBticis,  ut  etiam  adver- 
8US  virum  admirandumetdiviQumJustampugQam 
susceperit.EratAbraamesquidam  seQexiQ  illasoli- 
tudiQeyVircaaisquidem  pilis,  sed  magis  CHua  pru- 
deQtia,omQi  virtute  claru8,el  uberes  semper  profuo- 
deus  lacrymascompuQctionis.  Is  io  priacipio  a  qua- 


persequimur,  et  amplectimur  eadem  viveadi  ratio-  n  ^^«^/^^"^^""J"^^^ 

nem,etquieti  laborespr«ferimu8,j<yuQiummagi8  °  8"8tiQuerat|23):igQoraQ8quidem,utestveri8imile, 

expetimuB  quam  cibum,  eumque  Qocte  advenUate      ^"®  ^«®°  NicafflaPatribuscoQstituta  fueraQt.aati. 


capimus  ;  sed  scimus  charitatem  essejejuQio  prae- 
stantiorem.  Charitatis  CQimopus  alegediviaa  prso- 
cipitur,  JejuQium  autem  est  potestatisQostrflB  etar- 
bitrii.  Oportet  autem  existimare  diviuas  leges  eese 
Dostris  loQge  prestaQtiores.  Hsc  cum  iaterse  iavi- 
cem  disseruisseQt,  et  parum  cibi  sumpsisseat,  et 
Deam  laudavisscQt,  et  tres  dies  simul  versati  es- 
seat,  rursus  suQt  Bcparati,  videatesse  iavicem  spi- 
ritu.Quisergonon  admiretur,huju8viri  sapientiam, 
a  qaa  gubernatus,  sciebat  quidem  tempus  Jejunii, 
BciebatautemSM  etiamfraterna  charitatis ;  scie- 


quae  autemservire  malensconsuetudiQi.Muitiautem 
alii  laborabaQt  eo  temporeeadem  quoque  igaoratio- 
ue.  Sed  magQUsMarcianus  multisquidem  sepe  ver- 
bis  usuSyConatusest  senem  Abraamen(ita  enimeam 
appellabant  qui  in  ea  habitabant  regione}ut  cumEc- 
clesia  consentiret  traducere.Cum  eum  autem  vidis- 
set  non  parere,  aperte  destitit  cum  ipsocommuni- 
care.  Sed  procedeute  tempore,  ille  quoquevir  divi- 
QU8  abjecta  macula,  ia  festo  celebraado  amplexus 
coQseQBum  Bcdesiflp,  vere  psalleQs  ceciait :  Beati 
immaculatiiQviaquiambuIaQt  ia  lege  DomiQi(PM(. 


35 


D^  V)TI8  PATRUM  UBSB  IX. 


36 


cxviu).  Hoc  autem  affectum  est  a  magai  Marciani  A  tetrum  odorem  emitteret,Volebatautera  hoc  genere 
doctrina. 

Ei  multiquidem  ubiqueffidificabant  oratoriii^ :  in 
Cyroquidem,ejuB8orori8filiusA|ypiu8;ZeDobiauu- 

tem  qusdam  in  Chalcido,  quffi  et  genere  eratclara, 
et  insignis  virtute,  et  magnas  habcbat  djvitii^s. Alii 
quoque  nonpauci  hocfaciebant,victoria  parla  illu- 
strem  illumathleiamraperecontendentes.Hoc  cum 
nos8elhomoDei,rogatadmirabilemillumEusebium, 
omni  terrore  plenum  illi  offcrens  jusjurandum,  ut 
corpuB  in  illo  loco  deponeret,  et  nemo  sepulcrum 
dignosceret  praBter  duos  qui  simul  habitabant  fami- 
liariores,donec  prsteriisset  magnus  annorum  nume- 
rus.  Hoc  autemjusjurandumimplevithomo  illead- 
mirabilis.  Postquameniminsignisiilius  victoris  ve- 


alimenti  hcbetare  suicorporis  appetitiones,  eteffi- 
cere  ut  feloremutrimentiflaccesccrctvoluptas.Cum 
autom  por  se  sicdegcret,  siquis  exfamiliaribus  ai 
eum  accedere^,simpliciteret  citradiscrimenvesce- 
baturiisqua^apponebantur.Tantamautemdivinilus 
gratiam  acc^perat,  ut  mulier  quacdamAntiochena, 
cuique  et  genus  et  opesingentes  facicbant  spiritus  ; 
ad  eum  accurrerit,  et  ei  supplicarit  ut  opem  ferret 
niice  qu8B  vexabatur  adaemone:  Insomnis  enim,iQ- 
quiebat,  vidiquemdamjubentemuthucaccurrerem, 
etprecibuspraesidismonasteriisalutemQlisprocura- 
rem.  Dicebat  ergo  is  qui  responsadabat,non  solere 
prflBsidemloqui  cnm  mulieribus  Gum  autem  instarel 
mulier,  lacrymans  et  ejulans,etgravitervociferan8 


nit  finis,  et  chorus  angelorum  sacramillamet  divi-  B  egreasus  quidem  est  praefectuamonasterii ;  dicebat 
nam  animam  ad  ccElestes  transtulit  man8iones,non 
prius  ejus  significavit  obitum,  donec  cum duobus  ex 
familiaribus  facla  fossa,  et  corpore  deposito,  com- 
planavit  terrae  superQciem  ;  et  quinquaginta  annis 
vel  pluribus  elapsis, cum inumerabiles  concurissent 
etcorpusscrutatiessentyigQotummansitsepulcrum. 
Postquam  autemunumquodque  ex  praedictis  orato- 
riis,unumquidemapo8tolorum,alierumveromarty- 
rum  ascepitreliquiaSjSecuredeincepsillius  taberna- 
culi  et  doctrinse  haeredes,  cum  duobue  ante  annis 
arcam  contruxi8eentlapideara,inea  posuerunt  pre- 
tiosi  corporis  reliquias,cum  unus  ostendissetsepul- 
crum ;  is  enim  solus  eupererat  ex  illis  tribus.  Gum 
illius  autemfuisset  virtutis  nmulatorEusebiue  admi. 
rabilis,  longo  tempore  corpus  perpetuo  affligebat.  q 
Nam  cumcentumetvigintlferrilibras  eofporihabe- 
ret  impositae^sibiquoqueimpoBuit  aiiasdiviniAga- 
peti  quinquaginta,  adjecitautem  magni  quoque  Mar- 
ciani  alias  octoginta  ;  habebatautem  opatorium,la- 
cumquemdaminquonullaaquaremanserat.Tribus 
autem  annis  perpetuis  hoc  modo  vitam  iransegit. 
Ad  haec  autemdicenda8umdigfes6us,ctimve1lem 
ostendere,  quotet  quantarum  rerumrecteetexvir- 
tutegcstarum  auctor  etproouratorlilO  fueritMar- 
cianus.  Hujus  autem  philosophifle  fructum  quoque 
percepit  admirandusilleBa8iIiu8,quimuitis  postea 
temporibus,apud  8euieucobelum(e8t  autem  urbsSy- 
rise)  monasticum  exstruxit  habitaculum,  ct  clarus 
quidem  fuitinmultisgeneribusvirtutumyinsigniter 


autem  mulier  nonesse  ipsum;fuisse  autem  alium 
sibi  oetensum  subrubicundum,  qui  pustulas  quas- 
dam  habebat  in  genis.  Ubi  autem  cognoverunt  eum 
qui  qu8Brebatur,erat  autem  istertiusmonasterii,non 
primu8,eum  pereuasum  adduxerunt  ad  mulierem: 
protinus  autem  illa  quidem  agnovit  facTem,malus 
autem  daemon  vociferanereliquit  puellam.Haecprc- 
clara  fccerunt  facinora  magni  Marciani  discipulo- 
rum  discipuli,  tales  ubique  plantas  plantavit  plan- 
tator  optimus.  Ego  autem  huic  narrationi  rursus 
flnem  imponens,  rogo  et  qusso  ut  per  horum  om- 
niumintercessionemdivinum  consequar  auxilium. 

CAPUT  IV. 

EUSEBIUS  (24). 

QiK^es  qgidjsnn  Pao  obtuLerit  fructuj9  flesertum 
^terile,  nempepulchros  et  maturos,  e(  ei  qpi  plant^.- 
vit  gratos,  et  iis  qui  sapiunt  bominibua  ctiarps  ct 
maximeexpetendo^iOstendimusiniUqus  j^q:)  scrj- 
ptffi  9unt  narrationibus.  Ne  quis  fiutepi  eyistimct 
vlrtutem  esse  loco  circumscriptam,  etsol^  soii- 
tudfoem  asse  aptam  ad  tales  ferendos  redditus,  age 
trapseapips  dejnc/spe  oratione  ad  terram  qpas  bab|- 
iatur,  et  ostendi^xpuB  ad  parandazxi  philpsophiafi) 
enm  miniqje  esse  impedimentp. 

Esl  aon  altus,qui  Antiochis  quidem  situs  est  ad 
OrientemyBerr^££autemadOccidentem,omne8  au- 
tem  montes  prope  sitos  superat  ,in  sumn^p  autem  ca- 
cumine  imitatur  figuram  conofiidem,a))  altitudipc 
autem  accepit  domin£^tioapm  ;  /.opuijpif^v  enim,id  est 


autem  clarus  in  ea  quae  Deo  longe  est  gratissima  q  verticem,  eum  solentappellare  accolse.Olim  ejuein 


possessione  churitatis,  etin  divinoopere  hospitali* 
tatis.  Quam  multos  autem  hic  quoque  Deoexibuerit 
operarios,  citra  pudorem,  ut  apo8tolicedicam,ver- 
bum  tractantes  veritatis,  quisfacileenumeraverit? 
Nam  ut  alios  in  prssentia  praetermittam  ;  quisunt 
quidem  laude  digni;nimis  autem  prolixam  redderent 
narrationem,  hujus  uniusetsolius  meminero.Fuit 
quidam  qui  ad  eumventitabat,eumautemappella- 
bant  Sabinum,qui  corpus  consumpsit  laboribusin- 
numeralibus.Nequeeniui  panis,  nequeobsonii  fuit 
alicujus  pariiceps :  cibusautem  erat  ei  farina  aqua 
madefacta.  Gonsueveratautemis  totum  unius  men- 
810  miscere  nutrimentum,  ut  sijtum  contraheret,et 


summo  vertice  erat  templum  daemonum,  quod  apud 
vicinos  in  magno  erat  honore  :subtusautem  adMe- 
ridieip  patet  campus,  sinus  pr®  se  ferens  fjguram, 
qui  utrinquecoercetur  ulnis  non  admodum  altis.Per- 
tinent  autem  eaeusque  ad  viamquaequitatur,qude 
utrinque  e  Meridle  ad  Septentrionem  sectae  sunt, 
semitas  excipientes,  Jn  eo  autem  sunt  constructas 
villae  et  magnae  et  parvae,  conLineates  iis  qui  sunt 
utrinquemontibus.PropteripsasauJbsQiexcelsimon- 
tis  oras,  est  quidam  vicus  maximue  et  populo  fre- 
quentissimus  ;voca))uloautem  regionis  eum  vocant 
Teledan)  (25) :  in  superio^iaptemp^telaterismon- 
tis  estquidaip  aaitus  npa  /i4P3^<iWP<^(^vi8>aj8d  qui 


37 


PH)LOTH£US  biVE  THBOPHILBS. 


38 


modiceinclinaturySpectansadiUumcampunietv^n* 
tum  austrum.  In  eo  philosophiaB  gymnasiumexstru- 
zit  quidam  Ammianus,  vir  qui  cum  multis  quidem 
aliis  virtulibus  esset  clarus,  tum  summamodestia 
euperabat  alios.  Hoc  autem  satis  estargumenti.  Ete- 
nim  cum  ad  doctrinam,  non  solum  suis  sodaiibus, 
sed  vel  bis  totidem  aliis  possot  sufficere,  saepe  ad 
magnum  accurrebat  Eusebium,rogan8  et  supplicans 
ut  is  esse  vellet  adjutor,  paedotribaetmagisterejus 
palxstrs  quam  fundaverat :  aberat  autem  viginti 
quinque  stadiis,  in  quodam  valde  parvo  habitaculo, 
etquodnecfenestrasquidemhabebatyinclusus.Eura 
autem  ad  hanc  virtutem  deduxeratMarcianus,  ejus 
quidem  patruus,  fidelis  autem  Dei  servus.  Sufficii 
enim  hoc  dicere,  cum  etiam  magnum  Moysem  hoc 
cognomine  honoraritDominus.  Hic  Marcianus  cum 
divinum  gustasset  amorem,  nolujt  ^olps  frui  bonis, 
sed  multos  etiam  fecit  alips  in  ainpr^  811  socios. 
Yenatusastautemetmagnum  Eus^bipm^et  ejus  fra- 
trem  qui  ip  vita  vere  quoque  erat  frater.  Non  existi- 
mavit  enim  rationi  esse  consataneum  qt  eos  quidem 
qui  ad  eum  nihil  ^ttinebftt  veuaretur  ad  virlutem, 
fratres  autem  pon  itidem.  Hos  ergo  ambos  cum  in 
parva  inclusisset  don^pppula,  epa  evangelicam  vitae 
docebat  rationeiq.  Sed  fr^trem  quidem  morbus  inva- 
densiliuiqcurspmioterrppil;  iporbummoraauiem 
est  consecuta:nam  cum  pftpcis  dipbus  vixisspt  post- 
quam  illinc estegressus, vit«  finem  apcepit. Paripan- 
sitauteiQ  m^gQus  Pu8e|)ii|8  toto  tempore  vitflepatrui, 
neque  cum  illo  loquens,  neque  lucem  Intuens,  sed 
perpetup  inclpsus:  et  ppstillius  mortem  hancvitam 
est  ^iqplexus,  4ooep  admirftbilis  iHe  Aippiianus  pi 
mpltis  delipito  precibus  perQpasit,  Pic  enim  mihi,  ad 
ilium  dicebat,  o  optime,  cuinam  placere  existimans, 
laboriosamhanosordidamqueetsqualidam  vitames 
persecutus  ?  Gura  autem,  ut  par  est,  is  utique  dixis- 
set :  Deo  qui  est  rirtutis  legislator  et  magister : 

Qnonlam  ergo  eum  ama8,inquitAmmianua,egotibi 
modum  oatendam  per  quemetamorem  magis  accen- 
des,  et  ei  quem  amas  servies.  Nam  quod  omnis  tua 
cura  et  Industria  in  teipsum  convertatur,non  effugiet^ 
ut  aentio,  crimen  nimii  in  te  ipsum  amoris.  Lexenim 
divinajubet  proximum  amare  ut  teip^um  [Rom.  xiii). 
muitos  autem  opum  sumere  participes,  boc  est  pro- 
prium  veri  muneris  charitatis.  Hanc  autem  divinus 
Paulua  appellavit  legis  plenitudinep)(Gafa/.v).  Rur- 
8U8  quoque  ciamat:Tota  lexet  prophetae  iu  hoc  sermo- 
ne  in  summam  rediguntur,nempe,Diliges  proximum 
tuumsicutteipsum.PorroautemDominusquoquein 
sacris Evangeliis  Petro^quiconfessus  esteum  amare 
plu8  aliis  prscepit  pascere  oves  suas  (Joan.  xxi). 
Eosautemqui  hoc  non  feceruntreprehendens,  cla- 
mat  per  prohetam:0  pastores,  non  seipsos  pastores 
pascunt,  Don  oves  {Ezech,  xxxiv)?  Et  ideo  magnom 
quoque  Eiiam  qui  hanc  vitam  persequebatur, Jussit 
versari  fn  medio  impiorum ;  et  secundum  Eliam, 
tantopore  celeforatum  Joannem,  qui  amplectebantur 
Boliiudinem  transmisit  ad  rlpas  Jordanisillic  bapti- 
sare  jubena  et  prffidicare.  Quoniam  ergo  tu  quoque 


A 


J^  es  Dei  qui  te  fecit  ardcus  amutor  ;  multos  quoque 
tecum  alios  efflce  amatores  ;  boc  enim  est  valde  gra- 
tum  communi  Domino.ProptereaEzechielem  quoque 
appelhvitspcculatoremet  peccatoribus  jussit  testi- 
ficari  {Ezeck,  iii),  ct  Jonam  jussit  currere  Ninivem, 
et  nolentcm  transmisit  in  vinculis  (Jonx i).  Cum  hsec 
dicerct  etsimilia,divinumvirummansuefecit,  etvo- 
luntario  illo  efTosso  carcere,  eduxit  et  abduxit,  et 
suorum  sodalium  ei  curam  tradidit.Ego  autem  ncscio 
utrumplusadmirer,hujusnemoderationem,anilIius 
obedientiam,  et  quod  ab  eo  sit  persuasus.  Is  cnim 
fugiebat  principatum,  et  magis  volebat  csse  ex  iis 
quiparebantyUtqui  prsfecturo!  formidaret  pericn^ 
Ium;et  inagnus  Euscbius  aversabatur  quidem  cum 
pluribusconversutionem,cessittamen,etcaptusreti- 
buscbaritatis,  susccpit  curam  gregis,  et  duxit  cbo- 
rum,non  multis  verbis  opus  habens  addocendum; 
sufriciebatenimvel8olusaspectu8,utveIIpogetardis- 
simum  celerem  efliceret  ad  cursum  virtutis.  Dicunt 
au  temqui  viderunt,  eu  m  semper  habuisse  gravem  vul- 
tum,  et  qui  poterat  timorem  afTerre  spectantibus. 

Cibum  autcm  ipsequidemcapiebatterlioetquarto 
quoque  die,  iis  autem  qui  secum  habitabant,  jube- 
bat  vesci  alternis  diebus.  Praecipiebat  autem  cum 
DeoassiduecoIloqui(26),etnulIumtempusrelinqueEe 
vacuum  abhacoperatione,sedcommuniter  quidem 
prsfinita  exsequi  offlcia :  partes  autem  diei  quasin- 
tercedunt,unumquemqueper8e,velsub  aliquaum* 
bra  arbpris,  vel  propter  petram  aliquaip,  vel  ubi- 
punque  quiesceret  oliquis,  vel  stanteip  humi  jacen- 
^  tem,  rogare  Dominum,  et  petere  salutem.  Ita  autem 
"  up^m^juwqueexpartibuscorporisedocuitvirtutem, 
ut  illa  f4ceret  (jqae  sola  permittit  ratio.  Ut  autcm 
hoc  reddan^  manifestum  pmnibus,  mentionem  fa- 
ciam  unius  ^us  narrationis. 

SedebatsuperqMamdampetramipseetAinDQianus 
illa  admirabilis,  et  divinorum  evangeliorum  histo- 
riamalter  quidem  legebat,alter  vero  eorum  qu»  erant 
obscuriora  explicabat  sententiaro.  Cup)  autem  qui- 
dam  agricolffi  in  subjecto  campo  terram  colerent, 
ad  hanc  contemplationem  magnus  tr^ctus  est  Eu- 
sebius.  Cum  autem  divinus  Amiaous  legisset 
locupa  evangelicum,  sciscitaretpr  aptem  inierpreta- 
tionepQ,  jussit  magnus  Eusebius  ut  repeteretlectio- 
nem.  Cum  is  autem  dixisset:  lis  qpi  arant  forte  de- 
lectatus,  mjuimc  exaudisti,  ut  pst  verisimile :  suis 
^  deinceps  oculis  legcm  tulit  ut  neque  campum  illum 
unquam  contemplaretur,  neqpe  ccelesti  pulchritu- 
dine  et  chori  astrorum  aspectu  fruerentur;  sed  an- 
gu8ti88imautenssemita,cujusmensuramaiuntfui.s- 
scuniu8paImiferenteadoratorium,extraeamdein- 
ceps  egredi  non  est  passus.  Dicunt  autem  eum  plus 
quam  quadraginta  annis  vixisse  post  hanc  legem. 
Ut  autem  cum  animi  eui  bcntentia,  ad  haec  quoque 
eum  traheret  aliqua  necessitas,  cum  lumbos  zona 
ferrea  alligasset,et  gravissimum  collare  collo  impo- 
8uisset,aliquo  alio  ferro  conjunxit  zonam  collari  qui 
eratcolloimpositus,uthocmodoinclinatus,  conare- 

tur  Ht%  Qssidue  in  terram  despicere.  Has  ipse  de  se 


39 


DB  VITIS  PATBUM  UBBB  IX. 


40 


oxegit  posnas  quod  illos  esset  contemplatus  agri-  A 
colas.  Hoc  aatem  et  molti  quidem  alii  me  docuerunt 
ex  iis  qui  illum  noverunt,  res  ejus  optime  scive- 
runt;narravitautem8enex  quoquemagnusAcacius, 
cujusprius  quoque  meminimus  in  aliis  narrationi- 
bus;  dixitautem  se  eum  quoque  aliquando  interro- 
gasse  cum  eum  sic  vidisset  incurvatum,  quamnam 
capiecs  utilitatem,  neque  coelum  patiatur  aspicere, 
nequecampum  illum  subjectum  contemplari,neque 
ex  angusta  illa  viaegredi ;  eum  autem  dixisse  sebaec 
moliri  adversus  maligni  dasmonis  macbinationea : 
Nam  ne,inquit,de  magnis  bellum  gerat,  conans  au- 
ferre  temperantiam  et  Justitiam,  et  iram  armans,  et 
cupiditatem  accendens,  et  ut  fastu  efferar  et  super- 
bia  intumescam  efOciens,  et  quaecunque  adversus 
meam  macbinatur  animam,  conor  bostem  ad  baec  g 
parva  traducere  :  in  quibus  etiam  si  viceril,  non 
magnumaffert  detrimentum ;  et  si  victus  fuerit,eva- 
dit  magis  ridiculus,  ut  qui  ne  in  parvis  quidem  poa- 
sit  evadere  superior.  Quoniam  ergo  novi  boc  bellum 
minus  periculosum,nonvaldeenimferiturqui  inbis 
damni  aliquid  accepit.  Quod  enim  damnum  est  vel 
viderecampum,vel  incoslum  oculos  attollere,ad  boc 
megenuspugn«tran8tuli;in  bocenim  me  nec  ferire 
potest  nec  perimere :  non  sunt  enim  basc  Jacula  le- 
tbifera,  ut  qus  illis  ferreis  careant  aculeis.  H«c  se 
audivisse  dixit  magnus  Acacius,  ejusque  se  admira- 
tum  esse  sapientiam  virtutemque  bellicam  et  expe- 
rientiam.  Quamobrem  boc  quoque  narrabat  eisqui 
talia  discere  cupiebant,  ut  et  admirabileet  dignum 
quod  mandetur  memoria.  p 

Hsoejus  gloria  cum  in  partesomnes  undique  per- 
va(]eret,ad  se  attraxit  omnes  virtutis  amatores.Ve- 
nerunt  autem  divinissimi  quoque[Lo9i^ui  adcft/:  Ja- 
cobus  Persa  et  Agrippa  succesBoresj  Juliani  senis, 
cuJuspriu8per8ecuti8umu8narrationem,quioptimi 
gregis  erant  prefecti.  Postquam  enim  vir  ille  di  vinus, 
flne  vitad  accepto  migravit  ad  vitam  supemam,  ad 
m&gnum  accurrerunt  Eusebium,  melius  esse  rati 
recte  regi  quam  regere  et  praeesse. 

Jacobi  autero,  cujus  prius  quoque  jam  memini, 
cum  summatim  ejus  ostendi  virtutem,  ouncquoque 
evidens  argumentum  ostendam  summae  ejus  pbilo- 
sopbis.  Postquam  ille  divinus  bino  excedens  Euse- 
biusjussit  eum  praeesse  gregi,  et  recusans  curatio- 
nem,  non  persuasit  cupientibus  eum  baac  curam 
suscipere,  abiit  ad  alium  gregem,  malena  pasoi  ^ 
quam  pascere ;  et  cum  plurimo  tempore  supervi- 
xisset,  banc  vitam  aic  finiit. 

Suscipltitaqueillam  prsfeoturam  Agrippa^virqui 
et  multis  aliis  omatus  erat  bonis,  praecipue  autem 
puritate  animae :  per  quam  et  divinae  puicbritudinia 
visionem  assidue  apprebenden8,et  illius  amoris  igne 
accensuBiirrigabatgenas  perpetuislacrymis.Cum  ia 
autem  longo  tempore  electum  illum  et  divinum  gre* 
gem  recte  pavisset,  deinde  e  vita  excessisset,  Davi- 
desilledivinusycujusaspectu  mibi  quoque  frui  con- 
tigit,  snscepit  praefecturam :  vir  qui  revera,  ex  divi- 
ni  Apostoli  aententia,  mortiflcaverat  membra  qua 


sunt  8uperterrara(Co/ow.iii).Tantum  enim  fructum 
coeperat  ex  doctrina  magni  Eusebii,  ut  quadraginta 
quinque  annos  egerit  in  illo  monasterio,  absque  ira 
autem  et  excandescentia  toto  boc  tempore  vixerit. 
Neque  enim  post  susceptam  praefecturam  vidit  eum 
aliquis  superatum  ab  bac  animi  perturbatione,  idque 
cum,ut  est  verisimile,essent  innumerabilia  quae  co- 
gerent.Centum  enim  et  quinquaginta  viri  pasceban- 
tur  ab  illius  dexteraraliqui  quidem  summa  et  excel- 
lenti  virlute,  et  eam  quae  est  in  ccelo  vivendi  ratio- 
nem  imitantea ;  alii  vero  qui  pennas  tunc  primum 
produoebant,et  terram  transilire  et  supervolaredo- 
cebantur.  Et  tamen  cum  tot  essent  qui  divina  doce- 
bantur,  et  aliquid,  ut  est  verisimile,  delinquerent 
(neque  enim  facile  fieri  potest  ut  qui  modo  ventitat 
recte  se  gerat  in  omnibus},  maosit  immobiiis  vir 
ille  divinus  tanquam  incorporeus,  nulla  eum  occa- 
sione  ad  iram  excitante.  Hoc  enim  non  solum  accepi 
ex  auditione,  sed  etiam  ex  experientia.  Nam  cum 
aliquandodesiderassemvidereillumgregem^accessi 
babens  etiam  alios  socios  peregrinationis,  qui  eam- 
dcm  quam  ego  vitam  amplectebantur.  Toto  ergo  tem- 
porebebdomadae  apud  illumvirumdivinumdegen- 
tcs,  vidimUB  ejus  vultum  nullam  accipere  mutatio- 
nem,nequenuncquidembilaritatediffundinuncvero 
tristitia  contrabi.  Oculos  quoque  similiter,  non  ali- 
quando  quidem  truces  ac  torvos,  nuncvero  laetos  ; 
sed  in  eodem  semper  bonesti  decorique  tenore  per- 
manere.  Hi  autem  sufficiunt  ae  arguendum  animi 
tranquillitatem.  8ed  versimile  eat  existimaturum 
quempiam  eum  talem  esse  visum,  quod  nullaeum 
moveretcausa;  quamobrem  necesaehabeoejusmodi 
qnid  narrare  quod  accidit,  cum  nos  illic  essemus. 

Sederat  apud  nos  vir  ille  divinus  de  pbilosopbia 
agilans  rationes,  et  quaerens  id  quod  est  summum 
evangclicae  vitae  institutionis.  Cum  autem  interces- 
sissent  ejusmodi  sermonea,  Publius  quidam  genere 
quidem  Romanu8,moribus  autem  ipse  quoque  admi- 
r(indu8,et8acerdotiibonorepraeditus,etilliu8praBfe- 
cturac  secundas  partes  obtinen8,SlS  ad  nos  venit 
adversus  divinum  Davidem  vociferans,  et  ccmmune 
damnumillamnominanslenitatem^etomnibusper- 
niciemafferre  dicensejus  mansuetudinem;  etamen- 
tiam,non  modestiam.summamillamvocans  pbilo- 
Bopbiam.  Ille  autem  babens  animam  veluti  adaman- 
tinam,  accepiebat  quidem  rationes,  non  pungebatur 
autem  ab  iis  quae  sua  natura  solent  pungere;  vultum 
itaque  non  mutavit,  neque  sermonem  institutum  di- 
misit,  sed  cum  leni  voce et  verbis  serenitatem  animae 
8ignificantibu8,illum  senemdimisit^rogans  eum  ut 
corum  quae  velletcuram  gereret.Egoautemcumbis 
qui  ad  nos  venerunt  loquor,  ut  vides, existimans  ne- 
cessarium  esse  boc  officium.  Quomodo  ostenderit 
quis  melius  animi  lenitatem  ?  Eom enim  cui  illa  cre- 
dita  erat  praefectum,  talem  accepisse  contumeliam 
ab  co  qui  tenebat  secundas  partes,  praesentibos 
maxime  bospitibua,  et  maledictum  audientibus,  et 
nuHam  irae  subiisse  tempestatem  etpertubationem» 
quamnon  magnietexcelsianimi  virtutemsuperatet 


41 


PHILOTHBUS,  8IVB  THaOPHlLBS. 


42 


foriiiudineiii  PAodiviQusqaideinApostolasoonside-  A  prasit,  totum  huDC  laborem  fert  promptoet  alacri 


raQshQmaDsnatura  imbeoillitatem,eam  quamfert 
legem  natura  metieDS»  Irasoimiai,  iaquit,  et  Dolite 
peccare  {PsaL  iv);  ssl  aao  occidat  superiracuDdiam 
▼eatram  (Ephes  iv).  Nam  cum  ira)  quidem  motus 
nosaetesseDaturad.DODDOstriarbilriij  noluit  legeea 
decernere,  qusesseot  laboriosa,et  forteetiamejus- 
modi  ut  (leri  dod  posseot ;  sed  motui  Daturas  et  ir» 
lempestatimeDSuramprffiGDit  diem;  jubeusratioDi 
Qi  eam  compescat,  et  taDquam  freuo  reprimat,  et 
non  concedatprogrediultraiterminoB.  Virautem  bic 
divinaa  ullra  lege8qu8Blat<esuntdecertavit,etsepta 
iranaiiiit ;  dod  usque  ad  vesperamirse  utmoveretur 
concedens,sed  necutmoveatur  quidem  omniDO  per- 
mittens.Talem  fructum  accepit  isex  magoiEusebii 


animo,  se  iisquiejusparentimperioprsbensexem- 
plar  pbilosopbi».  Talesvictoria  inaigDes  decertato- 
reSydiviDUsEusebiuSyhorumcertaminumpraedotriba 
et  exercitator,  exbibuit  Domiuo ;  et  cum  alios  quo- 
que  plurimos  tales  fecisset.eostraDsmisit  doctores 
ad  aliaspalffistras,  quilotumiilumsacrummoDtem 
diviais  bis  pratis  et  suavem  emitteDtibus  odorem 
implevere.NamcumadOrieDtemabiDitio  fuissetil- 
lius  exercitatioDis  moaasticad  tugurium,licet  videre 
ejusphilo8ophiefetusadOccideDtemetMeridiem,ve- 
lutiquasdamstellascircaluDamchoros  duceDtes  :et 
allos  quidem  Oreca,  alios  vero  ejus  iu  qua  habi- 
taut  regioDis  voce,  laudaotes  creatorem.Sed  euim 
id  aggredior  quod  Oeri  non  potest,  cupieus  omoia 


consaetudine.  Vidi  multosquoquealiosinillotugu-  «v  persequiquad  a  divina  illa  aoima  recte  gestaiuere 


rio,  qoihujus  pbilosophiae  amatores  fuere  etsmu- 
latores  :  alios  quidem  iu  flore  corporis,  alios  vero 
etiam  in  profunda  senectute.  Nam  cum  plus  quam 
Donagintaannis  vixissentbomiDes,laborio8am  vitam 
nolueruDt  reliDquere,  sed  iusigDes  fuere  obeuDtes 
labores  juveDtuti8,D0ctu  quidem  et  iDterdiu  Deum 
laudaDtes,  etsacrailla  officia  perageDtes,  post  duos 
aatem  dies  vilibus  illis  cibis  vesccDtes. 

Ui  alios  autem  prstermittam  qui  dod  suot  qui- 
dem  digoi  qui  sileaDtur,  sed  vel  maxime  laudcDtur 
et  celebrcDtur  ;  sed  dc  sit  prolixior  quam  par  sit 
narratio,  indiviDO  isto  locofuit  quidam,eum  autem 
abbatem  *  DomiDaDt,quiexIsmaelitidequidem  ra- 
dice  germioavit,  dod  fuit  autem  ejectus  a  domo 
AbrahaSyUtisa  quogeuus  duxerat  ;sed  paterDas  h»- 


Uuic  ergo  Darrationi  iiDis  est  impoDeDdu8,et  ad 
aljam  coDvertcDda  estoratiOyetrursusestaddeDda 
quffi  illiDC  capitur  utilita8,cum  horum  maguorum 
virorum  beDcdictioDis  rogaverimus  ut  simus  par- 
ticipes. 

CAPUT  V. 

PUBLIUS  (28). 

S14  Eodem  iempore  fuit  quidam  Publius,  et 
propter  formamspectaiudigDus.etaDima  preditus 
quae  formse  coDveniebat,  vei  potius  eam  ostendens 
corpore  magis  admirabilem.Is  exsenatorioquidero 
ordine  duceus  origiuem,  Datus  autem  ex  civitate 
apud  quam  Xerxes  ille,  cujus  ubique  est  fama  tam 
celebrisy  iDGroeciam  bellumgereDS,  etvoleos  exer* 
citu  fluvium  EupbratemtraDsmittere,Davium  cod- 


reditatisfuitcumlsaac  particeps,  vel  potius  ipsum  G  gregata  multiludiDC,  iisdem  ioter  se  coDJuDctis  et 

rapaitregDumcGBlorum.IsmoDastics  bujus  exerci- 

iatioDis  protiaus  attigit  iDStitutioDem  apud  quem- 

damqui  tuDcbabitabat  solitudiDem,qui  eos  optime 

ezercebat :  erat  autem  ei  DomcD  Morosas(27).Post 

baec  autem  ille  quoque  aliis  praBCSse  desisteus,  ad 

buDC  cum  abbate  [Abbao,!;^/ Ammao]  vcDit  gregem ; 

necparvovixit  tempore,sedcum  prsBclare  decertas- 

Bet»etia8igDi8evasisset,excessitex  hac  vita.Bicau- 

tem  illic  quidem  fuit  coDtiDuos  trigiata  et  octo  aDDOs; 

iia  autem  desiderabat  laborare,ut  qui  modoiaborare 

eepisset ;  uam  ia  hodierDum  usque  diem  pedes  dud- 

quam  texit  calceis.GDm  est  autem  frigus,  iu  umbra 

sedeDS,  io  asstu  socem  suscipit,  et  tauquamauram 

Zepbyri,  que  ex  eo  procedit  flammam  excipit.  Toto 


boc  modo  super  fluvium  poote  coostructo,  locum 
Zeugma,  id  est  coDJUDCturam  appellavit,  et  civita- 
tem  ex  re  deDomiaavit.  Ex  ea  ortus,  et  ex  tali  go- 
Dcre  procreatus,  altumlocumoccupat,  qui  distabat 
ab  urbe  dod  plus  quam  trigiata  stadQs.  loeo  cum 
qoamdam  parvam  extruxisset  domuQCulam,omDia 
quidemfeDdiditquaeapatreacceperat ;  domum,iD- 
quam,etpossessioDes,et  greges,et  vestes,  vasaque 
argeotea  et  aeDea,  et  si  quid  erat  cum  hii  aliud.Et 
cum  ex  lege  divioa  ea  divisisset iis  quibus  oportebat, 
et  se  ab  omui  cura  terreoa  liberasset,illam  uoam 
curam  suscepit  pro  omaibus,  uempe  ut  ei  serviret 
qui  eum  vocaverat  ;eamque  animoperpetuoversa- 
bat,  Doctu  diuquecoDsideraDsetperscrutaasquem- 


autem  hoc  tempore  aquam  potare  dod  passus  est,  q  admodum  eam  augeret.  Eadecausaeilaborcresce- 


DOD  illacomedeDS  quae  iis  exhibcDtur  quia  ad  dod  bi 
beadum  se  exerceot  (soleDteoim  li  uti  cibis  bumi' 
dioribus),  sed  iis  utens  cibis  quibus  alii.  Verum 
pauca  comedeas  et  quae  modicas  ei  vires  afferuDt, 
existimat  usumaquaBsupervacaneum.Gravi  autem 
ferro  lumbos  succiatus,  raro  quidem  sedet,  docIu 
autem,  et  majori  parte  diei  vel  staDS  vel  flecteDS  ge- 
nua  offertDomino  ofGcium  precationis;  usuautem 
accubitQB  se  omniao  privavit,Demo  eoim  io  bodier- 
Dumusquediemeumviditcubantem.QuiDctiamcum 
est  chori  renuntiatuscorypbaBus,  et  ei  contiDgit  ut 

*  LongQS  legit  Abban^  vel  Ammanf  ut  sit  proprium  nomen. 
pATaoL.  LXXIV. 


bat  quotidie,  ampliorque  et  intensior  evadebat  in 
dies,  eratque  dulcis  et  foluptate  plenus,  et  procul 
expelleDssatietatem.NemoeDim  eum  uuquam  vidii 
quiesceotem  vel  miuima  parte  diei,  sed  psalmodiam 
quidemoratio,  oratioDemveropsalmodia,utrumque 
autemexcipiebatdiviDorumeloquiorumlectio.DeiD- 
decurahospitumveDieDtium.deiDdeflebataliquidex 
operibus  uecessariis.  Id  his  vitffi  iter  iDgredieas,  et 
iisquiimitarivolebaDtexemplar  virtutispropositDS, 
veluti  quaedam  avis  canora,  multos  sui  geDcris  ia 
hsc  reiia  coegitsalutaria.Gffiterumab  iDitio  quidem 


3 


43 


DB  VITIS  PATRUM  UBBB  IX. 


44 


nullum  habere  passus  est  qui  secum  habitaret :  sed  A  ^uod  haec  talia  mutare  vehemeDler  contendit :  neo 


parvaedomunculasforibuBvicinasffidificaDSyUnum- 

quemque  exiis  qui  conveniebaotjubebatporsede- 

gere  :  domunoulas  sa^pe  invisens  et  perscrutans, 

nunquid  prster  usum  habsaDtrepositum.AiuDt  au 

tem  eum  quoque  accedeDtem   ad  trutioam,  pauis 

meDsuram  diligeDter  perpoDdisse;  et  si  quaudo  iDve- 

nisset  plus  quam  esset  definitum ,  aegre  tulisee,  et  eos 

qui  hoc  faciebant  belluones  appellasse.  Jubebat  enim 

nequecomedentes,neque  bibentes  exspectare  satie- 

tatem ;  sed  tantum  capere  quantum  satis  esset  ad 

tueodam  vitam  corporis  :  si  quando  autem  vidisset 

etiam  fariuam  opertam  furf ure,  eos  qui  hoc  fecisseut 

impetebat  maledictis,  ut  qui  Sybariticis  fruereu- 

turdeliciis.Porro  autem  Doctu  quoqueeximproviso 

veuiens  ad  ostium  uniuscujusque,  si  aliquem  qui 


ii  qui  illius  successere  curationi,  ut  ex  limitibus  ab 
eo  positis  aliquid  evcrlerent,  io  aaimum  SlSiu- 
duxere;  idquecum  dod  duo  veltres^sedplures  haDO 
susceperiDtpraefecturam.  Cum  primum  euim  ille 
certameu  implesset,  et  ex  hac  vita  excessisset,  et 
iDiliamomDi  molestia  vacuam  commigrasset,Tbeo- 
tecDus  quidem  Grfficae  liDgude,ApothoDiu8  veroSy- 
raa,  praefecturam  accepere,  qui  utrique  iliius  virtu- 
tis  fueruDt  qusedam  aDimalaestatus  et  imagines. 
Nequo  enim  iis  qui  simul  coDveDiebaDt,  Doque  iis 
qui  extriDsecus  adveuiebaDt  coDcesseruut  morlis 
illius  ullum  babere  sensum,  ut  qui  iliiusvitae  ius- 
tituti  seipsos  expressa  osleudereDt  simulacra.  Sed 
diviuus  quidem  TbeotecDus  cum  dod  diu  vixisset, 
tradidit  Tbeodoto prflefecturam  :  Aphthouius  autem 


dem  iuveDisset  vigilaDtem  etDeum  laudautem,  re*  "  gregis  curam  gereus,  et  jam  laiis  legibus  regcDP, 


cedebat  tacitus  ;  ni  quem  tutem  seusisset  dormicD- 
tem,  maDU  quidem  pulsabat  ostium,  liugua  autem 
iu  eum  qui  jacebat  iDvehebalur,  et  qui  corpus  plus 
quam  opporteret  curaret. 

HiDC  ejus  laborem  cum  coDsiderassentaliqui  qui 
erautejusdem  animietsenteotiae,  ad  eumretulerunt 
ut  omnibus  UDumsedificaret  babitaculum.EoseDim 
quiDUDCsuDtdispersiexactiusetaccuratiusdixeruDt 
esse  victuros,  eumque  foreliberum  a  magua  parte 
sollicitudiDis.ProbavitcoDsiliumvirsapieDtissimuSi 
et  cum  omues  simul  coegisset,  et  parvas  illas  di- 
ruisset  domuDCulas,iis  autemquieraDtcoDgregati, 
uaam  edificasset,  rogavitut  simul  vivereDt,  et  se 
iDficera  iDcitarcDt :  ethic  quidem  illius  imitaretur 


permausit  diuti8sime.Hic  autemTheodotus  ex  Ar- 
meDiaoriuDduSjCumexercitatioDis  moDasticsillum 
vidisbct  ordioem,  primum  quidem  erat  io  Dumero 
eorum  qui  magao  parebaDtgubernaDti  Tbeotecao: 
postquam  autem,  utdixi,  illequidemexceesit,  ipse 
vero  accepit  praefecturam,  eam  tot  boais  exornavit, 
utfamasuapriorespropemodumobscurarit.Sicenim 
eum  divinum  aCfecit  desiderium,  eumquetot  et  ta- 
libus  consauciavit  jaculis,  ut  noctu  et  inlerdiu  ef- 
funderet  lacrymas  compuoctionis.  Erat  autem  spi- 
ritali  taata  pleaus  gratia,  ut  eo  quidem  precaate, 
siierent  quidem  omaes  qui  aderaut,  solum  aotem 
illasacraverba audireDt,illam  auditioaem  plaaedu- 
ceatesboaam  precatioaem.  Quis  eaimfuisset  adeo 


maDiuetudiDem,illeveromaDsuetudiDem  hujuszelo  ^  adamantiaus,  utillis  verbis  tam  siacereet  germane 


temperarel,et  aliu8Communicansvigilias,acciperct 
jejuaii  discipliaam.  Siceaim,inquit,  a  nobis  invi- 
cem  id  quoddeestsumeates.perfectissimamefficie- 
musvirtutem.Quomodoeaiminforiscivitatumalius 
quidem  vendit  panes,  alius  vero  olera ;  alius  habet 
vestes  venales,  alius  est  opifex  calceorum  ;  a  seau- 
teminvicem  id  quo  opushabentcomparaotes,vitam 
aguat  jucuadiorem  ;  qui  dat  eaim  vestem,  pro  ea 
accipit  calceos  :  qui  autememit  olus,veaditpaaem: 
ita  aos  oportet  iovicem  permutare  virtutis  partes 
pretiosissimas.  Gum  qui  eraat  ejusdem  liaguas  sic 
exercereatur  et  decertareat  et  Graeca  voce  Dcum 
laudareat,hujus  vitae  iastituti  eos  quoque  cepit  amor 
quiliaguautebaaturilliusregioais  ;et  coacurreates 


prolatis,  aoa  demulceretur  aaima,  illiusque  duri- 
tiem  emolliretetiaobedieatiam,  et  ad  Deo  servien- 
dum  traduceret  ?Cum  sic  opesaugeret  quotidie,  et 
sacros  ostenderet  thesauros  talibus  bonis  pleaos, 
poslquam  vigiati  quiaque  aoais  gregem  pavisset, 
adjectus  est  ad  patres  suos,ut  diviaa  dicit  Scriptu- 
rse  (Gen,  xv),  io  boaa  eductus  seaectute,  traditis 
habeois  Theotecoo,  qui  erat  quidem  geaere  fratris 
filius,  frater  autem  moribus. 

Jam  vero  divious  quoque  Aphthomus,  oum  plus 
quam  quadrageota  aaois  choro  praefuisset,  sedem 
accepit  poatificalem  :  aecciliciummutaBsmoaasti- 
cum,nectuDicamcoatextam  ex  pellibus  caprarum; 
iisdem  quoque  cibis  vescebatur,  quibus  aatequam 


aliqui,8upplicaruatutip8iquoque  ia  eorumgregem  D  fieret  aotisles.  Quio  etiam  quamvis  haac  accepisset 


admittereatur,  et  essent  ejus  sacraedoctrinse  parti- 
cipes.  Concessit  autem  quod  postulahant,  legisme- 
mor  domiaicaequamsaactistulit  apostolis,  diceas: 
Buates  docere  omoes  gentes  {Maitfi.xxvui).  Et  cum 
juxtaillud  habitaculumaedificassetalterum,eosju8- 
sitillicdegere,divinoquodam  templo  conslructo.in 
quod  jussit  et  hos  etillos  cooveaire,  iDcipieate  die 
et  desiaeote  :  ut  vespertinos  et  matutioos  hymaos 
Deo  simulofferreatyin  duas  quidem  divisi  parte8,et 
siaguli  suavoce  uteate8,ex  successioaeautemcan- 
ticum  emittentes.  Permansit  autem  in  hodieraum 
usque  diem  formaejus  iastituti,  etneque  tempus. 


curationem,nihilo8eciu8CuramgerebatilIiusgregi8, 
illicmultosdiesversansietnuncquidemcomponens 
eorumlitesqui  interse  depugnabant,  nunc  veroeis 
consulensqui  erantaliquaaffecti  injuria  :  aliquando 
autem  sodalibus  divinamporrigensadmonitionem. 
Faciebat  autem  unumquodque  borum,  vel  contu- 
bernalium  interim  pannos  consueas,  vel  leotem 
expurgans,  vel  frumentum  abluens,  vel  aliquid 
tractans  ex  iis  quae  sunt  hujusmodi.Gum  sic  autem 
et  pontificatum  oraasset,  et  virtutem  auxisset,  ad 
divinum  portum  perveoit  cum  suis  oaeribus. 

Et  quid  opusest  dicerede  Theotecao,etquiilIum 


45 


PHILOTHBUS,  siYE  THBOPHILBS. 


46 


aecutns  est  Gregorio,  quoram  ille  quidem  a  juven-  A 
tote  omne  genus  virtutis  collegit,  et  cum  migorum 
8uorumexces8itgloria;hicveroadhucinbodiernum 
diem  laborat  in  profunda  senectute,  perinde  ac  si 
esset  in  florenti  «tate.  Perstitit  enim  Titis  fructum 
perpetuo  recusans,et  necacctoquidem  veluvis  pas- 
818  vescens,  non  lacte  neque  recenti  nec  concreto. 
Sic  enim  vivere  magnus  constituit  Publius :  olei  au- 
tem  usum  agnoscentes  in  tempore  Pentecostes,rur- 
sns  recusantejus  csse  participes.Hxc  didicidemagno 
PobliOyqu»partimquidemauditaaccepi,partimvcro 
ab  ipsis  ejus  qoos  vidi  discipulis,  in  quibusagnovi 
praiceptorem,  et  per  alhletas  didici  paedotribam. 
Iniquum  igitur  esse  arbitratus,ethorainis  mundi, 
tantam  utilitatem  mandare  8ilentio,iisqui  ignora- 
bantproposui  narrationem,  utetipsiutilitatemhinc  |^ 
accipiant  procurans,et  memoris  hinc  mihi  quaestum 
parans.AudivienimDominumdicentem:Quicunque 
meconfitebiturcoramhominibus,  ergoquoquo  eum 
confitebor  coram  Patre  meo  qui  est  in  ccelis  {Matth), 
z);  et  piane  scioqoodsieorumjnemoriam  feceroin 
hominibus,futurum  sit  ut  ii  quoque  mei  meminerint 
apod  Deum  universorum. 

CAPUT  VI. 

SIMONES  PRISCUS  (26). 

Simeonem  autemsemen  siquisdeindustria'prae- 
termiseril  (Thedor.^  lih  iv  Hist.y  c.  26),  et  illius 
phiiosophie  memoriam  mandarit  oblivioni,  injurias 
efcinvidiaemerito  accusari  poterit,  utqui  nequevelit 
laodare  etquaesuntlaude  digna,  nec  iis  qui  volunt 
Jovari  ea  proponat  qu»  sunt  maxime  expetenda.Ego  p 
antem  oon  ne  accuser  metuens,  sed  laudibus  eum 
proeequi  cupiens,  narrabo  ejus  vits  institutum. 

I8  enim  longissimo  tempore  perpetuo  vitam  am- 

plexos  et  solitariam,  et  in  parva  quadam  spelunca 

vitam  agens,  nullahumanafruebatur  anima,  solus 

enim  vivere  statuerat ;  sed  cum  Deo  oniversorum 

loqoebatur  assidue,  herbas  autem  esculentas  sibi 

parabat  cibum,ea  in  reejushaborconsumebatur.A 

soperisautem  tam  copiosadonatusoratgratia,utvel 

forlissimis  et  audacissimis  imperaret  bestiis.  Idque 

non  solis  piis,  sed  etiam  incredulis  Judffiis  CTasit 

manifestum.Nam  cuin  propter  aliquod  eorum  nego- 

tium  peregreproficisceretur  ad  aliquodSlOcastel- 

lom  quod  situm  eratextraeam  quaa  a  nostri  imperii 

hominibushabitaturregionem,ortusautemes9etim- 

ber  vebemens  et  ingruisset  tompestas,a  viaquidcm 

aberrarunt,  ut  qui  anteriora  videre  non  possent:er- 

rabant  autem  per  solitudinem,  nec  vicum,  nec  an- 

trum,nec  viatorem  aliquem  inveuientes.Gumautem 

in  medio   continenle  non  secus  undis  jactarentur, 

quam  ii  qui  navigant  in  mediis  fluctibus.divini  8i- 

meonisantrumvelatiquemdamportum,animadver- 

tere  sordidumque  et  squalidum  hominem  aspexere, 

et  quemdam  exiguom  ex  pelle  caprina  contextum 

pannum  habentem  super  humeros.llleautem  simul 

ac  vidit,eos  saiutavit  (erat  enim  afTabilisjet  eos  ro- 

gavit  caosamadventus.  Postquam  autem  narrarunt 

qood  evenerat,et  rogaruntuteos  doceret  viam  qua 


D 


duoit  ad  ca8tellum,Manete,  inquit,statim  vobis  dabo 
duces  quiostendent  viam  qoamdesideratis.Atqueii» 
quidem  tunc  parebant  et  quiesccbant.  Ipsis  autem 
8edentibus,venereduo  leones,  non  torve  et  ferociter 
intuentes,sed  veluti  cuidam  domino  blandientes,et 
servitutem  significantes.  Illis  annucnsjussit  ut  ho- 
spites  ducerent,et  ad  viam  a  qua  aberrarantreduce- 
rent.Nemo  autem  existimet  fabuiosam  esse  narratio- 
nem,cum  communes  veritatis  hostes  habeatferentes 
veritatitestimonium;ipsienimconsecutibenefIcium, 
hoc  perpetuocecinerunt ;  hocque  mihi  hic  magnus 
narravit  Jacobus,  dicens  se  affuisse,  cumhocbeato 
Maronl  narrarent  miraculum.  Qui  ergo  non  credit 
Judffiis  deCbristianorum  miraculis  ferentibus  testi- 
monium,  quomodo  non  merito  vocabitur  Judsisin 
fldelior?  siquidem  illi,  etiamsi  in  non  sint  infesto 
animo,  vincuntur  tamen,et  cedunt  radiis  veritatis: 
hiautem  cum  existimentur  benevoli,  et  fidei  socii 
neinimicisquidemcreduntvirtutemgratistestanti- 
bus.  Cum  autem  vir  ille  divinus  talibus  miraculis 
evasisset  insignis,  et  multos  attraxisset  ex  vicinis 
barbaris  (illam  autem  habitant  soiitudinem  qui  de 
Ismaele  generis  auctore  gloriantur),  quietis  amans, 
necessehabuitspeluncamrelinquere.Etcummultum 
viae  confecisset,perveoitad  montem  qui  Amanusdi- 
citur ;  idque  quod  olim  eratrefertum  insania  multo- 
rumdeorumcultus,  multis  iisque  omnis  generisex- 
coluit  miraoulis,  pietatemque  aoveram  religionem 
qus  nunc  in  co  exercetur  plantavit. 

6ed  omniaquidem  narrarevaldeesset  laboriosum, 
et  fortasse  id  a  me  prffistari  minime  posset.  Cum 
itaque  unius  mentionem  fecero,  etveluti  quamdam 
formam  characteremque  apostolici  etpropbeticimi- 
raculi  adjecero,  relinquam  deinceps  cogitandum  le- 
ctoribus  cujusnam  grati®  virtutem  acceperit. 

^stas  erat,  et  messis,  et  ferebanturmanipuli  in 
areas.  Vir  autem  quidam,  qui  non  erat  suis  ju- 
8tus  contentis  [Fleg.  Justis  contentus]  laboribus, 
sed  aliena    concupisccbat,   proximi    quidem  ali- 
quot  sustulerat  manipulos,  per  haec  autem  cona- 
batur  Buum  augere  cumulum  :  sed  statim  in  ejus 
furtum  divina  lata  est  sententia  ;  cecidit  fulmen,ct 
exusla  esl  area.  Miscr  autem  iile  ad  Dei  hominem 
accessit,  qui  nonprocul  aviconxerattabernaculum; 
etquaesibi  quidem  acciderat,narrabatcalamitatem, 
furtumautemcelareconabatur.Postquamautemvera 
dicere  jussus,est  furtum  confessus(coegitenimca8us 
vel  seipsum  accusare),jussit  vir  ilie  divinus  ut  cor- 
rigendo  injuriam  faceretutliberareturapoena.  Nam 
si  tu,inquit,i)Ios  solveris  manipulos,  extinguelur  iile 
ignis  immissus  divinitus;  licebat  ergo  videreillum 
quidem  currcntem,  et  spicas  furto  surreptas  ei  cui 
facta  fuerat  injuria  ofTerentem.pyram  auteiuabsque 
aqua  exstinctam,  divini  senis  oratione  et  interces- 
sione.  Hoc  non  incolas  solum  implevit  terrore,sed 
etiamtotamcivitatem,Antiochiaminquam(eratenira 
in  ejus  ditione  hoc  prffidium)  coegit  illuc  currere,et 
unumquidempetereut  liberareturarabiedffimonia- 
ca  alium  vero  ut  quiesceret  febris,  alium  autem  ut 


47 


DB  VITIS  PITBUM  UBKEL  IX. 


48 


alioujug  ez  eis  quas  eum  cruoiabant  consequeretur 
remedium.  Ille  vero,  iis  qui  inbabitabant,  gratiae 
fluenta  abunde  suppeditabat. 

Sed  rur8U8amansquietis,ad  montemSinseumvo- 
luitpervenire.Gumautem  id  scivissent  multi  viri  op- 
timi,et  qui  eamdem  persequebantur  pbilosopbiam, 
simul  accurrerunt  oupientes  esse  socii  ejus  peregri- 
nationis.  Cum  autem  iter  multorum  dierum  confe- 
cissent^postquam  in  Sodomiticam  venerunt  solitudi- 
nem,  vident  eminus  viri  manusquae  ex  profundo  in 
altum  expandebantur.El  primum  quidem  existima- 
bant  esse  fraudem  dsmonis ;  cum  autem  majore 
animistudiolprecatiessent,  et  eadem  vidissent,pro- 
fecti  sunt  ad  illumlocum,  el  vident  quidemparvam 
fossam,qualem  solent  vulpcs  facere,  oum  quaa  sub- 
eant  lustra  macbinantur;nullum  autemilli  videbant 
illic  apparere.  Nam  cumsensissestpedumstrepitus 
qui  manusbabebatextensas,  se  intra  cavernamoo- 
cultaverat.  Diu  autem  raoratus  senex,  valde  rogavit, 
ut  se  illi  ostenderet  si  bumanambabeat  naturam,el 
non  sitimpostoraliquisdaemon,  qui  se in  bas  formas 
verteret.  Etenim  nos  quoque,  inquit,  persequentes 
vitam  monastice  exercitalionis,  et  quietem  amantes, 
erramus  S17  perbancsolitudinem,  inmonteSina 
cupientes  adorare  Deum  universorum,  in  quo  cum 
Moysi  servo  suo  apparuisset,  dedit  legum  tabulas; 
non  quod  existimemus  Deum  esse  loco  circumscri- 
ptum  ;  a-jdimus  enim  eum  dicentem:  Ccelum  et  ter- 
ram  ego  impleo,  inquit  Dominus  {Jerem,  xiiii) ;  et 
quod  oontineat  terrae  ambitum,  eteosqui  in  ea  ba- 
bitant  tanquam  loousta8:sed  quoniam  ii  qui  ardenter 
amant,  non  solum  eos  qui  amantur  desiderant,8ed 
etiam  illis  loca  grala  sunt  et  jucunda,  in  quibus  ii 
fuere  prssentes,  et  in  quibus  versati  sunt.  Hffic  et 
similia  cum  diceret  senex,  ex  caverna  se  ostendit 
bomo  qui  inea  delitescebat.  Bratautem  aspectuqui- 
dem  agrestis,  coma  squalida,  facie  corrugata,  exsic- 
catis  et  plane  exsanguibus  omnibus  membrisoorpo- 
ris.Eratautem  sordidis  qaibusdampannis  indutus, 
exconsutis  palmarura  gerrainibus.  Cumautem  sa- 
lutasset,et  pacis  verbumdedi8set,rogavitquinam  es- 
sent^et  unde  venirent,etquo  abirent.llle  autem  etad 
rogatum  respondit,  et  vicissim  rogavit  undenamve- 
nisset,  et  cur  bano  vitam  delegisset.  Idem,  inquit, 
me  quoque  cceperat  desiderium  eo  eundi  quo  vos 
nunc  itis :  bujus  autem  vit®  sociam  assumpseram 
quemdam  meum  farailiarem,  ct  qui  erat  ejusdem 
animi  et  sententide,et  cui  erat  idem  qui  mibi  scopus 
etinstitutum.Adegeramus  autem  nosinvlcemjure- 
jurando,  ne  morte  quidem  nostram  sejungerecon- 
suetudinem.  Accidilergo  ut  isquidem  in  peregrina- 
tionevitsflnembicacciperet.Bgoautem  jurejurando 
astrictus,  et  fossam  feci  ut  potui,et  corpus  tradidi 
sepulturaa :  propter  boc  vero  monimentum  effosso 
mibi  alterosepulcro,vitffi  Qnem  bicexspecto,  et  Do- 
mino  consuetum  ofTero  officium .  Vescor  aulem  dacty- 
lis,  quos  ad  me  afferre  ab  eo  qui  curam  gerit  jussus 
estquidam  frater.  HaBC  cum  sic  dicerentur,leo  pro- 
cul  apparuit.Gum  autem  ii  qoierant  cum  sene  animi 


A  angore  et  metu  cecidissent^sentiens  is  qui  jacebat  ia 
caverna,  surrexit,  ct  leoni  annuit,  ut  transiret  ad 
aliam  partem.Is  autem  statim  paruit,  et  venit,bo- 
trum  afferens  dactylorum.  Deinde  rursus  abiit  cum 
sibi  fuissetpermi8sum,etprocula  viris  decumbens 
obdormiit.Cum  ergo  dactylos  divisisset  omnibu8,et 
eorum  precibus  et  psalniodiae  communicasset,  et 
post  finem  matutini  officii  salutasset,  eos  dimisit 
novitate  spectaculi  stupefactos. 

Si  quis  autem  non  babet  fidem  iis  que  diota  sunt, 
recordetur  vit»  insignis  Eliae,  et  corvorum  minis- 
terii,quimanequidempanem,  vespere  autem  ei  car* 
nem  perpetuo  afTerebant;  universorum  enim  elTectori 
eet  facile  ut  suis  provideatur,omnem  viam  invenire. 
Sic  Jonam  in  ventre  ceti  trium  dierum  et  noctium 

3  spatio  conservavit,  et  effecit  ut  leones  in  laou  Da- 
nielem  obstupuerint,etut  ignis  inanimus  operaretar 
tanquam  ratione  praeditus,  et  eos  quidem  qui  erant 
intus  illuminaret,  eos  autem  qui  erant  foris  ureret. 
Sed  enim  rem  facio  supervacaneam,  qui  ad  pro« 
bandam  Dei  potentiam  argumenta  aCTero. 

Postquam  ergo  pervenil  in  montem  quem  deside- 
rabat  aiuntsenem  illumadmirabilera,  in  illo  locoin 
quoMoyses  dignus  estbabitusqui  Deum  videretfvi- 
dit  autem  ut  videri  potuit  ab  bumananatura),genaa 
flexisse,etnon  prius  surrexisse  quam  vocem  divinam 
audiverit,quffi  illi  signifibabat  Domini  benevolentiam 
Quoniam  autem  tota  vertente  bebdomada  ita  perpe- 
tuofuerat  inclinatus.  et  ne  minimum  quidem  oibi 
sumpserat,  jussit  vox  quse  ad  eum  faotaest  ut  oa  su- 

n  meret  quserantapposita,etprompto et  alacri  aninco 
comederet.  Cum  autem  manum  extendisset,  et  tria 
mala  invcnisset,  et  ea  comedisset,  ut  jusserat  qui 
dederat,  et  ei  plenae  restituUe  sunt  vires,  et  alacri, 
ut  par  erat  animoeos  qui  cum  eo  versabantur  salu- 
tavit.  Laetus  ergo  et  bilaris  reversus  est,  ut  qui  et 
vocem  divinam  exaudierat,  et  rursus  comederat  ci- 
bum  a  Deodatum. 

Reversus  autem,duo  pbilosopbiae  cxstruxit  gym* 
nasia:  unum  quidem  in  vertice  montis,  de  quo  prius 
diximus;alterum  autem  infra,  propter  ipsas  oras  la- 
teris  montis.Gum  in  utroque  autem  atbletas  virtutis 
congregasset,  borum  et  illorum  exercitator  fuit  et 
paedotriba.  Et  adversarii  docens  insultus,  et  agono- 
tbetae  promittens  benevoIentiam,et  booo  animo,non 

^  autem  degeneri  et  pusilIoes8ejuben8,et|in  suos  qui- 
dem  moderatione,in  bostem  autera  animi  magnitu- 
dine  uti  pr8ecipiens,bgecdecens,  sicvivens,  baecmi- 
raculafaciens,etspleodoremomni8generi8,emittenB 
laboriosse  bujus  vitffifmem  cepit,et  migravitin  eam 
quae  et  senii,  fet  molestiae  expers,  relicta  gloria 
quae  exstingui  non  potest,et  meraoria  quae  manet  in 
perpetuum.  Ilujus  benedictionem,  cura  is  adbuc  es- 
set  8uperstes,beata,atque  adeo  ter  beata,mater!mea 
est  consecuta,  et  saepe  mibi  multa  de  eo  narravit. 
Ego  autem  nunc  oro  ut  quam  dare  potest,  ejus 
consequar  intercessionem  ;  et  scio  me  conseoutu- 
rum  :  omnino  enim  dabit  petitionem,  imitana  Do- 
mini  benignitatem. 


4f 


PHILOTHBUB,  sivb  THBOPHILBS. 


50 


CAPUT  VII. 

PALLADIUS     (30). 

Qui  autem  muUorom  sermone  celebratns  est  Pal- 
ladius  (Theodor.f  lib.  vi Hiit.  cap. 26),  et  tempore ei 
foitSlS  equalis,  et  moribus  similis,  notusque  et 
fkmilians.Ad  se  enim,utaiunt,invicem  ventitantes, 
exse  invicem  capiebant  utilitatem,  se  mutuo  pro- 
TooanteB,et  ad  z^lum  Dei  incitantes.Inclusus  autem 
arat  in  quadamdomuncula,quaeeratpropinquavico 
maximo  et  populo  longe  fequentissimo :  est  autem  ei 
nomen  lemme  [Lotig.  Imme].  Ac  de  maxima  qui- 
dem  viri  a  cibo  abstinentia  seu  jejunio  et  inedia,  vi- 
giliaque,  et  oratione  perpetua,  dicere  existimo  esse 
snpervacaneum.In  bisenim  idem  traxit  jugum  quod 
beatns  8imeon.  Miraculom  autem  quod  in  bodier- 


A  ratomon,  virtutis  autem  splendores  in  omnem  par- 
tem  emisit.  Quam  clara  autem  fueritejusvita,  tes- 
tantur  qu89  post  ejus mortem  fiunt  miracula.Ex  ejos 
sepulcro  in  hodiernu  m  usque  diem  scaturiunt  omnis 
generis  morborum  curationes.Hujus  autem  sunt  lo- 
cupletes  teates,  qui  eas  abunde  iliincper  fldem  bau- 
riunt.Mibi  autem  quoque  detur  consequi  auxiiium, 
qui  eorum  memoria  linguam  sanctificavi. 

CAPUT  VIII. 

APHIUATES     (32). 

Quod  una  sit  omnium  bominum  natura,  et  pbilo- 
sopbari  sit  facile  volentibusi  sive  sint  Grseci,  sive 
barbari,ex  multisquoque  aliis  scire  est  in  promptu : 
ad  boc  autem  aperte  ostendendum  sufflcit  vel  solus 
Apbraates  (Theodor.,  lib.ivllist.f  cap.  24).  Is  enim 


nnm  nsque  diem  decantatur,  ab  iilius  autem  voce  n  inPersi8,quisuntinjusti8siroi,etnatuseteducatus, 


ai  manu  factum  est,  exislimavi  si  narrarem  factu- 
rnm  me  opers  pretium. 

In  praedicto  vico  fit  celeberrimus  eonventus,  qoi 
nndique  attrabit  roercatores,et  majoremmullitudi- 
nem  quamqu»  possit  numerari.  In  eo  quidam  mer- 
eator^iis  qusattuleratvenditis,  et  auro  coacto,noctu 
volebat  recedere.  Quidam  autem  bomicida,  qui  au- 
rom  illic  collectum  aspexerat,  cDstro  quodam  et  fu- 
rorepercitus,  somnum  quidem  aciliisdepulit,  ob- 
aervabat  autem  quando  vir  ille  esset  profecturus. 
Poet  galli  aotem  cantum,illequidemabibat8ecurus: 
hic  autem  praeveniens.cum  quemdam  locum  aptum 
inaidiis  occupasset,  ropente  adortus,eum  et  percus- 
aiieteaedem  fecit.Exsecrandoautem  facinoriimpium 
qnoqne  aliud  factum  adjicit;  nam  com  aorum  cepis- 


et  ortus  ex  talibus  parentibus,  et  in  eorum  legibus 
institutus,  ad  tantam  pervenit  virtutem  ut  eos  qui 
expiis  natifuerant,  et  piam  doctrinam  ab  ineunte 
89tate  acceperant,  obsouraverit.  Primum  enim  con- 
tempto  genere  (erat  autom  id  clarum  et  illustre)  ac- 
currit  adDominum  adorandum,majores  suos  imita- 
tur  magos,deinde  sui  generis  bominum  impietatcm 
abominatu8,*8ua!  prffitulit  alienam  regionem  .Et cum 
venissetEdessam  (est  autem  civitas  maximaotpo- 
pulo  fequentissima,  et  quae  pietate  insigniter  exor- 
natur),  cumextraejusambitus  invenisset  domon- 
culam,  et  seinea  inclusisset,  sus  curam  gerebat 
animffi,  veluti  quidam  optimus  agricola,  vitiorum 
spinas  exscindens  radicitus,  et  divinam  expurgans 
segetem,  et  maturos  Evangelii  fructus  ofTerens  Oo- 


set,  mortuum  illud  corpusprojecit  ad  oslium  Palla-  ^  mino.  Illinc  venit  Antiocbiam^quae  ab  baeretica  pro- 


dii.Cnm  aotem  dies  veni8set,et  fama  pervasisset,  et 
totus  hominum  conventus  de  eo  quod  factum  erat 
paasiin  loqueretur,  concurrerunt  omnes,  et  effracto 
ostiOy  c«dis  factae  pcenam  exigere  volebant  a  divino 
Palladio  :  unus  autem  ex  iis  qui  boc  faciebant,  erat 
18  qui  sua  manu  caedem  fecerat.  Cum  ergo  vir  divi- 
nuscircumsideretoratantamultitudine,  coelum  in- 
tnens,et  mente  coelum  superans,8upplicavitDomino 
ntcalomoiae  mendaciumrefelleret,et  veritatem  quae 
latebat  osteoderet.  Cum  sic  orasset,  et  jacentis  ma- 
nam  prehendisset,  Dic,  inquit,  o  adolescens,  quis 
hanc  tibi  plagam  intulerit :  ostende  quis  boc  exse- 
erandum  facinus  admiserit,  et  libera  innocentem  ab 
hacimproba  calnmnia.Sermonem  autem  sermo  qui- 


cella  graviter  circumsidebatur,  ubi  cumantecivi- 
tatem  in  quoddam  pbilosopbiaj  gymnasium  diver- 
tisset,  et  Graecffi  linguae  pauca  verba  didicisset, 
ad  divinoa  quidem  sermones  audiendos  traxit 
plurimos  :  ulcns  autem  lingua  barbarie  commista, 
fetus  proferebat  ingenii  ct  intelligentis,  ex  graiia 
divini  Spiritus  accipiens  baec  fluenta.  Quis  enim  ex 
iis  qui  suam  jactant  eloquentiam,  et  supercilia 
conirabentcs  elate  loquuntur  et  inagnince,  et  pro- 
pter  syllogismorum  laqucos  juvoniliter  cxsultant, 
incrudita  illa  et  barbara  vocc  fuit  unquam  supe- 
rior?  Ratiocinationibu8S19  enim  ratiocinationes, 
et  divinis  eloquiis  pbilosopborum  vinccbat  ratio- 
nes,  cum  magno  Pauloc]aman8,et8i  imperitus  ser- 


demesteonsecutos.Dexteraaotem  bomoetiam  se-  D  mone,  non  tamen  scientia  (II  Cor.  xi).  Hoc  autem 


dens,  ciroumspiciebat  quidem  eos  qui  accedebant, 
digito  antem  ostendebat  bomicidam  (31).  Clamor 
loblatus  est  ab  omnibus,  et  miraculum  stupenti- 
bnSf  et  calumniam  quae  fuerat  intentata  deflenti- 
buB.  Cum  autem  illum  sceleratum  exuissent,  et 
gladiom  invenerunt  adbuc  cruentum  sanguine,  et 
aorum  iilud  quod  cedis  causam  dederat.  Divinus 
autem  Palladios  com  prius  fuisset  admirabilis, 
hinc  merito  evasit  longe  admirabilior.  Sufliciebat 
enim  miraculom  ad  viri  ostendendam  apud  Deum 
fidociam. 

Ezeodem  aotem  ordine  foit  etiam  Abraames  ad- 
mirabiliBiquifledilicavitquidem  idquod  vocaturPa- 


modo  perpetuo  ex  Apostoli  sententia  deprimebat 
rationes,  ct  omnem  altitudinem  quae  cxtollitur  ad- 
versus  Dei  cognitionem,  et  captivabat  omnem  in- 
telligcntiam  ad  Christi  obedientiam  (II  Cor.  x).  Li- 
cebat  autem  videre  concurrentes  eos  qui  gerebant 
magistratus,  et  qui  erant  relati  in  aliquos  militiae 
numeros,  cosque  qui  manu  sibi  victum  compara- 
bant;  et  ul  semei  dicam,  et  privatos  et  milites,  et 
doctos,  et  littorarum  rudes,  et  pauperes,  etdivites  : 
et  alios  quidem  silentio  accipientes  ea  quae  ofTere- 
bantur,  alios  vero  rogantes  et  sciscitantes,  et  ora- 
tioni  praebcntes  occasionem.  Cum  autem  tantum 
laborom  capcret,  non  passus  est  unquam  ollum 


51 


DE  VITIS  PATRUM  LIBBR  IX. 


52 


accipere  qui  secam  habitaret ;  quinetiam  malebat 
8uam  ipsiusoperamquam  ofncium  et  ministerium 
quodsibiofTerebatur  ab  aliis.Cumque  ejuscongres- 
siones  et  collocutiones  flerentad  portam  atrii,  ipse 
eam  aperiebal  ingredientibus,  et  abeuntesdeduce- 
bat  ac  dimittebat.  Nihil  autem  unquam  omnino 
accepit  ab  aliquo,  non  panem,  non  obsonium,  non 
vestem,  sed  unussolusei  notus  panemsuppedita- 
bat.  Cum  autem  usque  ad  profundum  proceseisset 
senium,  post  occasum  solis  vescebatur  oleribus. 

Aiunt  autem  Anthemium,  qui  postea  fuit  et  prae- 
fectusetconsul,cumeiectuslegatus  profeotusestad 
Persas,  ad  eum  attulisse  tunicam  apud  Persas  con- 
textam,  el  dixisse .  Gum  scirem  unicuique  suam 
dulcem  esse  patriam,  et  qui  iilicnascuntur  fructus 
esse  jucundissimos,  hanc  ex  patria  ad  te  attuli  tuni- 
cam,  rogoque  ut  lu  eamaccipias,  ergo  vero  sim  tuae 
benedictionis  particeps.  Is  autem  eam  quidem  pri- 
mum  jussitponi  in  subsellio ;  deinde  cum  multi  fuis- 
seotinterjectijsermones,  dixitse  angianimo,utpote 
quod  sit  in  duas  partes  divisa  cogitatio  ;  illo  au- 
tem  rogante  causam  :  Semper,  inquit,  constitui  ha- 
bere  unum  solum  qui  mecum  habitaret;  mihique 
ipsihanclegemimposui,ut  mihi  omnino  denegetur 
duorum  simul  habitatio.  Cum  ergo  unus  mecum 
jam  sedecim  annis  habitasset,  et  esset  mihi  cordi, 
accessit  quidam  meus  contribulis,  volens  mecum 
habitare,  et  rogans  ut  hoc  sibi  liceat.  Hoc  mihi 
mentem  distrahit,  duos  enim  simul  habere  non  pa- 
tiar.Contribulem  enim  amplector  ut  conlribulem  : 
priorem  autem,  ut  qui  mihi  cordi  fucril,  expellcre, 
et  grave  et  iniquum  existimo.  Ille  vero  :  Merito, 
inquit,  o  Pater,  neque  enim  fas  est  ut  eum  qui  ti- 
bi  plurimotempore  inserviit  amandes,tanquam  non 
aptura  ;  eum  autem  cujus  morum  nondum  tecisti 
periculum,proptersolam  admittas  patriam.  Ad  haic 
divinus  Aphraates :  Non  accipiam  ergo,  inquit,  o 
vir  admirande,  hanc  tunicam  ;  duas  habere  non 
patiar.  Estenim  mea  quidem  sententia  jucundior, 
tua  vero  meliorea  qu»  mibi  tanto  tempore  inser- 
vit.  Cum  callido  ergo  commcnto  sio  clussisset  An- 
thomium,  ct  ingenii  solertiae  exhibuissct  miracu- 
lum,  persuasit  ut  uemo  deiuceps  cum  co  ageret  dc 
illa  tunica.  Ego  autem  hsec  retuli,  vulens  duo  si- 
mul  osteudere  :  et  quod  ab  uno  solo  acccperit  quod 
curando  corpori  satis  erat,  et  quod  tanta  ejus  fue- 
rit  sapientia,  ut  etTecerit  ut  qui  rogabat  ut  accipe- 
ret,  sententiam  tulerit  eum  non  debere  accipere. 
Sed  his  et  quae  sunt  hujusmodi  relictis,  narrabo 
majora. 

CumJulianusDeo  infestusin  barbarorum  regione 
poBnasdedissetimpietatis^resquidem  fuere  parum- 
per  tranquilliores  alumnis  pietatis,  cum  Jovinianus 
accepissetclavumllomaDiimperii  ipostquamautem 
hic  quoque,  cum  parvo  tempore  regoasset,  uccepit 
fmem  vitae,  Valcns  autemaccepitprincipatura,pro- 
cellsBettempestalesrursusmarenostrumagilabunt. 
gravisque  fluctus  excitabatur,etundae  maximsesca- 
pham  undiqueimpetebant.Efficiebat  autem  gravic* 


A^rem  tempestatem  solitudo  gubernatorum.Eos  enim 
imperator,  qui  in  solam  veram  religionem  suam 
exercebat  audaciam,  coegit  habitare  in  exsilio.  £t 
cum  tantaes8etusu8iniquitate,impietatis  eum  non 
capiebat  satietas,  sed  dispergebat  acdissipabatcos- 
tum  piorum  omnium,  instar  ferse  immanis  gregem 
contendens  discerpere.  Eade  causa  eos  non  solum 
expulit  ab  omni  ecclesia,  sed  etiam  ex  latere  mon- 
tis,  et  ex  ripa  fluvii,  et  ex  bellico  gymnasio.  Ilffic 
enim  loca  perpetuo  mutabant,  ut  in  quosobiter  sas- 
viret  armatamanus.  Et  Scythfle  quidem,  et  alii  bar- 
bari,  totam  Thraciam  aDanubio  usque  adProponli- 
demsecure  populabantur :  Ule  autemeorumauditio- 
nem,  ne  arrectis  quidem,  ut  dicitur,  auribus,  po* 
terat  accipere;8ed  ineosquierantejusdemgeneris. 

n  et  ejus  ditionis,  pietateque  ac  religioneclari.armis 
utebatur.  Divinus  autem  populo  illorum  malorum 
deflebat  importunitatem,  Davidicum  iilud  canens 
canticum:  Super  flumina  Babylonis  illic  sedimus; 
et  flevimus,  dura  nos  recordaremur  tui,8ion  (PsaL 
cxxxvi).  Reliqua  autem  cantici  eis  non  coovenie- 
bant.  Aphraates  enim,  et  Fiavianus,  et  Diodorus, 
non  permiseruntut  suspenderentur  in  salicibusin- 
strumenta  doctrinae  ;  nec  (HM  passi  sunt  dicere : 
Quomodo  cantabimus  cantioum  Domini  in  terra 
atiena  (Psal.  cxxxvi)  ?  Sed  et  in  montibus,  et  in 
campis,  etin  urbo,  etin  suburbanis,  et  inaedibus, 
et  in  foris,  canticum  Domini  assidue  canebant.  A 
Davide  enim  didicerant,Domini  est  terra,et  pleni- 
tudo  ejus,  orbis  terrae,  et  omnes  qui  habitant  in  eo 
(PsaLxi.ni),  Rursus  autem  audierant  eumdem  Pro* 

^  phetam  clamantem  :  Benedicita  Domino,  omnia 
opera  ejus,  inomniloco  dominationisejus(Pia/.cii}. 
Audiverunt  autem  divinum  quoque  Paulum  prsci- 
pientem  orare  viros  in  omni  loco,  tollentes  manus 
sanctas  absque  ira  et  disceptationibus(/  Tim,  ii). 
Porro  autem  ipse  quoque  Dominusloquens  cum  Sa- 
maritanahocprcedixit  apertius  :  Amen  enim,inquit, 
dicotibi  mulicr,venit  hora,  et  nunc  est,quandone- 
que  in  loco  hoc,  neque  Jerosolymis,  sed  in  omni 
loco  adorabunt  Patrem  (Joan.v).  Haec  cumdidicis- 
sent,  et  in  dorao,  ct  in  foro,  et,  ut  apostolice  di- 
cara,  publice  et  per  doraosperpetuotestilicabantur 
(AcL  xx) ;  et  vclutiquidara  praestantissimi  imperato- 
res,  suos  quidemarraabant,adversariosauteracon- 
fodiebant.Atque  raagnum  quideni  Flavianum,  et  di- 

D  vinum  Theodorum,  qui  tunc  sub  alio  pascebant,  et 
secunda  cathedra  digni  eranthabiti,  haec  facere  qu» 
dixi,  et  admirandara  quidera  est,  et  laude  dignum: 
sed  tamen  biKc  faciebant,  cum  essent  electi  exerci- 
tusiraperdtores,etsubjeotilegibusimperatoriis.Sa« 
pientissimus  autem  Aphraates  sua  sponte  ad  hsc 
prosiluitcertamina  ;in  quieteenimeducatus,etcum 
ejus  institutura  esset  per  se  vivere,et  extra  teli  ja- 
ctura  sederet,  ut  dicitur,  cura  vidisset  belli  vehe- 
mentiara,  non  illi  placuit  quod  esset  securus,  sed 
quietera  jubens  valere  adtempu3,piorura  pbalangis 
fuitinpugnaprinceps,  feriensquidem  etvitaet  ser- 
mone  et  miraculiB,ipse  autem  nunquampercuBsus 


53 


PHILOTHEUS,  SIVB  THB0PHILR8. 


5i 


Qnineliamcumimperator  omni  exparteBtuliuseum  A  Sparaa  est  autem  fama  pertotaro  civitatem,  quales 


aliqaando  vidiBBetexeuatemingymnaeium  bellicum 
(contigerat  enim  ut  tuDc  illic  congregarentur  qui 
erant  rite  venerand®  Trinitatis  eocii),  ostendit  au' 
tem  quis  eum  ad  ripam  fluvii  ambuiantem  spectanti 
imperatori,  rogavit  eum  quonam  teaderet.  Gum  is 
autem  dixisaet  se  ire  deprecatum  proterrarumorbe 
et  pro  imperio,  ruraus  respondit  imperator :  Et  qua- 
nam  de  causa  vitam  proiitens  monasticam,  secure 
per  forum  ingrederis  (33),  silentio  et  quiete  relicta? 
Ille  autem  (solebatenim  Dominumimitans,  paralx). 
lice  ratiocinari) :  Dio  mihi,inquit,  imperator,  si  es- 
Bem  virgo  absconsa  in  thalamo,  vidissem  autem 
aliquem  in  domum  patris  ignem  injicientem,  quid 
mihiconsuluissesfacere.videntiflammamardentem 


infelix  ille  luerit  pGsnas  contumeli»  quaa  affecit 
Aphraaiem,  omnesque  Deum  Aphraatis  perpetuis 
celebrabantlaudibus.  Hoc,  etsi  instarentadversarii, 
obstitit  quo  minus  horoo  891  Dei  mitteretur  in 
exsilium.  Imperator  enim  perterritus,  eos  quidem 
qui  bseo  suadebant  aversabatur,  virum  autem  re- 
verebator. 

Porroautem  aiiundequoqueejusvirtutemdidicit. 
Equus  quidam  bono  genere  natus,  et  portare  appri- 
me  doctus,  erai  imperatori  charissimus  :  morbus 
quidamquieiaccideratmale  habebat  imperatorem, 
retinebatur  autem  humidorum  excrementorum  ex- 
cretio;adeumccrandumaccersebanturquiinhacar- 
te  faerant  exercitati  .Gum  ea  autem  esset  etiam  morbo 


et  domom  quse  comburitur,  intusne  sedere,  et  do-  g  inferior,imperatorquidemmole8tiaafficiebatur;  la- 


mum  quae  crematurdespicere?Sed  sioego  quoque 
foissem  oonsumpta  ab  incendio.  8in  autem  dicis  opo- 
tere  properare,  aquam  ferre,  et  susquedeque  cur- 
rere,  flammanque  exstinguere ;  neme  reprehendas, 
o  imperator,  siid  ipsum  facio.  Quod  enim  tu  consu- 
lueris  virgini  qnsd  est  in  thaiamo,  hoc  ego  cogor  fa- 
cere  qui  viiam  sum  professus  monasiicam.  Quod  si 
tu  me  reprehendisqui  quietem  reliquerim,teipsum 
reprehende  qui  hancflammam  in  domum  divinam 
injeceris;  et  non  me,  qui  conor  exstinguere.  Quod 
enimoporteatopemferredomui  paternsequasuriiur, 
ipsequoqueconfiteberis.Quodautem  Deus  sitmagis 
verus  et  germanus  Paierquam  ii  qui  sunt  in  terra, 
est  cuivis  aperium,  etiam  qui  rebus  divinis  non  est 
omnino  initiatus.  Nihil  ergo  absurdum  facimus,  o 


mentabaturautemiscuiequorumcurafueratcredita 
Gum  essetauieropiuset  ndenrmu8,inmeridievenit 
unacumequoadmagniAphraatishabiiaculumetcum 
morbum  dixissei,  etfidcm  suamsigniflca88et,orafit 
ut  solveret  morbum  suis  precibus.  Ille  autem  nihil 
cunciatus,  sed  siatim  Deum  precatus,  jussit  aquam 
hauriri  ex  puteo  ;  et  cum  ei  salutaris  orucis  signum 
impo8ui8sei,ju88it  eamad  equum  afferre  :  18  autem 
bibit  plus  quam  consueverat.  Deinde  cum  oleum  di- 
vinainvocaiioneimplesseibenediciioneequivenirem 
inungit,  et  manusoontreciatione  slatim  morbusest 
sublatus.  Lseius  ergo  homo  equo  accepto,  cucurrit 
ad8tabulum.Vespereautem(8olebaienimeotempore 
venire  ad  stabulum  imperaior)  venit  et  interrogavit 
quomodoequuBsebaberet.Isauiemcumetsanumes- 


imperator,  neque  CGspto  nosiro  et  insiituto  conira-  C  BesigniGcasset^etequum  valeniem,etex8ultantem, 


rium,  si  verse  religionis  alumnos  congregamus  et 
pascimus,  et  eis  herbam  divinam  exhibemus.  His  di- 
ctis,  imperator  quidem  tacite  asseniiebaiur,  consi- 
derans  justam  defensionem. 

Unas  autem  ex  iis  qui  nec  viri  censentur  neo  mu- 
lieres,  sed  posse  unquam  patres  fieri  eis  est  adem- 
ptum,  et  hac  de  causacenseniur  beno  velle  impera- 
tnri,  et  ei  loqui  confldenter,  is  ex  loco  superiore 
divinum  virum  convicio  est  insectatus,  et  mortem 
minitatus  ;  sed  non  ita  diu  posi  poenas  luiisuae  au* 
daciae.  Nam  cum  vellet  impcrator  corpus  lavare  in 
balneo,  acc^essitquidem  miserianquamsolium  visu- 
rus  an  bene  esset  teroperatum,  menie  autem  captus, 
iDBilaitlnsoIium,quodaquamca]idamroinimetem- 
peratam  continebat ;  et  cum  nullus  adesset  intus  D 
(solus  enim  ingressus  fuerat,  visurus  an  essei  para- 
tum)  remansit  cocius  et  resoluius.  Cum  autem  tem- 
pus  interim  terereiur,  mittit  imperaior  alium  qui 
eum  vocaret :  cum  is  auiem  neminem  in  illa  domo 
iavenisset,  id  renuntiat  imperatori.Cum  deinde  au- 
tem  plures  accurrissent,  omnia  perscrutantes  solia, 
et  ad  illud  tandem  venissent,  eumjaceniem  et  vita 
privaium  aspiciunt.Excitaioautem  tumultu,ctom- 
nibusdefleniibus,  alii  quidem  aquamillamcalidam 
exbauserunt,  alii  vero  corpus  miserrimum  exiulc- 
ront.  nino  factum  estut  metus  invaderet  imperato-' 
rem  et  omnes  qui  armabantur  adversus  pietatem. 


hinnientemque,  etcollum  superbeerigentem  eduxis- 
set,  rogavit  eum  causam  saniiatis.  Ubi  auiem  diu 
cunctaiu8(verebaturenimo8tenderemedicumsciens 
eum  qui  rogabat  esse  ei  infensum),  tandem  verum 
coacius  est  dicere,  et  docuit  modum  curationis.  Ob- 
slupuii  quidem  imperator,  etconfessus  est  eum  esse 
virum  admirabilem,  nec  tamen  a  priore  destitiiinsa- 
nia,  sed  perrexii  furere  adversus  Unigeniium ,  donec 
a  barbarico  fuit  igne  consumptus,  ne  sepultura  qui- 
dem  qua  famuli  vel  mendici,  dignalus.  Divinus  au- 
tom  ApraHies  et  in  illa  ienipesiate  suam  estendit 
virtulero,  etreddiia  tr^inquillitaie  fecit  quoquecon- 
similiier.  Porro  autem  alia  quoqne  miracula  fecit 
innumerabiliaquorum  uniusvelduorum  meminero. 

Mulier  quaedam  genere  nobilis,  simul  cum  viro  in- 
ieroperanietrabensjugummatrimonii,  venitadbea- 
tumillum  hoininem,deflenspropriam  calamitatem. 
Dicebatenim,maritumcoocubin8ecaptumconsueiu- 

dine,  magicis  quibusdam  pracsligiis  fuisse  incania- 
tum,  et  odio  habere  ipsam legiiimo  raatrimoniocon- 
junclam.Haecautem  dicebatmulierstans  proforibus 
atrii;  sic  enim  solebat  coUoqui  eum  femina,  nuUam 
enim  unquam  admisii  intra  fores.  Tunc  ergo  mulie- 
ris  miserius  ejuiantis,  oraiione  incaniaiionis  abolet 
operationero  :  et  cum  olci  guiium  ab  ipsa  allaium 
invocaiionedivinasanclifioas8ei,jus8ituieoungere- 
tur.  Ha3C  praecepta  cum  implesset  mulier,  conjugis 


56 


DB  VITIS  PATBUM  LIBBB  IX. 


56 


amorem  in  se  transtulit,  et  perBuaeit  ut  pro  illegi-  A  sequi  potuerit  vel  semina  ab  eo  dejecta,  vel  coUectos 


timo  legitimum  cubile  eligeret. 

Jam  vero  dicunt  etiam  qaod  cum  lucustae  aiiquan- 
do  regionemrcpente  invaeissent,  et  instar  ignis  om- 
nia  consumerent,  8egete8,arbore8,  prata  et  nemora, 
venitadeum  quidam  virpius,  rogansutopem  fer- 
ret  anum  quidam  agrum  babenti,  ex  eo  autem  et  se 
et  uxorem  et  filios  et  familiam  alenti,  et  a quo  etiam 
imperatoria  ezigeretur  collatio.  Is  ergo  rursus  domi- 
nicam  imitans  benignitatemjussitad  se  afferri  con- 
gium  aquae.  Postquam  autem  aqus  congium  attulit 
is  qoi  orabat,  ei  quidem  manum  imposuit;  Deum 
autemestprecatuSyUtfluentum  impleret  divinavir* 
tutCy  deinde  flnita oratione, jussi t ut  in  praedii  lim iti- 
bus  aqua  aspergeretur.  Qoi  eam  attulerat,  tecit  ut  jus- 


manipulos?  Quis  est  adeo  magna  et  excelsa  mente 
prsditus,  ut  possitperfecteintuerifacuitateset  co- 
pias  coUectas  ex  praeclaramercatura?  Scio  rerumil- 
lius  gestarum  vestrum  pelagus,  etideovereor  acce- 
dere  ad  narrandam  bistoriam,  ne  obruator  oraUo. 
Quamobrem  ambulabopropter  littus,  et  qusin  con« 
tinentegesta8unt,antemareadmiraboretenarrabo, 
profundum  autem  relinquam  ei,  qui,  ut  divina  dicit 
Scriptura,scrutatur  profunda,  et  occulta  cognos- 
cit  (/  Cor,  II ;  Dan.  ii). 

Hic  ergo  primo  tempore  certavit  in  Galatia ;  illinc 
videndi  gratia  venit  in  Palsestinam,  ut  cum  vidisset 
loca  quae  susceperunt  salutares  passiones,  in  his 
Deum  qui  servavit  adoraret ;  non  ut  quilococircum- 


8U8  fuerat,  idque  fuit  iliis  agrisprovallosacrosancto  n  soribatur  (sciebat  enim  ejus  naturam  non  posse  cir- 


et  inexpugnabili;  nam  usque  ad  illos  flnes  reptantes 
et  circumvoiantes  looust®  instar  exercitus,  rursus 
retrocesserunt,  benedictionem  impositam  extimes- 
centes,  etveluti  quodam  freno  BuffooatflB,  et  ultra 
progredi  probibitae. 

Et  quid  opus  est  dicere  omnia  qu®  facta  sunt  a 
beatailla  anima?  baec  enim  satis  sunt  ad  osten- 
dendum  splendorem  gratise  qose  in  eo  babitabat. 

Eum  ego  vidi,etsanctffiilliu8doxterae  percepibe- 
nedictionem,  cumessem  quidem  adbuc  adolescens 
matriautem  meadjunxissem  comitemad  illum  pro- 
fectionis.  Et  cum  pro  more  quidem  januam  aperuis- 
8et,  illam  et  suo  sermone  dignatus  est  et  benedictio- 
ne:  meautemintromissumimpertiit  opibus  depre- 
cationis.  Ea  nunc  quoquo  fruar,  ut  qui  credam  eum 


cumscribi),  scd  utpasceretoculosspectaculoeorum 
quae  desideraotur ;  neosola  animae  vis  qua  conteropla- 
tur,  absque  visu,  spiritalialimento  perfldem  fruere- 
tur.  lis  enim  qui  amore  aliquem  prosequuntur  est  a 
natura  insitum  ut  non  ex  eolo  ejus  aspectu  capiant 
voluplatem,  sed  et  domum  et  vestes  et  calccos  con- 
templenturcum  magnalsetitia.Tali  in  sponsum  amo- 
reprseditasponsa  quse  desiderabatinCanticocantico- 
rum,  clamabat,dicens:  Sicutmalum  inlignis  silvae, 
ita  patruelis  meus  in  medio  filiorum.  In  umbra  ejus 
desideravi  et8edi,etfructus  ejus  dolcisin  gutlure 
meo  (CantAi).  Nihil  ergo  absurdum  et  alienum  fecit 
hic  homo  divinus,  qui  in  sponsum  quidem  eumdem 
accepitamorem,iisdemautemverbisususe8tquibus 
sponsa  :  Vulneratus  sum  ego,  clamabat,  ab  amorc 


vivere,  etuna  cumangolis  choros  ducere,  et  majori  C  (Can/.iv).CumautemdesiderassetcontempIarisponsi 


quam  olim  apud  Deum  uti  fiducia.  Eam  enim  tunc 
mctiebatur  corpus  mortale,  ne  occasio  arrogantise 
evaderet,  si  fuisset  major  quam  par  osset  Hducia. 
Nunc  autem  deposito  onere  animi  perturbationum 
ut  athleta  victoria  potitus,  fiducia  et  libera  loquen- 
di  facultate  utitur  apud  agonothetam.  Qua  de  cau- 
sa  oro  qnoque  ut  ejus  consequar  intercessionem. 

CAPUT  IX. 

PETRUS  (34; . 
De  Gallis  quidemaudimus  qui  sunt  in  Europa  ad 
Occidentem  (Theodor.,  lib.  iv  ^tst,,  cap.2^).  Scimus 
autem  M%  cos  quoque  qui  sunt  in  Asia  ab  illis  ori- 
undi  qui  scdes  flxerunt  propter  Pontum  Euxinum. 
Ex  iis  germinavit  beatus  Petrus,  atque  adeo  terque 


quamdam  vei  uti  umbram,abiit  visurus  loca  ex  quibus 
scaturierunt  fontes  omnibus  hominibus  salutares. 

Gum  ergo  quae  desiderabat  ei  frui  licuisset,  profe- 
ctusquidemestAntiochiam  :  cum  autem  vidisset  ci- 
vitatis  pietatem  ac  religionem,  externam  regionem 
patriaesuae  praetulit,  cives  existimans  non  crontribu- 
les  cognatos,  sed  eos  qui  erant  ejusdem  com  ipso  sen- 
tentiae,  et  in  fide  socii,  et  trahcbant  idem  jugum  pie- 
tatis  ac  religionis.Gum  illicautemmorariplacuisset, 
non  extendit  tabernacuIum,nonfixil  tugurium,  non 
excitavit  domunculam,  sed  totum  tempos  transegit 
in  alieno  sepulcro.  In  eoautem  eratprojectum  quod- 
dam  superius  tabulatum,  cui  conjunctae  scalae  eos 
excipiebant  qui  volebant  ascendere.  In  eo  permansit 


quaterque  beatus.  Seplem  autem  annis,  ut  aiunt,  D  inclusus  longissimo  tempore,  aqua  quidem  utens 


postquam  natus  est,  a  parentibus  educatusconsum- 
psittotam  reliquam  vitam  in  philosophiaecertami- 
nibus.  Diciturautem  obiisso,  cum  vixisset  nonagin- 
ta  et  novem  annos. 

Eum  ergo  qui  nonaginta  ot  duos  annos  dccertavit 
et  noctu  diuquesemper  victorcvasit  quis  pro  digni- 
tate  laudavit?  Quaenamautem  lingua  sufTccont  ad 
ejus  narrandas  res  praeclare  et  ex  virtute  gestas,  in 
pueritia  et  adoiescentia,  in  viriii  ot  in  inj^ravescente 
aetate,  etin  extremasonectute?  Quis  illum  sudorem 
mensus  fucrit  ?  Quis  luctas  qua;  in  tanto  tempore  fa- 
cta3  sunt  enumeraverit?  Quaenam  autem  oratio  con- 


calida,  soloautempane  vesccDs,  idque  non  quoti- 
dic,  sed  uno  quidem  manensjejunus,  postridieau- 
tem  ea  sumens. 

Gum  aulcm  quidam  insaniens,  et  furore  percitus, 
et  maligni  daemonis  plcnus  opcratione,  ad  eum  ve- 
nisset,  euro  quidem  mundavit,  deprecatus,  et  ab  illo 
diabolica  furore  liberavit.  Gum  vero  nollet  abire,  scd 
obsecrasset  ut  pro  illa  curatione  ei  suum  impcrtiret 
ministcrium,  cum  admisit  utsecum  habitaret.  Eum 
ego  etnovi,  ct  memini  miracuii,  et  vidi  mercedem 
curationis,  et  audivi  sormonem  quem  de  me  habue- 
runt.  Dicebat  enim  Danielus  (erat  enim  hoc  illi  no- 


57 


PHIL0THBU8»  Bivi  THB0PHILB8. 


58 


men)  me  qaoqae  preolari  miniBterii  hiyus  futurum 
socium.Vir  antem  ille  divinus  non  est  asseneusut 
hoc  fieret,  parantum  meomm  in  me  amorem  consi- 
derans;saep6  autem  me  genibus  impositum  uvaaluit 
etpane.  Namcummaterfecissetpericulumspiritalis 
ejua  grati»,  jussit  me  semelin  hebdomadadecerpere 
illiusbenedictionem.Ejus  autem  habuitnotitiam  hac 
de  causa  :  Morbus  qui  ei  in  alterum  ex  oculis  incu- 
bueratyvisus  est  medicinae  superarescientiam;nihil 
enim  erat  aut8oriptamaveleribus,autinventumab 
iis  qni  fuere  po8teriu8,quod  non  morbo  fuerit  adhi- 
bitam.Postquam  autem  omnia  probavit,et  ostendit 
nullam  aCPerre  utiiitatem,venit  quaDdam  ei  familiaris 
qu»  divinum  virum  ostendebat,et  ab  eo  factum  do- 
cebat  miraculum.  Dicebatenim  uxorem  ejus  qui  eo 
tempore  tenebat  clavum  Orientis  administrationis 
(eratautemis  Pergamenus)  cumeain  hunc  morbum 
incidissetyeumipaamcurassecumdeprecationeesset 
usns  et  crucis  signaculo.  Audivit  mater,  et  ad  divi- 
numstatimaccurritbominem:  habebatautem  inau- 
re8,calenas,ettorques^etaliaaureaquaBsibiinduerat 
et  vcstem  variam  ex  sericis  MS  niis  contextam  : 
nondum  enim  virtutemgustaratperfectiorem;flore- 
bat  autem  tempore  [Le^.,annis],et  mundum  mulie- 
brcm  gestabat  utadolescentula.  Gum  divinumergo 
caput  hffio  aspexisset,nimii  ornatus  amoris  primum 
morbum  curavit,  usus  verbis  talibus:  Dic  mihi,in- 
quit,  niia  (utar  enim  ejus  voce,  et  non  mutabo  ver- 
bum  sanctffi  illius  linguae),  si  quis  pictor  in  arte 
bene  exerciiatus,  aliquam  pinxisset  imaginem,  ut 
prscipit  lex  artis,et  eam  proposuisset  videre  volen- 
tibns,veniret  autem  aliquis  aliu8,artem  non  sciens 
perfecte  et  aoourate,temereque  et  inconsulte,utsibi 
videtur,vellet  contra  pingere;  deinde  illam  artiflcio- 
sam  reprehendens  picturam,  superciliis  quidem  et 
ciliis  lineas  adderet  longiores,faciem  autem  efficeret 
albiorem,et  genis  rubrum  adderet  colorem;Don  tibi 
videtur  prior  ille  pictor  jure  succensurus,quod  etars 
ejus  probro  esset  et  contumelia  affecta,  et  eorum 
quibusopusnonerataddilamentumamanu  indocta 
accopisset?  Ergo  universorum  quoque^  inquit,  opi- 
flcem,  et  nostrae  naturje  efflctorem  et  pictorcm  jure 
irasci  credite,  quod  illam  quas  verbis  explicari  non 
polest,naturam  et  sapientiaro  accu86tis  inscitiae.Non 
enim  robrum  etalbum  et  nigrum  colorem  vobisin- 
funderetis,  si  non  existimaretis  esse  vobis  opus  hac 
additione.  His  autem  corpus  egere  arbitrantes,im- 
becillitatisdamnatiscreatorem.Sciendumestautem 
eum  habere  potestatom  suae  voluntati  justa  symme- 
tria  respondentem.  Omniaenim,  ut  ait  David,quae 
voluit  Dominus  fecil  (Pja/.Gxiii,cxxxiv).Bjus  autem 
quod  est  omnibus  utile  futurum  curam  gereos, 
non  dat  ea  quae  damnum  afferunt.  Nolite  ergo  Dei 
corrumpere  imagiuem^  neque  tentetis  ea  addere 
qu8B  sapienter  non  dedit,  neque  hanc  adulterinam 
excogitate  pulohritudinem,  quae  vel  pudicls  aflert 
exitium,  videntibus  insidians.Haec  audivit  praestan- 
tissima  et  omni  ex  parte  optima  femina,  et  statim 

*-  Al.,  avia.  Eiistimo  in  Qraeoo  esse  (jLY)Tpo(AYjTa>p. 


A  P6triretifoitimplicata(piscabaturenim  hio|quoque 
similiter  atque  is  qui  idem  quod  ipse  nomen  habebat), 
pede8quetangens,et  vociferans  obsecravitutcuraret 
oculuffl.Is  autem  dicebat,se  quidem  essehominem, 
eteamdem  haberequam  ipsanaturam;seautem  peo- 
catorum  magnam  gcstare  sarciDam,et  ideo  privatum 
esseeaquae  ad  Deum  habetur  flducia.Cum  autem  ma- 
ter  fleret  et  oraret,et  diccrelse  non  esse  eumrelictu- 
ram,nisisanitatemassequcretur,dixitDeumesseho- 
rum  curatorem,petitiones  autemsemper  dareiisqui 
credunt.Dabitergo,inquit,nuncquoque  non mihido- 
nans  gratiam,  scd  tuam  fldem  contempIans.Si  eam 
ergo  habessincerametveram,  puramqueetab  omni 
liberam  dubitatione,  jubens  et  medicos  valere  et 
medicamenta,aDeodatumsumehocmedicamentum 

B  Uaec  cum  dixisset,manumimposuit  oculo,etsaluta- 
ris  crucis  signo  facto,morbum  expulit.Illincdomum 
reversa,cum  et  medicamentumabluisset,etomnem 
extrinsecusinductum  abjecisset  orDatum,exlegibu8 
amedico  latis  vitam  instituebat:  nequevariaveste 
induta,nequeaureis  monilibusexornata,idqueoom 
csset  aetate  adhucadmodum  juvenis;  nata  enim  erat 
vigesimumtertium  annum,necdummater  facta  fue- 
rat*  cum  enim  septem  alios  annos  vixis8et,me  pe- 
perit  qui  fui  ejusprimusetsolusfetus.Tantum  fru- 
ctum  cepitexmagniPetridoctrina,etduplicem  acce- 
pitcurationem;  etcum  corpori  quaereret  medicioam, 
bonam  qooque  animae  sibi  paravit  habitudinem.Talia 
dicendoille  operabatur,et  tam  potenseratprecando. 
Cum  eaaotem  aliquandoadduxissetobsonatorem 

p  famulum,qui  a  malo  daemoDevexabatur,rogavit  ut 
ei  suumnon  negaretauxilium.Gumprecatusautem 
essetvir  divinus,  jussit  daemoni  ut  diceretcausam 
curhaberetpotestatem  inDeicreaturam.Ille  autem, 
tanquamhomicidaaliquis  velmurorumperfossorao 
latro  stans ante judicem,  ct  jussus  dicero  quae  fecit, 
sic  omoia  est  persecutus,  ut  qui  praeter  consueludi- 
nem  cogeretur  vera  dicere;  et  dixit  Heliopoli  aegro- 
tasse  quidemservi  domiDum;dominamautem  con- 
jugi,  utpote  sgrotanti,  assedisse ;  ancillis  autem 
dominaedomusin  qua  manebantnarrassevitam  mo- 
nachorumquiphilosophabantur  Antiochiae,et  quan- 
tasvires  habeaut  adTersusdacmones;  ethas  quidem, 
utpote  puellas,  ludo  delectatas,daemoniacas  et  insa- 
nas  egisse;  illum  ipsum  autcm  famulum  monastica 
vesteex  caprina  pelle  confecta  indutum,illas  mona- 

0  stice  adjurasse.  Cum  haec,  inquit,fierent,  ego  staos 
pro  foribus,  superhaquo  illa  et  gloriosa  quae  de  mo- 
nachis  dicebantur  non  ferens,vo!ui  facere  periculum 
de  illaquam  illos  haberejuveDiliter  jactubaot  po- 
testate.  Ea  de  causa  relictis  aDcillis  \n  huDC  me 
iotrusi,  voleas  scire  quemadmodum  expellerer  a 
monachis.  Nunc  autem,  inquit,  didici,  nec  ulla  alia 
egeo  experientia,  mox  autem  te  jubonto  exeo.  Haec 
dicens,  aufugit,  fuitqueliberatus  famulus. 

Jam  vero  alium  quoque  rusticum  cum  matri 
quidem  meae  mater,  mea  vero  matertera^adduxis- 
set,  rogabat  adversarium  vitii  ut  ei  opem  ferret.  Is 


50 


DB  VITIS  PATRUM  LIBKR  IX. 


60 


autem  rorsus  rogavit,  et  undenam  esset,  et  a  quo- 
nam  accepisset  potestatem  in  Dei  creaturam.Ut  au- 
tem  894  silens  ille  nou  dedit  responsum,  oravil 
Petros  flexis  genibus,  Oeumque  estprecatus,  utex- 
aecrandoilli  daemoni  suorum  famulorum  ostenderet 
potentiam.Deinderursus  8urrexit;ille  autemrursus 
resistenSy  tacebatiethsec  factasuntusque  adhoram 
nonam.  Postquam  autem  majore  studio  et  magis 
vehementem  Domino  obtulit  orationem,  surgens 
dixit  sceierato  dsemoni  :  Non  tibi  imperat  Petrus, 
sed  Petri  Deus:  responde  ergo,  ut  qui  ab  iliius  co- 
garis  potentia.  Reverilus  est,  etsi  sit  impudens, 
perniciosus  daBmon,  sancti  lenitatem  ac  moderatio* 
nem;  et  magna  usus  voce,  clamavit,quod  in  monto 
quidemAmanoversaretur.Cumeumautemvidissem 
inquit,  in  via,  ex  aliquo  fonteaquam  haurientem  et 
bibentem,  contendi  hoc  mihi  sumere  habitaculum. 
Sed  egredere,  inqait  homo  Dei,  eo  qui  pro  orbe 
terrarum  est  crucifixu8,hoc  tibi  imperante.Audivit 
ille,  et  fugit,et  afurore  libermaterters  redditusest 
agricola.  Gum  alia  autem  hujusmodi  innumerabilia 
possim  debcata  illanarrareanima,plurimaprffiter- 
mittam,pertimescens  vulgiimbecillitalem;  adseip* 
808  enim  respiciente8,fidem  non  habent  divinorum 
virorum  miraculis.  Gum  unum  autem  vel  duo  nar- 
ravero,  transibo  ad  alium  athletam. 

Eratquidam  virlibidino8us,qui  superioribustem- 
poribus  fuerat  dux  militise.  Puella  autem  quaedam 
inoupta,  sed  nubilis,  quffiejussuberat  dominio,re- 
licta  malre  et  suis.fugit  in  quoddam  gynaeceum,in 
quo  erat  ccetus  atbletarum.  Decertanlenim  feminae 
quoque  similiter  atque  viri.etdescenduntin  stadium 
virtutis.  Cum  hujus  fugam  didicisset  dux  militiae, 
matrem  flagris  cecidit,  et  vinxit,nec  eam  prius  emi- 
Bitevinculi8,quam  religiosarum  mulierum  ostendit 
habitaculum.  Sua  itaque  usus  rabie,  illinc  rapuit 
puellam,  et  domum  reduxit;  et  speravit  infelix 
se  suam  expleturum  libidinem.  Sed  qui  magnis  et 
malis  tentationibus  de  Sara  uxoreAbrahaetentavit 
Pharaonem,  et  pudicam  mulierem  conservavit  in- 
t  jctam;  et  qui  Sodomitas  percussit  caBcitate,qui  eos 
qtu  erant  incorporei  aggressi  fuerant,tttnquam  ho- 
spites,  insectari  contumeIiis,is  cum  hujusvivendi 
virtutem  percusissetcaecitate,  efTecitut  praeda  eva- 
deret  e  manibus:  et  ipsequidemingressusfueratin 
thalamum,il]a  autem  quae  intu8CU8todiebatur,mox 
exiitet  evanuit  exoculis^et  ad  maxime  expetendum 
pervenit  habitaculum.Sic  cum  didicisset  stolidus  se 
non  esse  eam  soperaturum  quae  Deum  sponsum  ele- 
gisset,  coactus  est  quiescere,  eam  quae  capta  fuerat, 
et  divina  potestate  evaserat,non  amplius  requirens. 
Haeo  tempore  procedente  in  gravem  morbum  incide- 
ral;  morbus  autem  erat  cancer,cum  mamilla  autem 
inflata  dolor  quoquecrcscebat.Sed  magnumvocabat 
Petrum,  cum  doloresset  vehementis8imus;etdice- 
bat,  sacra  illa  voce  in  aures  suas  immissa,  tolum 
illum  so'piridolorem,etnullumexhincaensum  sen- 
tire  molestiae.  Ea  de  causa  eum  accersenSjfrequen- 
tios  accipiebat  consoIalionem.Dicebat  enim  toto  illo 


A  tempore  illius  praesentiae  dolores  omnino  recedere. 
Sed  illam  quidam,  cum  sio  decertasset,  laudibus 
victoriam  significantibus  ex  hac  vita  excedentem 
est  prosecutus. 

Hursus  autem  matrem  meam,cum  postquam  me 
peperisset,  esset  in  ipsis  mortis  foribus,a  matertera 
rogatus,  veniens  eripuit  a  mortis  manibus.Jacebat 
enim,  ut  aiunt,  medicis  quidem  desperantibuSyfa- 
miliaribus  autem  deplorantibu8,et  finem  expectan- 
tibus,  clausis  oculi8,febre  vehementi  laboran8,nul- 
lum  ex  notis  agnoscens.Postquam  autem  venitqui 
apostolico  et  sermone  dignatus  fuerat  et  gratia,et, 
Pax  tibi,  dixit,  filia  (haec  enim  eral  ejus  ealutatio), 
dicitur  protinus  et  cilia  erexisse,et  eum  fixis  oculis 
aspexisse,   et  benediclionis  fructum  renuntiasse. 

p  Postquam  ululavit  autem  chorus  feminarum  (animi 
eoimangoretlaetitiasimulerantcommixta,etcausa 
erant  illius  vociferationis),  praecipit  homo  divinus 
ut  eae  omnes  sint  sociae  ejus  orationis.Sic  enim  dice- 
batetiamTabitbamfuissesalutemconsecutam^viduis 
quidem  deflentibus,  magno  autem  Petro  offerente 
Deo  illorum  lacrymas (^c/.  ix).Precatae  sunt  ut  jus- 
8it,et  acceperunt  ut  praedixit.Nam  cum  finem  acce- 
pisset  oratio,  morbus  quoque  finem  cepit:et  sudor 
repente  fluxit  ex  toto  corpore,  et  ignis  ille  est  ex- 
8tinctus,et8anitatissignaapparuerunt.|Talianostri8 
qooque  temporibus  per  suos  servos  benevolos  Deus 
fecit  miracuia. 

Hujus  quoque  vestium  superficies  operata  est  si- 
militer  atque  divinissimi  Pauli.  Hoc  autem  posui, 

p  non  utens  aliqua  hyperbole.sed  consentientem  ha- 
bens  dicto  veritatem.  Nam  cum  propriam  zonam 
divisisset  in  duas  partes  (erat  autem  lataet  longa, 
ex  crasso  lino  contexta)  hujusquidem  dimidio  suos 
lumbos,  altero  vero  meos  cinxit.  Haoc  cum  saepe 
quidem  mihi  aegrotanti  mater  impo8uisset,88epe  au- 
tem  patri  quoque,  morbum  exegit.  Quinetiam  ipsa 
qooque  hoc  medicamento  saepe  usa  est  ad  sani- 
tatem.Multiautemexnotisquoque  cum  hoc  didicis- 
sent,  assidue  ad  ferendum  aegrotis  S95  auxllium 
hanc  zonam  accipiebant,  et  ubique  iliius  gratiae 
ostendebat  operationem.Cum  quidam  sic  eam  acce- 
pisset,  privavit  eos  qui  donaverant,in  eos  qui  ipsum 
beneficioaffecerantseingratumostendens.Uocmodo 
fuimus  illo  dono  nudati.Gum  sic  resplenduisset.et 
radiis  Antiochiam  illustrasset,  abductusfuit  acer- 

^  taminibus,  exspectans  coronam  quae  est  reposita  vi- 
ctoribus. 

Ego  autem,cuju8,dum  adhuc  essetsuperstes^per- 
cepi  benedictionem,ea  ut  nunc  quoque  fruar  preca- 
tus,  finem  imponam  huic  narrationi* 

CAPUT  X. 

THEODOSIUS  (35). 

Rosus  est  oppidum  Giliciae,adextra  ei  qui  navigat 
in  pontum  Giiicium.Hujusad  Orientemet  Meridiem 
est  mons  altus,  spatiosus,  et  umbro8U8,alit  autem 
ferasin  nemoribus.Ineocumquemdam  admarever- 
gentem  lucum  invenisset  magnuset  vulgocelebra- 
tosTheodosius,  quadam  modica  exstructa  domun- 


61 


PHILOTHffDS,  siTB  THB0PHILB8. 


culaevangelicumvivendiinstitutum  solus  ampleote- 
batur,viroriundusquidemAntiochia,in8igai8autem 
claritale  generis :  sed  tamen  etdomo,  etcognatione, 
et  omnibus  aliis  relictis,  pretiosissimam,  ut  evange- 
licedicam,  emit  margaritam  {Matih.  xiii).  Ac  de  ejus 
quidem  a  cibo  abstinentia,  et  quomodo  humi  cuba- 
ret,  elcilicio  indueretur,  supervacaneum  est  dicere 
iis  quiejus  vident  dicipuloset  sodales,  et  in  oiseam- 
dem  cernunt  vivendi  formam.  Haectamen  iile  insi- 
gniter  persequebatur,  ut  qui  seipsum  certantibus 
exemplar  proponeret.  His  autem  adjiciebat  ferreum 
onas  coUo  el  lumbis  et  ambabus  manibus.  Porro  au- 
tem  gestabat  quoque  comam  sordidam,  et  quas  ad 
ipsosusquepedespertingebat,et  ulteriusetiam  pro- 
grediebatur,  et  ideo  erat  lumbis  ejus  alligata. 

Deprecatione  autem  et  hymnodia  utens  assidue, 
cupiditatem,  et  iram,  arrogantiam,  et  alias  animi 
beliuas  sopiebat.  Labores  autem  semper  augens  la- 
boribus,  persequebatuream  quoque  qus  manibus  fit 
operationem  :  nunc quidem  sportellas qus  vocantur, 
el  vimineas  crates  contexens  ;  nunc  autem  parva 
prsdia  in  saltu  efHoiens  (36),  et  semina  dejiciens,  et 
illinc  quantum  victui  satisesset  colIigens.Postquam 
autem  procedentetemporeejus  fama  pervasit  in  om- 
nem  partem,  multi  moltis  ex  locis  concurrebant, 
ejus  et  habitationis,  etlaboris,  et  institutiessesooii 
cupientes:quosquidemexcipiens,adeamdemvitam 
deducebat.  Et  videre  licebat  alios  quidem  vela,  alios 
vero  sagumex  pellibus  texentes  ;  alios  vero  crates 
vimineas  vel  sportellas  connectentes,  aliosvero  ter- 
ram  colentes.  Et  quoniam  Jocus  erat  maritimus,  ad 
transmittendum  quoquequadamconstructa  navicu- 
la,qu;Bpontoappellatur,eautebanturadeaqu«erant 
inferenda,  et  exportans opera  eorum qui  simul  habi- 
tabant,  et  importans  ea  quas  erant  necessaria.  Me- 
morenim  vocis  apostolics,qu8edicit:  Noctudiuque 
operantes,  ne  essemus  oneri  alicui vestrum (// Thess, 
iii).  Et :  Manushemihiet  iis  qui  erant  mecum  sup- 
peditarunt  {Act,  xx).  Et  ipse  laborabat,  et  hortaba- 
tursuo8ContubernaIes,utcumanima9laboribuscor- 
poris  quoquelaboresconjungerent.Estenim  absur- 
dumutiiquidemquialunturinvitas8eculari,8eaffli- 
gentes  et  laborantcs  alantfiliosetuxores,  ctprapter- 
aea  ct  tributaconferant  etab  eis  exigantur  vestigalia, 
et  [>eooirerantprimitias,etmendicorumpro  viribus 
medeantur  inopiae  :nosautemnon  queramusex  la- 
boribus  ea  quaesuntnecessaria^idquecumvili  qui- 
dem  et  modico  cibo,  vili  autem  veste  utamur :  sed 
8edeamasquidemcompressismanibus,aIienisautem 
fruamur  laboribus.  Hxc  ettaliadicens,  bortabatur 
ad  operandum,  in  temporequidemquaBsuntubique 
prsscriptadivina  peragcns  officia,  id  autem  quod  in- 
tercedebat  temporis,  impendens  operi.  Non  levem 
autemcuram^gerebathospitura,  viris  lenitateet  mo- 
rummansuetudineornatis,  etinproximumcharitale 
prsditisut,  eis  providerent  committens;ipseautom 
visebatetinspiciebat  omnia,  persecrutansan exlatis 
legibus  unusquisque  suo  fungeretur  officio.  Hinc 
factumestuttaminsignisetcelebris  esset  ejus  fama, 


A.  utquinavigabant,etplusquammille8tadiisaberant, 
Deum  Theodosii  invocarent  in  periculis,  et  Theo- 
dosiiappellationesedarenttempestatem.  Eum  auda- 
ces  quoque  etimmanes  hostessunt  revoriti,  qui  ma- 
ximam  Orientis  partem  sunt  de^opulati.  Quisenim 
ex  iis  qui  in  nostro  habitabili  orbe  terrarum  habitanty 
non  auditione  accepit  ea quse  illo  tempore  facta  sunt 
ab  iis  qui  olim  quidem  Solymi,  nunc  autem  nomi- 
nantur  Isauri  ?  Illi  tamen  qui  nec  oppido  nec  vico 
pepercerunt  et  quecunque  cspere  potuerunt^  diri- 
puerunt  et  igni  mandaverunt,  sunt  illam  reveriti 
philosophiam;etcumsolummodo  panem  petiissent, 
et  ut  pro  seorarent  signiOcassent,  illud  illssum  reli- 
quere  monasterium,  idque  nonsemelfSed  etiambis 
fecere.  Veriti  tamen  prajsides  ecclesiarum,  ne  pe- 

n  cuniffi  cupiditate  illis  barbaris  a  diabolo  immissa, 
captivum  abduceretur  magnum  illud  lumen  (erat 
enim  verisimile  fore  ut  magna  vis  peouniaB  ad  eum 
redimendum  transmitteretur  ab  omnibus  quihabent 
in  honore  res  divinas),  ei  persuadent  M6  ut  se 
conferret  Antiochiam.  Jam  enim  captivos  ceperant 
duospraesidesecciesiarum  ;  eosquidem  omniofficii 
genere  sunt  prosecuti  ;  cam  autem  quatuordecim 
millia  aureorum  pro  utriaque  accepissent :  permi- 
seruntutredirentquo  vellent.  Potsquamautem  per- 
venit  Antiochiam,  habitavit  quidem  in  habitaculo 
quod  invenit  situm  prope  fluvium,  omnes  autem 
traxit  ad  seipsum  qui  sciunt  talia  coUigere. 

Dum  autem  me  trahit  impetus  orationis,  praeter- 
misinarraremiraculumquodadivinoillivirofactum 
p  est,  quod  multisquidem  fortasse  videbitur  essein- 
credibile,  st  tamen  remanet  in  hodiernum  usque 
diem,  oratione  testificans  et  ostendens  qualem  apud 
Deum  gratiam  et  fiduoiam  est  consecutus  hic  vir 
admirabilis. 

Praeceps  quaedam  petraimminelmonasterioquod 
ipseaedificavit :  erat  autem  prirao  sicca,  et  omni  bu- 
more  vacua.  In  ea  fecit  aquaeductum,  qui  avertice 
fertur  in  monasterium,  tanquamqui  motumaqua- 
rum  haberet  in  potestate.  Plenus  autem  fiducia  in 
Deum  etfirmitercreden8,ut  est  verisimile,  se  Domi- 
num  habere  benevolum,  et  fidem  habens  in  quam 
nullacadebatdubitaticascenditinsupremampartera 
ejus  qui  nunccstaquaeductus,  priusquam  surrexis- 
sent  sodales  ad  preces  consuetas :  et  Deura  precatus, 
fretuseo  qui  facit  voluntatem  timentium  eum  {PsaL 
^  cxuv),  virga  oui  innixuserat  petram  percussit.  Ba 
vero  rupta,  aqua  instar  flurainis  scaturiit :  et  mona- 
steriumingrediens  peraquaeduotura^etquantum  ad 
omnem  usum  sufficitabundesuppeditens,  in  mare 
propinquum  influit ;  et  in  hodiernum  usque  diem 
ostenditur  operans  Mosaica  magni  Theodosii  gra- 
tia.  Sufficit  vel  hoc  solum ad ostendendam  viri  hujus 
erga  Deum  fiduciam. 

Gum  autera  Antiochiae  vixisset  parvo  terapore, 
migravit  ad  choros  angelorum.  Per  median  autem 
u  rbem  ferebatur  sacru  m  corpu8,tanquam  aureis  qui- 
busdara  coronis,  feretro  iilo  decoratura,  cumomnes 
ducesconcurrissent,etquimagnossu8Bfideicredito8 


63 


DB  VITia  PATBUM  LIBBB  IX. 


64 


gerebant  magistratos.  De  cubili  aatemerat  magna  A.  admonitiones.  Multos  autem  vel  solo  aspectu  effecit 


lisetdecertatiOyCumid  omnesauferrecontenderent, 
et  ex  eo  benedictionem  et  utilitatem  percipere  cu- 
perent.  Sicelatus,  poniturin  sede  sanctorum  mar- 
tyrum,  cumJulianivictoriainsignisin  pietate  athle- 
ie  foiseet  et  contubernalis,  et  eodem  tecto  usus. 
Idem  autem  loculuseum  excepit,  qui  ilium  quoque 
divinom  et  beatom  Apbraatem. 

Gregis  autem  praefecturamaccepitHelladius  ille 
admirabilis,  qui  in  illisquidem  locis  perpetuis  fuit 
BexagintaanniSydeindeCilicum  divinituselectusest 
antistes,  oum  neque  priorem  reliquisset  pbiloso- 
pbiam,  et  illis  laboribuspontiHcatus  sudores  quoti- 
die  adderet. 

Hujus  cum  beatusquoque  Romulus  fuissetaudi- 
tor,  dux  maximi  gregis  fuit  creatus. 

Permansit  autem  illius  cborus  in  hodiemum  us- 
que  diem,  idem  servans  vitffi  institutum.  Est  autem 
prope  monasterium  vicus,  qui  Syriace  appellatur 
Maratus. 

Ergo  autem  Gne  imposito  buic  narrationi,  rogo 
ut  ejus  quoque  consequar  benedictionem. 

CAPUT  XI. 

ROMANUS  (37). 

Magnusergo  Tbeodosius  ab  Antiocbia  profectus^ 
cnm  in  montibus  Rosicisdecertasset,  et  Antiocbiam 
reversus  esset,  sic  vitsB  finem  accepit  (Theodor,,  lib. 
IV  Hist,,  cap.  26).  Divinusautem  Romanus,  Rosiet 
natos,  et  primum  educatus,  Antiocbiae  ostendit 
prima  virtutis  certamina,  extra  ambitum  quidem 


rerumdivinarumamatores.Quisenim  non  essetmi- 
random  in  raodum  admiratus,  cum  videret  eum 
corpore  afflictum,etqoiprolixamgestabat  comam, 
H%7  et  maximum  ferri  pondussuosponte  ferebat, 
et  veste  cx  pilis  contextautebatur,  ettantum  capie- 
bat  alimenti  quantum  satis  erat  ad  probibendum 
ne  fame  moreretur? 

Magnitudtni  autem  et  multitudini  laborum  acce- 
debat  quse  in  eo  llorebat  gratia,  qua  quidem  omnes 
persuadebantur,  ut  eum  admirarentur  et  bonore 
afficerent.  Multorum  enim  saepe  morbos  exegit  dif- 
ficiles,  multis  autem  sterilibus  mulieribus  filios  im- 
petravit.  Et  cum  tantam  adivinoSpiritu  accepisset 
potestatem,  seipsum  appellabat  egenum  et  mendi- 
P  cum.  Quotquot  itaque  ad  eum  ventitabant,  eos  et 
aspectu  et  sermone,  toto  vita  su88  tempore  imple- 
vit  utilitate. 

Porro  autem  cum  binc  quoque  excessisset,  etin 
angelicum  chorumessettranslatus,  reliquit  memo- 
riam  quae  non  fuit  sepulta  simol  cum  corpore,  sed 
qu8B  viget,  floret,  et  germinat,  et  qun  exstinguinon 
potest,  sed  semper  permanet,  et  quae  sufflcit  ad  eos 
qui  volunt  adjuvandos.  Cum  binc  itaque  benedic- 
tionem  mibiconciiiavero,  aliorumquoqoe  atbleta- 
rum  res  gestas  narrabo,  ut  potero. 

CAPUT  XII. 

ZBNO  (38). 

Zf^nonemadmirabilem  non  multiquidem  cognos- 
cont ;  qui  cognoscuntautem,non  possuntadmirari 
pro  dignitate  {Theodor.,lib,iv  Ht5/.,fap.26).Isenim 


civitatis  ad  latus  montis  flxo  tabernaculo,  in  aliena  C  cum  maximas  opes  reliquisset  in  patria  (ea  autem 


autem  domuncula  eaque  parva  vivens  toto  tempore. 
Nonqoam  autem  usque  ad  senectutem  neque  igne 
usus  est,  neque  lumine  lucernse.  Cibus  autem  ei 
erat  panis  et  sal ;  potusautem  fontanum  floentum. 
Erat  autem  coma  magno  Tbeodosio  similis ;  vestis 
aotem  ferrum  quoque  similiter. 

Abondavit  autem  hic  et  morum  simplicitate  ac 
mansuetudine  etmoderatione,  et  ideo  emisitsplen- 
doremdivin8Bgrati8e.8uperquemJnquit,respiciam, 
nisisuper  mitem  etquietum,et!trementem  sermones 
xneos  (/5aic2?  Lxvi)  ?  Jam  vero  rursus  qooque  dixit 
Buis  discipulis  :  Discite  ame.quoniamroitissumet 
homilis  corde,  et  invenietis  requiem  animabus  ve- 
Btris  (Maith.  xi)   Et  rursus :  Beati  mites,  quoniam 


erat  Pontus)  magni  quidem,ut  dicebat,  Basilii  bausit 
fluenta,  qui  erat  vicinus,  et  Gappadocum  irrigabat 
regionem  :irrigationeautem  dignos  fructus  reddi- 
dit.  Cum  primum  enim  imperator  Valens  fuissel  de 
medio  sublatus,  militare  deposuit  cingulum  :  erat 
aulem  ascriptus  in  numerum  eorum  qui  litteras 
imperatoris  ferebant  celeriter.  Cum  autem  a  regia 
venissetin  quoddam  sepulcrum(multaautem  sunt 
in  monte)  quod  est  situmprope  Antiocbiam,  solus 
illic  degebat  expurgans  animam,  et  ejus  contem- 
plandi  facultatem  semper  emundans,  et  divinam 
contemplationera  semper  visione  apprehendens,  et 
Deiascensusincordedispon6ns,etpennas  tanquam 
columbae  accipere  desiderans  etindivinam  requiem 


ipsi   baereditabunt  terram  {Maiih.  v).   Quinetiara  ^  evolare  cupiens  (Psai.  lxxxiii  ;  Psai.  liv).  Ba  de 


Moysislegislatoris  eratbocvelmaximeinsigne.  Erat 
enim,  inquit,  Moyscsmitissimuspraeter  omnes  ho- 
mines  qui  erant  super  terram  (Num.  xii.  Hoc  de 
propheta  Davide  testatus  quoquc  est  sanctissimus 
Spiritus :  Memento  enim,  inquit,  Domine  David,  et 
omnis  mansuetudinis  ejus  (Pia/.  cxxxi).  Didicimus 
etiam  de  patriarchaJacob,  quod  non  flctus  erat  do- 
mum  babitans  (Gen,  xxv).  Has  virtutes  cum  instar 
apis  collegissct  ex  divinis  illis  pratis,  mel  confecit 
versB  pbilosophiae.  Profundebanturautem  ejusquo- 
qoe  in  cxternos  fluentajucundissima  :  et  iis  qui  ad 
ipsomveniebant,  leni  acdulcivoce  utens,  de  amore 
in  fratresi  de  concordia  et  pace,  multas  ofPerebat 


causanon  habuitlectum,  nonlucernam,  non focum, 
non  ollam,  non  guttum,  non  arculam,  nonlibrum, 
non  aliquid  aliud  ;  sed  erat  quidem  pannis  indu- 
tus  veteribus,  erant  quoque  calcei  ejusmodi  ut  in- 
digerent  vinculis,  crat  enim  divulsum  ac  discerp- 
tum  solearum  corium.  Ab  uno  autem  ex  familiari- 
bus  necessarium  accipiebat  alimenlum.  Id  autem 
eratunuspanis,  qui  duobussuppeditabaturdiebus; 
aquam  autem  procul  hgioriens,  ferebal  ipse.  Cum 
quis  autem  eumaliquandovidissetonusportantem, 
ro^abat  ut  eum  levaret  labore.  Ille  autem  primum 
quidem  resistebat ;  docens  sc  njn  possein  animum 
inducere  ut  biberet  aquam  quae  esset  portata  ab 


65 


PlOLOTHBnS,  BIV8  THBOPHILBS. 


66 


alio.  Postquam  autem  non  persuasit,  dedit  urnas  :  \ 
ferebat  eoim  duas  ambabus  manibus :  postquam  au- 
tem  fuit  inlra  porlam  atrii^  cum  aquam  efTudisset 
et  dispersisBet,  rursus  cucurrit  ad  fontem,  reipsa 
conflrmans  quae  dixerat. 

Porroautem  egoquoque,  quando  eumprimumde- 
siderans  videre  (39)  ascendi  in  montem,  aspexi  eum 
tenentem  urnas  manibus.  Deinde  rogavi  eum  ubinam 
esset  admirabilis  Zenonis  babitaculum.  Is  autem 
dixit  se  nuUum  nosse  monacbum  qui  sic  appellare- 
tur.  Ego  autem  cum  eum  ipsum  esseconjecissem, 
secutus  sum,  id  conjiciens  ex  ejus  sermouis  modes- 
tia.  Postquam  autem  ingressus  sum  ostium  vidi  to- 
rumexfenocoDstructura,etquamdamaliamstoream 
ita  super  lapides  slratam,  ut  qui  super  illam  sede 
bant,  ab  ea  minime  Ixderenter.  Postquam  autem  de  Q 
pbilosopbia  multa  verba  fecimus ;  ego  enim  interro- 
gabam,ip8e  vero  nobisexplicabat  ea  qu6equaereban- 
tur :  et  oportebat  deinceps  domum  reverii ;  ego 
eum  precabar  ut  daret  viaticam  benedictionis :  ille 
autem  repugnabat,  dicensaequum  esse  ul  nos  preces 
impleremus,et8eipsumquidemprivatum,nosautem 
milites,  appellans ;  tunc  enim  sacroslibroslegebam 
Deipopulo.Gum  nosautem  juventutem  et  setatis  im- 
maturitatem  adduceremus  (tunc  enim  primum  pau- 
cam  quamdam  producebamus  lanuginem)  etjura- 
remus  nos  non  esse  rursus  venturos,  si  cogeremur 
boc  facere,  vix  tandemquidem  multis  flexuspreci- 
bus,  Deo  obtulit  quidem  intercessionem  ;  sed  quod 
id  fecisset,  multis  verbis  se  excusavit,  dicens  se  id 
fecisseetamoriscausaet  obedienti6e,appropinquan-  p 
tesenim  audivimus  precantem.  Quod  autem  in  tam 
profunda  pbilosophia,tanta  esset  modestia  ac mode- 
ratione  vir  senex(quadraginta  enim  annisperpetuis 
versatns  eratinmonaslicaexercitationne),quis  satis 
pro  dignitate  potuerit  admirari  ?  quasnam  autem 
laudes  rei  magnitndini  pares  potuerit  afFerre  ?  Cum 
autem  virtutis  tales  possideret  opes,  tanquam  qui 
esset  in  extrema  inopia,  ad  Dei  ecclesiam  die  Domi- 
nicoveniebatcumpopulo,divinosaudienssermoDes 
et  aures  accommodans  doctoribus ;  et  postquam 
mensam  participasset  mysticam,  revertebatur  in 
novam  illud  habitaculum,  non  babens  clavem,  non 
claustrum,nonSlt8relinquenscustodem:eratenim 
maleflcis  plane  invium  et  sacrosanctum,  ut  quod 
solam  illam  baberet  stoream.  Uuum  autem  librum 
acoipiens  a  familiaribus,  eum  totum  legebat,  eteo  ^ 
prias  reddito,  alium  accipiebat.  Sed  licet  nec  claus- 
trababeret,  nec  vectibus  uterp.tur,  custodiebatura 
superna  gratia;  idque  peripsam  experientiam  aperte 
didicimus.  Quando  enim  Isauri  per  insidias  noctu 
arcem  cepere,  deinde  mane  usque  ad  latus  monlis 
faciebant  incursiones,  multos  quidem  viros,  et  mui- 
tas  mulieres  quee  vitam  exercebant  monasticam, 
crudeliter  confodere  :  tunc  ergo  vir  divinus,  alio- 
rum  caedem  intuens,  eiTecit  oratione  ut  eorum  ca- 
ligarent  oculi,  et  per  ostium  ingredientes,  non  vi- 
debant  aditum  :  utautemdicebat,testem  appellans 
veritatem,  aperto  quoque  tres  vidit  adoleecentes» 


qui  totam  illam  catervam  expeilebant,  Deo  mani- 
festesuam  ostendente  gratiam. 

Qualem  ergo  vitam  egerit  hio  vir  divinus,  et 
qualemsitdivinitusgratiamassecutus.addocendum 
baec  sufflciunt.  Sed  enim  necesse  esthoc  quoque  bie 
adjicere.  Valde  eum  angebat  et  male  habebat,  qood 
ejus  mansisseni  facultates,  et  non  ex  lege  evange- 
licaet  venundatae  essent  et  distributde :  bujus  autem 
causa  fuit  fratrum  aetas  immatura.  Quoniam  enim 
erant  communes  et  pecunifie  et  possessiones,  ipse 
quidem  nolebat  divisionis  causa  redire  in  patriam  : 
aiii  autem  verebantur  venderepartem  suarum  facul- 
tatum,  ne  emptores  moti  avaritia,  fratres  ciroum- 
scribentes,  illi  inurerent  ignominiara.  Hso  apud  se 
animo  versans,  diu  distulit  venditionem ;  postea  au- 
tem  cum  cuidam  ex  notis  suis  vendidisset  omnia, 
plurima  quidem  distribuit  :interimautem  malaquo 
acciditvaletudo,  coegit  eum  consultare  de  reliqoia. 
Accersito  itaque  antistitecivitatis^isautemeratma- 
gDDs  Alexander,  splendorvere  religiouis,  etexem- 
plar  virtutis,  exactaet  accurata  imago  pbiloaophiaB) : 
Adesdum,  inquit,o  divinum  caput,  harum  tu  pe- 
cuniarum  sis  mihi  optimus  cBConomus,  eas  ex  di- 
vino  institutodistribuens,  tanquam  judici  illi  ralio- 
nem redditurus.  Alias  enim ego manu  meadispensa- 
vi,etdi8tribui,utmihi  visussumoptime;veilem  au« 
temreliquaquoque  dispensare  similiter:  sed  quo- 
niamjubeormigrareeibacvita,teegoearamoon8ti- 
tuo  dispensatorem,quies  etpontifex,etpontificatum 
legibus  recte  geris.  Pecunias  itaque  tanquam  Dei 
quaestori  tradidit.  Ipse  autem  cum  non  plus  quam 
annum  vixisset  (40)  postea,  tanquam  quidam  Olym- 
picus  victor  recessit  a  septis,  non  ab  hominibus  so- 
lum  gloriam  assecutus,  sed  etiam  ab  angelis. 

Ego  autem  cum  eum  ut  pro  me  ad  Dominura  in- 
tercedat,  oravero,  me  ad  aliam  convertam  narratio- 
nem. 

CAPUT  XIII. 

MACEDONIUS    (41) 

Macedonium  aatem,cognomine  KpiOotpayov,  id  est 
vescentem  bordeo  (is  enim  cibus  hoc  ei  cognomen 
imposuit),  sciunt  quidem  omnes  PbcDDicesel  Syri  et 
Gylices:sciuDt  autem  borum  quoque  viciui  et  flniti- 
mi,  qui  partim  quidem  ipsi  videre  miracula,  partim 
autem  ea  famam  celebrantem  audivere.Neque  vero 
sciunt  omnes  omnia;  sed  cum  alii  quidem  boc^alii 
vero  illud  didiceriDt,  quod  sciuut  merito  solum  ad- 
mirautur.  Ego  autem  cum  de  hoc  diviuo  capite  aliis 
sciam  perfectius  (multa  eoim  ne  moverunt  ut  ad 
eum  irem  et  frequens  apud  eum  essem),  narrabo 
siDguIa  utpotuero.  Uudc  autem  ei  ordinem  servavi, 
et  post  multos,  ejus  posui  oarrationem,  non  quod 
is  aliis  fuerit  virtute  secundus  (erat  enim  vel  sum- 
mis  et  primis  squalis),  sed  quod  cum  vixerit  lon- 
gissimo  tempore,  post  illos  quorum  memini,  vito 
flnem  aocepit. 

Hio  ergo  habebatpalffistrametstadiomcacumina 
montium :  non  in  uno  loco  positus,  sed  nuno  quidem 
in  boc  agen8,nunc  veroinillum  transiens.  Hoo  aa- 


67 


DB  VITIS  PATRUM  UBBR  IX. 


68 


tem  faciebat,  non  loca  aegre  ferens,  sed  eorum  qui 
ad  ipsum  conveniebant,  el  undique  concurrebant, 
effugiensmultitudinem.Ouadragintaautemetquin- 
qoe  annis  perpetuis  vixil  hoc  modo, non  utens  laber- 
naculo,  non  tugurio  ;  sed  stans  in  fossa  prolunda; 
undeetiamquidameumvocabantGubbam.Idautem 
nomen,8i  ex  lingua  Syriaca  in  Graecamtranferatur, 
8ignificatXdxxov,id  est  lacum.  Post  id  autem  tem- 
poris  cum  evasisset  senex^cessit  rogantibus,et  lixit 
tugorium.Posteaautemorantibus  familiaribus,  do- 
munculis  quoque  non  propriiB,sed  alienis  est  usus. 
Viginti  quinque  autem  annisperpetuovitam  egitin 
tugurio  etdomunculis.utdeindecolligaturcertami- 
nom  tempusseptoaginta  anni.  Cibo  autem  ususest 
non  pane,nccleguminibus,  sed  purgatohordco,  et 
aqua  sola  madefacto.  Hunc  autem  cibum  raater  mea 
qu9  eifuit  familiaris,  longissimo  temporesuppedi- 
tavit.  Cum  aliquando  autem  ad  eam  venisset  asgro- 
tantem,  et  didicisset  eam  nollepersuaderi  utsume- 
ret  cibum  morbo  convenieutera  (nam  ipsa  quoque 
jam  exercitationem  amplectebatur  monasticam)con- 
8uluitutcederetmedici6,etilludnutrimentumexisti- 
maret  esse  medicamentum  :  non  enim  deliciarum, 
sed  necessitatis  gratia  8t0  adhibetur.  Nam  ego 
quoque,  inquit,  qui  quadraginta  annis,  ut  scis,  hor- 
deo  solo  sum  usu8,cumquaedammihipridiehujus 
diei  venisset  infirmitas,  jussi  eura  qui  mecum  ha- 
bitabat,parum  mihi  panis  petere  et  afferre.Venitmihi 
inmentem,  quod  si  morerer,  mortis  redderem  ra- 
tionem  apud  justum  judicem,utquifugi8sem  certa- 
mina,  etdetrectassem  labores  servitutis.  Nam  cum 
pauco  ciboposset  mors  prohiberi,  et  in  hac  vitapos- 
sem  sic  manere,  laborans  et  me  affligens,  et  opes 
qu88  exhis  percipiunturcolligens,  mori  famequam 
vivere  in  philosophia  duxi  magis  expetendum.  Ti- 
more  ergo  hino  repletus,  cum  vellem  cogitalionis 
obtundere  aculeos,  et  panem  petere  jussi,  etalla- 
tura  comedi  ;  et  tibi  prajcipio  nc  mihi  amplius  hor- 
deom,  sed  panem  prsebeas.  Ex  iila  ergo  lingua  ab 
omni  mendacio  aliena  audivimus  quod  quadraginta 
annis  comederit  hordeum.  Atque  h«c  qui  suffi- 
ciunt  ad  conjiciendum  quam  esset  vir  in  exercita- 
tione  monastica  strenuus,  et  quam  laboriosus. 

Integritatem  autem  et  simplicitatem  morum  per 
aliadeclarabimus.Postquam  enim  magnusfuitordi- 
natus  Flavianus,  ut  magnum  Dei  gregem  pasceret, 
viri  autem  virtutcm  didicit^praedicabaturenim  et 
erat  in  ore  omnium),  eum  quidemabducit  a  vertice 
montis,tanquam  in  eum  ad  se  delata  fuisset  accusa- 
tio.  Cum  autem  mysticura  esset  propositum  sacrifi- 
cium,  adducitadaltare,  eteumcooptatin  numerum 
sacerdotum.  Postquam  autem  fuit  sacrura  finitum 
officium,  ethocei  significavit  aliquis  (quod  enim  fa- 
ctum  fuerat  ignorabatoranino)priraumquidemin- 
cesscbatomnesraaledictisetconviciis^posteaautera 
accepto  baculo  (solebat  enira  eo  innitens  ingredi 
propterseniura)  etipsum  persequebaturpontificem, 
etaliosquotquot  aderant.  Existimabnt  enim  ordina- 
tionem  eum  esse  privaturam  et  cacumine  montis,  et 


f^  ea  quam  desiderabatvicendi  ratione.  Sed  toncqoi- 
dem  vix  eom  irascentem  sedaveront  quidam  exfa- 
miliaribus.  Postquamautera  fuitfinitushebdomadae 
circulus,  et  rursus  venit  dies  festi  Dominici,  rursus 
eum  magnus  accersit  Flavianus,rogan8  ut  cum  eis 
esset  particeps  hujus  celebritatis  ;  ille  vero  ad  eos 
qui  venerant :  Non  sufficiunt,  inquit,  yobis  ea  quae 
factasunt^sedmerursusvultisefficerepresbyterom? 
Gum  ii  autera  dicerent  fieri  non  posse  ut  bis  eadem 
fieret  ordinatio,  non  cessit,  nec  venit,  donec  tempus 
etejusfamiliareseumiddocuerunt.Scioquidemfore 
uthaecnarratiovideaturmultisnon  adeo  admiranda: 
eam  autem  posui,  ut  qui  eam  dignam  quae  comme- 
moretor  existimero,  ot  ex  qoa  satis  possit  conjici  et 
ejos  animi  simplicitas  et  animae  poritas.  lisaotem 
qoi  sont  hojosmodi,  Dominus  regnum  ccelorum  est 

'^  pollicitos  :  Amen  enim,  inqoit,  dico  vobis,  nisi  con- 
versi  fueritis  ut  poelli  isti,  non  intrabitis  in  regnum 
ccelorum  (Ifa/A.  xviii).  Qooniam  ergo  sommatimos- 
tendiraos  ejus  animae  formam  ac  characterem,age 
ejos  qooqoe  ostendamos  ex  vrtute  fidociam. 

Qoidam  dux  militum  qui  delectabatur  venatione, 
ascenditin  montera  venaturus.  Eum  aotem  seque- 
bantur  et  canes  et  milites,  et  quaecunque  sunt  apta 
ad  Yenationem.  Postqoam  aotem  procul  vidit  ho- 
minem,  et  ab  iis  qui  cum  eo  erant  audiit  quisnam 
esset,  statim  ex  equo  dissiliens,  accessit,  et  allocu- 
tus  est,  et  rogavit  quid  faciens  hic  degeret ;  is  ao- 
tem  contra  vicissim  interrogavit :  To  aotem  quid 
hic  venisti  factaruB?Cum  dux  aotera  dixisset:  Ve- 
natoros.  Et  ego,inqoit  meom  venor  Deum,  et  eum 
^  capere  cupio,  et  oontemplari  desidero  :  nec  ab  hac 
pulchra  cessabo  venatione.Haec  cum  dox  aodiisset, 
et  ot  oar  erat  miratus  esset,  recessit. 

Gum  autem  aliquando  civitas  a  malo  aliquo  dae- 
moneincitata  baccharetur,et  in  imperatoris  fureret 
8tatuas,venerantquidaraexducibuspraBstaniissimi 
qui  ad  versus  ci  vitatem  iniernecionis  ferebant  senten- 
tiam.Cum  is  autem  e  monte  descendisset^arabos  ac- 
cedentes  duces  in  foro  retinuit.  Illi  vero  cum  quia- 
namis  es8etdidicissent^etexequisdesiluerunt,ma- 
nusque  et  genua  prehenderont,  etei  salotem  signi- 
ficaront.IIleaotemjussitutdicerentimperatoriquod 
homoesset,  eteamderahaberetnaturamquam  iiqui 
eum  affecerantconlumelia;etcura  natura  iram  roe- 
tiri  oporteat,  ira  sit  usus  imraoderata,  et  pro  suis 
D  imaginibus  Deiimagines  occidat,et  pro  aerestatua- 
rum,  corpora  raorti  tradat ;  ac  nobis  qoidem  aeneas 
effingere  et  rursus  formare,  est  in  promptu  et  facile 
tuautem,etsisisimperator,nonpotesoccisacorpora 
advitam  reducere.  Etquid  dico  corpora?  nequeenim 
pilumunum  potcs  effingere.  HaecdixitvoceususSy- 
riaca,Iiliautem.int6rpreteinlinguamGraecamtran8- 
ferente  audientes,  et  exhorruerunt,  et  ad  imperato- 
rem  transmissurossignificarunt.  Egoautem  existimo 
omnes  confessuros  haec  verbaease  gratiae  divini  Spi- 
ritus.  Quomodo  enim  aliter  baec  esset  locutus,  vir 
quidem  expers  omnis  eruditionis,  in  agris  autem 
educatus,  vitam  autem  agensincacuminibosmon- 


60 


PHIL0THBU8,  sivb  THBOPHILBB. 


70 


tiam,omnem  aatem  omninocircamferens  simplicita- 
tem,8S0etqai  nec  divinis  qaidem  vacaverat  elo- 
qoiis  ?  Cam  itaqae  ejas  et  spirituaiem  declaraverim 
eapientiam  et  qaap  justis  convenit  fiduciam  (justus 
enim  confidit  ut  leo  [Proo.xxviii]),  transibo  ad  mi- 
raoala. 

Uxor  quaedam  cujusdam  locupletis  nobilis  incide- 
ratinmorboming1uviei;etaliiquidem  eum  morbum 
appellabant  operalionem  seu  vexationem  dsemonis, 
alii  autem  eum  existimabant  imbecillitatem  corporis. 
Sive  aatem  boc,  sive  illud  esset,  erat  hujusmodi. 
Dicebant  eam  comedentem  in  dte  triginta  gallinas, 
Don  posse  appetitionem  exstingucre  satietate,  sed 
adbuc  alias  appetere.  Gum  sic  ergoin  ea  consume- 
reniur  facultates,  ejus  miserti  qui  ad  eam  attinebant, 
divinum  illum  hominem  obsecrant.  Illeautem  venit 
quidem  et  precatus  est :  et  cum  aqus  dexteram  im- 
posuis8et,et8alutareefirormasset8ignacuIum,etjus- 
sisset  bibere,  curavi  t  morbum ,  et  adeo  retud  i  t  i  mmo- 
deratam  il  iam  appetitionem  ,ut  deinceps  parva  aliq  ua 
gallins  particula  quotidieejus  alend®  usum  imple- 
ret.  Hic  quidem  morbus  boc  modo  est  curatus. 

Cum  autem  qusdam  pueJIa  tbalamoadbuc  conti- 
neretur,  et  repente  coBpisset  vexari  a  malo  dsemone, 
accurrit  pater  ad  divinum  bominem,oran8,  et  voci- 
ferans,  et  postulans  utouraretur  Glia.  Is  autem  pre- 
catus,  jussit  ut  dsmon  statimabiret  apuella.  Isau- 
tem  dicebat  se  eam  nonsuasponteesselngressum, 
sed  magicis  coactum  prffistigiis.  Dicebat  autem  ejus 
qaoquenomenqui  coegerat,etamorem  esse  causam 
incantationis.Sed  cumbscaudiisset,  nontulit  pater 
irs  impetum,  nec  exspectavit  ut  curaretur  puella ; 
8edomniummagistratuum8ummumadit,pr88sidem 
8cilicetquipluribu8prseratgentibus,accu8athomi- 
nem,  et rem  narrat.  Is  autem  reus  in judicium  addu- 
ctas,  rem  negabat,  et  accusationem  nominabat  ca- 
lumniam.Hicautemnonalium  citabat  testem  quam 
ipsum  dsmonem  qui  minister  fuerat  incantationis: 
et  orabatjudicem  ut  curreret  ad  illum  >irumdivi- 
nnm,  et  acciperel  ejus  testimonium.  Gumis  autem 
diceret  non  esse  fas  nec  justum  ul  in  loco  monastice 
exercitationis  haberetar  qusstio,  dixit  paterpuells 
80  in  judicium  ductarum  Macedonium  ;  etcurrens 
persuasit  et  duxit.  Sedensautem  extra  judicium  ju- 
dex,  non  fuit  judex,sed  spectator.Magnusenim  Ma- 
cedonius  fungebatur  officio  judicis,  utens  ea  qus 
intas  habitabat  potestate.  Et  cum  Juberet  dsmoni  et 
utconsuetummitteret  mendacium,cumtota  autem 
veritate  reinararrettragGediam,il]e  amaximaadac- 
lu8  necessitate,  et  virum  ostendit  qui  ei  magicis 
carminibus  vim  attalerat,  et  ancillam  per  quam  illa 
potio  puells  data  fuerat.  Gum  autem  alia  quoque 
pararet  dicere  qus  feceral  coactus  ab  aliis,  unius 
quidem  sdes  exurens,  alterius  vero  jamentainte- 
rimena,  alium  vero  aliquo  alio  damno  afflciens,  jus- 
sit  homo  Dei  eum  silere,  et  statim  procul  recedere 
a  paella  et  ab  urbe.  IUe  autem  tanquam  Domini 
legi  parens,  fecit  qaod  Jussus  erat,  et  protinus  ef- 
iagit.  Sic  cum  hanc  vir  divious  liberasset  a  furorey 


j^  illum  quoque  miserum  eripuit  ab  accusatione,  et 
obstitit  quominus  judex  in  eum  ferret  sententiam 
capitis,  non  esse  fas  dicens  ot  propter  ea  quo  per 
ipsum  Bunt  convicta,  supplicium  capitisdecernere- 
tursed  potius  perpcenitentiam  ei  daretursalus.  Ai- 
que  hsc  quidem  satis  sunt  ad  ostendendam  divioo 
potentio  copiam  quae  ei  data  fuerat,  ego  tamen  alla 
quoque  narrabo. 

Mulier  qasdamnobililoconata,etIongediti88ima 
(ea  autem  vocabatur  Assyria)  erat  quidem  emoto 
mentis,  ex  domesticis  autem  agnoscebat  neminem 
ut  cibumautemet  potumsumeret,ferrenonpoterat. 
Plurimoautemtemporeassiduedelirabat,  et  boc  alii 
quidem  dicebant  esse  vexationem  et  operationem 
domonis;  roedici  autem|dicebant  esse  morbum  cere- 

|v  bri.  Gum  omnis  ergo  arsesset  consumpta,  et  exea 
nullum  daretur  auxilium,  ejus  marilus(erat  autem 
is  Abrodianus)  vir  qui  erat  ex  magistratibus,  et 
magna  dignitate  prsditus,  ad  divinum  illud  caput 
accurrens,narravitmorbum  conjugis,etoravitut  ea 
assequeretur  curationem.  Gessit  vir  divinus,  etdo- 
mum  quidem  venit,  et  magno  ac  vebementi  studio 
Deo  obtulit  orationem.  Perfecta  autem  oratione  cum 
jussisset  aquam  afTerri.et  fecisset  flguram  salutaris 
signaculi,  jussit  illam  bibere.  Gum  autem  prohibe- 
rent  medici,  utpote  quod  aqus  frigid»  morbus 
cresceret,  expulsa  tota  ilJorum  caterva,  obtulit 
mulieri  potionera.  Illa  autem  simul  ac  bibit,  ad  se 
rediit,  etamorboomnino  liberata  divinum  virum 
agnovit,  et  ut  dextram  acciperet  rogavit,  oculisque 
eam  imposuit,  et  ori  admovit,  et  deinceps  semper 

C  fuit  mentis  compos. 

Gum  autem  illud  vito  genuR  amplecteretur  in 
montibus,  pastor  quidam  qusrens  oves,  erranles, 
venit  ad  illum  locum  ubi  erat  homo  Dei  (erat  au- 
tem  nox  profunda,  et  multa  nix  descenderat)  et 
vidit,  ut  ipse  dixit,  pyram  circa  ipsum  accensam, 
et  quosdam  duos  candida  veste  indutos,  igni  prs- 
bentes  materiam.  Animi  enim  alacritatem  afferens, 
divino   fruebatur  auxilio. 

Quin  etiam  doni  erat  prophetici  particeps.  SS1 
Et  cum  ad  eum  aliquando  vinisset  quidam  dux, 
pietate  etvera  religione  clarus^quisautem  igoorat 
virtutem  Lupiciani  ? ),  dixit  se  esse  de  quibusdam 
sollicitum,  qui  ab  urbe  regia  per  mare  ad  ipsum 
ferebant  necessaria.  Dicebat  prsteriisse  qainqua- 

f\  ginta  dies,  ex  quo  portu  solverant,  de  eis  autem 
nihil  audiverant.  Ille  autem  nihil  cunctatus  :  Una, 
inquit,navi8,  amice,  periit ;  altera  autem  postridie 
portum  occupabit  Seleucis.  Et  hoc  quidem  audivit 
divinam  illam  vocem  locutam  :  didicit  autem  ex- 
perientia  eorum  qus  dixerat  veritatem. 

Ut  autem  alia  prstermittam,  ea  narrabp  quo  ad 
nos  ipsos  pertinent.  Gum  mater  mea  una  cum  patre 
meo  babitasset  tredecim  annis,ea  non  fuerat  facta 
mater  Qliorum ;  erat  enim  sterilis,  ut  qus  fructum 
ferre  a  natura  prohiberetur.  Et  ipsa  quidem  id  non 
valde  sgre  ferebat ;  qus  enim  erat  in  rebus  divinis 
erudita,  credebat  hoc  esse  utile  :  magnam  autem 
molestiamaccipiebatpater  quod  careret  flliiSi  etcir- 


71 


DB  VrnS  PATBUM  LIBBB  IX. 


72 


cumquaque  cursilans,  rogabal  Dei  servos  ut  a  Deo  A  pit,et  quibus  usus  laboribus  divinam  attraxeiit  gra- 

ei  peterenl  filios.  Alii  ergo  pollicebanlur  se  et 

Deum  deprecaluros, et  jubebant  ut  esset  Dei  volun- 

tate  contenlus.  Hic  autem  homo  divinus  est  aperte 

professus  se  unum  peliturum  ab  universi  opifice, 

et  se  petitionem  accepturum  est  poliicitus.  Cum  tres 

itaque  anni  praBteriissent  et  promiesio  finem  non  ac- 

cepisset,  rursus  accessit  paterpromissumexigens. 

Ille  aulem  jussit  ut  ad  se  mitterelur  conjux.  Cum 

aulem  venisset  mater,  dixit  ilie  vir  divinus,  se  et 

petiturum,  et  eam  filium  accepturam,  et  quod  opor- 

tet  eum  ei  qui  dederat  dedicari.Cum  autem  mater 

solum  rogaret  ut  animfle  salutem  acciperef,  et  ut 

liberaretur  a  gehenna :  Pr©ter  hoc,  inquit,  liberalis 

et  munificus  Deus  tibi  dabit  filium.  lis  enim  qui 

pure  et  sincere  petunt,  dupliceslargitur  petitiones.  g 

Illino  rcversaestmaterafferens  promissibenedictio- 

nem.  Et  quartoannoapromissioneconcipit,etgerit 

uterum;  et  accedit  ad  divinum  hominem,benedic- 

tionis  ostendens  manipulos.  Quinto  autem  mense 

a  conoeptiono,  fuit  periculura  abortionis.Illa  autem 

rursus  misitadnovumsuum  Elisfflum  (vetebatenim 

morbus  ne  ad  ipsum  veniret)  et  ei  revocavit  in  me- 

moriam  quod  nolebat  fieri  mater  filiorum,  et  ejus 

promissa  adduxit  in  medium.  Ille  autem  cum  pro- 

oul  vidisset  vcnienlem,  et  agnovit,  et  causara  signi- 

ficavit :  noctu  enim  et  morbum  et  salutem  ei  ostende- 

ratDominus.Acceptoergobaculo,venit,eiinnitens; 

et  cum  fuisset  intra  sdes^et  pacis  salutem  dedisset 
ut  consueverat.  Bono,  inquit,  sis  animo,  nectimue- 
ris:  neque  enim  donum  auferet  is  qui  dedit,  niei  p 
tupactaconvontatransilieris.  Pollicita  esautem  teei 
red  diturum  eum  qui  datus  fuerit,et  ei  consecraturum 
ad  divinum  ministerium.Sic  autem,inquit  mater, 
ego  et  opto  et  volo.  Existimo  enim  vel  imperfectissi- 
mum  foetum  esse  magis  expetendum,  quam  a  Deo 
aiienam  filii  educationem.  Gum  itaque  aquam  ac- 
oepisset  et  benedixisset :  Bibe  ergo,  inquit  vir  di- 
vinus,  banc  aquam,  et  senties  divinum  «uxilium. 
Bibit  itaque  ut  jusserat,  et  abortionis  effugit  peri- 
culm.  Haec  sunt  nostri  Elisosi  miracula. 


Ego  ejus  benedicticnem  et  doctrinam  ssBpe  perce- 
pi.  Me  enim  adhortans,  sspe  diccbat:  Natus  es,  o 
fili,  cum  multislaboribus;  multasnoctesDeumboc 


tiam,  haec  quoque  ad  docendum  sufficiunt. 

Accepit  autem  etiam  in  boo  mundo  ejus  obitus 
dignum  honorem  laboribus.  Omnes  enim  etcives  et 
externi,etquibuscredita  fueratmagnorum  magistra- 
tuum  dispensatio,  ferentes  illum  sacrum  lectum  su- 
per  humeros,deportaruntin  sdem  martyrum  victoria 
insignium;  et  cum  divinis  viris  Aphraate  et  Theodo- 
8io,sanctum  ill  ud  et  Deo  gratum  corpus  deposuerunt: 
mansitautemgloriaejusmodiutjexstinguinonpossit. 
Nos  autem  imposito  fine  narrationi,eum  qui  percipi 
potest  ex  naratione  bonum  odorem  percipimus. 

CAPUT  XIV. 

MiESYMAS  (42). 

Scimusquidem  alia  quoque  plurima  in  urbe  Antio* 
chena  resplenduisse  plietatis  et  verae  religionis  lumi- 
na  magnum  Severum,  et  Petrum  .£gyptium,  Euty- 
chen,  et  Cyrillum,  et  Moysem,  et  Malchum  (43),  et 
alios  quoque  plurimos  eadem  via  esse  M%  ingres- 
sos.  Sed  si  res  ab  omnibus  in  vita  gestas  conaremur 
scribere,  totum  tempus  nobis  non  suffecerit :  maxi* 
me  cum  etiam  multis  permultorum  lectio  afferat  sa- 
tietatem.  Ex  iis  ergo  qui  scripti  sunt,  de  eorum  quo- 
quequi  suntprstermissi  vitaconjecturamfacientes, 
prosequantur  laudibus  et  imitentur,  et  ulilitatem 
percipiant.Ego  autem  transibo  ad  prata  Cyri,et  eo- 
rum  qui  in  eis  fueruntfragrantium  speciosorumque 
florum,  quam  maxime  potero,  ostendam  pulchri- 
tudinem. 

Fuit  quidam  Mssymas,  in  iis  qufls  nos  prfficesse- 
runt  temporibus,  voce  quidem  Syrus^  et  ruri  educa- 
tus,  et  qui  virtutis  omne  genus  ostendit.  Cum  au- 
tem  claruisset  in  ea  qusB  est  perse  vita,  ei  cujusdam 
vici  cura  fuit  credita.  Sacrificans  autem,  et  Dei 
oves  pascens,  illa  et  dicebat  et  faciebat  qus  lex 
jussit  divina.  Aiunt  autem  eum  neqne  tunicam,  ne- 
que cilicium  sspe mutasse,  sed  iis que  in  eis  fiebant 
rupturis  aliquot  pannos  consuendo,  senectuti  hoo 
modo  remedium  attulisse.  Hospitum  autem  et  pau- 
perumtam  alacri  animo  curamgerebat,utpateface- 
retportasomnibusqui  aderant.  Diciturenimbabuis- 
se  duo  dolia,  unum  quidem  frumenti,  alterum  vero 
olei :  ex  bis  semper  quidem  suppeditabat  omnibus 
egentibus;  habebat  autem  ea  semper  plena  bene- 


Bolum  perpetuo  rogavi,  ut  tui  parenteshoc  fierent     dictione  quaBdataestvidasSarepbtanffi^etimmissa 


quod  te  nato  sunl  nominati.  Vide  ergo  ut  vitam  agas 
dignam  Iaboribus,utquia,antequam  nascereris,pro- 
missis  fueris  dedicatus.  Que  sunt  autem  Deo  dedi- 
cata,  suntomnibus  veneranda,  et  qun  vulgo  mini- 
me  sunt  contrectanda.  Gonvenit  ergo  ul  lu  quoque 
malos  animi  mutus  non  admittas  ;illa  autem  sola  et 
facias  et  cogites  quse  Deum  placant  virtutis  legisla- 
torem.Hsec  mihi  perpetuo  suadebat  vir  divinus;  ego 
autem  et  eorum  quse  mihi  dixit  memini,  el  donum 
divinum  sum  edoctus.  Cum  autem  non  ostendam 
factis  ea  qu®  mihi  suasit,  rogo  ut  per  illius  preces 
divinum  consequar  auxilium,et  quod  est  vitse  reli- 
quum,agam  exilliuspraeceptis.Qualis  ergo  ille  fue- 


fuerat  in  hsc  dolia.Ipse  enim  Dommus  omnes  opes 
efl^undit  in  omnes  eos  qui  ipsum  invocant,  et  sicut 
illius  hydciam  et  guttum  jussit  scaturire,  prebens 
manipulos  seminum  bospitalitatis  ;  ita  etiam  huic 
viro  admirabili  exhibuit  suppeditationem,  qu»  ex 
«quo  respondebat  ejus  animi  alacritati. 

Jam  vero  ad  facienda  quoque  miracula  a  Deo 
universorum  magnam  accepitgratiam.  Faciam  au- 
tem  mentionem  unius  aut  duorum  miraculorum  ; 
reliqua  autem  pretermittam,  ut  qui  properem  ve- 
nire  ad  alios. 

Mulier  qusdam  et  genereet  fldeornata,filiumqui 
ceciderat  in  malam  valetudinem  (erat  autem  admo- 


73 


PHILOTHBUS,  81VE  THfiOPHlLBS. 


dumtenera  ntatemultis  obtulitmedicis.Arteautem  A 
Buperata,  cum  et  medici  desperasseot,  et  puerum 
es&e  moriturum  apertedixissent^nonabjecitmuiier 
spem meliorem,  sed  illam  imitataSunamitidem^mu- 
lis  imponitcameram.  Gum  in  ea  autem  se  etpue- 
rum  imposuisset,  pervenit  ad  virum  illum  divi- 
num  :  lamentans  autem,et  naturse  ostendens  aQec- 
tionem,rogavituirerret  auzilium.Isautem  cum  pue- 
rum  manibus  accepisset,  et  aras  basi  admovisset, 
jacebat  pronus,  animarum  et  coporum  rogans  me- 
dicum  ;  et  accepta  petilione  reddiditvalentem  ma- 
tri  fllium.  Ego  autem  id  audivi  ab  ea  quae  boo  vi- 
dit  miraculum,  et  pueri  accepit  salutem. 

Aiunt  autem  illius  quoque  vici  dominum  cum 
vonisset  (is  autem  erat  Latoius,quiAntiocbeni  qui- 
dem  senatus  primas  partes  tenebat,  impietatis  au-  ^k 
tem  teoebatur  caligine),  et  fructus  acrius  quam 
oportebat  exigeret  ab  agricolis,  divinum  illum  ho- 
minem  clementiam  illi  consuluissc,  et  de  miseri- 
cordia  apud  eum  verba  fecisse  :  mansisse  autem 
illum  inexorabilem,experientiaaut6m cognovissese- 
cutum  damum  ex  eo  quod  non  paruerit.Cum  enim 
eum  abire  oporteret,  et  currusessetparatus,  et  se- 
dens  aurige  jussisset  ut  muiasincitaret ;  illcequi- 
demtrahebanttotis  viribu8,urg6ntes  et  temonem  as- 
portare  molientes :  visae  sunt  autem  rotae  ferro  et 
plumbo  alligats.  Cum  autem  agrestium  quoquo 
multitudo  rotas  movens  vectibus  nihil  proficeret, 
quidam  ex  amicis  qui  Latoio  assidebat,  ei  causam 
significat,  dicens  sacerdotem  senem  eum  esse  ex- 
secratum,  et  quod  oportet  eum  placare  et  reddere 
bcnovolum.  De  curru  itaque  exsiliens,  ei  fuit  sup-  C 
plcx  quem  prius  respuerat;  et  ad  cjus  pedes  pro- 
volutus^  et  sordidos  pannos  amplectens,  rogabat 
ut  iram  compesccret.  Is  autem  cum  preces  acce- 
pisset,  et  eas  Domino  obtulisset,  solvit  vincula  ro- 
tarum  qua;  sub  visum  non  cadebant,  et  effecit  u^ 
sicut  solebat  veberetur  vebiculum. 

Porro  autem  multa  quoqueaiiabujusmodi  nar- 
rant  de  divino  illo  capite.  Potest  autem  ex  tiis 
quoque  intelligi,  quod  iis  qul  volunt  philosophari. 
nihii  detrimenti  aCferat  mora  quse  trahitur  in  op- 
pidis  et  vicis.  Ostendit  enim  hic,  et  qui  huic  simi- 
les  Oei  culturae  curam  gerunt,  quod  etiam  qui  ver- 
santar  in  medio  hominum  mullitudiue,  pervenire 
possintad  ipsum  virtutum  fastigium. 

Gujus   ego  utinam   ad  aliquam  saltem  parlcm  D 
exiguam  sustollar,  eorum  adjutus  precibus. 

CAPUT  XV. 

ACGBPSIMAS  (44). 

Acepsimas  fuit  eodem  tempore,  cujus  fama  late 
aparsaest  per  Orieniem{Theodor.,  lib.iw  Hist,,  cap, 
26).l8Cumindomuncula8eipsum  inclusiss6t,sexa- 
gintaannostran8egit,nequevidens,  neque  loqucns: 
sed  inseipsumconversus^etDeumvisioneapprchen- 
dens,  illincomnemaccipiebatconsolationem,conve- 
nienter  prophctiaB  qutedicit:  Delectare  inDomino, 
et  ora  eum,  et  ipse  dabit  tibi  petitiones  cordis  tui 
(P#a/. zzxvi).Per  exiguam  autem  quamdam  fossam 

Patbou  LXXIY. 


manum  porrigens,  accipiebat  id  quod  aCTerebatur 
nutrimentum:8SSfos8aautemnonitaefros8afuerat 
ut  omnino  tenderet  in  directum,ne  essetex  adver- 
80  eorum  quivollentipsum  videre  sederatobliqua, 
et  ita  constructa,  ut  csset  instar  incurvffi  linea3.Ei 
autem  afTerebalurcihus,lensaquamaderacta:semel 
autem  in  bebdomada  noctu  egrediens,  hauriebatez 
fonte  propinquo  quantum  satis  erat  aqnsB.  Et  cum 
aliquandoquidampastorprocul  oves  pasccns  inte- 
tebris  vidisset  eum  moveri,  et  eumconjecissetesse 
lupura,  ibat  enim  incurvus,utqui  multoesset  forro 
gravatu6,movit  fundam  tanquam  jaculaturuslapi- 
dem.Cnm  autemejusmanuslongotemporemaneret 
jmmobilis,ettapidemnon  posset  emitt.ere  donecvir 
ille  divinus  hausta  aqua  reversus  est  sensit  igno- 
rantiam,  et  post  auroram  venit  ad  virtutis  gymna* 
sium,  et  narrat  quod  acciderat,  et  petit  veniam,et 
accipit  delecti  remiBsionem;  non  auditavoceloquen- 
te,  sed  per  manus  motiones  intellecta  placatione. 

Quidam  autem  alius,  usus  quodam  maligno  in- 
stigandi  studio,  et  pcire  desidcrans  quidtoto  tem- 
pore  ageret  perpetuo,  ausus  est  conscendcre  pla- 
tanum,  quae  sita  crat  juxta  fossam  ;  sed  percepit 
illico  iructus  suse  audaciae.  Media  enimparte  cor- 
porisusquead  pedes  exsiccatu8,8upplexerat,suum 
peccatum  accusans.rie  vero,  secta  platano,  prius 
signiflcavit  futuram  sanitatem.Ne  enim  alius  quo- 
que  cum  similia  fecisset,  pocnas  lueret  similes,  ar- 
borem  jussit  exscindi;  arborisautem  seclionemBe- 
cuta  est  etiam  ablatio  supplicii.  Tantaquidemfor- 
titudine  et  tolerantia  usus  est  hic  vir  divinus  :  ab 
agonothela  autem  tantam  accepit  gratiam. 

Gum  autem  se  abhinc  migrandum  pararct,  pras- 
dixit  quod  post  quinquagintadies  vito;  finem  esset 
acccpturus  ;  cxcepit  autem  omnes  qvi  vellenteum 
videre.Cum  autem  ecclesis  quoque  venisset  anti- 
Ftes,  eumquidem  urgebatut  jugum  acciperet  pres- 
bylerii :  Novi,  dicens,  o  pater,  et  tuae  philosophiae 
altiludinem,etquanta  sitmea  paupertas  ;  sedcum 
nihi  sit  credita  pontiOcatus  administratio,  ex  hao 
non  cx  ilia  ordino  manus  imponens.  Accipe  ergo, 
inquit,donumsacerdotii,meaquidem  dextera  mini- 
strante,  sanctissimi  autem  Spiritus  gratia  suppedi- 
tanto.  Ad  haec  fertur  dixisse  paucis  post  diebus  hinc 
ir.igraturus  :  De  his,  inquit,  minime  decertabo ;  si 
cnim  essem  diutius  victurus,  omnino  fugissem  hoc 
gruve  et  terribileonussacerdotii,  pertimescens  red- 
dcndam  deposilirationem.  Quoniam  autem  nonila 
diuabhinc  recedam,iis  quoehicsunt  relictis,ju8sis 
Don  invitus  pareo.  Statim  ergo  nullo  ducsnte,  hio 
quidem  flectens  genua,  exspectabat  gratiam :  ille 
vcro  manum  imponens,  erat  adminisler  Spiritus. 
Cum  autem,   accepto  sacerdotio,  vixisset  paocos 
dies,  vita  vitam  mutavit,  seniique  et  cur®  exper- 
tem,  pro  haec  ({uae  multis  curis  estobnoxia,  aocepit. 
Curo  vellent  autem  omnes  corpus  rapere,  et  in 
animo  babercnt  unusquisque  in  vicum  suum  trans- 
rerre^quidameumsanctijusjurandumsignincasset» 
sustuljt  conlentionem.  Dixitenim  sanctum  cumju- 

ejurando  adcgisse  ut  cum  in  hoc  loco  traderet  se* 

3 


75 


DS^  VITI3  PATEUM  LlDBa  IX. 


76 


pultarffi.  Ita  eiiampo8tmoriem,frugalilati8et8im- A  niultiplicabitar  (PiaL  xci):  et  etiam  alii  omoes, 


plicilatis  curam  gerebanl  cives  ccslorum;  etneque 
cumvivebant,  in  animumunquamiDduxeruntuteis 
res  ulla  magnos  spiritns  faceret,  el  mortui  non 
sunt  amplezi  honorrm  bominum  ;  sed  totum  amo- 
rcm  transtulerunt  in  pponsum;  non  sccusacpudi- 
cas  mulieres,  quaD  a  solis  conjugibus  student  et 
amari  etlaudari,  laudcsaiiorura  contomnentes.  Ea 
de  causa  spoosuseosetiam  si  nolint,  reddit  claros 
ct  iosigneSy  et  hominum  gloria  ex  redundanti  qua- 
dam  copia  impcrlit.  Cum  enim  quis  divina  per. 
sequcnSipetilcoBlestia,  una  cum  illismultaquoque 
alia  adjicit^  multiplicalas  largiens  petitiones.  Hoo 
etiamdixitinferendisiegibus  rPetite  regnum  Dei, 
et  justitiam,  ot  c(Biera  omnia   aijicicDtur  vobis 


cujus  seorsum,  si  Deus  velit,  faciam  mentionem. 

Si  autem  agriculturaB  divinae  curam  gerens,  et 
animas  simul  curans  et  corpora,  parvam  passus 
flpgriiudinem,ut  et  naiur»  imbeciiilatem  et  animi 
discamus  foriiiudinem,  ipse  quidemoxcessit  e  vita. 

Acre  autem  bellum  intcr  vicinos  exortum  est  de 
corpore.  Ex  (iDiiimisautem  quidam  vicus(46)  po- 
pulo  frequentissimus,  eum  toto  simul  coacto  popu- 
lo  advenisset,  alios  quidem  fudii  ac  fugavit,  maxi- 
me  autem  expetendum  illum  rapait  ihesaurum  ; 
et  maxima  8ede.ex8tructa«  oa  qusD  ex  eo  percipitur 
utiliiate  fruuntur  in  hodieroum  diem,  publico  ac 
celebri  fesloillum  insignem  victorem  honoranlcs, 

Nos  autem  etiam  absentes  fruimur  benedictio- 


{Lnc,  xii).  Et  rursus  :  Qui  reliquerit  pairem  et  ma-  g  ne  nobis  cnim  pro  monimento  sufOcit  memoria. 


trem,  et  frairera  et  filios  proptcr  raeum  Evange- 
lium,  eiiam  in  hoc  ssculo  centuplum  accipiet,  et 
in  fuiuro]erit  haDres  vitaD  aetern®.  Ilaec  ct  dixit  et 
fecit  [MaUh»  xix). 

Nobis  quoque  adsitei  sermone  et  opere  erudiiis, 
ci  eorum  precibus  innixis,  tanquamscopum,  attin- 
gore  prfl?mium  supern®  vocatioDis,  qus  cst  in 
Christo  Jesu  Doming  nosiro. 

CAPUT  XVI. 

MARO  (45). 

Maronispost  huncmeminero  ;nam  isquoquedi- 
vinumsanciorum  chorumexomavit.Eam  enimquae 
sub  dio  ntviiamamp1exus,occupavitquoddamca- 
cumen,  quod  in  honore  habebatur  ab  iis  qui  erant 


CAPUT  XVII, 

ABRAAME9. 

Nec  admirabilis  Abraamis,  memoriam  fasest  prs- 
termittere,  hoc  pr/etextu,  quod  post  vitam  mooas- 
iicam  poniificia)  sedi  fuerit  ornamento  {Theodor), 
lib.  IV  ^15/..  cap,2Q),  Nara  hoc  quidem  certenomi- 
nejure  fuerit  dignior  qui  commemoretur,  quod 
iDstituium  vits  muiare  coactus,  vitam  oon  muta- 
verit ;  sed  cum  monastic(B  exercitationis  traosierit 
afflictione,  et  simul  monasticis  laboribus  et  curis 
poniificalibus  circumsessus,  viiae  cursum  perege- 
rit.  Porro  auiem  est  hic  quoque  fructusCyriregio- 
nis.Hic  enim  ct  natus  et  educaius,co1iegito  pes  vir- 
tutis  moDastics.  Qui  enim  simul  cum  eo  versati 


olimimpii;  ct  cum  quod  ineoerattemplumdflBmo-  Q  sunt,  dicunt  eum  et  vigilando  ctsiandoetjejunan- 


num.  Deo  consecrasset^  in  eo  versaius,  parvo 
quodam  in  eo  fixo  tabernac  ilo,  quotamen  raroest 
usus.Nonsolum  autem  consueiisususesilaboribus, 
sed  etiam  alios  excogitavit,accumulans  opes  philo- 
BophiflB ,  agnoteta  auiem  mensus  est  gratiam  ejus 
laboribus.  Liberalis  enimet  munificus  Deus  eitam 
copiose  dedit  donum  curationum,  ut  in  omnesqui- 
dem  partes  ejus  gloria  pervaserit,  omnes  autem 
uodique  atiraxerit,  8S4  et  experieniia  docuerit 
eam  famam  esse  veram.  Videreenim  eraiet  febres 
exstingui  rore  benedictionis,  ei  horrorem  cessare, 
et  dffimones  Jugere,  et  varios  omnisque  generis 
morbosuno  curari  raedicameDto.  Merdici  enim  uni- 
cuique   morbo  exhibcnt  conveniens  medicamen- 


do  ita  corpus  edomuisse,  ut  lougissimo  temporc 
permaDserit  immobilis,  minime  valeos  iDgredi. 
Divioa  autem  providcDiia  liberaius  ab  iilaimbecil- 
litate,  voluit  gravia  pati  pericula  pro  divina  gratia. 
Venit  autem  in  Libanura,  cum  didicissci  vicum 
quemdamteneri  magna  impietaiis  caligine ;  ei  pcr- 
sonamercaioris  vultu  ceiatoraonastico,cumiisqui 
simul  versabantur  ferens  canistros  tanquam  nuces 
empturus  (hunc  cnira  fruciura  prfficipue  ferebat  vi- 
cus),  cura  doraura  conduxisset,  etaliquantura  pecu- 
niflB  praerogasset  posse8soribus,quievitquideraircs 
etquaiuordies.DeiDdepauIaiim  divlDumaggressus 
esi  officium,  uiens  voce  moderaia.  Postquara  autera 
scDseruni  psalraodias,  praeco  quidera  clama^ii,  et 


tum,  sanctorum  autem   deprecaiio  est  coramuDC  r.  omnes  convocavit.  Eraniautera  simul  congregatiet 


omnium  morborum  remedium. 

Non  solum  autera  medebatur  agritudinibus  cor- 
poris,  8ed  etiam  animis  convenicntem  exhibcbat 
curationem  ;  hujus  quidera  avariiiam,  illius  vero 
curans  iracundiam  ;  ei  uui  quidem  exhibens  doc- 
trinam  moderaiioDis,  alteri  verodiscipliDamjusti- 
tifls,  et  illius  quidem  castigaDs  iDiemperaDtiam, 
illius  vero  exciians  hebetudinom.  Hac  uteus  agri- 
oultura,  clTeoit  raultas  plantas  pbilosophiac  ;  et  hor- 
tum  qui  nuDC  germinat  in  regiooe  Cyri,  ipse  Dco 
plaotaxit.  Hujus  planiatioDis  opus  est  magDus  Ja- 
cobus,  ad  quem  quispiam  vocem  illamtraxerit  pro- 
pheticam;   Tanquam   cedrus   quc  ost  in  Libano 


viri  et  pueri  et  mulieres;  et  confractis  exirinsecus 
foribus,  desuper  ex  iecto  multum  pulverem  conge- 
rentes  dejiciebant.  Posiquam  autcm  eos  viderunt 
sudocari  el  obrui,  ot  dcc  aliquid  aliud  velle  facere 
nec  dicerCy  sed  solumDeo  preces  oITerre,  seniorum 
monilu  destiieruDt  ab  insania.  Deinde,  apcris  fori- 
bus,  cum  eos  evusisseDt  ab  aggere,  jusserunt  cos 
statira  abire.Sedeodera  ieraporeveneruuicxactores, 
qui  eos  veciigalia  cogebant  exsolvere,  et  alios  qui- 
dcm  cx  iis  vinciebaDi,  alios  vero  pcr  coDtumeliam 
afficiebaDi  verbcribus  :  sed  vir  iIlediviDus,nuI]iu8 
ex  iis  quaeiu  ipsosfacia  eraDirecordatus,DomiDum 
imitaDS,  qui  cruci  affixus,  eorum  qui  hoc  fecerant 


n 


PHIL0THBU8,  sivb  THBOPHILBS. 


78 


caram  gerebatyOravit  illos  exactores  ut  moderate  ao  A  Gtenim  tantas  iUo  Eliasprimum  quidem  ex  torrento 


clementer  exigerent.Gam  autem  fldejussores  requi- 
8iissent,sua  sponte  suscepit  fldejussionem,etpaucis 
post  diebus  centnm  aureosse  daturumestpollicitus. 
Qui  autem  gravia  illa  eis  fecerant,  valde  admirati 
viri  benignitatem,  de  iis  quidem  quao  ausi  fuerant 
petunt  veniam  rogantautem  ut  ipse  flat  eorum  prffi- 
ses;  neqne  enimbabebat  vicu8dominum,erantau- 
tem  ipsi  et  agricols  et  domini.  Gentum  autem  au« 
reosy  cum  venisset  in  civitatom,  (est  autem  ei  no- 
men  Emesa)  et  notos  aliquos  invenisset,  accepit 
mutuo.  Oeinde  in  vicum  reversus,  die  pra?stituto 
impIetquodpromiserat.Gum  hocejusvidissentstu- 
dium^vebementius  id  abeocontendunt.Gum  is  au- 
tem  se  id  facturum  e<(set  poIlicitus,sise  pollicer  en- 


aquam  bausit,  deinde  etiam  cum  ad  viduam  aecea- 
sisset8arepbtanam,6ibi  primum  jussit  aquam  aiTer- 
ri,  deindc  panem.  Sedhic  vir  admirabilis,tototem* 
pore  pontiflcatus,  neque  panem,  neque  legumina, 
ncque  olera  quoe  igni  appropinquassent,  comedit; 
neque  aquam  bibit,  quffiab  iisquiinbis  rebus  sibi 
docti  sunt  visi  propter  asam  existimata  est  prima  ex 
elementis  ;  sed  lactucas,  intyba,et  apia,  et  similia, 
cibum  ducebatet  potum,  pistorum  et  coquorum  ar- 
tes  ostendens  suporvaoaneas  ;  tempore  autem  aa- 
tumni,fructusci  illum  usumimplebant.Haec  autem 
sumebatpostofflciumvespertinum.Cumcorpusau- 
tem  talibus  consumeret  laboribusy  in  aliorum  cura 
gerendaerat  insatiabilis;  advenientibusenim  hospi- 


tur  sdincaturoseccIesiam,rogaruntutstatimaggre-  g  tibos  erat  et  totusparalus,  egregius  autem  et  aele- 


dcrentur;  et  deduxerunt  beatum  virum,aptiora  Iock 
illi  indicantcs:et  unus  quidem  bunc,  alius  verolo- 
cum  illum  laudabat.  Gum  autem  8S5  meliorem 
elcgisset,etfundamenta  Jecisset,tcctum  brevi  tcm- 
pore  imposuit.Gumque  flnemaccepisset  sdiflcium, 
Jussit  ut  admitterenl  sacerdotem.  Cum  autem  di- 
cerentse  nuUum  alium  electur08,et  rogarent  ut  eum 
habcrent  et  patrem  et  pastorcm,accipit  gratiam  sa- 
cerdotii.Postquam  autem  cum  cis  versatus  est  tres 
annos,  eteos  pulchre  deduxit  ad  res  divinas,  cum 
effecisset  ut  unus  ex  eis  qui  simul  erant  vice  sui 
prc-eflceretur,  ad  monasticum  rediit  habitaculum. 

Et  nCySi  omnia  illius  narrem,prolixiori  utar  nar^ 
ratione,cum  inhis  respIeaduisset,fltCarrarumpon- 


ctus  panis  eis  offerebatur,  et  vinum  odoriferum, 
piscesque  et  olera,etquscunque  sunt  eis  conjunota. 
Quinetiam  ipse  quoque  meridie  assidebatconvivanli* 
bus,eorumqu(Bapponebanturparte8unicuiqueo£fe- 
rens;  et  dans  unicuiquc  calice8,etjubens  bibere,  et 
eum  qui  erat  ejusdem  secum  nominis  imitans,pa- 
triarcham,inquam,  qui  ministrabatquidemhospiti- 
buSy  sed  non  simui  convivabatur. 

Intcrdiuautemversansinjudiciiseorum  quiinter 
se  litigabant  et  decertabantyaliisquidempersuade- 
batutinterse  invicem  reconciiiarentur,aIios  autem 
cogebatqui  leaietmansuetffidoolrinaenon  parebant. 
Nuilusautem  injustus  reccssit,  sua  audacia  adver- 
8U8  justum  victoria  potitus.Ei  enim  qui  injuria  affl- 


tifex.Erat  autemea  quidem  civilas  circumsessa  ab  r  ciebaturjustipartemsempcraddens,  reddebat  eum 


ebrietate  impietatis,  et  seipsam  dederat  debaccha- 
tioni  dsmonum;  sed  cum  esset  dignatahujusagri- 
cultura.etaccepisset  ignem  bujus  doctrins^perman- 
ait  quidem  libera  a  prioribus  8entibus,nunc  autem 
ubcrem  profertsegctem  Spiritus,  maturarum  fru- 
gumDeoofferens  manipulos.Sed  nonsinelabore  vir 
divinus  hanc  oxercuit  agriculturam,  sed  laboribus 
utens  innumerabilibus,et  eorum  quicorporibus  me« 
denturartem  imitans^partim  quidem  dulcem  adhi- 
bcns  adbortationem,partiro  vero  acribus  utens  mo- 
dicamentis,  nonnunquam  vero  et  urens  et  secans, 
efTecit  hanc  sanitatem.  Doctrins  autem  etalii  ejus 
diligenti»  vit^e  quoque  lumina  sufTragabantur^illis 
enim  illuminati,et  audiebant  ea  qu»  dicobantur,et 
ea  qus  flebant  lubenter  accipiebant. 

Toto  enim  tempore  quo  fuit  antistes^  ei  quidem 
fuitpanis  supervacaneus,  aqua  quoque  superflua 
inutilis  autem  Iectu8,et  supervacaneus  usus  ignis. 
Noctu  cnim  quadragintahymnos,quodinter  se  invi- 
cem  loquendo  et  respondendo  dicuntjmplebat,ea- 
rum  quae  intercedunt  precumduplicansnumerum; 
reliquum  autem  nootis  in  scde  sedebat,  concedens 
palpebris  ut  aliquantulum  quiescerent.  Atque  quod 
non  iosolo  quidem  panc  vivit  homo,  dixitquidem 
contemplator  Dei  Moyses  [Deut,yi\\)\  meminit  au- 
tem  hujus  quoque  viciDominus,provocationem  dia- 
boli  recusans  (Jfa^A.iv].Quod  autem etiam  sine aqua 
vivi  possit,  nuUo  loco  divinffi  Scriptur»  didicimus. 


D 


inexpugnabilem,  et  eo  qui  volebat  injuriam  facere 
superiorem.Similisque  erat  oplimo  medico,qui  sem- 
per  probibet  eos  bumores  qui  redundant,  et  procu- 
rat  ut  sit  inter  materias  aequalitas. 

Hunc  quoque  desideravil  videre  imperator  (eat 
enim  alluta  fama.que  facile  omnia  qu»  bona  sunt 
ct  qus  mala  8igniflcat),  et  ad  so  accersivit,  et  ve- 
niens  salutavit  et  excepit;  et  agreste  illnd  cilicium 
sua  purpura  ^xistimavit  prsstantius. Jam  vero  regi. 
narum  quoqiTe  chorus  ejus  et  manus  prehcndit  et 
genua  ;  virumque  rogabant  qui  nec  audire  quidem 
poterat  linguam  Grscam.  Adeo  et  regibos  et  omni- 
bus  horanibus  res  honore  et  reverentia  digna  vide- 
tur  philosophia. 

Quin  etiam  ubi  obierint  ii  qui  ejus  8unt  amatores 
etsectatores^majoremassequunturgloriam.Etpotest 
quidem  boc  sciri  etiam  ex  multis  aliis,  sed  vel  ma- 
xime  quidem  ex  iisqucBdivino  huic  viro  acciderunt. 
Postquamenim  obiit,  et  hoc  rcscivit  imperator,vo- 
luitquidem  eumdeponereinaliquaffide  8acra;cum 
autcm  intelliexissetpiumesse  et  honcstum  ut  gregi- 
bus  redderetur  corpus  pastoris,  ipse  quidem  et  id 
deduxit  prfficeden8,etreginarumchoru8Con8equen8 
omnesque  ct  magistratus  et  qui  abiis  regebatur,po- 
pulus,militesqueet  privati.Tanto  studio  eum  acce- 
pit  et  civitas  Antiochi,et  qu®  eam  sunt  consecutae, 
donec  pervenit  ad  magnum  illum  fluviom.Ad  ripam 
836  autem  Euphratis  concurrebant  quidem  cives, 


79 


DB  VITIS  PATRUM  UBER  IX. 


80 


et  concurrebant  etiam  ho8pite8,ooocurrebaDt  etiam  A.  atruebat  auferrent,  et  intrarent ;  et  cum  eis  exhi- 


ruBtici;  quin  etiam  Qnitimi  festinabantad  fruenduoi 
benedictione.Lectum  autem  mulli  sequebanturlicto- 
res,  eo3  percutiendoterientesqui  corpus  veste  nu- 
dare  conabantur,et  cupiebant  illinc  pannos  sumere. 
Et  licebat  audire  alios  quidem  psallcnte8,aiio8  vero 
lamentantcs.  Aliaenim  deflens  eum  vocubal  prasi- 
dem,  alia  vero  altorem,  alia  autem  pastorem  et  ma- 
gistrnm :  et  alius  quidem  lacrymans  nominabat  pa- 
trem,aliu8vero  adjutorem  et  curatorem;  et  cum  tot 
laudibus  et  lamentationibus  aanctum  illud  et  sa- 
crum  corpus  sepulcro  mandavere. 

Ego  autem  admiratus  quod  cum  vitae  mutassetin- 
8titutum,vitam  non  una  commutQverit,  oeque  dum 
esset  antistes,  remissum  acsolutum  vite  genus  sit 


buis8etdoctrinamex,diviniseloquiis,jubebatrursu8 
abeuntes portffi  lutum  imponere.Verum  cumomnino 
satiusexistimasset^etlamcumpaucisvitarecongres- 
sionem,aditum  omninoob8truxit,illiportffi  maximo 
admoto  lapide.  Pcr  quamdam  autem  fossam  colio- 
quebatur  quidem  cum  paucis  ex  familiaribus,  sed 
non  videbatur.Sic  enim  providerat.  Illinc  autem  il- 
lud  quoque  exiguum  accipiebat  nutrimentum.  Rur- 
808  autem  cum  omnibus  coUoqui  denega88et,me  so- 
lum  dulci  illa  et  Deo  grata  voce  dignabatur,et  abire 
volentem  me  sffipe  detiDebat,de  rebus  dlsserens  cm- 
lestibus.Cummultiautemadeumvenirent,etpo8tu- 
larent  bonum  benedictionis,  et  eum  egroferret  tu- 
multum,  nec  senectutem  coosiderans,  nec  urgen 


amplcxuSjSeddxcercitationismonasticffl  laboresad-  g  tem  reputans  imbecillitatem,  transilit  fossam  qus 


auxerit,eum  recensui  in  historia  monachorum:  nec 
recessi  ab  eo  qui  ei  placuit  ordine,  benedictionem 
quoque  ab  eo  desiderans. 

CAPUT  XVIII. 

BUSEBIU8  (48). 

Priusdictissanctismagnumquoqueaddam  Euse- 
bium  quinonlongoquidemabhinctemporeestmor- 
tuus  {Theodor.y  lib.  iv  Hist.cap,  26).  Cum  multis 
autemannisvixissetytemporiquidemaBqualemsusti- 
nuit  laborero,  laboriautem  squalem  simul  delegit 
virtutem.  Multiplex  uutem  lucrum  ex  eo  retulit; 
magnitudine  enim  remunerationem  agonotheta  su- 
peratcertamina.Hicergocumprimoaliorumfldeisui 
curam  credidisset,  quo  illi  ducebant,  ducebantur: 


nec  a  robustis  quidem  etvolentibus  facile  transiri 
poterat;  etcum  ad  quamdam  propinquam  venisset 
monachorum  classem,  parva  rursus  fossa  acta  ad 
muri  anguJum,cum  consuetis  decertabat  laboribus. 
Hujus  autem  gregis  prasfectus,  vir  omni  virtute 
plenu8,dixit  eum  cumcomedissetquindecimcarcas, 
transegisse  septem  hebdomadas  sancti  jejunii.  Hoo 
autem  snbiit  certamen,cum  vixisset  plus  quam  no- 
naginta  anno8,imbecillitateautem  que  narrari  non 
potest  esset  afTectus  :  sed  imbecillitatem  superabat 
animi  alacrita8,et  Dei  amor  omnia  faciiia  reddebat 
etexpedita.Cum  hic  talibus  circum  flueret  sudoribus 
pervenit  ad  metam  cursus,  ct  agonothetam  videns, 
et  coronam  desiderans. 


erantenim  ipsiquoque viridivini  virtutisque  alhletae  c      ^°  *"*""  '"^"  "*  '""^  consequar  interoeseio- 
et  exercitatores ;  et  cum   aliquo  tempore  cum  eis      °*""'  «1"«'°^'»"°  !""1»«  P«?«P'  <*""?  «"«»  adhuc'8u- 


esset  ver8atu8,et  bene  recteque  philosophisB  accepis- 

set  scientiam,  vitam  monasticam  est  amplexus;  et 

oum  quoddam  dorsummontisoccupasset  (imminet 

autem  eivicusmaximos^quem  nominantAsicham), 

fossa  solummodo  facta,et  lapidibus  ne  luto  quidem 

conjunctis  (49),  sub  dio  reliquam  transegit  vitam 

seipsum  arfligenSjVesle  quidem  opertus  pellicea;ci« 

cere  autem  et  fabis  aqua   madefactis  se  nutriens. 

Quinetiam  aliquando  quoque  vescebatur  caricis,sic 

utcunque  conans  sustentare  imbecillitatem  corpo- 

ris.Cumqueadsummam pervenisset  senectutem,ut 

etiam  dentespiurimosamisisset,neque  mutavit  ci- 

bum.  neque  habitationem.  Sed  et  cum  bicme  con- 

gelaretur,et«8tateureretur,  fortiet  fcrebat  contra-  rx  fodiens,  accipiebat  totius  anni  nutrimentum,  cum 


perstes.Credo  enim  eumvivere  et  habere  puriorem 
ad  Deum  fiduciam. 

CAPUT  XIX. 

8ALAMAN08  (50). 

Mevirtutiinjuriamfacerearbitratus^siadmirabilis 
Salamani  vitam  posteris  non  significavero,sed  obli- 
vione  obrutam8S7  neglexero,  summatim  aCferam 
narrationem.Est  quidam  vicus  acOccidentcm  fluvii 
Euphratis,  ipsi  ripee  imminens,  vocatur  autem  Ca- 
persana.  Hic  ex  co  ortus,cum  vitam  amplecteretur 
quietam,et  in  vico  quiestexadverso  parvam  invo- 
nisset  domunculam,seipsum  in  ea  inclusit,nec  stio 
relicto,  nec  fenestra.  Semel  autom  in  anno  terram 


rias  qualitales  aeris,  faciem  quidem  habenscorru* 
gatam,arefacta  autem  omniamembra  corporis.Tam 
multisautemcorpu8Consump6itIaboribu8,utnezona 
quidem  maneret  sup&r  lumboi.sed  caderet  inferius; 
nibil  enimeratquod  vetaret^namet  clunes  et  coxen- 
dioes  coosumpti  erant,  et  zon®  facilem  descensum 
prffibebantad  inferiora.Zonamitaque  adsuittunicffi, 
hao  ratione  ut  staret  excogitans. 

iGgre  ferebat  autem  conversari  cummultis.  Nam 
cumdivinam  contemplationemvlsiooe  assidue  ap- 
prehenderet,montem  ab  ea  nolcbat  abstrabere;8ed- 
tamen  etsi  essetamore  tam  vohementiprseditus^per- 
mittebut  aliquibus  ex  notis.  ut  id  quod  portam  ob- 


nuilo  unquam  homineloquens.Idque  facere  persc- 

voravit,  non  parvo  teo^pore,  sed  longissimo.  Porro 

autem  pontifex  civitatis  cujuseratis  vicu8,cum  viri 

didicisset  virtutem,  accessit,volen8  ei  dare  donum 

sacerdotii;  et  domunculffi  perfosa  aliqua  parte,  est 

ingressus;  etraanum  impo8uit,et  percgit  precatio- 

nem,  et  sffipe  quidem  ei  dixit,et  qu»  ad  eum  adve- 

neratgratiamsignificavit.Cum  nullamautem  vocem 

audii88et,abiit  Jubens  utfossa  rursus  ffidiflcaretur. 

Aliquando  autem  rursus  qui  erant  illius  vici  exquo 

erat  profectus,  cum  noctu  fluvium   trajecissent,  et 

domum  perfodissent^eum  accipientes  nec  resisten- 

tom  nec  jubeatcm,  in  suum  vioum  exportarunt;  et 


81 


PHIL0THBU8,  siVB  THEOPHILES. 


82 


camtalemadOrientemcoastruxisaentdomuocQlam  A  gus  enim  haud  longe  aberat)etpro  allari  usu^  dia- 


eum  protiniis  incluserunt.llle  autem  eimiliter  quie- 
tem  agebatcumilio  loqoene.Paucis  autem  post  die- 
buB,  qui  erant  illius  vici  qui  est  ex  adverso,  cum 
nocta  rursos  aggressi  essent,etdomum  perfodissent, 
ad  se  abdaxerunt,neque  contradicentem,necQtma- 
neret  argentem,  neque  rursus  prompto  et  alaori 
animo  recedentem.Ita  seipsumomninomundomor* 
tuum  eonstitoit,  et  apostolicam  illam  vocem  vere 
loquen8,dicebat:Gum  Gbristo  som  cruciflxus.  Vivo 
aatem,  jam  non  ego,vivit  vero  in  me  Christus.Quod 
aatem  nanc  vivo  in  Cbristo,in  fidevivo  Filii  Dei  qui 
me  dilexit,  et  pro  me  seipsum  dedit  (Galai  ii).Tali8 
hicquoquefuit.Sufficiuntenim  hadcad  ostendendum 
totam  ejas  vit»  institutum. 


conorum  manibus,  mysticum,  divinum,  et  salutare 
obtuli  sacrincium.llIeautemomnispiritaliimpJeba- 
tur  voluptate,  etexistimabat  seipsum  coelum  videre 
dicebatque  se  nunquam  tantiim  cepisse  Isetitiam. 
Ego  autem  cum  ab  eo  valde  fuerim  dilectus,  pu- 
tavi  me  et  ei  injuriam  esse  facturum  si  non  etiam 
mortuum  laudaverim,  et  aliis,  si  non  hanc  optimaro 
philosophiam  eis^proposuerim  imitandam.Cum  ita- 
que  nunc  oravero  ut  con^equar  auxilium,  impo* 
nam  flnem  narrationi. 

GAPUT  XXI. 

JACOBDS  (52). 

Quoniam  eorum  qui  jam  sunt  victores  declarati, 
virtuli8athletarum,ccrtaminarccensuimus,summa* 


?f!l*!i''":°!-°^!!'l'!"°"''°°*'^°*'"°''"''P"''*  B  "m  narrantes  et  quos-nmeditandosuBccperclabo 

res,  et  quos  in  certaminibus  perpessi  sunt  sudores, 


cepero,  ad  aliam  transibo. 

CAPUTXX. 

MARIS(51). 

Est  Homeri  qoidam  vicus  qui  a  nobis  vocaturNe- 
tis.Cum  apud  eumparvam  quamdam  domunculam 
fidincassetdivinusMaris,  in  eapermansil  inclusus 
triginta  et  seplem  annis.Exmonteautempropesito 
ea'  sQsoipiebat  multum  bumoris.  Tempore  autem 
hiemis  qusdam  quoqueguttasaquaeineam  emana- 
bant.Quantum  autem  hinc  damni  oriatur  corpori- 
bus,  sciunt  et  cives  et  rustici,nam  iis  quoque  qui  in 
agris  habitant,  manifesti  sunt  morbi  qui  cx  eo  na- 
8Cuntur.6od  tamen  ne  hsc  quidem  sacro  illi  capiti 
persuaserunt  ut  mataret  domunculam;  sed  fortiter 


838  et  longe  clarisdimas  et  maxime  insignes  vi- 
ctorias,  age  eorum  quoquequi  adhucsunt  supersti- 
tes,  et  magnifice  decertant,  et  contendunt  priores 
vincere  sudoribus,  vit»  instituta  conscribamus,  et 
posteris  utilem  relinquamus  memoriam.  Quomodo 
enim  eorum  qui  olim  respiendueresanctorumvitaB 
institutum  posteris  maximam  attulit  utilitatem;  ita 
iis  qui  nos  consequentur  erunt  exemplariaeorum 
narrationes. 

Initium  autem  ducam  a  magno  Jacobo ;  is  enim 
et  tempore  et  labore  est  prior  aliis,  et  qul  eum  sunt 
ffimulati,faciunt  admirabilia  et  quse  sunt  praeter  opi- 
nionem.  Usuvenit  autem,  nescio  quomodo,  ut  et 


et  constanter  permansit  donec  cursum  confecerit.  C  eorum  qui  excesserunt,  et  eorum  qui  adhuc  sunt 


Quin  etiam  priorem  quoquevitamtransegit  cum 
virtutis  laboribus  ;  unde  et  corpori  et  anim®  con- 
servavit  castitatem;  idque  ipse  mihi  aperte  signifi- 
cavit,docen3  sibi  mansissecorpus  integrumetincor- 
ruptum,et  qualeegressum  fuerat  ex  materno  utero, 
idque  com  moltos  quidem  dies  festos  roartyrum  ce- 
lebrasset  cum  esset  adolescens,  vocis  autem  boni- 
tate  demulsissetpopulum.Nam  et  plurimotempore 
perseveravit  psallere,  et  fuit  insigni  pulchritudine 
corporis.  Sed  tamen  nec  specics  corporis,nec  vocis 
claritas,  nec  quae  ei  cum  multis  intcrcedebat  con- 
gre8bio,animaB  pulchritudi  ni  aliquid  detrimenti  attu- 
)it ;  sed  vivens  similiter  atque  ii  qui  sunt  inclusi, 
aus  caram  gerebat  animae.  Virtutem  autem  auxit 
qaoque  laboribus  quos  sustinebat  inclusus. 

Bgo  hujus  sffipe  usus  sum  consuetudine  ;  jussit 
enim  mibiapeririostium;quinetiamcomplectebatur 
roe  venientem,  et  de  philosophia,  fusa  prolixaque 
otebatur  oratione. 

Porro  autem  hicquoque  fuitsimplicitateinsignis, 
et  varios  moreaomninoabhorrebat.Inopiam  autem 
magis  dilexit  quam  summascopias.Nonaginta  au- 
tem  anno8natu8,utebaturvestibascontextisexviIIis 
caprinis  Panis  autemetparumsalisnutrimentiejus 
asom  implebant.Cum  autem  longo  tempore  deside- 
raiset  videre  oiTerri  spiritale  et  mysticum  sacriG- 
ciom,  rogavit  atdivini  doni  illic  fieret  oblatio.Bgo 
▼ero  labenter  parai;  et  Jusai  sacra  vasa  afferri  (-ad 


superstites,  hoc  sitprimum  nomon.Etenim  quando 
narravi  eorum  vitae  institutum.initium  sumpsia  di- 
vino  illo  Jacobo  qui  Persicum  illum  exorcitum  fudit 
suis  precibus  ;  et  curo  corruissent  urbis  murorum 
ambitus,neque  permisit  urbem  capi,etcoegitfugere 
adversarios,  cum  in  eos  misisset  exercitum  musca- 
rum  et  culicum  (53).  Qui  ergoilli  simile  nomen  est 
sortitus,  et  est  ei  similis  moribcs,sit  primus  in  or- 
dine  athletarum  qui  adhuo  sunt  superstites,  non 
quoniam  ejusdem  est  nominis  particeps,  sed  quo- 
niam  est  illius  virtutem  smulatus,  etfuitipsealiis 
exemplar  philosophis.  Nam  cum  simul  cum  inclyto 
illo  Marone  esset  versatus,  et  ejus  divinsc  fuisset 
doctrinse  particeps,obscuravit  praeceptorem  majori- 
Q  bus  laboribns.  Ille  enim  et  murorum  tegumenlum 
habuit  templum  veteris  erroris,  et  ex  pellibus  con- 
textum  flxit  tabernaculum;  et  eo  utens,  imbris  et 
nivis  efTugiebat  impetus:hicautem  his  omnibus  va- 
lere  jussis,  et  tabemaculo,  et  tugurio,  etmurorom 
tegumento,pro  tecto  habet  cajlum,contrariosomneB 
aeris  impetus  scstinens:  nunc  quidem  pluvia  vehe- 
menti  obrutus,nunc  autemglacicet  nivecongelatus, 
aliquando  autem  radiis  solis  tostus  et  exustus,et  ad- 
versus  omnia  se  fortiter  et  constanter  gerens,  et 
tanquam  in  alieno  certans  corpore,  et  contendens 
vincere  naturam  corporis  alacritate  animi.Mortali 
enim  hoc  etpatibilicorporeindutu8,vitamagittan- 
quam  impatibilis;  et  vitam  incorpoream  in  corpore 


83 


D£  VITIS  PATRUM  LIBBB  IX. 


84 


meditans,  clamat  oum  beaio  Paulo:  In  carneambu- 
lantei.non  secundum  carnem  militamus.Armaenim 
nostra  non  sunt  carnalia,  sed  potentia  Deo  ad  te- 
Btraclionem  munimentorum^  destruentescogitatio- 
nes  et  omnem  altitudinem  qus  se  extollit  adversus 
Dei  cognitionem,et  captivantes  omnem  inteliectum 
ad  Dei  obedientiam  (//  Cor.  z).  Sed  baec  quidem 
certamina  qua  sunt  super  naturam,in  minoribus se 
exoercendo  laboribus  est  meditatus.  Nam  cum  in 
parfft  qnadam  domunculasepriusinclusisset,etab 
ezternis  tumultibus  animam  libera8set,et  recorda- 
tioni  Deimentem  arGxisset,sic  perfectam  etabsolu- 
tam  meditabatur  virtutem. 

Gum  autem  se  optime  exercuisset^et  bonis  labo- 
ribusanimamassuefecisset,  majoraausus  estaggre- 
di  certamina;  et  cum  ad  bunc  montem  pervenisset, 
qui  triginta  stadiis  distat  ab  bac  urbe,eum  reddidit 
illustrem  et  venerandumyqui  erat  dim  obscurus  et 
penitusinfertilisinunc  autem  creditur  tantam  acce* 
plsse  benedictionem,ut  terra  quas  est  imposita  con- 
samaturomnibusquiundique  adveniunt,ad  utilita- 
tem  eam  exportantibus.  In  eo  vitam  agens  cernitur 
ob  omnibus  accedentibus,  non  babens,ut  dixi,spe- 
luncam,  non  tabernaculum,non  tugurium.nonfos- 
8am,non  sepem  qua  eum  circumdet  ac  muniat;sed 
videtur  orans  et  quiescens,et  stans  et  8edens,et  sa- 
nus  et  cum  aiiqua  tenetur  aegritudine;  adeo  ut  assi- 
due  prasentibus  decertet  spectatoribus,  et  naturs 
expellat  necessitates.  Neque  enim  aliis  bominibus 
qui  sunt  ingenue  utcumque  educati,externis  prs- 
sentibus  est  facile  excrementa  egererejncdum  viro 
in  Bumma  pbilosopbia  exercitato.  Et  baec  dico,non 
ut  qui  ab  aliis  didicerim,sed  qui  ipse  viderim.Nam 
cum  quatuordecim  abbinc annis  in  gravem  morbum 
incidisset,  afTecit  quidem,  ut  par  est,  eum  qui  est 
mortali  corpore  praeditus.  Erat  autem  sestus  vebc- 
menB,etflammaradiorQmardebatvebementius,cum 
Bopiti  quidem  essent  venti,aer  autem  manerctim- 
mobilis.  Erat  autem  morbus  inundatio  flavflB  biiis 
quffi  deorsum  ferebatur,  etmordebat  ac  comprime- 
bat  intestinum,  et  cogebat  extra  egredi.  Tuno  ma- 
gnam  vidi  tolerantiam.  Nam  cum  ex  multis  con- 
gregati  essenthomines,utgloriosum  hoc  corpus  sa- 
latarent,  sedebat  in  duas  partes  distractus.Nam  na- 
tora  quidem  vim  afTerebat  ut  iret  ad  excernendum; 
pudor  aulem  ejus  qus  aderat  multidinis,  cogebat 
eum  manere  in  eodem  statu  ot  babitu.  Ego  autom 
hoc  soiens,  cum  eis  qui  convenerant  partim  mullis 
egi  adbortationibus,  partim  etiam  minis,  abire  ju- 
bens;postremo  autem  eosimplicavivinculissacer- 
dotii,  et  non  sine  maximo  labore  vespere  tandem 
amandavi.  Ille  autem  vir  divinus,ne  cum  ii  quidem 
abscessissent^victus  est  a  natura;  scd  perstitit  tole- 
rans,  donec  accedens  nox  profunda  coegit  omnes 
domum  recedere. 

Rursus  autem  die  sequenti  cum  ad  eum  8S9  ve- 
niBsem,  ut  vidi  ffistum  evasisse  vehementiorem,  et 
qaa  laborabat  febrem  igne  extrinseousallato  nutriri 
ot  augeri,  preBtexens  dolorem  capitis,  dixi  me  egre 


A.  ferre  vim  solis  radiorum;et  rogavi  ut  mihi  aliqusm 
modicam  apud  se  u  mbram  expanderet:qui  postquam 
jussit,tribus  Oxis  arundinibus^etiisduobusimposi- 
ti8ciiiciis,umbramadinvenimus.Gumautemjuberet 
me  ingredi,  Turpe  est,  inquam,  o  Pater,  ut  ego  qui 
6um  etjuvenis  et  valens  Tiribus,hanc  assequar  con- 
8olationem,tu  autem  qui  etvehementi  febre  teneris, 
et  opus  habestaliconsolatione,fori8sedeasaccipiens 
impelumradiisolaris,Sivisergo,inquam,me  umbra 
frui,  sis  mihi  socius  modici  hujus  tabemaculi;nam 
tecum  quidem  volo  manere,  sed  prohibet  radius. 
Gessit  itaque  his  verbis  auditi8,et  meum  accepit  re- 
rcedium.Etquoniamumbrafruebamurcommuniter, 
ccopi  rursus  alium  sermonem  aiferre,  et  dixi:Opus 
est  ut  accumbam,cum  coxendix  non  citra  molestiam 

^  patiatur  sessionem.  Sed  rursus  rogabal  quidem  ut 
accumbercm  :  ei  autem  contra  respondi,  non  esse 
tolerandum  ut  egodeoumberem  videns  eum  sedcn- 
tem.  Si  vis  ergo,inquam,me  quoque  frui  bac  quiete, 
communiter  accumbamus,  oPaler;  non  erubescam 
enim  solus  decumbens.Cum  talibus  verbis  decepis- 
sem  ejus  tolerantiam,ei  accubitusexhibuisolatium. 
In  solo  autem  jacenti  suaves  adhibui  sermones^tra- 
ducensadanimijucunditatem.Manuautemimmissa 
intra  veslem,  tentabam  ejus  dorsum  moderate&b- 
stcrgere,  tuno  vidi  magnum  ferri  pondus,  quod  et 
lumbos  alligabat  et  collum:  jam  vero  aliae  quoque 
catens  a  circulo  qui  erat  circa  collum,  duae  quidem 
ante,  duae  vero  pone,  ad  inferiorem  circulum  obli- 
que  pertinentes,et  litterffi  X  figuram  efncientes  ante 
et  pone  duos  circulos  colligabant.  Jam  vero  manus 

C  quoque  interius  circa  cubitos  taliaquoquealiababe- 
bant  vincula.  Gum  ergo  aspexissem  onus  ponderis 
multorum  talentorum,obsecravi  ut  opemferret  cor- 
porilaboranti,quod  non  poterat  simul  ferre  et  onera 
voluntaria,ct  involuntariamaegritudinem.Nunc  qui- 
dem,  inquam,  o  Pater,  febris  fungitur  ofQcio  ferri; 
cum  eaautem  cessaverit,  tunc  rursus  corporiimpo- 
nemus  laborem  que  ex  ferro  capitur.  Hoo  quoque 
concessitmultis  delinitus  ejusmodi  carminibus.Sed 
tunc  quidem  cum  paucis  segrotasset  diebuSy  facile 
convaluit. 

Posteaautemcuminmorbumincidissetgraviorem 
multi  autem  ut  corpus  raperent  multis  ex  locis  con- 
venisset,  audientes  id  cives,concurrerunt  omnes  et 
militesetprivati;illiquidemsumptisarmi8militari- 
D  bus,  hi  vero,armis  utentes  quibuslibet.Densaautem 
et  exstructa  aoie  pugnare  coeperunt,tela  emittentes, 
et  funis  lapides  torquentes,  non  ut  percuterent,6ed 
solum  ut  terrerent;  etsic  expulsis  accolis,  victoriis 
insigni  athletalectoimposito,qui  nihil  sentiebat  eo- 
rum  quae  fiebant  (nam  nec  cum  coma  ejus  a  rusticis 
velleretur  senserat),  venerunt  in  urbem.  Gum  in  n- 
dem  autem  venissent  propheticam,in  monasterio  ei 
propinquo  lectum  deposuerunt.Venil  autem  quidam 
BerhGBam(illic  enim  tuno  eram)ea  quae  facta  fuerant 
signiflcans,  et  nuntium  mortis  afTerens.Cum  itaque 
Btatim  cucurris8em,et  totam  nootem  in  itinere  oon-> 
BumpsisBemi  post  Buroram  offendi  hominemineque 


85 


PIllLOTHEUS.  siVE  THBOPHILKS. 


86 


loquentem,  neque  Qllum  ex  iis  qui  aderanl  poten-  A  insectabaturuthostem  ;  et  ostendenssonon  vereri< 


tnm  agnoscere.  Postquam  autemeum  sumallocutus 
et  nomine  magni  Acacii  ei  diii  salutem,  statim  et 
aperuit  oculos,  et  rogavil  quomodo  se  baberet,  ot 
quando  venissem  est  percontalus.  Cum  autem  ad 
h»o  respondissem,  rursus  clausit  oculos, 

Gum  vero  trea  dies  praBteriissent^vespere  rogavit 
nbinam  esset;  cum  autem  rescivisset,  «gre  tulit, 
et  rogavit  ut  statim  rursus  referretur  in  montem. 
Cumautemvellem  eum perpetuo  observarcet  ei.in- 
servire,  Jnssi  moxferri  lectum,  et  deferri  in  locum 
quem  cupiebat.  Tuno  vidi  quantopereab  'ambitione 
etgloris  capiditate  esset  aiienum  caput  mihi  vene- 
randnm.  Postridie  enim  ei  obtuli  jos  plisanaB  cum  id 
refrigerassem ;  nihil  enim  omnino  caiidi  sumere  pa- 


interim  ori  lentem  admovit.  Obsecrabat  autcm  is 
qui  incessebatur  maledictis  :  dicebat  seessehomi- 
ncm  ;  et  quod  prius  quodam  adactus  jurejurando  so 
ante  vcsperam  ab  urbe  esse  profecturum,  venisset 
boc  tempore.  Ille  :  Bono,  iuquit,  animo  esto,  et  no 
extiroescito ;  sed  cum  precatus  fueris,  recedito  :  sis 
autem  mibi  conviva,  et  mei  cibi  particeps.Simulau- 
tcm  h(ec  dicens  implcvit  dexteram,  et  lente  eum  im- 
pertiit.  Sic  van®  glorio)  morbum  cumaliis  expulit 
cx  animo. 

De  tolerantia  autem  supervacaneum  eet  dicere, 
cum  visus  ipse  testetur.  Tres  enim  saepe  dics  et  toti- 
demnoctesnivedelapsa  itafuit  obrutus,  pronusja- 
cens,  et  Deum  orans,  ut  ne  parura  quidem  videretur 


Itebatur,cumu8umignis8ibiinterdixisset.  Cumau-  g  expannisquibus  fuerat  indutus  ;  saepe autem  mar- 


temnolletsumere:  Nobis  omnibus,  inquam,oPater, 
hoc  concede,  communem  enim  salulem  tuam  duci- 
mns  sanitatem.  Non  solum  enim  es  utilitatis  exem- 
plar  propositum, sed  orans  fers  auxilium,  et  Dei  con- 
cilias  nobis  benevolentiam.  Quod  si  te  hoc  male  ha- 
bet  qnod  non  sis  assuetus,  hoc  quoque,  inquam,  o 
Pater^  constanter  tolera ;  est  enim  boc  quoquo,  ge- 
nns  philosophis.  Quomodo  enim  cum  esses  sanus 
cibum  appetens,  tolerantia  vicisti  appetitionem,  ita 
etiam  nunc  minimeappetens  in  vescendoostende  to- 
lerantiam.  Hec  cnm  dicerem,  aderat  homo  Dei  Po- 
lychronius  (54),  qui  id  quod  dicebam  defendens,  di- 
xit  se  id  primum  velle  sumere,idquo  cum  esset  ma- 
ne,  cum  Bspe  post  interjectum  septem  dierum  spa- 


risetligonibus  vicini  ei  nivem  impositamdetraben- 
teSfCum  Jacentem  evelluntet  excitant.Ex  iis  labori- 
bus  collegit  dona  divina)  gratiffi,  quorum  volunt  om- 
nes  esse  participes.  Illiusenim  benedictionemuUtt 
quidem  exstinctffi  sunt  et  exstinguuntur  febres,  et 
multffi  ffigritudines  cessarunt  et  omnino  abierunt, 
multi  autem  dffimones  coacti  sunt  fugere ;  et  aqua 
quffi  ab  illius  dextera  benedicilur  fitsalutare  pbar- 
macum. 

Quis  nescit  puerummortuum  pcr  ejus  orationem 
fuisseexcitatum?  in  suburbanisenim  civitatiserant 
ejus  parentes,  qui  multos  quidem  filios  genucrunt« 
omnesautem  immaturosad  sopulcrum  transmise- 
runt.Quando  ergo  hic  ullimus  natus  fuit  filius,  cucur- 


tiumcorposaleret.Victusergooratione,  unumjuris  ^  ritpateradhominemDei,rogansutisJongamhaberet 


poculnm  ciausis  demisit  oculis,  quod  quidem  sole- 
mns  facere  cum  amaras  bibimus  potiones. 

S40  Quoniam  autem  pedesquoque,  qui  propter 
imbecillitatem  ingressum  amiserant,  ei  lavare  per- 
BQasimus/operffi  pretium  existimo  hanc  quoque  ejus 
anims  aperire  philosophiam ;  prope  enim  aderat 
Bcyphus.Voluit  autem  quidam  ex  iis  qui  ministra- 
bant  eum  canistro  tegcre,  ut  non  videretur  ab  iis  qui 
ad  ipsum  veniebant.  lile  autem  :  Gur,  inquit,  scy- 
phum  tegis?  Cum  is  autem  dixisset :  Ne  videatur  ab 
iis  quiveniunt  ad  contemplandum  :  Absit,  inquit,  o 
fili,  ne  celes  homines  (55)  ea  qu»  sunt  aperta  Deo 
univerBorom  ;  illi  enim  soli  volens  vivere,  nuliam 
humans  gloris  curam  gero.  Quid  enim  me  Juverit 
Bi  hi  quidem  me  magis  laborasseet  majori  exercita- 


vitam,  et  pollicens  se  eum  esse  Deo  dicaturum  si  vi- 
veret.  Cum  itaque  vixisset  quatuor  anniSyVits  fioem 
accepit;  pater  autem  aberat :  adveniens  autem  videt 
eum  repente  efTerri.  Cum  eum  itaque  e  leotorapuis- 
set :  Oportet,  inquit,  me  implero  promissum,  et  Dei 
homini  reddere  vel  morluum.  Detulitque  ut  prius 
dixit,  etantepedes  sanctosillum  posuit,  dicens  illa 
quffi  suisquoquedixeratdomesticis.  Homoautemdi- 
vinus  cum  ante  se  posuisset  puerum,  flexis  genibus 
orabat  pronus  vite  et  mortis  rogans  Dominum.  Ve- 
spere  autom  puer  edidit  vocem,  et  patrem  vocavit, 
Cum  sic  sensisset  vir  ille  divinus  quod  suas  preces 
su8cepissetDominus,et  vitam  puero  suppeditasset, 
surrexit,  et  eo  adorato  qui  facit  voluntatem  timen- 
tiam  eum,  et  audit  eorum  preces  {Psal.  cxuv),  finit 


tione  usnm  esse  sciverint,  Deus  vero  minori?  non  ^  orationem,  et  filium  reddidit  patri.  Hoc  et  ego  vidi 


sunt  enim  hi  datores  mercedis  pro  laboribos,  sed 
Deus  est  suppeditator.  Quis  ergo  non  valde  admire- 
inr  et  sermones,  et  mentem  quffi  sermones  genuit, 
qns  omni  bumana  gloria  adeo  fuit  superior  ? 

Tale  qnid  etiam  aiias  memini  accidisse.  Erat  ve- 
Bper  et  altum  vesperet  tempus  comedendi:  accepta 
ergo  testa  apposita  madefactffi  ientis  cibum  sumpsit 
id  enim  eratei  alimentum.Venit  autem  quidam  a  ci- 
Titate,cui  erat  commissa  qusdam  militaris  exactio. 
Is  antem  cum  enm  procui  vidisset,lentem  non  depo- 
8ait,8ed  cibnm  demisit  utcon8ueverat;etcumvisio* 
ne  apprebendisset  eum  else  dsmonem^eumverbis 


et  patrem  audivi  narrantem,  et  multis  aliis  narra- 
vit  miraculum  apostolicum,  cum  sciret  multis  au- 
diturls  futurum  id  conducibile. 

Porro  autem  ejus  quoque  sum  consccutus  auxilium 
unius  autem  aut  duorum  faciam  mentionem,  existi- 
mans ingrati  osse  animi  ea  silentio  prffiterire,  et  non 
docere  generalieneficii.Exsecrandus  Marcion  multas 
spinas  impietatis  seminavit  in  regione  urbis  Cyri ; 
eas  cum  conarer  cvellere  radicitus,  omnem  laborem 
subibam,  el  omnibus  machinis  assidue  utebar.  Qui 
antem  mea  fruebantur  cultura,cum  me  eo  nomine  de- 
berent  diligere,  pro  eai  ut  prophetice  dicam,  deira» 


87 


DB  VITIB  PATRUM  LIBBB  IX. 


88 


hebanl  mihi;  ego  autem  orabam^  et  reddebant  mala  A. 
pro  bonis  et  odium  pro  dileclioae  mea  (PsaL  cviii» 
x3Lxiv);et  magicis  uteates  pr8B8tigii8,et  malignorum 
freti  ope  dsBmonum,  conabantur  beilum  gerere  quod 
8ub  visum  non  caderot ;  et  noctu  venit  quidam  d®- 
mon  exitialis  claman8,et  lingua  utens  Syriaca :  Cur 
tu  bellum  geris  cum  Marcione  ?  cur  banc  pugnam  ad- 
f ersus  eum  suscipis  ?  Quanam  is  te  unquam  alTecit 
molestia?  desinebelligcrari,  deaiste  a  malevolentia, 
aut  discesexperientiaquantufflbonumsitquies.Scias 
quod  le  jam  pridem  confodissom,  nisicborum  mar- 
tyrumtecustodientemvidissemcumJacobo.UoQoego 
audivi^et  dixi  cuidam  841  ex  familiaribus  qui  prope 
me  dormiebat:  Audis,  inquam,  qus  dicuntur  ?Ille 
vero :  Omnia,  inquit,  audivi ;  et  cum  vellem  surgere, 
clrcspiccre,  etscircquisloqueretur,  tuacausaquie-  n 
vi,  cum  te  putarem  quiescere.  Ambo  ilaque  surgen- 
tcsrcspeximus,nequeuIlumquimovereturvidimus, 
nec  qui loqueretur  audivimus.  Illa  verba  alii  quoque 
qui  nobiscum  babitabantaudiverunt.  Intellexitigitur 
(]uod  marlyrum  quidem  cborum  dicebat  Lecytbum 
oleimartyrumquicumamultismartyribuscoilectam 
haberet  benedictionem,  pendebat  a  meo  lecto  :  sub 
meo  autem  capite  erat  magni  Jacobi  vetus  amictus, 
qui  quovis  claustro  adamantino  fuit  mibi  validior, 
Quin  etiam  cum  eorum  maximum  vicum  cssemin- 
gressurus,  deindemultaessentintermedia  qus  mihi 
probibebantexitum,misiadmeumIsaiam,rogans  ut 
divinum  consequerer  anxilium.  Ille  vero,  Esto,  in- 
quit,bono  animo;  soluta  sunt  omnia  illaimpedi  menla 
instar  telae  aranearum;  idque  noctu  medocuitDomi- 
nu8,nonin8omnisadumbrans,sedreverao9tcndens.  ^ 
Vidi  enim,  aiebat,  cum  incepissem  bymnodiam,  in 
illa  parte  in  quailla  locasita  8unl,8erpentem  quem- 
dam  ignisspeciem  prsscferentem,  quiab  Occidcnte 
rdptabatinOrientemetferebaturpermediumaerem. 
Cum  orationes  autem  tres  peregissem,  rursus  vidi 
inflexum,etorbiculatam  ostendentem  figuraroetejus 
caudam  capiti  conjunctam.  Cum  rursus  autem  oclo 
orationes  absolvissem,  aspexi  eum  in  duas  partes 
disscctum  etin  fumum  resolutum.  Iliec  ipse  quidem 
8icpr8evidit,nosautemvidimusexitumquiconsensit 
ejus  prsdictioni.  Mane  enim  maliauctoris  da^monis 
imperio  parentes,  qui  olimquidemerantscciteMar- 
cionis,  nunc  autem  sunt  classis  apostolicae,  ab  Occi- 
dente  profecti,  nudos  nobis  ensesostendebant;  hora 
autem  diei  tertia  simul  coacti,  curam  gerebant  sua)  £) 
solum  custodia),  sicut  serpens  qui  cauda  caput  suum 
contexit:  octava  autem  dispersi,  dederuntdobislo- 
cum  ingrediendi  in  vicum.  Statim  autem  invcnimus 
serpentem  factum  ex  sris  materia  qui  ab  cis  adora- 
batur.  Cum  enim  adversus  opificem  et  universorum 
creatorembellumaperte  susccpissent^exsecrandum 
8erpentem,tanquam  illiu8bostem,colere  contende- 
bant.  Talia  ego  beneflcia  a  mibi  vcnerando  capite 
8um  consecutus. 

Quoniam  autem  divinarum  revelationum  narratio- 
nem  ingressaest  oratio,  age  narrabo  qua:  audivi  ab 
ilia  lingua  ab  omni  mendacioaliena.  Narravit  autem 


non  ulla  glorlaB  inductu8cupiditate(fuitenim  divioa 
anima  ab  eo  vitio  remotissima),  sed  cum  illum  qui- 
damususeacoegissetdicerequaevolebatcelare.Sup- 
plex  ab  eo  contendebam  ut  oraret  Deum  universo- 
rum,  utredderet  mihi  segetem  mundam  azizaniia  et 
a  seminibus  bfiereticis  eam  omnino  liberaret;  me  enim 
valde  angebat  abominandi  Marcionia  error  qui  plu- 
rimuminvalueral.Dixit  itaque  a  me  oratus  :  Nec  me, 
neo  ullo  alio  tibi  opus  est  ad  Deum  intercessore  ; 
habes  enim  Joannem  illum  insignem,  Verbi  vocem 
Domini  prscursorem,  has  pro  teprecesassidueoiTe- 
rentem.  Cum  autem  ego  dicerem  me  et  ejus  credere 
orationibus,  et  aliorum  sanctorum  apostolorum  et 
prophetarum,  quorum  ad  nosnuper  delatiB  sunt  re- 
liquiee :  Esto,  inquit,  bono  animo  ;  babes  Joannem 
Baptistam.  Sednecsiceumpassus  sum  silere,  sed 
multomagisurgebaminterrogans^etsciredesiderans 
cur  ejus  potius  meminisset.  Illeautem:  Vellem,  in- 
quit,  amplectiet  deosoulari  ejus  amabilesreliquias. 
Cum  autem  dixissem:  Non  afiferam  eas,  nisi  poUici- 
tus  fueris  teeadicturumquffivideris.Atqueipse  qui- 
dem  est  pollicitus,  ego  vero  postridie  attuli  ea  qus 
desiderabat;  et  cum  omnes  jussisset  absoedere,  haec 
mihi  soii  narravit.  Quando  hos,  inquit,  civitatis  pa- 
tronos,  qui  a  Phoenicia  venerant  et  Palaestina,  cum 
Davidica  excepisti  chorea,  venitmihi  in  mentem  co- 
gitare  num  hsessentilliusinsignis  Joannis  reliqui» 
et  non  alterius  martyris  qui  esset  ejusdem  nominis. 
Postunum  ergo  diem  egostabam  ad  hymnos  decan- 
tandos;  video  autem  quemdam  candida  veste  indu- 
tum,  et  dicentem;  Frater  Jacobe,  cur  nobis  adve- 
nientibus  non  venisti  obviam?  Cum  ego  autem  roga- 
rem  quinam  essent,  respondit,  dicens:  Qui  a  Pboeni- 
cia  et  Palffislina  nuper  venimus;  et  cum  prompto  et 
alacri  animo  nos  omnes  excepissent,  et  pastor  et 
populus,  et  cives,  et  rustici,  tu  solus  eorum  honoris 
non  fuisti  particeps:  innuebatautemeamquoirnerat 
dubitationem.  Ad  heecergo  dicit  sedixisse:  Absenti- 
bus  et  vobis  et  aliis  et  vos  bonoro,  et  adoro  Deum 
universorum.  Bursus  autem  die  sequonti  eodem  tem- 
pore  cum  ille  ipse  apparuisset:  Vides,  inquit,  frater 
Jacobe,  eum  illic  stantem ,  cujus  quiden  vestis  esl  co- 
lore  nivi  similis,  est  autem  prope  illumpositus  ignis 
olibanus.  Cum  autem  ego  illuc  oculos  convertissem, 
et  illum  esse  Joannem  Baptistam  conjecissem  (nam 
et  vestilu  eratindutus,etmanum  habebat  utbapti- 
zans):  Is  est,  inquit,  quem  tu  conjccisti.  Quinetiam 
inquit,  cumtu  aliquandonoctuadprimumvicum  ad 
seditiosos  eos  docturus  abires,  et  ut  ego  msgori  ac 
vehementiori  842  studio  Deo  oiTerrem  orationem, 
mandasses,  tota  nocte  vigilavi  rogans  Dominum. 
Deinde  audivi  vocem  dicentem :  Ne  timeas,  o  Jaco- 
be;  magnus  enim  Joannes  Baptista  tota  nocte  orat 
Deumuniversorum.Factaenimfuissetmagnacaedes, 
nisi  illius  intercessionibus  fuisset  exstincta  diaboli 
audacia.  Hsc  cum  mihi  narrasset,  prscepit  ut  ego 
Bolus  scirem,  et  ne  alios  assumerem  consoios.  Ego 
autem  utilitatis  gratia  non  solum  multis  narravi, 
sed  etiam  mando  scriptis. 


89  PHILOTHBUS,  sive  THEOPHILKS.  90 

Jam  vero  ase  qaoque  dicebat  essevisom  Joseph  A  &urigffi  etequorum  binnieDtiuro.Meautemtontur- 


patriarcham,  eapite  et  barba  canum,  et  in  senio 
forme  emittentem  splendorem.et  in  virtutis  rasti- 
gio  aeipsum  sanctorum  eztremum  nominantem. 
Nam  cum  ego,  inquit,  eum  primum  dicerem  exiis 
qui  sunt  ejusdem  cum  ipso  feretri  participes,  ipse 
seipsum  nominabat  ultimum. 

Mihi  autem  narravit  etiam  varios  et  multiplices 
daemonum  insultus,  qui  in  ipsum  facti  sunt.  Cum 
primam  enim,  aiebat,  hoe  vitapgenns  sum  ingres- 
sus,  visuB  est  mihi  quidam  nudus  forma  yfitbiops 
ignem  ez  oculis  emittens ;  ego  autem  cumeum  vi- 
derem,  et  timore  sum  affectus,  et  ad  preces  conver- 
8U8,  nec  in  animum  inducere  potui  utcibum  sumo- 
rem,  iilo  enim  tempore  mihi  apparebat.  Gum  autem 


bavit  rei  novitas  ;  cogitabam  enim  quod  necprinceps 
tunc  esset  in  civitate,  nec  ea  e&set  via  vebiculorum, 
nec  tempus  aptum  vebiculls.  Haec  autem  cum  apud 
me  reputarem,audicbatur  quidam  strepitus  appro- 
pinquantis  multitudinis,  ct  clamabant  quidam  prs- 
ccdentcs  lictores,  sibilante,  et  de  medio  turbam  exi- 
gentcs,  et  ei  qui  prserat  viam  parantes.  Postqaam 
autcm  mibi  visi  sunt  valde  appropinquare,  dixi, 
aiebat :  QuisDam  es,  et  unde  venis  ?  et  quo  opus  ha- 
bens  venisti  hoc  tempore  PQuousque  ludincaris,  o 
infelix,  ct  divinam  contcmnis  patientiam?  Hocego 
quidem  dicebam,  conversas  ad  Orienteni,  et  Deo 
preces  offerens.  Ille  autem  trusit  quidem,  scd  non 
potuit  dejicere,  res^*stebat  enim  divina  gralia  et  ex- 


septem  et  octoet  decem  dies  transiissent,  et  jeju-  «  tcmplo  omnia  illa  evanuerunt. 


nus  permanerem,  tandem  improbum  illum  insul- 

ium  contemnens,  sedietcibnmsumpsi.llle  autem 

cum  hanc  meam  non  tulisset  animi  magnitudinem, 

minatus  est  se  virga  percussurum.  Ego  autem,  In- 

quit,  dixi :  8i  tibi  quidem  est  permissum  a  Deo  uni- 

versorum,  percute,  et  plagnm  lubenter  accipiam, 

ut  qui  ab  illo  feriar ;  sed  si  non  sit  tibi  permissura 

nonpcrcutieslicetmiiliesinsanias.IIis  auditis  tunc 
effogit. 

Sed  me  rursus  clanculum  perpetua  afnciebat  mo- 

lestia.  Nam  aquam  que  mihi  bis  in  hebdomada  in- 

ferneaflerebatur,eiqui  afferabatoccurren!<,el  meam 

formam  imitans  accipiebat;  et  illumjubens  rece- 

dere,  fluentumeffundebat.Idquecumnossolumbis, 


Dicebat  aulem  ee  etiam  tempore  perniciosorum 
illorum  latronum,  quandoexlsauriaprofecti,  maxi- 
mam  partem  Orientis  urcntes,  prsedas  egerunt,  valde 
exlimuisse,  non  ne  occideretur  (neque  euim  teneba- 
turtantoamorecorporis),  sed  ne  raperetur  in  servi- 
tutem  et  captivusfleret,  impietatisqueetiniquitatis 
videret  spectaculum.  Uuno  metum  cum  sensisset 
diabolus  (saepe  enim  audiverat,  cum  hoc  notis  suis 
aperiret),  imitatur  noctu  ululatum  mulierum.  Ego 
autem,  inquity  videbar  audire  quod  venirentbostes, 
et  quod  vicis  iguem  injicerent.  Statim  ergo  cum  ca- 
pillos  in  partes84Sdiscriminassem,  etpartim  qui- 
dema  dextris,partim  vero a  sinislris  ad  pectus  irans- 
tulissem,  parabam  collum  ut  id  eosis  amputarct 


8edeliamterfeci8set,mesiUs  perpessionevalideop-      f^ciiius,  et  breviplaga  accepta,  ab  illo  abominando 
pugnayit.  Cum   ergo  valde  angerer,  rogavi  eum  ^  ijberarer  spectaculo.  Cum  sic  totam  illam  noctem 


qai  Bolebatadmeafferre  curjam  quindecim  diebus 
ad  me  aquam  non  attolisset :  is  dixit  se  Jam  ter  et 
quater  attulisso,  et  me  accepisse.  Et  ubi  inquam 
ego,  a  te  eam  afferente  accepi?  Ille  locum  ostendit. 
Btsi  millies,  inqoam  ego,  me  illuc  accedentem  vi- 
eri8,ne  vaa  dederis  donec  ad  hunc  locum  veneris. 

8ic  cum  hffi  quoque  ejusaperts  el  irrits  fuissent 
insidie,aiia8rursusestaggressus.  Dixilenim  noctu 
vociferans  :  Te  tam  tetro  implebo  odore,  et  tibi  tan- 
tam  inuram  infamiam,atnemo  te  uila  ex  parte  aspi- 
ciat.  Ego  autem,  inquit,  ad  hsc  respondi :  Agam 
tibi  gratias.  Invitus  enim  tuum  inimicum  beneficio 
afflcie8,ut  qui  efHcias  ut  magis  verser  in  Dei  recor- 
datione.  Nam  quo  mihi  plus  est  otii,eo  magis  occu- 


transegissemetassidueincursionemillorumexspec- 
tarem,cum  fuisset  dies,et  quidam  venisscnt,  rogavi 
quidnam  audiisent  de  Isauris.  Illi  autem  dixerunt 
se  nihii  nosse  illis  diebus ;  etsic  agnovi,inquit,dia- 
bolicam  quoqueillam  fuissc  vieionem. 

Aliquando  aulem  assimilatus  vivido  et  vegeto  ado- 
lescenti,  speciedecoro,  et  flava  comaornato,  ad  me 
accedebat  subridens  simul  et  ludens.  Ego  autem  in- 
quit,  iraarmalus,  ejiciebam  insectans  maledictis.lile 
autem  permanebat,  aspectu  meretricio,  risuque  et 
sermone  ad  voluptatem  alliciens.  Tuno  ergo  m<gore 
ira  percitus:  Quomodo,inquam  potes  totnmterram 
obire,  et  omnibus  tales  parare  insidias?  Is  autem 


por  in  perpetuocontemplandadivinapulcbritudine  D  ^j^®^*^  ^®  °°^  ®«8®  soJum,sed  d«monummultilu- 

Gum  itaque  pauci  dies  prsteriissent,  meridie  con- 

soeturo  peragens  offlcium.  Video,  inquit,  duas  mu- 

lierea  de  monte  descendentes.  Ego  autem  cum  id 

prsterconsuetudinem  «gre  tulissem,  eteaslapidi- 

bospetf  ree88emaggressus,memini  minarum  scele- 

rati  demonis,  et  conjeci  hanc  esse  eam  quam  dice- 

bat  infamiam.  Dixi  ergo  roagna  voce  quod  eliamsi 

meia  iosiderent  homeris,  non  eas  impetam  lapidi- 

bo8y  neo  perseqoar,  sed  sola  utar  deprecatione.  Ego 

qoidem  hec  dixi,  ills  vero  evanuerunt,  et  sermone 

finem  accepit  visio  speclaculi. 

Poat  b«o  rarsos,  inquit,  nootu  ego  quidem  ora- 
bam :  ferebator  aotem  vehiooli  strepitosi  et  damor 


dinem  per  totum  terrarum  orbem  essedispersam, 
qui  hoc  modo  simul  et  ludunt,  et  serio  agunl ;  lud o 
enim,  qui  videtur,  8tudent,simul  totam  perderehu- 
manam  naturam  At  tu,  dicebamego,  abi,  Christo 
tibi  id  jubente,qui  totam  legionem  per  porcos  tran- 
smisit  in  profundum.  Audivit  simul  et  fugit :  nec 
Domini  appellationis  vim  ferens,  nec  ejus  famuli 
philosophis  ferre  valens  splecdorem. 

Porro  autem  cum  multa  alia  sciam  que  possim 
narrare,  ea  nolo  scribere,  ne  imbeciilioribus  eorum 
multitudo  causasit  increduiitatis.  Nam  iis  quidem 
qui  divinum  cernont  bominem,  nihil  ejosmodi  quod 
dioitor  videto  u  incredibile»  oom  ea  qoiB  videtor  vir 


91 


DE  VITIS  PATRUM  LIBKU  IX. 


92 


tus  coflnrmet  ea  quae  dicaotur.  Sed  quoniam  trans«  j^  phis  narrationum  convivio  eicipere  possint  eos  qui 


mittcntur  ad  posteros  scripta  harum  narrationum 
(sunt  autem  multis  aures  magis  incredulae  quam 
oculi)  imbeciliitate  auditorum  mctiemur  narra- 
tionem. 

Ei  ergosdificaruntalii  quoquemaximamaedemin 
vico  propinquo,  quss  non  distat  multis  stadiis.  Gon* 
struxi  egoquoque  loculum  in  sde  victoriainsignium 
apostolorum.  Sed  cum  hoc  rescivisset  vir  divinus, 
saQpe  me  rogavil  ut  in  illo  monte  corpus  mandaretur 
sepulturs.  Ego  autem  saspe  dixi  quod  non  oporte^ 
eum  qui  vitam  prffisentem  non  curarit,  sepulcri  cu- 
ram  gerere.  Ubi  autem  vidi  hoc  ei  esse  cordi,  annui 
et  sum  assensus,  et  feci  ut  scinderetur  arca  et  sur- 
sum  ferretur.  Cum  autemviderem  lapidemcorumpi 


ignorant.  Ille  autem  :  Non  alicujus,  inquit,  alterius 
sed  mea  causa  veni  in  montem,  et  cum  scateam  ad* 
modum  multis  peccatorum  ulceribas,  plurima  opus 
habeo  medicina  ;  et  ea  de  causa  oro  clementem 
Dominum,  ut  844  mihi  prebeat  medicamenta 
quo)  mea  curent  vitia.  Quomodo  ergo  non  faerit 
valde  reprehendendum  et  valde  stultum,  inter- 
rumpere  quidem  seriem  orationis,  interim  aotem 
loqui  cum  hominibus?Sienimbomini8,quie8teju8- 
dem  cujus  ego  naturaB,  essem  famulus,  eo  aatem 
tempore quo est ministrandum domino, dimiitens  in 
temporeatTerre  cibum  vel  potum,confabalarer  com 
aliquo  exconservis,  quot  plagas  Jure  acciperem  ?  Si 
autem  cum  etiam  accessissem,  ad  prapsidem,  et  qua 


a  pruina,  rogavi  ut  sineret  arcs  parvam  fieri  do-  ^  ab  aliquo  afQcior  narransi[yariam,sermonem  qoi 


munculam  :  ubi  au(em  jussit,  et  perfecto  ffidiGcio 
tectum  imposuimus :  Non  patiar,  inquit,  hoc  vooari 
sepulcrum  Jacobi ;  sed  volo  hanc  fieri  edem  marty 
rumvictoriainsignium;meautcm  tanquamaliquem 
inquilinum  poni  in  allero  sepulcro,  ut  qui  dignus  sim 
habilus  utapud  eos  habitarem.  Neque  vero  hoo  so- 
lum  dixil,  sed  etiam  fecit ;  et  cum  multos  quidem 
prophetas,  multos  autem  apostolos,  maximeautem 
plurimos  martyres  undique  collegisset,  eos  posuit 
in  una  arca,voIens  simul  habitare  cum  populo  san- 
ctorum,  et  desiderans  cum  eis  resurgere,  et  dignari 
Dei  comtemplatione.  Hoc  autem  sufdcit  ad  faciendam 
conjecturam  quanta  ejus  esset  modestia.  Qui  enim 
tantas  opes  collegerat,  perinde  acsiesset  in  extrema 
paupertate,  desideravit  habitare  tanquam  peregri- 


dem  in  medio  interrumperem,  apud  aliquem  autem 
ex  prssentibus  aliqua  alia  verba  facerem ;  non  tibi 
videtur  judex  id  ffigre  ease  laturus,  et  auxilium  qui- 
dem  esse  denegaturus,  flagris  autem  praterea  esse 
C8esurus,etatribunaliejectarus?Quommodoergoest 
honestum  ut  servus  quidem  in  dominum,  qui  au- 
tem  supplicat  in  judicem,  ita  ut  oportet  se  gerat : 
ego  autem  ad  Deum  et  sternum  Dominom,  et  Ju- 
dieem  justissimum,et  omnium  Begem  accedena.De 
similiter  quidem  atque  ii  accedam  ;  sed  inter  oran- 
dum  me  convertam  ad  conversos,  et  prolixo  cam 
eis  utar  sermone  ?  Hffic  et  audivi,  et  ad  eo8  qui  eegre 
ferunt  transmisi ;  et  mihi  videtur  rectepulchreqao 
dixisse.  Nam  praeter  ea  qus  dicta  sunt,  est  etiam 
amantium  proprium,  omnesquidem  aliosdespicere 


nusapuddivitesmercatores.  Qaalesergovenerandi  ^  illi  autem  soii  quem  amant  et  diligunt  adhasrere. 


mihl  capitis  sint  labores,  et  quanta  cortamina,  et 
quantam  gratiam  acceperit  divinitus,  et  quam  mul- 
tis  sit  victoriis  potitus,  et  quam  multis  coronis  or« 
natus,  haec  ad  ostendendum  sufficiunt. 

Quoniam  autem  asperos  et  difficiles  ejus  mores 
reprehendunt  aliqQi,et  aegre  feruntquod  solitudine 
tantopere  delectetur  et  quiete  cum  de  eo  pauca 
dixero,  imponam  finem  narrationi.  Proponitur,  ut 
Jam  dixi,  aspectandus  ab  omnibus;  neque  fossacir- 
cumdatu8,neque  tugurio  aliquo  aut  tabernaculo  te« 
ctu8.  Unusquisque  autem  ex  iis  qui  veniunt,anullo 
claustro  prohibitus,  statim  accedens,  eaquae  vult  lo- 
quitur.  Aliis  autem  amatoribus  hujus  phiiosophia9 
8unt  et  fossae  et  fores,  et  eis  licet  frui  quiete ;  et  qui 


eumque  et  noctu  somniare,  et  interdiu  visioneap- 
prehendere.  Ideo  mihi  videtur  aegre  ferre^  ut  qui 
in  ea  quidem  quam  desiderat  versetur  contempla- 
tione,  prohibeatur  autem  impleri  expetenda  et  di- 
gnissima  quae  amelur  pulchritudine. 

Haec  ut  narrantes,  non  ut  encomii  ritu  laudantes 
conscripsimus  :  brevitatis  magnam  curam  gerentes 
ne  prolixitate  molestia  lectores  afficeremus.  Quod 
si  etiam  fuerit  huio  superstes  narrationi,  innume- 
rabilia  alia  praeclara  facinora  adjiciet  prioribua ; 
et  illa  quuque  conscribent  aiii,  nos  enim  hincexce- 
cederevalde  cupimus.  Pietatis  autem  certaminum 
agonotheta  et  ei  det  finem  dignum  suis  certamini- 
bus,  prasstetque  ut  reliquus  cursus  priori  consen- 


est  inclusus,  aperit  cum  voluerit,  etquantumvult  D  tiat,  ut  victor  perveniat  ad  melam,  etnostramim- 


differt,  etquantum  vult  impletur  divina  contempla- 
tione.  Hic  autem  horum  nihil  est.  Quocirca  eos  fert 
aegerrime  quiin  tempore  orationis  ei  exhibent  mole- 
stiam ;  et  si  cum  jussit  quidem,  statim  recesserint, 
rursus  prosequitur  orationem.  Quod  si  perrexerint 
exhibere  molestiam,  et  cum  semel  aut  bis  jusserit 
non  paruerint,  tunc  aegre  ferens  et  increpans  aman- 
dat.Egoautemdeeoquoquealiquando  sum  cum  illo 
locutus,  et  dixi  aliquos  moleste  ferre  quod  expulsf 
fuerint,  etnon  fuerint  participes  ejus  benedictionis, 
et  quod  oporteret  eo8  qui  hao  de  causa  veniunt,  et 
iter  multoram  dierum  conficiunt,  recedere  non  in- 
lUgaiAfcejii  sed  aniioi  laBtitia  replet08|  et  qoi  philoBo- 


bccillitatem  sustentel  ac  suffulciat  suis  orationibus, 
utconfirmali,  multasquasaliiin  nosconsecuti  sunt 
victoriaseis  eripiamus,  etvictoresevitaexcedamus. 

CAPUT  XXII. 

THALASSIUS    ET   UMNiEUS   (56] 

Helimna  (57)  est  apud  nos  quidam  vicus,  qui  olim 
quidem  excepit  semica  impietatis  Marcionis,  nunc 
autem  evangelica  fruitor  agricultura.  Eyus  ad  Meri- 
diem  est  quidam  coilis,  neque  valde  asper,  neque 
admodum  acclivis.  Ineo  monasticum  aed  ficavit  ha- 
bitaoolam  Thalassias  vir  admirabilisi  qui  est  moltis 
quidem  aliia  qooqoe  bonii  exornatasi  eed  morum 


03 


PH1L0THBU8,  tlVB  THB0PHILE8. 


04 


Bimpliciiate  mansaetudineque  et  moderatione  om-  A  vit,et  ei  manum  admovit;  os  autem  bostia  in  eam 


nes  homines  sui  temporis  superavit.Hocautem  dico, 
non  ntqai  soli  credam  anditui,  sed  qui  ejusetiam 
f  ecerim  periculum.  Ad  virum  enim  sflepe  accesi,  et 
ejus  8um  8®pe  usus  suavi  consuetudine. 

Abeo  in  hocloco  fuitinitiatus  qui  nunc  ab  omnibus 
decantatur  Limnsus,  et  cum  admodum  juvenis  ad 
iilam  perveni88etpals8tram,pulchre  in  hac  summa 
instituebalur  philosophia.  Et  primum  quidem  cum 
iing^am  seiret  esse  labricam,adbuc  adolesceoshoc 
aibi  constituit  silentium  (58),mansitque  longissimo 
tempore  cum  nemine  quidquam  loquens.Postquam 
autcm  divni  illius  8enis'.doctrins  satis  fuit  particeps, 
et  se  ostendit  expressamilliusvirtutis  imaginem  ac- 
cessit  ad  magnum  ilium  Maronem,cujus  prius  quo- 


convertil.Gumautcmrursussinistraesset  usus  ut  ei 
succurrcret,in  eam  quoquetrazitiram  bestie.  Post- 
quam  autem  fuit  ejus  furorexsatiatus  illi  enim  plus 
quamdecemmor8usintulit),tuncquidem  recessitiet 
suam  cavernam  repetiil.IUe  autem  undique  maximis 
cruciabatur  doloribus.  Sed  neque  tuno  passus  est 
uti  arto  medicinffi:  sed  vulneribus  adhibuit  sola 
Odei  medicamenta,crucisque  signaculum,  et  [ora- 
tionem,  et  Oei  invocationem.  Ideo  autem,  ut  exis- 
timo,  Deus  universorum  permisit  illam  bestiam  in 
illud  sacrum  corpus  furerc,  ut  divin»  illius  animc 
omnibus  apertam  ostenderet  toIerantiam.Nam  ejus 
quoquc  quod  generosi  et  fortis  animi  Job  idem  vi- 
demus  fuisse  consilium.  Sivit  enim  eum  maximis 


que  memi  nimus  {Supra,  e.  16),Accessit  autemco-  B  *!^^"®  ^^^'^^  generis  agitari  fluctibus,cum  sapien- 


dem  tempore  quo  divinus  quoque  Jacobus.Cum  au- 
tem  ex  eo  quoque  magnam  percepisset  utilitatem,et 
qus  8ub  dio  agitur  vitam  essetsmulatusjoccupavit 
aliud  montis  cacumen  quod  imminet  cuidamvico, 
quem  nominanlTargallam  (59).  In  eo  degit  usque 
in  hodiemum  diem  non  habons  domunculara,  non 
tabernaculum,  non  lugurium,  sed  solo  continetur 
septo  quod  est  sdiflcatum  ex  lapidibus(60).  Habet 
aotem  quoddam  parvumostiumlutoassidueobstru* 
ctum  :  quod  advenientibus  quidem  aliis  nunquam 
aperit,  mihi  autem  soli  accedenti  hoc  permittit  fa- 
cere.  Ea  de  causa  undequaque  congrcgantur  plu- 
rimi  cum  menm  adventum  senserint,  desiderantes 
ease  mei  ingressus   participes.  Cum  iis  autem  qui 


tiam  gubernatoris  vellet  omnibus  ostendero.  Undo< 
nam  enim  alias  cognovissemus  vel  illius  fortitudi- 
nem,  vel  hujus  tolerantiam,  nisi  in  eos  quaevis  tela 
conjiciendi  datus  esset  locus  inimico  pietatis. 

Atqueadviri  quidem  tolerantiam  docendam  haec 
8ufGciunt,clementiamautemetbenignitatemaliunde 
ostendemus.Nam  cum  muitos  visu  privatos,  et  qui 
mendicare  cogebantur  congregasset,et  utrinque  ad 
Orientem  et  Occidentem  eis  babitaculaeBdificasset, 
Jussil  in  eie  degere,  et  Deum  laudare,  alimen- 
tum  eis  necessarium  prfficipiens  suppeditari  ab 
illis  qui  ad  ipsum  veniebant.Ipse  autem  medius 
inter  eos  inclu8us,et  hos  et  iilos  incitalad  hymmo- 
diam,  et  licet  eos  audire  Deum  assidue  laudantes. 


aliquando  ad  ipsum  veniunt,  loquens  per  parvam  c  "^.^^'^  est  ojus  perpetua  benignitas  in  eos  qui  sunt 


quamdam  fene8tram,eo8  importit  benedictione,per 
eam  plorimis  sanitatem  largiens.  Servatoris  enim 
nostri  utens  nomine,  et  morbos  cessare  facit,  et 
daemones  expellit,  et  apostolica  imitatur  miracula. 

Non  Bolum  autem  iis  qui  ad  ipsum  veniunt  suppe- 
ditatcurationem,8ed  eam  quoqne  sspenumero  pre- 
buit  suo  corpori.  Eum  enim  jam  pridem  invaserat 
morbus  colicus.  Quam  sint  autem  acres  qui  ex  eo 
oriuntur  dolore8*et  cruciatu8,optime  quidem  sciunt 
qui  illum  sunt  experti;  sciunt  autem  ii  quoque  qui 
ejusfuerespectatores.  Provolvuntur  enim  similiter 
atqoe  ii  qoi  rabieagitantur,845buc  etillucsever- 
tentes,  etcrebro  pedes  extendentes  et  contrabentes; 
nonnonquamautem  sedent  et  surguntet  ambulant, 


ejusdem  generis.  Eorum  autem  qu»  sub  dio  sua- 
cipiuntur  certaminum,  ipsi  et  magno  JHCobo  est 
idem  tempus.  Jam  enim  complerunt  trigesimum 
octavum  annum. 

CAPUT  XXHI. 

JOANNES,  M0YSE8,  ANTIOCHUS,  ANTONIUS  (61). 

Uoc  vitaa  i  nstitutum  asmulatus  quoque  cst  Joannes, 
vir  prffiter  cstera,  clarus  lenitate  et  mansuetudine. 
Iscum  rupem  quamdam  valde  asperam,  tempestati- 
busque  obnoxiam,  et  ad  Septentrionem  vergentem 
occupasset,  in  illa  jam  transegit  viginti  quinquean- 
nos,  aeris  contrarios  excipieos  impetus.Aliaautem 
omnia,  ne  singula  persequar,  cibus  et  vestis  et  ferri 
pondera,sunt  iis  qui  prius  dicti  sunt  similia.  Est  au- 


aliquam  quietis  viam  quffirentes ;  etideo  assident  n  tem  humanis  omnibus  adeo  superior,  ut  nullo  ex 


baineis,sspe  ex  eo  aliquam  accipientes  consolatio- 
nem.  Et  quid  opus  est  longluri  uti  oratione  in  iis 
encmerandis  quffisunt  apertaei  manifesta  omnibus? 
Cum  boc  mcrbo  colluctans,  et  tot  tantisque  cru- 
ciatus  doloribne,  non  mediuinas  accepit  auxilium, 
non  lectum  ingredi  sustinuit,  non  a  medicamentis 
aut  cibis  est  recreatus,  sed  in  labula  humi  jacente 
Bddens,  oralione  et  crucis  signaculo  est  curatus,  et 
carmine  diviuffi  appellationis  sopiit  cruciatus. 

Porro  autem  cum  iis  quoque  noctu  aliquando  am- 
bularet,  calcavitdormientem  viperam.  Ea  vero  ap- 
prehendens  plantampedi8,ineam  dentes  infixit.Cum 
aotempediconaretur  opemferreise  quideminclina- 


eis  fruatur  solatio.  Afferamautem  hujus  rei  indi- 
cium  evidens.  Nam  cum  propter  torum  ejus  herba- 
ceum  vir  quidambonus  plantasset  amygdalum,  et 
ea  deindd  procedente  tempore  arbor  evasisset,  adeo 
ut  ei  umbram  prsberet,  et  oculos  pasceret,  jussit 
eam  exscindi .  utex  ea  nullam  acciperet  recreationem. 

Uoc  vitae  instutum  amplexus  quoque  est  Moyses, 
in  alto  quodam  montis  vertice,  qui  impedent  vico 
Roms  decertans. 

EtAntiocbus  virsenex,  qui  in  monte  maximede- 
serto  parvum  septum  exstruxit. 

Et  Antonius,qui  in  corpore  senio  confecto  sq  uo 
decertat  atque  juvenes. 


95 


DB  VITIB  PATRUM  LIBBE  IX. 


96 


Eet  autein  eis  eadem  ve8ti8,et  cibuB,  el  Btatu8,el  A. 
oratio,nocturDiqueetdiurDilabores;etnecloDgitudo 
temporis,  nec  seaeclus^nec  natur»  imbecillitas  eo- 
rum  Buperat  tolerantiam,  sed  in  eis  floret  ac  viget 
laborandi  studium.  Alios  quoque  plurimos  athletas 
habet  in  moDtibus  et  agris  Deus  virtutis  agonolheta, 
quos  nonestenumerarefacile,  nedum  vitam  unius- 
cujusque  scribore 

Gum  ergo  sufiicientem  exeis  utilitatem  iis,quilu- 
crari  voluerint,  adjecerim,  me  convertam  ad  aliud 
geuus  narrationiSjrogans  ut  sim  eorum  quoque  be- 
nedictionis  particep». 

CAPUT  XXIV. 

ZEBINAS  ET  P0LYCHR0NIU8  (62). 

Zebinam  prsdicant  usqueinbodiernom  diem,qui 
ut  illumviderent,digni8unthabiti.Aiuntautemeum  n 
com  ad  extremam  pervenisset  senectutem,  iisdem 
8886  laboribususum  usqnead  finem;  nec,licet  gra- 
visBimo  premeretur  8enio,ex  certaminibus  juven* 
tutis  aliquid  immutasse.Soperabat  autem,ut  dixe- 
runtyOmaessuitemporishominesassiduitateoratio- 
nis.  In  ea  enim  diu  noctuque  versans,  non  Bolum 
non  8atiebatur,8ed  etiam  desiderium  efflciebat  ve- 
hementius.  Quin  etiam  cum  iis  qui  ad  ipsum  ve- 
niebant  paucis  disserens,  non  poterat  in  animum 
846induoereutcogitationem  a  CGslis  deduceret^sed 
statimab  illisliberatus,utnectantillumquidem  ab 
iisqussuntDeiuniversorumseparatus^offerebatrur- 
8U8  deprecationem.  Postqaam  autem  non  permitte- 
batseneotus  utcitramolestiamstare  possetassidue, 
susteataculum  ei  prsbebat  baculum  ;  cui  iDoixus,  p 
DomJDum  etlaudabat  et  orabat.  Gum  autem  prs- 
ter  alia  boaa  esset  ornatus  amore  io  bospites,  jo- 
bebat  multos  ex  iis  qui  ad  ipsum  veaiebaot,  exs- 
pectare  vesperam.  Illi  autem  timeates  ne  tota 
nocte  illicstareat,  aliqua  sua  negotia  prastexentes, 
86  ab  illia  subducebant  laboribus. 

Hunc  ille  quodque  magnusadmiratusestMarum: 
et  omnes  ad  se  venientes  ad  illum  ire  jubebat,et  acci- 
pere  ejus  benedictionem,  eum  patremet  roagistrum 
nominans,  et  totius  virtutis  exemplar  vocans.  Ro- 
gavitautemutineodemquoquesepulcroponeretur: 
sed  non  siverunt,  qui  corpusillud  sacrum  diripue- 
runt  (63),  et  in  eumlocum  quem  diximus  detulerunt 
(64).  Divinus  autem  Zebinas  cum  aute  eum  obiisset 
ia  vico  ei  propinquo  is  autem  appellatur  Girlica, 
justa  sibi  facta  accepit.  In  ejus  sepulcro  maximam  ^ 
aedem  aBdiOcarunt;  iisenim  qui  cnm  flde  accedunt, 
variam  ac  multiplicem  eflundit  curationem.  Habet 
autem  nunc  quoque  sub  eodem  tecto  martyres, 
qui  apud  Persas  quidem  decertarunt,  annuis  au- 
lem  et  celebribus  festis  a  nobis  honorantur. 

Hujus  dootrinam  magnus  accepit  Polychroniue, 
quin  etiam  divinissimus  Jacobus  dicebat  eum  sibi 
primum  dedisse  tunicam  ex  pilis  contextam.  Ego 
autem  qui  illum  nunquam  vidi  (ante  meum  enim 
adventum  vit»  flnem  acceperat)  in  boc  egregio  Po- 
lychronio  divini  Zebinse  video  pbilosophiam :  non 
sio  enim  oeraexprimit  flguras  annalorum,  ut  hic  il- 
liu8  effingitformamet  oharacterem.Hocautemaper- 


te  scio,  ea  qu8B  deillo  narrantur  cum  iis  qus  ab  hoc 
flunt  conferens.  Kst  enim  similiter  divino  incensus 
desiderio,  et  est  terrenis  oninibus  superior,  etcor- 
pori  alligatuB  mentem  habet  alatam,  et  qu8B  fertur 
sublime,  aeremque  trsgicit  et  fletherem,  et  cobHs  flt 
sublimior,  et  perpetuo  divinam  visione  apprehen- 
dit  coDtempIatioaemy  neo  potest  illinc  unquam 
mentem  detrabere :  quin  etiam  cum  iis  qui  adve- 
niunt  colloquens,  superna  mente  peragrat. 

£yu8  autem  per  totam  noctem  vigiliam  et  statio- 
nem  hinc  didioi.  Gum  eum  viderem  eimul  et  cum 
senio  conflictantem  et  cum  imbecillitate,et  nuUam 
omnium  habentem  curam  oorporis,  saepius  preca- 
tus  ei  persuasi,  ut  duo  assumeret,  qui  simul  habi- 
larent,  et  aliquam  consolationem  ab  eis  acciperet, 
Quoniam  autem  petiit  viros  virtute  claros,  qui  per 
se  in  alio  degebant  monasterio,  illis  quoque  viris 
admirandis  persuasi,  ut  divini  hominis  curamom- 
nibus  pr»ponerent.  li  cum  parvo  tempore  cum  eo 
habitassent,  conatisuntfugerepernoctemillam  non 
ferentes  stationem.  Gum  autem  virum  divinumob- 
secrarem.ut  imbecillitate  corporis  metiretur  labo- 
rem  :  Non  solum,  inquit,  eos  non  cogo  stare  me- 
cumassidue,  sed  etiam  sffipe  praecipio  ut  decum- 
bant.  lili  autem.  Bt  quomodo  possemus,  aiebanty 
eo  qui  in  laboribua  consenuit  stanle,et  imbecillita- 
tem  oorporis  despiciente,  decumbere,  cum  simus 
sani  et  in  mediaaetate  ?  Sed  venerandi  quidem  mi- 
hi  capilis  nocturnos  laborea  sic  didici.  Hi  aulem 
viri  procedente  tempore  sibi  tantam  paravere  vir- 
tutem,  ut  cum  hoc  magno  viro  eamdem  perBcque- 
rentur  philosophiam. 

Et  Moyses  quidem  (hoc  est  enim  ei  nomen)  per- 
maosit  usque  inhodiernumdiero,  tanquam  patriet 
domino  omneei  8ervitiumexhibens,elquffi  exeacra 
illa  anima  coruscat  virtutem  accurate  perfecteque 
exprimens. 

Damianusaut6m(hocenimeratnomen  alteri)cum 
pervenisset  ad  quemdam  vicum  non  procul  situm.ei 
autem  est  nomen  Niara,  et  preter  alias  parvam 
quamdam  invenisset  domu  nculam  ,in  illa  dogit,idem, 
vit®  institutum  persequens;adeo  ut  qui  hunc  etil- 
lum  recte  norunt,euma8picientes,existiment  se  vi- 
dere  beati  Polychronii  animam  in  alio  corpore.Ea- 
demenimet  simpliciasetmansuetudoet  moderatio, 
eadem  lenitas  sermonis,eadem  in  congressu  suavitas 
eadem  anim®  vigilantia,  et  Dei  intelligentia,  idem 
status  etlabor  etvigilia  et  cibusiet  qu®  est  exlege 
divina;  paupertas  et  nihil  possidere.Nam  praeter 
unam  8portulam,quffi  lentemhabetmadefeotam,ni- 
hil  est  in  habitaculo.  Tantam  accepit  utilitatem  ex 
consuetudine  magni  Polycbronii. 

Ego  autem  rolicto  discipulo  redibo  ad  magislrum, 
a  fonte  enim  rivi  fluenta  procedunt.  Hic  ergo  cum 
aliis  vitiisejectaquoqueex  animagloriffi  oupiditate 
et  inanis  gloriffi  conculcata  tyrannide,8tudebat  eem- 
per  labores  occultare.Etferrumquidem  utgestaret 
non  inducebat  in  animum,timens  ne  ex  eo  aliquid 
damni  bauriret,8i  arrogantiffi  inflammationem  ani- 
ma  ez  eo  acoepi88et.Cum  autem  quercos  grftvisai- 


87 


PHIL0THBU8,  SIVE  THBOPHILBS. 


98 


mani  radioem  ad  se  deferri  ju88i88et,Qt  qui  ad alium  A 
scilicet  U8um  ea  opue  haberet,  eam  et  noctu  impo- 
nebat  humeri8,etea  imposita  847  orabat ;  et  inter- 
din,cume88eteiotium.Gum  autem  veniret  aliquis, 
et  pulearet  oatium,  eam  in  loco  aliquo  absoondebat. 
Hanc  cum  vidieset  quidam,  mihiindioavit;  et  cum 
veliem  scire  quantum  esset  ejus  pondus,  vix  eam 
potui  tollere  ambabus  manibus.  Is  autem  cum  me 
a8pezi8set,ju88it  eam  dimittere ;  ego  autemeum  ro- 
gabam  ut  mihi  eam  perraitteret  accipere,  ut  ei  eri- 
perem  occasionem  laboris.  Postquam  autem  eum 
vidi  »gre  ferre,  ei  oessi  desiderio  viotoris. 

£x  his  laboribus  efllorescit  ei  quoque  data  gratia 
divinitae,  et  muita  fiunt  miraoula  illius  orationibus. 
Etenimcum  gravie  illasiccitasqueB  homines  afflige- 
bat,  ad  preces  incitaret,  venitad  eum  multitudo  sa-  ^ 
cerdotum.  Erat  autem  una  cum  eis  quidam  quoque 
cui  Antiochene  regionis  multi  vici  pascendi  erant 
crediti.  Is  ex  iis  qui  aderant  rogabat  seniores,  ut  ei 
persuaderintutroanum  dexteram  imponeretlecytho 
Gam  ii  autem  dixissent,  eum  non  esse  id  faoturum, 
dum  preces  post  hsc  fierent^  etvenerandum  mihi 
capot  oraret,  ilie  ponestans  porrexit  duabus  mani- 
bu8  lecythum.  Is  aatem  itu  coBpit  scatere,  ut  duo  aut 
tres  iis  qui  aderant  manuslextendercnt,  eteasplenas 
oleo  acciperent.  Sed  licetct  divin®  gratisB  fundatra- 
dios,etrecti8officii8proclarisqueetexvirtuterebus 
gestis  sit  plenus,  et  quotidie  colligat  opes  philoso- 
phie,  est  tamen  tanta  modestiaetmoderationeprffi- 
ditus,  utuniuscujusqueexiis  quiadipsum  veniunt 
ambos  pedes  amplectatur,  etfrontem  terr®  imponat 
sive  fuerit  miles,  sive  opifex,  sive  ruslicus.  C 

Narrabo  autem  aliquid  quod  possit  docere  ejus 
simplicitatem  et  moderationem.  Quidamvirbonus, 
cui  hujus  gentisobtigit  prffifectura,  cum  Gyrum  ve- 
nissel,  cupiebat  mecum  fruiaspectu  horum  magno- 
rum  athletarum  .Gu m  alios  ergo  obiissemus,  ad  bunc 
qooque  accessimus  cujus  virtutem  nunc  narramus. 
Cum  ego itaque dixissem esse prsfectum  qui mecum 
accessiB8et,etsquijustiqueamatorem,statimhomo 
divinusutrasquemanustendensetambospedespre- 
hendens :  Volo,  ioquit,  ut  mihi  aliquam  promittas 
petitionem.  Gum  is  autero  ffigreferret,  et  ut  surgeret 
oraret,  et  se  quod  jusserit  facturum  poiliceret(con- 
jiciebat  enim  eum  velle  rogare  proaliquaex  iis  qui 
ejus  parebant  ditioni) :  Quoniam  ergo^  inquit  homo 
divinos,  es  pollicitus, etjurejurando  promissum  con-  D 
firmastiy  acri  et  vehementi  studio  Deo  pro  me  ofTer 
preces.Is  autem  frontempulsansobsecrabatuteum 
ab8olveretaJurejurando,utquinonessetdigDUspro 
ipso  preoesofferre  Domino. Ejus  ergo  qui  in  tam  alta 
philosophiatantasitmodestia  acmoderatione,  quffi- 
namoratiopossitejoslaudesprodignitateconsequi? 

HuJuB  in  Jaboribus  suscipieodis  studium  ne  varii 
qaidem  ao  multiplices  morbiqui  ineum  inoubuere, 
retardarunt;sed  cum  a  variis  morbis  ob9ideatur,eo- 
sdemlaboressQstinet.Gummultisautemsffipeverbis 
apudeom  egerimus,  vixbano  cedificavimus  domun- 
culam,  corpori  plane  frigefacto  aliquantulum  caloris 
procorantes.Bi  multi  quidem  adhuc  superstites  au- 


m 

rum  Sffipe  obtulerunt  et  qui  etiam  excessere  relique- 
runt,  sed  nihil  ab  ullo  unquam  accepit,  sed  eorum 
quffi  ofTerebantureosjussitessedispensatores.  Pcrro 
autemmagnusquoque  Jacobuscilicium  ab  aliqucad 
se  delatum  ad  ipsum  misit ;  sed  id  quoque  remisit, 
cum  id  essevideret  densiuset  elegantius.  Perpetuo 
enimususeslvilibus  et  minitni  pretii  vestibus.  Adeo 
autem  existiraavit  paupertatcm  csso  quovis  regno 
magisexpetendam,utnecneeessariumquidemsem- 
per  haberet  nutrimentum.  Scio  eaim  me  saepe  ve- 
nisse,  etbenediclionempetii88e,nequealiquid  aliud 
invenisse  quam  solas  duas  caricas.  Hujus  mel,  et 
iis  qui  vident  esl  valde  expetendum,  et  iis  qui  au- 
diuntauaveetmaximejucundnm.  Nullumenimvidi 
boiTinem,neex  iis  quidem  qui  sunt  faceti  et  dica- 
ces,  qui  uUa  unquam  roprebensionis  labe  eum  as- 
perserit ;  sed  omnes  eum  et  prffidicant  et  celebrant, 
etaJ  ipsum  veoientes  minime  volunt  recedere. 

CAPUT  XXV. 

ASCLBPIUS,     ET    JAGOBUS    BRBMITV  (65). 

HuJusceordinisestadmirabilisquoqueAsclepius, 
qui  abestquidem  decem!stadii8,idem  autem  vite in- 
stitutum  est  ffimulatus.  Est  enim  ei  idem  el  cibus, 
et  vesUSy  et  morum  moderatio,  in  hospitesqueetin 
fratres  charitas,  lenitasque  et  mansuetudo,  et  cum 
Deo  conversatio,  etsumma  paupertas,  et  maximas 
virtutis  copiffi,  et  opes  philosophiffi,  et  alia  omnia 
quffi  de  iilo  sacro  capite  recensuimus.  Dicunt  au- 
tem,  eum  quoque  cum  esset  in  numero  fratrum  qui 
in  vico  habilant,  monaslicam  et  temperatam  vitam 
fuisse  amplexum  necexmultorum  congressu  uJlam 
contraxisse  maculam.  Gum  ergo  in  utraque  vita, 
nempe  et  civili  et  solitaria,  se  egregie  gesserit,  du- 
plicibus  quoque  ooronis  merito  dignabilur. 

Porroautem  multi  quoquealiisunthorum  ffimu- 
lati  virtutem  :  et  plena  est  non  nostra  solura,  sed 
etiam  vicin®  civitates  et  pagi,  tali  philosopbia.  Est 
autem  unus  ex  his  divinus  quoque  Jacobus,  in  qua- 
dam848domunculainclu8usJu$ta  vicum  quidici- 
tur  Duzan.  Qui  cum  sit  etiam  in  ipso  vits  termino 
(est  enim  plusquam  nonaginta  annos  natusjiuclu- 
6us  et  solus,  et  per  quamdam  modicam  fossam, 
instar  curvaB  lineae  factam,  responsa  quidem  reddit 
sednon  videlur  ;ctnequeigne  utitur,  nequelumine 
lucernffi.MequidcmbisperfossoostioJussitadmitti, 
hoc  me  honore  afficiens,  et  quam  roihi  bene  velit 
oslendens 

Atque  ii  quideiii  qui  adbuc  superstites,  scriptis 
meis  non  indigent ;  possunt  enim,  si  veiint,  ipsi 
eorum  contemplari  philoscphiam.  Posteris  autem 
et  qui  hoc  non  videre  spectaculum,  hffic  quoque  ad 
usum  sufficiunt,  ut  quaepbilosophiffi  ostendant  cha- 
racterem.  Hic  ergo,  et  de  his  absoluta  oratione,  et 
benedictionis  postulata  remuneratione,  ad  aliam 
transibo  narrationem. 

CAPUT    XXVI. 

SIMEONES  (66j. 

Simeonem  illum  insignem,  magnum  illud  orbis 
terrarum  miracuium,  sciunt  quidem  omues  qui  pa- 
rent imperio  Romanorum  ; norunt autem  Persffi quo- 


99 


DB  VITIS  PATRUM  UBBB  IX. 


100 


que  et  Indi,  et  JBthiopee ;  quin  etiam  ad  Scytbas  A  dam  moQachorum  venit  habitaculum.  Duobus  au- 


usqnenomada8famapervaden8,eJu8inlaboribussub 
eoDdis  diligentiam  docuit  et  philosophiam.  Ego  au« 
lem  etiam  cum  omnes,  ut  semel  dicam,homine8  te- 
8tes  habeam,  vereor  narrare  certamioa  que  omnem 
soperan  t  orationem  «jne  posteris  videatur  fabula  nuda 
ab  omni  veritate.  Quse  enim  Gunt,  humana  sunt  na- 
tura  superiora,  solent  aulem  homines  natura  me- 
tiri  eaquae  d icuntur.  8i quid  autem  dicatur  quod  ejus 
excedat  flmites,  falsavidetur  oratio  iis  qui  non  sunt 
divinis  initiati  mysteriis.  Quoniam  autem  piis  et  vera 
rcIigionepraeditisterraetmarepleDasunt,etquiinre- 
bus  divinissunt  eruditi,et8anctissimi  Splritus  gra- 
tiam  accepere,  tantum  abest  ut  non  credant  iis  qu» 
dicenda  sunt,  ut  iis  etiam  magnam  fidem  sint  ba- 


tem  annis  cum  illis  versatus,  et  perfectioris  virtutia 
amore  captos,  vcnit  ad  vicum  illum  Tcledam,  cujuB 
prius  quoqoe  meminimus,  apudquem  magni  etdi- 
vini  viri  Ammianus  et  Eusebius  paiaestram  fecere 
monasticam.  Sed  non  venit  in  hanc  divinus  Simeo- 
nes,  sed  in  aliam  quas  ex  hac  germinavit :  Eusebo- 
nas  enim  et  Abiton  (67)  cum  magni  Eusebii  doclri- 
nam  satis  percepissent,  hoc  philosophis  «diOcave- 
re  gymnasium.  Gum  itaque  toto  vitee  tempore  fuis- 
sentetanimisconcordeset  moribu8,et,  veluti  unam 
animam  ostendissent  in  duobus  corporibus,  mui- 
tos  habuerunt  qui  ejusdem  viUe  teneban  tur  amore. 

Cum  ii  autem  ex  hac  vita  gloriose  cxoessiBsent, 
Heliodorus  (68)  admirandus  suorum  sodalium  acce- 


bituri;  prompto  et  alacri  animo  accedam  ad  nar-  n  pitprffifecturamiquicumvixisset  sexagintaetquin- 


rationem.  lilinc  autem  incipiam  unde  ctiam  su- 
porna  dignatus  est  vocatione. 

Est  qaidam  vicus  situs  in  conflnio  nostrcc  regio- 
nisetCilicum,  eura  autom  Sesam  nominant.  Ex  hoc 
ortus  primo  a  parentibu8|docebatur  oves  pascere,  ut 
in  faoc  conferri  possit  cum  magois  viris,  Jacob  pa- 
triarcba,  Joseph  temperante,  et  Moyse  legislatore, 
et  David  rego  et  propbeta,  et  Michiea  propheta,  et 
virie  divinis  qoi  illis  fuere  similes.  Cum  aliquaodo 
autem  plurimum  ninxisset  ^,  et  coactae  cssenl  oves 
intus  mancre,  facta  ei  potestate  quiescendi,  ad  tem- 
plum  divinum  venit  cum  parentibus.  Uso  autem 
narrantcmaudivi  sanctam  linguam.  Dicebatergo  se 
vocem  audivisse  evangelicam,  que  eos  quidem  qui 
flent  etlugent  beatospronuntiat,  miseros  autemvo- 


que  annos,  sexaginta  et  duos  annos  intus  inclusus 
transegit.  Cum  cnim  tres  annos  apud  snos  parentes 
fuisset  849  educatus,  hunc  gregcm  est  ingressoB, 
cum  nihii  unquam  aspexisset  eorum  quas  flunt  ia 
mundo.  Dicebat  autem  se  ne  ipsam  quidem  nosse 
formam  porcorum,  vel  gallorum,  velaliorumhujus^ 
modi.  Eum  ego  sspe  vidi,  etsimplicitutem  morum 
sum  admiratus,  et  ejus  animi  puritatem  8um  mi- 
rum  in  modum  amplexus. 

Gumadbuncvenissethicpraestantissimuspietatis 
atbleta,  decem  quidem  annos  perpetuos  decertavit, 
Gum  autem  baberet  octoginta  ejusdem  certaminia 
socios,  omnes  iongo  intervallo  superavit.  £t  cum 
alii  post  duorumdierum  spatium  vescerentur,  ipse 
totam  bebdomadam  permanebat  jejunus,  cgre  fe- 


cat  eosqui  rident,  et  eos  nominat  felices  qui  sunt  ^  rentibus  prsesidibus,  et  oum  eo  contendentibus,  et 


mundo  corde  praediti,  ct  alia  quae  sunt  hisconnexa 
(Math.  v).  Deinde  cx  iis  qui  aderant  interrogasse 
quempiam  quidnam  fecerit  aliquis  uthorum  unum- 
quodque  consequatur?eumautem  illi  vitam  retulis  se 
solitariam,  ct  summam  illam  ostcndisse  philoso- 
phiam. 

Gum  crgo  verbi  divini  haec  suscepisset  semina,  ct 
profundis  animsesulcisea  pulchre  occuluisset,  dice- 
bat  se  ivisse  in  proximam  asdem  sanctorum  marty- 
rum  j  in  ea  autem  et  genua  et  frontem  in  solo  defl- 
xisse,  et  eum  rogasse  qui  vult  omncs  bomines  salvos 
facere  (/  Tim»  n),  ut  eum  dcducat  ad  viam  perfe- 
ctam  pietatis  etverae  religionis.  Gumautemboc  mo- 
do  dii  esset  moratu8,duIcem  quidem  somnum  quem- 


ordinis  pertubationem  eam  rem  vocantibus,  iis  ta* 
men  quse  dicebantur  non  persuadentibus,  neo  ani- 
mi  alacritatem  refrenare  valentibus. 

Audiviautemillumipsum  narrantem  qui  nuncesl 
hujus  gregis  praefectus,  quod  cum  aliquando  fuoem 
contextum  ex  palmis-(est  autem  is  asperrimus) 
sumpsisset,  et  manibus  a8trinxisset,eo  lumbos  suc- 
cinxit,  non  apponens  extrinsecus,  sed  ipsi  pelli  ap- 
plicans ;  ct  tam  arcte  compressit,  ut  tota  illa  pars 
coi  fuerat  impositus,  circumcirca  exulceraretur. 
Postquam  autem  plus  quam  decem  dies  hoc  modo 
transegisset,  et  ulcus  quod  incrudescebat  gutlas  san- 
guinisemitteret,rogavitquidamquihoovideratqu8B- 
nam  essct  causa  sanguinis.  Cum  is  autem  diceret 


dam  sibi  obrepsisse,  tale  autem  vidisse  somnium  D  nihilcssequodei  afrerretmoIestiam,ejusBociu8per 


Mihi,  inquit,  videbar  foderefundamenta;  deindeau- 
direaiiquemastantem,  quod  meoporteatfossamfa- 
cerc  profundiorem.  Cumitaque  adjecissem  ut  jussit 
altitudinem,  rursustentabamquiescere;8edmequo- 
que  rursus  jubebat  fodere,  et  non  cessare  a  labore. 
Gom  autem  hoc  mihi  ter  et  quater  prdecepisset  fa- 
cere,tandem  dixit  eamsufflcere  altitudinem,et  jus- 
sit  aediflcare  deinceps  nulio  labore,upote  quod  cum 
cessasset  iabor,  futura  quoque  csset  aediflcatio  citra 
laborem.  Huic  prsedictioni  res  ferunt  testimonium. 
Ea  enim  qnse  fiunt  humanam  naturam  excedunt. 

Gumillinc8urrexis8et,adpropinquorumquorum- 

>  Male  impressum  ante,  navigasset. 


vim  etmanum  immisil^etcausam  didicit,  ot  eam 
praefeclo  renuntiavit.  Moxergo  increpan8,et  rogans 
et  rei  crudelitatem  reprebendens.vix  illi  BoWit  vin- 
culum,  sed  nec  sic  persuasit  ut  illi  ulceri  ullam  ad- 
hiber  et  mediclnam.Porroautemcumeum  viderent 
facere  alia  ejusmodi,  jusserunt  ut  ab  illa  palaestra 
recederet,  ne  iis  qui  erant  corpore  imbecillioriy  ea 
quaeessent  supra  vires  aemulari  conantibus,  damnl 
causa  fleret. 

Egressus  ergo  cum  venisset  ad  roontis  loca  magis 
solitaria,  et  quemdam  sine  aqua  lacum  non  valde 
profundum  invenisset,  in  eum  seipsum  demisit^et 


101 


PHIL0THEU8,  bivb  THEOPHILBS. 


102 


in  eo  Deo  offorebat  hymnodiam.  PoBnitentia  autem  A.  vires,  cogebatur  Jacere  semimortuus.  Postquam 


ducii  iHius  palsstr»  praBfecti,  duos  quosdam  emi- 
Bemnt,  permittentes  ut  eum  quaererent  et  duce- 
rent.  Gum  itaque  ii  montem  circuissent,  rogarunt 
quosdam  qui  illic  pasoebant  pecora  an  vidissont 
aiiquem  tali  colore  preditum,  et  sic  vestitum. 
Ubi  autem  lacum  pastorea  ostenderunt,  valdequi- 
dem  statim  ezclamaverunt,  fune  aulem  allato,  eum 
cummagno  labore  eztrazerunt ;  nonest  enimasque 
facilis  ascensuB  atqne  descensus. 

Cum  itaque  parvo  tempore  apud  illos  esset  mora- 
tu8,venitinvicumTeIanes8um,8ubjectnmcacumini 
montis  in  quo  nunc  degit.  In  eo  cum  parvam  in- 
veni8setdomunculam,tre8annostransegit  Inclusus. 

Cara  autem  contenderet  virtutis  augere  divitias. 


autem  stetit  in  columna,  noninduccbatquidemin 
animum  utdescenderet,  sed  alia  ratione  excogitavit 
utstaret.Namcumtrabem  quamdam  columnac  alli- 
gas8et,etseipsum  rursus  funibus  trabi  adaplnssct,sic 
quadragintadiesperpctuostransegit.Posthoicautem 
cum  major*»m  dcinceps  a  superis  gratiam  accopis- 
sct,  ne  hoc  quidem  opus  habuitauzilio  :  sed  stetit 
quadraginta  dies,  cibum  quidem  non  sumens,  sed 
alcritate  animi  et  diTinagratiaconfirmatus. 

Cumbos  ergo  tres  perpeluo9,ut  dixi  annos  inilla 
transegisset  domuncuia,  ab  hoctantopcre  sermoni- 
busjactatum  etcelebratum  venit  cacumen  ;  etcum 
septumcircumcircafierimandasset,  rcrroam  autem 
catenam   viginti  cubitorum  comparasset,  ct  ejus 


desideravit  similiter  ac  divini  homines  Moyses  et  ^  unumquideminitiumcuidampetrsemaximaeappen 


Elias,  jejunus  permanere  quadraginta  diebus  ;  et 
admirabili  Basso  conatur  persuadere,  quituncmul- 
tos  obiit  vicos,  et  qui  praeesset  iis  qui  erant  in  pa- 
gis  sacerdotibus^  ut  nihii  quidem  intus  relinquat, 
luto  autem  ostium  obruat.  Gum  is  autem  rei  refer- 
ret  dinicultatem,  et  moneret  ne  violentam  mortem 
existimaretesse  virtutcm,  estenim  id  crimen  et  ma- 
ximom  et  primum  :  Al  tu,  inquit,  o  Patcr,  repone 
mihi  decem  pancs,  et  hydriam  aquiT,  et  si  videro 
corpus  egere  alimento^  ero  eorum  particeps.  Fac- 
tum  est  ut  jussit:  et  illa  quidem  fuenint  reposita, 
ostiQm  autem  luto  est  obductum.  Finitis  autem 
diebos,  venit  quidem  ille  admirandus  et  homoDei 
Bassus  :  amoto  autcm  luto,  ostium  ingressusjnve- 
nitquidempanumnumerum  ;invenit  autemurnam 


disset,  alterum  autem  dextero  pcdi  adaptasset,  ut 
nec  si  vcllet  quidem,  abiretexlra  eoslimites,  in  eo 
degit,  coclum  assidue  visione  apprehendens,et  utca 
quaesunt  supra  cgbIos  contemplaretur  sibi  vim  afTe- 
rens  ;  mentis  enim  volatum  non  impediebat  ferri 
vinculum.  Postquam  autem  Moletius  (G9)  illo  admi- 
rabilis,  cui  tunc  mandata  crat  cura  cpiscopatus 
regionis  Antiochens  civitatis,  vir  cordatus,  et  pru- 
dentia  clarus,et  ingenii  solertia  ornatus,supervaca- 
neum  dixitesse  ferrum,  cum  sufflciatmens  ad  cor- 
pori  imponenda  rationis  vincula,cessit  quidem,  ct 
ejus  paruit  suasioni.  Gum  aulem  oeris  fabrum  ac- 
ccrsiri  jussisset,  praecepit  solvi  vincuIum.Cum  au* 
tem  tibias  quoque  adaptala  esset  pcllis,  no  corpus 
laidcrelur  a  ferro,  et  oporteret  cam   (fuerat  enim 


quoque  aqua  plenam,  ipsum  autem  jacentem,  ncc  C  consuta)  disirumpi,  dixerunt  se  vidi&iso  plus  quam 


spirantem,  et  necloqui  nec  moveri  potentem.  Spon- 
gia  ergo  petita,  cum  os  ea  faumectasset  eteluissct, 
ei  obtulit  divinarum  Sacramentorum  symbola  :  et 
sic  per  hcc  confirmatus,  surrexit,  et  modicum  ci- 
bi  sumpsit,  lactugas,  et  intybum,  et  his  similia 
paulatim  mandens,  etad  ventriculumtransmittens. 
Obstupefactus  itaque  magnus  ille  Bassus,  venit 
arl  8uumgregem,magnum  hocnarrans  miraculum. 
Habebat  enim  plus  quam  ducentossodalescum  nec 
eis  jumentum  habere  nec  molam  permisisset,  ne- 
que  aurum  ab  aliquo  oblatum  accipere,  neque  ali- 
quem  extra  fores  egredi,  aut  aliquid  ex  nesessariis 
empturum,  aut  aliquem  ex  suis  notis  visurum  ;sed 
intua  agere,  et  quod  a  divina  gratia  mittebaturali- 


viginti  maximos  cimices,  in  eo  tanquam  in  cavcr- 
na  delitescentes  ;  et  hoc  se  dicebat  vidissc  admi- 
randus  Meletius.  Ego  autem  hujus  memini,  hinc 
quoque  ostendens  magnam  viri  tolerantiam  ;  nam 
cum  possetpellem  manu  comprimerc,  et  omnes  fa- 
cilo  interimero,  molestos  morsus  toleranter  passus 
est,  in  parvis  se  lubenter  ad  majora  exercens. 

Gum  ergo  pervolaret  famain  omnes  regione8,con- 
currebant  omnes,  non  solum  vicini,  sed  qui  etiam 
multorumdierum  ilinercaberant ;  aliiquidempara- 
lyticos  afTcrcntes, alii  vcrosgris sanitatem petentes, 
alii  autem  utpatres  tierentrogantcs,  etquod  anatura 
non  acceperant,  ab  illo  volebant  acciperc  ;  cumque 
accipercnt,  et  quos    postulabant  impctrarent,  laeti 


mentum  acciperc.  Ilanclegem  inhDdiernumusque  D  quidem  redibant  quaeautcm  crantconsecutibencfi' 


diem  servant  sodales,  et  quamvis  crcTcrit  eorum 
numerus,  mandataqus  eisdata  sunt  non  transi- 
lierant.Ego  autem  ad  magnumtransiboSimeonem. 
Ab  illo  ergo  tempore  usque  in  bodiernum  diem 
(jam  autem  praeterierunt  viginti  et  octoanni)manet 
jejenasquadragintadies.Tempusautemetassuefac- 
tio  multumdetraxitde  labore,  solebatenim  primis 
dicbusstareet  Deum  laudare;  deindc  cum  propter 
inediamnonpossetamplius  corpus  pati  stationem, 
deinceps  sedere  et  divinum  peragereofncium,  pos- 
tremis  autem  850  dicbusetiam  accumbere.  Nam 
cam  paulatim  consumerentur  et  exstinguerentur 


cia  prasdicantes,  longeplureseadem  petiturosemit- 
tebant.  Sic  autem  omnibus  undiqucadvenientibus, 
ct  per  totam  viam  instar  fluminis  affluentibus,  vi- 
dcre  est  pelagus  hominum  in  illo  lococonstitutum, 
quod  fluvios  undequaque  excipit.  Non  solum  enim 
confluunt  qui  nostram  babitant  regionem,  sed  et 
Is  maelitae  et  Pers8e,etArmenii  quisunteissubjccti, 
et  Iberes,  et  Homeritcc,  et  qui  illis  sunt  interiorcs. 
Venerunt  auiem  multi  quoque  qui  babitant  extre- 
ma  Occidentis,  Hispani,  inquam,  ct  Britanni,  et 
Galli,  qui  quod  [cst  intermedium  occupant.  De 
Italia  enim  supervacaneum  est  dicere  ;  aiuntenim 


103 


DB  VITIS  PATBUM  LIEBB  IX. 


104 


Rom»,  quao  est  longe  maxima,  eam  fuisse  adeo  A  itaetiamsummuBRexuDiversorum.velutiquasdam 


omniumsermone  celebratum,ut  in  ofncinorum  om- 
nlbus  veslibulis  et  porticibus  ei  parvas  posuerunt 
imagiDPS  (79),  binc  sibi  praesidium  et  tutelam  pa- 
rantes. 

Cum  crgo  venirent  inumerabiles  (conabantur 
autem  omnes  contrectare,  et  ex  pellicis  iliis  vesli- 
busaiiquam  perciperebenedictionom),primum  qui- 
dem  absurdum  et  alienum  existimans  tam  insi- 
gnem  slbibaberi  bonorem,  deinde  etiam  rem  asgro 
fercns,  ut  nimis  laboriosam,  macbinatus  estillam 
in  columnastationem  zprimumqnidemjubens  a^di- 
ficari  sex  cubitorum,  deinde  duodecim,  poslea  au- 
tcm  viginti  duorum,  nunc  autem  sex  et  triginta  '. 
Gupit  enim  in  coBlum  evolare,  et  ab  bac  lerrenali- 
bcrari  conversatione. 

Ego  autem  nec  absque  divino  coosilio  existimo 
banc  factam  fuisse  stationem.  Quamobrem  eos  bor- 
torquireprehendendistudiodelectantur,utlinguam 
suam  rerrenent,et  non  temerceam  fcrripermitlant, 
sod  potius  considerentquod  ssepe  taliamacbinatus 
est  Dominusuteis  prodesset  qui  sunt  socordiorcs. 
Etenim  jussit  Isaiamambularenudum  etnudispc- 
dibu3(/«ai.  xx);  Jeremiamlumbiscingulumcircum- 
ponere,  et  sic  incredulis  offerre  prophetiam  {Jerem 
xui),  et  aliquando  etiam  lignea  collaria  et  ferrum 
collo  imponere  {Jercm.  xxvii);  Quinetiam  Oseequo- 
que  uxorcm  accipere  fornicariam,  et  rursus  amare 
mulierem  fornicariam  et  adulteram  {Osee  i)  :  et 
Ezecbielisuperdexterum  latus  cubarequadraginta 


flguras  ac  cbaracteres,  h&o  nova  et  multiplicia  vi- 
vendi  instituta,  pieteti  veraeque  religioni  adjiciens, 
non  solum  fldei  alumnorum,  sed  eorum  qui  labo- 
rant  morbo  incredulitalis,ad  iaudandum  linguas  ex- 
citat.  Et  quod  ita  se  babeat,  non  solum,  verba  tes- 
tantur,  sed  etiam  res  ipsae  clamant.  hmaelilarum 
enim  milliainumerabilia,quae  impietatis  serviebant 
caligini,illa  in  columna  illuminavit  statio.  Nam  ve- 
luti  super  candelabrum  aiiquod  posita  bsc  Incer- 
na  lucidissima,solis  instar  emisi t  circumquaque  ra- 
dios ; ct est,  ut dixi,  videre Iberos  venientes,etPer8as, 
et  Armenios,  et  divinum  baptismum  accipientes.Is- 
maelitae  autemturmatim  vcnientes,  ducenti  simul 
et  trecenti  et  nonnunquam  etiam  mille  :  errorem 
|.  quidem  patrium  negant  cum  clamore  :  quae  autem 
iili  coluerant  simulacra,ante  magnumillud  lumen 
contercDteSy  ct  Veneris  Orgiis  renuntiantes(abalt«i 
enim  repetitis  tcmporibus  acceperantcultum  bujus 
dffimonis)divina  percipiunt  sacramenta  ;  leges  acci- 
pientes  adivina  illa  lingua,  et  patrios  rilus  valere 
jubentes,  asioorumque  agrestium  et  camelorum 
csum  abnegantes.  Eosque  ego  et  vidi  etaudivi  et  pa- 
triam  impictatcm  abnegantes,et  doctrins  evangcli- 
coc  assentientes. 

Semei  autem  maximum  adii  periculura  ;  ipse 
cnim  els  dixit  ut  ad  me  accederent,  et  sacerdota- 
lem  accipcreot  benedictionem,  dicens  fore  ut  ma- 
gnum  hincfructum  perciperent.Gumilliautempau- 
lo  magis  barbariceooncurrissent,  alii  quidem  ante 


dies,  et  supcr  sinistrura  centum  et  quinquaginta  trahebant,  alii  vero  pone,aliiautemexobliquo:qui 
{Eiechiv),  et  rursum  murum  perfodere,  et  fugicn-  ^  autemalii8aberantlongiu8,irruente8,etmanuspro- 
temcxire,ctsibidescriberecaptivitatem(£;&(*c/A.xii); 


quinetiam  ensem  aliquandoacuere,ctcocaputrade- 
ro,  et  in  quatuor  partes  capillos  dividere,  et  alios 
quidem  huic,  alios  vero  illi  disiT\b\iere{Ezech  v),ue 
omniarecenscam.  Unumquodqucautemhorumjus- 
sit  QeriRector  universorum,eos  qui  sermonis  non  pa- 
rebant,  nec  utprophetiasaudirentin  animumindu- 
ccbant,admirabilitatespectacuIicoIligenset  ut  divi- 
na  M51  responsaaudirent,efnciens.  Quis  enimnon 
obstupuit,cumvideretdivinumhominemnudum  in- 
gredicntem  (71)?  Quisautem  non  desideravitscire 
causam  curhoc  fioret?  Quis  autem  non  est  perconta- 
tuscurrornicariamprophetasecumhabitarepatcre- 
tur. 


tendente8,aliiquidembarbamveIlebant,aliiverove8- 
tesapprehendebant;etavehementioriiilorumadi(u 
fuissero8uiTocatus,ni8i  ille  clamorem  edens,omnes 
dispersissset.  Talem.qu»  a  dicacibusirrideturho- 
minibus,columna  effudit  utilitatem, et  tantum emi- 
sit  radium  Dei  cognitionis  in  mentes  barbarorom. 

Scio  ctiam  aliud  ab  eo  fuisse  factum  ejusmodi . 
Obsecrabat  una  tribus  divinum  bominem,  ut  depre- 
cationem  quamdam  et  benedictionem  emitterct  sus 
tribus  prsfecto  :  alia  autem  quoe  aderattribus  con- 
tradicebat,dicensnon  oportereilli  emitti  benedictio- 
nem,  sedei  qui  praeest  suaetribui ;  illum  enimesse 
injustissimum.huncveroalienum  ab  injustitia.Gum 


Quomodo  ergo  universorum  Deus  jussit  illorum  D  autemintereosraagnafuissetconlentio,etbarbarica 
unumquodquofieriyCuramgerenseorum  qui  ignave 
et80Corditervivebant;itaetiamhocnovum  etadmi- 
rabile  procuravitspectaculum,  reinovitateetadmi- 
rabilitate  omnes  trahcns  ad  spectandum,et  efficiens 
ut  advenientibuscredibilis  exhiberetur  admonitio. 
Novitas  cnlmspeclaculi  estpignussufficiens  doctri- 
nae;et  qui  venitad  spectaculum,cumresdivinasdo- 
tusfueritrecodit.Et  quemadmodumiiquibusobtigit 
ut  esscnt  reges  bominum,  post  aliquam  temporis 
conversionem  mutant  imagines  nummorum  ;  ali- 
quando  quidem  leonum  cxprimentes  imagines,  ali 
quando  autemstellarum,  etaliquando  angelorum, 
novochaactcre  tentuntes  aurum  reddere  pretiosius: 


decertatio,  tandem  in  se  invicem  irruerunt.  Kgo 
autem  prolixaususoratione,  suadebam  utquiesce- 
rent;utpote  quod  vir  divinus  sufficeret  ad  dandam 
et  huio  et  illi  benedictionem.  Sed  hi  quoque  dice- 
bant  non  oportere  illum  hanc  assequi,  et  illi  ca 
alterum  privare  conabantur.  Cum  ois  autem  de- 
super  esset  minatus,  eos  canes  vocassel,  vix  ee- 
davit  contentionem.  Haec  autem  dixi,  valens  os- 
lendere  quanta  esset  eorum  animi  fides.  Non  enim 
Bic  inter  se  insaniissent,  nisi  divini  viri  benedio- 
tionem  credidissent  maximam  habere  virtutem. 

Vide  autem  aliud  quuque  miraculum  quod  fuit 
valde  celebratum.  Quidam  enim  ingressus  (  erat 


^  Gedrenus  haec  habet  verbo  tenus,  anno  52  Theodosii. 


106 


PHILOTHBUS,  snrs  THB0PHILB8. 


106 


ADtem  hia  quoqne  Saracenorum  nniaB  tribus  praBfe-  A  ^um  ailaturam  cum  divina  clementia  mox  eequatur 


ctus)8uppiexpetebatadiviDocapiteut  cuidam  opem 
ferret,  cui  in  via  eranl  paralysi  soluta  membra  cor- 
poris.  Dicebat  autem  eum  morbum  ei  accidisse  in 
Callinico  (est  autem  in  castillum  maximum).  Cum 
is  itaque  ruissetaliatusin  medium,  effecit  utnega- 
ret  impietatem  majorem.  Ubi  autom  iubenter  obe- 
diit,et  quod  Jussus  fuerat  implevit  rogavit  an  cre- 
deret  Patri,  et  unigenito  Filio,  et  sancto  Spiritui. 
Gum  is  autem  se  confessus  essetcredere :  His,  in- 
quit,creden8  appellationibus,  surge.  Postquam  au- 
tem  sorrexit,  jussit  ut  tribus  praefectum  suis  fcrret 
humeris  usque  ad  ipsum  tabernaculum  (habuit  au- 
tem  corpuB  maximum),  et  ilie  quidem  eo  accepto, 
aiatim  abiit.  Qui  autem  aderant,  ad  Oei  laudes  iin- 


supplicium.  Cum  autem  trigiotadieBpraeteriissenl, 
innumerabilis  quidem  supra  stetit  multitudo,  ut 
etiam  radium  dissecarent,  et  umbra  olTunderenl ; 
idque  omncs  plane  ct  perfecte  vidimus:  solum  an- 
tom  dedit  damnum  bcsiiarum  pascuis^  cibum  au- 
tom  liominum  nulla  ox  pnrte  l<Tsit. 

Jam  vero  mihi  quoquequi  ad  aliquo  oppugnabar, 
significavit  ante  quindecim  dics  futurum  belli  flnem: 
et  prsedictionis  (72)  veritatem  didici  experientia. 

Quin  etiam  ei  aliquando  vise  sunt  dus  virg» 
quac  ferebantur  quidem  de  ccclis,  in  terram  autem 
Orientalem  cadebant  et  Occidentalem.  Hanc  autem 
Persicaeet8cythicsgenlis  in  imperium  Romanorum 
insurrectionem  signiflcavit  vir  divinus,  et  iis  qui 


guas  moverunt.  Iloc  autem  jussit,  Dominum  imi-  g  aderant  effatusest  visionem  ^multisquelacrymisel 

taas,  qui  jussit  paralytico  ferre  lectum  (Malth.  ix). 

Dei  imitationem  nemo  vocet  tyrannidem.Est  enim 

▼ox  eJQS :  Qui  credit  in  me,  opera  quee  ego  facio 

ille  quoque  faciet,  el  majora  his  faciet  {Joan,  xiv). 

Elenim  huJus859promissieventum  vidimus.  Nam 

cum  umbra  Domiui  uoquam  fecerit  miraculum, 

magni  Petri  umbra  et   mortem  fregit,  et  morbos 

exegit,  et  fugavit  dsemones.  Sed  Dominus  et  haec 

per  8U0S  servos  fecit  miracula  ;  et  nuncquoque  si- 

militer  ejus  utens  appellatione,  divinus  Simeones 

inDumerabiiia  efflcit  miracula. 

Accidit  enim  ut  aliud  quoque  flcret  miraculum, 
priore  minime  inferius.  Ex  iis  enim  qui  in  nomcn 
salutare  DominiChristicrediderantjquiBdamlsmae- 
ita  non  obscuro  loco  natus,  Deo  voturo  fecerat,  hoc 
diyino  viro  teste.  Pollicitus  autem  erat,  futurum  ut 
se  deinceps  perpetuoabstineret  ab  esu  cujusvis  ani- 
mati.Hoc  promissum  nescio  quomodo  quodam  teni- 
poretransgressus^occisam  avem  aususestcomcdere. 
Cum  Deusautem  perincrepationem  eum  ad  conver- 
sionem  voluissetdeducere^etsuum  famulum  hono- 
rare,  qui  fuerattestis  promissiquod  is  fuerattrans- 
gressus,  mutata  est  in  lapidis  naturam  caro  avis, 
adeo  ut  nec  si  vellet  quidem  deincepseo  vesci  pos- 
set.  Quomodo  enim  potuisset^cum  lapiduisset  quod 
ad  cibum  sumptum  fueratcorpu8?Hoc8dmirando 
in  incredibili  spectaculo  obstupefactusbarbarus^ad 
sanctum  venit  quam  cclerrime,  quod  eral  occultum 
peccatuminlucem  proferens,et  suam  transgressio- 
nem  omnibus  enuntians,et  delicti  a  Deo  petens  ve- 


precibus  assiduis  repressit  plagas  quarum  intenta- 
bantur  min»  in  orbem  terrae.  (lens  quidem  eerte 
Persarum  jam  armata,  et  parataad  Romanos  inva- 
dendos,  eisdivina  adversantevoIuntate,a  ccepto  cst 
retardata,  et  intrinsecus  in  malis  propriis  occupata. 
Cum  autem  sciam  plurima  alia  ejusmodi,  ea 
praetermittam,  orationis  vitans  prolixitatcm  :  sufG- 
ciunt  hso  quidem  certead  ostendendam  spiritalem 
ejus  mentis  comtemplationem. 

Ejus  quoque  fuitmagna  fama  apud  regem  Persa- 
rum  :  ut  enim  narrarunt  legatiqui  ad  ipsum  vene- 
runt,diligcnter  sciscitabatur  qu8enam  essetejus  vi- 
ta,et  qusenam  miracula.  Dicunt  autem  ejusquoque 
conjugem,  et  pctiisse  oleum  dignatum  ejus  bene- 
dictione,  ct  tanquam  donum  maximum  accepisse 
Quin  etiam  omoes  regis  asseclae  et  a  fama  commo- 
ti,  et  multas  in  eum  a  magis  adornatas  accipientes 
columnias,  diligenter  rogabant ;  et  cum  intellexia- 
scnt,  virum  divinum  nominabant.  Gaetera  vero  tur- 
ba,et  ad  muliones  accedenteset  ad  famuloset  mi- 
lites,  et  pecuniam  offerebant  et  rogabant  ut  esseuk 
participes  olei  benedictionis. 

Ismaelitarum  autem  regina  cum  esset  sterilis,  ct 
cuperet  fllios^  primum  quidem  misso  aliquo  exiia 
qui  valebant  dignitate  et  auctoritate,  obsecravit  ut 
matcr  flerct.  Postquam  autem  assecuta  est  petitio- 
nem,  et  peperit  ut  cupiit,  aceepto  rege  qui  natua 
fuerat^  profecta  cst  ad  divinum  senem  ;  et  quoniam 
non  licebat  mulieribus  ad  cum  accedere,  ad  eum 
misso  infante,  rogavit  ut  consequeretur  ejus  bene- 


niam,et8anctiauxiliuminvocans,utoronipotentibus  D  dictionem:  Tuus  enim,  inquit,  est  hic  actus  (73). 


ania  precibus  ipsum  peecati  vinculum  exsolveret. 
Ifulti  autem  id  videre  miracuium,  qui  avi  partem  ex 
OMe  et  lapide  constantem  viderunt  in  ejus  pectore. 

Non  solumautem  fui  6pectatormiraculorum,sed 
ttiam  auditoreorum  que  praedictasunt  futura.  Et- 
enim  eam  quasfuit  siccitatem.et  magnam  illius  an- 
ni  aterilitatem,  et  eam  qus  consecutaest  simul  fa- 
memet  pestem,  duobus  annis  ante  prsdixit,  dicens 
te  pravidisse  virgam  qus  iofligitur  bominibus,  et 
flagella  que  per  eam  intentantur.  Porro  autem  alias 
qaoqae  significavil  irruptionem  ejus  qui  bruchus  seu 
emoa  dicitur^et  eam  non  esse  magnum  detrimen- 

patroiu  liXxiy. 


Ego  enim  obtuli  cum  lacr^-mis  semen  oraiionis ;  tu 
autem  semen  effecisti  nanipulum,  cum  divino 
gratis  inibrem  altraxisses  per  deprecationem. 

Sed  quousque  conor  metirialtludinem  maris  At- 
lantici  (74)?  Nam  sicut  eam  non  possunl  homines 
dimetiri,  ita  narrationem  exsuperant  quae  ab  Ulo 
flunl  quotidie.  Ego  autem  ejus  ante  haec  omnia  ad- 
miror  tolerantiam  ;  noctu  enim  et  interdiuita  bM, 
ut  videatur  ab  omnibus.  Ablatis  cnim  foribus,  et 
non  minima  parte  ambitus  dissoluta,  proponitur 
omnibus  spectaculum  novum  et  admirabile :  nuno 
ft5S  quidem  stans  longo  tempore,  nunc  autem  fre- 


107 


DB  VITIS  PATRUM  LIBER  IX. 


108 


quenier  se  incurvans,  et  Deo  offerens  adorationem.  A  niodi,Gunt  posthoram  nonam.  Totam  enim  noctem 


Jam  vero  multi  quoque  ox  astantibus  enumerant 
has  adorationes.Semelautemquidam  cxiis  qui  me- 
cum  erant,  cum  enumerasset  mille  et  ducentas  et 
quadraginta  quatuor,  deindc  lapsus  esset  destitit 
numerare.  Semper  autem  se  inclinans,  prope  digi- 
tospedumfrontera  admovet.Nam  cum  venlersemei 
in  hebdomada  alimentum  accipiat,  idque  exiguum, 
quantumestdivinorumsacramentorumparticipatio, 
dorso  concedit  ut  facile  inflectatur.  Aiunt  uutcm  ei 
ez  statione  in  altero  pode  enatum  esse  ulcus  chi< 
ronium,et  illincassiduo  plurimam  excerni  saniem. 
Sed  nihii  quod  ei  accidit,  reprimit  philosopbiam  ; 
sed  fert  forti  et  generoso  animo  voluntaria,  et  in- 
voluntaria,  alacritate  animiethdec  et  illasuperans. 

Hoc  autem  ulcus  coactus  quoquo  est  aliquand 
alicui  ostendere  (75).  Dicam  autem  causam.  Venit 
ab  Arabena  quidam  vir  bonus.  elhonoratusCbristi 
ninisterio.  Is  cum  ad  illud  pervenisset  cacumen  : 
Dic  mihi^  inquit,  per  ipsam  vcritatem,  quae  homi- 
num  genus  ad  se  convertit,  esno  bomo,  an  natura 
incorporea?  Gum  autem  qui  aderant  segre  ferrent 
interrogationem,  omnes  quidem  jussit  tacere ;  ad 
illum  autem  dixit:Gurbanc  mibi  proposuisti  inter- 
rogationem  ?  Gum  autem  dixisset :  Quoniam  omnes 
vulgo  jactare  audio,  te  neque  comedere,  nec  dcrmi- 
re;  utrumque  autem  est  hominum  proprium,nemo 
enim  qui  hac  sit  natura  praeditus  vixerit  absque 
alimento  et  somno.  Ille  autem  jussil  quidcm  sca< 
las  admoveri  columnse,  illum  autera  ascendero  :  et 


et  diem  usque  ad  nonam  orat  perpetuo.Postnonam 
autera^  primum  quidem  divinam  doctrinam  exhibet 
pra3sentibus;deinde,auditauniu8Cujusquepelitione, 
cumaiiquasfcceritcurationes,componitliteseorum 
inter  quos  estcontroversia.  Gircaoccasumautem  so- 
lis  deinceps  incipit  convenireDominum.Sedquam- 
vis  in  his  versetur,  ct  ha?c  omnia  faciat,  nec  sanc- 
tarum  ecclesiarum  curam  abjicit  et  providentiam, 
aliquando  quidem  pugnanscumimpietategentium, 
aliquando  autem  frangens  Judffiorum  audaciam  (77), 
aliquando  quidem  fundensacprofligansturmasha- 
reticorum,etaIiquando  autem  debisscribensadim- 
peratorem,aIiquandoautem  presides  acmagistratns 
ad  divinum  zelum  excitans,aliquando  autem  ipsis 
^  quoque  ecclesiarnm   pastoribus  majorem  gregia 
curam  gerere  praecipiens. 

Umc  autem  sum   persecutus,  ex  gutta  conatus 
ostendere  pluviam  (78),  et  iis  qui  hsec  scripta  lege- 
rint,  tanquam  indice   gustandam  prsebere  meliis 
dulcedinem.  Quo!  autem  decantantur  ac  celebrantur 
abomnibus,easuntiis  longeplura.Sed  non  sum  om- 
nia  scribere  pollicitus,  sed  paucis  ejus  vitae  instituti 
ostendere  formam  et  cbaracterem.  Gonscribent  au- 
tem,  ut  est  consentaneum^  alii  quoque   bis  longe 
plura. 

Gum  post  bsec  autem  diu  vixisset  (79),  et  multis 
miraculis  et  laboribus,  ardoreque  solis  et  hiberna 
glacie,  et  vehementibus  ventorum  insultibus,  et  hu- 
mana3  naturae  imbecillitate,  soius  ex  omnibus  qui 


primumquidemmanus  aspicere.deindeintra  pelli-  p  unquam  fuerunt  mansisset  inexpugnabilis,  post- 


ccum  illum  amictum  manum  mittcre,et  videre  non 
solum  pedes,  sed  etiam  ulcus  iilud  gravissimum. 
Gum  autem  homo  vidisset,  et  admiratus  esset  ulce- 
ris  magnitudinem,  et  ex  eo  didicisset  quomodo  su- 
mat  nutrimentum,  illinc  quidem  descendit,  ad  me 
autem  veniens  narravit  omnia. 

Infestis  autem  publicis  aliam  quoque  ostendit  to- 
lerantiam.  Nam  post  occasum  solis,  donec  is  rur- 
sus  venerit  ad  horizontem  occidenlalem,  manibus 
in  coelum  extensis  stat  tota  nocte  (70),  nec  a  som- 
no  delinitus,  nec  a  labore  superalus.  In  tantis  au- 
tem  laboribus,  tantaque  rerum  gcstarum  magnitu- 
dinc  et  miraculorum  multitudine,  et  tanta  morum 
modestia  ac  moderatione  praeditus,  ac  si  sit  digni- 
tate  postremus  omnium  bominum.  Praeter  modcs 


quam  eum  deinceps  oportuit  esse  cum  Gbristo,  et 
immensorum  certaminum  coronas  accipere,  quod 
homo  quidem  esset,  morte  confirmavit  iis  qui  non 
credebant:  mansitautem  etiam  post  mortem  im- 
mobilis  ;  et  in  CGclum  quidem  anima  pervenerat, 
corpus  autem  ne  sic  quidem  caderc  sustinuit ;  sed 
854  rectum  stetit  in  loco  certaminum,  tanquam 
invictus  alhleta,  nulla  parte  membrorum  volens 
terram  tangere.  Sic  Gbristi  athletis  manet  etiam 
post  mortem  cum  eis  simnl  versans  victoria. 

Variorumcertemorborumcurationes,etmiracula, 
et  divinarum  virtus  operationum,sicut  quando  erat 
superstes,ita  nunc  quoque  riunt,non solum  apud  lo- 
culos  sanctarum  reliquuarum,sed  etiam  apud  sum- 
msc  ejus  virtutis  ct  diuturna;  decertationis  moni- 


tiam  aulem  et  facilis  ad  eum  patet  aditus,  et  est  ^  mentum;magnam,inquam,  illam  etcelebratam  co- 


affabilis et  suavis ;  et  respondct  unicuiquecorum  qui 
loquuntur,  sive  sit  opifex,  sive  mendicus,  rive  rus- 
ticus.  A  munifico  autem  et  liberali  Domino  accepit 
etiamdonumdoctrina3:etbis  quotidie  facicns  admo- 
nitiones,  irrigat  aures  eorum  qui  audiunt,  pulcbre 
admodum  loquens,  etdivini  spiritus  exbibcnsdis- 
ciplinam;et  jubens  in  ccclum  suspicereetevoIare,et 
aterradiscedere,etregnumquod  cxspectaturvisione 
apprehcndere,  et  gehennas  minas  timere,  et  terrena 
contemnere,  et  futura  exspcctare.  Licet  autem  eum 
quoque  videre  judicantem,  et  rectas  et  justas  feren- 
tem  sententias.  Uflec  autem  et  qu»  sunt  hujusmo* 


lumnamhujusjuslietlaudibuscelebrandiSimeonis. 
Gujus  sanctis  intcrcessionibus  cupio  ut  ego  adju- 
tus  in  his  sanctis  perseverem  laboribus:  Denmque 
precor  qui  est  communis  ornatus,  et  est  splendor 
pietatis  et  vera3  reiigionis,  ut  et  mea  vita  corriga- 
tur,  et  ad  evangelicam  vitae  formam  dirigatur. 

GAPUT  XXVII. 

BARADATUS  (80). 

Etcommunis  hominumhostis  invenitmultasvias 
vitii,universamhumanamnaturamstuden8penitu8 
perdere ;  et  pietatis  veraequffi  religionis  alumni  mol- 


109 


PHILOTHBUS,  8IVE  THflOPHILBS. 


110 


tas  et  diveraas  ezcogitaf ere  scalasquibusin  ccelum  A  P^re  circa  ipsum  lalus  montis.  8io  enim  quantum 


asccDderetur.  Alii  quidem  per  classes  decertantcs 
(snnt  autem  hi  ccBtus  innumerabiles)  incorruptis 
fruuntur  coronis,  et  desideratum  ascensum  conse. 
quuntur.Alii  autemvitamamplectentes  monasticam 
el  ccm  Deo  solumioqui  meditante8,et  nullamcon- 
Bolationem  humaDam  participanteB,sic  victorespu- 
blice  renuntiantur.Aliiautemin  tabernaculiSjet  alii 
in  tuguriis  degentes,  Deum  laudibus  celebrant.Alii 
vero  amplecluntur  vitom  in  antris  etspeluncis.Multi 
autem,  ez  quibusaliquorum  meminimus,  non  an- 
trum.  non  tabemaculum,nonspeluncam,non  tugu- 
riom  habere  decreveruntysed  nudo  aeri  sua  corpora 
mandantes,  contrarias  qualites  tolerant  aliquando 
quidem  summo  gelu  coDcreti,aliquando  autem  igno 


sibi  damnum  mens  conciliatquea  tumet  et  ardet  in- 
solentia.  Hsc  est  in  summa  ejus  philosophia. 

Cui  concedatur  ut  creseendopossit  metam  cursus 
attingore.Bstenimcommunis  piorum  laelitiayhorum 
qui  viotoria  potiti  sunt  gloria.Mihi  autem  detur  ut 
eorum  sutTultus  precibus,  non  sioi  procul  ab  hoc 
monte:  sed  paulatim  conscendam,  et  me  eorum 
cootemplationis  voluptate  expieam. 

CAPUT  XXVIII. 

TBALELiEUS  (81). 

Neque  Tbalelcei  silebo  narratiooem,  est  enim  ple- 
num  miraculospectaculum.Non  solum  autem  alios 
audivit  narrantes^sed  etiam  ipse  vidit  admirabile  et 
praateropinionemspectaculum.Namcumvigintista- 


radiorum  exusti  Jam  vero  eorum  quoque  rnrsus  est  g  ^jjg  ppocul  a  Gabalis  (ea  est  autem  urbs  parva  etele- 

gans)  tumulum  quemdam  occupasset,  in  quo  erat 
templum  dedicatum  855  daemonibus,  et  quod  ab 
iis  qui  jam  erant  untiquitus  impii,multishonoraba- 
tur  8acrificiis,parvum  quoddam  flxit  tuguriuro.Sce- 
leratos  autem  illos  et  exsercrandos  perpetuo  cole- 
bant,utdicebant,magnameorum  crudelitatem  cultu 
placare  adnitentes.  Multis  enim  perniciem  alTere- 
bant,  etiis  qui  accedebant,et  iis  qui  erant  vicini  ; 
nec  solum  hominibus,sed  et  asinis,  et  mulis,et  bo- 
bus,  et  ovibus;  non  cum  bestiis  bellum  gerentes,sed 
pcr  eas  quoque  bominibus  tendentes  insidias. 

Tunc  ergo  cum  eum  vidissentadvenisse,perterrere 
quidem  conabantur,  sed  non  poterant,cum  et  eum 
muniret  fides,  et  pro  eo  pugnaret  gratia.  Rabie  ita- 


Bita  diversa.Nam  alii  quidem  stant  assidue,alii  ve- 
ro  in  sessionem  et  stationem  diem  dividunt:  et  alii 
quidemseptis  qoibusdam  inclusi,fugiuntmuItorum 
congressionem  ;  alii  vero  nullo  hnjusmodi  utentes 
tegumento,  propositi  sunt  omnibus  qui  eos  volunt 
contemplari.Unumquodque  autem  horom  in  prse- 
aentia  necesse  habui  persequicum  admirabilis  Ba- 
radativellemvitam  conscribere.Is  enim  excogitavit 
novas  rationes  ezercendae  tolerantiae. 

Nam  cum  primum  quidem  longo  tempore  se  in- 
clusisset  in  domuncula,  sola  divina  fruebatur  con- 
templalione.Iilinccum  rupemoccupasset  imminen- 
temyet  parvam  quamdam  arcam,nec  justa  quidem 
symmetrla  corpori  congruentem,ex  lignisconstru- 


zi8set,in  ea  vitam  degebat^deorsum assidue  incur-  p  que  et  furore  repleti  in  eas  quse  tunc  illic  plantata) 


vari  coactus.  Non  habebat  enim  allitudinem  ejus 
longitudini  justa  proportione  convenientem,  Non 
erat  autem  ea  compactaasseribus,  sed  erat  aperta 
similiter  atque cancelli;  et  eratsimilis  fenestris  qu» 
latiores  habent  ingressus  luminis.  Quorcirca  nec  a 
pluviffi  erat  impetu  libera,  necerat  tecta  a  flamma 
solis :  sed  ulraque  non  minusadmittebat  quam  alia 
qu8B  sunt  8ub  divo;  in  boc  autem  solo  ea  superabat, 
quod  accederet  labor  inclusionis. 

Gam  autem  longum  tempus  hoc  modo  transegisset, 
postea  egressus  est,  cedens  precibus  divini  Theo- 
doti,  cni  obtigerat  pontificalis  sedes  Antiochena. 
Stat  autem  assidue  manus  in  coBlum  extendens,  et 
uniTenorum  Deum  laudans  :  totum  corpus  tunica 
pellicea  contegens:  clrca  nasum  autem  solum  et  os^ 
relinquit  modicum  ingressum  spiritui,  ut  respiret, 
communem  aerem  ezcipiens,  quoniam  humana  na- 
tura  noQ  posset  aliter  vivere  :  omnem  autem  eum 
laborem  sastinet,cum  non  sitcorpore  valde  robusto, 
sed  valetudinario  et  multis  morbis  obnoxio.Fervens 
autem  animi  alacritas,  et  divino  amore  incensa 
cogit  ut  laboret  qui  non  potest  laborare. 

Jam  vero  sapientia  quoque  et  intelligentia  orna- 
tasy  optime  et  interrogat  et  respondet,  et  ratiocina- 
tar  Donnunquam  melius  etpotentius  iis  qui  Aristo- 
telieoa  legere  labyrinthos.  Cum  eit  autem  in  ipso 
summo  virtutis  fa8tigio,non  sinit  ut  arrogantia  si- 
mul  efferatur  spiritus,  8ed  Jubet  eum  deorsum  re- 


D 


erantarbores  feceruntimpetum;in  illo  autemtumu- 
10  multa3  erant  ficus  etoles  quseflorebant.Ex  iis  di- 
cunt  plus  quam  quingenlas  repente  fuisse  evulsas; 
audivique  plures  vicinos  agrcstes  id  narrantes,  qui 
olim  quidem  detinebantur  caligine  impietatis,pcr 
ejus  autem  doctrinam  et  miracula  acceperuntlucem 
Dei  cognitionis.  Quoniam  autem  cum  hocfecissent 
perniciosi  et  scelerati  daimones,  non  exterruerunt 
atheletam  philosophiGe,rursus  in  eum  alias  paravere 
machinas.  Noctu  enim  ulutantes,et  lampades  osten- 
tantes,  conabantur  perterrefacere,  et  ejus  rationem 
perturbare.  Ubi  autem  risit  omnes  eorum  insultus, 
eo  postea  relicto  efTugere. 

Isautem  cum  duas  rotas  construzisset^qusduo- 
rum  cubitorum  habebant  dianietrum,asseribus  non 
inter  se  compactis,8ed  di8junctisetseparatis,ambas 
rotas  conjunzit.Deindecum  intus  sedisset,et  cuneis 
et  clavis  disjunctas  illas  confizisset  tabulas^sub  dio 
rotamappendit,tribus  aliisaltis  lignisinterramde- 
nxis,etsuperioribuseorum  initiis  aliis  ligniscom- 
missis,  elin  eorum  medio  dupliciilla  rota  alligata, 
etsublimeelata.Hujusautem  spatium  quidem  quod 
est  interius,habet  quidem  cubitorum  duorum  altitu- 
dinem,  cubitivero  latitudinem.In  eo  sedens  vel  po- 
tius  suspensu8,annis  jam  fuitdccem  perpetuis.Cum 
autem  corpus  habeat  mazimum,  ncquesedens  qui- 
dem  potest  collum  erigere,  sed  semper  sedet  incur- 
vatusy  genibus  habens  affizam  faciem. 


111 


DB  VITIS  PATRUM  LIBBR  IX. 


112 


Ad  eam  cum   venissem,  inveni  quidem  eum  ex  A  estfenestra.per  quam  necessarium  856  alimentum 


Evangeliis  colligentem  utilitatem;eum  auteminter- 
rogavi,  cupiens  scire  causam  illius  novi  vitae  insti- 
tuti.  lile  autem  Graaoa  lingua  usus,  erat  enim  Cilix 
genere:  Ego,  inquit,  multis  peccatis  obooxius,  et 
credens  suppliciisquorum  minae  sunt  intentat<B,boc 
vit(B  genus  excogitavi,  boc  agens  ut  casligetur  cor- 
pus  pmnis  mediocribus,  ut  eripiar  a  magcitudine 
earum  qus  espectantur.  Sunt  enim  illas  graviores 
non  solum  quantitate.sed  etiam  ipsa  quaiitate,sunt 
enim  involuntaris.  Quod  autem  ab  invito  fit,  id  est 
valdemolestum;quodauteme8tvoluntarium,etiamsi- 
sit  laborio8um,minorem  aCfert  dolorem;sponte  enim 
suscipitur,  sed  non  labor  violentus.  8i  Bis  ergo,in- 
quit,parvis  molestiis  minuero  eaquas  exspeotantur, 


accipiunt  ;  et  cum  iis  qu»  ad  ipsas  veniunt  coUo- 
quuntur  mulieribus.Ad  eam  aulem  congressionem 
deflnitum  est  tempus  Pentecosles,  aiio  autem  tem- 
pore  vitam  amplectuntur  quietam  :soIa  autem  Ma- 
rana  loquitur  cum  advenicntibus  ;  alteram  autem 
nenio  audivit  unquam  loquentem.  Ferrum  autem 
gc8tant,et  tantum  onus  ferunUut  Gyra,  cui  corpus 
obtigit  imbeciiiius,  ad  terram  usque  incurvetur,  et 
corpus  minime  possit  erigere.Uabent  autem  vela 
maxima,utretro  quidemtrabantur,et  pedes  omnino 
contegant,  anlerius  autem  usque  ad  ipsam  zonam 
demittantur,  vultum  simul  et  coilum,  et  pectus^et 
manus  occultantia  penitus. 
Easegosape  vidi,intraJanuamintromissu8;jus8e- 


hino  magnumlucrum  referam.His  auditis,  ejus  in-  ^  runt  enim  mibi  aperiri,sacerdolii  dignitatem  hono- 


genii  solertiam  valde  sum  admiratus,quod  non  solum 
jam  facta  septa  transiiiebat,sed  etiam  ex  sealiaex- 
cogitabat  certamina;  etquod  nonsolum  decertabat, 
sed  eorum  etiam  oausas  sciebat,et  alios  docebat. 

Jam  veromulta  quoque  miraculaperejus  preces 
fieri  dixerunt  accols^non  solum  hominibus,  sed 
etiam  camelis,  et  asinis,  et  multis  curationem  ^er 
eum  adipiscentibus.Hincuniversailla  gens  quaeim- 
pietate  detinebatur,  paternum  quidem  abnegaviter- 
rorem,divinffl  autem  lucis  accepit  splendorem.  His 
utens  administris,  ettemplum  dfiemonumdiruit,et 
maximam  aedem  excitavit  victoria  insiguibus  marty- 
ribus,iis  qui  dii  falso  nominabaotur,  divos  oppo- 
nens  mortuos. 

Ilorum  concedatur  intercessionibus  ut  hic  cum 


rantes.Vidi  ergo  illud  ferri  pondus  quod  nec  a  viro 
quidem  forti  el  robusto  ferri  posset;  et  cum  vehe- 
menterrogas8em,tunc  quidem  auferre  potui:  post- 
quam  autem  recessimus,  id  rursus  suis  membris 
impo9uere,  collo  quidem  collare,  lumbis  autem 
zonam,  manibusautem  et  pedibus  ea  qus  sunt  eis 
attributa.Uoc  modo  autem  vivunt,  non  quinque  so- 
lum|veidecem  solistransactisannis,sedquadraginta 
duobus.Et  cum  tanto  tempore  decertaverint,  tan- 
quam  quae  nuper  certamina  attigerint,  delectantur 
sudoribus.Visioneenim  apprehendentes  sponsi  pul- 
ohritudinem,  faciie  ferunt  cursus  laborem,  et  pro- 
perant  pervenire  ad  iinem  certaminis  :  videnles  in 
illo sturedilcctu  m,et ostendentem coronam victoriaB 
Ea  de  causa  el  imbris,et  nivis,  et  solis  excipientes 


eadem  victoria  certaminum  terminum  occupet,  et  C  inQpetum,non  cruciatum  necdolorem  sentiunt;  sed 


nos  abhis  et  ilio  adjuti,simus  vehementes  amatores 
certaminum  pbilosopbifie. 

CAPUT  XXIX. 

MARANA    ET   CYNA  (82). 

Postquam  optimorum  etprsstantissimorum  viro- 
rum  vitas  conscripsi  institutum,oper{e  pretium  exi- 
stimo  mulierum  quoque  meminisse,quaB  non  minus, 
8i  non  etiam  amplius,  certaverunt.  Eee  enim  sunt 
digniores  quae  Liudentur.ut  quibus  quidem  obligerit 
natura  imbeciIlior,eamdem  autem  quam  viri  osten- 
dant  animi  alacritatem,et  a  prima  parenteaccepto 
dedecore  genus  liberavere.  Maran»  autem  et  Cyrs 
meminero  in  praesentia.qus  tolerantiae  certaminibus 
omnes  alias  vicere. 

His  patria  quidem  est  Bcrrh(Ba,patri8e  autem  ge- 
nus  insigne.educatio  autem  generi  conveniens^Sed, 
his  omnibuscontemptiSfCumexiguum  qucmdamlo- 
cum  ante  urbem  comprehendissent,  et  intra  eum 
fuissent,  luto  etlapidibus(83)  ostium  obstruxere. 
Famulas  autem  quae  cjusdem  vitffi  volebant  esse  par- 
ticipes,exstructo  extra  ambitum  habitaculo,  jusse- 
runt  in  illohabitare.IpHaeautem  pertiuamdam  par- 
vam  fenestram  respiciunt  ea  quae  :ib  iilis  fiunt,  et 
eas  frequenter  exciiant  ad  orationcm,et  accendunt 
ad  divinum  amorem;  ipsae  vero  cum  neque  domum 
habeant,ncc  tugurium,  sub  dio  sua  sponte  vitam 
agunt.Pro  janua  autem  eis  quaedam  parva  ezstructa 


D 


ex  iis  qu<B  videntur  molesta,  animigaudium  perci- 
piunt.Et  divini  Moysis  smulatae  jejunium,  ter  tanto 
tempore  inediamsustinuere  ;quadraginta  enim  die* 
bus  exigui  oibi  fuere  participes.Ter  quoque  divini- 
Danieiis  a  cibo  abstinenliam  sunt  aemulatae,  tres 
dierum  hebdomadas  conflcientes,  et  cibum  corp^bri 
suppeditantes. 

Gum  autem  aliquando  desiderassenl  salutarlum 
Christipassionumsanctalocacontemplari,venerunt 
^liam,cum  in  via  nihil  cibi  sumpsissent.Sed  post- 
quam  in  illam  urbem  venerunt,et  adorationem  im- 
pleverunt,  oibum  sumpserunt,et  reversae  sunt,  rur- 
Bus  a  jejunisconfecto  itinere  :  est  autem  iter  non 
pauciorum  quam  viginti  dierum. 

Quin  etiam  cum  victoria  insignis  Theclae  cupiis- 
sent  videre  aedem  qus  est  in  Isauria,ut  dilectionis 
in  Deum  Qammam  undequaqueaocenderent,sic  pro- 
fectae  8unt,et  reversae  sunt  jejunae.Tantum  eaa  divi- 
num  amatorium  fecit  divinoquodam  furore  debac- 
chari :  tantam  divinus  amor  earum  in  sponsum 
concitavit  insaniam. 

Atque  eae  quidem  quae  tali  vitae  instituto  femi- 
ninum  genus  exornavere,  ut  quae  aliisfuerint  exem- 
plaria,coronabuntur  a  Doraino  coronis  victricibus. 
Ego  autem  proposita  quae  hioc  percipitur  utilitate, 
cum  decerpsero  beoedictionem,  ad  aliam  transibo 
narrationem. 


113 


CAPDT  XXX. 

DOMNINA  (84). 

Divini  Maronis,  cujus  prius  roeminimus^  vitam 
emolata  Domnina admirabilisj n  horto  maternae  do- 
mus  parvum  quoddam  fixittugurium.  Ei  aulem  tu- 
gurium  efGcit  panici  stipula.  Continuisautem  lacry- 
mis  non  solum  rigat  genas,  sed  etiam  vestimentaex 
pilis  :  talibus  enim  indumentis  tegit  corpus.  Circa 
galiorom  autem  cantum  ad  divinum  templum, quod 
non  est  procu),  vadens  cum  aliis  et  feminis  et  viris, 
oniversorum  Domino  offert  laudes.  Hoc  aulem  facit 
non  solam  die  incipiente,  sedetiamdesinente  ;  quo- 
vis  alio  loco  looum  Deo  consecratum  roagis  esse  ve- 
nerandum  censens,  et  docens  alios.  Ea  de  causaet 
ejus  magnam  coraro  gessit,  matri  persuadens  et 
fralribus  ut  facultates  suas  in  id  consumerenl. 

Habetaatemnutrimentum  lentem  aqua  madefa- 
ctam.  Omnem  autem  huno  laborem  sustinet,  cum 
sit  piane  exsiccato  corpore  et  semimortuo.  Pellis 
enim  subtilissima,  etquae  estinstarmembranaB,  est 
oasibus  tenuibus  circumjecta,  adipe  etcarnecon- 
snmpta  alaboribus.  Proponiturautem  omnibuseam 
▼idere  volentibns,  et  viris  et  mulicribus,  neque  vul- 
tum  aspiciens,ncqnea]ii  vultumspcctandum  exbi- 
bens  (85),  sed  amictu  quideni  penitus  contecta,  ad 
genua  autemusqueincurvata,  valde  graciii  autein 
voce  et  non  satis  expressa  loquens,  eteam  quoquc 
semper  cum  lacrymis  profercns.  Sspe  enim  cum 
meam  dexteram  sumpsisset,  etoculis  imposuissct, 
eam  dimisit  adeo  madefactam,  ut  ex  ipsa  manu 
distillarent  lacrymae. 

Eam  ergo,  cujus  sunt  tanto;  opes  philosophix, 
flenlem,  lamentantcm,  et  ingemiscentem  similitcr 
atqne  ee  quae  suntin  extrema  paupertatc,  quaenam 
pro  dignitate  laudaverit  oratio  ?  Vehemens  enim 
amor  in  Deum  illas  parillacrymas,  addivinara  in- 
flammans  contemplationem,  etpungcns  aculeis,  ct 
nrgens  ad  eum  qui  est  hinc  futurus  excessum 

Porro  autemquamvisin  his  diu  noctuque  verse- 
tar,ndaliorum  quidem  generum  virtutis  curam  ab- 
jicit,  sed  proviribusquidem  curatoptimosalhletas, 
qaorum  meminimus,etquospraQtermisimus.  Gurat 
antem  eos  quoque  qui  ad  ipsam  veniunt;  jubens 
§67  quidem  habitare  apud  vici  pastorem,  ipsa  vero 
mittens  omniaqusBSunt  necessaria.  Matrisenim  et 


PHILOTHBUB,  sivs  THBOPHILBS.  114 

A  buentes,  hymnis  vero  linguam  consecrantes.  Sunt 

autem  ejusmodi  innumerabilia  sapienti®  gymnasia 

non  solum  in  nostra  regione,  sed  etiam  pertotum 

Orientem.Iisautem  plenaestetPalsestina,  et^Egyp- 

tus,  et  Asia,  et  Pontus,  et  tota  Europa.  Ex  quo  enim 

ChristusDominushonoravit  virginitatem,  utqui  na- 

tu8sitexvirginitato,pratavirginilatisnaturagermi- 

navit,  et  hossuaveolentes,  elqui  non  marcescuntjflo- 

resofTertCreatorirnonvirtuteminmasculoetfemina 

discernens,  nec  in  duas  diCTerentias  dividens  philoso- 

phiam  ;  est  enim  difTerentia  corporum^sed  non  ani- 

morum.  In  Christo  enim  Jcsu,  utait  divinus  Apos- 

tolus,  non  est  masculus  et  femina (6a/af.  iii).  Una 

autem  mulieribusetvirisest  fidessuppeditata.  Unus 

enimDominus,unarides,unumbaptisma:unusDeus 

g  et  Pateromnium,qui  estsuperomnia,etperomnia, 
et  in  omnibus  nobis  {Ephes,  iv}.  Quin  etiam  unum 
regnum  ccelorum  agonolheta  proposuitvictoribus, 
hoc  commune  prsemium  definiens  certaminibus. 

8untergo,utdixi,  multset  virorum  etmulierum 
pietatis  palaestrai  non  apud  nos  solum,  sed  etiam  in 
universa  Syria,  etPalsestina,  etCilicia,  etin  eaqu» 
est  media  inter  duos  fluvios.  In  ^Eg^^pto  autem  di- 
cuntetiamplusquamquinqnemilliavirorumhabero 
monasteria,  quioperanturet  interim  Dominumlau- 
dant  hymnisquo  celebrant ;  nec  solum  exoperibus 
necessarium alimcntum  comparaut,  sed  etiam  adve- 
niontibus  hospitibus  et  egentibus  opem  ferunt. 

Sed  omnia  narrare  non  solumego,sednecomncs 
scriptores  potuerint ;  et  ut  maximeCeri  posset,  su- 
C  pervacaneum  id  esse  existimo,  et  honoris  cupidita- 
tem  qusnihil  habealcommodi.  lisenim  qui  ?olunt 
aliquam  percipcre  utilitatem,  sufflciunteaqueedicta 
sunt  ad  prsbendum  id  quod  desidcratur. 

Ideoenimetvitasdiversorum  fecimusmentionem, 
et  mulierumnarrationesnarrationibusvirorumadje- 
cimus,  ut  et  senes,  etjuvenes,  etmulieresphiloso- 
phise  habeant  cxemplaria  ;  et  unusquisquc  cam  qun} 
sibi  cordi  est  vitam  exprimens,  habeat  suae  vits 
quamdam  regulam  et  gnomonero,  qui  cst  situs  in 
narratione  et  quomodo  pictores  ad  exemplar  respi- 
cientes,  et  oculos  iroitantu  r,  et  nasum,  el  os,  et  ge- 
nas,  et  aures,  et  frontem,  et  ipsos  capitiset  barbae 
pilos,  et  ad  haec  et  sessionem  et  stationem ;  qnin 


fratrum  facultates  eisuntpropositaead  sumptum  fa-  ^  ^*^»™  'P^os  oculorum  intuitus,  sive  sint  laeti  et  ala  - 
ciendum,  que  peripsum  accipiunt  benedictionem.  ^  ^''«8,  siveseveri  et  truces;  itaetiamoportetunum- 
Quinetiam  mihi  quoque  venienti  ad  illara  partem 


(est  autem  nostrs  regioniadAustrum)  mitlitetpa- 
nem,  et  fructus,  et  lentem  madefactam. 

Sed  qnousque  prolixa  utororatione,  studen»  om- 
nem  ejus  carrare  virtuteni,  cum  oporteat  aliorum 
quoque  proferrevitam,  qua;  imitatncsuntcthanc  el 
illas,  quarum  prius  meminimus.  Mnitfle  cnim  aliae 
partim  qnidem  vilam  amplexae  sunl  solitariam,par- 
tim  automvivere»maruntcumpluribui?,adeout  du- 
centse  etquinquaginta,etplures,etpauciores  simul 
vivant,  uno  cibo  vescentes,  super  solas  storeas  rx 
instituto  dormientes^  et  manusquidem  lan»  attri- 


quemque  ex  iis  qui  haecscripta  leguut,  volentem  vi- 
tam  aliquam  imitari,  suam  ad  illam  quam  eligit  com- 
ponere.  Etquomodofabriasseresrubricadirigentes, 
eo  usque  id  quod  est  superfluum  auferunt,  doncc 
appusita  rcgula,  viderint asserem  esse  «qualem ;  ita 
etiani  eum  qui  velit  vitam  aliquam  imitari,  oportet 
eam  sibi  ipsi  ponere  pro  regula,  et  vitii  rcsecare  su- 
perflua,  et  virtutis  replere  ea  quae  desunl.  Ea  enim 
de  causa  scriptionis  laborem  susoepimus,  utilitatis 
occasionem  proponentes  volcntibus. 

Rogo  nutem  eos  quisunt  lecturi,  ut  cum  exalio- 
rumlaboribusabsquelaborevoluptatemcapiuntjla- 


115 


DB  VmS  PATBUM  UBBR  IX. 


116 


bores  suis  oompensent  precibus.  Eos  quoque  obse-  A.  ^^^  alienas  divitias,  sedipseetiamhabeamaliquam 
cro  quorum  vitam  conscripsi,  ne  me  despiciant  pro-  laudis  occasionem,  et  facto ,  et  verbo,  et  cogitatione 
cul  degentcm  ab  illorum  spiritali  chorea  ;  sed  tra-  gloriQcans  Servatorera  universorum  ;  cum  quo  Pa- 
bant  infra  jaoentem,  et  ad  virlulistollant  altitudi-  tri  gloria,  cum  sancto  Spiritu,  nunc  et  semper  et 
nem,  et  suo  choro  conjungant :  ul  non  solum  lau-      in  ssecula  soeculorum.  Amen. 

ROSWEYDI  NOTATIO. 


858Adverte  primojibrum  hunc  duos  habuisse  in- 
terpretes,AlbericumLongumSaientinum,etGentia* 
nu m  Hervetum.  Vide dicta prolegomeno  generali  14. 
Dedi  hio  Theodoreti  PhiLolheum  ex  Uervetiana  in- 
pretatione,  quia  ea  in  vulgu$notior,etimpres8ain- 
ter  Opera  ejus,  quam  etiam  Laurentius  de  la  Barre 
HistoriaB  Gbristians  veterum  Patrum,  anno  1583 
Parisiis  edilo;  inseruit,  notis  quibusdammargina- 
libus  illustratam. 

Adverte  secundo,  librum  hunc  in  tres  partes  di- 
vidi  possc.  Primo  agit  de  patribus  ante  suam  xta- 
tem,  a  cap.  i  ad  21 ;  secunda  de  iis  qui  sua  octate 
vixerunt,  a  can.  21  ad  29  ;  tertiodo  feminis  iilustri- 
bus,  a  c.  29  ad  fmem,  id  e&t,  duobusultimis  capp. 

(1)  Delicias  Sybariticas].  Infra,  cap.  5  :  ut  qui  Sy- 
bariticis  fruerentur  deliciis  :  De  his  vide  Adagia. 

(2)  Jacobus  Nisibiia,]  Deeo  Martyrologium  Roma- 
num  15  Julii,  et  Menologium  Craecorum,  31  Octo- 
bris.  De  eo  quoque  in  Mensis,  tum  13  Januarii, 
tum  31  Octobris.  Meminit  etiam  hujus  Thcodoretus, 
iib.  II  Eccl.  bist.,  cap  30,  qui  et  ejusdem  meniio- 
ncm  facit  lib.  i,  cap  7,  ubi  ait  concilio  Nicseno  in- 
terfuisse,  et  mortuos  excitasse.  De  quomiraclilo  et 
reliquis  remittit  ad  suum  hunc  Philolheum.  De  hoc 
etiam  Nicephorus  lib.viii,cap.  14,etlib.ix,cap.  28. 
InterfuitetiamconcilioAntiocheno,uthabeturinAc- 
tis  sancti  Alexandri  episcopi  Contantinopolitani. 

(3)  Puellx.]  Nicephorus,  lib.  xv,  cap.  22,  quod 
buic JacoboNisibeno  tribuendum  erat,  alterijuniori 
tribuit :  quem  etiam  Nisibenum  vocat,dequoinfra 
Theodoret.,  cap.  22.  Fors  Nicephorus  duos  Nisibe- 
nos  posuit,  quia  in  Menaeis  bis  Jacobus  Nisibenus 
occurrit.  Scd  idem  utrobique  est,  ut  clarum  fiet 
Menaea  consulenii.  Nisi  et  istcjunioretiam  Nisibe- 
nus  fuerit.  Sane  ita  habetur  in  Catal.  illustr.  pcr- 
sonarum,  ad  quas  Leo  imp.  pro  concil.  Chalcedo- 
donensi  scripsit.  Vide  tomum  II  Concil. 

(4)  Jmsii  eum  conieri  et  dispergi,]  Quod  inMenajis 
nst,  ToOxov  (juv£Tpnj;e,  Haderus  noster  vcrtit,  eljudi- 
cem  clisitf  rcfcrcns  toutov  ad  StxarcTiv,  non  ad  XiOov. 
Sed  cum  judcx  supcrvixcrit,  et  senteniiam  mutave- 
rit,  clarum  exThcodoretoe8t,vertenduminMena3is, 
eum  lapidem  contrivii^  scilicet  sola  exsccrationo,  ut 
prascessit.  Kal  SixacjTTjv  IlepaTjv  a8(x(|)  ^"^^9^^  X?^<*'*' 
(isvov  Osa(Ta[Jievo;,  Xi  (j>  Ttvi  (xeYt^rctp  auTou  iroTe  xe- 
i(jtsv(|)  l7rapa(Ta[ji6vo<;,  toOtov  Tj^dipi^t :  a  Judicem 
Persam  conspicutusini(juasederesententias,impre- 
catione  lapidem  qui  ibi  forte  jaccbat  contrivit.  » 

(5)  Deo  autem  preces  obiulii,  ianquam  pro  mortuo,] 
llanc,  opinor,  Theodoretus  historiam  insinuat  lib.  i, 
cap.  7  ;  etNicephorus,  lib.  viii,  cap.  14,  de  mortuo- 
rum  excitatione.  Similcm  mortuum  se  simulantis 
stropham  habet  Sozomcnus,  lih.  vii,  cap.26  ;  etex 
eoCassiodorus,lib.ix,c.'i8;Niccphorus,lib.,xii,c.46. 

(6)  Consiantinus  auiem.]  VideEusebium  libris  qua- 
tuor  de  Viia,  et  orat.  de  laudibus  Constaniini.  Nico» 
phorus,  lib,  viii.  cap.  55,  scribit  ad  monumcntum 
cjusdem  varia  cdita  miracula.  EunapiusiiuctorGon- 
tilis  queritur  ab  codem  Constantino  dcorum  delu- 
bra  Tcrsa  fuisse  in  inonasteria. 

(7)  liursus  xdificabant.]  Theodorctus,  lib.  ii,  cap. 
30  ;  Niccpliorus,  lib.  ix,  cap.  27  asscrunt  Jacobi  pre- 
cibus  et  adhortalione  niGenia  resedificata. 

(8)  Nubem  cyniplium  etcuiicum.)  In  Menfcis,  12  Ja» 
nuur.,  esl  ^xvntwv  xai  x(ovti')7:o)v  ve'^7).  Niccphorus, 
lib.  IX,  cap,  28;  Theodoretus,  lib.  ii  Hlst.,  cap.  30, 
et  hic  intra,  c.  21,  in  alio  Jacobo  juniorc,  ubi  ha- 
bet  exerciium  muscarum  et  culicum. 


(9)  Viiam  deposuit,]  Non  recte  Laurentius  de  la 
Darrey  hoc  loco  asserit  aTheodoreto  huic  Jacobo  ar- 
cam  sepulcralem  curatam.  Nam  hoc  alteri  Jacobo 
anacboreiaB  fecit,  ut  ipse  testatur  infrain  Philolheo, 
cap.  21,  uti  et  Nicephorus,  lib.  xv,  cap.  22,  quod 
apud  eum  ex  ratione  temporum  colligitur  (licet  et 
hunc  posteriorem  Jacobum  etiam  Nisibenum  vocet), 
nam  priorem  Jacobum  ait  vixissetempore  Gonstan- 
tii,  posteriorem  (empore  Leonis. 

(10)  Julianus  Sabas,]  Martyrologium  Romanum, 
j.  14  Januarii :  «  In  syria  sancti  Juliani  Sab»  senio* 
^  ris,  qui,  Valentis  imp.  tempore,  Odem  catholicam 

Antiochiae  pene  collapsam  virtute  miraculorum  ere- 
xit.  »  Non  invcnio  hujus  memoriam  in  Grascorum 
Menologio  ;  de  hoc  Theodoretus,  lib.  iii,  Hist.,  cap. 
19^  et  lib.  IV,  cap.  25 ;  Nicephorus,  lib.  xi,  capite  25. 
Ilunc  sanctusCbrysostomus  encomio  celebrat  hom. 
21,  in  Epist.  Pauli  ad  Ephesios. 

(11)  Jacobus  Persa.]  Monachus  in  Syria,  qui  vixit 
civ  annos,  ut  hic  habetur,  distinclus  hic  a  Jacobo 
Persa  cognomento  interciso^  qui  martyr  fuit,  de  quo 
27  Novemb.  in  Menologio. 

(12)  Magnum  quoqueAcacium.]BGTTh(B8i e^^iscQpus^ 
ut  hic  habetur.  Theodoretus,  lib.  ix  Hist.,  cap.  25, 
sirenuum  virtutis  aibletam  nominat.  Sozomenos, 
lib.  VII,  cap.  25;  Nicephorus,  lib.  xi,  cap.  25,  et 
lib.  XII,  cap.  47. 

(13)  Duos  medimnos  coiiigens,]  Mediinnus,  genus 
mensuraj  aridorum.  Vide  Onomasticon. 

n  (14)  Audivit  vocem  dicentem.]  Mors  Juliani  aposia- 
trQ  significatur  divinitus  Didymo,  et  JulianoSabffi; 
Nifcphorus  ,  lib.  x,  cap.  35. 

859  (15)  Valens,]  De  hujuspersecuiioneadver- 
sus  Ecclesiam  Theodoretus.  lib  iv  Hist.,  cap.  22, 
etalii. 

(16)  Asierio.]  InEdilis  erat  ^caao,  male.  Reposui 
Asterio,  exsensu.  Ita  ctiam  Lon^us. 

(17)  Asterium,qui  in  so;j/iw/ica.]  Nicephorus,l.  viii, 
c.  53,  meminit  Asterii  SophisidB. 

(18)  Marcianus,]  Marlyrolog,  Rom.,  2  Nov. :  «  Cyri 
in  Syria  sancii  Marciani  confessoris.  »  Menologium 
Grscum  eodem  die:  «  Sancti  Patris  nostri  Marciani, 
ex  urbe  Cyro,  viri  pieiate  insignis,  qui  egregie  mo- 
nasticam  vitam  exegit.»  Mensea,  eodem  die,  et  18 
Jan.  De  hoc  Theodoretus,  lib.  iv  Hist  cap.  26  ;  Ni- 
cephorus,  1.  xi,  cap.  41. 

(19)  Agapeius.]  Ob  merita,  Apameorum  poniifex ; 
Theodoretus,  lib.  v  Hist.,  cap.  27. 

pi  (20)  Aviius.]  De  hoc  capiendus  Suidas  :  A6itoc, 
^  ovofjia  xupwv.  "ASitoc  ttjV  affXTjTiXTJvxaXuSTjv  iTn^^aTO 
«Aviius,  nomenproprium.  Avitus  primus  tu^urium 
exercitationibusexercendis(utiQeo  viiam  solitariam 
degens  exerceret)  aptumexstruxit.  »Omninoex  hoc 
Thcodoreti  locoocsumpium.  InSuidavideturdees- 
TrpcoToi  antCTiJv.  Ita  enim  Theodorelus.  . 

(21)  Mea  causa  hodie  mufelur  consuetudo,]  Jejunia 
quoiidiana  cx  animi  pieiate  susccpta  quandoque 
bospitum  advcntu  laudabiliior  solvuntur.  Cassia- 
nus,  lib.  V  Instit.,  cap.  24,  et  collat.  ii,  cap.26. 

(22)  Ariiy  cic.]  De  ha;resibus  hujus  temporis  Epi- 
phanius  in  Panario. 

(23)  Primum  Pascha  peragere  sustinueral.]  De  va- 
rio  olim  Pascha  et  quadregesimam  observandi  ge- 
nerc  Niccphorus,  lib.  xii,  cap.  33  et  34. 

(24)  Eusebius.]  De  co  Tbeodoretus,  lib.  tv  Ilist., 
cap.  26  ;  Sozomenus,  lib.Ti,cap.  3  ;  Nicepboru8,Iib. 
XI,  cap.  41.  De  hoc,  opinor,  Meneea,  23  Januariiy 


117 


PHILOTHBUS,  siVE  THBOPHILBS.  NOTATIO. 


118 


duobusversibuB.Hujas  meatioiD  Mensis,2Novemb.  X 
in  Vita  sancti  Marciani. 

(25)  leleda,]yicus  bic  etiam  occurrit  infra^capite 
26,  in  Simeone  Styliti. 

(26;  Cum  Deo  assidue  colloqui.]  Id  est,  orare.Nam 
dumoramuSyDeumalloquimur.cumsacras  Scriptu- 
ra8legimus,[)eu8nobiscumIoquitur;Chryso8tomus, 
1.  De  orando  Deum.Vita  Barlaam  ct  Josaphat,c.20; 
«  Per  orationem  cum  Deo  colloquimur.» 

(27)  iyarosas,]  De  hoo  Sozomenus,  1.  vi,  c*  34 ;  et 
NicepboruB,  libro  xi,  cap.  41,  quem  male  Barreus 
hic,  ad  cap.  16,  cum  Marone  confundit. 

(28)  Publius.]  Thodoretus,  lib.  iv  Hist.,  cap.  26  ; 
Nicephorus,  lib.  xi,  cap.41;  et  Menolog,  Grascorum, 
4  Aprilis:  «  Ck)mmemoratio  Publii,  et  Platonis  ab- 
batis  monasterii  Studiffi»  Nescio  an  hic  nosterPu- 
blius  sit. 

(29)  Simeones  Priscus.]  De  hoc  Menflea,  20  Janua- 
rii,  quffi  Tertit  Raderus  nosler,  part.  i  Viridurii 
Sanctorum;  Theodoretus,  1.  iv  Hist.,  cap.  26.  -^ 

(30)  Palladius.]  Theodoretus,  l.  iv  Hist.,  c.  2C  ;  '^ 
Nicephorus,  lib.  xi,  cap.  41. 

(31)  Digito  ostendebat  homicidam,]  Sic  fures  mira- 
colo  comprehensi.  Nicephorus,  1.  viii,  c.  42. 

(32)  Apnraates,]  Theodoretas,  lib.  ivHistor.,  cap. 
24;  Nicephorus,  lib.  xi,  cap.  25. 

(33)  Secureper  forum  ingrederis.]  Licet  monachis 
claustro  egredi  urgente  ecclesi®  incommodo.  Vide 
Nicephorum,!.  xi,cap.25,de  Julianoet  Aphraate,qui 
propter  gregemChristi  vitam  monasticam  reliaucre 

(34)  Pctrus  eremita.]  Theodoretus,  lib.  iv  llist,, 
cap.  26;  Nicephorus,  1.  xi,  cap.  41. 

{3b)  Tkeodosius  eremita.  Memoria  hujus  cst  in  Me- 
naeis,  11  Jan.,  quo  et  alterius  dies  natalis  occurrit, 
qui  CcenobiarcM  dicitur,  hic  vero  Anlioclienus.  Non 
recte  hic  margini  ascripserat  Laurentius  de  taBarre 
Nicephorum;  ille  enim  de  altero  Tlieodosio  Gccno- 
biarcba  agit  qui  junior  est,  et  obiit  tempore  Justi- 
niani  imp.  p 

(36)  Nunc  autem  parva  priedia  in  saltu  efficicns.]  ^ 
MenaBa,6tpYi!Ie'^o  tAi>tpi;  apojpa;  iv  ttI  vaTrr,. Longus: 
Mloterdum  hortulos  in  rupe  pararct.)»  Ccrtum  lerrcn 
Bpatium  est  arura. Vide  dicta  ad  Vitam  sancti  Anto- 
Dii,  cap.  2,  n.  10,  et  Onomasticon. 

(37)  liomanus.]  Theodoretus,  1.  iv,  cap.  26;  ctNi- 
cephorus,  1.  xi,  cap.  41. 

(38)  Zeno.]U\c  ipse  est,cujus  in  Menoeis  momoria 
10  Febr.  De  quo  eliam  Theodorclu*.  1.  iv  Ilislor., 
cap.  26;  et  Niccphorus,  1.  xi,  cnp.  41. 

(30)  Desiderans  videre.]  Vidit  ot  Sozomcnus  lib. 
VII,  cap.  27,  annotat  Barrasus.  Sed  alius  illc  Zcno 
Majuman»  rector  ecclesise. 

(40)  Vixisset.]  Zenonera  annos  centum  vixisse, 
testis  oculatus  est  Sozomenus,  ait  supra  Barreus. 
Sed  labitur,  alius  iste,  ut  dixi,  Zeno. 

(41)  Macedonim  Crithophagiis.]  Celebris  hujus  in 
Menaeis  Graecorum  memoria,  2iJanuar.,  qus  Lati- 
nitatedonatahabesparteiViridariiSanctorum  apud  ^ 
nostrum  Raderum,  De  eo  Theodoretus,  lib.v.Hist..  ^ 
cap.  19;  Nicephorus,  lib.  xii,  cap.  43;  Damascenus, 
adversus  vitup.  imag. 

(42)  Mxsimas.]  In  solis  Menacis  hujus  mcntionem 
invenio,  23  Jan.,  ubi  Maujifxa;  Sjoo^,  MaufinnasSy' 
rta,qu8B  o  Grajco  vertit  Raderus  noster  parte  i  Viri- 
darii  Sanctorum. 

(43)  Malchum.]  Hujus  etiam  mcminitThcodorotus, 
lib,  IV  Hist,,  0.  26,  do  quo  forte  Mcnaea,  23  Nov. 

(44)  Acepsimas,]Uem\og.  Grascor.,  :>  Nov.:  «  Na- 
talia  Bancti  Acepsimas,  qui  sub  Theodosio  Mugno 
cella  80  inctusit,in  qua  sexaginta  ann:s  transogit, 
neminem  videns  aut  alloqucns,  scd  sibi  ipsietDeo 
vacaosomnem  recrcationem  sentiobat.  Multis  vero 
editis  miraculis  in  pace  quievit  »  De  eo  et  Mcnnpa 
eodem  die  fusiuB.  Theodoretus,  L  iv  Hist ,  cap.  26; 
NicephoniB,  lib.  zi,  cap.  41. 

(^  Maro.]  Da  hooin  Menosis  Groscor.,  14  Feb., 
qai  poit|  oap.  24,  dicitur  Marum,  De  eo  etiam)  ait 


de  la  Barre)  Sozomenus,  I.  vi,  cap.  34,  et  Niccnbo- 
rus,  lib.  XI,  cap.  41,quibus  Jlaro5(i<  dicitur.Sea  di- 
versus  ille  a  Murone.Nam  J/aro5am  bichabes  capite 
4,  in  Eusebio. 

(40)  Ex  finitis  autem  guidam  vicus.]  Theodore* 
tus  hic,  cup.  24:  »  Rogavit  autcm  ut  ineodemquo- 
que  sepulcro  poncrctnr;sed  non  siveruntqui  corpus 
illud  sacrum  diripucrunt.  » 

(47)  Abraames.]  Menap,  14  Februarii  pesta  cjua 
perstringunt.Dc  eo  ct  Theodoretu8,lib.iv  Hist.,cap. 
26;  Nicephorus,  lib.  xi,  cap.  41. 

(48)  Eusehius,]  De  hocMenflea,  15Februarii.Theo- 
doretus  et  Nicephorus  loco  jam  cilato.  De  la  Barre 
hic  margini  ascribit,  Sozomeeus,  lib.  vi,  c.  33.  Sed 
illede  Eusebio  agit,  qui  apud  Carrasvixit,  hic  vero 
de  co  agitur  apud  Asicham. 

(49)  Lapidibus  ne  tuto  guidem  conjunctis. ]ld  est 
xerolithis.  Vide  ad  vilam  Simeonis  Styiitse,  cap.  5, 
num.  8. 

(50)  Salawanus.]  Hu  jus  mcnlio  in  Mena;is  exstat 
17  Febr.jUbi  ortus  dicitur  ex  vico/^m<jna,nuod  hic 
est  Capersana,  uti  et  in  cisdem  Mena;is.23  J*n.,ubi 
dicitur  cum  additamento  :f,a'jyt(xjTOj,  Pacifici  seu 
Quicti,  qua?  Latinc  versa  habes  apud  Raderum  no- 
strum  partc  i  ViridariiSanctoruni.  Alium  existimo 
Salamanein,  qui  in  l^ilgestina  vixit,  860dcauoSo- 
zomenus.  lib.  vi,  cap,  32,  ct  Nicephorus,  lib.  xi. 
cap.  3U.  Nec  recte  horum  testimoniumhic  margini 
a«criptum  erat  aLuurcntio  de  /a  Barre, 

(b\)  Mari.^i.]  I>e  hoc  nihil  invenio.  Aiius  C8tiWar« 
in  Mena}is,27  Martii  cum  Barachesio  et  Jona  marty- 
ribus.Aliusctiamepiscopus  apud  Sozomenum  et  Ni- 
cephorum. 

(52)  Jacobus,]  l)e  hoc  Menologium,  20  Nov.;  dc 
hoc  quoque  Men.Ta,  20  Nov.,  satis  lusc,  quae  verlit 
Raderus  nostcr  parte  i  Viridarii  Sanctorum.Dc  hoc 
ctiam  Nicephorus,  libro  xv,cap.22,qui  hunc  etiani 
Nisihenum  vocat.  Vcreor  ne  iabilur,  uti  labiturin 
pa^na  puelluruiii  inverecundaruni,quain  ab  hocin- 
flictam  narrat,  cuni  a  seniore  Nisibeno  inflicta,  ut 
vidimus  supra,  cap.  1.  Vocari  possit  llypaHrius^ul 
distinguatur  a  Nisil)cno,  ct  abulio  Jacoi)o  ercmita, 
de  quo  infra,  cap.  '^Ty;  nam  in  tcxtu  dicitur  sub  dio 
vixisse.  De  hoc  qnoque  Evagrius,  lib.  ii,  c.  0,  ubi 
Jucobum  Syrium  vocat,  ct  ad  cum  littcras  misisse 
Leoncm  imp.afHrmat,  quod  anno  2  Leonis  contigis- 
se,  Christi  vero  45S,  habct  Raronius  in  Annal. 

('o)  E.cercilum  muscivum  cl  culicum.]  Supra, 
cap.  1,  in  Jacobo  Nisibeno,  nubem  cyniphum  ct  cu- 
ticum. 

154)  Polychronius.]  I)e  co  infra,  cap.  24. 

(55)  !S('.  cclos  homincs.]  Monachi  hypocrita»  mora 
horrcnda  referlur  a  Niccphoro,  lib  xiv,  cap.  52. 

(56)  Thalassius  ct  Linuuvus.]  Horum  memoria 
extat  in  Mcnaeis  Graicorum,  22  Febr.,  ubicompcn- 
dio  eorum  vita  prrcurritur.Totum  hoc  caput  est  po- 
tissimum  dc  Limno,  paucis  initio  lineis  exccptis, 
ut  discimus  ex  Menwis.  Cujus  etiam  menlio  in  Mc- 
nffiis,  23  Fcbr.,  occnsionc  Joannis,(|ui  ejns  discipu- 
lus  fuit. 

(57  //^/imma."] Longus  habetr////wa. 

(58)  Silcntium.  A  siicntio  religiose  servato  notus 
Joanncs,  cognomcnto  Silnilinriux^  13  Maii. 

/^50) rarf/a/am. 'Lonpus, 7arr;a/am. xMeneRflP  raXYa).3t. 
Sed  2.>  ejusdein  mensis,  Ta^YaXa. 

(GO)  Lapidihus.]  \n  Mt.Tio?is  cst  Jr.ooXfO')'.;,  quod 
versum  in  Vitu  Siniconis  St.ylila*,  cap.  5,  lib.  i  de 
Vilis  P.ntrum,  sicco  lapidc.  Et  hic,  c.  18,  lapidihus 
nec  luio  quidein  maceratis.  Vide  ad  Simeoncm  Sty- 
litom. 

(<'>1)  JonnnrSj  MoyscXy  AniiochuSf  Antonius.]Dc  h\8 
Men.Ta  Mr<TC.,  21  Febr. 

(GJ)  Zchinas  ct  Polychronius,  MoyseSy  Damianus.] 
Men.Td  Grae.,  23  Fcb.,  de  his  quatuor. 

(63)  Qui  corpus  iltud  sacrvm  diripuerunt  ]  Supra. 
cap.  46:  fc  Acre  autem  bellum  inter  vicinoi  ortum 
est  de  G!t)rpore.  » 


iflO 


DB  VmS  PATRUM  LIBBR  X. 


120 


(64)  Et  in  eum  locumquemdiximuSf  detulerunt,]  X 
Supra,  cap.  16:«  Ex  nnitimis  autcm  quidam  vicus 
populo  frequentissimus  cum  toto  simui  coaclopo- 
pulo  advenisset,  alios  qiiidHm  fuditacfugavii;  ma- 
xime  auteurexpetendum  iiium  rapuit  thesaurum.» 

(65)  AsclepiuSf  et  Jacobus  eremita.)  De  his  nihil 
invenio. 

(66)  Simeones  Siylites.]  Vide  de  hoc  notata  ad  li- 
brum  1  de  Vitis  sanctorum  Patrum. 

(67)  Rusebonas  et  Abiton.]  Do  his  non  memini  alibi 
legere. 

(68)  Heliodorns.]  Sozomenus,  lib  vi,  cap.  33  ct 
34,  meminit  Heliodori  monachi  in  Syria. 

(69)  Meletius.]  Hervetus  vertit,  quasi  ille  tuno 
episcopus  Antiochenus  fuerit:  «  Cui  tunc  mandata 
erat  curaepiscopatusregionisAntiochensecivitatis» 
Longus  vertit:  «  Cum  vero  Meletius,  qui  tunc  An- 
tiocbenae  regioni  praefectus  erat.»  Sane  si  hoc  intel- 
ligalur  de  famoso  illo  Meletio  episcopo  Antiocheno, 
anno8umillumfuissooportuit,quihseccumSimeone 
tractaritjUt  supra,  libro  i,  in  Vita  Simeonis  StylitaB, 
obiter  attigi. 

{JO)Posueruntimagines.]^\G  locua  citatur  in  Septi- 
ma  synodo,  act.  4. 

(71)  Nudum  ingredientem,  ]  BarraBus  existimal 
Iheodoretum  respicercndSimeonem  Salum,de  quo 
Evagrius,  lib.  iv,  cap.  33,qui  quod  famcliCiT  mere- 
trici  panem  dctulissot,fornica(iooiscalumniam  sus- 
tinuit.Sed  labilur;  num  Simeon  Salus  postTheodo- 
retum  vixit.Respicit  vcro  Theodorctus  ad  Isaiam,de 
cujus  nuditate  ante  egerat. 

(72) Prxdictioni».]  Sic  alter  Simeones  Slylita  pras- 
dixit  de  Mauritio  plurima;  Ev^agrius,  1.  v,  c.2i. 

(73)  7ttU5  enim  est  hic  actu^.]  Ita  Euthymius  ste- 
riles  fecundavit;  Nicephorus,  lib.  xiv,  cap.  52. 

(74)  Conor  metiri  altiludinem  maris  Atlantici.]S\c; 
«  Atlanticum  mare  cotyia  exsorbere.  » 

(75)  Alicui  ostendere.]  Sic  promptam  Patribus  ex- 
hibnit  obedientiam;  Nicephorus,  lib.  xiv,  cap.  51.  n 

(76)  Stat  iota  nocte,]  *Axoijjnf5TO'j<  fuisse  monachos 
ct  insomneSf  qui  noctem  orando  et  psallendo  tradu- 


eerent,  scripsit  Nicephorus  lib.  xv,  cap.  23.De  ho- 
rum  monasterio  inMenasis,  15  sept.,in  JoaDDeCa- 
lybita,  et29  Dec,  in  Actis  Marcelli  AcGDmetarum 
arcbimandritfi,  apud  Metaphra8ten,etin  Actis  Da- 
nielisStylitae,  11  Decembns. 

(11)  Frangens  Judseorum  au(/a«am.  JRespicitad  id 
quod  habet  Epiphanius,  lib.  i  Histor.,  capile  43,ex 
quo  Baronius,anno  432.Vide  etiam  Nicephorum,lib. 
xiv,  cap.  51. 

(78)  Ex  gutta  pluviam.]  Proverbium  huic  simile. 
Exungue  leonem  Sic,  Exgutta  mare  salsum. 

(IdiCum  post  hxc  auiem  diu  vixissei,]  Uaec  dod 
esse  Theodoreti  monet  Barraeus,  sed  ab  alio  aliquo 
addita  post  mortem  Simeonis,  qui,  cum  scriberet 
Theodoretus,  adbuc  vivebat. 

(80)  Baradaius:\  De  hoc  MenaBa  Graecorum,  22 
Februarii,  Evagrius,  lib.  ii,  cap.  9.  Nicephoro,lib. 
XV,  cap.  22,  dicitur  Varadatus, 

(81)  Thalelaeus,]  De  hocMen8ea,27Febr.Mo8chu8, 
cap.  59,  meminit  Thalolaji  Cilicis,  de  quo  dubitari 
possit  an  hic  idem  cum  hoc  sit,  uterque  enim  Gilix 
et  confessor.,putat  Raderus.Assensionem  sustineo. 
Sed  qui  in  Mereis  est  lOMaii  omnino  diversus  eit, 
cum  ille  dicatur  vixisse  temporibus  Numeriani,  et 
martyrio  sit  affectus.Alius  quoque  apud  Moscbum, 
cap.  01,  Thallelffius,  qui  nauta  fuit. 

(82)  Marana  ei  Cyra.)  Martyrolog.  Rom.,  3  Aug.: 
«Berrhoeaein  Syria  sanctarum  mulierumMaranaBet 
Cyrae.)»  De  iisdem  in  Menaeis,  28  Feb. 

(83)  Luto  et  lapidibus.]  Menaja  7C7)Xti>  xai  X(eot<;. 
Vide  1  1.  hic,  in  Vita  Simeonis  Stilitae,  cap.  5,  ubi 
contrario  huic  est  sicco  lapide,  seu  ^^poXJeqi. 

(84)  Domvina  ]  Menolog.  Grascor.,  1  Martii.  Et 
paulo  fusius  in  Menaiis,  eodem  die.  Vertit  ea  Rade- 
ru8  noster  parte  i  Viridarii  Sanctorum. 

(85)  Neque  alii  vultum  speciandum  exhibens,]\\dQ 
apud  Moscbum  Eviratum  Prati  spiritualis,  cap.78. 
de  virginc  mortua  graviter  sepulcri  violatorem  in- 
crepante,qnod  eam  vcstibus  nudaBsetjCujusviventis 
extra  domesticos  duIIub  faciem  viderat. 


DE  VITIS  PATRUM 

LIBER  DECIMUS, 


SIVE 


PltATUM  SPIRITUALE, 

AUCTOHE  JOANISE  MOSCHO. 

INTERPRETE     AMBROSIO     CAMALDULENSI 


ELOGIUM  AUCTORIS'. 


SSlConscriptusestbicliber  Pruti,seuVita?8anctorum,acvirtutcprocdilorum  DcoqucplacentiumPatruni^ 
]ui  in  ipso  continentur^rcliquacque  pcrutilesanimse  narrationes,acscitedictusacrorum,ju8(orum,Ghristi- 
que  amantium  Patrum  ct  rratrum,a  Joanne  sancl®  memoricc  presbylero,et  monacho  ougnoiuenlo  Moscbo; 
[)uiprincipioquid(Mn  8(»ou!o  renuntiavit  iu  monastcrio  saucti  Patris  nostrisTlieodosii,abbati8etarchiman- 


<  Plura  elogla  vide  prolog.  generali  12.IIoc  nuDC  ex  Gra9C0  accedit  ez  Godioibua  Vaticanis  et  viri  olarlB 
dmi  Frano.  Olivarii. 


121  PROLOQUS. 

driUB  omaiamqus  suQt  Jerosolymis  coBnobiorum  sivemoDasleriorum.Gumautemin  deserto  ad  saQCtum 
Jordanem  non  exiguo  temporeversatusesset  cum  sanctisPatriljusquiilliodegunt,  eorumquevirtutescolle- 
gisaeteashuicOperiinseruit.GumquehabitaretinNovoquoddiciturmoDastcriOyquodasancloetmaguoPatrc 
noslro  Sabaejusque  discipulisconstructumad  hocusque  lempus  permanct,  audiens  qua  tyrannidePerse 
Romanos  oppressissentyoccasione  csdis  Mauritii  imperatoris  ejusqueliberorum,a  Novo  monasterio  sece- 
deos  perrexit  adpartes  Antiochismagnae^atqueinderursus,  cum  prasvaleregentem  videret.Alexandriam 
se  contulit;  et  totaquaecirca  illam  est  solitudine  peragrata)fuerateDim  jama  principioimperiiTlberii  mis- 
sns  in  ^gyptum  ad  ministerium  obeundum)  et  ueque  ad  Oasim,proximamqu6  iili  solitudinem  perveniens, 
postquam  eos  qui  illicerant  Patresinvisit,atque  inde rursus  audivitsancta loci  fuisse  occupata,et  Homanos 
metu  correptos,  Alexandriarelicta,admagnamRomaDorum  urbem  navigioappulitunacumcharissimodi- 
scipulo  suo  Sophronio.  Oum  autem  essent  in  itinere,diversas  insulas  lustrarunt. 

Tali  verodonalus  a Domino  gratia  fuir  vir  beatuSyUt  si  quid  de  vita  rebusque  g<^stis  virtule  insignium  vi- 
rorum  audiisset  vel  vidisset,id  scriptis  mandaret  *,  quofactum  estut  et  RomsB  cum  esset,idem  consilium 
sit  exsecutus. 

M!t  Gura  autem  suasad  Deum  migrationis  tempus  beatus  vir  prsvidisset.conscripsit  hunc  librum,noQ 
iuxtaordinem  eorum  qus  auditavel  spectata  a  sefueraDt,8edutpariaerant  interse,tamquffiauditaquam 
qu8  spectata  fuerant,  sibi  invicem  copulata  scriptis  mandavit. 

Gumaulem  abhisterrestribus  secessurusessettumultibus,  atqueadtranquillam  etquietamvitamtrans- 
ilurus,  advocatocharis8imosoodiscipulo,librumhuQC  ei  tradidit,quosanctorum  Patrum  vitsacresgestaB 
Deoacceptacontinentur ;  eiquemandavit  utreliquiassuasne  Roma^relinqueret,  sedarcaligneainclusasad 
rooDtemSinsum  transferreconaretur.quantum  in  oositum  csset,utcum  sanclisqui  illicsnnt  Patribusde- 
poaerentur.Quod  siquemexoriri  barbaricum  tumultum  accideret,quod  id  fieri  prohiberetur,  in  monasterio 
s&Qcti  Tbeodosii,  in  quo  ab  initio  ssculo  nuntium  remiserat^ipsas  deponi. 

lloc  igitur  implcre  mandatum  cum  8tuderet,charissimusdi8cipulus,a8sumpto  secum  Joanne  cum  suia 
eoodiicipuli8(eraQtquippeduodecim  numero)magnum'Josephimitatusest,q^i  cumfratribussuislsraelem 
fumens,  ex  iEgypto  transtulit  ad  patres  suo8,quemadmodum  ipsi  fuerat  a  genitore  mandatnm. 

Cum  autem  ille  Ascalonem  appu]isset,et  fieri  non  po88edidici8set,ut  ad  sanctum  montem  Sina  perveni- 
ret,propter  tyrannicas  incursioneseonim  qui  vocantur  Agareni,as8umptis  beati  Joannisreliquii8,initio  oc- 
tave  indictionis  Jerosolymam  venit,  et  invento  antistite  magni  monasterii  sancti  Patrisnostri  Theodosii 
Georgio  presbytero,postquam  illi  cuncla  renuntiavitquae  sibi  fuerant  a  sene  pnecepta,cum  illis  fratribus 
monasterii,  qui  tum  inventi  in  urbefuerunt,etmonachisquicumip80  degebant,beatum  Joannem  devexo- 
runt,;  et  sicut  ju88erat,in  Sancti  Theodosii  ccemcterio  deposuit,  una  cumsanctisPatribus  quiiilicjacenti 
reliquumque  vitie  suae  tempus  in  eodem  cmnobio  transegit. 

Est  autem  locus  C(£meterii8pelunca,inqua,cuma  magis  illususessetHerodes  juxtaEvangelii  oraculum, 
iiliinde  solventeSjCum in  patriam  rediront^manserunt.In  hac  speluncasanctus  Pater  nostorTheodosiuscum 
religiosffi  vita)  certamina  confccissetigratiadonatus  e8tdajmonesejiciendi;neque  tantumin  hac  tcmporaria 
brevlque  vita,8ec  ctiam  post  obitumillosejicit,  ad  huncusque  diem,ad  gloriam  etlaudemChristi  veri,Dei, 
et  Salvatoris  nostri,  cui  gloria  in  sscula  saBCulorum.  Amen. 


PROLOGUS. 


JoaDoes  Moschus  Dilecto  suo  in  Christo  Sophistfie. 

Pratorum  faciem  verno  maxime  tempore  esse  jucuQdi88imam,nii  charissime,  perspicuam  omnibus  est ; 
quam  scilicet omnigenum  florum grata  varietas efncit,intuentium  in  seprovocans aspectum,ac  prsetcreuntos 
detinen8,ipso8que  variepascens^namquearridetoculiSyac  mulcotolfactum.Hujus  vero  prati  pars  rosarum 
robore  vernat,pars  item  albescens  lilii8,ab  aspectu  roseo  intuentcs  ad  so  fncile  advocat.Alia86S  item  ex 
parteviolas  ratilaQt,coloreque  suo  purpuramregisimitaQtur.Prorsusque  varius  ac  difTerensfloruminnume' 
rabiliumaspectusatquefragrantiaundiquegratiampulIulat.Hujusmodi  prossensquoqueopusarbitrare^san' 
cte  acfidelissime  filii  Sophroni;  quippereperiesin  eo  virtutes  sanctorum  virorum  quitemporibus  nostris 
claruere,acjuxta  psalmisteBsententiam^secusdecursus  aquarnm  plantuti  sunt  (PsaLi)Qu\  cum  omnesDeo 
accepti  maximegratique  fuerint,aliu8  tamen  aliovirtutisgenere  magisdecoratur,atque  exhacsuavi  varic- 
tata  virtutum  grata  venustas  amrenaquc  facfcs  surgit.  Ex  his  flores  pulcherimos  decerpens,  coronam 
tibi  ex  immarcescibili  ac  poreni  prato  contexui,  fidolissime  flli,eamque  tibi  ac  per  te  cmnibus  offero. 

Quamobrem  praeseos  quoqueopus  Pratumappellare  placuit,propter  oblectatioQem,8uaveoleDtiam  ot  uti- 


123 


DB  VITIS  PRATUM  LIBBR  X. 


124 


itatem  quam  ex  eo  legentes  capieDt.Virtu8enim,vit(B  morumque  hoaestas est,ad  quam  non  sola  divinarum 
rerum  meditatioOdespuerectaducityVerumet  aliorum  conversatio,vitaquevirtutibus  plenain  scriptistra 
dita.  Quocirci  hoc  mihi  negotium  assumpsi  confidens  in  DominOyfili  charissime,  idque  vestrs  charitati 
persuasum  esse  cupiens.quia  apis  in  morem,utilia  quaeque  ac  vera  prosecutus,sanctorum  Patrum  recte 
facla  pro  animarum  lucro  descripsi. 


PRATUM  SPIRITUALE. 


CAPUT  PRIMUM.  A 

Vita  sancti  senis  JoannU^et  de  spelunca  Sapsas, 
Eratsenexquidara  habitans  in  monasterio  abbatis 
EustorgiijJoannes  nomine,quem  sanctus  Elias  ar- 
ohiepiscopusJerosolymorumvoluitprfiepositum  mo* 
nasterii  constituere.Ille  vero  non  acquiescebat,  di- 
cens:  Iq  montem  Sina  orationis  causa  pergere  volo. 
Archiepiscopus  autem  cogebat  eum,ul  prius  abbas 
fieret,et  postea  pergeret  quo  vellet.Gum  vero  senez 
non  acquiesceret,dimisit  eum  spondentem,8e,post- 
quam  reversus  esset,suscepturura  regiminis  curam. 
Et  ita  saiutatoarchiepi8Copoiterarripuit,ut  ad8ina 
montemproficisceretur,a8Sumptosecumetdiscipulo 
Buo.Transvadatoque  Jordane  fluvio,cum  vixunola- 
pide  processissent,  ccepit  senior  rigore  detineri,ac 
post  paululum  invasit  eum  febris.Gum  vero  intan-  g 
tumexcresceretardorfebris,utambularenonposset, 
invenerunt  speluncam  parvulam,  in  quam  ingressi 
sunt  ut  requieecerent.Cum  vero  febrisitainvalescc- 
retyUt  se  vix  movere  po8set,in  ipsa  spelunca  tres 
dies  commorati  sunt.Tunc  senex  in  somnisaspexit 
quemdam  aslantem  sibi,  et  dicentem  :  Dic,  senex, 
quo  ire  vis?  Respondit :  In  montem  Sina.  Dicit  ei  : 
Ne^queeso,ne  recedas  hinc.Cum  vero  seni  id   per- 
suadere  nonposset,abscessit.Febris  vero  seniacrius 
infesta  erat.Rursus  nocte  sequenti  idem  seni  astitit 
eodem  habitu,et  ait  :Quid   scnior,affiigi  vis  ?   audi 
me,et  nusquam  hincprofisciscaris.Ait  illi  8enex:Tu 
quisnam  es?  Respondct  is  qui  apparuerat:Ego  f?um 
Joanes  Baplista  ;ct  ideo  tibi  jubeo  ut  nusquam  re- 
cedas,  nam  spelunca  ista  brevis  major  est  monte  p 
Sina.Quippe  in  hanc  sscpius  Dominusnoster  Jesus, 
cum  me  visitaret,ingressu8  est.Pollicero  ergo  mihi, 
quod  hic  habitabis,et  ego  mox  tibi  sanitatem  resli- 
tuo.Quod  senex  audiens,libenter   spopondit  se  in 
eadem  speluncapermansurum.Etcontinuo  sanusef- 
fectus,perseveravit  ibidem  toto  vitae  suae  tempore. 
Speluncam  voro  illam  fecit  ecclcsiam^congregfivit- 
quefratres.AppellaturautemloousilleSapsas.Juxta 
illam  ad  laevam  situs  est  torrens  Gboralh,ad  quem 
missus  est  Elias  temporesiccilatis^ex  adverso  Jor- 
danis. 

CAPUT  II. 
De  Sene^  qui  in  propria  spelunca  pascebat  leones, 
Fuit  in  eodem  loco  Sapsa^commorans  in  spelaeo 
senex  ailiustantaevirtutis^utleonessecum  in  cadem 
8pelunca8U3ciperet,atquecibumeis  insuo  sinupra!-  ^ 
beret^adeo  divina  gratia  pienuB  erat  vir  Oei. 


CAPUT  III. 

Vita  Cononis  preshyteri  monasterii  Penthucula. 

Cum  in  monasterium  sancti  Patris  nostri  Sabae 
profecti  fuissemus  ad  abbatem  Athanasium,narravit 
nobis  8enex,dicens:  Cum  essem  in  monasterio  Pen- 
thucula,presbyter  quidam  erat  ad  baptismiministe- 
rium,  Cono  nomine,   Alexandrinus  genere,  quem 
pro  vitae  merito    Patres  jusserant  ut   baptizaret 
accedentes.  fpse  igitur  sancto  chrismate  ungebat 
et  baptizabal  eos  qui  ad   boc  veniebant.   Quoties 
ergo  mulierem  inungeret,8candalizabatur,atqueideo 
ex  monasterio  abscedere  volebat.  864  Cum  autem 
ea  cogitatione  pulsabatur,   assistebat  ei  sanctus 
Joannes  Baptista,  dicens  :  Tolera,  et  persevera, 
et  ego  te  ab  hoc  bello  liberabo.Quadam  vero  die  ve- 
nit  puella  ex  Perside.ut  baptizaretur,quaB  ita  specio- 
saeratac  tantae  pulchritudinis^  ut  non  posset  pres- 
byter  nudam  eam  sancto  oleo  inungere  (1).  Cum  sio 
veropuellaillicmansissetduosdies^audienshoc  ar- 
chiepiscopusPetrusobstupuitde8enevehementer,vo' 
luitqueadbocopusdelegarediaconissammulierem ; 
sed  id  non  fecit,ne  contra  canones  fecisse  videretur. 
Cono  vero  presbyter,  sumpta  melote  sua,  recessit, 
dicens:  Jam  non  ampliusin  hocloco  mapebo.Cum 
ergo  exiisset  ad  colles,ecce  sanctus  Joannes  Bapti- 
sta  obvius  illi  factus  est,  et  tranquilla  voce  aCfatus 
est  illum,  dicens.Revertere  ad  monasterium  tuuro, 
et  boc  te  bello  lavabo.Abbas  vero  Conon  ait  illi'cum 
indignatione:Vere  non  revertar.Ecce  enim  jam  to- 
tiespollicitus  es  mihiistud,nec  fecisti.Tunc  sanctus 
Joannes  eum  sedere  fecit,   amotisque  vestimentis 
eju8,Bignaviteum  ler  signocrucissubumbilico,  di- 
xitque  ei  :  Grede  mihi,presbyterConon  volebam  te 
pro  hac  pugna  merccde  donari  ;  sed  quia  non  vis, 
ecce  abstuli  a  te  hoc  bellum,mercede  autem  bujus 
operisoarebis.Revcrsus  presbyter  in  cGBnobium,ubi 
baptizare  consueverat,  in  crastinum  uncta  puellam 
baptizavit,neque  penitus  animadvertit  eam  esse  na- 
tura  muliercm.lmplevitautemet  alios  annosduode- 
cim  in  baptizandi    ministerio  tanta   tranqulllitatc 
animi  et  corporis,  ut  nullum  ultra  senliret  carnis 
motum,neque  mulierem  natura  videret. Atque  ita  in 
pace  consummatus  est. 

CAPUT  IV. 
Visio  abbatis  Leoniii. 

Narravit  nobis  abbas  Leontius,OGenobii  sancti  Pa- 
tris  nostri  Theodosii  antiste8,dicen8:P08tquam  fu- 
gati  sunt  ab  infidelibus  persecutionem  passi  monachi 


125 


PRATUM  spmnruALB. 


126 


propter  novutn  monaslerium,  quod  dicitur  Laora,  X 
iliuc  ego  profectussum,  mansique  in  eadem  Laura. 
Quodam  vero  die  Do  minico  descendi  in  ecolcsiam  ut 
acciperemsacramysteria.lng^-^essusquevidiAngelum 
stantemaddextrum  altaris  cornu,  et  magno  pavore 
corrcptus,  reversus  sum  in  cellulam  mearo.  Et 
venit  mihi  vox  de  cgbIo,  dicens  :  Exquo  sanctiHca- 
tum  est  altare  istud,  ego  jagiter  iili  astare  jussus 
Bum  ^ 

CAPUT  V. 
Relatio  abbatis  Polychronii  de  tribus  monachis, 

Abbas  Polychronius  ejusdem  novffi  Laurae  presby- 
ter  narravit  mihi,  dicens  :  Gum  sederem  aliquando 
in  monasterio  Turrium  Jordanis,  unum  illic  ex  fra- 
tribus  animadverti  sui  ipsius  negligentem^etnun- 
quam  sanct»  diei  dominicss  canonem  implentem  ;  " 
postmodicum  vero  temporis  eumdem  aspexicum 
omni  studio  et  alacritate  se  exercentem.  Tunc  ego 
dixi  ei :  Nunc  optime  facis,  curam  tui  gerens,  frater, 
Qui  ait  mihi :  Domine  Pater,  modo  moriturus  sum, 
et  post  dies  tres  mortuus  est. 

Rursus  idem  abbas  Polychronius  narravit  mihi, 
dicens  :  Cum  in  eodem  monasterio  Turrium  defunc- 
tus  esset  quispiam  fratrum,  dixit  mihidispensator: 
Fac  charitatem,  et  veni,  ut  fratris  vasa  in  locum  dis- 
pensationis  deferamus.  Cum  crgo  ferre  ccopissemuSy 
aspicio  dispensatorem  flentem,  cui  dixi  :  Quid 
quaeso,  ita  ploras,  abba  ? Quia,  inquit  ille,  hodie  fra- 
Iris  vasa  fero,et  post  duos  dies  alii  portabunt  mea. 
Tertiaque  die  requievit  frater  ilie,  sicut  praedixerat, 
eum  Dominus  eum  singulariter  in  spe  constituisset.  G 

CAPUT  VL 
Ejusdem  relatw. 

Idem  enim  abbas  Polychronius  presbyter  hoc  nar« 

ravit,  quod  cum  esset  in  monasterio  abbatis  Cons- 

tantini  antistitis  monasterii  sanct»  Marise  Dei  geni- 

tricis,  quae  Nova  dicitur,  audivit  quemdam  fratrum 

in  xenodochio  Jerichuntino  requievisse,  quem  cum 

accepissent  fratres,  ut  ferrent  ad  monasterlum  Tur* 

rium,  et  sepelirent,  ex  quo  iter  agere  cum  corpore 

coeperunt,  stella  supra  defuncticaputquasi  comes 

itineris  apparere  non  destitit,  donec  ipsum  scpul- 

tura  traderent. 

CAPUTVIL 

Vita  ei  mors  cujusdam  senis,  qui  recusavit   abbas 
fieriin  monasterio  turrium,  D 

Alins  quidam  senex  sedebat  in  eodem  monasterio 
Tiirrium.  Patres  igitur  ejusdem  monasterii  ipsum, 
ut  magnum  et  virtutibus  clarum,  volueruntsibi  con 
stituere  abbatem.  Senet  vero  orabat,  dicens  :  Igno- 
Bcite  mihi,  Patres,et'permittite  meflerepeccata  mea 
Ego  enim  talis  meriti  non  sum,  utpossimanimarum 
curam  gerere :  negotium  istud  magnorum  et  excel* 
lentium  Patrum  est,  Antonii,  Pachomii,  sanctique 
Theodori.  Cum  vero  fratres  illi  non  acquiescerent, 
ipsumque  diebus  singulis  orarent,  vidcns  se  ab  eis 
nimium  urgeri,  dixit  eis  :  Permittitc  me  tribus  die- 
bu8  orare,  et  quidquid  me  Deus  facere  jusserit,  fa- 

*  Simile  infra,  c.  10. 


ciam.  Erat  autem  Parascoves  dies :  Dominica  vero 
die  mane  requievit. 

CAPUT  VIII. 
Vita  abbatis  Myrogenis  hydropici, 

Senex  quidam  erat  in  eodem  monasterio  Turrium 
Myrogenes  nomine,  qui  865  obnimiamausterita- 
tem  vitffl  hydropicus  effectus  fuerat.  Dicebat  aulem 
jugiter  his  senibus,  qui  ad  eum  conveniebant  visi- 
^andi  gratia  :Orate  pro  me,  Patres,ne  interior  homo 
hydropicus  fiat.Ego  enimut  in  hac  infirmitate  diu- 
Mus  durero,  Deum  oro. 

De  hoc  abbateMyrogene  cum  audivisset  Jerosoly- 
mitanus  archiepiscopus  Eustochius,  voluit  adeum 
mittere  qufficunque  erant  necessaria,8ed  ille  nun- 
quam  ab  eo  quidquam  consensit  accipere.Hoc  au- 
tem  solum  illi  significabat :  Ora  pro  mc,  Pater,  ut 
liberer  ab  aeterno  cruciatu. 

CaPUT  IX. 
De  mira  cujusdam  sanctis  Patris  charitate. 

In  ipso  monasterioTurrium,  senex  quidam  crat 
sanctffinuditatiseteleemosynoBvaldestudiosusama- 
tor. Quadamergo  die  venitpauperadejuscelUilam 
eleemosynam  petens;  senex  vero,  cum  non  nisi 
unum  panem  haberet,  proferens  ipsum,  deditpau- 
pcri.Tunc  dicit  ei  pauper:  Nolo  panem,  sed  indu- 
mentum.  Volensautem  seniorcurare  illurL,appro- 
hensa  manu  ejus,  introduxit  incellulamsuam.  Pau- 
per  autem  cum  illic  nihil  omnino  invenisset,  nisi 
solum  quod  ille  iiiduebat,  tanta  senis  virtute  com- 
punctus,  solvit  sacculum  suum,in  msdio  ceilul® 
qufiecunque  habebat  evacuans,  dixit ;  Sume  ista, 
senior  optime,  et  ego  alibi  quaeram  quae  mihi  sunt 
necessaria. 

CAPUT  X. 
Vita  Bamabx  anachoretae, 

Anachoreta  quidaro  erat  in  speluncis  sancti  Jorda 
nis,Barnabas  nomine.  Hic  die  quadam  cum  desccn- 
deret  bibcre  aquam  de  Jordane,  infixa  est  pedi  cjiis 
ex  arundine  festuca,  permansitquc  stimulum  pcdi 
infixum  tenens]ugiler,neque  passus  est  uteum  ine- 
dicus  videret;  itaque  computruit  pesejus.  Coaclus 
vero  est  ascendere  ad  monasterium  Turrium,  sibi- 
que  unam  cellulam  accipere.  Porro  pes  ejus  in  dies 
putrescebat  magis.  Dicebat  autem  his  qui  ad  eum 
veniebant,  qnod  quanto  magis  homo  exterior  pati- 
tur,  tanto  amplius  interior  viret. 

Postquam  vero  asccndit  abbas  Barnabas  ex  spe- 
lunca  sua  ad  Turres,  cum  fuisset  ibi  aliquantuhim 
temporis,  anachoretaquidam  alius  abiit  adspclun- 
cam  ipsius,  ingressusque  vidit  angelum  Dei  stan- 
tem  super  altare  quod  feccrat  senior  atque  sacra- 
verat.  Aitque  ad  angelum  anachorcta  :  Quid  hic 
agis  ?  Cui  angelus  ille:  Ex  quo  sanctificuta  suot 
ista,  a  Deo  ipso  mihi  credita  sunt '. 

CAPUT  XI. 
Vita  abbatis  Agioduli. 

Abbas  Petrus  presbyter  monasterii  sancti  palria 
nostri  Sabae,narravit  nobis  de  abbate  Agiodulo  [Hi- 
giodulo]  dicens:  Cum  is  esset  antistes  duxmonastc- 

*  Bimile  supra,  cap.  4. 


127 


DB  ymB  PATRUM  UBJBBR  X. 


128 


rii  beati  6era8imi,contigitfratremquemdamdeillic 
resideDtibas  roori.  Quod  cum  senex  ignoraret,  pul- 
saretque  prssfectus  canonis  lignum,  quod  fratres 
convenienles  mortuum  efTerrent,  ut  viditsenex  ca- 
daver  in  ecclesiae  medio  jacere,  constristatus  est 
valde  quodnon  illum  salutassset  priusquam  migra- 
ret  e  saeoulo.  Profectusque  secus  lectulum  ubi  jace- 
bat,  ail  defuncto :  Surge,  frater,  et  da  mihi  osculum. 
Qui  pA}tinus  surgens,  osculatus  est  senem.  Tum 
dixit  senex :  Dormi  jam,  quousque  veniat  Ghristus 
Filius  Dei,  et  resuscitet  te. 

Idem  abbas  Agiodulus  cum  iransiret  juxta  Jor- 
danis  ripas,  secum  animo  et  cogitatione  volvebat 
quid  actum  fuisset  de  lapidlbus  injectis  a  Jesu 
Nave  pro  his  quos  inde  sustuleral.  Gumque  ista  co- 
gitaret,  confestim  hinc  diviss  sunt  aqu».  Tunc  vi- 
dit  illos  duodecim  lapides,  prostatusque  humi  Deo 
gratias  egit,  et  recessit. 

CAPUT  XII. 
Diclum  abbatis  Olympii, 
Frater  interrogavit  abbatem  Olympium,  presbyte- 
rum  monasterii  sancti  Gerasimi,  dicens  :  Dic  mihi 
verbum.  Qui  dixit  ei:  Ne  sedeas  cum  hsreticis,  et 
contine  linguam  et  ventrem ;  ac  ubicunque  sederis 
dic  assidue :  Peregrinus  sum. 

CAPUT  XIII. 
Vita  abbads  Marci  anachoretce, 
Dicebant  deabbate  Marco  anachoreta,  qui  mora- 
batur  prope  monasterium  Penthucula  perannos  sc- 
xaginta  tres,  quod  hanc  habuerit  virtuteai  hebdo- 
madas  integras  jejunandi,  ita  ut  putarent  eum  sine 
carne  esse.  Operabalur  autem  die  ac  nocte,  et  dis- 
tribuebat  pauperibus  omnia,  nequeab  aliquoquid* 
piam  accipiebat.  De  hoc  audientes  fideles  viri,  ve- 
nerunt,ut  darentei  agapem,etait  ad  eos  :  Non  ac- 
cipio,  quia  manus  me®  nuiriunt  me  et  eos  qui  pro- 
pter  Deum  ad  me  veniunt. 

CAPUT  XIV. 

De  fratre  qui  a  spirilu  fornicaiionis  impugnabalur ,  el 

leprosus  efjeclus  est, 

,  Abbas  Polychronius  rursum  nobis  narravit  quod 

in  coQnobio  Penthucula  fraterquidam  erat  sibi  ipsi 

valde  intentus  et  continens.  Gum  autem  aliquando 

impugnaretur  a  spiritu  fornicationis,  non  valens 

hanc  pugnam  sustinere,  egressus  de  monasterio, 

profectus  est  Jeriobo,  ut  concupiscentiffi  MB  sua} 

Sdti8faceret.Moxque  ut  meretricis  cellam  ingre^sus 

est,  leprosus  factus  cst  totus.  Videns  autem  lepram, 

continuo  rediit  ad  monasterium,  Deo  gratias  refe- 

rens  et  dicens  :  Idcirco  Deus  hac  me  castigatione 

percussit,  utanima  mca  saiva  sii,  ct  magnifice  glo- 

riflcabat  Deum. 

GAPUT  XV. 

Factum  mirabile  abbalis  Cononis. 

Dicebant  de  abbate  Gonone  antistite  monasteni 

Penthucula,  quoddie  quadam  cum  irotBetamarim 

obvios  habuit  UcbrnBOs.  Quicum  eum  occiderevel- 

lent,  districtis  gladiis  occurrerunt  contra  senom. 

Gumque  appropinquassent,  vibrarenlque  in  eum  gla- 


A  dios,  manuseoruminsublimesuspensslperstiterunt 
immobiles.  Facta  vero  oratione,  solvit  eos  senexj  et 
dimisit.  Et  abierunt  gratias  agentes  Deo. 

GAPUT  XVI. 
Belatio  abbaiis  Nicolai  de  seipso  et  sociis, 
Senex  quidam  sedebat  in  monasterio  abbatis  Petri 
Juxta  sanctum  Jordanem,  Micolaus  nomine,  qui  no- 
bis  narravit,  dicens  :  Gum  essem  aliquando  inRay- 
thu,  missi  sumus  tres  fratres  in  ministerium  in  Tbe- 
baidem.  Gum  ergo  per  desertum  iter  faceremus, 
erravimus  de  via,  ferebamurque  per  eremi  latam 
vastitatem.  Deficiente  vero  nobis  aqua  per  aliquot 
dies,  siti  arcere  cccpimus.  Cumque  jam  et  siti  et 
aestu  deflcientes,  progredi  ulterius  non  raleremus, 
inventis  per  desertum  myricis,  jactavimus  nos  sin- 
B  guli  subumbraarborum,  exspectantesmoripraBsiti 
Prostratus  vero  in  urobram  ego  factus  sum  in  ec- 
8tasi,vidiquepiscinam,aquaplenametcircumfluen- 
tem,  duos  autem  supra  piscin»  labium  assistere, 
vasque  unum  ligneum.  Tanc  coepi  unum  ex  illis  ro- 
gare,  dicens :  Fac  mecum  charitatem,  domine,etda 
mihi  pusillum  aquae,quoniam  deficio.Ille  vero  nole- 
bat.  Tunc  dicitad  eum  alter  :  Da  illi  modicum.  Qui 
rcspondit  ei,  dioens :  Non  dcmus  ei,  valde  enim  de- 
sidiosus  est,  etnegligens  sui.  Atalter  :  Utiquesanc 
negligens  est  acdesidiosus,  propter  hospitalitatem 
tamen  demus  ei.  Atque  ita  prsbuerunt  mihi  etbis 
qui  mecum  erant.  Mox  autem  ut  bibimus,  confor- 
tati  sumus,  et  iter  agentes  tribus  diebus  aliissi- 
ne  potu,  pervenimus  ad  loca  habilabilia. 

C  GAPUT  XVII. 

Vifa  Macni  senis, 

Diccbant  de  quodam  Macno  sene,  qui  in  eodcm 

monasterio  abbatis  Petri  morabalur,  quod  quinqua- 

ginta  annos  egisset  in  spelunca  sua,  neque  vinum 

bibens,  neque  panem  comedens,  nisi  tantum  furfu- 

reum.  Tcrtio  autem  singulis  hcbdomadibus  com- 

municabat. 

GAPUT  XVIII. 

Vita  alterius  Senis  monasterii  Laurx.  qui  cum  leoni- 

bus  dormiebat, 

Narravit  nobis  abbas  Polychronius  presbyter  de 

alio  sene,  qui  sedebat  in  eadam  Laura  abbatis  Pe- 

tri,  quod  plerumque  abiens,  in  ripa  Jordanis  com- 

manebat,  et  ubi  cubile  leonis  invenisset,  illic  dor- 

|v  miebat.  Die  vero  quadam  tulit  duos  leonis  catu- 

los  intra  pallium  suum  in   ecclesiam,  et  dicebat 

fratribus :  Si  mandata  Domini  nostri  Jesu  Christi 

custodiremus,  ista  animalia  profectonos  timerent; 

sed  propter  peccatum  servi  cfTecti,  nos  illos  timere 

comprobamur.  Qua  re  magnitlce  ledificati  fratres, 

ad  mansiones  suas  recesserunt. 

GAPUT  XIX. 
Relatio  abbatis  Eiix  de  seipso, 
Narravit nobis  abbas Elias, dicens  :  Cum aliquando 
morarer  in  purtibus  sancti  Jordanis  in  spelaeo  juxta 
Eunuchorum  monasterium,ideoquodnon  commu- 
nicarem  Macario  arohiepiscopo  Jeresolymitano,  die 
quadam  circa  boram  sextam,  ccstu  vehemcutissimo 


129 


PRATUM  SPIRJTUALE. 


130 


coqaente  desuper  (eratenim  Augustusmenbis)  pul-  A  nium,  reversus  unus  ex  eis  anachoret»  caput  abs' 


savit  quidam  ostium  spelunc»  mefe:  egressus  vero 
vidi  mulierem,  et  dixi  ad  illara  :  Quid  tu  hic  facis? 
Et  respondens,  dixit  mihi :  Bt  ego,  mi  pater,  ejns- 
dem  quo  te  instituti  sum,  et  quasiunolapidedistat 
a  te  spelunca  mea.  Ostendebat  autem  et  locum 
quasi  adAustrum.Et  ait :  Lustravi  hanceremum,et 
prse  estu  nimio  siti  fatigata  sum^facergo  charitatem, 
pater,  et  da  mihi  pusillum  aquas.  Itaque  protuli 
urceum,  et  dedi  ei.  Quae  cum  sumens  bibissct,  di- 
misi  illam.  Cum  autem  abiisset,  coepit  diabolus  im- 
pugnaremeimmittenscogitationes  sordidas  in  eam. 
Superatus  igitur  neque  ferens  libidinis  ardorem, 
sumptavirgamea,  cellam  egrcssus  sum  in  fervore 
ffistus,  cum  lapides  ignescerent,  profectusque  sum 
ad  iliam,  ut  implerem  turpem  concupiscentiam.  g 
Cum  vero  ferme  uno  sladio  ab  ejus  adhuc  spelaeo 
distarem,  urente  graviter  aestu  libidinis,  repente 
factus  in  ecstasi,  vidi  apertam  lerram,  et  me  hiatu 
terrae  absorptum.Aspicioqueillicadavera  putridaja- 
centia,et  resoluta,  etincredibili  feloreplena,quem- 
damque  revercndi  habitus  virum  ea  mihi  demons- 
trantem,  ac  dicentem  :  Ecce  istud  mulieris  est,  is- 
tud  viri,  istud  pueri  •,  fruere  jam  ut  v\b,  et  quan- 
tum  libet  concupiscentia  tua  :  hujus  tamen  volup- 
tatis  gratia  vide  quot  labores  amittere  voluisti.  Vi- 
de  propter  quod  peccatum  vos  ipsos  privare  867 
vultis  regno  coBlorum.  V»  human»  miseri®  1  prop- 
ter  unius  horae  voluptatem  tanti  Jaboris  mercede 
frustramini.  Ego  autera   prae  nimio   fetore  ia  ter- 


cidit,  nobis  de  longinquo  spectantibus  :  jam  enim 
conscenderamus  montem.  Cum  verolacrymaremur 
tristes  propteranachoretae  ca8um,repente  cernimus 
avem  superne  venientcm,  raptum  Sarracenum  in 
sublime  tulisse,  atque  inde  in  terram  illum  dimi- 
sisse,  ex  eoquelapsu  Sarracenum  interiisse. 

CAPOT  XXII. 
Vila  alterius  senis  Cononis,.  • 
Senex  quidam  erat  in  coenobio  sancti  Pptris  nos- 
tri  Theodosii,  noroine  Conon,  Cilix  genere,  hanc 
vit»  normam  per  triginta  annos  custodiens :  semel 
comedebat  in  hebdomada  panem  et  aquam,  et  sine 
iniermissione  operans,  nunquam  de  ecclesia  egre- 
diebatur. 

CAPUT  XXIII. 
Vita  Theoduli  monachi. 
Aliumvidimussenemin  oodemmonasterio,Theo- 
dulum   nomine,  qui   miles   antea   fuerat.  Is  dies 
omnes  jejunans,  nunquara  in  latus  dormiebat. 

CAPUT  XXIV. 
Vita  senis  cujusdam  habitantis  in  cellis  Gu%iba, 
Erat  senex  quidam  habitans  in  cellis  Cuziba  de 
quo  narrabant  nobis  loci  ejus  seniores,  quod  dum 
in  vico  suo  esset,  hanc  habebatconsuetudinem,  ut 
81  quem  vidissct  in  vico  prae  inopia  non  valentem 
agrum  suum  seminare,  noctu  ibat,  ignorante  agri 
domino,  semenque  secum  ferens,  pauperis  illius 
serebat  agrum.Cum  autem  venisset  in  eremum,et 
moraretur  in  cellis  Cuziba,  eadem  miserationis  fa- 


ram  corrui.  Tunc  accedens  vir  ille  venerabilis,  qui  ^  qIqI^^i  opera.  Ibat  enim  per  viam,  quae  ducit  e  Jor- 


mihi  apparuerat,  erexit  me.  Et  gratias  agens  Deo, 
reversus  snm  in  cellam  meam. 

CAPUT  XX. 
Conversio  cujusdam  militis  ad  miraculum  Dei  in  se 
factum,  cujus  etiam  vita  compendiose  describitur, 
NarravitnobisquidamPatrum^accepisseseaquo- 

dam  milite,  quod  cum  bellum  in  Africa  gererent  Ro- 
manicumMauritanis,victiquefugarenturabarbari8, 

ac  plurimi  illorum  passim  c»derenlur  ipsum  qoo- 
que  unus  ex  barbaris  nactus  hastam,  ut  illum  feri- 
ret,vibrare,ca5pit.Quodillecumcerneret,orareDeum 
coBpit,  ac  dicere :  Domine  Deus,  qui  apparuisti  an- 
cillaB  tu8B  Theclae,  et  eripuisti  eam  de  iniquorum 
manibus,  libera  et  me  dehac  necccssitate,  et  salva 


dane  ad  sanctam  civitatem^ferenspaneset  aquam. 
Et  si  quando  videret  aliquera  lacessantem,  porta- 
bat  onus  ejus,  et ascendebat  usque  ad  sanctum  mon- 
tem  01ivcti,rursusque  per  eamdem  cum  cadteris  re- 
dibat  viam,  ferens  illorumonera  usque  Jericbo.Vi- 
disses  senem  aliquando  ferentem  onus  ingens,  &u- 
dantemque  sub  fasce;  aliquando  portantem  in  hu- 
merispueruium,8aBpeetiam  duos.Nonnunquam  se- 
debat,viri  sive  mulieris  disruptacalceamentaresar- 
ciens :  ferebalquippesecumquaBCunqueadhocerant 
necessaria.Aliospotabat  eaquam  ferebataqua,alii8 
praebebatpanes;siquemveroinvenissetnuduni,pal- 
lium  quod  ferebat,  dabat  ei.  Eratque  dulce,  videre 
senem  singulis  diebus  laborantem.  Et  si  quando 


ex  hac  acerba  morte,mox  ibo  in  eremum,  ct  agam      mortuum  in   via  reperisset,  expletis   super  eum 
vitam  solitariam.  Conversus  autem   neminem  ex      pgalmis  consuetis  et  orationibus,  sepeliebat  eum. 


barbaris  vidit.  Itaque  continuo  venit  ad  hanc  Lau- 
ram  Cupatha,  manseratque  jam  in  spelunca,  Dei  se 
protegente  gratia,  annos  triginta  quinque. 

CAPUT  XXI. 
Mors  anachoretas  et  ejus  interjectoris, 
Abbas  Gerontius  praepositus  monaslorii  sancti 
Patris  nostri  Eutbymii  narravit  mihi  et  SophistaB 
Sophronio,  dicens :  Tres  simul  eraraus  trans  mare 
Mortuum;ambulantibusque  nobis  in  montem  ana- 
choreta  quidam  aiius  circa  maris  ripam  deambu- 
Itbat.  Contigit  autem  Saracenos  (2)  transire  per  lo- 
ca  illa  et  occurrere  ipsi ;  cum  ergo  prseteriissent 


CAPUT  XXV. 

De  fratre  monastcrii  Cuzibaj  et  sanctae  obiationis  ver^ 
biSy  nec  non  de  abbate  Joanne. 

Frater  quidam  erat  in  ccenobio  Cuziba,  ut  nobis 

abbasGregoriusexScholaribus(3)retulit,qui8anct» 

oblationis  verba  ritumque  didicerat.  Die  ergo  qua- 

dam  missus  ut  benedictiones  ferret, cum jam  rediret 

ad  monasterium,  verba  sanctaeoblationis  (4),qua8i 

versus  aliquos  caneret,dixit  .Easdem  vero  benediotio- 

nes  imposuerunt  diaconi  sancto  aitari.  Quas  cum 

abbas  Joannes  presbyter  offerret,  qui  postea  Cassa. 

reaB  PalaBstinae  episcopus  fuit,  non  vidit,  ut  solilaB 


i3i 


DB  VITIS  PATRUM  LIBBR  X. 


132 


eratysancti  spiritus  adventum.Gontristatusque  valde 
et  cogitans  ne  quid  forte  peccasset  in  mente,  atque 
idf  0  seSpiritus  868  sanctus  avertisset,ingressusest 
sacrariumploranSjCorruilqueinfaciem.suam.Appa- 
ruit  autem  ei  angelus  Domini,  dicens:Quoniam  fra- 
ter  ille  qui  oblationes  attulit,  verba,  sancts  oblatio« 
nis  in  via  dixit,  sanctiflcatae  jam  ac  perfectae  sunt. 
Ex  tunc  igitur  statuit  senior  ut  nullu^  deinceps  ad- 
disceret  sanctie  oblationis  verba,  nisi  qui  ordinatus 
ad  boc  esset,  neque  passim  ea  quispiam  diceret, 
quocunque  tempore  absque  loco  consecrato. 

CAPUT  XXVI. 

Vila  fratris  Theophanis,  ejusque  mirabilis  visio^  etjie 
communicatione  cum  hsereticis. 

Senex  quidam  sedebat  in  Laura  Galamonis  juxta 
Jordanem  fluvium,  Cyriacus  nomine,  magni  apud 
Ueum  meriti.  Ad  hunc  profectus  est  frater  peregri- 
nus  ex  regione  Dora,  Theopbanes,  nomine,  ut  in- 
terrogaret  senem  de  cogitationibus  fornicationis. 
Quem  senior  hortari  coBpit  atque  urgere  verbis  de 
pudlcitia  et  caslitate.  Frater  itaque  magnifice  sedi- 
ficatus,  ait  seni:Vere,mi  Pater  egonisiinregione 
mea  Nestorianis  communicarem,  tecum  pemansis- 
scm.  Cum  vero  audisset  senex  Nestorii  nomen.  af- 
ilictus  de  perditione  fratris,  corripiebat  eum,  et 
orabat  ut  recederet  ab  hac  pessima  et  perniciosa 
ha;resi,   accederetque  ad  sanctam  catholicam  et 
apostolicam  Ecclesiam,  dicens  non  esse  aliam  salu- 
tisspem  nisi  recte  sentiamus  et  oredamus  (ut  revera 
est)sanctamMariamDeigenitricemesse.Dixitautem 
frater  ille  seni :  Profeclo,  domine  Pater,  omnes  he- 
rcscs  8icdicunt:Nisi  nobiscum  communices,salvus 
csse  non  poteris.Quid  ergo  faciam  infelix,  nescio  : 
deprecare  igitur  Dominum  ut  reipsa  me  certum  fa- 
ciat,qua3nam  sit  vera  fldes.  Senex  autem  cum  gau- 
dio  fratris  verba  suscepit^dixitque  illi:  Sede  in  spe- 
lunca  mecum,  et  omnino  spem  in  Deo  habeto,quia 
rcvclabil  tibi  ipsius  benignitas  quse  sit  vera  fides. 
Dimissoque  fratre  in  spelunca   sua,  egressus  est 
scnior  prope  mareMortuum,oransDeumprofratre. 
Circa  autem  horam   nanam  diei  sequentis  aspexit 
frater  quemdam  astantem  sibi  aspectu  terribilem, 
uc  dicentem:Veni,et  videveritatem.Assumensque 
cum,  duxit  in  locum  tenebrosum  ac  fetidum,  ignes 
evaporantem  ;  atque  in  ipsisignibus  vidit  Nesto- 
rium,Eulychen,Apollinarem,  Dioscorum,  Severum, 
Arium,  Origenem,  et  alios   quosdam.  Dixitque  illi 
is  qui  apparuerat :  Locus  iste  praeparatus  est  hae- 
retlcis,etblasphemantibus,ethisquiillorumdogma- 
ta  scquuntur.  Si  ego  placet  tibi  locas,  persiste  in 
tuo  dogmate;si  autem  supplicium  istudexperiri  non 
vis  accede,  ad  sanctam  catholicam  et  apostolicam  Ec- 
clesiam ,quam te  senex  docet. Dico enim  tibi,  quia  si 
omnes  virtutes  homo  operetur,  nec  recte  credat,  in 
hoc  loco  cruciabitur.  Atque  in  hoc  verbo  venit  fra- 
ter  in  semetipsum,et  redeunti  seni  narravit  omnia 
quse  viderat  accessitque  ad  communionem  sanctae 
catholicflB  Ecclesiae.  Remansit  autem  cum  sene,im- 
pletisque  quatuor  cum  illo  annis,  dormivit  in  pace. 


X  CAPUT  XXVII. 

Vita  presbyteri  villx  Mardandoi. 

Decemferemillibus  passuumaburbe  CiliciflBiEgi- 
na villaqusdam  est,  nomine  Mardandos,in  qua  tem- 
plum  est  sancti  Joannis  Baptiste.  In  hac  senex  qui- 
dam  presbyter  sedebat,summi  apud  Deum  meriti, 
magnarumque  virtutum.  Quadam  vero  die  villae  ip- 
sius habitatores  accesseruntad  episcopum  accusan- 
tes  senem,ac  dicentes:  Tolle  a  nobis  senem  hunc,nam 
molestus  nobis  est.  Dicit  eis  episcopus:  Quid'  vobis 
facit  ?  Dicunt  ei :  Accedit  missam  celebrare  die  Do- 
minico,  nunc  hora  tertia,nunc  autemhoranona,ut 
sibi  visum  fuerit,  neque  servat  solemnem  ac  legiti- 
mumordinem  sanctai  oblationis.Hiscompertis,epi- 
scopus  assumens  senera  seorsum,  ait  illi :  Quid  ita 
B  facis  senior?  an  ignoras  sancte  Ecclesi»  statuta  ? 
Aitsenex:  Veraprofectoprosequeris,  et  recte  dicis  ; 
verum  quid  agam,  ignoro.  Die  enim  Dominico  post 
nocturnos  hymnos,  propesanctum  altare  sedeo,  et 
quousque  videam  Spiritum  sanctum  altare  obum- 
brantem,  sancta  missarum  solemnia  non  incipio; 
cum  autem  advenisseSpiritum  sanctumaspicio,tunc 
ego  saora  officia  consummo.His  auditis,episcopus  ad  - 
miratus  virtutem  senis,  convocat  habitatores  vill» 
satisfaoiensqQe  illis,  dimisit  eos  in  pace. 

Huio  seni  misit  abbas  Julianus  Slylites  saluta- 
tionem,  mittens  ei  pannum  involutum,  haben- 
tem,  intus  tres  carbones  ignis.  Senex  vero  susci- 
piens  salutationem  et  carbones  ardentes,  remisit 
eidem  abbati  ipsum  pannum  involutum  aqua  ple- 
Q  num.  Distabant  autem  ab  invicem  fere  viginti  mil- 
libus  passuum. 

CAPDT  XXVIII. 
Factum  mirabile  abbatis  Juliani  Stylitx. 

Narrabat  abbas  Cyriacus,  discipulus  prsdicti  ab« 
batis  Juliani  Stylitae»  dicens :  Venimus  ego  et  pater 
meus  et  frater  a  regione  nostra  ad  abbatem  Julia- 
num,  audita  ejus  fama.  Ego  enim  habebam  passio- 
nem  insanabilem,  quam  nullus  869  bominum  cu^ 
rare  potuerat.  Venientem  igitur  senex  protinusmt 
orationecuravit.Mansimusautem  omnesapud  eumi 
ct  abrenuntiavimus  ssculo,  constituitque  senior 
palrem  meum  super  frumentum.  Quadam  vero  die 
venit  pater  meus,  et  ait  abbati  Juliano :  Frumen- 
tum  non  habemus.  Senex  autem  de  columna  res- 
^  pondens  ait :  yade,frater,et  ipsum  quod  invenerisy 
collige  hodie,  et  mole,  et  de  crastino  Deus  nostri 
curam  habebit.  Ille  vero  inhoc  verbo  turbatus  (scie- 
bat  enim  se  nihil  dimisisse)  abiit  ad  cellam  suam. 
Necessitate  aulem  urgente  misit  ad  eum  senexy 
dicens  :  Accede  huc.  llle  cum  vixvenire  acquievis- 
set,  dicit  ei  senior :  Frater  Conon,  vade,  et  quod 
inveneris,  fac  in  cibum  fratrum.  Ille  prs  iracundia 
sumptis  borrei  clavibuli  abiit,  volens  terrs  pulve- 
rem  ferre.  Cum  autem  amotis  claustris  ostia  vellet 
aperire,  non  poterat.  Erat  enim  totum  horreum 
frumento  plenum.  Quo  ille  viso  perterritus,  a  sene 
veniam  prostratus  petiit. 


133 


PBATUM  SPIRITUALB. 


134 


CAPDT  XXIX. 
Miraculum  sanctissimas  Eucharistiae. 

Quasi  triginta  milliaribuB  abiEgina  civitate  Gili- 

ciaSyStylilaeduo  erant  separati  ab  iDvicem  sex  miili'- 

bas  passuum.Ex  bis  alter  sanots  catholicae  et  apo- 

stolic®  EcclesiflB  communicabat ;  alter  autem  qui 

etiam  plus  temporis  in  columna  egerat,  Severianas 

impietatis  erat,  variisqne  modis  bsreticus  Catholi- 

cum  criminabatur.  Ille  vero  divinitus  inspiratus, 

petiit  ab  eo  ut  partem  sibi  mitteret  Communionis 

sus.  Qui  gaudio  elatus,  quod  quasi  illum  seduzis- 

set»  prolinus  misit  nihil  hffisitans.  Suscipiens  ita- 

que  Catholicus  missam  sibi  ab  haeretico  Severiani 

sectatore  particulam,  in  ferventem   ollam   injecit, 

moxque  resoluta  est.  Sumptam  quoque  catholicffi 


CAPUT  XXXI. 

Conversio  et  Yita  Marix  meretricis. 


Duos  senes  abierunt  ab  iEgis  inThrasura,  venicn- 
tesque  in  stabulum  ut  requiescerent  (erat  enim  as- 
stus)  per  dispensationemDeiinveneruntin  stabulo 
tres  adolescentes  habentes  secum  unam  meretri- 
tricem.  Senes  ergo  seorsum  sederunt,  unusque  ex 
eis  accipieos  sanctumEvangelium  legebat.Meretrix 
vero  qam  erat  cum  adolescentibus,  ut  vidit  legen- 
gentem  secem,  relictis  ille  accessit  ad  senem,  se- 
ditqudJaxtailIum.Senexautemillamrejiciens,dixit: 
Multum,  0  infelix,impudens  es,qus  vcritanon  fuis- 
ti  accedero  ad  nos  ac  sedere.  At  illa  :  Nc,  qusso, 
Pater,ne  abomineris  me,  nequeabjicias  ;elsi  enim 
omni  peccato  plena  sum,  non  tamen   repulit  ve- 


ecciesis  sanctam  communionem  in  eam  conjecit  *,  "  nientem  ad  se  meretricem  Dominus,   et  Salvator 


statimque  fervens  olla  refrigerata  est,  et  sancta 
communio  permansit  integra,Deque  madefactaest. 
Quam  et  diligenter  servavit,  et  ostendil  nobis  cum 
ad  iilum  venissemus. 

CAPUT  XXX. 

Yita  Isidori  monachi  Melitinensis^  alterumque  mira- 
cutum  circa  sanctissimam  Eucharistiam. 

Dade  Cypri  emporium  est,  in  eo  monasterium  est 
quod  dicitur  Philoxene  :  ad  id  cum  venissemus^in- 
venimus  ibi  moaacbum  genereMelitinensem,l8ido- 
rumnomine.  Hunc  vidimus  sine  ulla  intermissione 
cum  ejulatu  flentem.Cum  autem  rogaretur  ab  ora- 
nibus  ut  aliquantulum  quiesceret,  et  a  fletu  tem- 


omnium  Christus  Deus  noster.  Respondit  ei  scnex: 
Sed  meretrix  illa  non  permansit  meretrix.Tum  ipsa: 
Spero  in  Filium  Dei  vivi,  quia  ab  hodierno  die  ne- 
que  ego  permanebo  in  peccato  hoc.  Relinquensigi- 
tur  adolescentes,  et  sua  omnia,  secuta  est  senei 
illos.  Miserunt  870  autem  illam  in  monasterium 
prope  i£ga  civitatem.  Ilanc  et  ego  jam  anum  vidi 
magnas  prudenti»  feminam,  et  ista  ex  e|u8  ore  di« 
dici.  Erat  autem  illi  nomen  Maria. 

CAPUT  XXXII. 

Conversio  et  vita  Babylx  (5)  {mimi,  nec  non  Come- 
t(t  et  TicossR  concubinarum  ejus, 

Mimus  quidem  erat  in   Tharso  Cilicis,  nomine 


peraret,  nulli  penilus  acquiescebat,  dicens  omni-  Q  Babylas  :  erant  autem  illi  duas  concubiDs  ;  nomen 


bus  :  Nimium  peccator  sum  ultra  omnes  qui  ab 
initio  ssculi  fuerunt.  Cum  autem  illi  diceremus  : 
Nullus  certe  sine  peccatoest,  nisi  unus  Deus,  res- 
pondebat  dicens :  Veraciter,  fratres,  nullum  inveni 
inter  bomines  similem  mihi  peccatorem^  nullum- 
que  mi^us  delictum  quam  meum.  Et  ut  cognosca- 
tis  me  vera  prosequi,  auditepeccatummeum,  utet 
vos  oretis  pro  me. 

Bgo  cum  essem  in  sscuIo,uxorem  habui:  eramus 
autem  ambo  Severiani  dogmatis.  Cum  ergo  die 
quadam  venissem  domum,  non  inveni  uxorem 
meam  :  audivi  autem  quod  abiisset  ad  vicinam  mu« 
lierem  ut  illi  communicaret  (eratautem  illacatho- 
licas  religionis  et  fldei)  cucurrique  protinus  volens 


uni  Cometa,  nomeo  alteri  Nicosa.  Vivebat  autem 
luxurioseagens  omnia  qus  illi  dsmon  suggessisset. 
Die  vero  quadam  ingressus  ecclesiam,  audivit  per 
dispensationem  Dei  sanctum  Evangelium  legi.  Erat 
autem  ista  Iectio:Pocnitontiam  agite,appropinquavit 
enimregnumcoDlorum  (lfa/(/i.  iii).  Compunctusque 
CGDpit  cum  lacrymis  horrcre,  acsemiserum  dicere 
pro  his  quse  peccaverat.  Confestim  igitur  egressus 
extraeccle8iam,vocavit  duas  amicas  suas,  dixitque 
illis  :  Scitis  quomodovobiscumluxuriose  vixerim, 
utque  unquam  alteram  plus  quam  alteram  dilexe- 
rim  ;  itaque  vestra  sunt  omnia  quscunque  ego  ao- 
quisivi,  accipite  insuper  mea  omnia  et  dividite  inter 
vos;  ego  enim  ex  nunc  abrenuntio  seeculo,  et  effl- 


prohibere.  Profectus  autem  domum,  inveni  illam  j.  cior  monacbus.  Uls  autem  ex  uno  ore  responde- 


jam  communicasse.  Quare  indignatione  concitatus 
apprehendi  guttur  ejus,  fecique  illam  evomere  sa- 
cram  communionem.  Sumptam  deinde  parliculam 
sanctam  huc  illucque  Jactabam,  donec  in  lutum  ce- 
cidit.  Mox  autem  vidi  ooruscationem  in  eodem  loco 
tanctam  assumpsisse  communionem.  Postbiduum 
vero  aspicio  virum  quasi  iEthiopem  semicinctiis 
vestitum,  dicentemque  mihi  :  Ego  et  tu  simul  in 
tinum  Bupplicium  condemnati  sumus.  Et  ego  ad 
eum  :  Tu,  inquam,  qui  es  ?  Respondit :  Ego  sum 
qui  ^onditorem  omnium  Domimim  Jesum  Chris- 
tum  io  mazilla  percussi  passioniB  tempore.  Atque 
hac  de  causa  a  fletn  temperare  non  possum. 


runt  ei  cum  lacrymis :  Ad  luxuriam  et  animarum 
nostrarum  interitum  communicavimus  tibi ;  nunc 
vero  quando  hoc  Deo  ptacitum  opus  facere  vis,  di- 
mittis  nos,  et  id  solus  facis  ?  profecto  non  ita  erit, 
sed  etiam  in  bonocommunicabimustibi.  Atqueita 
mimus  quidem  inclusit  se  in  una  turrium  civita- 
tis  :  illffi  vero,  venditis  omnibus  suis,  erogatisque 
pauperibus,  accipientes  et  ipsae  religiosum  habi- 
tum,  fecerunl  sibi  prope  turrem  cellulam,  et  sei- 
psas  pariter  incluserunt.  Hunc  et  ego,  vidi,  et  ab 
eo  valde  aedificatus  sum  ;  est  enim  vir  valde  humi- 
lis  et  clemens,  atque  misericors.  Scripsi  autem  et 
hoc  pro  utilitate  legentium. 


135 


DB  VITIS  PATRUM  LI6BR  X. 


136 


CAPUT  XXXIII. 
Vita  sancti  episcopi  Theodoti. 

Narravit  nobis  quidamPatrumquodfueritin  san- 
cla  civitate  episcopus  quidam,  nomine  Theodotus, 
tantas  benignitatis,  ut  cum  in  una  solemnitate  in- 
vitasset  quosdam  de  clericis  suis  ad  convivium, 
unusque  ex  eis  venire  noluisset,  neque  invitationi 
acquievi8set,tunc  quidem  patriarcha  siluerit,  alias 
▼ero  ipse  ad  eum  profectus  sit,  rogans  ut  veniret, 
mcnsaeque  communis  particeps  Ocret. 

Dicebat  autem  rursus  de  ipsoepiscopo  Theodoto, 
quod  ita  fuerit  mitis  atque  humiiis,  ut  cum  semel 
iter  ageret  cam  uno  clerico,  et  ipsequidem  lectica 
vehcretur,  clericus  vero  equo  insiderct,  dixerit 
clerico  suo  patriarcha  :  Mutemus  vehicula  nostra, 


A  EphrdBm  Antiocheno  patriarcha,  qood  valde  zelans 
fuerit  et  fervens  circafidem.Cum  enimaudisBetde 
Stylite  illo  qui  erat  in  partibus  Hierapoli8,quod  Se- 
verianse  esset  hsresos,  abiit  ad  illum,  ut  impieta- 
tem  dissuaderet  illi.  Cocpitergo  divus  Ephrsemcor- 
ripere  Stylitem,  et  orare,  ut  accederet  ad  sanctum 
apostolicum  thronum,  et  communicaret  sanctse  et 
apostolicaQ  Ecolesie.  Rcspondens  vero  Stylites  ait : 
Ego  synodo  proraus  non  communico.  Dicit  ad  eum 
sanctus  Epbrsm  :  Et  quomodo  vis  ut  curem  te,  et 
satisfaciam  pro  gratia  Domini  nostri  Jesu  Cbristi  ? 
sancta  Bcclesia  libera  est  ab  omni  sorde  pravita- 
tis  beretics.  Dicit  ad  eum  Stylites  :  Accendamus 
ignem(7},  dominepatriarcha,etingrediamar  simul, 
et  quem  ilamma  non  Isserit,  ille  orthodoxus  erit. 


et  tu  quidem  lectica  vehere,  ego  autem  eques  iba.  ])  illumque  sequi  debomus.  Uocautemdixit,utlerre- 


Cum  vero  clericusid  facere  recusaret  omnino,  di- 
cens  id  dedecus  fore  patriarchsB,si  quidcm  clericus 
leclica  portaretur,  non  quievit  sanctus  et  humilis 
Theodotus,  donec  miniatropersuasit  non  esse  rem 
istam  injuriosam,  coegitque  illum  ita  faoere. 

CAPUT  XXXIV. 
Vita  divi  Alexandri  patriarchx  Jerosolymilani, 
Alium  habuit  civitas  ipsaDei  patriarcham,  Alexan- 
drum  nomine,  adeo  pium  et  misericordem,  utcum 
illi  quidam  ex  notariissuis  furalus  essot  aurum,  et 
metu  perterritus  fugicnsin  Thebaidem  iEgypti.in* 
cidissctvagus  et  errans  in  latrones,  ac  ductus  fuis- 
set  ab  eis  captivus  ad  extremas  ^Egypti  partes ;  hoc 
comperto,  divus  Alexander  redemeriteum  vinctum 


ret  patriarcham.  Respondit  sanctus  Ephrdem  Sty- 
litffi ;  Oportebat  quidem  te,  flii  mi,  tanquam  patri 
obtemperare,  nihilque  a  nobis  amplius  qusrere. 
Quoniam  vero  rem  postulasti  cxcedentem  quidem 
viresinfelicitatismese^confidotamenin  miserationi- 
bu8FiliiDei,quiatuaesalutiscausaethocfaciam.Tunc 
ait  divus  Ephrsm  astantibus  omnibus  :  Benedictus 
Dominus  ;  afferte  huc  ligna.Cum  vero  allataessent 
ligna,  suceendit  illa  patriarcha  ante  columnam,  di- 
xitque  Stylits  :  Descende  nunc,  ut  juxta  decrelum 
tuum  i  ngrediamu  r  ambo.Stupefactus  ille  ad  patriar- 
chae  constantiam  descendere  noluit.  Tunc  dixit  ad 
eum  patriarcha :  Nonne  tu  hoc  fieri  petiisti  ?  et  quo- 
modo  id  nunc  facere  non  vis  ?  Tunc  exuens  se  qua 


ac  captivumoctoginta  quinque  numismatibus.Quo  C  indultuseratstolapatriarcha^cumaccessissetprope 


reverso  ita  pie  misericorditerque  usus  est,  utqni- 
dam  ex  urbis  habitatoribus  dixerit  aliquando  nihil 
esse  utilius  quam  in  Alexandrum  peccare. 

Alio  quoque  temporo  unus  ex  diaconis  ejus,  co- 
ram  clericis  omnibus  injuriis  affecit  divum  Ale- 
xandrum.  Qui  raax  postratus  humi  veniam  petit, 
dicens  :  Ignosce  mihi,  domine  frater. 

CAPUT  XXXV. 

Vita  Eiiss  (6)  Jerosolymorum   archiepiscopi^   ei  de 
Flaviano  Antiochix  patriarcha, 

Dicebat  abbasPolychronius  desanctoEliaJeroso- 

lymorum  archiepiscopo,  quodsicut  cum  eseet  mo- 

uachus,  vinum  non  bibebat,ita  ncc  patriarcha  qui- 

dem  factus  bibit,  scd  eamdem  servavit  regulam. 


ignem,  oravit,  dicens  :  Domine  Jesu  Christe,  Deus 
noster,  qui  propter  nos  dignatus  es  de  sancta  do- 
mina  nostra  Dei  genitrice  semperquevirgineMaria 
incarnari  et  nasci,  ostende  nobis  veritatem.Et  com- 
pleta  oratiooe,  jactavit  solam  suam  in  mediis 
ignibus.  Cum  autem  iguis  quasi  per  treshoras  du- 
rasset,  lignaque  jam  igne  consumpta  essent,  tule- 
ruot  inde  stolam  integram,  ita  utnulla  ignis  indi* 
cia  in  ea  deprehendi  possent.  Tunc  Stylites  videns 
quod  factum  fuerat,  certior  de  veritatefactus,  ana- 
thematizavit  Serveum,  et  ejus  haeresim,  accedens- 
que  ad  sanctam  catholicam  Ecclesiam,  de  manibus 
sanctiEpbraem  communicavit,et  glorificavitDeum. 

CAPUT  XXXVII. 


Dicebantdeeodemarchiepiscopo.Elia,  et  dcFla-  p  Vita   Episcopi,    qui  caihedra  relictaxenit  in  san- 


viano  Antiochiae  archiepiscopo,  quod  ab  Anas- 
tasio  imperatoreambofuerint  exsilio  relegati  prop- 
ter  sanctam  Chalcedonensem  synodum  ;  Elias  qui- 
dem  in  Haila,  Flavianus  vero  apud  Petram.  Die  vc- 
ro  quadam  significaverunt  sibi  arabo  patriarchse, 
mutuo  dicentes :  Anastasius  bodie  mortuus  est; 
eamus  igitur  et  nos,  ut  cum  illo  judicemur.  Et 
post  duos  dies  ambo  migraverunt  ad  Dominum. 

CAPUT  XXXVI. 

Vita  Ephrxm  Anliocheni  patriarchVf  et  quomodo 
Styliten  monachum  a  Severiana;  hxreseos  impietate 
converterit, 

§71  Narravit  nobis  quidam  Patrum  de  sancto 


ctam  civitatem,  etmutatohabitu  ministrabat  archi- 
tectis, 

Quidamlpatrum  enarravit  nobis  de  quodam  episco- 
po,quod  relicto  episcopatu  suo  profectus  sit  ad  sanc- 
tamcivitatem,ibique8umptooperanihabitu,mini8- 
traverlt  architectis.  Eo  vero  tempore  vir  clemens 
et  misericordiaeoperibus  deditus  Ephremius  comes 
Orientis  erat,  ac  per  ipjum  eedificia  publica  repara- 
hantur ;  civitas  enim  terrae  motu  ceciderat.  Die  au- 
teraquadam  viditper  visumEphremiusdormientem 
episcopum,  columnaque  ignissupereumadcoelum 
usquepertingentem.Hoc  auteracumnon  8emel,neo 
bis,sed  86epiu8cernerot,obstupuitCuphremiu8  (erat 


iS7 


PRATUlif  PPIRlTUALB.l 


138 


qoippe  visioipsa  terribilis  el  plena  stuporis)  cogita-  X  dam  monasterii  abbatis  Scveriani   mlsauB   fuisEct 

u.* — ^ A  — «^4,-,^o„r«  «MS^nom  hni^  oaaof  nAa.iA     in  mlnisterium  in  partes  Eleuthcropolcos,  et  diver- 

tisset  ad  rusticum  quempiam   fidelem,  habentem 

filiamunicam,dcfuDctajammatreillius,maneretque 
in  domoejusdiea  aliquot,  is  qui  semper  impugnal 

hominesdiabolusimnisitfratrisordidaBCOgitationes 
impugnabaturque  de  puclla,ct  qnaerebat  opportuni- 
tatem  opprimcndieam.Igitur  qui  illum  oppugnabat 
daBmon,opportunitatemquoquoilliprocuravit.Patre 
enimpuelloBproficiscenteAscalonemnecessariaButi- 
litatis  gratia,frater  ille  sciens  neminem  in  domoease 

nisi  sesolumetpuellam,  aocessitutillamvi  oppri- 
meret.IIIa  vcro  ut  vidit  ipsum  totum  perturbatum 
ad  nefarium  actum  properare,dixit  ei :  Noli  turbari 
neque  foDdum  quid  contra  me  moliaris;  pater  meus 
cutus  fueris.Oum  Tcro  ita  constringeretur,  neque  so  g  neque  bodio  neque  cras  veniot.  Audi  primum  quid 
ultcriuspossetabfcondere,  dixitilli:  Pollicere  mihi^  dicam.Egoenim(novitDeus)prompleqoidquidvolue- 
quiaquandiufueroin  vitahaCjneminidicesquaecirca      ris  faciam.  CoBpit  autcm  illum  ita  alloqui :   Quan- 


batqoe  apudsemetipsumquidnam  boc  esset,  nequo 
agQOScebat  quisessetillemerceQnrius,  vidons  illum 
coma  neglecta,  vcste  sordida,  vili  et  abjecto  hnbitu 
el  nimia  exercitatione  et  continentia,  jugisquc  labu- 
ris  fatigatione  afQictum,  et  squalidum  toto  corpus 
cultu.  Accersitum  autem  operarium  ejusmodi  Ephre- 
miu8,  percoQtabatur  quisoam  essct;  coepitque  seor- 
sam  agere  cum  illo,  quo  vocaretur  nomine,  et  cujus 
civitatis  esset  oriundus.  Qui  ait  avl  illum  :  Ego  unus 
pauperum  istius  civitatis  sum;  cumque  non  habeam 
unde  meipsum  sustentare  valeam,operor  ut  possum 
et  Deasdelaboribtasmeis  pascitme.Motus  ergo  divi- 
nitasEpbremius,respond)tilli,etait:Credemihi,non 
tc  dimittam,donee  mihi  omnia  de  to  veracitcr  prose- 


me  sunt,  et  ego,  suppresso  tantum  nomine,  vera 
tibi  de  me  annuntktbo.  Juravitque  illi  comes,  nulli 
se  ea  dicturum  qiiaodiu  essetinvita.  Tuncaitilli : 
Egoepi8Copus8um,et  propterDeum  dimisi  episcopa- 
Uim  meum^et  veni  huc  quasi  ad  ignotum  locum.Affli- 
gena  aotem  carnem  meam,et  operans,ex  labore  meo 
modicom  paois  mihi  acquiro;tu  vero  quantum  potes 
acyice  ad  eleemosynam.  His  enim  diebus  Deus  pro- 
movebit  teadapostolicum  thronumhujus  civitalis, 
ut  pascas  populum  suum,  quem  acquisivit  pcr  pro- 
priam  EanguinemChristusverusDeus  noster.Dtigi- 


tum  temporis  habes,  frater,  in  monaslerio  ?  Dicit  ei 
frater  :  Decem  et  septem  annos.  Dicit  ei  iterum  : 
Habes  experimentum  mulieris?  Aitilli :  Non.  Ergo 
tu,  inquit  puella,  vis  propter  unam  horam  amittere 
totannorum  labores  ?  Quoties  fudisti  lacrymas,  ut 
carnem  tuam  ChristoDominopuramimmaculatam- 
que  servares  ?  et  nunc  totum  laborem  illum  brevis- 
simaj  voluptatisgratia  tibi  perire  vis?  Verumtamen 
si  ut  yis  audiero  te,  peccesque  mecum,habesQe  quo 
as8umasetenutriasme?Dicitei  frater:  Non.  Tunc 
illa :  In  veritate  non  ment'or,  si  humiliaveris  roe, 
multorum  malorum  causa  eris.  Dicit  ei  monachus: 


tur  dixi,  eleemosynis  insiste^et  pro  recta  Gde jugiler 
staetdecerta.  TalibusSl^enimsacrificiismaxima  Quomodo?  Puella  respondens:  Primum  quidem,in- 
delectatur  Deus.  Ila  ut  prffldixerat,  contigit.  Di- ^  quit,quiaperdisanimam  tuam;  secundoquoniamet 
vasquc  Ephremius,  bis  auditis  glorificavit  Deum,  anima  mea  abs  te  requiretur;  hoc  enim  tibi  jura- 
dicens  :  Quantos  habet  ocultos  famulos,  et  soli  si-      mento  protestor  per  eum  qui  dixit:  Noli  me  menda- 

cem  facere  (Joan,  i);  quiasi  humiliaveris  me,  conti- 
nuo  mihi  ipsi  laquco  vitam  extorquebo  invenieris- 
que  homicidii  reus,atque  in  judicia  ut  homioida  ju- 
dicaberis.Igitur  antequam  tot  malorum  causas  fias, 
pevetere  in  paco  ad  monasterium  tuum,  et  ora  pro 
me.Rediens  igitur  in  semetipsum  frater,ac  resipis- 
cens,  statim  reversus  est  ad  monasterium  suum, 
prostratusque  abbati,  et  Toniam  postulans,  oravit, 
utullrajam  de  monasterio  non  egrederetur.  Et 
cum  in  contritione  cordis  egisset  tres  menses,  mi- 
gravit  ad  Dominum. 

OAPUT  XL. 
Vita  abbatis  Cosmss  eunuchi 
Narravit  nobis  abbas  Basilius  presbyter  Bicantio- 
rum,dicens:  Cum  essem  Theopoli  apud  patriarcham 
Gregorium,  venit  ab  Jerosolymis  abbas  Cosmas  eu- 
nuchus  LaarsPharan,  vir  singularis  religionis,  et 
fidei  rectorumque  dogmatum  valde  tenax  et  zela- 
tor,  ac  divinarum  Scripturarum  scientia  non  me- 
diocriter  instructus.  Cum  ergo  fuisset  ibi  eenex  dies 
paucos,  defunctus  est;  et  jussit  patriarcha  pretio- 
sas  illius  reliquias  in  monasterio  suo  sepeliri,  ubi 
et  positus  erat  quidam  episcopus.Die  igitur  quadapi 
profectus  sum,  ut  salutarcm  eepulcrum  senis.  Erat 
autem  supa  sepulcrun;  ejus  jacens   homo  quidam 


bi  cognitos  Deus. 

CAPUT  XXXVIII. 
Mors  Anaslasii  (8)  imperaloris  impii 
Narravit  nobis  vir  quidam  fidelis  de  Anastasio 
imperatore,  quod  cum  ejecisset  Euphemium  etMa- 
cedoniom  patriarchas  CoQstanl  inopolitans  Ecclesias 
ac  proiitersanctamChaicedonensemsynodum  illos 
Gailan  in  Pontum  exsiiio  relegasset,  vidit  in  somnis 
idem  imperator  virum  quemdam  insignem,vestitum 
amioto  candido,contra  se  8tare,Codioem  scriptum 
ferentem,  ac  legentem.  Evolvens  autem  quinque  fo- 
lia  Codicisylegensque  imperatoris  nomen,aitilli:  Ec- 
ce  propter  perfidiam  tuam  deleo  quatuordeclm,  et 
digito  8U0  illoa  delevit. Ac  postduos  dies  facto  fulgo- 
re  magno  atque  tonitruo,  pavore  turbatus  reddidit 
spirJtum  :n  summa  angustia,  pro  eo  quod  impius 
foii  in  sanctam  Chiisti  Dei  nostri  Ecclesiam,  ejus- 
qoe  postores  exiiio  damnavit. 

CAPUT  XXXIX. 

Vita  monachi  monasterii  abbatis  Severiani,  el  quo- 
modo  a  puella  rusiica  prudenter  retraclus  luerit^ne 
cum  ea  peccaret. 

Com  venissem  Antiochiam,  audivi  quemdam  de 
presbyteria  eccleei»  ista  narrantem  :  Dicebat,  in- 
qoit,  patriarcha  Anaatasius,  cum  monachus  qui- 

Patrol.  LXXIV. 


D 


130 


DB  ymS  PATRtlH  LIBJSR  X. 


140 


paaper,  eleemosynam  petens  ab  ingredientiboa  in  A  quodnoclesanolaBDominicaBaveepere  usqaemane 

templum.  Cum  ergo  conspexiaset  me  pauperterlio 

prostratum,  etseni  orationem  facientem.dixit  mihi: 

Abba,  magnus  profecto  erat  senex  ille,  quem  sepe- 

listishio  ante  hos  duos  menses.  Tunc  ego  ad  illum: 

Unde  hoc  tu  nosti?  Qui  respondit :   Vere,  domine 

abba,  ege  pfftalylicus  fui  annis  duodecim,  et  per 

ipsum  curavit  me  Deus.  Et  quoties  in  tribulatione 

Bum,  venit  ad  me  consolationem  afferens,  mihique 

refrigerium  prsBstat. 

873  Sed  et  aliud  audi  de  illo  miraculum.  Ex 
qua  die  ipsum  sepelistis  usque  ad  diem  hanc,  audio 
illum  singulis  noctibus  clamantem,  ac  dicentem  ad 
episcopum:  Noli  me  tangere,  haBretice ;  ne  appro- 
pinques  mihi,inimice  sanct®  Dei  calholicflB  Ecclesiae. 


staret  psallens  et  legens,  et  in  cella  sua,  et  in  eccle- 
sia,  neque  omnino  sedens;  orto  autem  sole,  com 
implessset  canonem ,  sedebat  legens  in  sanclis 
Evangeliis  udque  ad  collectam. 

CAPUT  XLI. 
Viia  ahbaiis  Pauli  Naxarbensis, 
Vidimus  et  alium  senemin  eademLaura,abbatem 
scilicetPauIum,virumsanctum  ac  Deo  deditum,mi- 
tissimum  atque  abstinentissimum.  Neminem  vero 
memini  me  unquam  vidisse  tanta  consolationis  ac 
lacrymarumgraliaornatum;  stillabantenim  exocu- 
lis  ejusjugiterlaorymsB.  Implevit  ergo  sanctus  iste 
seniorin  vita  solitariaannos  fere  quinquaginta,con- 
tentus  sola  panis  eleemosyna,  quam  ecclesiadabat, 


Haec  ego  audiens  ab  eo  quisanatus  fuerat,  perrexi,  g  nuIliqueomninocoIloquens.EratautemexNazarbo. 


et  omnia  ex  ordine  patriarchaB  retuli,  orabamque 
ipsumsanctissimumpatriarcham,ut8umptumexeo 
loco  senis  corpus,  in  sepulcro  alio  reconderemus. 
Tunc  ait  abbas  Gregorius  patriarcha :  Mibi,  fiiii, 
credite,  nihil  ab  haBretico  laeditur  abbas  Cosmas  ; 
sed  hoc  totum  factum  est,  ut  senisvirtus,  zeJusque 
fidei  nobis  innotescerot,  qualis  scilicet  fuerit,  qua- 
lisque  sit  etiam  postcarnisoccubitum,  utqueepis- 
copi  nobis  proderetur  opinio,  ne  illum  arbitrare- 
mur  orthodoxum  fuisse  atque  Catholicum. 

Dicebat  item  de  eodem  sene  abbas  Basilius,  qui 
cum perrexissetad eum  commorantem in  LauraPha- 
ran,aitillisenex:Venitmihicogitatioaliquando,quid 
8it,quod  ait  Dominus  discipuiis  suis  :  Qui  habet  ve- 


CAPUT  XLII. 
Viia  abbatis  Anaxanoniis  servi  Dei. 
Vidimus  in  eodem  loco  abbatem  Anaxanontem, 
virum  misericordem  et  continentissimum,  vitamque 
solitariam  in  cellulasua  agentem  tanta  districtione^ 
u  t  per  quatuor  dies  unam  tantum  oblationem  mandu- 
caretminutorum  viginti(9).  Saepevero  et  totaheb- 
domadaeamsolamcoroedebat.  Circaextremumvero 
vitaB  suaB  venerandus  hicvirdoloremincurrit  ventris 
et  viscerum.TuIimusitaque  illuminsanctam  civita- 
tem  in  domum  inGrmorum,quaBSubpatriarcbaeerat 
cura.  Die  vero  quadam  com  prope  illum  essemus, 
misitadillumabbasConon  praepositus  Laurassancti 
Patris  nostri  SabaB  8udarium,unam  habens  benedi- 


8timenlum,vendatillud,etematgladium(LMrc«xxii);  Q  ctionem,  et  numismata  sex,  ita  illi   significans  : 


illisquedicentibus:Eccegladiiduo hic;  responderit: 
satis  est.  HaBrebamque  in  verbo  isto.neque  quid  sibi 
vel1et,intelligebam.Itaquesiccogi(abundu8exivide 
cellula  mca,  in  ipso  merldiani  solis  aBstu,ut  irem  ad 
Lauram  Turrium  ad  abbatem  TheophiIum,et  inter- 
rogarem  eum.Cumqueperdesertapergerem,  essem- 
que  prope  Calamonem,  aspiclo  draconem  miras  ma- 
gnitudinisdemontedescendereinCalamonem.  Erat 
autemadeo  ingens,utcum  se  moveret,  curvaretur  in 
modum  cameraB,  vestigiaque  terraB  altius  impressa 
relinqueret.  Ego  vero  per  vestigia  illius  illajsus  in- 
gressussum,agnoviquequiadiabolusstudiummeum 
impedire  voluerit ;  orationes  autem  senis  juverunt 
me.  Perveniens  igitur  ad  abbatem  Theophilum,  ex- 
posui  illi  haesitationem  meam.  Quidixit  mihi:  Duo 
gladii  duas  vilas  significant,  activam  et  contero-  ^ 
plativam.  8i  quis  ergo  has  duas  virtutes  habeal, 
hic  perfectus  erit. 

AdhuncipsumabbatemCo8mamperrexiego,dum 
esset  in  Laura  Pharan;  mansi  enim  in  illa  annos  de- 
cem.Cumque  mihi  lcqueretur  da  salute  aniroae,  et 
quoddam  ex  dictis  sancti  Alhanasii  Alexandriae  ar- 
chiepiscopi  allegaret,  aitad  me  senex  :  Cum  invene- 
ris  aliquid  ex  opusculis  sancti  Athanasii,  nec  habue- 
ris  chartas  ad  scribendum,in  vestimentistuisscribe 
illud.  Tanto  talique  studio  flagrabat  erga  sanctos 
Patres  nostros,  et  dootores  sanctus  senior. 

Dicebat  autem  ct  hoc  abbas  Cosmas  de  seipso, 


Ignosce  mihi,  quia  non  permittitmeaBgriludoascen- 
dere,et  te  salutare.Senex  autem  benedictionem  qui- 
dem  retinuit,nummos  vero  remisit,  dicens:  Si  qui- 
dem  voIueritDeus  utinhacvitadurem,Pater,habeo, 
nummos decem.Cum vero eos expendero  significabo 
vobis,et  mittetis  istos.  Ut  autem  noveris,Pater,post 
duosdies  saeculuro  istudderelinquo.Quod  et  factum 
est.Detulimus  autem  eum  in  eamdem  Lauram  Pba- 
ran,etibieum  sepelivimus.  Fuit  autem  beatus  iste, 
etbeatiEustochii  contubemalis;  ambobusque  relic- 
tis,in  eremo  cousummatus  est.  Erat  autem  ox  An- 
cyra  Galatias  civitate. 

CAPDT  XLIIL 

Deiestabilis  mors  impii  Thaielxiarchiepisdopi  Thessa- 

lonicensis 

FuitquidamThessalonicae  archiepiscopus,  Tbale- 

laeus  noroine.  Hic  neque  Deum  tiroens,  neque  para- 

tam  retributionem  expavescens,concuIcansqueChri- 

stianumdogroa  874  ac  sacerdotalem  honoremet 

dignitatem  8pernens,inventus  est  pro  pastorelupus. 

AbnegansquippesanctametconsubstantialemTrini- 

talem,Patrero,et  Filiuro  etSpiritum  sanctum,  idola 

infelix  adorabat.Quem  ii  quitunc  Ecclesiis  praeerant 

comrouni  decreto  damnarunt,  ac  de  sede  sua  detur- 

barunt.Pauco  postteroporenequaroilleomni  scelere 

etiropietate  plenusvoluit  ad  sacerdotalem  dignita- 

tem  remeare.Quia  ergo,juxta  sapientissimum  Salo- 

monero,  oronia  obediunt  auro  (Eccie,  x),  revocatus 


iU 


PBATUM  SPHUTUALB. 


W 


eatiaregionemBnam  (eratautemGonstantinopoliin  A  bet:  perorationes  enim  tuas  supra  caput  episcopi 
qua  habitant  principesyqui  juxta  prophetam  justifl-      sto. 


cantimpiumproptermunera,etju8tumjustitollunt 
[fMtasv.])-Sedomnipoten8  Deussanotam  Ecclesiam 
soam  non  despexit  ^sedadversus  apostolorum  ca- 
nones latam  pro  ipso sententiam  rursus ut sibi  min i- 
me  acoeptam  damnavit.  Cum  enim  quadam  die  ille 
processorusesset  cum  superboornatu,ut  ad  impera- 
tores  pergeret,8acerdotiumque  decretis  illorum  ite- 
mmresumeret,  pupugitillum  venter,utpergeret  ad 
DecessarianatursB.Gom  vero  secretum  locum  ingres- 
sDBessetexonerandi  ventris  cau8a,man8issetque  in- 
tns  duasjam  veltres  horas,  neque  reverteretur  ad 
snosingressisuntquidam  ex  hisquiilliassistebant, 
utillumjamdebere  progredi  monerent,  invenerunt- 


GAPDT  XLV. 

Vila  Monachi  inclusi  in  manieOlivarum,  et  de  adora  - 

tione(iO)  imaginis sanctissimss Dei  genitricisMari^B. 

Dicebat  abbas  Theodorus^filiolesquodfueritqui- 

.dam  inclusus  in  monte  Olivarum  certator   maxi« 

mus :  impugnabat  autem  iiium  fornicationis  spi- 

ritus.  Dievero  quadam  cum  iostaret  ilH  vehemen- 

ter,  coepit  ejulare  senex,  et  dicere  daemoni :  Quan- 

diu  non  dimittis  me?  recedejam  a  me,  quime- 

cum  consenuisti.Apparuit  autem  ei  dsmon  visibi- 

liter,  dicens  :  Jura  mihi,  qnianemini  dices  quod  ]ti- 

bi  diclurussum,  et  te  non  ampiius  oppugnabo.  Ju- 

ravitque  ille  senex,  dicens :  Per  inhabitantem  in 


qBeinfe]icemillumcapitedeorsum,ubi  egerebantur  r^  altissimis  nuUi  dicam  qus  mihi  dixeris.  Tunc  ait 
8tercorademerBum,pedibusque8ursumerecti8.  Eri-      i^i  dsmon  :  Noli  adorare  hanc  imaginem,  et  ultra 

te  non  impugnabo.  Habebat  autem  hsc  imago  ex- 
pressam  flguram  domins  nostrs  sancUn  Dei  geni- 
tricis  Maris,  ferenlem  Dominum  nostrum  Jesum 
Ghristum.  Ait  inclusus  daemoni :  Dimitte  me  ut 
deliberem.In  crastinum  autem  hoc  eignificavitipsi 
abbati  Theodoro  iEliolae  tunc  habilanti  in  Laura 
Pharan,  narravitque  illi  omnia.  8enex  autem  ait 
recluso :  Vere,  domine  abba,  illusus  es,  quia  jurat- 
ti  dsmoni ;  verumtameo  bene  fecisti  hoc  revelans. 
Expedit  autom  tibi  nullum  in  ulla  urbe  lupanar 
omittere,  quod  non  ingrediaris,  quam  ut  neges  te 
adorare  Deum,  etDominum  nostrum  Jesum  Chris- 
tura  cum  matre  sua.  Confirmatura  igitur  et  corro- 
boratum  pluribus  verbis  reliquit  illum  in  loco  suo. 


geDtesautemilIum,inveneruntsqualiimpiiArii,Dei 
hostiB^roorte  exstinctumhorribilietaeterna.[Nam  et 
illnm,  cum  auxilio  fretus principum  se  in Ecclesiam 
Dei  aperarettjranniceingressurum  s^nctae  Dei  Ec- 
cIesismirabilisetmagniconsiliiangelu8,eju8  visce- 
raqosnefariumBcelus  parturiebant,in  secessu  dis- 
8ipavit;ethuncauxilioiterainnixumprincipum,cum 
prioribus  sepejora  patraturum  speraret,  Thessalo- 
nicensis  Ecclesis  rector  angelus  cum  Magno  mar- 
tyreDemetriu,  praevenien8,in  eo  loco  in  quo  sedens, 
etcommerciumhabenscumimpurodsmone,  adver- 
8088anctam  Dei  Ecclesiiim  struebat  insidias,  in  oo- 

dem  inutilis  servi  pedes,quirecteincedere  nolebat, 
clavia  sufOxos  pendentesreliquit ;  inquibusindicia 


eminebantilliu8judicii,quuplectentus  erat,etquam  C  Apparuitergo  dsmon  incluso  rursus,  dicens:  Quid 

hoc  est,  pcssime  senex?875  Nonne  tu  jurasti 
mihi  quia  id  nemini  diceres  ?  Et  quare  dixisti  ei  qui 
vcnit  ad  te  :  Dico  libi  quia  ut  perjurusin  diejudi- 
caberis  ?  Respondit  inclusus,  dicens  :  Scio  qui- 
dem.  quia  juravi,  et  pcjeravi  ;  tibi  autem  non 
obediam.  A  te  enim  ut  auctore  et  pravi  consi- 
lii  et  perjurii  poenae  inevitabiles  exigentur. 


terribilesit  in  manusincidereDeiviventis(^^6.  x)  *] 

CAPUT  XLIV. 

Fiiasenis  monachi  propecivitalemAntinoumcommO' 
rantis,  et  de  oratione  pro  mortuis 

Scncx  quidam  enarravit  nobis  cum  Thebaidam 

venissemuB,  quod  senex  unus  morabatur  extra  civi- 

tatemAnlinoum,magns  virtutls  vir,qui  in  cellasua 

^rataonos  septuaginta.Erant  aulem  illi  discipuli 

decem,  ex  quibus  unus  erat  valde  negligens  sui.So' 

nex  ergo  snpius  illum  corripiebat,  et  hortabatur, 

dicens :  Frater,  sollicitudioem  gere  pro  anima  tua; 

habes  enim  mori ;  et  nisite  emendaveris,  insuppli- 

cium  tendes.  Frater  autem  ille  semper  seni  inobe- 

diens  erat,nec  ea  quae  ab  ipso  dicebaotur,admittebat. 


CAPUT  XLVI. 

Mirabilis  visio  abhatis  Cyriaci  Laurx  CatamoniSj  et 
de  duobus  impii  Nestorii  libris, 

Accessimus  ad  abbatem  Cyriacum  presbyterum 
Laur£Galamoni8JuxtasanctumJordanem,narravit- 


Contigit  autem  post  aliquantulum  temporis,ut  iste  D  ^»® /«^is  dicens :  Die  quadam  vidi  persomnum 


moreretur.Contristatur  vero  seniorsuper  illo  valde 
(sciebat  enim  quodin  magna  desidia  et  negligentia 
de  84ecolo  exiisset),  coepit  orare,  ac  dicere:  Domine 
Jesu  Gbriste,  verax  Deus  noster,  revela  mihi  quid  sit 
etrcafratrisanimam.Aspexitauteminexcessumen- 
tis  efTeetns,  fluvium  ignis,ingentemque  in  ipso  igne 
multitodinem,  ac  medium  fratrem  illum  ad  collum 
osqae  demersum.  Tunc  ait  illi  senior ;  Nonne  te 
propter  banc  pcenam  orabam,  ut  curam  anirase  tuee 
ageres,  Oli  ?  Respondit  frater,  et  ait  seni :  Gratias 
ago  DeOy  Pater,  qno  vel  caput  meum  requiem  ha- 

'  Unicis  inclusa  suppleta  sunt  ex  Graeco. 


mulierem  honesta  facie,  purpura  indutam,  et  cum 
ea  viros  duos,  et  ipsos  venerando  habitu,  et  aspec- 
tu  prsclaro.  Arbitratus  autem  sum  mulierem  illam 
esse  Dominam  nostram  sanctam  Dei  genitricem, 
eosquequicum  illaerant  duos  viros^  sanctum  Joan- 
nem  Theologum  et  sanctum  Joannem  Baptistam. 
Egressusque  de  cellula  orabam  illos  ut  ingrede- 
rentur  et  in  cella  mea  orarent,  quae  non  consensit. 
Porraansi  etgo  diutius  orans  et  obsecrans,  ac  di- 
ccns :  Ne,  quseso,  avertatur  humilis  factus  confusus 
(Psal,  Lxxxm),  et  alia  plurimabujuamodi.  Illa  igi- 
turutmevidit  instare  precibus',  eademque  postu- 


143 


DB  VITIS  PATRUM  LCBBR  X. 


144 


lationetn  iterare,  severius  mihi  respondit,  dicene : 

Habea  intra  cellam  tuam  inimioum  meum,  et  vis  ut 

ingrediar?  Ethis  dictis  absoessit.  Evigilans  autem 

ego  affligi  coepi,etcogitabam,num  aliquid  in  mente 

peccatum    contra  illam  admisissem,  neque  enim 

erat  aliquis  in  celia  mea,  nisi  ego  solus.  Diutius  igi- 

tur  meipsum  discutiens,  nihil  inveni^  quod  in  iliam 

peccassem.  Gum  vero  vidissem  me  nimio  mcerore 

absorberi,  surgens  accepi  librum  ut  legerem,  quo 

per  hujusmodi  lectionem  dolorem  unaoogitationes- 

que  repellerem.  Librum  autem  ipsum  acceperam 

mutuo  a  beato  Isychio  preabytero  Jerosolymitan» 

Ecclesis.  Evolvensque  iibrum  iuveai  duos  impii 

Nestoris  libros  in  fine  voluminis  scriptos,  moxque 

agnovi  hunc  esse  sanctae  Oomin®  nostrae  Dei  gene- 

triois  semperque  virginis  Maris  inimicum.  Tunc 

surgens  abii,librumqueilli  qui  mihi  eum  accommo- 

daverat,  reddidi,  dicens  illi :  Accipe  librum  tuam, 

frater,  neque   enim   ex  eo  tantum  utilitatis  cepi, 

quantum  detrimenti.  Gum  vero  ille  detrimenti  ipsius 

causam  soistaretur,  omnem  illi  rei  ordinem  retuli. 

Qui  zeio  Dei  succensus  protinus  duos  illos  Nestorii 

libros  ex  volumine  praecidit,  eosque  igni  tradidit, 

dicens :  Non  manebitin  cella  mea  Dominae  nostrae 

sanctffi  Dei  genitricis  semperque  virginisMarisc  ini* 

micus. 

CAPUT  XLVII. 

Miraculum  sanctx  Dei  genitricis  contra  Gaianum  mi- 
mum  qui  eam  in  theatro  blasphemabai. 

Heliopolis  Pboenices  Libanensis  civitas  est.In  hac 

minus  quidam  erat,  Gaianus  nomine,  quiintheatro 

sanctam  Dei  genitricem  blasphemans^populo  specta- 

culum  blasphemifle  praebebat.  Apparuit  autem  illi 

sancta  Deigenitrix,  dicens  :Quid  tibi  malifeci,  quia 

coram  tanta  multitudine  mihi  detrahis,  et  blasphe- 

mas  me  ?  lile  vero  surgens,  non  solum  non  se  cor- 

rexit,  verum  etiam  plus  blasphemabat.  Rursus  ergo 

apparuit  iili  sancta  Dei  genitrix,  corripiens  eum,  ac 

dicens:  Noli,  quseso,  noli  italcedere  animam  tuam. 

Illeverorursum  dcteriusillam  blasphemabat.  Unde 

ipsa  tertio  eidem  apparens,  eadem  repctebat.  Gum 

autem  se  illo  non  corrigeret,  sed  plus  quoque  blas- 

phemiis  adjiceret,  meridie  dormienti  sibi  apparuit, 

nihilque  dicens,  digito  solo  signavit  ejus  manus  et 

pedes.  Evigiians  autem,  invenit  setruncatum  ma- 

nibus  et  pedibus.  Atque  ita  infelix  ut  truncus  inuti- 

lis  jacens,  conOtebatur  omnibuscujus  rci  gratia,  et 

quomodo  hcc  passus  essct,  utque  propter  blasphe- 

mias  suas  clementer  cruciatus  fuissct. 

GAPUT  XLVIII. 

Miraculum  item  sanctse  Dei  genitricis  quo  Cosmiana 
uxor  Germani  patricii  coacta  est  ex  haeresi Severia" 
na  ad  veram  Christi  fidem  redire. 

Narravil  nobis  Anastasiua  presbyter,  et  ornamen- 

torumsanctse  resurrectionis  DcietDomini  nostri  Je- 

8U  Ghristi  0U8tos,quiaadveniens  illuc  Gosmiana,uxo- 

Germani  palricii,  voluit  noctequadam  sanct^BDomi- 

nicffisolaadoraresanctum  Domini  nostri  JesuGbris- 

ti  viviOcumque monumentum. Etcum appropinqua- 

rel  januae  sacrarii,  apparuit  illi  visibiliter  Domina 


A  nostra  aanota  Dei  genitrix  cnm  aliis  qaoque  malie* 
ribo8,dicen8:Quomodocumno8tranonBiB,huoaude8 
ingredi  ?  et  prohibebateam.  Nequeenim  (inquiebat) 
nostra  est.  Eratenim  dehffiresiSeveriacephali.  Illa 
vero  multum  rogabat,utmereretur  ingredi.Ad  quam 
sancta  Deigenitrixrespondensait:  Grede  mihi,  mu- 
lier,  non  ingredieris  huo,  nisi  nobiscum  communi- 
caveris.  Agnito  autem  quod  quia  esset  haerelioaia- 
grediprohiberetur,quoquenisiaccederetad8anctam 
catholicam  et  apostoiicam  876  Ecclesiam  Ghristi 
Domini  etDeinostri,  intrarenon  permitteretur,con- 
tinuodiaconum  accersivit,  et  veniente  sancto  cali- 
ce  sacrum  corpus  sumpsit  et  pretiosum  sanguinem 
magni  Dei  et  Salvatoris  nostri  Jesu  Ghristi.  Atque 
itaabsqueuUaprohibitione  dignahabita  estadorare 

|.  sauctum  et venerabile  sepulcrum  DominiJesu  Christi. 

'^  GAPUT  XLIX. 

Mirabitis  visio  ducit  PalesiinXt  qua  et  ipse  coaclus 
fuitprajdictae  hxresi  abrenuntiare ^  et  Chrisii  EccU- 
siie  communicare, 

Narravit  autem  nobis  et  hoc  idem  presbyter  Ana- 

stasius,  dicens,  quod  Pal«stins  dux  Gevemer  ali- 

quando  venerit  adorare  sanctam  Ghristi  Domini 

nostri  resurrectionem.  Et  cum  coepisset  ingredi  in 

8anctummonumentum,aspexitarietemcum  impctu 

supersevenientem,  cornibusque  iUumimpetentem, 

illo  vero  pavore  correptus,  retro  redibat.Goelos  vero 

sanctae  crucis  Azarias,  et  qui  assistebant  lictores  (1 1^ 

timore  permoti  dicuntei :  Quid  est,  quid  babes,  do- 

mine  ?cur  non  ingrederis  ?  Diciteis  :  Ut  quid  intuli- 

stis  arietem  istum  ?  Qui  stupefacti  inspexerunt  san- 

Q  clummonumentumnihiIquevidente8,aiuntadilIum: 
Ingredere,  nihil  tale  intus  est.  Rursum  ille  ingredi 
ccepit,  sed  iterum  aspexit  arietem  contra  se  venien- 
tem,  et  se  introire  prohibentem.  Istum  cum  8a>pe 
factum  esset,  illequecacteris  nihil  videntibus,  solus 
arietem  cerneret,  aitilli  crucis  custos  :  Grede  mibi, 
domine,  aliquid  habes  in  anima  tua,  quod  te  prohibet 
adoraresanctum,  ac  vencrabile,  et  viviflcum  monu- 
mentum  Salvatoris  nostri ;  itaque  moneo  ut  conn- 
tearis  Domino  peccata  tua.  Glemens  enim  et  mise- 
ricordissimus  cumsit,  ettui  misererivolen8,huJu8- 
moditibi  miraculum  ostcndit.  lileautem cum  lacry- 
mis  dixitei :  Vere  multis  magnisque sceleribusobno- 
xius  sum.  Et  so  ipsum  in  fucicm  prosternens,  per 
multas  boras  permansit  flenset  conGtens  Domino. 

..  Surrexit  deinde,  et  rursus  ingredi  voluit,  sed  ite- 
rum  ab  ariete  permissus  non  est.Tunc  aitillisancte 
crucis  custos  :  Vere  aliud  cst,  quod  te  ingredi  vetat. 
Dixitautemille  :  Numfortasseideo  ,quianon  sanctae 
catholicffi  Ecclesiae,  sed  Severo  communico,  in- 
troire  prohibcor?Tunc  petiit  acustode  utsancta  et 
viviflca  Christi  Dei  nostri  mysteriasibi  afferrentur 
Et  allato  sancto  calice,  communicavit.  Atque  ita 
ingressus  est,  et  adoravit,  nil  ultra  impedimenti  pas- 
sus,  nibilque  ulterius  cernens,  quod  se  deterreret. 

GAPUT  L. 
Visio  ei  dicium  abbatis  Gvorgii  inclusi, 
Scytbopoiis  secundaestPalffistinae  metropolis.  In 
eaconvenimusabbatemAnastasiumnarravitqueno- 


145 


PBATUM  SPIRITUALB. 


146 


bis  de  abbate  Georgio  inclaso,  dicens :  Gum  quadam  A.  ^^^  [(^r^ceKoOuXav],  parumque  remoratus  circa  ma- 


nocie  aurrexissem,  ut  pulsarem  signum  (ea  quippe 
cura  mihi  ut  canonarcbaB  (12)  injuncta  fuerat  ut  ex- 
citarem  fratres  ad  collectam)  audivi  plorantem  se- 
nem;  profectusque  ad  illum,  rogareccepi,  dicens : 
Qoid  habea»  Pater,  quia  sic  ploras  ?  Ille  vero  nibil 
mihi  respondit.  Rursus  cum  rogarem  illum,  ut  cau- 
Btm  Qetos  mibi  aperiret  ingemiscens  ille,  ct  ex  in- 
timo  oorde  suspirans,  ait :  Quomodo  mibi  a  fletu 
temperem,  cum  Dominus  noster  Jesus  Ghristus 
reconciiiari  nobis  nolit  ?  Bgo  enim,  fili,  videbar  mibi 
assistere  cuidam  super  excelso  tbrono  residenli ; 
mulla  vero  milliacirca  ilium  erant  orantium  ilium, 
atque  deprecantium  dequadam  re,  quiillorum  pre- 
cibus  Qexus  non  est.  Postbaec  accessit  ad  illam  mulier 


re  Mortuum,  redierit  iterum  ad  cellam  suam.  Gum 
vero  esset  sestus  vehementi8simus,ita  ut  senex  pene 
defieeret,  extendens manus suas in ccelum ad Deum, 
oravit  dicens :  Domine,  tu  scis  quia Jam  pras  siti  am- 
bulare  non  possum.  Statimque  nubes  circa  illum  fa- 
cta  est,neque  recessit  ab  eo,  quandiu  restitueretur 
ceilffl  suiB.  Dislabat  autem  a  cella  miliiaribus  fere 
duodecim. 

Idem  abbas  Stephanus  et  hoc  nobis  de  eodem  sene 
narrabat,  quod  venerint  sui  die  quadam  ut  illum  vi- 
derent.  Gum  ergo  venissent  ad  locum,  qucrebant 
ipsius  cellulam :  quam  dum  quibusdam  ostendenti- 
bus diiicissent, adeuntes pulsavcrunt januam.  Qui- 
bus  cognitis,  senex  Deum  oravit,  ne  ab  ipsis  videre- 


qusdampurpurainduta,  prociditque  illi,et  ait:  Vel  n  tur.  Etaperiensjanuam,6xiitdecellulasua,etabei8 

A  ■  A1*VI1  *t^*1  *  ^^  *A*  A.l_*  *V  A  1* 


propter  me  plaoare,  flli.  Ille  vero  nibilominus 
inexorabilis  mansit.  Atque  idcircoploroetejulo,  ve- 
rens  qood  futurum  est.  Haec  mibi  dixit  abbas  Geor- 
gius,  quinta  iliucescente  feria  coenffi  Domini ;  se- 
qneati  vero,  id  est  parasceve,  hora  diei  nona,  re- 
pentino  magnoque  terr»  motu  corruerunt  urbes 
maritima  Pboenices. 

Idem  abbas  Anastasius  boc  itemnobisdesene  eo- 
dem  enarravit,  quod  post  aliquantulum  temporis, 
cum  ad  fenestram  staret,  plorare  senex  cceperit ;  et 
dixeritilli  :  V»  nobis,  frater,  quianullam  babemus 
compuactionem,8edinnegligentiavivimu8,ettimeo 
cum  iraDei  comprebendat  nos,  etinjanuis  simus, 
ot  judicemur.  Et  sequenti  die  ignisapparuit  in  coelo. 

GAPUT  LI. 
Vita  JuUani  senis  monasterii  jEgypiiorum, 

Anazarbus  metropolis  est  secundae  Gilicum  provin- 
eia,  ab  bac  fere  duodecim  milliaribusdistatmonas- 
teriamquoddicitur  iEgyptiorum.Narraverunt  ergo 
nobis  Patres  ejusdem loci  quod  illic  ante  annoB  quin- 
qaemortuasessetsenex,  JulianuB  nomine,  quicirci- 
ter  annosseptuagintainquodambrevi  spelaeo  mora- 
tu8  ea8et,nibil  omninosaeculi  istius  possidensypraeter 
cilicium^et  sagum,  et  vasculum  ligneum,  et  librum. 

Dicebant  autem  nobis  et  hoc  de  ipso,  quod  toto 
Titae  sue  tempore  non  accendit  lucernaB  lumen,  sed 
per  noctes  caelitus  illustrabat  eum  lux,  ita  ut  clare 
legere  posaet. 

GAPUT  LII. 
Dicium  abbatis  Elix  solitarii. 
S77  Venit  frater  quidam  ad  abbatem  Eliam  soii- 
tariam  in  ccBnobium  antiqui  patris  Saba;,  et  dixit  ei : 
Dic  mibi  verbum,  Pater.  Senex  vero  dixit  fratri : 
Diebos  Patrom  oostrorum  tres  ist» virtutes  in  amo- 
re  et  stadio  apod  monacbos  erant :  nuditas  rerum 
omniom,  manaoetudo,  et  continentia ;  nunc  autem 
avaritia,  gula  el  audacia.  Quod  horum  tibi  placet 
arripe. 

GAPUT  LUI. 

Vita  senis  Cyriad  ex  monasterio  sancti  Sabx, 

Narravit  nobis  abbas  Stepbanus  de  quodam  sene 

morante  in  monaaterio  sancti  Patris  nostri  8ab8B,no- 

mina  Qyriaco»  quod  die  quadam  deioenderit  Tuthe  ^ 


penitus  visus  non  est :  abiensque  in  desertum  redire 
tandiu  noluit,  donec  illoa  recessisee  cognovit. 

GAPUT  LIV. 
Vita  monachorum  Seylhiotarumy  et  de  sene  Ammonio, 

Venimus  postea  Terenutben  ad  abbatem  Tbeodo- 
rum  Alcxandrinum  ;  aitque  nobis  senex  :  Filioli, 
multumreveraperdideruntScythiotsBmonachiJuxta 
senum  praBdictionem.  Gredite  enim  mihi,  filii,  quia 
magna  erat  charitas  apud  Scythiotas,  magna  absti- 
nentia,  magnadiscretio.Vidiegoillicsenes^qui  nisi 
quis  ad  eos  venissel,  nunquam  sumebant  cibum  : 
inter  quos  erat  senex  quidam,  Ammonius  nomine, 
Juxta  me  manens  ;  cujus  ego  sciens  consuetudinem, 
per  omne  Sabbatum  ad  illum  veniebam,  ut  propter 
C  adventum  meum  sumeret  cibum.  Habebant  hoo 
omnesgeneraIiter,quodquacunquehoraaccederent 
ad  eos  aliqui,  permittebant  illos  oralionem  facere, 
illisque  orantibus,  ipsi  mensam  apponebant|  et  con- 
tinuo  cibum  sumebant. 

GAPUT  LV. 

Visio  cujusdam  senis  commorantis  in  Scythi,  et  de 

abbate  Irenaso. 

AbbaH  Irenaeus  narravit  nobis  de  sene  quodam 
commorante  in Scythi,  quod diaboium  viderit  noctu 
sarculos,  rastra,  et  cophinospraebentem  fratrlbus; 
dixitque  diabolo  senex  :  Quae  ista  sunt?  Respondit 
diabolus :  Distractionem  fralribus  prsparo,  ut  his 
occupati,  fiant  negligentiores  ad  orandum  et  glorifl- 
candum  Deum. 

Idem  abbas  Irensus  narravit  nobis  dicens  iterom : 
Gum  venissent  barbari  in  Scythim,  recessi  inde,  et 
veni  in  partes  Gazs,  accepique  mihi  cellulam  in 
monasterio.  Abbas  vero  ipsa  die  dedit  mihi  librum 
ad  legendum,  in  quo  senum  gesta  (13)  scripta  erant. 
Moxquentaperui  librum,  occurritoculis  capitulum 
istud,  quod  veneritquidam  fraterad  senem,  dixerit- 
que  illi :  Ora  pro  me,  Pater ;  dixerit  autem  illi  aenex : 
Gumessesnobi8cum,orabampro  te;  nuncautem  ex 
quo  in  propria  abiisti,  non  Jam  oro  pro  te.  Ut  ergo 
legi  ego  capitulum  istud,  plicui  librum,  et  dixi  in  me 
ipso  :  Vffi  tibi|  Irenaee,  quia  in  propria  venisti,  nec 
Jam  orant  pro  te  Patrea.  Mozqoe  librum  abbati  re 


147 


DB  VITIS  PATEUM  UBBB  X. 


148 


Btitaens  receBsi,  ^t  veni  in  looa  ista.  Et  h»c  mihi  A  provinoia.  Profectus  vero  frater  invenit  leonem  ja- 


causa  fuil,  fliioli  veniendi  in  hunc  locum. 

CAPUT  LVI. 

Vita  Joannis  discipuli  senis  magni,  qui  morabalur 

in  meo  Caparasima, 

Ptoiemais  civitas  est  phodnioes,  in  hac  vicus  est 
qui  dicitur  Gaparasima[GrflfC0  Ilapa^njfjia].  In  eo  vico 
eenexquidameratmagnuSjhabebatquediscipulum, 
Joannomnomine,  etipsum  magnum,  singularisque 
obedienti».  Quadamergodie  misit  senexdiscipulum 
suum  in  ministerium,  dansei  et  modicospanes  pro 
victu  suo.  Profectus  est  autem  discipulus,  et  com- 
pieto  ministerio  rediit,  retulitque  panes.  Videns  au- 
tem  senior  panes,  aitei :  Fiii,  quare  non  comedist^ 
panes  quos  dedi  tibi  ?  Prostratus  ille  ooram  sene,  di- 
xitei : Ignopcemihi, Pater, quianonbenedixisti  mihi,  g 
cum  mitteres  me,  neque  jussisti  utcibumsumerem, 
idcirco  non  sumpsi.  Admiratusque  senex  discretio- 
nem  fratris,  benedixit  eum. 

Adhunofratrempostdormitionemsenis,cumjeju- 
nasset  quadraginta  diebus,  vox  facta  est  divinitus, 
dicens:Superquemcunquemorbumimposuerisma- 
nus,  curabitur.  878  Mane  autem  facto,  per  dispen- 
sati  onem  Dei  ,ecce  homo  quidam  cum  uxore  veniebat, 
cujus  mamillam  cancri  morbus  consumebat.  Roga- 
bat  ergo  iilum  vir  ejusuluxoremsuamcuraret.Qui 
cum  peccatorem  se  diceret,et  indignum  ad  tale  atten- 
tandumopus,virilie  persistebatorans,  ut  annueret 
sibi,  uxorisque  susb  misereretur.  Cum  vero  impo- 
suisset  illi  manum,  mamillamque  8ignasBet,oonti- 
nuo  sanata  est.  Et  ex  tunc  plurima  Jam  per  illum 


centem.  Cumque  verba  senis  illi  dixissetyCODtinao 
recessit  leo. 

CAPUT  LIX. 
Viia  abbalU  Thalelssi  (15)  Cilwis. 
Abbas  Petrus  presbyter  ejusdem  monasterii,nar- 
ravit  nobis  de  abbate  Thalelaso  Cilice,  quod  sexaginta 
annos  transegissetinvitamonasticanunquam  flere 
desistens,  dicensque  jugiter :  Tempus  hoc  nobis  ad 
poBnitentiam  indultum  est,  et  valde  requiretur  a  no- 
bis  si  illud  neglexerimus. 

CAPUT  LX. 

Faclum  egregium  sanctimonialis  feminse,  per  quod 
compunctus  adoUscens  ejus  amator,  monachus  effe- 
ctus  esL 

Quidam  vir  fldelis  narravit  nobis,  cum  in  Alexan- 

driaessemus,talequiddam :  Sanctimonialis,  inquil, 

quaedam  sedebat  in  domo  suavilamsolitariam  da* 

cens ;  salutique  su»  valde  sollicita,  jejuniis  ac  vigi- 

liiBvacabatjugiter,multasquefaciebateIeemosyaas. 

Sedbonorumomnium8emperinvidusdiabolus,tan- 

tas  in  virgine  virtutes  nonferens,  contraillampal- 

verem  excitavit.  Immisit  enim  adolescenti  caidam 

lurpem  de  iUa  diabolicamque  cupidinem.  Manebat 

autem  extralimen  ejus  adolescens.  Cum  ergo  virgo 

illa  domo  sua  velletegredi,  atqueadecclesiamora- 

tionisgratiaoccurrere,  iogerebat,  seilliuBoculisim- 

probus  etimpurusadoIe8cens,necillamegredi8ine- 

bat,  amatoi ia  quaedam  verba  procacibus  nutibus  illi 

insusurrans ;  adeoutjam  prcnimiamolestiaadole- 

scentis  cogeretur  virgo  domo  sua  nusquam  progredi. 


signa  Deus  operatus  est.non  tantumin  vitasua,ve.  C  ^'^  »«>^^f  q"*^*"^  "^'^}^  ancillam  suam  virgo  ad  il- 


rum  etiam  post  mortem. 

CAPUT  LVII, 

Mors  Simeonis  Siylilss,  et  de  Juliano  abbaie  eliam 

Stylite. 

Quadraginta  feie  milliarlbus  abiEgis  civitate  Cili- 

ciaB  Stylites  erat  nomine  Simeon ;  hic  fulgure  pcr- 

cussus  interiit.  Abbas  ergo  Julianus  Stylites  presby- 

ierpraBter  consuetudinem  suam  insolito  temporedi- 

xit  discipulis  suis  :  Mittite  thymiama  in  thuribu- 

lum(14).Quidixerunt  ei  :Dic  nobis  causam,  Pater ; 

orabantqae  ut  diceret  eis.  Senexautem  dixit:  Quia 

modo  frater  meus  Simeon  a  fuigure  dejectus  interiit, 

et  ecce  transit  anima  ejus  cum  tripudio  et  exsulta- 

tione.  Oistabant  autcm  ab  invicem  milliaribus  fere 

viginti  quatuor. 

CAPUT  LVIII. 

Item  de  JuHano, 

AbbaBStephanusTrichinas,  monasterii  sancti  Pa- 

tri  nostri  Sabn  antistes,  et  hoc  de  memorato  abbate 

Juiiano  Stylita  narravit,  quod  leo  juxta  eum  locum 

in  qno  morabalur  apparuerit,  plurimosqueperegri- 

noset  indigenas  necare  solitus  fuerit.  Die  ergoqua- 

damadvocans  discipulum  suum  senex,  Pancratium 

nomine,  dixil  ei :  Vade  ferme  duo  millia  passuum  ad 

Austram,  inveniesque  illic  leonem  jacentem,  cui  di- 

ces  :  Humilis  Julianus  in  nomine  Jesu  Christi  fllii 

Dei  viviflcantiBomniatibipraBcipitutrecedaBab  hac 


lum  ut  ei  diceret  :Veni,vocattedominamea.  Abiit 
ergo  ad  illam  gaudens,  et  stuprumcommitterege- 
Btiens.  Sanctimonialis  vero  sedebat  in  cubili  suo ;  in- 
gressoigituradolescentiait:8ede.CumqueBedisset: 
Dic,  oro  te,  frater,inquit  illa^curitamihimolestus 
es,  nec  permittis  me  domo  mea  egredi  ?  Respondit 
adolescens :  Vere,  domina,  te  multum  amo,  et 
quando  teinspicio,  totus  in  tui  concupiscentiam  in- 
flammor.  Qus  aitad  illum :  Quidnam  in  mepulchrum 
vidisti,  quia  sic  amas  me  ?  Ait  adolescens :  Oculos 
tuos  :  ipsi  enim  seduxeruntme.  Virgo  vero  ut  audi* 
vit  quia  oculi  ejus  illum  seduxissent,  sumptoradio 
textorio  mox  oculos  eruit.  Hoc  autem  cum  vidisset. 
adolescens,  eruisse  scilicet  sibi  virginem  oculos, 
D  compunctus  corde  abiit  in  Scythim,  ibique  saBcalo 
renuntians,  efTectus  est  probatissimus  monachus. 

CAPUT  LXl. 
Vita  abbalis  Leontii  Cilicis, 

Dicebant  quidam  PatrumdeabbateLeontioCilice, 
quod  inobsequio  dominaBnostraBBanctasDeigenitri- 
cie  fuerit  ferventi88imus,acper  quadragintaannos 
nunquam  de  illius  templo  recesserit.  Erat  autem 
semper  miraB  gravitatis,  et  sibi  jugiter  intendens. 

Dicebantet  hoc  de  illo,  quod  sividisBel  pauperem 
venientem  ad  se,  ei  quidem  ille  esset  caBcus,  per 
manum  illi  porrigebat  eleemosynam  ;  si  aatem  vi- 
densi  ponebat  ante  illumi  S7S  aut  in  columne 


149 


PBATUM  SPIBIUTALB. 


150 


basi,  aut  in   scamno,  aut  in  sanctuarii  gradibus.  A.  dalizari  non  debuisti ;  natn   si  merita  et  gloriam 


Atqoe  inde  iiiam  tollebat  pauper Interrogatus  autera 
a  sene :  Quare,  Pater,  per  manus  non  das  eleemo- 
synas  ?  respondit :  Ignosce  mihi  Pater ;  neque  enim 
ego  sum  qui  illam  prsbeo,  sed  domina  mea  sancta 
Dei  genitrix,  qu»  et  me,  et  illos  nutrit. 

CAPUT  LXII. 

Vita  abbatii  Stephani  monasterii  jEtiotarum  presby- 

teri, 

Narravit  nobis  unus  ex  senibus  de  abbate  Ste- 

pbano  presbytero  monaeterii  ^iiotarum,quod  cum 

sederet  in  cella  sua,  immisit  illi  cogitationes  d(Bmon 

dicens :  Eecede,  nihil  enim  hio  proflcis.  Senex  au- 

tem  dicebat  d»moni :  Non  audio  te  scio  enim  qui 

68  :  ferre  non  potes  ut  aliquis  salvetur  ;  sed  Ghis- 

tu8  Filias  Dei  vivi  ipse  te  conteret. 

CAPUT  LXIII. 
De  eodem. 
Dicebant  de  eodem  abbate  Stepbano  quod  cum 
sederet  in  celia  sua  et  legeret,  venit  iterum  diabo- 
Ins  visibiliter,  dixitque  ei :  Recede,  nihil  enim  hic 
proficis.  Tunc  ille  dsmoni :  8i  vis  ut  recedam,  fac 
nt  id  in  quo  ego  sedeo  ambulet.  sedebatautem  in 
sella  viminea.  Quo  audito,  daBmon  confestim 
sellam  illam  per  totam  cellam  ambulare  fecit.  Se- 
nex  aatem  aspiciens  versutiam  daBmonis,  ait  illi : 
Nempe  quoniam  ita  velox  et  astutus  es,  non  binc 
recedo.  Faotaque  ab  eo  oratione,  dsmon  evanuit. 

CAPUL  LXIV. 
De  eodem. 


fratris  tui  videre  cupis,  retro  convertere,  et  vide. 
Conversusqne  vidit  fratrem  suum  cruciOxum  cum 
Domino.  Aitque  ad  eum  is  qui  illi  apparuerat :  Ecoe 
in  qua  gloria  frater  tuus  est.  Gloriflca  ergo  eum 
qui  glorificat  eos  qui  se  diligunt  in  veritate. 

CAPUT  LXVI. 
Yila  abbatis  Theodosii  solitani. 

AbbasAntoniusprffipositus  monasterii^liotarum 
qui  etiam  illud  a^dificavit,  narravit  nobis  de  abbate 
Theodosio,  quod  senex  ipse  hsc  de  seipso  narra- 
bat :  Priusquam  ad  vitam  solitariam  transissem, 
factus  in  exstasi  aspexi  virum  qnemdam  cujusspe- 
cies  claritatem  solis  vinceret.  Hic  tenens  manum 
meam  :  Veni,  ait,  quia  pugnarc  et  luctari  te  conve- 
B  nit;  et  induxit  me  in  theatrum  infinitee  magnitudi'< 
nis.  Aspexi  autem  Iheatrum  plenum  viris  ex  una 
parte  candido  amictu,  ex  alia  vero  nigro  vestitis. 
Cum  ergo  injecisset  me  in  tbeatrum  aspioio  virum  mi- 
vm  magnitndinis  iEtbiopem,  cujus  caput  turpissi- 
mum  penetrabat  nubes.Tunc  ait  ad  mejuvenis  ille  qui 
mihi  apparuerat :  Gum  hoc  luotari  te  oportet.  Ego  qui 
aspectu  viri  illius  proceri  territus  eram,  tremere  ao 
pavere  coepi,  orabamquejuvenemillum  splendidum, 
qui  me  induxerat  intheatrum,  dicens  :  Quis  homi- 
num  mortali  conditione  et  infirmitate  circumdatus, 
cum  hoc  luctari  posset?  Non  ipsum  universum  genus 
humanum ,  si  in  unum  confluat,  huic  resistere  praeva- 
let.Ait  autem  ad  meJuvenisiIleprsclarus:Prorsu8 
eum  illo  te  luctari  opus  est.  Ingredere  igitur  cum 


Tres  senes  venerunt  ad   abbatem  Stephanum  q  omniaIacritateetfiducia;moxenimuttuiJIumador- 


presbyterum,  et  cum  persevcrarent  loquentes  de  uti- 
litate  anime,  tacebat  senior.  Dicunt  ei  senes,  illi : 
Nihil  nobia  respondes,  Pater?utilitatis  gratia  ve- 
nimas  ad  te.  Tuno  ait  illis  :  Ignoscite  mihi,  usque 
modo  non  animadverli  quid  locoti  sitis;  verumta- 
men  quoi  habeo,  hoo  dico  vobis.  Ego  die  noctaque 
nihil  aliad  aspicio,  nisi  Dominum  nostrum  Jesum 
Cbriatum  in  iigno  pendentem.Quodcum  audissent, 
maltum  aBdiflcati  recesserunt. 

CAPUT  LXV. 

De  eodem. 

Abba8Joanne8,cognomentoMolyba8,narravitno- 

bis  de  venerando  sene  isto  beato  Stephano  presby- 

iero,  quod  oum  aliquando  Jecur  illius  graviter  in- 

firmaretar,  ex  qua  infirmitate  sancta  illa  anima  mi- 


susfueris^egoadJutoraderOftibiquevictoriflBcoronam 
reponam.  Ut  ergo  ingressus  ad  certamen  sum  luc- 
tarique  invicem  cwpimus,  continuo  prseclarus  ilJe 
Judex  nostri  oeraminis  adfuit,  mihique  coronam 
dedit.  Atque  plebs  illa  obscura,  yGthiopumquemuI- 
titudo  ingens  ejulantes  evanuerunt ;  pars  vero  re- 
liqua  candidatorum  gratias  illi  et  laudes  refere- 
bant,  qui  me  Juverat,ac  prsclaravictoriadonaverat. 

CAPUT  LXVII. 
De  eodem. 

880  De  hoc  abbate  Theodosio  solitario  narravit 
nobis  abbas  Gyriacus  ejus  discipulus,  quod  trigin- 
ta  quinque  annos  egerit  in  solitadine,  semper  post 
biduum  comedens,  et  Jugiter  silentium  servans. 


gravit  a  corpore,  coegerunt  illum   medici  carnem  D  °^.q"®  ad  aliquem  loquens;  csterum  8i  loqui  vo- 


manducare.Erat  autemilli  frater  sscularis  quidam, 
sed  valde  religiose  et  secundum  Deum  vivens.  Fac- 
tam  est  autem  cum  carnes  comederet  presbyter,  su- 
pervenit  frater  ejusssecularis^vidensqueillum  ves- 
centem  carnibaB,  scandalizatus  est  et  valde  con- 
triafatus,  quod  ex  tanta  abstinentia  atque  continen- 
tia  in  eztremo  vit»  suae  tempore  ad  comedendum 
camea  devolutas  esset.  Mox  ergo  in  extasi  factus, 
vidit  qaemdam  dicentem  sibi :  Quare  sic  de  pres- 
bytero  ecandalizatus  es,  quia  illum  vesci  carnibud 
Tidisti?  Nescis  quia  necessitate  compulsus,  et  pro- 
ptar  obedientiam  id  feoit?  Nempe  propterea  soan- 


luisset,  signo  potius  quam  verbo  utebalur.  Hoo  et 
ego  vidi.  Mansi  enim  in  eodem  iEIiotarum  monas- 
terio  annis  decem. 

GAPUT  LXVIII. 
De  eodem, 

De  abbate  Theodosio  cura  audisset  Abramius  an- 
tistes  sanctae  Marise  novae,  quod  non  haberet  pallium 
quo  hieme  uteretur,  emit  illi.  Quod  postquam  senior 
accepit,  quadam  die  cum  obdormiret  (dormiebat  au« 
tem  in  celia  8enex),a8cenderunt  iatrones,  et  exue- 
runt  illum  pallio,  abeuntesque  secum  illud  tule- 
runt.  Quo  facto»  nihil  omnino  locutus  est  senex. 


15i 


CAPUT  LXIX. 


DE  VmS  PATBUM  UBBB  X.  1^2 

A     Dixit  iterum:  ObservemaB  cogitationes,  quod 


Vita  abbatis  PaUadii^  et  senis  Thessalonicensis  inclusi, 

nomine  David. 

Perreximus  una  ego  ei  dominus  Sopbronius  So- 
phi8ta,priu8quam8seculorenuntiaret,inAlexacdriam 
ad  abbatem  Palladium,  virum  sanctum,  et  verum 
servum  Dei,  qui  monasterium  suum  habebat  in  The- 
lazomeno  [Gra^reAiOaa^fxevovJ.Cumqueillumpariier 
deprecaremur,  ut  verbum  nobisadificationis  impen- 
deret,  coepit  senex  ita  ad  nos  loqui :  Pilioli,  tempus 
jam  abbreviatumestyCertemus  hic  modicum,  atque 
laboremus  ut  immorialibus  bonis  in  aciernum  per- 
fruamur.  Videte  martyres,  videte  pugiles  coslestes, 
quomodo  viriliter  et  foriiter  cuncia  supcrarunt.  Quoa 

praBleritum  quidera  lenipus  agnovit,  vivunl  autem  .  ,..»«,  » 

Lr«,^^«i«  r«Z«>«n;« r>«of «a  „u^„^  o«*je ii ir.n„r« ♦«!«  H  cx  fenestns  cellul®  ignis  cgrediebatur.  Puiaverunt 

■emperm  memorianostra.vixquesatisiilorumtoie- ij  .        ,.  .     •  •    ^ 

auicm  miliies  barbaros  in  cellam  senis  ingessisse 


medicamentum  salutis  esl. 

Idem  abbas  Palladiiis,  rogatus  a  nobis  ut  sdiflca- 
tionis  nosirae  causa  diceret  nobis  qua  ratione  qui- 
busque  cogitaiionibus  ad  monasticum  staiumacces- 
sissei ;  erat  autem  senex  Tbessalonicensis,  et  nar- 
ravit  nobis,  dicens :  In  regione  mea  senex  quidam 
extra  muros  civitatis  quasi  stadiis  tribus  inclusus 
erat  ex  Me8opoiamia,nomino  David;  virtutibus  val- 
de  ornatus,mi8ericors  et  coniinens.Transegit  autem 
in  cellula  inclusus  fere  annos  octinginta  [Alias  se- 
ptuaginta].  Quoniam  vero  propter  metum  barbaro- 
rum  nocte  muri  civiiatis  custodiebantur  a  militibus, 
hi  qui  illam  muri  parlem  observabant,  quae  senis 
cellulam  respiciebat,  nocie  quadam  aspexerunt  qoia 


rantiamadmiraripossumus.Attestaniuraudientium 
8inguli,stupentesad  iantam  beaiorum  martyrum  pa- 
tientiam,qu8B  vere  naturam  excedit  humanam.Quo- 
rom  aliis  quidem  effossi  sunt  oculi,  aliis  excisa  crura, 
illis  amputatze  manus,  ieiis  abscissi  pedes.  Et  illos 
quidem  ignis  repente  consurcpsit,  istos  autcm  lentius 
aduren8,diucruviavit.AtqueaIio8nimirumprofun- 
dummari8excepit,a1iosfluminaabsorbuerunt;alios 
itcmferarumdentes,veluii  malefaciores  quosdam  et 
8ceIerat08,vivo8acceperunt;  alios  variis  exquisiiis- 
qoeBuppliciiBpraemortuosin  cibum  aceperunt.Gffite- 
rorum  omnia  coLtra  illos  bellatores  Dei  iormeniorum 
generaexcogitata  dicerenon  possumus,qu8eBugges8it 
homanigenerisinimicus  daemoo,  invidiamariyrum 
ipsorumetlivoretabescens.Oquamforiitersusiinue-  q 
runtIoquantondeiardorepugnaverunt,imbeciIliia- 
tem  corporis  animse  virtute  superantes,  et  quae  spera- 
verunt  proemia,  prssentibus  laboribus  digniora  ct 
ongoexcelleniioracapienies.Qusprofecioomniaflr- 
miBBamilloruminutramque  partem  fldem  osiende- 
bant.  Hinc  quidem,  quia  laborantes  modicum,exi- 
miis  boniB  in  sternum  perfruuntur,indeveroquia 
horrenda  corporibus illorum  invecta  supplicia,  quse 
inimicuB  noBier  diabolus  induxit,  forlissime  susii- 
noerunt.  Si  igitur  tribulationes  toleremus,  ct  cum 
Dei  gratia  vincamus,  vere  Dei  amaiores  invenimur, 
Deusque  nobiscum  est,  pugnans  ipse  in  nobis,  ei 
vincens,  laboresque  nobis  ac  sudores  dignationis 
Bos  gralia  allevans.  Scientes  igitur,  fllioli,  quali 
operatione  et  expectatione  iempus  indiget,  digno- 
BcamuB  nos  ipsos  perquieieo:  etsileniium.  In  hoc 
enim  indulto  nobis  tempore,  necesse  est  nos  uti 
bona  et  praeclara  ope  poeniientia;,  ut  Dei  templa 
esse  mereamur ;  neque  enim  modicus  et  brevis 
honor  nobis  in  fuiuro  so^culo  recompensabitur. 

Dixit  iterum  :  Memores  semper  illius  simus,  qui 
non  habuit  ubi  caput  reclinaret  {Matth,  viii).  Ait  rur- 
8U8  ipse  Bcnior :  Quoniam,  juxta  Paulum  aposio- 
lum,  tribulatio  patientiam  operatur  {Rom,  v),  facia- 
muB  mentem  nosiram  capacem  regni  coelorum.  Ait 
iterum:  Filioli,  non  diligamus  mundum,nequeea 
qo«  in  mundo  sunt  (/  Joan.  ii). 


D 


ignem.  Mane  autem  facto,  ingressi  milites  invene- 
runt  et  senem  illaesum,  et  cellam  omnino  incom- 
bustam  et  obsiupuerunt.  Hursus  igiiur  eeqoenti 
nocte  eumdem  aspicientes  ignem,  admirabantur. 
Non  sol  um  auiem  sequenti  nocte  ignis  881  in  cella  sc- 
nis  apparuit,  verum  et  mulio  iera  pore,  ita  ot  univerBae 
civitaii  manifestum  factum  fuerit,pluriroique  nocte 
in  nturo  eaepe  vigilarint,  inspiciendi  ignis  gratia. 
Visrs  autem  ignis  ille  usque  ad  obiium  senis.  Hoo 
ego  miraculo  non  semel  et  bis,  sed  saepius  inspecto, 
dixi  in  me  ipso :  Si  in  hoc  saeculo  lantam  gloriam 
servis  suis  largiiur  Deus,  quantam  putas  eis  reser- 
vavit  in  futuro,  quando  ct  illorum  faciea  fulgebunt 
ut  sol?  Ista  mihi,  flIioIi,causa  exstitit  arripiendi  mo- 
nasiicum  habiium,ei  hancconversalionemeligendi. 

CAPUT  LXX. 
Vita  monaehi  Addas  MesopolKmeni  inclusi, 
Dicebat  et  hoc  nobis  senex,  quod  post  hunc  abba- 
tem  David  venit  eialius  monachos,  nomine  Addas, 
et  ipse  de  Mesopotamia,  et  seipsum  inclusit  ad  aliam 
partem  civiiatis,  in  quadam  magna  platano,  fecit- 
que  sibi  fenestram,  ex  qua  etian)  cum  advenienti- 
bus  colloquebalur.  Gum  ergo  venissent  barbari,  et 
omnera  provinciam  praedaii  es8ent,contingit  eos  per 
locum  iilum  transire.  Gumque  unus  ex  eis  cons- 
pecio  sene,  gladium  eduxisset,  ut  iilum  occideret, 
sublatam  in  sublime  manum  ut  feriret,  demittere 
ncquivit,  sed  easuspensa  immobilis  perstitit.  Quod 
cum  cernerent  barbari  caeieri,  admirati  rogabant 
senem  ut  socium  eorum  ouraret.  Senex  igitur,  fac- 
ta  oratione,  curavit  eum,  et  ita  dimisit  io  pace. 

CAPDT   LXXI. 

Putchrum  dietum  homicidx  ad  monachum  qui  eum 
sequebatur  dum  duceretur  ad  decotlandum, 

Narravit  nobis  iterum  idem  abbas  Palladios,  di- 
cens,  quod  in  Arsenoiie,  qu»  civitas  Thebaidis  est, 
tentus  fuerit  quidam  bomicidii  reus ;  qui  cum  dio 
cruciaius  esset,  tandem  sententiamdecollationis  ac- 
cepii.  Cum  ergoducereturextra  civitatem  sex  milH- 
bus  passuum  (illic  enim  etiam  perpetrarat  homici- 
dium)  monachus  quidam  retro  seqoebator  otillom 
decollari  conBpiceret;  qui  aotem  ad  decoUandom  do- 


153 


PRATUll  SPIRrrUALB. 


154 


cebatQr,cum  vidisset  monachum  sequentem^ait  illi; 
Nunquid,  abba,  non  habes  cellulam,  et  opus  ma- 
DUum?Re8ponditmonachus:  Parce  mihi,  Trater;  ct 
cellam  enim  et  opus  habeo.  Quirespondensaitilli- 
Quare  ergo  non  resides  in  cella  ct  defles  peccata 
tua?  Dicit  ei  monachus:  Vere,  frater  roi,  valde 
meipsum  negligo,  compunctionemque  anlma  mea 
DOQ  habet,  et  idcirco  venio  ut  aspiciam  te,  dum 
morieris,  utvel  sic  in  eompunctionem  veniam.  Tuno 
ait  illi  reus:  Valde,  frater,  per  Dominum:  sede  in 
cella  tna,  et  gratias  age  Salvatori  Jesu  Christo.  Ex 
quo  enim  ille  homo  factus  est,  et  pro  nobis  pecca- 
toribus  mortuus  est,  homo  jam  non  moritur  sterna 
morte. 

CAPUT  LXXII. 

Relatio  abbatu  Patladii  de  sene  homieida^  qui  ado- 
lescentem  falso  de  eodem  crimine  accusabat. 

Et  hoc  item  narravit  nobis  ipse  abbas  Palladius, 
dicens:  Senex  quidam  sscularis  qui  homicidium  fe- 
ceiat,detentu8  est  a  magistratu  in  Alexandria.  Qui 
cum  craciaretur,  dicebat  etalium  fuisse  secum  caB- 
dis  illiaa  socium.  Is  autem  de  quo  senex  dicebat, 
adolescens  erat  viginti  ferme  annorum.  Multis  ergo 
sappliciis  ambo  affecti  sunt.  Et  senex  quidem  dice- 
bal:  Mecum  fuisti,  quando  perpetravi  homicidium. 
Adolescens  vero  denegabat,  nihil  seconsciumesse 
bomicidii,  neque  cum  illo  ^c  fuisse  asserens.  Gum 
ergo  cruciatifuissent,8ententiam  ambo  acceperunt 
Qt  furcis  suspenderentur.  Abieruntergoquinto  extra 
Qrbem  milliario,  illic  enim  hnjusmodi  reos  puniro 
consueverant.  Distabat  autem  ab  eo  loco  fere  uno 
stadioSaturnitempIum  eversom.  Cum  igiturad  lo- 
cum  veQissent  et  popalus  et  milites,  adolescentem 
primo  saspendere  in  ligno  voluerunt ;  adolescens 
autem  prostratus  in  solo  milites  orabat,  dicens  : 
Per  Dominum  facite  cbaritatem,  et  adOrientem  me 
SQspendite,  utillumvideam  quando  suspensusero. 
Dicunt  ei  milites:  Quam  ob  causam  ?  Quibus  ado- 
lesccQS  :  Vero,  domini  mei,  non  habeo  infelix  ego 
plusquamseptem  mensesexquo  sanctum  baptisma 
8U8cepi,etCbri8tiaQus  factus  sum.Cum  hoo  audis- 
Beot  militeslacrymatisuQtsuperadolesceQte.  Seaex 
aatcm  cum  hoc)audi88et,fremeQ8graviter  dixitmi- 
litibas:  Per  Serapim  facite  (16),  ut  ego  aspiciam 
contra  SaturQum.  Cum  vero  audisseQtmilites  blas- 
phemiam  aeQis,  omisso  adolesccQte,  seaem  primo 
SQspeQderuQt.  Cum  vere  illnm  iu  ligQo  suspeude- 
rent,  ecce  eques  ab  Augustali  celeriter  missus,  ait 
militibus :  AdolesceQtem  Qolite  iQterdcerei  sed  re- 
ducite  illam.  Paetum  est  autem  iugeQS  gaudium 
militibuset  caQctisassisteQlibus.Et  reduceQteseum 
introduxeraatiQprctorium,  absolvitque  illum  Au- 
gustalia.  Adolescensvero  prcterspem  salvusfactus 
abieDsmonachuseffectusest.  Hocautemad  nostram 
et  legentium  utilitatem  scripsimus,  ut  sciamus 
qaia  novit  Dominus  pios  a  tentatione  liberare. 

CAPUT  LXXIII. 
Vita  Joannis  militis  Alexandrini. 
M9  Hoc  etlam  nobia  idem  abbas  Palladius  nar- 


A  ravit,  dicens  :  Erat  in  Alexandria  miles  quidam, 
Joannes  nomine,  hunchabensordinemvit®.  Diebus 
singulis  a  mane  usque  in  horam  nonam  sedebat  in 
monasterio  solus  juxta  gradus  sancti  Petri,  ciiicio 
indutus,  et  sportellas  tcxens,  taccns  omnino,  et 
nulli  quidquamloquensjsedebatautem  in  oratorio 
laborans  manibus  suis,  atque  hoc  solum  canebut 
dulciter:  Domine,  ab  occultis  mei  munda  me  (PsaL 
xviii\  utnon  confundarorans.Hunoversum  cumdi- 
xisset,  una  ferme  hora  tacebat,  et  rursum  eumdem 
resumebatversum,ipsumqueseptiespertotamdiem 
repctebaty  nihil  omnino  aliud  dicens.  Hora  autem 
nona  exuebat  cilicium,  induebatque  militarem  ha- 
bilum,idest,  indumenta  sua,  alque  ita  ad  propria 
signa  properabat.  Cum  hoc  et  egoannosoctoman- 

B  si,  multumque  «dificatus  sum  in  silentio  et  insti- 

tutO  8U0. 

CAPUT  LXXIV. 

Ejusdem  Palladii  verax  dictum  de  hmresibus. 

Corripiens  nos  aliquando  senex,  ipse  ita  nobis 

dicebat:  Credite  mihi,  (llioli,  nihil  aliud  schismata 

et  haereses  introduxit  in  sanctam  Ecclesiam,   nisi 

quod  non  Deum  et  nos  invicemvalde  diligimus. 

CAPUT  LXXV. 

Miraeulum  Dominx  ergauxorem  etfiliam  virifidelis 

qui  hospitio  suscipere  monachos  consueverat. 

Idem  abbasPalladiuscumaliasad  ipsumvenisse- 
mus,  talc  quiddam  enarravit  nobis  ;  Erat,  inquit, 
in  Alexandria  vir  quidam  fidelis,  religiosus  valdeet 
misericors,  ethospitiosuscipiens  monachos.  Uabe- 

C  bat  autem  uxorem,  et  ipsam  humilem  valde,  et  jeju- 
nantem  quotidie.  Erat  autem  illis  et  fiiiola  quasi 
annorum  sex.  Quadam  vero  die  vir  ille  pius  profe- 
ctus  est  CoQstantinopoiim;  erat  enim  negotiator. 
Relictis  ego  domi  uxore,  et  puella,  et  uno  servo, 
abiit  ut  navigaret.  Cum  vero  iret  ad  navem,  ait  ad 
illum  uxor :  Cui  nos  commendatos  relinquis,  domi- 
ne  ?  Respondit  vir  ejus:  DominaB  nostraj  sanctae  Dei 
genitrici.  Die  vero  quadamcumsederet  uxor  et  ope- 
raretur,habensetpuellam  secum,servusille  exsug- 
gestione  diabolica  voluit  necare  dominam  et  ejus  R- 
liam,  et  diripere  quidquid  haLcrent,  et  fugere. 
Sumpto  igitur  ex  coquina  cultro,  perrexit  in  tricli- 
nium  ubi  eranl  ambs.  Cum  vcro  venisset  ante  ja- 
nuam,  oomprehensusestcaecitate,  ita  ut  nequetri- 

D  clinium  ingredi,  nequeadcoquinam  reverti  posset. 
Cum  aulem  una  ferme  hora  perstitisset,  frustraque 
conaretur  ingredi,  coepit  vocare  dominam  suam, 
dicens  :  Veni  hucusque.  Illa  admirans,  quodinme- 
dio  januwpersistens,  ad  illamnoningrederetur,  sed 
clamaret,  ait  illi :  Tu  magis  huc  veni,  ignorans, 
quod  Cfficitate  teneretur.  Puer  autem  ccepit  illam 
adjurare,  ut  iret  prope  illum ;  illa  vero  juravit,non 
se  ituram.Tunc  ait  illi:  Mitie  vel  puellam.  Qu®  no- 
luit,  sed  ait:  Si  quid  vis,  ipse  potius  veni.  Videns 
autem  servus,  quod  nihil  potuisset  agere,  seipsum 
gladio  percussit,  etcorruit.Dominavero  illius  cum 
vidissetquid  egerat,clamavit,continuoquevicini  ac- 
currerunUIngreBBi  Bunt autem  et  ez  ofiicio  pretorii 


155 


DB  VITIS  PATRUM  LIBBR  X. 


156 


nonnulli,  puerumque  reperientes  adhuo  vifum, 
didioerunt  ab  ipso  omnia,  et  glorificaveruntDomi* 
num  qui  ostenderatmiracula,et  matrem  salvaverat 
oum  Olia. 

CAPUT  LXXVI. 
Submersio  Marix  mulieris  peccatricis. 

Et  hoo  item  Palladius  ipse  narravil  nobis:  Audivi 
inquit,  nauclero  quodam  eiiarrante,  tale  aliquid, 
quod  die  quadamoum  navigaret,  veotores  habensvi- 
ros  et  muUeres,  venissetque  in  altum,C8BteriB  om- 
nibus  bene  navigantibus^aliis  quidem  Gonstantino- 
polim,  aliis  vero  Alexandriam,  et  aliis  alio,  vento 
illis  flanteprosperojipse  solus  navigarenon  poterat. 
Bt  mansinus,  inquit,  quasi  dies  quindecim,  nihii 
ex  eo  loco  ubi  eramus,  moti.  Versabamur  igitur  in 
magna  modstitia  et  desperatione,  nescientes  quid- 
nam  istud  sibi  vellet.  Ego  vero,  ut  nauclerus  cui 
cura  navisincumbebat  et  omniumqussinipsa  erant 
CGQpi  rogare  Deumpro  hac  re.  Quadam  vero  die  ve- 
nit  ad  me  vox,  dioens:  Mitte  foras  Mariam,  et  bene 
navigabis.  Goepi  ergo  cogitare  quidnam  hoo  esset, 
et  quffi  esset  Maria.Cum  autem  haesitarem  de  hoc, 
venit  vox  de  novo,  dicens  :  Dixi  tibi :  Mitte  foras 
Mariam,  et  salvi  eritis.  Tuno  ego  cogitans  quid  is* 
tud  esset,  exclamavi  continuo,  0  Maria.  Nesciebam 
enim  quas  esset  Maria.  llla  vero  jacens  in  loco  suo 
ulaudivit,  respondit,  dicens:  Quid  jubes,  domine? 
Tuno  aio  ad  illam  :  Fac  charitatem,  veni  huousque. 
Exsurgens  aatem  continuo  venii;^  Cumergo  venisset 
ad  me,  accepi  eam  seorsum,  et  dixi  ei :  Vides, 
Maria  soror,  quod  peccata  mea  sunt,  ut  propter  mo 
vos  omnes  pereatis  ?  Illa  vero  altius  ingemiscens, 
ait:  Vere,  domine  minauclere,  ego  peccatrixsum. 
Etdixiilli:  QuflB  pecoata  habes,  muIier?EtS8S 
illa :  Vffi  mihi,  inquit,quianon  est  pecoatum  quod 
ego  non  egerim,  et  propter  peccatamea  vosomnes 
in  periculo  oonstituti  estis.Tuncenarravitmihimu- 
lier  quaB  circa  se  erant,  dicens ;  Profecto,  domine 
nauclere,  infeIixegovirumhabui,ex  quo  duos  fllios 
genui:  oumquead  statempervenissent,unu8anno- 
rum  novem,  alius  quinque,  mortuus  est  vir  meus, 
et  remansi  vidua.  Miles  autem  quidam  habitabat 
juxta  me,  quem  ego  maritum  accipere  volui,  misi- 
que  ad  ipsum  quosdam.  Ille  autem  non  acquievit 
dicens  :  Non  acoipio  uxorem  qu®  habeat  ex  altero 
viro  filios.  Ego  autem  videns  quodpropter  fiiios  nol- 
let  me  accipere  uxorem,inducta  amore  ejus,  occidi 
duos  filios  meos,  indicavique  illi  dicens^Ecce  modo 
nullum  habeo  fllium.  Miles  vero  cum  audisset  quid 
egissem  de  flliis,  ait :  Vivit  Dominus  qui  in  CGelis 
habitat,  quia  te  non  accipiam.  Unde  ego  metuens, 
ne  hoo  manifestum  fleret,et  morerer,fugi.  Hffio  ego 
audiens  ex  ore  mulieris,  ne  sic  quidem  illam  in 
mare  projicere  volui,  sed  differens  dixi  ad  illam 
rursus ;  Bcce  ego  ascendo  in  carabum  (17),  et  si 
ambulaverit  navis,  scito  quia  peccata  mea  in  navi 
operantur.Vocaviquecontinuo  soapharium,et  dixi: 
Produo  scapham.  Cumque  ascendissem  in  illam, 
nihiio  magis  vel  navis  vel  scapha  mota  est.  Tuno 


A.  ascendens  navim,  dixi  mulieri :  Desoende  et  ta  in 
scapham.  Quae  mox  ut  descendit,  scapha  se  conti- 
nuo  quinquiesgyrana,  in  profundum  cum  muliere 
submersa  est.Navisautempost  hsc  tanta  velocitate 
cucurrit,  ut  tribus  diebus  ac  dimidio  navigatio- 
nem  peregerimus,  quam  diebus  quindecim  pera- 
cturi  eramus. 

CAPUT.  LXXVII. 

Relalio  trium  pauperum  cxcorum,  quomodo  excsecati 

fuisseni, 

Ego  etdominus  meus  Sophronius  perreximusad 
philosophi  Stephani  domum,  doctrinae  gratiarerat 
autem  meridianum  tempus.  Morabalur  bic  apud 
eedem  sanct»  Dei  genitricis,  quoe  cognominatur  Do- 
rotheae,  qoam  edificavit  beatus  papa  Eulogius  ad 

B  Orientemjuxta  magnumTetrapylum  (18).Cum  ergo 
pulsaremus  philosophi  08tium,puellarespicien8  ait 
nobis :  Dormit  ille,  oportet  exspectare  puBillom. 
Tunc  aio  domino  meo  Sophronio:  Eamus  ad  Tetra- 
pylum,  et  illic  maneamus.Estautem  locus  ille  Ale- 
xandrinisvenerabilis;  diountenim  Jeremiae  prophe- 
tae  ossaex  i{<gypto  sumptaab  Alexandro  conditore 
urbis  illio  foissereposita.Cumergoillucvenissemus 
neminem  invenimusnisi  cscostres:  eratenim  me- 
ridies.Perreximusergojuxta  illos  csoos  quiete  ac 
8ilenter,8edimusquehabente8librosnostro8.Loqae- 
bantur  autem  caeci  ad  invicem  multa.  Dixitque  anus 
ad  alium:  Tu  quomodo  effectus  es  cfficus  ^  Respon- 
dit  ille:  Nauta  eram  cum  essem  adolescena,  et  cum 
ab  Africa  navigaremus,  in  mari  oculis  repentecaptus 

n  8um,  nec  valens  ambulare,  albaginem  in  ocuiis  ha- 
bui.  Dixit  autem  hic  alii  caeco :  Tu  vero  quomoJo 
effeotus  es  csecus  ?  Respondit  et  ille  dioens :  Vitri  ad 
usus  varios  fundendi  artifex  fui,  et  ex  igne  amisi 
duoa  oculos  meos,  etosecus  efTectus  sum.Aiuntau- 
tem  ambo  hi  qui  interrogati  fuerant  ad  tertium  : 
Dio  et  tu  quomodo  faclus  es  ooecus  ?  Respondit : 
Vere  ego  vobisdicam:Cumes8em  adolescensylabo- 
rem  valde  oderam,  el  recusabam,  luxuriosaBqae 
factus  sum.Cumqne  non  haberem  necessaria  victoi , 
furari  jam  coeperam.Die  vero  quadam  cum  mala 
muItaperpetra8sem,8tabaminquodamloco,viden8- 
que  mortuum  efiPerri  optime  indutum,  secutus  sum 
funus,  ut  viderem  ubi  poneretur.  Venerunt  aatem 
retro  sanctum  Joannem,  et  ibi  posuerunt  illum  in 
monumento,  peractisque  ofHciis  reoesserunt.  Ego 
mox  ut  illosrecessissevidi^ingressusmonamentam 
exui  ipsum,  nihileirelinquens  proeter  unum  lintea- 
men.  Cum  ergoprogrediinciperemdemonumento, 
multis  onustus  pannis,  dioit  mihiimprobameaco- 
gitatio  :  Accipe  et  linteum,  quia  bonum  est.  Redii 
autem  infelix  ego,  ut  sumpto  etiam  linteo,  nadum 
illum  relinquerem.Tuncresedit  coram  memortaus, 
exlendensque  super  me  manus  suas,  digitis  buis 
eruit  ooulos  meos.  Ego  igitur  miserabilis,  dimissis 
omnibus,  cum  magna  tribulatione  et  periculo  exivi 
de  monumento.  Ecce  et  ego  dixi  vobis  quomodo 
C8BCUS  factussum.Istacum  audissemus,  innuit  mlhi 
dominaBmeas  Sophronius,  et  receBsimus.  Et  dixit 


i57 


PRATUlf  SPmiTUALB. 


158 


mihi:  Vere^Abba  Joannes^hodie  Dihil  ultra  studea- 
mus;  satis  enim  aediflcati  sumus.  Hec  ergo  scripsi- 
mu8,at  et  V08  pariter  aBdificemiai;  vere  enim  nullu8 
male  faciens  Deum  latere  potest.  Et  nos  quidem 
hancnarrationem  ab  eo  qui  passus  fuerataudivimus. 

CAPUT  LXXVIII. 

Siupendum  miraculum  puellx  morluas,  qua  expolia- 
torem  detinuit^  nec  eum  relaxare  voluil^  donec  is 
promitteret  se  monachum  fulurum, 

Aliudautemhuicsimileabbas  Joannes.  monaste- 
rii  GigantumPater,  cumTheopolim  venis8et,narra- 
vil  nobis,  dicens:  Ante  modicum  temporis  venit  ad 
me  adolescens  quidam,et  ait  mihi:  Araore  Dei  sus- 
cipe  M4  me,  volo  enim  poenitere.  Dicebat  autem 
hoc  cam  maltis  lacrymis  et  singultibus.Ego  autem 
cum  illumcerneremvalde  contritum,et  cum  magna 
moBStitia,  drzi  illi :  Dlc  mihi  causam  tantae  compun- 
ctioni8,neque  meceles  quidquam;  potens  est  enim 
Deu8  tdjuvare  te.  Et  ait  mihi:  Vere,  domine  abba, 
magnns  peccator  sum.  Ad  quem  ego  rnrsusiCrede 
mihi,  sicut  multa  et  varid  sunt  vulnera,ita  plurima 
quoqae  sant  varia  medicamenla.  8ed  lu  si  curari 
vis;  dic  mihi  in  yeritate  opera  tua,  ut  ego  congrua 
illisadmoveam  epitimia  (19.)  Aliter  enim  curatur 
fomicator^aliter  homicida;  aliudque  est  avari  reme- 
dium,aliamendacis  medicina;  alque  alioiracundus, 
alio  far,  alio  adultermedicaminesanatur.Et  ne  libi 
plurima  vitiaenumerem,quemadmoduro  in  corpo- 
ralibus  inflrroitatibus  variis  varia  quoque  remedia 
adhiberi  conspicimus,  ita  et  animaB  vitii8,quae  plu- 
pima  8ant,medicina  quoque  variesuccurrit.IUeau- 
tcm  aitius  ingemiscenB.et  pectus  suum  percutiens, 
lacrjmis  ac  singultibus  confundebatur,  et  priB  ni- 
mia  pertarbatione  et  moBstitia  animo  deficiebat, 
neqae  vooem  liberam  emittere  valebat.Ego  vero  ut 
illum  animadverti  ad  desperalionem  tristitiamque 
intolerabilem  lapsum,  et  neque  quid  passus  esset 
neque  quid  egisset  mali,  neque  calamitatem  suam 
enuntiare  valentem,  aio  ad  illum:  Filii,  audi  me,et 
aliqaantulumvimfaccogitationi  tuae,et  nuntia  mihi 
quid  a  te  factom  sit;  potest  enim  Dominus  noster 
prsbere  libi  auxilium  suum.  Nam  propter  inefifa- 
bilem  clementiamsuam,  ei  immensas  miserationes 
omnia  pro  salute  nostrapassusest.quiquecum  pu- 
blicanisconversatusest^etmeretricemad  sevenien- 
tem  non  repulit,  latronemque  suscepit,  et  amicus 
peccatorum  appellatus  est  {Malth.   ix  ;  Luc.  vii; 
Lue.  xxiii  :  Matlh.  xi),  ipse,  fili,  te  quoque  posni- 
tentem  conversumque  suis  manibus  suscipiet  gau- 
dens.  Non  enim  vult  mortem  peccatori8,.sedutcon- 
vertatar,  et  vivat  {E%eeh.  xviii,  xixiii). 

Tono  ille  vim  sibi  faciens,  et  a  singultibus  et  la- 
crymia  modicum  tempcrans,  aitmihi:Ego,domine 
mi  abba  plenus  omni  scelere,  et  nec  coelo  dignus 
neo  terra,  cum  ante  hoc  biduum  audissem,  divitis 
cujasdamexprimariiscivitatishujusfiliamvirginem 
esse  deftinclam^et  cum  multis  ac  pretiosis  vestibus 
sepaltam  ioanoextracivitatem  inonumento,excon- 
soetodine  pe88imii8tio8operi0,abiinoctu  ad  tumo- 


A.  lum,  ingressnsque  coopi  exspoliare  illam.  Et  cum 
omnibus  jam  ipsam  exuissem,  quibus  erat  induta, 
nec  interulequidemipsiusparoens,sed  eam  quoque 
illi  auferens,nudamque  ipsam,ut  natafuerat,relin- 
quens,  et  sepulcro  egredi  volebam.Tunc  illa  resedit 
coram  me,  sinistramque  manum  suam  exlendens, 
apprehendit  dexteram  meam,  ct  ad  me  ;  Nequis- 
sime  hominum,  itane  decuit  to  nudare  me?  un  lu 
nontimes  Dcum,nequemetuisdamnationemultima9 
rctributionis  ?  nonnc  vel  saltem  mortuae  misereri 
debuisti?  Sed  Cbristianus  existens,  ita  me  nudam 
assistere  Christo  honestum  fore  judicasti  ?  neque 
sexum  muliebrem  reveritus  es  ?  nonno  hic  sexus  te 
peperit;  nonne  matrem  quoquetuam  hacin  mein« 
juria  violasti?  Quam,  infelicissimehominum^ratio- 

n  nem  redditurus  es  Christo  de  scelere  in  me  perpe- 
trato  ante  ipsius  tribunal  tremendum,quod  vivente 
me  nuUus  extraneus  unquam  vidit  faciem  meam,et 
tu  postmortem  et  sepuituram  denudastime,etnu- 
dum  aspexisti  corpusineum^VaBhumanffimiseridQ, 
ad  quam  infelicitatem  devoluta  est?  Quo  corde,ho- 
mo,  quibus  manibus(20)  accedcns,  sumissanctum 
et  pretiosum  corpus  Domini  nostri  Jesu  Christi? 

Ego  autem,  ut  ista  conspexi  et  audivi,  pavoreet 
formidinetotuscomprehensuSytremensacmetuens, 
vix  aio  ad  illam:  Dimitte  me,  et  islud  ultranon  fa- 
ciam.  QuflB  ait  :  Profecto  non  ita  erit.  Tu  enim  ut 
voluisti,  huc  intrasti  sed  non  ita  ut  volueris,  hinc 
egredieris.NamsepuIcrum  istud  communeeritam- 
bobus.  Neque  putes  te  confestim  moriturum,  sed 
cum  hic  plures  dies  cruciatus  fueris,  malam  malo 

C  animam  perditus  reddes.  Ego  autem  orabam  illam 
cum  lacrymis,  ut  dimitteret  me,multum  illam  per 
omnipotentcm  Dominum  adjuran8,sponden8que,et 
juramento  confirraans,  mc  iniquum  istud  acnefa- 
rium  opus  ultranonfacturum  Tandem  poslmultas 
preces  et  lacrymas,  crebrosque  meos  singultus,re- 
spondens  illa  dixit  mihi:  Si  vis  vivere  et  ab  hac 
necessitate  liberari,  proraitte  mihi,quia  sitedimi- 
sero  non  solum  ab  his  nefariis  et  profanis  actibus 
tuis  recedes,  sed  statimperges,etsffiCuIo  renuntians 
efGcieris  monachus,  agesque  poenitentiam  pro  his 
quffi  male  gessisti,  serviens  Christo.Ego  autem  ju- 
ravi  ei,  dicens:  Per  Deum,qui  suscupturusest  ani- 
mam,nonsolumqu£dixisti  faciam,sed  ab  hodierna 
dienoningrediarin  domum  meam;sedhincabiens» 

Q  infmonasterium  proHciscar.Tunc  ail  puellaadme: 
Indue  me,  sicut  invenisti  prius  indutam.Cum  vero 
illum  induissem,  rursum  se  collocans,  mortua  est. 
Haec  egocumabadoIescenteaudissem,refovenseum 
ac  erigens  verbis,  et  provocans  ad  pocnitentiam  et 
continentiam,totondi  illum,indutumque  monastico 
habitu  inclusi  in  spelunca  in  885  monte,  magni- 
fice  gratiasDeoagentem,cerlantemquevirilliterpro 
anima  sua. 

CAPUT  LXXIX. 

Afaximum  et  stupendum  miraculum  sacratissimx  Eu" 
eharistix  sub  Dionysio  SeleucicB  episcopo. 

Gumvenissemus  Seleociam,convenima8  abbatem 


159 


OB  VITIS  PATRUM  UBER  X. 


i60 


Theodorum  episcopumejusdem  civitatis.Illeautem 
narravit  nobis,  dicens:  Sub  sancta^  memoriae  Dio- 
nyslo  hujus  civitatis  episcopo,  praedecessore  meo> 
tale  quidam  contigit.  Vir  quidam  erat  in  hac  civi- 
tate  negotiator  valde  religiosus  et  dives,  sed  hsre- 
ticus;  erat  enim  deSeverisectatoribus.Habebatau- 
tem  servum  fidelemquemdam,sanctae  etapostoiics 
Ecclesiae  communicantem.Hic  secundum  provincise 
consuetudinem,  die  sancto  GGP.n»  Dominics  sum- 
ptamcommunionem  involvit  in  linteo  mundissimo, 
et  in  armario  reposuit.  Gontigit  autem,  ut  post 
sanctum  Pascha  vir  ille  fidelis  mitteretur  Gon- 
8tantinopoIim,negotiicujusdam  gratia,dimissa  per 
obiivionem  sancta  communione  in  armario  ;  dedit 
autem  ejus  clavem  domino  suo.  Quadam  vero  die 
aperiens  armarium  dominus,invenit  linteolum^in- 
volutasque  in  eo  sanctas  particulas  communionis. 
Gontristatus  est  autem  in  hoc,  et  hsssitabat,  quid- 
nam  de  illis  faceret,nam  ex  ipsis  communicare  no- 
lebat,  eo  quod  essent  sanctaB  catholicn  Ecclesis, 
ipse  vero  SeverianoQ  heresis.Et  tunc  quidem  dimi- 
sit  eas  inarmario,ut  erant,  cogitans  quia  redilurus 
esset  servus.  et  sumpturus  eas.  Cum  autem  venis- 
set  Gcena  Domini,neque  servus  ille  fidelis  rediisset, 
voluit  easdominusipsius  comburere,ne  rursuset  in 
secundum  annum  aervarentur.Apertoque  armario, 
viditomnes  sanctas  particulas  culmos  et  spicas  ger- 
minasse.  Unde  ingeuti  timore  ac  Iremore  compre- 
bensus  in  novo  admirandoque  spectaculo,  eumens 
sanctas  particulas,et  cum  omni  domo  sua  clamans 
Kyrio  eleison.oucurrit  ad  sanctam  ecclesiam, ad  sa- 
crosanctum  et  venerabilem  Dionysium  episcopum. 
Hocautemmagnumetterribil6,et  omnem  rationem, 
omnemque  mentem,  etomnem  cogitationem  exce- 
dens  miraculum  non  unus,  aut  duo,  aut  tres,  vel 
pauci  aliqui  viderunt,  sed  omnis  ecclesia,  civesque 
et  ruslici,  indigenae  et  hospites,quique  continentem 
ambulant,et  qui  mare  navigant,  viri  et  mulieres,se- 
nes  et  impoberes,  juvenes  et  seniores,  domini  et 
sorvi,  divites  et  pauperes,  principes  et  subditi,  sa- 
pientes  et  simplices,  virgines  el  monachi  viduae  ac 
nuptffi,  qui  in  potestate  sunt  constituti^et  qui  illo- 
rum  reguntur  imperio.  Et  illi  quidem  clamabant 
Kyrie  eleison,  cseteri  autem  aliter  Deum  laudabant, 
omnes  vero  pariter  Deo  gratias  agebant  pro  inefTabi- 
libus  ejus  mirabilibus.  Plurimi  igitur  ex  hoc  mira- 
culo  credentes  adjecti  sunt  sancts  catholicae  et  apo- 
Btolicffi  Ecclesiae. 

LXXX. 

De  fonte  concesso  a  Deo  fratribus  monasterii  in  Sco- 
pulo  ad  orationem  aobatis  eorum  Theodosii, 

Pervenimusadmonasterium  abbatis  Theodosii  in 
Scopulo.  Est  autem  mons  inter  Seleuciam  et  Rosum 
Giliciae,patresque  lociilliusduxerunt  nos  supra  mo- 
nasterium,  quanlum  est  jactus  sagittae,et  ostende- 
runt  nobis  fontem  magnum  valde  ac  speciosum, 
dixeruntque  nobis:  Fons  iste,  fratres^naturalis  non 
est  sed  nobis  divinitus  indultus  est;  sanctus  enim 
paternoBter  Theodos  iuB  multum  Je|]unavit|multum- 


A  que  lacrymarum  fudit,  ac  multis  orationibus  et  ge- 
nuflexionibus  obtinuit^  ut  Deus  nobis  aquae  istiuB  bo- 
latium  et  usum  praestare  dignaretur.Ante  enim  ez 
torrente  Patres  nostri  aquam  bauriebant;  sed  Deus, 
qui  facit  voluntatem  timentium  se(P«aLcxLiv),8ua 
infinita  bonitate  praestitit  nobis  aquae  istius  benedi- 
ctioneii  per  orationes  sancti  Patris  nostri.  Verum 
ante  hoc  biennium  quidamexfratribuspetierunta 
Patre  monasterii,  ut  lavacrum  aedificarent  in  mona- 
sterio.  Abbas  autem  graviter  id  quidem  ferebat,ces- 
sit  tamen,  fratrum  infirmitati  condescendens.iEdifi- 
catum  est  igitur  lavacrum  in  mona8terio,semelque 
tantummodo  Iavatumestineo,cum  statim  exsicca- 
tus  est  talistanluaqueaDeonobis  praestitus  fons.Et 
inveritatevobisdicimus,  Ghristiani,multumjejuna- 

n  vimus,multum  oravimus,multas  genufiexiones  egi- 
mus,  ut  aquam  reciperemus,  nihilque  profecimas. 
Annus  ergo  integer  sino  aqua  fontis  impletus  est, 
eramusque  in  magna  tribulatione.  Statim  vero  ut 
Pater  noster  bonus  et  mitis  destruxit  lavacrum, 
Deus  aquam  iterum  reddidit  nobis. 

CAPUT  LXXXI. 

De  puteo  aqua  impteto,submissa  imagine  ejusdem  ab^ 

baiis  Theodosii, 

Narraverunt  nobis  Patres  ipsi  et  istud,  dicentes: 

Mulier  quaedam  fidelis  inpartibusApameaBhisdie- 

bus  puteumfodit;cumque  pluraexpendissetyingen- 

tesquelaborestolera8set,etefTo8so  puteo  in  magnam 

altitudinem,  aquam  non  invenissset,  in  mcerore  et 

affiictione   multa  erat ,    et  propler  laborem    et 

p  propter  impensas.   Apparuit  autem  ei  sic  afflictae 

mulier  quaedam  in  886  somnis,  dicens:  Mitte  in 

Scopulum,   et  adduci  tibi  fac  imaginem  abbatis 

Theodo8ii,et  per  ipsum  tibi  Deus  aquam  praestabit. 

Mulier  autem  protinus  duos  homines  misit  ex  Buis, 

accepitque  imaginem  sancti.  Quam  cum  in  puteum 

submisisset,  statim  aqua  manavit,  ita  ut  dimidium 

putei  impleretur.Tulerunt  autem  nobis  ex  eadem 

aqua,  et  bibimus,  et  glorificavimus  Deum. 

CAPUT  LXXXIl. 
Vita  Joannis  senis  monasterii  Scopuli. 
Joannem  quemdam  senem  in  eodem  monasterio 
vidimus,  de  quo  dicebant  nobis  ejusdem  loci  Patres: 
Vere,  Ghristiani,  magnus  est  senex.daemonibueque 
terribilis.  Quicunque  enim  huc  venerit  vexatUB  ab 
immundo  spiritu,  curat  eum  continuo  senior. 

CAPUT  LXXXIIL 
De  eodem. 
Dicebat  nobis  et  hoo  de  illo  ipsius  loci  Patres, 
quodadvigeaimumquartum  milliarium  monaBterii 
emporium  est,  quod  Exile  promontorium  dicitur.In 
eo  emporio  nauclerus  quidam,con8tructa  navitri- 
ginta  millium  modiorum,voIen8  eam  in  mare  dedu- 
cere,  duas  hebdomadas  cum  operariisplurimis  egit 
(habebat  autem  quotidie  trecentos  operarios),  nec 
potuit  illam  de  loco  suo  movere,  aut  in  mare  dedu- 
cere.  Fuerat  enim  a  pessimis  hominibuB  incantata 
navis.Erat  igitur  in  magna  tribulatioue  et  angustia 
dominuB  naviBi  et  quid  agereti  omnino  ignorabat. 


m 


PBATUM  spntrruALB. 


IM 


Per  dispensalionem  aatem  Dei  abiit  senex  ad  partes  A  autem  in  ana  perstiternnt  sententia^dioentes  abbati: 


illas.Naucleras  autem)  oonspeoto  sene,  agnoscens- 

que  eanctum  viramy  ait  illi:  Ora,  domine  abba,  pro 

navi  iata,  per  artes  enim  magicas  in  mare  descen- 

dere  non  potest.  Dicit  ei  senior :  Vade^  fac  ut  cibam 

Bumam,  et  Deus  javabit  te.  Iloc  autemdixit  seoez, 

ut  nauclerus  abiret  domum.  Gum  vero  ille  abiisset, 

acceeeit  senex  solus  ad  navem,et  tertio  se  in  terram 

prostemena,  et  orans  Deum,  tertio  signivit   oavim 

signo  aancta  crucia  in  nomine  DomiLi  nostri  Jesu 

Christi.  Veniens  deinde  senex  in  domum  naucleri, 

dixitilli :  Vade  ad  navem  tuam,  et  deduc  illam  in 

mare.  Nauclerus  autem  credens  verbis  senis,  abiit 

cum  pauciSyillisque  trahentibus,moxin  mare  dedu- 

cta  est  navis. 

CAPUT  LXXXIV. 


N  on  suppclit  DoLisquod  darepossimus.Tuncabbas 
contristatus  ait  iilis :  Ite,  et  secundum  quod  vultis 
facite.Non  itaque,  utconsuetumcrat,  dederunt  bc- 
nedictionem  in  die  sancto  Goenae  et  Paresceves. 
Profectus  postmodum  qui  praeerat  horreis,  aperuit 
ostia,  et  reperittriticum  totum  germinasse;  quare 
coacti  postea  sumus  illud  in  mare  projicere.  Tunc 
887  CGDpit  abbas  noster  dicero  fratribus:  Qui  Pa- 
tris  nostri  monita  irrita  facit,  ista  patitur;  labores 
nunc  inobedientisemetite.Quingentos  modiosdaturi 
eramus^  et  Patri  nostro  Tbeodosio  per  obedieutiam 
placuissemus,fratresquenoslros  paupcres  consolati 
fuissemus;  nunc  vero  quinque  fere  milliamodiorum 
tritici  perdidimus.  Quid  lucrati  sumus,  filii  ?  quan- 
tum  nobis  ipsis  nocuimus?Duoprofecto  mala  egi- 


Vitaelmorsanachoreiasejtudemfnonasterii  serviDei.  B  mus.Unum,quiamandatumPatrisnostripraeterivi- 


Ejusdem  monasteni  Patres  narraverunt  nobis,  di- 
eenles  :  Anachoreta  quidam  in  his  montibus  erat^ 
magnus  valde  secundum  Deum,  plurimos  annos  vi- 
tam  solitariam  ducens.  Mortuus  est  autem  in  parva 
qQadam8peIuDca,nobisnescientibus;arbitrabamur 
enim  omnes,  quod  ad  aliam  eremum  migrasset.  No- 
cte  vero  quadam  veoit  in  somnis,  et  apparuit  ei  qui 
nQDC  esty  patri  nostro,  bono  et  optimo  pastori,  ab- 
biti  Juliano,  dicens:  Sume  tecum  aliqaos,  et  veni, 
tollens  me  de  loco  ubi  jaceo,  in  montequi  vocatur 
Gervus.  Sumpsit  igitur  quosdam  ex  nobis  Pater 
Doster,  et  ascendit  in  montem  quem  ille  dixorat. 
Gumque  per  plures  horas  qusesissemus,  non  inveni- 
mus  anachoretiB  reliquias.  Erat  enim  speluncaB  in- 


mus,  alterum,  qaia  spem  in  Deum  non  habuimus» 
sed  in  borreo  nostro.  Vel  ex  hoc  discamus,  fratres, 
quia  Deus  est  qui  disponit  omnchumanum  genus, 
qucdque  sanctus  Theodosiusinvisibiliter  pro  nobia 
fliiis  suis  curam  sollicite  gerit. 

GAPUT  LXXXVI. 

De  altero  ejusdem  monasteriianachorela  qu\  statim  ut 
communionem  sacram  sumpsit,  consummatus  est, 

Abbas  Egiarius  narravit  nobis,dicens :  Cum  exis- 
sem  ex  JSgia  post  solemnitatem,  hiemsque  acrior 
inhorruisset,veDi  in  monasterium  Scopuli.Gumquo 
ilIicessem,taIeaIiquidcontigit:  Anachoretaquidam 
in  partibus  illis  erat  eolitarius,  veniebatque  sancto 
die  Dominico,  et  sumebat  veneranda  mysteria.  Se- 


greasua  pro  tempore  nivibus  et  lignis  coopertus.  C  mei  autem  scandalizetus  anacboreta,  quinque  fere 


Gom  ergo  non  invenissemus,  dixit  senior;  Venite, 
descendamuSfillii.Gumque  descendere  inciperemns 
ecce  caprea  venit,  et  stetit  non  longe  a  nobis  ccrpit- 
qoe  pedibus  suis  humum  fodere.  Quod  cum  Pater 
noater  a8piceret,dixit  uobis:  Gredite  mihi,  fiiii,  illic 
eepultus  est  servusDei.  Fodientesigiturinvenimus 
corpuB  ejus  inlegrum;  quod  sublatum  in  monaste- 
riam  cum  honore  sepelimus. 

CAPUT  LXXXV. 

Quomodo  triiicum  ejusdem  monasterii  germinaverit 
propter  cessationem  consuetae  eleemosynas, 

Narraverunt  autem  nobis  rursuset  hoc,  dicentes. 
Consuetudo  fuit,  ut  in  coena  Domini  pauperes  om- 
nes  etpupilli  regionishujus  confluerenthuc,etacci- 
perent  medium  tritici  sextarium,benedictiones  tre-  D 
decim,  et  sextarium  vini,  mediumque  sextarium 
mellia  pro  quolibet.  Ante  hocautemtriennium,ma- 
gnatritici  sterilitas  fuil,  vendebaturque  triticum  in 
regione  hac,  sextarii  duodecim  uno  numismate. 

Cam  ergo  venissent  jejunii  dies,dicunt  abbati  no- 
Btroquidamexpatribus:NoIi,dominePater,8ecun- 
dum  consuetudinem  dare  pauperibus  triticum,  ne 
deait  monaBterio ;  triticumenim  non  invenitur.  Ab- 
baa  aatem  ccspit  dicere  fratribus:  Non  infringamus, 
filii,  benedictionem  Patris  nostri  Theodosii.  Videte, 
mandatam  senis  e8t,non  expeditnobis  illudtrans- 
gradf ,  vere  ipse  est  qui  curam  nostri  gerit.  Fratres 


hfibdomadas  mansit,nunquamjuxta  consuetudinem 
in  monasterium  veniens:  quapropter  fratres  mona- 
sterii  contristabantur.  Gum  ergo  in  illo  monasterio 
essem,  venitDominicodie.  Quemcumvidissentfra- 
tres  monasteriijgavisi  sunt,  prostratique  petebant 
voniam ,  et  ille  similiter  prostratus  veniam  petiit,  fe- 
ceruntquecbaritatem.Anachoretaverocumaccepis- 
setcorpus  et  sanguinemDomini  nostri  Jesu  Ghristi 
posuit  seipsum  in  ecclesis  medio»  statimque  oon- 
summatus  est,  cum  prorsus  antea  non  sgrotasset. 
Gognoverunt  ergo  monasterii  Patres,  quia  preescisset 
diem  obitus  sui  anachoreta,  et  idcirco  venisset,  ut 
nihil  habens  adversus  aliquem  migraret  ad  Domi- 
num. 

GAPUT  LXXXVn. 

Inveniio  corporis  Joannis  anachoretx  nuncupali  Hu' 

milis. 

Venimus  in  quemdam  vicum  sox  milliaribus  aRoso 
distantem,elduosenes8sculareshospitionossusce- 
perunt  in  ecclesiafundi  sui.Vicus  autem  adradices 
montis  erat.In  ecclesiaigituripsaostenderuntnobis 
marmoream  tabulam,diwentes;  Christiani,  magnus 
inhocmonumento,aDachoretajacet.Diximusautem 
eis:  Hoc  unde  nostis?Et  dixerunt  nobis :  Antean- 
nos  septem  aspiciebamus  nos  vici  hujus  habitatores 
per  noctem  in  vertice  montis  lucem  quasi  ignem; 
nosergo  putabamus  quod  ignem  aliquis  illic  accen- 


103 


DB  yiTIS  PATRUM  LIBBR  X. 


104 


dissot.  Gumqneper  dies  plurimos  istud  aspiceremua  A.  ^Jiie  illum  ait :  Ora  pro  me,  Pater.  Ipso  vero  nihfl 


ascendimus  die  quadam,  et  nulla  ignis  indicia  vidi- 
mus;  nequeigneir»  neque  aliquid  in  silva  igne  ad- 
ustum.Rursum  sequenti  noctevidimuseademiumi- 
na.Tribus  igitur  continuis  mensibus  ignem  hunc  vi- 
dimus.  Noctc  vero  quadam  assuroentes  quosdam  ex 
vico  cum  armis  propter  feras,  ascendimus  in  mon- 
tem  ad  lucem  quae  apparuerat,  mansimusque ubi  iux 
erat  usque  ad  diem  sequcntem.  Mone  vero  facto, 
aspicimus  modicam  speluncam  in  eo  locoubi  lumina 
videramus.  Ingressi  autem  invenimusanacboretam 
defunctum.  Erat  autem  indutus  cilicio  etpallio,  te- 
nebatque  in  manibus  argenteam  crucem.  Invenimus 
etiam  chartam  ita  scripta:  Defunclus  sum  ego  Joan" 
nes  Humilis  Indictione  quinta  decima,  Gomputatis 
ergo  annis,  invenimus  eum  anto  septem  annos  de-  n 
functum  esse;  ita  vero  erat  integer,  ac  si  die  eadem 
obiisset.  Sublatum  ergo  in  ecclesia  cum  honore 
sepelivimus. 

GAPUT  LXXXVIII. 

Vita  abbatis  Thomge  apocrisiarii  (21)  cosnobii  Apa^ 
miensis  et  de  miraculo  corporis  ejus  post  mortem, 

Gum  venissemus  Theopolimy  presbyter  quidam 
ipsiusecclesisnarravitnobisdeabbateTbomayquod 
apocrisiarius  fuerit  coenobii  quod  est  in  partibus 
Apamiffi.  Vcuit  ergo  senex  Theopolim  pro  utilitale 
monastorii,  etcum  hic  remoraretur,  defunctus  est 
in  Daphnein  templo  sanctsB  Euphemis.  Glericiau- 
tem  ipsius  bci  sepelierunt  eum  quasi  peregrinum 
inter  peregrinorum  sepulcra:  sequenti  vero  diehu- 


respondenle^surgenspropeillumaccessityatsalata- 
ret  eum  et  amplexaretur;  sed  tenens  ipsum,  invenit 
mortuum.  Itaque  illo  dimisso,exivit.Et  cum  paulu- 
lum  processisset,  viditaliam  speluncam;  ingressus- 
que  invenit  senem.  Qui  ait  ad  illum :  Bene  venisti, 
frater;  ingressusnees  aliam  speIuncam?Etrespon- 
dens  ait  illi :  Utique,  Pater.  Rursum  dixit  ei:  Num 
aliquidindeaccepisti?Respondit:Non.  Et  iIle:Vere 
fr8ter,quindecim  anni  jam  elapsi  sunt  ex  quo  con- 
summatus  est.  Ita  vero  erat  ae  si  ante  unamhoram 
obdormisset.  Gumque  fecisset  senex  orationem  pro 
ipso,  glorificans  Deum  recessi. 

GAPUT  XG. 
Mors  duorum  anarhoretarum  montis  Phterigii. 

DuoanachoretseerantsupraRosum  in  monte,  qui 
diciturPhterigiuspropePiapen  fluvium,etjuxla  mo- 
nasterium  abbatisTheodosii  in  Scopulo.  Eratautem 
ex  his  altersenex,  alterjunior,  senisque  discipulus. 
Cum  verodefunctusessetseneXyfacta  oratione  disci- 
pulus  sepelivit  eum  in  monte.  Postdies  vero  paucos 
descendens  de  monte  anachoretae  discipulus,  venit 
juxtaIocababitabilia,invenitquehominemquemdam 
exercentem  terram,etaitilli :  Fac  charitatera,fra- 
ter,  accipe  fossorium  et  sarculum,  et  veni  mecum. 
Rusticus  vero  continuo  secutus  est  eum.  Gumquo 
venisset  in  montem,  ostendit  anachoreta  ssculari 
sepulcrum  senis  sui,  et  dixit  ei:  Fodehic.Cum  au<- 
temefTodissetsepulcrum,anachoretaBtetitadoratio- 
nem.  Finita  vero  oratione,  osculatusestsfficularem 
maverunt  et  muIierem,etimposuerunt  illam  super  C  diccns;  Ora  pro  me,  frater.  Descendensquecolloca- 


eum.Erat  autem  hora  secunda  ;  cira  boram  vero 
eextam  evomuit  illam  terra.  Loci  vero  illius  accolas 
vldentesquod  factum  fuerat,  mirati  sunt.  Deinde  rur- 
sum  vespere  sepelierunt  ipsam  in  eodem  lumulo,  et 
sequenti  die  invcncrunt  corpus  supra  sepulcrum. 
Accipientesergocorpusinaliomonumentoipsumpo- 
suerunt.Postpaucosautem  dies,  iterum  sepelierunt 
aliam  mulierem  supra  abbatem  Tbomam,non  cogi- 
tantes  loci  ipsius  clerici  quia  non  permittitquem- 
piam  superse  sepeliri.Etillamergo  rursusevomuit 
terra.  Tunc  agnoverunt,  quia  non  permittit  senex 
mulierem  super  se  humari,abeuntesquenuntiave- 
runt  patriarchaa  Domnino.  HHH  Qui  omnem  simul 
civitatem  cumcereisascendere  fccit  inDaphnem^ct 
cumpsalmodia  sanctiviri  rciiquiasin  urbcm  ferre.  J)  monasterii  abbatis  Theodosii  in  Scopulo,  habebat 


vitsemetipsum  suprascnemsuum,etcontinuored- 
diditspiritum.Saecularisautemrursusopertosepul- 
cro,  Deo  gratias  egit.  Gum  autem  descendisset  de 
monte,  quantum  jactusest  lapidis,  aitintra  semet- 
ipsum  :  Vere  debuiacciperebenedictionem  sancto- 
rum;  reversusque,  illorumsepulcrum  invenirenon 
potuit. 

CAPUT  XGI. 

Vita  abbatis  Gregorii  anachoretas,  et  Ihalelsei  ejus 

discipuli, 

Dicebant  quidam  ex  Patribus  de  abbate  Gregorio 
anachoreta,quod  trigintaquinqueannos  egisset  nu- 
dus  descrta  circumiens. 

Diccbantitem  deilIo,quod  cum  cssetin  montibus 


Deposuerunt  autem  sancticorpus  in  CGemitcrio,  ubi 
multa  martyrum  corpora  condita  sunt,  focerunt- 
que  supra  ipsum  breve  oratorium. 

GAPDT  LXXXIX. 
Inventio  corporis  sancti  anachoretse  in  monte  Amano, 

Narravit  nobis  quidam  Patrum,cum  Tbeopoli  es- 
8emus,quod  ascenderit  quadam  die  in  montem  Ama- 
num  cujusdam  necessitanis  causa,  invcneritque  spe- 
luncam.Ingressusautem  inillam,reperit  anuchorc- 
tam  genibus  flexis,manibu8que  in  CGQlum  extensis. 
cujus  crines  capitis  usqueinpavimentumextende- 
bantur.  Gum  autem  putaret  eum  viverei  prostratus 


discipulum.  Quo  defuncto,  cum  non  haberet  senex 
instrumenta  ut  humum  foderet  et  sepeliret  corpus 
fratris,  descendil  demonteprope  mare,  invenitque 
applicanlem  navem.OravitautemnaucIerumetnau- 
tas,  ut  ascenderent  secum  in  montem,et  sepelirent 
fratrem.  Illi  autempromptoanimo  obedierunt  seni, 
sumentesque  instrumenta  necessaria,  ascenderunt 
cum  eo,et  fodientes  humaverunt  corpus  fratris.  Unus 
autem  ex  nautis,nomioeThaIeIffius,  compunctusin 
virtutesenis,  orabat  eum  ut  cum  illo  moraretur.  Se- 
nex  autem  dixi  ei :  Non  potes  ferre  pcBnitentiffi  la- 
borem.  Ait  ilie:  Ita,8ane  toIerarepossum.Mansitque 
cum  sene  anno  uno,  nimium  in  eacra  exeroitatione 


105 


PRATUII  SPIRITUALB. 


IM 


laborane.PoBi  peractaxn  aniem  annam  prostravitae  A 

frater  Thalelnus  seni,  dicens:  Ora  pro  me,  Pater; 

nam  per  orationestaasDeusabstulitamelaborem; 

nequeenim  jam  fatigor,neque  me  aeris  inclementia 

afQigity  non  sBetu  uror,  non  bieme  rigesco,  sed  in 

molla  requie  sum.  Senex  Yero  benedizil  eum,  per- 

aotisqne  cum  eene  duobue  aliis  annis  cum  dimidio, 

frater  Tbalel«PU8  prffiscivit  obitum  suum,oravitque 

aenem,  dicens :  Duc  me,  quseso,  Jerosolymam,  ut 

adoremsanctamcrucem,  et  sanctam  Ghristi  Domini 

et  Dei  mei  resurrectionem;bisenim  diebusDomi- 

nu8  assnmet  me.  Senex  autem  eo  sumpto  profectus 

est  in  sanctamcivitatem.Itaquecumadorassentsa- 

eraetvenerabilialoca^descendissentque  in  sanctum 

Jordanem,  et  ibi  lavissent,  post  dies  tres  obdormi- 

vit  in  Domino  frater  Thalela^us,  sepelivitque  illum  Q 

seDCX  in  monasterio  Gopratba.  Post  aliquantulom 

verotemporis  requievil  etabbasGregoriusanacbo- 

Teta,8epelienintque  illum  ejusdem  monasterii  Pa- 

Ires  in  ecclesia. 

GAPUT  XCIT. 

Yila  frairis  Gregorii  Cappadocis,  et  inventio  corporis 
Petri  solitarii  sancti  Jordanis. 

SM  Narravit  nobis  venerabilis  Pater  nostcr  ab* 

bu  Gregorius  archimandrita  monasteriisanctiPa- 

trisnostri  Theodosii,  quod  positum  est  in  eremo 

sanctcChristiDomininostricivitatiSjmibiscilicetet 

8ophronio  sopbists,  dicens:  Habui  hic  fratrem  no- 

miQeGregoriumCappadocem;babebatautcmmini- 

iterium  suum  in  Pbaselide.  Die  vero  quadam  cum 

fraires  facerentpanesysuccendebat  clibanum  frater  C 

Gregorius.  Sed  cumsuccendissetilium,non  invcnit 

cam  quo  deberet  extergere  furnum;  fratres  enim 

ipsnm  pannum  absconderant,ut  tentarent  eum.In- 

gressos  est  ergo  furnum,  vestimentoquesuoillum 

detersil,  nibil  omnino  ab  igne  Issus.  Ego  autem. 

hoc  aadito,  corripui  fratres^quod  itaipsum  lentas- 

lent. 

Narravit  nobis  et  hoc  idem  abbas  Gregorius  Pater 
Doster,  de  eodem  fratre  Gregorio  dicens:  Die  qua- 
dam  pascebat  porco8inPhaseIide;veneruntqueduo 
leonee,  nt  porcum  raperent.At  ille  sumensvirgam 
8Qam}  pesecutas  est  eos  usque  ad  sanctum  Jor- 
danem. 

Rursos  idem  pater  noster  oarravitnobisydiccns: 
Cumsdi(lcareinciperemtemplumsanctiQuirici(22) 
in  Pha8elide,effodieo8  templi  fundamenta,apparuit  ^ 
mihi  in  somnis  monachuflquidammagn®,utvide- 
batur,ab8tinenti8B,indutus  palma,  ferensque  in  hu- 
meris  panmluro  colobium  de  psiathio,dixitque  mibi 
voce  mitissima:  Dic,  abba  Gregori,  nunquid  post 
tantos  laborestantamqueabstinentiam  debulsti  roe 
extra  templum,quod  8edinca8,dimitterc?  Ego  autem 
senis  vocem  babitumque  reveritus,  aio  ad  illum  : 
Non,domine;  absit  a  me  ut  hoc  faciam.Et  illerVere 
boc  fecisti.  Dixi  autem  ad  illum  :  Quisnam  es  tu, 
domine?  Ego,  inqait,  sum  Petrus  eolitarius  sancti 
Jordanis.  Itaque  surgens  mane,perrexi,  et  quaesivi 
fodienscirca  templum.Gumquefoderem,inveni  cor- 


pne  ejns  ita  Jacen8,8icat  in  somnis  illam  videram. 
Gonstructoque  oratorio,  feci  monumentum  praocla- 
rum  in  dextera  templi  parte,  et  illic  eum  deposui 

GAPUT  XGHI. 

Vita  abbatis  Sisinii  qui  episcovatui  renuntiavit^et  ejui 

discipuli. 

Narravit  nobis  idem  Pater  noster  Gregorius,  di< 
ceos:  Quadam  die  profcctus  sum  ad  abbatero  Sisi* 
niumanachorotam.Eralautemhic8enex,qui  relicto 
episcopatu  suo  propter  Christum,  venerat  prope 
casteilum,  quod  appellatur  Bothabara,  et  sancto 
Jordane  sex  ferme  milliaribus  distat,  ibique  vitam 
solitariam  agebat.Gum  crgo  venissem  ad  senem,et 
diu  pulsarem,post  multam  horam  aperuit  discipulus 
ejus,  et  ait  mihi:  Vere,domineabba,innrmatu8  est 
senex  usque  ad  mortem,oravitquo  Deum,nedeboc 
soeculo  migraret,doneo  audiret  adveniEseteinbanc 
regionem.Iveram  enim  Constantinopolim  pro  neces  • 
sitatecoenobiiadpiissimumimperatoremTiberium 
Cumergoprofectusessetadsenem^annuntiassetque 
illi  meum  adventum,post  prolixam  boram  descendit, 
dicens  mibi  :  Ascende,  Pater.  Asccndentes  autem 
invenimus  senem  obdormisse  in  paco.Gognovi  igitur 
quia  moxutdidicitmee8se,qui  pulsaveram,  migra- 
vit  ad  Dominum.Etcum  illum  amplexarct,aitmihi 
defunctus  leni  ac  mitivoce:  Bene  venit  abbas  meus: 
rursumqueobdormivit.Nuntiavi  igitur  in  locis  illis, 
utvenirentetsepelirentsenem.Cum  ergo  venissent, 
etmonumentumfoderent,aitdiscipuIu8seni8fodien- 
tibus  8epulcrum:Facite  charitatem,eta)iquantulum 
iatius  fodite,  ut  duos  capiat.  Et  com  illi  foderent, 
posuit  seipsum  in  psiathio,et  requievitin  pace.So- 
pelivimusqueduos  8imul,senem scilicetet  discipu- 
lum  ejus. 

CAPUT  XCIV. 
Vita  abbaiis  Juliani  episcopi  Bostrensis. 

IdemPaternosterGrogoriusarchimandritanarra- 
vit  nobisdeabbateJulianoepiscopo  Bostren8e,quod 
cum  recessisset  de  coenobio^etfactusessetBostren- 
sis  episcopu8,quidamexhabitatoribu8ipsiu8civita- 
tis  odio  nominisGhristivoIuerunteumvenenoocci- 
dere,corrumpeote8quepecuniismini8trum  ejus  qui 
ipsi  porrigebat  poculum,dederunt  illi  venenum,ut 
cum  porrigeret  metropolitse  poculum,  venenum  in 
calicem  mitteret.  Puer  autem  ita  ut  dictum  fuerat 
fecit,  deditque  calicem  veneno  infectum  sancto  Ju- 
liano.  Suscepit  voro  illum  sanctus  vir,ac  divinitus 
agnovit  insidias.  Susceptum  ergo  calicem  ante  se 
po8uit,nihiI  omnino  diccns  puero;  mittensqueaccer- 
sivit  omnes  primatcs  civitatis,  interquoserant  etqui 
illi  insidias  paraverant.  Vir  autem  beatissimus  nolens 
eospublicare  qui  boc  fecerant,voce  mitissimaomni- 
bu8  dixit:  Si  arbitramini  bumilem  Julianum  veneno 
occidere,ecce  coram  vobispcstiferumcalicero  bibo. 
Signansque  ter  dlgito  suocalicem,etdicens:In  no- 
mine  Patris,  et  Filii  et  Spiritus  890  sancti,  bibo 
hunc  caliccm  :  bibit  illuro  coram  omnibus  totum, 
atque  illflesus  pcrstitit.Quod  illicum  vidissent.pro- 
strati  veniam  petierunt. 


iC7 


DB  VmS  PATRUM  UBBR  X. 


IM 


CAPDT  XGV. 
Vita  Pairicii  senis  monasterii  in  Scopulo, 
Erat  quidam  senex  in  eodem  coenobio  abbatis 
Tbeodosii  sancti  Patris  nostri,  generequidem  Seba- 
stensis,  nomine  autem  Patricius,  senex  valde  (dice- 
bat  enim  seesseannorum  oentumet  tredecim)mitis 
etquietus.Narraverunt  ergonobisde  illo  ipsius  loci 
Patres,quod  fuissetpraepositus  monasterii  Abazani, 
dimisissetque  prcepositiorflcium,pericuIum  et  judi- 
ciummetuens(magnorumenimvirorumes8edicebat 
pascerc  rationales  oves)  ac  venisset  illuc,ut8ub  ohe- 
dientia  viveret,boc  judicans  anima  utilius  esse. 

CAPUT  XCVI. 
De  eodemy  et  de  Juliano  Arahe  cseco. 
Dicebant  autem  nobis  et  hoc  de  ipso:  Cum  alius 


A  lucratus  es  expeccato,fralermi?quaatum  fndede- 
trimentumcepi8ti?£amu8rursu8incoBnobiam.  Qui 
ait:  Non  jam  possum  in  eremumveaire,vade  ame: 
cgo  enimin  saeculo  maneo.  Cumigltur  multumro» 
gareteum,  nihilque  proficcret,  nequo  se  ille  scqoi 
jam  ad  eremum  vellet,  mansit  et  ipse  cum  illo  ia 
saeculo:  laborabantque  ambo  manibus  suis,  utvivc- 
rcnt. 

Per  idem  tempus  abbas  Abramius,  qui  postmo- 
dum  factus  est  episcopus  Ephesi,  ct  nuper  monaste- 
rium  construxit  Constantinopoli  dictum  Abramita- 
rum,  bonusacmitispastor,  eedincabatmonasterium 
suum,  quod  dicitur  Byzantiorum.  Abeuntes  autem 
duofratreslaborabantinopere^ministrantescaemen- 
tariis.  Sumptam  vcro  mercedem  operis  amborum 


hic  fuifiset  senex,  genere  Arabs,  Julianus  nomine,  B  ^'•aterillequiinfornicationemlapsusfuerat^quotidie 


captus  oculis,  ipse  aliquando  scandalizatus  est  in 
Macarium  archiepiscopum  Jero8o]yroitanum,nole- 
batquecommunicareilii.QuadamergodieabbasJu- 
Iianu8signincavitabbatiSimeoni,qui  eratin  monte 
mirabili(distatautem  aTheopolimons  ipse  millia- 
ribus  novem)  dicens:  Gscus  sum,  et  quo  abeam 
nescio;  neque  vero  habeo  qui  possit  auxiliari  mihi, 
et  communicareMacario  detrecto.Indicamihi,Pater 
quid  agere  debeam  de  fratre,qui  fornicatus  est^  et 
de  illo,quisecum  eo  juramentoconstrinxit.Respon- 
dit  autem  abbasSimeon  abbatiJuliano, dicens:  Ne 
recedas,  neque  te  ipsum  a  sancta  Ecclesia  separes; 
nequoenimillamalebabetygratiaDomininostriJesu 


pergens  in  civitatem  consumebat  in  luxuria.  Alius 
vero  quotidie  jejunans  et  psallens,  cum  omni  quiete 
faciebat  opus,  nemini  aliquid  loquens.  Videntes  au- 
tem  illumartiOcesdiebussingulis  neque  comeden- 
tem,  neque  aliquid  loquentem,  sed  sempercogitanli 
siroilem,  retulerunt  de  illo  et  de  conversatione  ejus 
sancto  abbati  Abramio.  TuncmagnusreveraAbra- 
mius  accersivit  operarium  in  cellam  suam,  et  inter- 
rcgavit  eum,  dicens:  Unde  es,  frater?et  quod  est 
opus  tuum  ?  Ille  autem  omnia  illi  per  ordinem con- 
fessus  est,  et  quia  fratris  sui  gratia  sustinoretomnia 
ut  Deus  (inquiens)  meam  tribulationem  videnssalvet 
fratrem  meum.  His  auditis,  Abramius  dixit  fratrt : 
Et  Oominus  donavit  tibi  animam  fratris  tui.  Cum 


Christi  Filii  Dei.  Sed  et  boc  scito,  frater,  quod  si 
qui8inha5re8iminciderit,inc(Bnobiovestro,habetiBp  ergodimisisseteumsanctusAbramius^exiisselqucdo 
8enemmagnum,nominePatricium.Hicautemsenex  ^  ce-lula,  ecce  frater  ille  advenitclamansl:  Mi  frater, 
juxUsacrariuminfraomne8moratur,propeocciden-      assumemein  erenium,ut  salvusfiam.Continuoau- 


talem  ecclesiffi  murum;diicitqucetipse  proomnibus 
sanctam  oralionem  oblationiSyCtipsiusoblatiosan- 
cta  existimatur. 

CAPUT  XGVII. 

Vita  et  mors  duorum  fratrum  monachorum,   qui 
nunquam  ab  invicem  separari  juraverunt, 

Dicebat  autem  abbasJoannesanacboreta,  cogno- 
mento  Rutilus,  audisse  se  ab  abbateStcphanoMoa- 
bita  referente,  quia  cum  e88et  in  ccenobio  sancti 
abbatis  Tbeodosii  magni  monachorum  principis, 
erant  illic  duo  fratres,  qui  sibi  invicem  juraverant 
quod  neque  in  vita',  neque  in  morte  ab  invicem  se- 
pararentur.  Cum  ergo  cunctos  in  coenobio  {edifica- 


tem  assumpsiteum,etabieruntad  speluncam  propo 
sanctum  Jordanem,  et  incluserunt  891  se.  Post 
roodicum  vero  temporis,  cum  magniGce  secundum 
Deum  profecisset  spiritu  frater  ille,  qui  in  fornica- 
tionem  inciderat,  migravit  ad  Dominum.  Mansit 
autem  superstes  frator  in  eadem  spelunca  juxta 
juramentum,quousque  et  ipse  moreretur, 

CAPUT  XGVIII. 

De  eodem  fratre  superstite. 

Ad  hunc  fratrem  post  mortem  alterius  fratris  ve- 

niens  senex  quidam  ex  monasterio  Calamonis,ait  illi: 

Dic  mihi,frater,in  tanto  tempore  solitaris  vits,  spi- 

ritali8queexcercitii,quidlucratuses?  Dixit  ei  frater: 


rent,  unus  ex  eis  impugnatus  a  fornioatione,  dixit  D  Vade,  et  post  decimum  diem  veni  ad  me.  et  dicam 


fratri  suo:  Dimitte  me,  frater,  quia  impugnor  a  for- 
nicatione,  etferre  non  prsevalens,  volo  ad  saeculum 
reverti.Frater  autemrogare  ccepit  eum.dicens:  Noli, 
quffiso,  frater  mi,  noli  perderelaboremluum.  Tunc 
is  dicit  ei :  Aut  dimitte  meabire,aut  tu  veni  mecum, 
utvoluptati  satisfaciam.Frater  autemillecumnollet 
eum  dimittere, abiit  cum  illo in  ci vitatem.  Ingressus 
igitur  est  in  meretricis  diversoriuro  is  qui  impugna- 
baiur:  frater  autem  ille  foris  stans,  pulverem  de 
terrasupercaputsuumjaciebatyCtsemetipsumafQi- 
gebat.  Postquam  vero  ille  completo  foedo  opere  e 
lapanari  egressus  est,  dixit  ad  eum  frater :   Quid 


tibi.  Senex  autem  abiens,  postdecimumdiem  rediit 
invenitque  fratrem  migrasse  ad  Ghristum,  et  testam, 
in  qua  sic  scriptum  crat:  Ignoace,  Pater,  quianun- 
quam,  dum  opus  Dei  agerem,  aut  horiB  constitutis 
psallerem,  mentem  meam  dimisi  in  terram. 

CAPUT  XCIX. 
Vila  Antonii  senis  monasterii  in  Scopulo. 
Narraverunt  nobisPatresejusdem  mcnasteriiEaa- 
ctiPatris  aostri  Tbeodosii  diceates:  Aatehos  aaaos 
defuactus  est  hic  senex  quidam,  Antonius  nomine. 
la  ic  vita  suamaximejejuniis  operam  dans,  profe- 
tous  est  in  locum  quiCotulasdicitur.  Quadam  ergo 


169 


PEATUM  8P1RITUALB. 


i70 


die  cum  esset  in  eremo,  ecoe  Saraceni  (23)  in  par- 
tes  illae  venientes  viderunt  eenem,  unusque  ex  eis 
educto  gladio  venit  contra  senem,  volens  necare  il- 
lum.  Senex  autem  ut  vidit  Saracenum  conlra  se  vc- 
Dientem,  intuens  in  coBlum,  ait :  Domine  Jesu  Ghri- 
8te,  voluntas  tua  Hat.  Statimque  aperta  est  terra,  et 
absorbuit  Saracenum  illum,  senexque  ealvatuscct, 
el  gluriiicans  Deum  in  mouasterium  ingressus  est. 

CAPUT  C. 

Vila  Petri  Ponttci  momchi, 

Rursus  narraverunt  nobis  prsedicti  loci  Patres, 

quod  iliio  fuerit  quidam  senex,  Petrus  nomine,  ge- 

nere  Ponticus,  multis  praeclarisque  virtutibus  or- 

natus.  De  hocBeneTbeodorus,quifuitepisoopu8Ro- 

sensis,  dicebat  nobis,  quod  die  quadam  convenit 

illumadJordaneminmonasterioTurrium,iliicenim 

ipse  morabatur,  eique  dixit :  Fac  charitatem,  frater 

Theodore,  veni  meoum  in  moutem  Sina,  quiaillucpro 

liciBci  votum  babeo.  Qui  cu  m  nollet  non  obedire,  d  ixit 

ideumEamus.CumverotransissentJordanemdixit 

idTheodorum  senior :  Veni,  frater  Theodore,  ore- 

mas  ut  usqne  ad  montem  Sina  nullus  nostrum  co- 

medat.  Ad  quem  ille :  Vere,  Pater,  ego  hoc  facere 

Don  posBum.  Prostravit  autem  se  Benex,etoravit,et 

usqueadSinanihilconiedit.Sumptisigiturillicsao- 

clij  mysteriis,  tunc  et  cibum  sumpsit.  Similiter  et  a 

Sioa  usque  Alexandriam  ad  sanctum  Menam  perve* 

neront,  nihii  omnino  comedente  sene.  Ibique  denuo 

communicans,  postcommunionem  cibum  sumpsit. 

Et  d  sancto  Mena  usque  in  sanctam  civitatem  vene- 

ruat,  cum  nihilomninogustassetseniorin  via.  Cum 

vero  in  sanctaChristi  Dei  nostri  resurrectione  per- 

cepisset  veneracda  mysteria,  tuncdemum  accepitet 

eibum.  In  hoc  ergo  toto  tali  tantoque  itinure  nisi 

tertio  non  comedit  senex,  semel  inSma  monte,  se- 

mei  in  Aiexandria,  et  semel  in  sancta  civitate. 

GAPUT  01. 
Vita  Pardi  tnonachi  Bomani, 
Narraverunt  etiam  nobis  de  alio  senePatres  ejus- 
dem  monasterii,  dicentes :  Erat  hic  senex  quidam 
qai  ante  modicum  tempus  defunctusest,  Pardus  no- 
mine,  genere  Romanus.  ilic  dum  esset  junior,  mu- 
liofuerat.  Die  igitur  quadam  abiit  Jericho  cum  mu- 
lis.Etcumessetinxenodochio,  inventuse»tiilicpuer 
parvolus,  quem,agente  diabolo,mulus  calce  percus- 
sit  et  occidit,  ignorante  boc  abbate  Pardo.  Afflictus 
vero  Buper  hoc  multum  abbas  Pardus,  abiit  in  Ar- 
Donem,  et  effectus  est  anachoreta,  lugens  semper, 
dicens  :  Ego  feci  homicidium,  et  ut  bomicida  in  ju- 
diciodamnatussum.Eratautemillicpropetorrentem 
leo.  Diebusque  singulis  ibat  abbas  Pardus  ad  cubile 
leonis,  stimulans  etprovocansleonem,  utexsurgeret 
etdevorarcteum  ;  leo  autem  nihil  omnino  illum  Isq- 
debai.  Videns  autem  eenex,  quianihil  proficcret,  ait 
in  seipso  :  Dormiam  in  via,  per  quam  leo  pergit  ad 
fluvium :  nam  cum  transibit  ut  eat  ad  bibendum,de- 
vorabii  me.  Cum  ergo  jaceret,  ecce  leo  posl  paulu- 
lam  venii,  et  quasi  ratione  preeditus  essct,  cum  om- 
niqaiete  transilivit  senem,  nequeomninoillum  teti- 

Patrol.  LXXIV. 


A  git.  Tunc  eenior  ceKior  factus  esi  quod  Deus  remi- 
sisset  illi  pecoatum,  et  venieosrursus  in  monaste- 
rium  suum,  vixit  in  magna  continentia,  eediflcans 
omnes  vitffisuae  exemplo  usque  ad  diemobitussui. 

CAPUT  CII. 

Belatio  Sophronii  sophistx  de  eo  quod  sihi  in  via  con' 

tigerat. 

Cum  interroRatus  essetabbasSophroniusBophista 

frater  meus,  assistebamus  prope  illum  ego  ei  abbas 

Joannes  soholasticus,  et  abbas  Quiricu8,et  aiii  qui- 

dam  ex  Patribus,  dixitque  nobia :  Pergebam  modo 

in  via,  et  ante  me  adolesceniul«e  choream  agebant 

tripudiabantque  dicentes  :  BeneveniatSophronius ; 

corooatus  estSophronius. 

CAPUT  CIII. 
B  f^ita  et  virtutes  abbatis  Stratigii. 

899  Dicebant  de  abbate  Stratigio,  Patre  insignis 
monasterii  sancti  Patris  nostri  Theodosii,  monaste- 
rii  ipsius  Patres,  quod  tres  istas  virtutes  possede- 
rit  supia  statis  nostrae  monachos,  Jejunium,  vigi- 
lias  et  jugeopus. 

CAPUT  CIV. 
Vita  abbatis  Nonni  presbyteri, 

Narravit  nobis  in  ccenobio  sancti  Patris  nostri 
Theodosii,  abbasTheodosius,  qui  fuitepiscopusCa- 
pituliadis,  de  abbate  Nonno  presbytero,  quod  nocte 
quadam,  antcquam  pul^<aret  nocturnum  signumi 
dum  jacorct  ipsc  in  lectulo  suo,  audivit  quemdam 
leni  voce  dicentem,  Kyrie  eleison.Cumquequinqua- 
ginta  vicibus  hoo  ille  ilcrusset,voluit  ipso  scire  quis 
Q  esset  qui  hoc  dicebat.  Et  aspiciens,  inquit,  in  eccle- 
siam  per  cellulsB  meae  fenestram,  vidi  senem  pro- 
cumbentem  genibus  suis,et  stellam  lucidissimam  su- 
percaput  ejus  ostendeutem  mihi  quisesset  senex. 

Alius  autem  quidam  de  senibus  ipsius  coBnobii 
narravit  nobis  de  eodem  abbale  Nonno,  dicens : 
Noctcquadampriusquampulsaretsignum^egressus 
de  cellula  mea,ibHmad  ecclesiam  Etaspiciosenem 
anteecclesiam  stantem,  et  cxtensisin  coelum  muni- 
bus  orantem :  lucebant  autem  manus  ejus  quasi 
lampades  ignis.  Quare  metu  perterritus  recessi. 

CAPUT  CV, 

Vita  sancti  senis  Christophorif  genere  Romani, 

Cum  in  Alexandria  essemus,  accessimus  ad  abba* 

tem  Theodorum,  qui  erat  in  sancta  Sophia  prope 

D  Pharum.  Et  narravit  nobis  senex,  dicens:  Ego  in 

ccBnobio  sancti  patris  nostri  Theodosii,  quod  estin 

ercmo  sancts  Cbristi  Dei  nostri  civitatls^  ssculo  re« 

nuntiavi ;  invenique  illic  senem  magnum  valde,  no- 

mine  Christophorum,  Romanum  gencre.  Dieigitur 

quadam  prostratus  anteillum,dixi :  Pac  charitatem, 

pater,  et  dic  mihi  quid  in  juvcntute  tua  operabaris. 

Cumque  multuui  a  merogatus  fuisset  6enex,agnito 

quod  propterutililRtemanimaeilIumri>gassem,enar- 

ravit  mihi,  dicens  :  Quando  saeculo  reuuntiavi,  fili, 

magnum  habui  fervorem,  summamquedesiderii  ala- 

crittttem  ad  monasticum  viiam  ,*  ac  diebus  quidem 

exercebarinreguIaripsalmodia,noctibusveroperge- 

bamin  speluncam,inqua  etsanctosTheodosius,  ei 

6 


171 


DE  VITIS  PATBUM  UBER  X. 


172 


ctiPatresreliqui  orare  ooosueverant;  descendensque  A 
in  speluncam,  centies  flectebam  genua,  et  procide- 
bam  Deo  per  gradus  singulos  ;  sunt  autem  nume* 
ro  deoemelocto.Cumque  peromnesgradus  descen- 
dissem,  permanebam  illic,  donec  pulsaret  signum. 
Tunc  ibam  ad  synaxim  cumPatribus.  Gumautem 
opus  istud  undecim  annis  absque  intermissione  fe- 
cissem,  cum jejuniis  multis,  et  oontinentia,  et  nudi- 
tate  rerum  omnium,  et  obedientia,  etlabore  corpo- 
rali,  veni  nocte  quadam  secundum  consuetudinem, 
ut  in  speluncam  descenderem.  Gumque  implessem 
inclinationescorporispersingulosgradus,venturu8- 
queesseminspeluncspavimentum. factus in  exsta- 
si,  video  totum  speluncse  pavimentum  candelis  ple- 
num,  ex  quibus  alis  quidem  accensae  erant,  alias 


CAPUT  CVI. 


Relatio  abbatis  Theodori  de  monacho  Syro  Severiano . 

Narravit  iterum  nobis  idem  abbas  Tbeodorus,  di- 
cens :  Xenodochlum  est  hic  prope  Pharum,  inter 
sanctam  Sophiam  etsanctum  Faustum  :  qui  autem 
illi  praeerat,  diequadam  oravit  me  ut  irem  in  xeno- 
dochium,etibi  morarerpaucis  diebus.  Abiens  igitur 
inveni  iliic  monachum  quemdam  hospitio  suscep- 
tum,Syriumgenere,nihilhabentem  praetercilicium, 
et  pallium,  et  panes  paucos.  Stabatautem  in  ano 
angulo,  semperdienoctuquo  psallens,  etneminilo- 
quens.  Venientevero  die  sancta  Dominica,  abii  ad 
illum,  dicens :  Veni,frater,  ad  sanctam  Sopbiam,  ut 
communices  sanctis  venerandisque  mysteriis.  Qai 
ait:Non  venio.Ad  quem  ego  :  Cur,oro  te  ?  Aitmihi: 


non.  Aspicio  autem  et  duos  viroschlamydc  indutos,  g  Quia  Severianus  sum,  et  non  communico  Ecclosi» 


candidoque  habitu  amictos,  easdem  candelas  prae- 
parantes.  £go  autemdixi  illis  :utquidposuistishic 
candelas  istas,  neo  permittitis  nos  descendere,  et 
orare?  Qui  respondentes  dixerunt  mihi :  Patrum 
candels  sunt.  Dixi  autem  ad  eos  rursum  :  Cur  aliae 
exilUs  ardent,aiiae  non?Responderunt:Qui  volunt 
candelas  suas  accenderunt,etqui  nolunt,non  accen- 
derunt.  Aio  adillosiierum  :Facite  charitatem  ;can- 
dela  mea  ardet,  an  non  ardet?  Illi  autem  dixerunt: 
Ora,  et  accendimus  illam.  Tunc  dico  illis  :  Adhuc 
oro.  Ei  quid  usque  modo  faciebam  ?  Atque  in  hoc 
verbo  ad  meipsum  reversus  sum,  conversusque  ultra 
jam  neminem  vidi.  Tunc  dixi  in  meipso :  Ghristo- 
phore,majorilaboreopus  cst.  Etmanefacto,  recessi 


Audiensego,quianoncommunicaret8anctffietapo8- 
tolicaeBcclesiae,simulqueviden8illiusoptimamcon- 
versationem,  vitamque  virtutibus  plenam»  abii  lu- 
gens  in  cellulam  meam,  et  clauea  Janua,  prostravi 
nieipsum  in  faciem  coram  Dominoper  dies  tres,  et 
orabam  illum  cum  lacrymis  multie,  dicens  :  Domi- 
nalor  Christe  Deus  noster,  qui  propter  inefPabilem 
tuam  immensamque  clementiam  inclinasti  coelos,  et 
descendisti  propter  salutem  nostram,  qui  incarnA- 
tus  es  ex  sancta  Domina  nostra  Dei  genitrice  sem- 
perque  virgine  Maria,  revela  mibi  qui  sint  qui  be- 
ne  et  rectecredunt  ;nosne  qui  sanctae  Ecclesias  jun- 
gimur,  an  qui  Severo  consentiunt.  Die  vero  tertia 
venit  mihi  vox  invisibiliter,  dicens  :  Vade,  Theo- 


de  monasterio,  et  profectus  sum  admontcm  Sina,  ^  dore,  inspice  fidem  ipsius.  In  crastinum  igiturpro- 


nihil  feiens  mecum,  nisi  quo  induebar  tantum. 
Cumque  illic  egissem  annos  quinquaginta,  venit 
mihi  vox,  dicens  :  Christophore,  redi  in  ccenobium 
tuum  ubi  etiam  bene  cerlasti,  ut  illic  consumme- 
ris  cum  Patribus  tuis.  Et  modico  tempore  postea- 
quam  mihi  ista  dixerat,  sancta  illius  anima  in 
paoe  requievit. 

Rursum  enarravit  nobis  idem  Theodorus  de  eo- 
dem  abbate  Christophoro.  Dicebat,  inquit,  sencx : 
Die  quadam  ascendi  in  sanctam  civitatem,  ut  ado- 
rarem  sanctam  crucem.Et  cum  adorassem,  et  jam 
exirem,  aspicio  fratrem  quemdam  in  limine  atrii 
pretiosae  crucis,  neque  intrantem,  neque  exeun- 
tem.  Aspicioitem  et  duos  corvos  impudenter  ante 


fectus,  sedi  ante  illum,  exspectans  videre  aliquid. 
juxta  quod  mihi  vox  dixerat :  etcum  mansisom  ae* 
dens  quasi  una  hora,et  intuerer  in  ipsum  stantem 
et  voce  Syra  psallentem,  vidi  teste  Deo,  Oiii,  colum- 
bam  super  caput  ejus  stantem  fuliginosam,  veluti 
ex  coquina  venientem,  squalidam  ac  fetidam.  Tunc 
agnovi  eam,  quae  mibi  apparuer&t,  caliginosam  fe- 
tidamque  columbam,  ipsius  esse  fldem.  Haec  au- 
tem  nobis  narravit  in  veritate  cum  multis  lacrymis 
et  singultibus  sancta  ipsius  anima. 

GAPUT  CVII. 
Vita  abbatis  Gerasimi, 

Uno  fere  milliario  distat  a  Jordane  monasterium 


illius  faciem  volantes,  et  alissuis  oculos  ejusimpor-      ^^^^  abbatis Gerasimi  dioitur.  In  hoc  monasterium 
tune  impetentes,  nec  illum  intrare  permitlentes.  ^  advenientibusnobis  oarraverunt  qui  illic  moraban- 


Intellexi  vero  eos  dosmoncs  esse,  et  dixi  illi :  Dic, 
frater,  cur  stas  in  medio  januae,necintras  ?  Qui  ait 
mihi :  Ignosce  migi,  Pdter  mi,  cogitationes  babeo  ex 
quibusuna  mibi  dicit  :  Ingredere,  et  adorare  pre- 
tiosam  crucem.  Alia  dicit :  Non,  sed  vade,  et  fac 
respon8um(24).  et  alia  vice  adorabis.  Egoauterout 
audivi,  lenui  manum  ipsius,  et  introduxi  89S  in 
tompium:  et  continuo  fugerunl  corvi.Cumque  fo- 
cissem  illum  adorare  sanctam  crucem,  et  sanctam 
Christi  Dominiresurrectionem,  dimisieumin  pace 
Haec  autem,  inquit  Theodorus,  mihi  senex  enarra- 
vit,  quia  vidit  me  multum  in  ministeriis  distentum, 
et  orationis  negligentem. 


tur  senes  de  abbate  Gerasimo,  quod  die  qnadam 
ambulans  super  Jordanis  ripam,  obviumhabuitleo- 
nem  valde  rugientem ,  euspenso  pede,  cui  inflxus  erat 
excalamoaculeus,  adeo  utexhocpesipseintumais- 
set^etsanieplenusefTectusesset.  Cum  igiturvidisset 
leosenem,ostendehatiIlivulneratumexinGxoaouleo 
pedem,flens  quodammodo  et  obsecrans  ut  illi  cu- 
ram  adhiberet.  Gum  ergo  vidisset  eum  senex  tali  ne- 
cessitateconstrictumsedensapprehenditejuspedem 
aperiensque  vulnus  eduxit  aculeum  iQfixum,  oum 
magnaputrediniscopiadiligenterquedepurgatovul- 
nere,etpannoalligato,dimi8iteum.LeoauteDioum86 
ouratumvidi8set,noluit8enemdeBerereBedutcharuB 


1?3 


PBATUM  8P1RITUALB. 


174 


diacipolusy  qQOCunque  pergeret,    magistruna  ee-  A  g^u  utebatur,  et  lameota  adjiciebat,  oBtendeDS  ez 


quebatur^  ita  ut  admiraretur  senex  tantam  ferse 
gratitudinem.Igitur  ex  tunc  seneK  mutriebateum, 
mittens  ante  illum  panem  et  infusa  legumina. 

Habebat    autero    ipsum    monasterium    asinum 

nnum,  ad  ferendam  aquam  pro  neccssitate  fratrum 

de  Jordane.  Gonsuetudinem  autem  fecerat  eenex,  ul 

caram  pascendi  asini  leo  haberet.ltaqueabienscum 

illo  juxta  Jordanis  ripas,  pascenteni  observabat. 

Quadamautemdiedum  pasceretur  asinus,  leoseab 

illoloogiuaculeavertit;  cum  eccecamelariusex  Ara- 

bia  venienSyin  ventum  asinum  accepit  et  secum  duxit. 

Leovero^amissoasino,  rediit  in  monasterium  tristis 

Talde,  et  dsjecta  facie  ac  cervice,  ad  abbatem  suum. 

Abbas  igitur  Gerasimus  pulavil  quod  asinum  come- 

disset  leo,  et  ait  illi :  Ubi  est  asinus  ?  Ille  vero  quasi  jg 

honao  stabat  tacens,  et  deorsum  aspiciens.  Dicit  ei 

senex :  Gomedisti  eum ;  benedictusDominus.Quid- 

quid  faciebat  asinus^  amodo  facies  tu.  Ex  tunc  igi- 

Iqf  leo,  jubente  sene,  portabat  oanthelium  (25)  ca- 

pieotem  amphoras  quatuor,  ferebatque  aquam  in 

mooasterium. 

Dievero  quadam  venit  miles  quidam  ad  senem  be- 
Dedictionis  gratia.  Qui  cum  videret  leonem  bajulan- 
tem  aquam,didici8setque  causam,  misertus  estejus, 
prorerensque  tria  numi8matadeditsenibu8,uteme* 
reat  asinum  ad  ipsius  aquae  ministerium,  etlibera- 
rent  ea  necessitate  leonem.  Brevi  autem  transacto 
tempore,  postquam  Hberatus  a  labore  fuerat,  came- 
larios  ille,  qui  894  asinum  abstulerat,  veniebat  fo- 


voce,  facie,  et  oculis  mcBrorem,  quem  babebat  non 
videns  senem.  Tunc  uit  illi  abbas  Sabbatius :  Veni 
mecum,  ex  quo  non  credis  nobis,  et  ostendam  tibi 
ubi  positusestsenex  noster.  Sumensque  eum,  duxit 
ubi  illum  sepelierant.  Distabatautem  ab  ecclesia  qua- 
si  pa:$8ibuH  quinque.Et  stans  abbas  Sabbatius  supra 
sepulcrum  abbaiis  Gerasimi,  dixit  leoni :  Ecce  bio 
senex  noster  sepultus  est.  Et  inclinavit  genua  sua 
abbas  Sabbatius  supra  sepulcrum  senis.  Gum  ergo 
id  leo  audisset,  et  vidissetprostratum  super  tumu- 
luro  abbatem  Sabbatium,  et  flentem,  tunc  et  ipse 
prostravit  se,  percutiens  in  terram  caput  suum 
veheroenter,etrugien8;  atque  ita  continuo  defunc- 
tus  est  super  sepulcrum  senis. 

Uoc  autem  totum  factum  est,non  quia  animam  ra- 
tionalem  habuisse  leo  putandus  8it,sed  quod  Deus 
voluerit  gloriQcantee  se  gIoriricare,nonsoIum  in  vita 
bacsedetiam  post  mortem^  et  moostrare  nobisqua- 
lem  primo  homini  habuerint  subjectionem  beetiae, 
priusquam  iuobediens  eseet  mandato,et  antequam 
excideret  e  paradiso  deliciarum. 

CAPUT  CVIII. 

Vita  presbyteri  virginis,  ejusque  uzoris  itidem  vir" 

ginis, 

Gum  in  Samum  insulam  veni8semus,vidimus  in 
coonobio,quod  Gharixeni  appellatur,  abbatem  Isido- 
rum  ipsius  monasterii  praepositum,  virum  eximiee 
virtutis,  et  magnee  ad  omnes  charitatis,  simplicita^ 
tcque  et  humilitate  maxime  ornatum  :  quem  etiam 


rens  triticum,  ut  ut  venundaret  illud  in  sancta  civi-  n  post  aliquaiitulum  temporis  episcopum  in  eadero  re- 


taUsybabensetabinumsecum.  EtcumtraosissetJor- 
daDemacciditutoccurreret  leooi ;  quo  viso,  dimisit 
camelos  et  fugit.  Leoautem,  cognito  asino,  cucurrit 
ad  eum,  et  ore,  ut  solebat,  ejus  capistrum  mordens, 
traxit  eum  cum  tribus  camelis,  et  gaudens  simul  et 
rogiens,  quod  perditum  asellum  reperi8set,venitad 
senem.  Senex  vero>  qui  prius  putabat  quod  asinum 
Ieocomedi88et,tuncverodidicit  quia  insidiaspassus 
foisset  leo.  Imposuitautem  nomen  leoni  Jordanem. 
Egit  itaque  leo  in  monasterio  cum  fratribus  plus 
qaam  quinque  annos,  nunquam  recedens  a  sene. 
Com  autem  migrasset  adDominum  abbas  Geradi- 
mos,et  a  Patri  bus  sepultus  esset,  per  dispensationem 
Dei  leo  tunc  in  monasterio  inventua  non  est.  Post 
modicumverovenitleoinmonasterium,etqo8erebat 
seoem  auum.  Abbas  autem  Habbatius  Cilix,  qui  et 
diBctpuIus  ftierat  abbatis  Gerasimi^viso  ilIo,dixil  ei: 
Jordane,  senexnoster  dimisit  nos  orpbanos,  etmi- 
gravit  ad  Dominum;  sed  accipe,et  comede.  Leo  au- 
tem  comedere  nolebat,  sedjugiterhucatqueillucse 
vertenscircum8piciebat,qu8Bren8videresenen)8uum 
ac  rugilu  magno  ipsius  absentiam  se  ferrenonposse 
signtflcans.  Abbas  autem  Sabbatiu8,et  scnes  reliqui 
fricantea  ejus  cervicem,  dicebant  ei :  Migravit  senex 
adDominum^etdimisitnos.Sedistadicentesnonpo- 
teranl  tamen  iliiua  voces  et  ejulatus  mitigare,  sed 
qoanto  amplios  ipsum  verbis  fovere  ac  solarise  exi- 
Btimabantytanto  ipse  magis  ejuIabat,meJoriqueru- 


D 


giooecoQBtilutumscimus.Hiceoarravitoobisdiceos: 
Est  in  octavo  bujus  civilatis  milliario  vicus  ha- 
bens  etiam  ecclesiam  :  ir.  hac  presbyter  quidam  fuit 
valde  mirabilis,quemparente8invitumetrenitentem 
uxorem  acciperecompuIerunt.Vcrumille  nonsolum 
voluptatis  illecebra  captus  non  est^quamvisjuvenis 
existeret,et  legitimee  conjunctus  uxori,sedet  ipsam 
induxit  caste  secum  ac  pudice  vivere.Didicerunt  igi- 
tur  ambo  psalterium,  amboque  eimul  in  eccleaia 
psallebant,  servantes  se  ipsos  virgines  usque  in  G- 
nem.Uicilaqucpresbyterdiequadamfalsacaiumnia 
apud   episcopum  accusatus  cst.  Quem  episcopus 
ignorans    institutum   ejus,  accersivit  ex  vico,  et 
miBit  in  carcerero,in  quem  solebant  peccantes  cle- 
rici  inciudi  et  custodiri. 

Cum  igitur  esset  in  carcere,  adveniente  sancto  die 
Dominico,  apparuit  ei  Juvenis  formosus  valde,dixit- 
que  ei:Surge,  presbyter,vadein  ecclesiam  tuam,  ut 
sanctam  oblationem  offeras.  Ait  illi  presbyter: Non 
possum,quia  inclusus  sum.  Dixit  ei  is  qui  apparuit: 
Ego  tibi  aperio  carcerem;veni,sequereme.Aperien8- 
quejanuam,  anteillum  exiit :  Gum  vero  egressi  es- 
seot,  ambulavitilleusquedummillepassibusdista- 
ret  a  vico  presbyteri .Facta autem  die, qui  custodiebat 
carcerem  ingressusest,requirens  eum  ubi  clausus 
fuerat.  Et  non  inveniens,  perrexit  ad  episcopum  di- 
cens  :  Effugit  presbyter,  mehabentecIavera.Putans 
igitur  episcopusquiaefTugissetymisit  unumdeservis 


175 


DB  VmS  PATRUM  LIBBE  X. 


176 


episcopatuB  dicens  :  Vade,et  vide  si  presbyterin  vico  A  vobis  scientiairi  suam  ad  illuminandas  animas  ve- 
suo  est,  nibilque  illi  interim  dinas.  Protectus  ergo      stras. 


puer  ilium  invenit  in  ecclesia  sanctam  oblationem 
ofTerentem.  Reversusque  dixit  epi^copo,  illic  esse 
pre8byterum,ac  eum  se  rcperisse  ofTerentem  sacrifi- 
cium.Bpiscopus  autem  magis  nc  magis  contra  illum 
indignatus,  juravit  quod  S95  in  crastinum  eum 
cum  summa  ignominia  reduceret. 

Sequenti  autem  nocte  apparuit  presbytero  is  qui 
primo  apparuerat,  dicens  :  Veni,  ut  eamus  ubi  te 
episcopus  incluserat  in  civitate.  Assumensque  illum 
addutit  rursum,  et  reposuil  in  carccre,  ignorante 
custode  carceris.  Maoo  vero  diei  sequentis  didicito 
carcerario  episcopus  quia  in  custodia  presbyter  se 
ignoranto  inventus  esset.  Mittensepiscopus  sciscita- 


Dixil  iterum  :  Si  salvari,  filii,  cupitis*,  fugite  ho- 
mines.  Hodieenimnos  non  desistimus  omnium  te* 
rere  lirnina,omnemquc  civilatem  ac  regionem  cir- 
cuire,  sicubi  possitnus  avariti^  vel  inanis  gloriao 
nobis  ipsis  slipendia  acquirere,  et  animas  nostras 
implere  vanitate. 

Dixit  iterum  senex  :  Fugiamus  jam,  filii,  quo- 
niam  appropinquat  terapus. 

Dixit  iterum  :  Vae,  vae,  quantum  flebimus,  quan- 
tumque  paQoitebimus  pro  eo  quod  modo  posnitere 
nolumus. 

Dixititerum  :  Neque  cum  laudamur,  nos  ipsos 
continemus  sub  humilitate;neque  rursus  cum  vitu- 


batur  a  presbytero  quomodo  de  carcere  exissot,  et  n  peramur,toleramu9.  Aliud  quippe  nobisinanem  glo- 


quomodo  rnrsus  absquecarcerarii  notitiaingressus 
esset.  Qui  respondit :  Juvenis  quidam  speciususval* 
de  et  optime  vestitus,  episcopatusvestri,utdicebat, 
minister,  aperuit  mihi  03tium,et  prsecedebatmc  us- 
que  ad  unum  milliare  prope  vicum  nocle  Dominicae, 
idemque  rursus  sequenti  nocte  veniens  reduxit  me. 
Episcopus  igitur  accersivit  omnes  servos  episcopa- 
tus,sed  nullum  ex  ipsis  recognovit  presbyter.Tunc 
intellexit  episcopus  quod  angclus  Dei  fuerat  qui 
boc  egisset,  ne  virtus  presbyteri  prorsus  occulta- 
retur,sed  ut  omnes  discerent^etglorificarent  Deum, 
qui  gloriHcantes  se  glorificat.  Et  de  ipso  valde  aedi- 
flcatus,  dimisit  illum  a  sc  in  pace,  multa  coutra 
eos  olamans  qui  illuui  injuste  accusaverant. 

GAPUT  CIX. 
Yiia  abbatis  Georgiif  qui  nunquayn  furbabatur, 
DeabbuteGeorgio,Patre  monasterii  abbatisTbeo- 
dosii,narravii  nobis  abbas  Tbcododius  ejus  discipu- 
lus  bonus  ac  mitis  et  humilis,  qui  fuit  episcopus 
Gapitoliadis,  quod  duodecim  annos  observasset 
eum,8i  vei  semel  turbarelur,  et  nunquam  turbatum 
vidit,  idque  in  hoc  tempore,  quando  omnis  desidia, 
et  negiigentia,  et  molIities,et  inobedicntia  regnat. 
Quis  autem,  aiebat,  ita  frenavit  oculum,  sicut  i^ater 
noster  sanctus  Georgius?  Quis  ita  posuit  januam 
auribus,  sicut  bcatus  ille?  Quis  ita  contiouit  lin- 
guam,  sicut  Pater  noster  ?  Quisnam  solaris  radius 
ita  illustravit  terram,  sicut  Pater  noster  nostrum 
omnium  corda  radiavit? 

CAPUT  CX. 
Dicta  egregia  sancti  cujusdam  stmis  j£yyptii, 
Assumpsi  dominum  meum  Sophronium,  et  per- 
reximus  in  monasterium  quod  ab  Alexandria  decem 
et  octo  passuum  millibusdistat,ad  senem  quemdam 
magnaj  virtutis,  iEgyptiura  genere,  dixique  seni  : 
Dic  nobis  verbum,  Puter,  quomodo  dcbemus  simul 
babitare,  quia  dominus  Sophista  voluntatcm  sosculo 
renuntiandi  habet.  Ait  senex  :  Bene  facis,  fili,  re- 
nuntians  saeculo,  salvansquc  unimara  tuam.Sedete 
igiturin  cella,  ubi  vultis,  sobrie  etviliganter,  quie- 
tem  ac  silentium  sorvautes,  et  sine  iutcrmiasione 
orantes  ;  et  spem  habeo  in  Deum,01ii,  quod  mittet 


riamsuggerit,aIiudmGestitiam  nobis  miseris  facit: 
ubi  vero  tristitia  et  inanis  gloria  est,nihil  boni  re- 
peritur. 

Dixit  iterum  :  Patres  nostri,  ut  magni  atque  mira- 
biles,pascebant  mullo^;  ego  autem  humilis  unam 
ovem  regere  non  valeo,  sed  semper  ferarum  mor- 
sibus  paleo. 

Ait  rursus :  Daemonum  opus  hoc  est,  ut  cum  ani- 
mam  in  peccatum  dejocerint,  tunc  nos  in  despera- 
tionem  praecipitent,  ut  perfecte  nos  perdant.  Sem- 
per  enim  dajmones  dicunt  animap:  Quando  morietur, 
etperibit  nomen  ejus?  Si  igitur  sobria  fuerit  ani- 
ma,et  ipsa  ad  eos  econtra  clamabit,  et  dicet  :  Noq 
moriar,  sed  vivam,  ct  narrabo  opera  Domini  {Psal. 
p  cxvii).  Quoniam  igitur  magnam  habent  impudcn- 
tiam  daemones,  et  ipsi  rursus  clamant,  dicentes  : 
Transmigrain  montem,  velut  passer  {P^a/.  x).  Id- 
circo  et  nos  ad  illos  dicere  debemus  :  Nam  et  ipse 
Deus  meus,  et  Salvator  meus,  adjutor  meus,  non 
emigrabo  (Psal,  lxi), 

Dixit  iterum  senex  :  Esto  janitor  cordis  tui,  ne 
intret  peregrinus,  dicens  :  Noster  es,  an  adversa- 
riorum  ? 

GAPUT  CXI. 
Factum  cujusdam  viri  catvi  et  sacco  induti. 
Ergo  et  sodalis  meiis  Sophronius,  cum  in  Alexan- 
driu  essemus,  die  quadam  perreximus  ad  Tbeodosii 
ecclesiam,  obviumque  habuimus  in  vico  virum 
quemdam  calvum,indutum  sacco  usquead  genua. 
Vibebatur  autem  quasi  fatuus  et  amens.  Dlxit  igi- 
tur  mibi  abbas  Sopbronius  :  Da  mihi  nummos,  et 
videbis  virtutem  venientis.  S96  Dedi  ergo  illi 
quinque  nummos:  quiacceptos  dedit  illi  qui  vide- 
batur  ut  amens.  Accepit  autem  eos  ille,  nihil  om- 
nino  loqurns.  Nos  autem  clam  illum  seculi  sumaa 
e  vestigio.  Ille  vero  cum  flexisset  a  via,  extendit  in 
coelum  manum  suam  dexteram  habentenc  uummoa, 
et  post  hoBo  prostravit  se  coram  Deo,  posilisque  in 
terra  nummis  abiit. 

CAPUT  CXII. 
Vita  tt  mors  Leonis  monachi  gcnere  Cappadocis. 
Tcmporibus  imperii  Tiberii  fidelissimi  CaesariSy 
ascendimus  in  Gasim,  vidimusque  illio  magnumin 


iT7 


PRATUII  8PIRITUALB 


178 


dmDis  rebas  monachuin,  genere  quidero  Cappado-  A 
eenQy  nomine  autem  Leonom.  Oe  boc  multi  molta 
digna  admiratione  narrabant  Lobis.  Nos  aulem  ad 
illius  pertingentes  familiarecolloquium,magnum- 
qne  experimentum  copicntes  sancti  hujns  viri,  ma- 
gniGce  cdificati  sumts,  et  maxime  io  humililate 
ejus,  et  silentio,  et  nuditale,  rerum  omninm,  et 
cbaritate,  quani  ad  omnes  habuit.  Diccbat  ergo 
aemper  venerabilis  hic  senex :  Grcdite  mihi,  (ilii, 
qoia  regnare  habco.  Nos  autem  dicebamus  ei  :Grc- 
de  nobis,abba  Leo,  quia  nullus  ex  Cappudociaun- 
qaam  regnavit;  importunam  ergo  habcs  issam  co- 
gitationem.  lUe  vero  rursusdiccbat:  Veraciter,niii, 
regnare  habeo.  Nemo  autem  poterat  cum  ab  bac 
cogitatione  removere. 

Cum  igitur  venissent  Mazices,  ct  universam  pro-  ^ 
^Qciamiliamdevastassentucdiripuissent,  vcncrunt 
etinOusin],ct  monachosquidem  pluresocciderunt, 
plarimosque  captivos  duxerunt.  Inter  quos  accene- 
ront  et  abbatem  Joannem  (erat  autem  hic  lector  ma- 
gns  Constantinopolitanae  Ecclesiae)  et  abbatem  Eu- 
itathium  Romanum,et  ubbatem  Theodorum  Cilicem. 
erant  aoU^m  tres  ibti  inGrmantes.  Cum  ergo  vincli 
foissent,  ait  abbas  Joannes  barbaris  :  Ducito  me  in 
dvitatem, et faciam  ut  episcopus  det  pro  nobis numi- 
BiData  vioginti  qoatuor.  Accepit  ergo  illum  unus 
ex  barbaris,  etduxitprope  civitalero,  ingressusqne 
est  abbas  Joannes  ad  episcopum.  Inventus  est  autem 
inarbeetabbasL60,etaliiquidamPatrumatqucideo 
tenti  non  tuerant.  Ingressus  igitur  abbas  Joannes 
ccepitorareepiscopumutbarbaro  numismatadaret; 
episcopos  autem  non  plura  quam  octo  numismata  ^ 
habere  inventus  est.  Yoluerunt  ergo  dare  barbaro 
octo  numismata,  et  noluit  accipere,  dicens:  Autvi- 
ginti  qoatuor  nomismata  prsBbete  mibi.aut  mona- 
ehum  date.  Coacti  igitur  sunt,qui  erant  in  civitate 
roreua  abbatem  Joannem  barbaro  dare  flentem  et 
ejolantem.  Adduxit  autem  illum  insua  tabernacula 
barbarus.  Post  tresergo  dies,  sumptis  octo  numis 
matibus,  abbas  Leo  in  eremum  exiit^ubi  erant  bar- 
bari,  oravitque  illos,  dicens :  Accipite  me  cum  octo 
nami8tabus,et  tres  istosdimittite,  qui  inGrmi  sunt^ 
neque  pergere  per  eremum  possunt ;  nam  interGcie- 
tis  eos,  et  detrimentum  patiemini :  ego  vero  sanus 
sam,  et  serviam  vobis.  Tuno  barbari  acceperunt 
•bbatem  Leonem,etocto  numismata,  etdimiserunt 
illos  tres.  Abiit  ergo  abbas  Leo  usque  ad  quemdam  D 
locum,  et  cum  pr»  debilitate  pergere  ultra  non 
posset,  barbari  decollaverunt  eum.  Jmplevitque 
abbas  Leo  Soripturam  dicentem  :  Majorem  hac  di- 
leetioDem  nemo  habetquam  ut  ponatquisanimam 
saam  pro  amicis  suis  (Joan.  xv).  Tunc  no?  quoque 
cognovimus  quidnam  esset  quod  dixerat,  Quia  re- 
gcare  babeo.  Veraciter  enim  regnavit,  qui  posuit 
aoimam  suam  pro  amicis  suis. 

CAPUTCXIII. 
AdmmUio  abbatis  Joannis  de  Petra. 
Ad  ahbatem  Joaonem  dc  Petra  perrexi,  sumpto 
mecum  et  aodali  Sophronio,  rogavimucque  illum 


dicentes  :  Dic  nobis  verbum.  Senex  autem  ait : 
Amatenuditatem  rerum  omnium,etcontinentiam. 
Credite  diccoli  mihi,  cum  adolescens  morarer  in 
Sc\thi,  quidam  scnuni  splene  indoluit,  et  modi- 
cum  acnti  quffisitum  estin  qu-ituorejusloci  mona- 
steriis,  et  inventum  non  est.  Tanta  erat  apud  eos 
paupprtas,  ct  nuditas,  et  continentia.  Erant  autem 
ibi  Patres  quasi  ter  mille  et  quingenti. 

CAPUT  CXIV. 
Vita  abbatis  Danielis  ^gyptii, 

Narravit  autcm  nobis  sanctus  senex  de  abbate 
Daniele  iGgyptio,  dicens  :  Ascendit  senex  ipse  die 
quadam  in  Tberenuten,  ut  opus  manuum  suaruum 
venderet.  Adolescens  autcm  quidam  precabatur  se- 
nem,  dicens :  Per  Deum,  eenior,  veni  in  domum 
meam,  et  fac  orationem  snperuxorem  meam,quia 
sterilis  est.  Senex  autem  compulsus  a  juvene  abiit 
cum  illo  in  domum  suam,  fecitqueorationemsoper 
axorem  ejus,  et  volente  Deo  mulier  in  utero  conce- 
pit.Viri  orgo  quidnm  non  timentes  Deum  coeperunt 
seni  detrahere,  etdicere:  Verejuvenis  iste  infecun- 
dus  estysed  mulier  a  sene  prepgnansfoctaest.Venit 
igitur  hffic  fama  ad  senis  aures,  et  scripsit  senex 
maritomulieris,dicens:Cunipepererituxortua,nun- 
tia  mibi,  Cum  ergo  peperisset  uxor  illiussenisigni- 
ficavit  juvenis,  dicens :  Per  Deum  et  orationes  tuas, 
Patcr,  genuit  uxor  mca.  Tunc  abbas  Daniel  H97 
ingressns  ait  juveni :  Fac  prandium.et  vocacogna- 
trset  amicos  tuos.  Cum  iciturpranderent,sumens 
senex  puerulum  in  manibus  coram  omnibus  dixit 
infantulo  :  Quis  eet  paler  tnus,  infans  ?  Ait  autem 
infans  :  Hic,  ostendens  digito  manussuaejuvenem. 
Erat  autem  infantulus  dierum  vigiti  quinque. 

cAPUT  CXV. 
Admoniliones  abbalis  Joannis  Cilicis, 

Dicebat  abbas  Joannes  Ciiix  prspositus  Uaythu 
fratribus  :  Filii,sicuti  fugimusmundum,  fugiamus 
conoupisccutias  carnis  (/  Joan.  ii). 

Dixit  iterum  :  Imitemur  Patres  nostros,  qoi  cum 
tanta  ausleritate  vits  et   silentio  sederunt  in  loco 

isto. 

Dixit  iterum  :  No  sordidemus  locum  istum,  illii, 
qoem  patres  nostria  daimonibusemundaverunt. 

Ait  rursus  :  Locus  iste  monacborum,  non  nego- 
tiatorum  est. 

Dixit  iterum  :  Inveni  hic  senes,  qui  septuoginta 
annod  hoc  eodem  in  loco  egerant,  herbis  solum  et 
pilmarum  fructibus  viventcs. 

Dixit  iterum  scncx  :  Septuagintact  sex  annosba- 
beo  in  hoc  loco,  muita  malu  et  horenda  perpessas 
a  daemonibus. 

CAPUTCXVI. 

De  fratre  cui  falsc  objiciebatur  subtraxisse  numisma. 

Narravit  nob'8  abbas  Andrcas  Messenius,  dum  es- 
semusin  Raylhu,diccn8:Cum(3S8em  adoloscens,re- 
ccssimus  ego  ct  abbas  meus  de  Raythu,  et  venimus 
in  Palffistinani;mausiniUfc  autem  upud  Bonemquem- 
dam.  Senex  ergo  qui  susccpit  nos,  habebat  unum 


179 


DB  VITIS  PATBUM  UBBR  X. 


180 


numiBma,  qood  ubi  possuisset  per  errorem  oblitus,  X  diaconus  ordiuatus  fuisset,  vocavit  ministrum  so- 


suspicatus  est  quod  junior  ego  furatusiliud  essem. 
Dicebal  ergo  seuex  Palribus  lociipsius.quia  frater 
Andreas  numisma  accepit.  Quodcum  audisset  abbas 
meus,  vocavit  me,  et  ait  mibi:  Dic  Andrea,  tu  numi- 
ema  senis  accepisli  ?  Ad  quem  ego :  Ignosce,  abba, 
ego  nihil  accepi.  Habebam  autem  pallium,  quod 
abiens  vendidi  numismate,  et  accipiens  numisma 
profectus  sum  ad  eenem,  et  prostratus  illi  veniam 
petii, et  dixi :  Ignosce  mihi,  abba, quia  Satanas  dece- 
pit  me,  et  accepi  numisma  tuum.Eratautem  illic  et 
Bscuiaris  quidam.  Ait  ad  me  senex  :  Vade,  Gli,  nibil 
perdidi .  Iterum  igitur  prostratus  veniam  petebam  di- 
cens :  Per  Dominum,  abba,  accipe  numisma,  ecce  hoc 
est:etfac  mihi.orationem,quoniam  Satanas  immi- 
sit  mihi  ut  furarer  illud,  et  affligerem  vos.  Dixit 
iterumsenex:  Fili,  non  perdidi  quidquam.  Cum  ve-  " 
ro  illi  r.on  acquiescerem,  tunc  ait  mihi  scecularis 
ille :  Vere,  domine  frater,  hesterno  die  cum  huc  venis- 
sem,  inveni  sencm  plorantem  et  prostratu:n,peten- 
temqueveniam  in  magnaafflictioneanimi,  dixique 
illi :  Fac  charitatem ;  quid  est  quod  babes  ?  Et  dixit 
mihi  senex:  Quia  fratrem  iojustacalumniaexagita- 
vi,  dicens  quod  numisma  furatus  esset,  et  ecce  inveni 
illud.Tuncsenexaedificatusestiume.quod  cumnon 
accepissem  numisma,  detulerim  tllud  ad  eum  di- 
oens  :  Accipe  numisma,  ego  enim  illud  cepi. 

CAPUT  CXVII. 
De  fratre  dsemoniaco  ab  abbate  Andrca  sanato. 

Frater  quidam  daemonium  habens  accessit  ad  abba- 


um,  dicens :  AfTer  buc  forflces.  Cumque  attulisset, 
ait  illi :  Beoedictus  Dominus  ;  tonde  illom,  osten- 
dens  eum  digito,  erant  enim  ibi  molti  circacolom- 
nam,  Admiratus  autem  ille  in  verbo  senis,  simul- 
quetimoremagnocomprebensussuscepittonsuramy 
nihil  omnino  loquens ;  intellexit  enim  quia  Deos  re- 
vela&set  seni  de  se.  Cum  minister  ergo898  ioton- 
disset  illum,  ail  ei  magnus  Simeon  :  Fac  orationem. 
diaconi.  Et  cum  orasset,  ait  illo  iterum :  Perge  ia 
Raylhu,unde  etiam  existi.  Dicente  autem  illo  se  ve- 
recundari,  Patrumque  aspectus  ferre  non  poase: 
rursus  ait  illi  abbas  Simeon  :  Crt^de  mihi,  fili,  qoia 
vereri  omnino  non  debcs ;  hilari  enim  facie  et  grato 
animo  te  suscipient  Patres,  gaudiumque  illis  fiet,  et 
exsuitatio  in  conversione  tua.Et  boc  autem  scitOy  fili, 
quiaDoussignum  in  te  facturusestot  agnoscasquo- 
niam  ignovit  tibi  illius  immensa  et  inefl^abilis  boni- 
tas  peccatum  istud.  Venientem  igitur  in  Raythu  su- 
pinis  manibus  exceperunt  patres,  miseruntque  ip- 
sum  in  sanctum  sacrarium.Quadam  igitur  die  Do- 
minica  cum  ferret  sanctum  et  viviflcum  sangui- 
nem  magni  Dei  et  Salvatoris  nostri  Jesu  Chrisli, 
continuoexiit  orulusejus  unus  ;  atqueex  boc  signo 
cognoverunt  Patres  quia  fgnovisset  illi  Deue  pec 
catumistud,  juxtaverbum  magni  Simeonis. 

CAPUT  CXIX. 

De  dxmone  qui  in  habitu  monachi  profectus  esl  ad 
cellam  cujusiiam  senis  in  naythu. 

Dicebat  nobis  abbas  Eusebius  presbyter  ejosdem 


„.  ...        .      ,    .    ..|  1  monasterii  Baylhu,com  ad  illum  venissemus,  quod 

tem  Simconem  Styiitem,  in  admirabilem  montcm,  p   ,  •    i    u-»  u-        r    i     r  •*    j      n 

^  \    „         1   .       j  li  dflBnion  m  babitu  monachi  profectus  fuitad  ceilam 

roffansut  pro  seorarel.eteirngarelabeodcemoncm.  .      ,  ,  . .       "  .^  ... 

."".1*        o  TTu-  on'      11       senis  el  cumpul8assetjanuam,8peruit8enex,etdi- 

Dixitei  abbas   Siuieon :  Ubi  morans?  Qui  ait :  In  ^  4  »    f 

Raythu.  Ad  quera  senex  :  Miror,  inquit,  frater,  cur 

tanto  te  laboro  fatigavcris,  tantumquc  ilineiis  per- 

egeris,  ut  veniresad  mepcccatorem  hominem,  cum 

talesac  tantosPatrcshal^easinnionasteriotuo.Vade 

igitur  adabbatemAndream,etrogailIumutoretpro 

te,  et  statira  curabit  te.  Venit  igitur  frater  in  Raythu; 

etsicutsibi  mandaverat  beatusSimeon,pro8travit6e 

illi,  rogans  et  dicens  :  Ora  pro  me,  Patcr.  Dixit  ei 

abbas  Andreas  :  Acccpit  gratiam  hujus   curationis 

abbas  Simeon.  (^umque  fecisset  orationem,  conli- 

nuo  mundatus  est  frater,  et  gratias  reddidit  Deo. 

CAPUT  CXVIII. 
Vita  Menx  diaconi  monachi  in  Raythu, 

Narravit  nobis  abbas  Sergius  in  Raythu  de  fratre 
quo<lum  illic  diacono,  Mena  nomine,  et  ait :  Cum 
exissetaiiquandoMenasadministerium,reversusest 
ad  saiculum  :  quid  autcm  illi  contigeril,  nencimus, 
nisi  quiareiiquit  monasticum  habitum  etsiccularis, 
effectus  est.  Post  multura  vero  tcraporis  profectus 
est  Theopolim,  cl  cum  rcdiret  Sclrucinm,  vidit  ino- 
nasterium  ^anrli  abbatis  Sinieonis  Stylilai  dc  longo, 
etaitinlrasc  :  Ascendam,et  videbo  mugnum  Simeo* 
ncm ;  unqnam  cnim eura  vidcrat. Euntera vcro  et jam 
columnx  appropinquantem  ut  vidit  abbas  Simeon, 
divinitus  agnosccns  quod  eeset  mooacbus,  et  quia 


xit  illi :  Ora.  Dxmon  autem  ait :  Et  nunc  et  sempery 
et  in  sapcula  sseculorum.  Amen.  Senex  autem  ror- 
Bus  dixit:  Ora.  Et  dfcraon  simiUter  ait:  Nunc,  et 
semper,  et  in  saeoula  saeculorum.  Amen.  Tunc  se- 
ncx,  Ora,  et  dic  :  Gloria  Patri,  et  Filio,  et  Spiritoi 
sancto,  etiani  nunc,  et  semper,  et  in  t^scula  saHSo- 
lorum.  Amen.  Uoc  autem  cum  dixisset  senex,  dae- 
mon  quasi  vim  passus  igne,  evanuit. 

CAPUT  CXX. 

De  (ribus  Monachis  mortuis  invenfis  a  piscatoribus 

Pharonitis, 

NarraveruntnobisPharonitaepiscatoreSjdicentes: 
Die  quadam  ivimus  in  Buchrin  trans  mare  Rubrum, 
D  et  cum  plurimos  pisces  cepissemus,  reversi  somos, 
et  venimus  prope  Pereleum.  Volentcsque  transfre- 
tare  in  Raythu,  prohibiti  sumusa  ventisconlrariis, 
ac  maris  tempcstatc  detenti  sumus  per  dies  nona- 
ginla.  Venicntes  autem  in  quoddam  maximum  de- 
sertura,  invcniraus  subter  unum  saxura  tres  ana- 
cboretas  dclimctos,  indutos  colobiisde  sibino  (26), 
meloleeque  illorum  juxta  eoserant  posita:.  Accepi- 
rausituqucillo8,ct  duximusad  navcin,continuoque 
sestuans  inare  tranquiilum  factum  est,et  venticon- 
trarii  in  opportunosconversi  sunt.Et  transfretavi- 
mus  secuiidis  venlis,  et  venimus  in  Raythu :  Patres 
autem  sepelierunt  eos  cum  antiquis  aenibus. 


181 


PRATUU  SPIRITUALB. 


m 


CAPUT  CXXI. 


A  nere;  volo  enim  ecclesiam  Babylonis,  qusB  in  iEgy- 


Vita  H  tnors  abbatis  Gregorii  Bymntini,  et  alterius 
Gregorii  Pharonitss  ejus  discipuU, 

Narraveranl  nobis  ipsius  loci  Patres  de  abbHte 
Gregorio  Byiantino^etdiBcipulo  ejus  abbate  Grego- 
rio  Pbarooite,  quod  in  insulaquadam  marisRubri 
manserint.  llla  vero  insula  aquam  non  babebat,  sed 
ex  continenti  afferebaat  aquara  sibi  in  usus  suos. 
HabebantenimratemyCumquaexibant.etafTerebant 
aqaam.  Quadam  autem  die  dimiseruntratem in  ma- 
re^Iigantes illam  ad  saxum  quoddam.  Nocte  vero  illa 
facta  est  undavehemens,  ruptoquefune  periit  ratis. 
ManseruntaotemPatres  illinonbabenteSfUndesibi 
aqaam  deferrent.  Postocto  itaque  menses  venerunt 
monachi  de  Raytbu^etinveneruntambos  mortuos. 
laveaerant  aatem  et  in  dorso  testudinis  ita  scri- 
ptnm  :  Abbas  Gregorius  Pharonites  viginti  et  oclo  die-  " 
bus  aquam  non  bibens,  defunctus  est :  ego  autem  dies 
triginta  septem  transegi^  ex  quonon  bibi.  Invenimus 
rero  ambosintegros,  sumentesque  illos,sepelivimus 
in  Raythu. 

CAPUT  CXXII. 

De  duobus  monachis,  qui  nudi  ingrcssisunt  ecclesiam 
ut  eommunicarent,  nec  visi  sunt  ab  aliquo  nisi  ab 
abbate  Stepfiano. 

Yenimus  ad  abbatem  Stephanam  Cappadocem  in 
Sina  monte,  narravitque  nobis,  diccns:  Gum  essem 
ego  in  Raytbu  ante  hos  annos,  quinta  feria  Coenas 
Domini,eram  inecclesia.  Gumqueconsummarctur 
eanctaoblatiOyPatresqueomnes  asHisterent,  ecccvi- 
deo  duos  quosdam  aoacboretas  ecclesiam  ingredi. 


pto  est,  illi  credere.  Tacuitque  senex,  ct  dimisso 
me,  abiit  a  me  quantum  est  jactus  lapidis.Et  cum 
duas  horas  in  oratione  complesset,  venit  ad  me,  et 
oscalans  faciem  meam,  ait  mihi :  Fili  charissimc, 
bene  venisti ;  Deus  enim  te  huc  adduxit,  ut  com- 
mendes  terree  corpus  meum.  Dixi  autem  ei:  Quot 
annoB  in  hoc  loco  habes,  abba?  Dixit  ad  me :  Qua- 
dragintaet  quinque  annos  impleo.  Etapparuitmihi 
faciesejus  tanquam  ignis.  Etait  mihi:  Pax  tibi,  Oli, 
et  ora  pro  me.  Et  ha3C  dicens  collocavitseipsum,et 
requievit.  Ego  autem,  effossa  humo,  sepelivi  eum, 
et  post  duos  dies  recessi  glorificans  Deum. 

CAPUT  CXXIV. 
Ejusdem  relatio, 

Narravit  antem  nobis  et  hoc  senex,  dicens:  Ante 
anDOsvigintiduosascendiinPorphyritem  volensillic 
morari:accepiautem  etdiscipulum  meumJoannem 
mecum.GumergoiIlucvenis8emus,invenimusduos 
anachorotas,  mansimusqueprope  illos.Erat  autem 
alter  qaidem  ex  his  Gnlata,  nomine  Paulus ;  alter 
vcro  Melitinus,  nomine  Theodorus,  ex  monasterio 
fuerat  abbatis  Euthymii.Ferebantautem  colobiaex 
pellibuB  bubalorum.  Mansi  autem  illic  ferme  duos 
annos,  distabamusque  abinvicemquasiduobussta- 
diis.Die  autem  quadamcum  sederet  Joannes  disoi- 
pulus  meus,  percussit  eum  serpens,  statimque  de- 
functus  est,  sanguinem  ex  omnibus  partibas  fun- 
dens.In  multa  igiturangustiaexistens,  abii  adana- 
choretas:  qui  statim  ut  viderunt  me  lurbaturo  et 


erant  autem  nudi,nuIlusquePatrum  aliusanimad-  ^  afflictum,  antequam  aliquid  diceremadeos,  dicunt 


vertit  quod  nudi  essent,  nisi  ego  solus.  Cum  igitur 
communicassentDominicocorporietsanguini,  exie- 
rant  de  ecclesia,  etabibait;  egoautem  una  cum  illis 
exivi.  Cum  ergo  egressi  essemus,  prostravi  me  illis 
dieens:  Facite  charitatem,  accipite  me  vobiscum. 
Cognoveruntautemquiavideramillosnudos,etdixe- 
rant  mihi:  Bene  sedes,  quieece.  Rursus  ego  roga- 
bam  illos  ut  acciperentme  secum.  Tunc  dixerunt 
mihi:  Non  potes  nobiscum  esse,  sede,  bona  eniin 
tihi  sedes  est.  Facientes  autem  mihi  orationem,  vi- 
dentemesuper  aqaasRubri899maris  pedibus  in- 
gresai  sunt,  et  trans  mare  abierunt. 

CAPUT  CXXIII. 
Vita  abbatis  Zosimi  Cilicis. 


mihi :  Quid  est,  abba  Zosime?  mortuus  est  frater? 
Dico  illis  :  Ita  sane,  mortuus  est.  Venientes  igitur 
mecum,  videnlesque  ipsum  in  terra  jacentem,  di- 
cunt  mihi :  Noli  contristari,abba  Zo^ime ;  adest  di- 
vinum  adjutorium.  Vocantesque  fratrem  dixerunt : 
Frater  Joannes,  surge,  quia  senex  te  opus  habet. 
Gontinuoque  surrexit  fraterde  terra.  Quffirentes  au- 
tem  bestiam,  et  invenientes,  tenuerunt  eam,  et  in 
conspectu  nostro  illam  in  duaspartesdisruperunt. 
Tuncdicuntmihi  :AbbaZosime,  vadeinSina:  Deus 
enim  tibicomm!ttere  vult  ecclesiam  Babylonis.Gon- 
tinuoitaquerecessimusnos.  Cumquevenissemusin 
Sina,  post  paucos  dies  abbas  misit  me  et  duosalios 
in  ministerium  in  Aiexandriam;tenensquenos  papa 


PerreximusadabbatemZosimumCiliceminmonte  Alexandrinus  beatissimus  ApoUinaris,  omnes  tres 
Sina,ubimorabator;renueratenimepi8Copatumse-  D  ^^^.^  episcopos,  unum  quidem  Heliopoleos,  alium 
nex,  et  redierat  in  cellulam,  euam.  Erat  autem  vir      Leontopoleos,  me  vero  in  Babylonem  misit. 


magnaB  abstinentiae,narravitquenobis,  dicens:  Cum 
esaem  junior,  exivi  de  Sina,  et  abii  in  Ammoniacem 
ot  illic  morarer,  invenique  ibi  senem  vestitum  colo  • 
bio  de  sibino.Senex  autem  ut  vidit  mc,  priusquam 
illam  salutarem,  ait  mihi:  Quid  huc  advenisti,  Zo- 
Bime?  vade,  non  enim  potes  hic  sedere.  Existimans 
aatem  quia  cognovisset  me,  prostravi  moanteillum 
dicens:  Faccharitatem,  Pater,  uode  me  nosti?  Se- 
nex  autem  dixit  mihi:AntC(iuos  dicsapparuit  mihi 
quldam,  dicens:  Ecce  veni  et  ad  te  monachus  qui* 
dami  nomine  Zoeimus ;  non  permittas  eum  hic  ma- 


CAPUT  CXXV. 
Factum  pulchrum  abbalis  Sergii  anachoretss, 

Narraverunt  nobis  quidam  patrum  in  Sina  deab- 
bato  Sergio  anachoreta,  quod  cum  morareturin  Sina, 
constituebatillum  dispensatorsuper  burdones  (27). 
Gum  ergo  die  quadam,  properaret,  ccce  leojacebat 
in  via  :  porro  burdonarii,burdonesque,  viso  leone, 
timore  correpti,  recesserunt.  Tunc  abbas  Sergius 
sumens  de  pcra  unam  eulogiam,  profectus  est  ad 
leonem,  dixitque  ei :  Accipe  eulogiam  Patrum  et  re- 


183 


DB  VITIS  PATRUM  UBBR  X. 


184 


cede  de  via,  ut  transeamus.  Sumptaque  leo  eulogia  A  contempserim.  Scripsit  autem  et  hoc  ad  eum  :  Ut 


reoessit. 

CAPUT  CXXVI. 

Egregia  responsio  abbatis  Orenii  montis  Sina 

Dicebaut  nobis  ejusdem  loci  sancti  Patresdoab- 

bate  Orenlo,  quod  die  quadam  Dominica  in^ressus 

est  senex  in  ecciesiam  verso  sago  suo,  iu  ut  foris 

villosus  esset.  Stante  igitur  eo  in  choro,  venerunt 

quidam  de  dispensatoribus  loci,  et  dixerunt  seni : 

Gur  ita,  Pater,  ingressus  es  conversosagotuoineo- 

clesiam  ad  derisionem  nostram  coram  peregrinis  ? 

Respondit  ei  senex.  Vos  everlistis  Sina,    et  nemo 

vobis  dixit  aliquid,  et  ego   quia  converti  saggm 

meum,  dicitis  mihi :  Quare  convertis  sagum  tuum? 

Ite,  corrigite  qusB  evertigtis,  et  ego  corrigam  qu8B 

everti, 

GAPUT  CXXVlI. 

Vitaabbatis  Georgii  sancfimofitis  Sina^et  anm  cujus- 
dam  ex  Galatia  Phrygi^. 

Narravit  nobisabbatissaDamianasoIitaria,  muter 

abbatisAthenogcnidOOOepiscopiPotrentiis.dicens: 

Eratquidam  abbas  in  sancto  nionte  Sina,  nomine 

Georgius,  magns  virtutis  et  ubstinentiae  vir.  Huic 

abbati  Georgiomagoi  Sabbatidie  eedenti  in  cellula 

BUii  venit  dcsiderium  faciendisacrumdiem  resurre- 

ctionis  in  sancta  civitate,  et  sumere  veneranda  my- 

Bteriaio  8anctaCbristiDcinostriResurrectione(28). 

Per  totam  ergo  diemsenior  hujusmodi  cogitatione 

Bollicitabatur  et  orabat.  Com  it.iqueserofactum  es- 

set,  venit  discipulus  ejns  dicensei:  Jnbe,  Pater,  ut 

eamus  adsynaxim.  SenexautemreBponditei:  Vade, 


R 


sciat  beatitudo  vestra,  postsex  menses  Ghristo  Do- 
mino  ac  Deo  nostro  simul  occursuri  sumus,  et  iliic 
adorabo  vos.  Egressi  itaque  presbyteri  dedorunt  pa- 
triarcha3  litteras:  dixerunt  autem  et  hoc  ei,quoDiam 
senex  multos  annos  habebat,  ex  quo  non  venerat  in 
Paliestinam.  OHtendebant  item  et  litteras  episcopi 
Phari  simul  contestantes  quod  ferme  septuaginta 
annos  haberet  senex,  ex  quo  de  sancto  monteSma 
Don  exierat.Sanctus  vero  ac  mitissimus  Petrus  afife- 
rebat  testes  eos  qui  tunc  adfuerant  episcopos  et  cle- 
ricos,  dicentes  :  Verenossenem  vidimus,  et  omoea 
osculo  sancto  iilum  salutavimus.  Postquam  igitur 
impleti  suntsexmenses,  requieveruntin  paceaenex 
el  patriarcha,  juxta  scilicet  ipsius  seois  prophe- 
tiam. 

Narravit  nobis  eadem  abbatissa  Damiana  et  hoc 
dicens:  Die  sancto  Parasceves,  antequam  iDclude- 
rer,  abii  ad  8anctumGosmametDamianum,et  illic 
totam  noctem  peregi.  Venit  itaque  sero  anus  qus- 
dain  ex  Galatia  Phrygise,  et  dubat  omnibus  qui  ia 
teinplo  erunt  duominuta:die  igilurquadamoeptis 
mea,  et  fidelissimi  imperatoris  Mauritii,  veniensin 
sanctam  civitalcm  orutionis  gratia,  egitibi  annum 
intpgrum.  Assumpsi  ergoeam,  etadduxi  ad  sancios 
Cosmum  etDamianum.  Cum  igitur  inoratorio  esse- 
mus,  aio  cognatas  meae :  Vide,  filia,  quia  venitanua 
quaedam  dans  duo  minuta  (eaenim  mihi  saepius  de- 
derat),8umeilla,nebuperbias.  Illa  uutcmindignans 
direbat:  Mandatum  habeo  accipere?  Tunc  dixi  ei 
Etiam,  uccipe ;  niulier  enim  sancta  est  et  magnas  vir- 


et  lemporesanctaBCommunionisveniadme,  elper-  C  tulis:  lotaenim  hebdumada  jejunat,  et   quidquid 


gam.  Mansititaquesenenex  in  ceiluIa.Gnm  nutem  ad 
vcnisset  tempus  sancta^communionis  in  sancta  110- 
Rurrectionc,  inventus  estsenex  prope  archiepisco- 
bum  beatum  Pelrum,  qui  praehuit  illi  cum  prcsby- 
terissanctamcommunionom.  Vidensigitureum  pa- 
triarcha,  dixitMenae  syncello  seu  assessori  suo  (29); 
Quando  venit  abbas  montis  Sina  ?  Respon<)ii  ille : 
Per  orationcs  veslras,  domine,  non  vidi  illum  nisi 
nuncsolummodo.Tuncait patriarcha: Dicilti  utnon 
reccdat;  volo  enim  ut  mccum  sumatcibum.Illevero 
profectus  id  dixit  seni.  Qui  ait :  Voluntas  Dei  fiat. 
Gum  ergo  senex  dimisisset  synaxes,  adorato  sancto 
monumento,  inventus  est  in  cellula  sua.  Et  ecce  di" 
scipulus  ipsius  pulsavit,  et  dixit :  Pater,  veni,  ut 
communices.Senexvero  profectus  in  ecclcsiam  cum  n 
discipulo  suo,  iterum  sumpsitvenerandamysteria. 
Petrus  autem  archiepiscopns  contristatus,  quodilli 
inobedicns  fuisset,  postsolemnitatcm  misitad  epi- 
Bcopum  Phari  abbatom  Photinum,etad  patrosSina, 
ut  abbatem  ad  so  niittcrcnt.  Cuni  crgo  venissct  qni 
attuleratIHter.ia,dedispetqucillns,mi8itet8enoxtrcs 
prcsbytero8,al)balem  scilicctStephanum  Cuppado- 
cen:,  magnum  illum  vii  uni,  cujus  ct  supni  memini- 
mus  {Cnp.  ^'i2);  ot  abhatem  Znsinium,  rujuo  cti»m 
superius  mcntionom  \ec\mus  {Cap.  123),  et  ablintem 
Dulcitium  Romanum,  nd  patriarcham,  purfravitqne 
se  ipsum  seniorscribens  ac  dicrens  :  Absit  a  me,  mi 
dominesanctiseime,  ut  eanctum  angelum  vestrum 


in  hebdomada  laboruns  lucratur,  erogat  his  qui  in 
tcmplo  invcniuntur.  Est  autcm  vidua  quasi  anno- 
rum  ocloginta.Sume  igilur  duo  minuta,  et  da  illa  tu 
quoquc  alteri:  tantumne  respuasanusistius  sacri- 
liciuin.  I»ta  nobis  loquentibus,  ecce  auDus  veniens 
duo  luinuta  erogabat;  veniensque  dedit  mihi  cum 
onini  siIentio;deditautem  et  nepti  mcas,  dicens: 
Accipe  ista,  et  comede.  Gum  ergo  abiisset,  agnovi- 
mus  quod  Deus  iili  revelasset  quod  dixeram,  ei,  ut 
acciperet  elulteri  pauperi  duret.  Misit  igituruDum 
6xpuerissui8,et  deduobus  minutis  emit  Iupinos,et 
comedit.  Assevcrubat  autem  coram  Dco  dicen8,eo8 
tanquam  mel  dulces  fuisse,  ita  ut  miraretur  ctglo- 
rilicuret  Deum,  qui  dat  gratium  servis  suis. 

CAPUT  CXXVIII. 

Vita  Adelphii  episcopi  Arahessiy  et  de  beato  Joanne 

Chysostomo. 

Pcrrcximi^a  ad  abbatem  Athanasium  in  monaste- 
rium  sancti  Patris  nostrl  Sahm,  narravitque  nobis, 
dicpns:Audivi  reforenteabbateAthenogencepiscopo 
Pctra?,  filio  nhbatissa;  Damianaj,  tale  aliquid  : 

Fr.iircni  habuit  uviamca  Joanna,  nomine  Adel- 
phiurn,  rpisfopum  Anibessi,  sororoniquoque  abba- 
tissam  nMjnasteriimulieruni.  Quadam  vorodieabiit 
opi?copus  ad  monasteriumvisitand.-esororisgratia- 
Et  cum  intniretatriuni  mona?terii,vidit  901  unam 
de  sororibus  adaemone  oorreptam,  etin  pavimento 


185 


PRATUM  SPIRITUALB. 


186 


projeoiam.  Gonvooans  igitur  episcopus  sororem  A  ^Iu&fnunaBsinoaUeropronciBcenteB.  Quadam  ergo 


BDam,  ait  illi :  Placetne  tibi  ut  soror  ista  pertube- 
tar  a  daemone,  et  debonestetur?  An  ignoras  quia 
Jodiciumportasomniurosororum,utabbati86a?Qu« 
dixit  ci :  Et  ego  quid  possum  facerc  adversus  dsmo- 
nem  ?  Episcopus  autem  rursum  dixit  ei :  Et  quid 
hic  tot  annis  facis?  Footaquo  orationc,  epieco- 
pus   mundavit  a    dsmone   sororem  illam. 

Rursus  idem  abbas  Athanasiusnarravit  nobisde 
eodem  episcopo  Adelpbio,dicens,  sese  venerHbilem 
Joannam  sororem  ipsins  ita  referentem  audisse : 
Cum  sanctissimus  episcopus  Constantinopolitanus 
JoannesChrysostomnsin  Gususum  in  exsilium  mis- 
susestyin  domo  nostra  mansit.  Bx  hooigitor  ingen- 
tem  conndentiametcbaritatemhabuimusadDeum. 
Dicebat  jrgo  frater  meus  Adelphius  :  Gum  in  exsilio  p 
mortuusesset  beatissimusJoannes,dolorem  pertuli 
incredibilem,  quod  tnlis  ac  tantus  vir,  orbisque  ma- 
gister,  Isetificans  Ecclosiam  Dei  a  throno  suo  exsul 
defunotus  est,  Deprecabar  ergo,inquit,  Deum  cum 
multis  lacrymis,  ut  ostendere  mihi  dignaretur,  in 
quo  statu  esset,  et  an  cum  patriarchis  adnumeratus 
esf^et.  Cum  ergo  diutius  orassem,  in  exstasi  elfectus 
sum,  aspexique  virum  nimis  speciosum,  qui  tencns 
manumdexterammeam,adduxitmeinlooumquem- 
dam  ilIu8tremetglorio8issimum,08tendebatque  mihi 
ecclesis  doctores.Ego  vero  circumspiciebam,  videre 
qnsrensquemcupiebam,  magqum  Joannem  dilectis- 
limum  meum.  Gumergo  ostendisset  mihi  omnes,  et 
Qniuscujasque  proprium  nomen  expressisset,  rur- 


die  venit,  ncscienle  socio  suo,  alter  ad  ilium  ;  cum- 
que  plures  horas  pulsaret  januam,  noluit  illi  senex 
aperire,  ita  utilletasdio  devictus  rcverteretur.  Re- 
vertenti  autem  occurrit  amicuscjus,pergenset  ipse 
ad  Stylitem,  rursuii  qno  reduxit  eum  secum,  ut  am- 
bo  simul  ingredcrentur  ad  senom.  Gum  ergopul- 
sarent  januam,  mandavit  senex  ut  qui  posterior 
venerat,  ingrederetur  solus.  (ngressusque  poste- 
rior  cmpit  rogaresenem,  ut  et  alius  introireU  Scnex 
autem  dixit  ei  se  non  posse  illum  suscipere.Perse- 
veranti  voro  etper  multamhoram  depreoantiaitse- 
nex;Deusillumaversatur,  fili.etego  iliumsusoipere 
nonpoPSum.<^umqueadpropriarediiesent,postduos 
diesilledefunotusest. 

GAPUT  GXXX. 
Admonilionesabbatis  Athanasiiy  et  mirabilis  ejus  visio, 

Dicebat  idom  abbas  Athanasins  :  Patres  nostri 
continentiam,  et  paupertatem,  ac  nuditatem,  re- 
ram  omnium  usque  ad  mortem  servaverunt;  nos 
autem  ventres  nostros  et  crumenas  dilatavimus. 

Dixit  iterum  senex:  8ub  Patribus  nostris  in  stu- 
dio  erat,  distractiones  animi  vitare;  noslris  vero 
temporibus  olla  obtinuit,  etopus  manuum. 

Narravit  nobis  et  istud  abbas  Alhanasius  do  se, 
Venit,  inquiens,  mihi  aliquando  cogitatio,  dicens  : 
Quid  putas  erit  oertantibuset  non  certantibus?  Et 
cum  lactus  essem  in  extasi,venitad  mequidam  di- 
oens  mihi :  Sequere  me;  adduxitque  me  in  quem- 
damlocum  plcnum  lumiuis  et  gioris,  statuique  me 


808  tcnens  me  per  manum,eduxit  me  foras.Ego  au-  p  juxta  unam  januam,cujus  species  enarrari  non  po- 


tem  sequebar  illum  tristis,quod  non  vidisscm  cum 
patribus  et  Ecclesise  magistris  beatum  Joannera. 
Cum  itaque  egrederer,  is  qui  pruerat  janus,  appre- 
hendeos  me  dixit  mihi :  Quid  habes  ?  Gur  tristis  es  ? 
nemo  unquamhuoingressus,lristisexivit.Tuncdixi 
flli:  Haec  mihi  causa  mmroris  est,  quod  amantissi- 
mum  roei  Joannem  episcopum  Constantinopolila- 
Dom  unacum  csterisdoctoribus  non  vidi.  Rursum 
dixit  mihi :  Joannem  dicis  pGenitentia;  ducem  ?  Aio 
ego :  Hlum  sane.  Rospondens  nutem  dixit  mihi: 
Ipsum  homo  in  carne  vivens  videre  non  potesl,  iN 
lio  enim  assistit,  ubi  thronus  est  Domini. 

CAPUT  CXXIX 
Vita  cujusdam  Stytitx, 


test: audiebamus  autem  inlerius  quasi  multitudinem 
innumerabilemlaudantiumDeum.Gumquepulsare- 
mus,  audivit  quispiam  intus,  et  909  dixit:  Quid 
vultis?  Ait  ductor  meus :  Ingredi  volumus.  Respon- 
dit  ille :  Non  huo  ingredietur  quispiam  in  r.egli- 
gentia  degens ;  sed  si  intrare  vultis,  abitc,  certate, 
nihii  (Bstimantes  vanitatessaeculi. 

GAPUT  CXXXI. 
Vita  abbatis  Zarhsei  sanctae  Sion. 
Narravitnobis  Procopius  soholasticus  Porphyre- 
onites  de  abbate  Zaohjeo,  dicens  :  Duo  (ilii  mei  in 
Gaesarea  degebant ;  facta  est  autem  in  Gaesarea  ma- 
gna  mortalitas,  egoque  affligebar  propter  filios  meos, 
ne  morerentur,  et  ignorabam  quid  agerem.  Dicebam 


Abbas  idem  Athanasius  narravit  nobis,  audisse  &e  D  ^^^^^  ^"^  ^^  ip^o  •  ^^  mittam  et  accipiam  eos  inde. 


narrantemabbatemAthenogenemepiscopumPetrae, 
quod  in  provincia  suafueritStyIitesquidam,ad  quem 
omnesqui  veniebant,  inferius  stantes  loquebantur, 
eoquod  non  baheretscalam.  Si  quando  igitur  dixis- 
set  il!i  frater:  Volo  tibi  dicere  cogitationem  ;  dice- 
bat  etipse  illi  leni  voce :  Veni  ad  gradus  columnae; 
ibati^ue  ipse  ad  aliam  columnae  partem  ;  et  ila  lo- 
quebantur  mutuo,  Stylita  quidrm  superins  stante, 
fratre  autem  mferius.  Cxterorum  vero  qui  assistc- 
bant,  nullus  ea  quaa  dicebantur  audire  poterat. 

Dicebat  et  hoc  abbas  Athenogenes  de  eodem  8ty- 
lita,  quod  duo  saeculares  se  muluo  valde  diligente}*, 
pergebant  ad  eum  multis  annis ambo  simul,  et  nun- 


iram  Dei  fugere  possibile  non  est ;  sed  si  dimittam 
008  illio,  morientur,  et  non  videbo  illos.  Nesoicns 
itaque  quid  agere  dsberem,  dixi :  Vadam  ad  abba- 
tem  Zacheeum,  et  quod  dixerit  mihi  hoc  faciam. 
Perrexi  igitur  io  sanctam  Sion  (iilic  enim  semper 
morabatur) et  noo  inveni  eum. Veni  autem  in  atrium 
sanclap  MariaeDei  genitiois,  et  inveni  illum  stran- 
tem  in  augnlo  atrii,  dixique  illi  de  Oliis  meis.  Gum 
ergo  me  audissct,  ad  Orientem  conversus  est  et  in- 
tendit  in  coelum  quasi,  per  horas  duas,nihil  omnino 
loquens.  Tunc  vero  conversus  ad  me,  dixit  mihi : 
Confide,  ac  noli  alfligi;  (iiii  tui  non  morientur  in 
bac  pestc,  sed  et  post  duas  dies  cessabit  de  Gasa- 


DB  TmS  PATBmi  LIBBE  X. 

ret  mortalitu.  Ouod  et  '•clum  est  juxta  verbum  A  dianum  stipeadiDm  oovem  miniita.  Veniebat  ei^o 


jcbolaBtici 


aents.  £t  ista  quidem  Procopiua 
dixi,  eDBrravit  oobis. 

CAPUT  CXXXII. 

De  eodem. 

AbbsB   autem  CypriaDus,  cognomento  Cuculae, 

enjus  monasterium  eal  exlra  portum  Ccsaren,  nar- 

ravit  nobis,  cum  ad  illum  vcnisscmti*,  dieens  :  Cum 

vastarel  urbim  islam  s«va  illa  et  horrenda  morta- 

taa,  iocluBi  meipsum  in  cello  nriea,  deprecans  cJe- 

mentiam  Domini,  ut  nostrt  misereretur  etaverterel 

imminentem  iram  ;  venitque  mihi  vo<  dicena :  Ab- 

bas  ZacbcuB  accepit  bano  gratiam, 

CAPUT  CXXXUi. 


prope  ms  in  monaBleriDro  jEliotarnm,  comedebat- 
quedccem  solum  lupinos,  et  die  tota  laborabat, 
Cum  ilaque  reciEBet  de  mercede  sua  minuta  nomi- 
smatura  trlum,  ait  mihi  :  Accipe  prelium,  et  librura 
et  vaite  ad  dominum  suum  :  et  ei  quidem  vult  mi- 
nula,dB  illi;  sin  autem  non  vult,  redde  illi  librum, 
Ego  igitur  veniene  Quntiavi  hac  abbati  Petro  :  qui 
neque  Fretium,  ncque  librum accipere  volebat.Per* 
eunsi  tamen  ei  ut  pecuniam  acciperet,  Deque 
repudiaret  anscborets  laborem,  quam  landem  ac- 
cepit.  Et  per(;ensego  dedi  librum  aDacborette;qui 
gaudens  remeavit  tn  eremum. 

CAPUT  CXXXV. 
De  quiniiue  virginibtu  qv«  exirevoluentntemimatle- 
rio,  et  a  dxtnot.io correplK  tunt. 
90S  AccessimuB  ad  Eunucfaorum  moifbBterium 
juxts  sunetum  Jordancni  ego  et  frater  meuB  Sopbro- 
niue.  NarravitquG  nobiaabbas  Nicclaus  ipsiue  mo- 
naslorii  preebytcr,  dicens:  In  regionemea  (erat  au- 
temex  l.ycia)  monasterium  virginum  eat  ferme  qua- 
draginla.  lo  boc  ergo  monaBterJo  quinque  virgines 
fibi  ilivicem  condixerunl  ut  noclu  de  irouaaterio 
fugerent,  et  acciperent  viroe.  Nocle  vero  quadam 
cum  dormirent  Banctimoniales  omnes,  illie  consul- 
tautibuBut  veetimenta  sua  acciperent  et  fugerent, 
continuo  quinque  omnea  a  diemonio  correptee  aunt. 
Quo  facto,  non  ampliua  ezierunt  e  monasterio,  sed 
cDDfeasn  peccnta  aua,  graliae  egerunt  Deo,diceDteB: 
OratiaeagimusmBgnorumiDdulloH  muaerumDeo, 
AnacboretaquidameratinpartibussaQctiJorda- r  qui  flagellum  boc  nobis  induxit,  ut  animte  Doalrs 


Narravit  Saraccaus  gentilis,  ex  bisquiin  Ciismate 
morabanlur,  hiec  nobts  diceas  :  Cum  abilBsem  sd 
niontem  sbbaliB  Aotonii,  utvenarcr,  pergens  aspi- 
cio  muoachura  in  montesedcntem,  tencntomqueli- 
brum,  ctlegentem,  Ascendi  igitur  ad  eum  voleas 
illum  ciFderc,  fortassia  autcm  ctism  necare.  Cum- 
que  veaiesem  prope  illum,extcDdit  contrame  ma< 
num  euHm  dexteram,  diceas  :  Sta  ;  egique  illic  duoe 
diea,  et  duas  noctesnullo  modo  moveri  prKvalens 
ex  eo  loco,  ubi  Rram.  Tuno  dixi  illi :  Per  Deum, 
qaem  colis.dimitte  me.  Ille  autem  disit  mibi:  Vade 
in  pace.  Et  ila  recedere  potui  de  loco,  in  quo  eram. 
CAPUT  CXXXIV. 
VHa  Theodori  anachoretx. 


e  Tbeodorus.  llic  ventt  ad  cellam 
dicens:  Fao  cbaritatem,  abba  JoanDea,  et  qunre 
mihi  librum,  qui  contineat  lotum  Teslamentum  no- 
vum.QuierenBigitur  inveni,  quia  abbae  Petrus,  qui 
postea  fuit  Chalcedonis  cpiscopus,  laJem  habc- 
ret.  Abii  itBque.ot  dixi  ei ;  et  oelendit  iHum  mihi  in 
mcmbrania  vaMe  pulchrum  (30).  Ei  diii  ei :  Quau- 
tum  valetf  qui  respondit:  Tria  numisraalB.  Divit 
iterum  mihi  :  Tu  illum  emere  i\e,  bu  alius  ?  Et  bIo 
illi:  Crode  raibi,  Pater,  anachorcla  ipsum  vull.  Tunc 
ait  mibi  abbss  Pelrus  :  Si  anacboreta  ipsum  vult, 
gratis  ijlura  accipe.Sume  aulem  et  tria  ista  numi- 
smata,  et  si  quidera  placet  illi  liher,  lenest  illum ; 
sin  Huterailli  non  placct,  eccehabes  tria  aumisraata, 
ame  illi  Juxta  votum  auum.Sumensergo  librum,de- 
tuli  anaoboretffi  :  qui  eumpto  libro  abiit  in  eremum. 
Cum  ButemduoB  fore  menaesegisset,  rediens  sna- 
chorela  venit  in  cellam  meam,  dicens :  Scito,  abba 
Joaaucs,  quia  cogitatio  mea  mc  afnigit,  eo  quod  ftra- 
tis  habeo  librum.  Aioautem  ad  ilIum:.NoIi  pro  boc 
afOigi ;  abbasPotruadivea  eatcl  bonus,  gaudetque 
in  hoc.  Ait  mihi  rurBus  anachorela :  Vcre  non  ro- 
quiesco,  nisi  prelium  do.  Dioo  illi :  Ei  bHbes  pre- 
tium,  utdes?DiciL  mibi  i  Mon;  eed  da  [inbi  sac- 
cum,utmeinduam,erat  enim  nudus.  Dedi  crgoiUi 
Baccumetpa11iDlum,etabiil,opcrariu8qucractuBnst 
iD  e»  lacu,  quom  fecit  patriarcha  JeroBolymnrum 
Joannaa  ia  Sigma  [Gr.,  Sina],  acoiplabttqDa quot 


DOD  penront. 

CAPDT  CXXXVI. 
De  ckarilate  abbatitSitinii  erga  muUerem  Saracenam. 
Narravit  autem  nohia  et  abbas  Joannes  e)usdem 
monaalerii  presbytcr,  dicens  :  Audivi  ab  abbate  Si- 
sinto  anachonsta  rererente  ac  dicpDte  :  Die  quadBm 
eriim  in  spelunca  mea  prope  sanctum  Jordanem,et 
cura  psellerem  Tertiam,  ecceSarBcenaquaidamin- 
gressB  in  speluncam  meam,  posuit  se  coram  me  nu- 
dans  BemetipBam  :  ego  vero  turbatus  non  aum,  aed 
impleta  psalmodia  mea  cnra  omni  quieieet  limore 
Dei,  dixi  ad  illam  Syriace :  Sede,  ut  loquar  libi,  et 
tunc  faclara  quod  via.  Qds  ut  resedit,  dixi  illi : 
Chrisliana  es^an  geDtiIis?Quie ait:CbriatiaDa.Dixi 
ad  illsm  ilerum  :  Et  neacia  quia  qui  rornicanturiin 
^  eupplioium  eunt?  Qua  elt :  ScioplBue.Tunc  dixi  illi: 
Cur  ergo  rornicari  vis  ?  Respondit :  Quia  eanrio.  Bt 
sio  ad  eara  :  Noli  fornicari,  sed  veni  qnoiidie,  etot 
Deus  disposuerit,  dabo  tibi  cibum  tuum.Ex  illaargo 
die  veniebat  ad  me  diebus  singulis,  et  ai  qoid  Dens 
miltebat  mihi,  prebebam  illi  cibum,  qnouaque  n- 
cesai  de  illia  locia. 

GAPUT  CXXXVII. 
lielatio  abbalii  iaaitnt*  de  nhbnlc  CalUnieo. 
Dixifcj^Hgllll^lJ^  JoHUDcs :  Cum  Banm  Ja- 
aagnos  ct  nomiDKtiMi- 
Kdifiomnr.  An- 
loo  magno  illo,  qni  in 


189 


PBATUlf  SPIRITUALB. 


100 


monasterio  abbatis  Sab»  inclusas  erat,  oraviquem- 

dam  ex  familiaribus  illius,  at  me  ad  illum  duceret. 

Abii  itaque  ad  illum.  Assidens  vero  is  qui  me  adJu- 

lerat  frater  ad  fenestram  senis,  per  multam  boram 

loquebatur  cum  eo  ;  ego  vero  in  meipso  cogitabam, 

quia  nunqaam  viderat  me  senior,  ne   forte  doq 

grate  susciperet  me.  Cum  voro  frater  ille  recedcret, 

permisit  me  ingredi,  et  salutare  senem,  et  benedici 

ab  eo,  dicens  ad  eum  :  Ora  et  pro  isto  servo  tuo 

Pater,  quia  inter  primos  huc  venll.  Senex  autem 

dixit :  Agnosco  illom,  fili.  Nam   ante  viginti  dies 

deacendi  ad  sanclum  Jordanem,  etoccurritmibi  in 

via,  diceos  :  Ora  pro  me,  Et  ego  interrogavi  eum  : 

Quod  esl  Domen  tuum  ?  Aitque  mihi  :  Joannes.Ex- 

tunc  igitur  agnosco  eum.  Hoc  audiensego  cognovi, 

quia  quando  cogitavi  accederead  illum,revelavit  illi 

Deas  et  nomen  meum,  et  quis  essem. 

CAPUT  CXXXVIII. 

De  abbale  Sergio  anachoreta,  ei  de  monacho  genlili. 

qui  baptizatus  est, 

Narravit  autem  nobis  et  hoc  idem  senex,  dicens  : 

Gum  esset  abbas  Sergius  aDachoreta  in  Roban,po8t' 

qnam  recesserat  de  Sina,  misit  huc  in  monasterium 

monachum  queiudam  juvenem,  utbaptizarelur.In- 

terrogantibu  s  autem  nobis  causam  cur  nunc  baptiza- 

retur,aitnobis  minister  ipsius  abbatis  Sergii :  Abbas 

Sergius  quando  ad  nos  venit,voIens  in  eremo  manere 

nobiscum,hunc  mihi  instituendum  tradidit:cgoau- 

tem  illum  plurimum  admonui,ne  se  huic  iuBtituto 

iDConsiderale  ac  sine  probatione  addiceretCum  au- 

temillumejusqueconstantiam  pervidis8em,8umens 

eum  abii  ad  senem.Senex  autem  mox  ut  vidit  illum, 

antequam  quidquam  illi  loquerer,ait  mihi  seorsum: 

Quid  vult  fratcr  iste  ?  Dixi  autem  ei  :  Orat  manere 

nobiscum.Tunc  dixit  mihi:  Crede,  frater^iste  bapti- 

zatus  non  est,  sed  adduc  illum  in  monasterium  Eu- 

Duchorum,  el  fac  illum  baptizari  in  sancto  Jordane. 

Ego  aute.m  ad  verbasenis  stupens,  interrogavi  fra- 

trem  quis  esset,  et  unde  esset.  Ille  autem  ex  Occi- 

dente  se  esse  ait,  parentesque  habere  gentiles,  ac 

nescireutrum  baptizatus  esset,  an  non.  Tuncitaque 

catechizantes  eum,  fecimus  in  Jordane  baptizari, 

permansitque  in  monasterio,  Oeo  gratias  agens. 

CAPUT  CXXXIX. 
Praediciio  abbatis  Sergii  de  Gregorio  prasposito  mona» 

sterii  Pharan, 

De  hoc  abbate  Sergio  anachoreta  narravit  nobis 
abbasSergius  Armeniusejus  disciputus,quod  pluri- 
mum  sibi  molestus  fuerit  abbas  Gregorius,  qui  erat 
praepositus  904  monasterii  Pharan,  utillum  duce- 
ret  ad  senem.  Die  ergo  quadam  adduxit  illum  ad 
ipsum.  Erat  autem  senex  tunc  oirca  regionem  maris 
Mortur.  Cum  igiturvidisseteum  senex,libentissime 
salutavit,  allataque  aqna  lavit  pedcs  ejus,  ac  per 
totam  diem  coUocutus  cum  eode  aBdiflcatione  ani- 
ms,  die  alia  dimisit  eum.  Postquam  vero  abcessit 
abbas  Gregorius,  dixi,  inquit,  ego  seni :  Scis,  Paler, 
quiascandalizatussum,  quod  cum  plurimos  cpisco- 
pos,  presbyteros,  et  alios  duxerim  ad  tc,  nullius 
anquam  illorum  pedes  lavasti  nisi  tantum  abbalia 


A  Gregorii.  Tunc  ait  ad  me  senex  :  Fili,  ego  quis  sit 
abbas  Gregorius,  nesoio  ;  hoc  tantum  scio,  quia 
patriarcham  excepi  in  speluncam  meam.  Nom  et 
pallium  sanctum  illum  ferentem  vidi,  et  Evange- 
lium.  Quod  ita  factum  est  :  post  sex  enim  annos 
ipsum  abbatem  Gregorium,  ita  ordinante  Deo,  pa- 
triarcham  Theopolitanum  factum  vidimus,  sicut 
predixerat  scnex. 

CAPUT  CXL. 
Vila  ejusdem  Gregorii  patriarchx  Theopolilani. 
Dicebant  quidam  scnum  de  hocpatriarchaThco- 
poIitano6regorio,quodhismaximevirtutibu8fuisset 
insignis,  eleemosynis  scilicet,  injuriarum  obli- 
vione,etIacr}'mi8.Habebatautem  et  compassionem 
maximam  nd  eos  qui  peocabant.  Quarum  omnium 

n  rerum  nos  saepe  experimenta  cepimus. 

CAPUT  CXLI. 
Prudens  responsio  abbatis  Olympii. 

Frater  quidam  venit  ad  abbatem  Olympium  in 
monasterium  abbatis  Gerasimi  prope  Jordanem;et 
dixit  ei  :  Abba,  quomodo  sedes  in  spclunca  ista 
propter  eestus  magnitudinem,et  cyniphes?  Respon- 
ditei  senex  :  Fili,istaidcirco  lolero,ut  futuriscru- 
ciatibus  liberer ;  ideo  cyniphes  patior,  ot  immor- 
talem  efTugiam  vermem  ;  similiter  et  sestum  hunc 
perfero,  sempiterni  ignis  supplicia  metuens;  hffc 
enimsunttemporalia;illaveronnemnullumbabent. 

CAPUT  CXLII. 
Alia  prudens  responsio  abbatis  Alexandri. 
Frater  alius  perrexit  ad  abbatcm  Alexandrum, 
G  ipsius  monasterii  abbatisGerasiiniantistitem,etait 
illi  :  Abba,  volo  ex  eo  loco,  ubi  habito,  discedere ; 
valdeenimacediaettaBdio  animi  laboro.  Uespondit 
ei  abbas  Alexander  :  Istud,  flli,  signum  est  quia  nec 
regnum  cGBlorum,nec  seternum  cruciatuminmente 
babes.Num  si  ista  soUicitaintentione  cogitares,nul- 
lam  in  cella  tua  acediam  sentires. 

CAPUT  CXLIII. 

Vita  David  latronum  principiSy  postea  monachi 

elJecii. 

Cum  venissemus  in  Thebaidem,  convenimus  so- 
phistam  Philamonem  in  urbe  Antinoo.  Narravitque 
nobis  utilitalis  nostra;  gratia  de  Iatronequodam,no- 
mineDavid,quiapudHermopo1im  plurimos  exspo- 
liabat,  plures  etiam  interflciebat,  et  innumera  per- 
D  petrabat  mala,  ita  ut  nullus  ei  in  his  crudelitatis 
operibus  conferri  posset,eratque  famosissimusinter 
omnes.  Die  vero  quadam  cum  exerceret  latrocinia 
cum  sociis  plus  quam  triginta,  rediens  in  semet- 
ipsum,  compunctusque  in  his  quae  perpetraverat 
sceleribus,relictis80ciisabiitadmonastcrium.Cum- 
que  pulsaret  monasterii  januam,  exiit  ostiarius,  et 
dixit  ei  :  Quid  vis  ?  Princeps  autem  latronum  ait  : 
Monachus  fieri  volo.  Ingressus  vero  ostiarius  nun- 
tiavit  abbati  de  illo.  Kgressus  ad  illum  al»bas, 
et  vidcns  quia  jam  sencx  csset,  dixit  ei  :  Non 
potcs  hic  mancre  ;  muUum  enim  laborem  toleranl 
fratres,  abstinenliaque  magna  est,  et  tu  cum  aliter 
assuetus  sis^distriotionem  monasteriiferrenonpraB- 


101 


DB  VITIS  PATRUM  LlBBR  X. 


m 


vales.  Rle  aQtem  orabai,  diceQS  :  Utiqae  faciam  om-  A 
Dia,tantummodo  suspice  me.Porroabbas  insenteii- 
tia  sua  porsistebat,  dicens  :  Noo  potea  ferre.  Tunc 
ait  iili  latronum  princeps  :  Ut  scias,  ego  sum  David 
princeps  latronurn,  et  idcirco  veni  huc,  ut  defleam 
peccata  mea.  Si  autem  me  suscipere  nolueris,  sub 
jurejurando  tibi  protestor  per  eum  qui  in  coBlobabi- 
tat,  quia  rursus  ad  priorem  statum  rcmeabo,  et  as- 
sumptis  mecum  sociis  mcis,  vos  omnes  interflciam, 
totumque  monasierium  evertam.llisauditis.abbas 
suscepit  eum  intramona8terium,tondensqueilIum 
tradidit  ei  reiigiosum  habitum.Cocpit  igiiur  io  spiri- 
tali  milltia  veterannsiiro  pugnare,etabstiLentiaeac 
obedieniiffifhumiliiatisque  stodiiscunctos  quierant 
in  monasterio  transcendere  (erant  autem  fcre  sep- 
tuaginta  monacbi),cuncios  sdifican8,omnibusque  n 
eiistens  forma  virtutis,  et  sanclitaiis  exempIum.Die 
vero  quadam  sedeote  illo  in  sua  ccllula,  missus  est 
ad  eum  aogelus  Dei,  dicens  :  David,  David,  remisit 
tibi  Deus  peccata  tua,  et  eris  ex  nunc  signa  faciens. 
Qui  respondens  dixit :  Gre<iere  non  possum  quod 
omnia  peccata  mea  illa  pluraquam  arena  maris  at- 
quegraviora,tambrevitemporemihiremiseritDeus. 
Cui  angelus  ait :  Si  sacerdoti  ZachariaB  (31)  non  cre- 
denti  mihi,cum  illi  fllium  pollicerer,  non  peperci, 
aed  ejus  vinxi  linguam^ducensillumnondcbcrcesse 
905  incredulum  his  quae  a  me  dicebantur,nec  tibi 
quidem  parciturus  sum  :  idcircoeris  amodo  non  lo- 
qucns.  DavidaulemprostrQtuphumiait:Gum  essem 
in  sfficulo,  nefaria  sceleri  faciens,  et  hnmanum  san- 
guinem  fundens,  loquebar  ;  modo  quando  servire 
Deovolo,  laudesque  illi  offerre,tunclinguam  meam,  ^ 
neloquar,  ligas?  Respondit  illi  angelus  :  Gum  im- 
plebis  psalmodiae  canonem,  loqueris,  prii^ter  cano- 
nem  vero  penitus  tacebis.  Quod  et  factum  est,  plu- 
riroaque  per  illum  DeusmiracuIaostenditPsallebat 
igiiar  psalmos,  nullum  vero  verbum  alium  omnino 
loqui  poierat.Qui  veronobia  ista  narravit,  seillum 
vidisse  asserebat,  et  Deum  gloriflcasse. 

GAPUT  GXLIV. 
Admoniliones  unius  ex  senibus  qui  erant  in  Cellis, 

DicebatquidamesenibusfratribusquierantinCer 
lis  :Non  appetamus  /Egypiiis  servire  voluptatibus, 
qu8B  Pbaraoni  pernicioso  tyrannoobnoxiosfaciunt. 

Dixit  iierum  :  Utinam  quantum  studii  circamala  t\ 
habent  homines,  tantum  baberent  circa  bona ; 
et  ingens  ad  spectacula  studium,  et  ad  vanas  tur- 
pesque  soleuinitates,  nec  non  avaritiam.  et  ina- 
neni  gloriam  atque  injuslitiam,  iransferreni  ad 
afToctum  pietatis.Nunquam  profecto  ignorassemus 
quanium  a  Deohonorati  sumus,  etcontrad«emones 
possumue. 

Dixiiiterum  senex:  Deomajus  nihil  est,  sedneque 
par,  neque  quod  non  muxime  iuferiussit.  Quidergo 
illis  fortiusacbealius,  quiDeumbabent  adjutorem? 

Dixititerum :  UbiquequidemDeusest,  piisautem 
et  in  spirituali  exercitio  sudantibus  propinquat;non 
his  qui  professione  sola  bonestanlur,  sed  his  qui 


illustrintur  operibus.  Ubi  vcro  Deus  est,  qais  in- 
sidiari  valet,  autnocere  poierit? 

Dixititerum  :  Homioumvirius  non  in  naturacon- 
8istil,hacenimvariabilise8t,sed  in  proposito  pieta- 
tis,  et  in  Dei  adjutorio.  Curemus  itaque  animam 
nostram,  fllii,  quemadmodum  ei  corpus  facimus. 

Rursusaitsenex  :  Goliigamus  anims  curationeSy 
hoc  ost  pietatem,  jusiitiam^humiiitaiem,subjectio- 
nem.  Maxin.us  enim  animarum  medicus  Christus 
Deus  noster  prope  est,  vultque  curare  nos.  Non 
ergo  negligamus,  neque  aspernemur. 

Ait  rursum  :  Docei  nos  Dominus  aobrios  ac  fruga- 
les  essc,  nos  autem  miseri  per  delicias  defluimus 
in  voluptates. 

Dixit  iierum  senex  :  Gommendemus  nos  ipsos 
Deo,  quemadmodum  ait  Paulus  {Rom.  vi),  quasi 
ex  morluis  viventes,  neque  pra^teritis  inlendentes, 
obliviscamur  anieriora ;  sed  seoundum  desiinaiio- 
nem  persequamur  ad  bravium  supernaB  Tocationis 
(Philip.  iii). 

lutcrrogalus  hic  sencx  a  frairequodam,quid  cau- 

Bm  cssci  cur  as&idue  judicaret  fratres,  rcspondit  : 

Quia  necdum  te  ipsum  cognovisii.Namqui  scipsum 

novit,  fratrum  vitia  non  aspicit. 

GAPUT  CXLV. 

Vifa  beati  Gentiadii  patriarchss  Constantincpolitani^ 
et  de  ejus  lectore  Charisio. 

Accessimus  in  ccBnobium  quod  dicitur  Salama, 
nono  ab  Alexandria  miiIiariodi8ians,invenimu8(]ue 
illic  duos  presbyieros  senes,quidixeruninobis,Con- 
slaniinopolitanaB  Ecclc^ioe  sc  esse  presbyteroB,nar- 
rabantque  nobis  de  bcatoGennadio  Gonslantinopo- 
lilano  pdtriarcha,  quod  fuerit  milissimus,  et  mun- 
dus  corpore,  muliumque  coutinens. 

Dicebant  ethoc  nobis  de  ipso,  quod  cum  molesta- 
retur  a  plurimis  de  quodum  clerico  nimis  delinquen- 
te,  Gharisio  numine,  accersivii  eum  pairiarcba,  ip- 
aumque  emendare  conatus  Cbt.Gum  vero  nihil  incre- 
pando  proflceret,  permisit  illum  paierna  el  eccle- 
siastica  censura  flagellari.Postquamvero  didicitin 
nullomelioremfleri,  nequcperverba,  nequo  per  fla- 
gelIa(vacabatenimhomicidiiset  magicispraestigiis), 
misso  quodam  apocrisiario  suo  jussit  ut  diceret 
sancio  martyriEleutherio(erat  enim  lector  in  ipsius 
oraiorioGharisius) :  Miles  tuus,  sancie  Dei  Eleuiheri» 
multumpeccatorest;  autemenda  illum,  auiexcide. 
Venitigiturapocrisiarius  io  oraiorium^siansquean- 
tealtare,  ac  intendens  ad  sepulcrum  martyris,  ex- 
tendensque  manum  suam  ait  mariyri  :  Pairiarcha 
Gennadius  signiflcai  vobis,  sancie  Christi  martyr 
Eleuiheri,  per  me  peccatorem,  quia  miles  tuus  mul- 
tum  peccat.  Aut  emenda  illum,  aut  pra^cide  eum'In 
crastinumveromortuusinveniusestscelerumopifex 
Gharisius,  et  omncs  obstupefacti  gloriflcaverunt 
Deum. 

CAPUT  CXLVI. 
Visio  Euloyii  patriarchx  Alcxandrini. 

Gum  essemus  in  eodom  cccnobio,  narravit  nobis 
abbas  Menas,  cocoobii  ipsius  Pater,de  sancto  papa 


193 


PRATUM  SPIBITUALB. 


194 


AlexandriQO Euloglo.dicens :  Nocte quadam cum sibi  A 
matutinam  laudem  celebraretinepiscopatusorato- 
riOtvlditpropesenssiBtereJulianumarchidiaconum. 
Quemulviditturbatusest,  cur  fuissetaususingredi, 
nibil  il!i  nnntians,  tacuit  tamen.  Et  cum  implesset 
psalmum,  proslravitsehumi.Fccitboc906  ipsum 
et  is  qui  in  specie  Juliani  archidiaconi  apparuerat. 
OeindocumoratioQeractasurrcxisselpatriarcha,iile 
nihilominusin  pavimentojacebat.  Conversusautem 
poQtifex  dicit  illi :  Quamdiu  qoq  surgis?  Ait :  Nisi 
mihi  ipsemaQumporrigaseterigasme,  surgereooQ 
possum.  TuQC  ezteQdit  maQum  suam  Eulogius,  ac 
teoeQS  erexit  illum,  coepitque  iterum  psallere.  Post 
paululum  autem  coQversus,  Qeminem  vidit.  Tum  igi- 
turimplessetmatutinaslaudeSyVocavitcubicularium 


CAPUT  CXLVIII. 


Visio  Tkeodori  episcopi  Danije  de  eodem  bealissimo 

Leone. 

Theodorus  sanrtissimus  ppiscopns  Darnae  civila- 
tis,qua;inLibvaest,  narravitnobis,dicens:Cum  es- 
8t'm  cubiculariussancti papnc Eulogii, vidiin somnis 
virumrevercndihabitu8,slfituri  proccrura.dicentem 
mihi :  Nunlia  meum  p;jpa3  Eulojrio  adventum.  Ad 
quem  ego :  Quis  cs,  domiue,  qui  jubes  ut  nuntiem  ? 
ReHpondoQs  ille  dixit  mihi  :  Ego  sum  Leo  Romanus 
pontifex.  Ingressus  igitur  ego  nuntiavi,  dicens :  San- 
ctissimusetbeatissimusfiapa  LeoRomanssedis  an- 
tistes  convenire  vos  vult.  Cum  hoc  audisset  papa 
Eulogius,  exsurgens  concituscucurrit  inoccursum 
ejus.  Salutantesque  8cinyicem,orationofacta,  rese- 


8uum,dixitqueilli:  CurnoQannuntiastimihi  archi-  ^  derunt.Tuncverodivinuseteximius  Leodixitsancto 


diaconlingressum;  sedita  QOQQUQtiatusintravilad 
me  bacQocte?at  illenequevidisse  sealiquem  neque 
ingressum  esseasseveravit.NoQcrediditpatriarcha, 
sed  ait :  Voca  mihi  huc  hucostiarium.Cui  venienti  ait: 
NonQeiQgres8usesthucJuliaQUsarchidiaccQus?llle 
vero  cum  jurameQtoarQrmabatillum  nequeingres- 
sum  nequeegressum  esse.  Tacuilquidcm  tiincpa- 
triarcha :  II  ane  autem  facto,a8cenditarchidiaconu8 
JuliaQUs,  ut  adoraret,  dixitque  illi  pontifex  :Quare 
noQserva8tiordiQem,arcbidiacoQe  Juliaoe,  sedabs- 
que  DUQtio  ascendisti  ad  me  nocte  ista?  Qui  ait : 
PerorationesdomiQl  mei,  Qeque  hucasceQdi,neque 
de  domo  descendi,  nisi  boraieta  taQtum.  lotellexit 
tuQC  magQus  Eulogius  Julianuin  se  vidisse  marty- 
rem,  hortaniem  se  ad  erectionem  templisui,  quod 


Bulogio  :  Scis  quare  huc  venerim  ad  vos  ?  Rcspondit 
ille :  Non.  Ait  ipsi :  Vsni  ut  vobis  gratias  agcrem, 
quia  riteet  magnifice  pro  epistolu  mca  respondistiSy 
quam  scripseram  ad  fratrem  mcum  Flavianum  Con- 
stantinopolitanum  patriarcham,  sensumquidem  et 
Bententiam  meam  aperieQtes.bsreticorum  autem  ora 
obstrueQtes.  Scito  autem,  fratcr,  quia  non  mihi  taa- 
tum  vestrum  divinumlaborem  studiumque  contu- 
listis,  sed  etiam  supremo  culmiui  apostolorum  Petro, 
etipsipraeomQibus  quica  Qobispraedicaturveritati, 
qu(B  est  Cbristus  Deus  Qoster.  letanon  semel  tan- 
tum,  sed  bis  terque  conspiciens,  trina  apparitione 
firmatusenarravisancto  papxEuIogio.  Quicumau- 
dis8et,Iacrymatusest,extendensqueiQC0BlummaQU8 
suas,  Deo  gratias  retulit  diceus:  Gratias  tibi  ago, 


, .  ,  .  ,  —  „  .  _  „,, 

ex  temporefermeresolutum  et  antiquatun),ruinam  ^  dominator  Christc  Deus  noster,  quiacum  indignus 


sui  minabatur;  magnaquecum  alacritateamantissi- 
mus  martyris  porrexit  manus,  ejusqueerexit  tem- 
plum,  a  fundamentisipsuminstaurans  etomnigeQO 
ornatQ  illustrans,  ut  sacro  martyri  conveniebat. 

CAPUT  CXLVII. 

Mirabilis  emendaiio  episiolse  beali  Leonis  Romani  pon- 
iificis  ad  Flavianum  scripUe. 

NarravitDobisethoc  abbasMenas  ejusdemccBno- 
bii  Pater,  audiase  se  eunidem  abbatem  Eulogium 
AlexaDdriDum  patriarcham  dicentcm :  Cum  pro- 
fectu8e88emGoDstaDtiDopoIim,fruitus  sum  contu- 
berniodomni  Gregorii  Romani  ar^hidiaconi,  summi 
etsingulariaviri^narravitque  mihidcsanctissimoac 


sim,veritatistuffi  prseconem  me  faceredignatuseSy 
et  perorationes  servorum  tuorum  Petri  ac  Leonis, 
parvam  etmodicam  aiacritatem  nostram,  tanquam 
duo  vidu»  minuta,  summaet  ineffabili  beDignitate 
tua  suscipere  dignatus  es. 

CAPUT  CXLIX. 

Siupenda  relatio  Amos  patriarchse  Jerosolymitani  de 
sancfissimo  Leone  poniifice  Romano. 

Cum  descendisset  abbas  Ammos  Jerosolymam,  et 
patriarcha  ordinatus  CFset,  907  vonorunt  omnes 
monasteriorum  eremi  abbates,  utadorarenteum,  in- 
ter  quosadfui  etegocum  abbatemeo.  Ccepitquepa- 
triarcha  dicere  patribus:  Orate  pro  me,  Patres; 


beatissimo  Leone(32)  Romanopontifice,  dicensha-      magnumenim  onuset  intolerabile  mihi  injunctum 


beri  scriptum  in  ecclesia  Romana,  quod  cum  acri- 
psiaeet  epistolam  ad  sanctum  Flavianum  CoDstanti- 
Dopolilanum  episcopum  contraimpiosEutycheDac 
Nestorium,  posuerit  eam  super  tumulum  principis 
apostolorum  Petri,  etorationibusacvigiliisetjeju- 
Diia  vacans,oraveritip8um8ummumapostoIum,di« 
cena :  Si  quid  ut  homo  vel  miaus  caute  posui,  vel 
etiam  omisi,  tu,  cui  a  domioo  Deo  Salvatore  nostro 
Jeau  Gbristo  et  sedes  hsec  et  eclesia  commissa  est, 
emenda.  Post  quadragiota  voro  dics  apparuit  ei  apo- 
stolos  oraoti,  et  dixit  ei :  Legi,  et  emaDdavi.  Su- 
meDsque  epistolam  de  8epulcrobeatiPetri,aperuit 
eam  et  inveQit  apostolica  mauu  emoDdatam. 


est,  sacerdotiique  dignitas  me  terret  immodice.  Petri 
enim  et  Pauli  et  similium  est  regere  rationales  ani- 
raas:  ego  autem  infelix  peccator  sum.  Plus  autem 
quamceetera  timeo  ordinalionum  sarcinam ;  nam  in- 
veni  scriptum  quia  beatissimus  et  squalis  angelia 
papa  Leo,  qui  Romanorum  Ecclesie  prsfuit,  per 
quadragintadiesperseveravitadsepulcrumapostoH 
Petri,vigiliis  etorationibusinsistens,  petensque  ab 
apostolo  ut  pro  se  apud  Deumintercederet,  ut dimit- 
lerentursibipeccataBua.Impletisquediebusquadra- 
ginta,  apparuit  ei  apostolus  Petrus,  dicens :  Oravi 
pro  te,  etdimissasuDttibi  omniapeccata  tua,  pr«- 
terquam  impositioDis  maDum:  boc  euim  solum 


195 


DR  VITIS  PATRUM  UBKB  X. 


196 


abs  te  requiretur^  sive  bene,  sive  fortassis aliter  id  X  coiiBideraioqQejudicio,elmagnalooganimit&tepro« 


egens. 

CAPUT  CL. 
Vila  ei  sancUtas  episcopi  civilatis  Rumelli. 

Narravit  nobis  abhas  Theodoretus  Horoarans,  di- 
cen8:E8tproculaRoraanaurbebreveoppidum,quod 
Rumellum  dicitur:  in  eo  oppidulo  episcopu»  erat 
magnae  virtutisetmerili.  Dieergoquadam  habitato- 
res  oppidiingressi  sunt  ad  beatissimum  Romanum 
antistitem  Agapeturo,  accusantes  episcopurosuum, 
ao  dicentes :  Quia  in  sanotlficato  vase  manducal. 
Pontifexautemsoloaudituperculsus,  roittitduosex 
clericis,  ut  vinctum  episcopum,  et  pedibas  iter  agen- 
tem  Romam  perducercnt ;  venientem  vero  continuo 


cedere. 

CAPUT  CLI. 

Relatio  abbatis  Joannis  Persx  de  beatissimo  Gregorio 
Romanx  urbis  episcopo. 

Perrexirous  ad  abbatem  Joannem  Persam^narra- 
vitquenobisdemagno  Gregorio  beatissimoRomaD» 
urbis  episcopo,  dicens  :  Cum  ivissem  Romam,  ut 
adorarem  ad  sepulcrum  sanctorum  apostoloram  Pe- 
tri  et  PhuH,  staremquedie  quadam  in  medio  civitatiB, 
audio  papam  Gregoriuroperlocumillum  transitu- 
rum ;  cogitavi  itaque  adorare  illum.  Gum  autem 
prope  me  esset  papa,  videretque  me  progredi  ut 
adorarem  iilum  (loquor  Deoteste,  fratres),  primus 
ipse  prostravit  se  huroi  coram  me,  neque  ante  sur- 


misitincarcerem.Cumergotretfdiesincarcere  egis-  g  rexit,  quam  me  primo  surrexisse  cerneret.  Et  cum 


set  episcopus,  venit  Uoroinicus  dies.  Et  cum  papa 
quiesceret,  iilucescente  Dominico  die  vidi  in  somnis 
quemdam  astantem  sibi,  ac  dicentem  :  Uac  die  Do- 
minica  neque  tu  offeras  ealutarem  hostiam,  neque 
alius  quispiam  episcoporum  qui  sunt  in  urbe  ista, 
nisi  solus  episcopus  quem  habes  carc<;re  inclusum  ; 
illum  enim  hodieofTerre  volo,  Expergefactus  autem 
papa,  et de  visionequam  viderat haBsitani, dicebat in 
seipso :  Talem  contra  illum  aocusationem  suscepi,  et 
ipse  habet  ofTerre?  Venit  igitur  ei  secundo  voi  in 
visione,  dicens  :  Dixi  tibi  ut  episcopus  qui  est  in  car- 
oere  solus  offerat.  Ambigenti  adbucterlio  apparuit 
illi  eailero  repetens.  Expergefactus  autem  pontifcx, 
misit  in  carcerem,  et  accersitoad  se  episcopo,  per- 
contabatureum,  dicens :  Quod   est  opus  tuum  ?  ^^    g./pi^jlg;.j,„^^3  ^;^.^,^^^ 


multahumilitatesalutansme^manusuatrianumis- 
mata  tradidil,  jubens  mihi  dare  quaecunque  erant 
necessaria.  Glorificavi  itaque  908  Deum,  quod  tan- 
tam  illi  contulerat  humilitatem,  et  misericordiamy 
et  charitatem  ad  omnes. 

CAPUT  CLU. 

Vita  tit  dicta  Mareelli  ScythiotXy  abbatis  monasterii 

Monidion, 

Accessimus  ad  abbatem  Marcellum  Scythiotamia 
monasteriura  Monidiun,voIensque  senior  prodesse 
nobis,  narravit,  dicens  :  Quando  eram  in  provincia 
roea  (eratautemexApamia},aurigaquidami]licerat, 
nominePhilererous.Quadamergodiecumsuperatus 
fuisset,siirrexerunt  qui  exparteejuserant,  claman- 


Episcopus  autem  illi  nihil  aliud  rcspondit,  nisi :  Pec- 
cator sum. Cum  vero episcopo  persuadere non  posset 
ut  aliud  diceret,  tnuc  aitad  eum  papa :  Hodie  tu 
offerre  debes.  Cum  ergo  sancto  altari  assisteret,et 
papapropeilluro  astaret,diaconis  altare  circumdan- 
tibus,CGepit  sancta  missarum  soleronia  episcopus.  Et 
cumcomplessetorationemoblationis,antequumcon- 
cluderet  ipsam,  ccspit  secundo,  ac  deinceps  tertio, 
et  quarto  dicerc  ipsam  sanctae  oblationis  orationem. 
Cunctis  vero oam  moram  moleste ferentibus,  dicit  ei 
pontifex  :  Quid  hoc  est,  quod  jam  quarto  hanc  ora- 
tioncm  dixisti,  nec  camconcludis?Tuncrespondit 
episcopus:  Ignoscemihi,  Patersancte;  quia  non  vidi 
juxta  consuetudinem  sancti  Spiritus  descensum, 
idcirco  non  terminavi  orationem.  Sed,  sancte  mi  do- 


Cum  itaque  venissem  postroodum  in  Scythim,  si 
quando  me  pulsaret  cogitatio  mea,  ut  recederem  in 
civitatem,  aut  villam,  continuo  dicebam  in  meipso: 
Marcelle,  Philcremus  coronam  in  civitate  non  acci- 
pit.  Bt  Cbrisli  gratiu  ista  cogitatio  fecit  ut  de  Scythi 
non  egrederer  per  unnos  triginta  quinqne,  doneo 
venientes  barbari  apprehenderunt  me,  el  vendide- 
runt  Pentapoli,  Scythimque  desolaverunt. 

Idem  abbas  Marcellus  quasi  de  alio  sene  morante 
in  Scythi  (ipse  autero  crat)  narravit  dicens  quod 
noctequadam  surrexeritutpsalmosexroorecaneret. 
Curoque  psallere  ccepisset,  audivit  vocem  buccin» 
quasibellicumclangentis,  turbatusqnesenei  cogita- 
bat,  dicens:  Unde  hoc  inlocovoxbuccinseperstre- 
pit  ?  mililes  hic  non  sunt,  bellum  binc  abest.  Et  cum 


mine,  diaconum  illum  prope  me  assistentem,  qui  D  j^^^  ^^^^^  volveret,  daemon  prope  illum  veniena 


flabellum  (33)  tenet,  ab  altari  remove ;  ego  enim  illi 
dicere  non  audeo.  Tunc  jussu  divi  Agapeti  recessit 
diaconus,  etcontinuo  vidit  episcopusetpapasancti 
Spiritusadventum.  Sed  etvelum,  quod  altari  super- 
impositum  erat,  ultro  sublatume8t,texitquepapam 
ctepiscopum  etdiaconosomnesquisanctoaltarias- 
tabant,  quasi  per  tres  boras. 

Tuncvenerandus  AgapetQ8,agnitasanclitateep]8- 
copiexperspectomiraculo,  quamque  falsamcalum- 
niam  perpessus  esset  cognoscens,  quod  illum  ita 
vexaverat  tristis  efTectus,  s  tatuit  non  jam  ampli  us  per 
Bubreptionem  quidpiam  agere,  sed  cum  maturo 


dixit  ei  :  Utique  bellum  est.  Si  ergo  oppugnari 
ac  repugnare  non  vis,  vade,  dormi,  et  non  oppu- 
gnaberis. 

Dixit  iterum  senex  :Creditemihi,  filioli,  nihil  ila 
perturbat,  et  concitat,  et  irritat,  et  vulnerat,  et 
perdit,  atque  contristat,  et  contra  nos  commovet 
daemones,  ipsumque  perditionis  auctorem  Satanam, 
sicut  perpetua  psalmoruro  meditatio.  Nam  omni» 
qnidemdivinaScripturautilisnobisestcontriBtatque 
non  roediocriterd(Bmones,  non  tamen  itasicut  psal- 
terium.  Sicut  enimin  piebesiunaparBlaudetimpe- 
ratorem,  alia  pars  ob  id  non  contristatur,  neque 


107 


PBATUM  BPJEITUALB. 


198 


movetur  coatra  laudaates ;  cum  vero  ad  injurias  et  A     ^^^^  iterum  senez  :  Fugiamus  matrem  omnium 
contumelias  non  ]audantium  conversi  fuerinl,tunc      malorum  avaritiam  (/  Tim.  vi). 


adversus  eo3  excilantur ;  ita  et  daemones  non  ita 
commoventurnequecontristanturinaliisScripturis, 
quemadmodum  in  psalmis.Namcum  psalmos  medi- 
tamur,  partim  quidem  nobis  ipsis  Oeum  laudando 
oramus,  partim  vero  maledictisinsequimurdffimo- 
nes. Utcum dicimus :  Miserere  mei, Deus, secundum 
magnam  misericordiam  tuam,  et  secuodum  multitu- 
dinemmiserationumtuarumdeleiniquitatem  meam 
[l^saL  l).  £t  iteru  m :  Ne  projicias  me  a  facie  tua,et  spi- 
ritum  sanctum  tuumne  auferasame  (Ibid.),  Et :  Ne 
projicias  me  in  tempore  seoectutis, cum  defecerit 
Tirtusmea,  ne  derelinquas  me(P5a/.  Lxz),nobisipsis 
oramus.  Tunc  vero  persequimur  dffimones,  cum  di- 


CAPUT  CLIII. 

Responsio  Monachi  momsierii  Raylliu  ad  Iratrem 

sxcularem, 

909  Duo  fratres  saeculares  erant  Constantinopoli, 
multum  religiosi,  multumque  jejunantes.  Unus  igi* 
tur  ex  bis  veniens  in  Raytbu,  saeculo  abrenuntiavit, 
etfactusest  moaachus.Postaliquantulum  verotem- 
poris  venit  et  sscularis  frater  ejus  in  Raytbu,  ut  vi- 
deret  fratrem  suum  monacbum.  Cum  ergo  morare- 
tur  apud  eum,  vidit  sscularis  fratremsuum  mona- 
chum  S6  reficientem  nona  hora,  scandalizatusque 
dizit  iili  :  Frater  cum  esses  saecularis,  nunquam 
anle  solis  occasum  sumebas  cibum.Tunc  ait  ilii  mo- 


ctmoB  {PsaL  lxvii)  :  Exsurgat  Deus,  et  dissipentur  n  nacbus  :  Profecto,  frater,  quando  eram  in  saeculo, 

.•.*•  >(>*■  «J  ■  *.•  ^^  ■•!_■.  • l_        *        .     _    I 


inimici  ejus,et  fugiant  qui  oderunt  eum  a  facie  ejus. 
Htrursus:  Vidi  impiumsuperezaltatum  et  elevatum 
sicut  cedros  Libani ;  et  transivi,  et  ecce  non  erat : 
quesivi  eum,  et  non  est  invenlus  locus  ejus  (PsaL 
zxzvi).  Et  illud  :  Giadius  eorum  intret  in  corda  ipso- 
rom  {Ibid,),  Et  iterum  :  Lacum  aperuit,  ct  elTodit 
eam,  et  incidit  in  foveam  quam  fecit.  Convertatur 
dolor  ejus  in  caput  ejus,  et  in  verticem  ipsius  ini- 
quitas  ejus  descendet  [PsaL  vii). 

Dizit  iterum  senez  :  Credite  mihi,  fiiii,  dicenti. 
Quemadmodum  magna  laus  et  magna  gioria  et  re- 
gnum  est  abrenuntianti  ssculo.et  monasticum  arri- 
pienti  institutum,  quia  pretiosiora  sunt  inteliec- 
tnalia  quam  sensibilia^itamagna  confusioetigno- 


aures  meae  nutriebant  me ;  vanaenim  hominum  glo- 
riaetlaus  non  mediocritermereGciebantJejuniique 
laborem  leviorem  reddebant. 

CAPUT  CLIV. 
Yita  Theodori  sxcularis,  hominis  Dei, 

Dicebat  abbas  Jordanes  solitarius  :  Tres  simul 
anacboretae  perrezimusadabbatemNicolaumintor- 
rentem  Beta8imum(intersanctum  enim  Eipidiumet 
raonasteriumquoddiciturPeregrinoruminspelunca 
morabatur}invenimusquecumillosscularemquem« 
dam.Luquentibusautemnobisdeanimaesalute^dizit 
abbasNicolaussreculari:Dicnobisettualiquid.Re8- 
pondit  saecularis,  et  ait  :  Quid  vobis  prodesse  pos- 
sum?  Utinamvel  mihi  ipsi  prodesse  valerem.Dizit 


minia  est  monacho  quirelinquit  monasticumhabi.  ^  eisenez:  Prorsusaiiquiddicturuses.Tuncailsaecu- 
tum,  etiamsi  efficiatur  imperator.  laris:  Habeo  viginti  duosannos,  exquo  praeterquam 


Dizit  iterum  :  Homo  similitudo  Dei  fuit  ab  ini- 
tio,  factus  est  autem  similitudo  besti»  postquam 
a  Deo  ezcidit  {Gen.  i). 

Rarsus  ait  :  Etiam  natura  ezcitat  concupiscen- 
tias,  fratres,  sed  jugis  et  inlenta  abstinentia  has 
etiam  ezstinguit. 

Dizit  iterum  senez :  Agnosce  ezperimento  bonam 
vitam,  neque  jam  ut  invalidus  timeas. 

Ait  rursus  :  Noli  mirari,  si  homo  cum  sis^angelus 
fieri  possis.  Proposita  enim  tibi  est  par  angelis  glo- 
ria,eamqueagonotheta  noster  certantibus  spondet. 

Dizit  iterum  senez :  Nihil  ita  Deo  monachos  fami- 
liarea  efficit,  ut  pulchra  et  honestaet  Deo  gratis- 
sima  castitas,  quse  sicut  sanctua  et  divinus  Spiri- 
tuB  attestatur  per  beatum  Paulum,  honcstatem  et  D 
perseverantiam  jugiter  vacandi  Domino  sine  dis- 
tractione  prestat  (i  Cor.  vii). 

Dizit  iteram  :  Filii,dimittamus  nuptias  procrea- 
tionemque  liberorum  his  qui  terrena  respiciunt,  et 
presentia  desiderant,  nec  futura  meditantur,atque 
adsternorumbonorumacquisitionemnonattendunt 
et  a  iemporalibus  et  momentaneis  eripi  nequeunt. 
Dizit  iterum :  Festinemusa  carnali  vita  migrare,  si- 
cuticarnalia  Israel  ab  jBgyptia  servitute  {Exod.xiy). 

Ait  rorsus  :  Praeclara  et  dulcia  Dei  munera  ha* 
bemoa  proposita,  fratres,  pro  ssculari  molesta  vo- 
laptata. 


Sabbato  et  Dominico  die  nunquam  me  sol  comeden- 
tem  fidit.  Erat  autem  merceoarius  in  villa  divitid 
bominis,  iniqui  et  avari,cum  quo  mansi  annis  qain- 
decim,die  noctuque  operans,neque  mercedem  mihi 
reddere  volebat,  sed  per  annos  singulos  affligebat 
non  mediocriter.  Itaque  dizi  in  meipso  :  Theodore, 
si  toleraveris  hunc  virum,  pro  mercede,  quam  tibi 
debet,cGBlorum  regnum  tibi  praeparabit.  Servavi  au- 
temetcorpus  meum  mundumamuliereusqueinho- 
diernum  diem.Hflec  nos  cum  audivis8emus,magni- 
fice  sedificati  sumus. 

CAPUT  GLV. 

Relatio  abbatis  Jordanis  de  tribus  Saracenis  qui  se 
invicem  interfecerunt. 

Dicebal  ethoc  nobis  de  abbate  Nicolao  abbas  Jor- 
danes :  Narrabat,  inquit,senez,quiaimperante  fide- 
lissimoimperatore  Mauritio.quando  NamanesSara- 
cenorum  nationis  dux  praedam  egit,cum  circuirem 
ego  prope  Arnonem  et  Aidonem,  aspicio  Saracenos 
tres,  habentessecum  unum  adolescentemvaldefor- 
mo8um,annorum  fermeviginti,vinctum  atque capti- 
Tum.  Ut  ergo  vidit  me  adolescens,  fiere  ccepit,  et 
orare,  ut  ab  eis  illum  acciperem.  Ego  autem  Sarace- 
nos  rogare  coepi,  ut  dimitteront  eum.Unus  autem  il- 
lorum  Grsco  sermone  reepondit,  et  ait :  Non  dimit- 
timuB  eum.  Et  ego  rursum  illis  dixi :  Accipite  me,et 
hanc  dimittite,  quia  fatigationem  non  sustinet.Ait 


199 


DB  VITIS  PATRUU  UBEB  X. 


200 


mihi  etipse  rorBus:  Non  dimittitnus  eum.  Dixi  eis  X  tis,  sexto  ferme  lapide  ab  eis  distans,  circa  mariB 


tertio  :  Vel  pretium  pro  illo  non  accipitis?  Date  mihi 
illum,  et  quidquid  pelieritis,  ego  afTeram  vobis. 
Respondit:  Non  possumus  tibi  dare  illum,8acerdoti 
enim  nostro  promi8imu8,quia  si  quid  pulcbrum  ce- 
perimus,  offeremusillud  ei,  ulipsum  insacrificium 
offeral.  Sed  vade  jam  :  nsm  si  moram  feceris,  caput 
tuum  interram  pmjiciam.Tuncprostratusegohumi 
dixi  :  Salvator  noster  Ghriste  Deus,  salvura  fac  ser- 
vum  tuum.  Et  continuo  Ires  Saraceni  daemonio  re- 
pletievaginatisgladiisseinvicemconciderunt.Assu- 
roensque  ego  adolescentem  in  speluncam  meam, 
refovi  illum,  et  jam  nduit  recedore  a  me  ;  sed  re* 
nuntians  8aBCulo,cum  septem  annos  in  habitu  mo- 
nastico  imple3set,requievil.  Erat  autem  genereTy- 

rius. 

CAPUT  CLVI. 
Responsio  eujusdam  Senis  ad  duos  pkilosophos, 
Duo  philosopbi  venorant  aliquando  ad  senem,  ct 
orabant  eum  ut  eis  verbum  aedificationis  diceret.Se- 
nexverotacebat.Rursum  pbilosopbi  dixerunt:Nihil 
respondes  nobia,  Pater  ?  Tunc  senex  dixiteis  :  Quod 
atudiosi  quidem  sitiseloquentiae,8cio  ;  quodautem 
non  veri  sitis  philosopbi,  affirmo.  Quandiu  enim  lo- 
qui  discitis,  quasi  loqui  nesciatis  ?  Sit  ergo  philoso- 
phiae  vestrae  opussemper  meditari  mortem,8ilentio- 
que  et  quieti  vos  assuefacite. 

CAPUT  CLVir. 

Belatio  duorum  manachorum  nonaslerii  Suhevorum 
Syrorum  de  cane,  qui  fratri  viam  ostendit. 

PerreximuscgoetsophistaSophroniusinmonasle- 

riuffl   Caiamcnis  juxta  sanclum  Jordanem,  ad  ab- 

batem  Alexandrum,  invenirnusque  apud  eum  duos 

monachosmonastcriiSubcvorumSyrorum.Narrave- 

runt  autem  nobis,  dicentes  :  Ante  hos  decem  [dies 

venit  quidam  peregrinorum  susceptor  eleemosynas 

erogans,et  veniens  in  S']biba  Besorum,  dediteulo- 

giam.Rogavitigiturabbatcmmonasterii,dicens:  Fac 

cbaritatem,et  mitte  in  proximum  monasterium  Sy- 

rorum,  ut  accipiantSlOet  ipsivenienteseulogiam, 

et  nuntient  monasterio  Charembeutveniant  et  ipsi. 

Tnnc  abbas  misit  frdtrrm  ad  abbatem  Subevorum 

Syrorum.  Profectus  itaque  frater,  dixit  ei :  Veni  us- 

que  iid  muuasterlum  Besorum,  nuntia  vero  et  mo- 

naslerio  Cbarembe,  ut  veniant  et  ipsi.^Respondit  se- 

nex  :  Frater,  ignosce,  quia  nullum  habeo  quem  mit- 


labium  :  proinde  habent  anachoretae  et  illic  mini- 
strum.  Quacunque  ergo  hora  voluntad  hortum  pro 
oIeribusmilte:e,sternuntasiiium,etdicuntei:Vade 
in  hortum  ad  ministrum,  et  affer  nobis  olera.  Qui 
roox  ad  bortulanum  solus  vadit,  stansque  ante  ja- 
nuam,capitepulsat.  Statim  igituregressusbortula- 
nu8  ipsum  oleribus  onerat,onu8tumque  dimittit.Vi- 
dcrcque  est  asinum  quotidie  solum  ascendentem,et 
de9cendentem,etmini8trantem  senibus  tantum,alii 
vero  nulli  obsequentcm. 

CAPUT  CLIX. 

Vita  abbatis  Sofjhronii  solitarii,  et  admoniiiones 
Menae  ducis  casnobii  Severiaui, 

Dicebat  abbas  Menas  antistes  ccenobii  abbalis  Se- 
g  veriani  de  abbate  Sophronio  solitario,  quod  circa 
mare  Mortuum  moratus  sit  nudus  per  annos  ferme 
septuagiuta,  hcrbas  in  cibum  sumens. 

Et  hoc  rursus  de  illo  dicebat,  audisse  se  narran- 
tc-m  sencm,  etdicentem  :  Oravi  Domioum  ne  dsmo- 
nesspelunca}  meae  propinquarent.  Aspiciebam  vero 
da^mones  venientes,  stantcsque  a  longe  tribus  fere 
sUdiis.  neque  ulterius  appropinquare  valentes. 

Idem  abbas  Menas  dicebat  OGenobii  fratribus  : 
Fugiamus,  filii,  ssecularium  colloquia;  8r>lent  enim 
nocere  junioribus  monacbis. 

Dicebat  iterum  senex  :  Omnis  aetas  pocnitentiam 
agere  debet,  jnvenes  simulac  senes,  ut  eeterna  vita 
frui  cum  gloriactlaudemereamur^juvenesquidem, 
quia  in  flore  wtatis,  cum  fervet  concupiscentia,  cer- 
vicem  siiam  subjugum  pudicitias  miserunt ;  eenes 
vero,  quia  inolitam  sibi  ex  multis  temporibus  malo- 
rum  anticipationem  transferre  ad  meliora  potuerunt. 

CAPUT  CLX. 

Quomodo  dcVmon  apparuerit  cuidam  seni  in  forma 

pueri  nigerrimi. 

NHrrnvit  nobis  abbas  Paulu8,antistes  coenobii  ab- 

batis  Theognostis,quia  dixerit  senex  quidam  :Cum 

die  quadam  sederem  in  cellula  mea,  operarerqae 

manibusmeis(toxebanriautemcanistrum,etp8almo9 

repetebam),  ecce  per  fenestram  ingressusestquasi 

puer  iflthiops,  et  stans  coram  me,  paltare  coepitp 

psallentique  mihi  dixit :  Senex,  nonne  bene  saKo? 

Eho  aute^n  nibil  respondi.  Rursus  ait  mihi  :Non  tibi 

pljcct  haec  sailatio  mea?  Nihil  autem  respondenti 

mihi  ait  :  Ecce  putas  te,  male  senex,  magnum  ali- 


tam,  sed  fac  perfectam  charitatem,  ct  pergcns  ipse,  D  quid  agere.  Dico  tibi,  quia  et  in  sexagesimo  quinto, 


nuntiaeis.Aitautem  frater:  Nunquam  illucperrexi, 
nec  viam  scio.  Tunc  ait  sencx  catulo  suo  :  Vade  cum 
fratre  isto  usqueadmona8tcriumCharombe,ut  nun- 
tiet  eis  quod  vult.  Abiit  ergo  canis  cum  fratre,  do- 
nec  statuit  illum  juxta  monasteriijanuam.  Ostende- 
rui.t  autcm  nobis  et  canem  ipsum,  qui  ista  narra- 
verunt ;  habebant  enim  iilum  secum. 

CAPUT  CLVIII. 

De  asino  qui  monasterio  nuncupato  Marpesinserviebat, 

Mons  est  circa  mare  Mortuum,  qui  Mardes  voca- 

tur,  cxcelsus  valde.  In  eo  monte  anachoretie  com- 

morantur :  estautem  illis  et  hortus  ad  ra  iicem  mon- 


et  in  sexagesimo  sexto  et  in  eexagesimo  septimo 
psalmo  errasti  Tuncsurgens  rgo  coram  Deo  ado- 
ravi  prosternens  me,  et  ille  evanuit. 

CAPUT  CLXI. 

Vita  abbalis  Isaac  Thebxiy  et  quomodo  etiam  ei 
opparuit  dxmon  in  Hgura  adolescentis* 

Lycos  Thebaidis  civilas  est :  ab  hac  mons  quidam 
8exmillibu8pa68uumdistat,habitantqueineomooa- 
chialii  quidem  io  speluncis,  aliiautemincellis.Pro- 
fecti  ergo  nos  illuc,  convenimus  abbalem  Isaac, 
Thebseumgenere;  narravitquenobissenior,  dicens : 
Anle  annos  quinquaginladuos  cum  operarer  oono- 


201 


PRATUM  8PIRITUALB. 


20 


pionein(34,)in  laborando  erravi,affligebarque,quia  A  ^^t  leo  ?  Et  ait  mibi:  Male.  Etdizi  ad  eum.  Quare? 


errorem  nec  reperire  nec  emendare  valebam.  To- 
tum  ergo  diem  con8ump8i,me  frustra  concidens,  et 
quid  agerem  ignorabam.  Et  cum  fere  desperarem, 
ecce  per  feoestram  ingreesue  adolescens  ait  mihi : 
Errasti :  eed  da  mihi  opus  ut  illud  corrigam.  Aio  au- 
tem  ad  illum  :  Vade  hincabsit  hoo  a  me.  Respondit 
mihi  et  ipse  :  Gerte  damnum  tibi  est,  si  male  opus 
facias.  Tonc  dixi  ei :  Noli  de  hoc  ipse  curam  gerere, 
Ait  ad  me  denuo :  Misereor  tui,  quia  laborem  tuum 
perdis.  Et  respondi  illi :  Male  huc  venisti,  et  tu,  et 
qoi  te  adduzeront.  Dixit  autem  mihi :  Yere  tu  me 
huc  adduxisti,  et  meus  es.  Aio  ad  illum  ego  :  Gur 
hoo?  Respondit  ille  mihi :  Quia  tree  dies  Dominicos 
egisti  commuoicans,  et  inimicus  es  vinici  tui.  Dixi 


Respondit :  PraBterita  die  venit  huc,  ut  dareqn  illi 
manducare,  videns  vero  ejus  mentum  sanguinein- 
fectum,  dixi  illi :  Quid  est^Ioobediens  fuisli  mihi, 
et  carnes  manducasti.  Benedictus  Dominus,  non 
jam  tribuo  tibi  ut  comedas  cibum  Patrum  carniuin 
devorator ;  recede.  Ille  vero  discedere  nolebat.Tuno 
accepto  funiculo,  triplicans  illum,  tres  illi  plagaa 
cum  eo  dedi,  et  recessit. 

CAPUT  CLXIV. 

Hespomio  abbalis  Victoris  solilariiad  monachumpu' 

sillanimem, 
Frater  venit  ad  abbatem  Victorem  solitarium  in 
monasterium  Klusae,  el  dixit  ei :  Quid  faoiam,Pater, 
quia  dominatur  mihi  passio  pusillanimitatis?  Res- 


autem  illi :  Mentiris.  Tunc  ipse  mihi :  Non  mcntior;  d  P^^^*^  ««"^^  '  ^°'*^"^  *°*°^«^  est.  Sicul  enim  capti 


nam  propterienticulum  iratuses  illi.  Et  ego  suro, 

qui  praesuro  irsB  et  memorise  injuriarum.  Es  amodo 

ineuB.911  lUis  egoauditis^moxegressuscellulam^ 

abii  ad  fratrem,et  prostratus  ab  illoveniam  pelii, 

reconciliatique  sumus.  Revereusautem  inveni  illum 

deatraxisae  et  copionem,  et  stoream   in  qua  pro- 

stratQS  eram,quod  charitati  nostre  invideret. 

CAPUT  GLXII. 

Retponsio  abbatis  Theodori  PenlapoUni  super  tolu- 

tione  abstinentise  vini. 

Quintc  decimo  ab  Alexendria  milliario  monaste- 

rium  est,  quod  vocatur  Calamon,  inter  Octavum  de- 

cimum  et  Maphora.  In  hoc  vidimus  abbatem  Theo- 

dorura  Pentapolitanum  (erat  autem  nobiscum  So- 

phista  Sophronius)  et  interrogavimus  eum  :  Bonum 


[an  non  SBgri  ?]  oculis  quando  magis  patiuntur,  plus 
sibi  videntur  lumon  intueri,  qui  vero  sanos  babet 
oculos,  modicum  ;  ita  et  pusillanimes  et  modica 
tentatione  cito  perturbantur,etmagnam  illam  esse 
existimanl ;  qui  vero  anima  sani  sunt,  magis  in 
tentationibus  gaudeot. 

CAPUT  CLXV. 
Vita  tatronis  nuncupati  Cyriaci. 
Narravit  quidam  vir  fidelis  de  latrone  quodam, 
Cyriaco  nomine,  qui  latrocinia  exercebat  circa 
Emaus,  quae  est  Nicopolis,  qui  adeo  truculentus  et 
immanis  fuil,  utlupusvocaretur.  Dic  secum  habuift 
alios  latrocinii  socios,  non  solum  ChristianoSy  ve- 
rum  et  Judaeos  et  Samaritamos.  Quadam  ergo  die 
profecti  suntquidam  ex  agro  Nicopoleos  in  sanctam 


eat,  Pater,  quoties  vel  ipsi  ad  aliquem  pergimus,  vel  ^  ciyitatem  magnahebdomada,  ut  per  baplismumillu- 


si  quis  venit  ad  nos,  vini  abstinentiam  solvere?  Re- 
spondit  nobis  sei^ior,  et  ait:  Non.  Aio  autcm  ad 
eum  :  £t  quomodo  antiqui  Patres  solvebant?  Re- 
spondit  senex :  Antiqui  Patres,ut  magni  et  potentes, 
et  solvere  poterant,  et  iterum  ligare  ;  nostra  vero 
generatio,  filii,  solvere  ac  ligare  non  sufOcit :  nam 
ai  solvamus  ritum  abstinenti»  nostree,  non  amplius 
vit»  nostre  religiosaB  austeritatem  retinemus. 

CAPUT  CLXIII. 

Vita  abbatii  Pauli  Heltadici, 

Dicebat  abbas  Alexandcr,  monasterii  Galamoois, 

quod  est  prope  Jordanem,  Paler:  Die  quadam  cum 

essem  apud  abbatem  Paulum  Helladicum  in  spcIsBo 


minarent  filios  suos.  Quod  cum  fecissont,  et  rever- 
terenturinagrum  suum,utc6lebrarentsanctum  Re- 
surrectionis  diem,  occurrerunt  illis  latrones,  prin* 
cipe  suo  absente  :  et  viri  quidem  fuga  evaserunt ; 
mulieres  autem,  projectis  nuper  baptizatis  filiis, 
tenuerunt  Uebrasi  et  Samaritani,  ethabuerunt  eas. 
Fugientibus  igitur  viris  obvius  fuitiatronum  prin- 
ceps,  et  ait  illis:  Cur  fugitis?  Illi  autem  dixerunt, 
quid  sibi  contigisset.  Sumens  ergo  illos  venit  ad  so- 
cios  suos,  invenionsque  infantes  in  humum  projec- 
tos,  cum  sciscitatus  esset  quinam  hoc  fecisBent,8ce- 
leris  decollavitauctores,  reddensquevirisfiIios(nam 
uxores,  quia  inquinatse  fuerant,  recipere  passi  non 
sunt)  salvavit  eos  latronum  princeps,  et  reduxit  us- 


ipaius,  ecce  quidam  veniens  pulsavit,  egressusque  ^  ^  ^    ,        ,. 

Jl»:^«  «.^«.«.lU  ^i  «*  .v««f«..^r»o  r>««««,  «♦  «•-     •  r     D  Q"6  ad  agrum  suum.Post  modicum  vero  tempons 

senior  aperuit  ei,  et  proierens  panem  et  cicer  mfu-      T.^*..»  «^ri-»-^ : ^^:*„.  ^  •       _    _   j 

8um,  posuit  ante  illum,  et  manducabat.  Ego  autem 


patabam  quia  peregrinus  esset,  et  aspiciens  per  fe- 
nestram,  vidi  quia  leo  erat.  Dixi  itaque  seni  :  Cur^ 
Pater,  praebes  illi  manducare,  dic  mihi  causamf 
Quiait  mihi :  Quia  illum  monui  ut  ncminem  Isderet, 
oeque  hominem,  neque  jumentum,  dicens :  Veni 
quotidie,  et  dabo  tibi  cibum  tuum.  Et  ecce  jam  sep- 
timus  hio  mensis  est,  ex  qoo  bis  quotidie  advenit,  et 
do  illi  manducare. 

Rursum  post  paucos  dies  perrexi  ad  eum,  volens, 
ab  illo  emere  vas  vinarium,  id  quippe  erat  senis 
opu8,  et  dixi  ei :  Qoid  est,  Pater  ?  quomodo  se  ha- 

Patiol.  LXXIY. 


tentus  est  latronum  princeps,  egitque  in  carcere  de- 
cem  annos,  nullusque  principum  illum  occidit,  ad 
postremum  vero  etiam  absolutus  est.  Dicebat  ergo 
semper  :  quia  propter  infanles  illos  amaram  eCTugi 
mortem.Aspiciebantenimillosfrequenterinsommis 
dicontes  mihi :  Noii  limere,nos  pro  te  satisfacimus, 
Locuti  autcm  postea  cum  illo  sumus  ego  et  abbas 
Joannes  presbyter  monasterii  Bunuchorum,eth(BO 
eamdem  nobis  ipse  narravit,  gloriOcans  Deum. 

CAPUT  CLXVI. 

Vita  latronis  monachi  efjecti  et   postea  in  sasculari 

habitu  decottati. 
01  %  Dicebat  abbas  Sabbatius :  Gum  sederem  in 

7 


203 


DB  VrriS  PATRUM  UBBR  X. 


204 


monasterio  abbatis  FirmiQl,  venit  latro  quidam  ad  A. 
abbatem  Zozimum  Cilicem,  el  rogabat  aenem  di- 
oens  :  Fac  cbaritatem,  per  Deum  te  precor,  quia 
multiehomicidiisobnoxiussum.Facmemonachum, 
ut  jam  tandem  desistara  a  sceleribue  meis.  Senex 
vero  exhortane  illum,  fecit  monachum,  et  sanctum 
ei  babitum  dedit.  Post  modicum  vero  temporis  dixit 
ad  illum  eenior :  Crede  mibi,  fili,  non  potes  hic  ha- 
bitare ;  nam  si  audierit  prmceps,  tenebit  te ;  siraili- 
ter  autem  et  adversariitui  necabunt  te.Sed  audi  me, 
et  ducam  te  in  coBnobium  abbatis  Dorolhei  prope 
Gazam  et  Majunam.  Illucigilur  ivit.  Ubi  cum  mora- 
tu8  esseannis  novem,didici8setque  psalterium,  et 
cunctam  monasticam  observationera,rediitrursu8in 
Firmini  monasterium,  ad  senem.et  ait  illi :  Fac  rai- 
sericordiam  mecum,  Pater,  et  da  raihi  vestimenta 
mea  saecularia,  et  recipe  monastica.  Senior  autem 
tristis  effectus  ait  illi :  Cur,fili?Qui  respondensail: 
Ecce  novem  (ut  nosli,  Pater)  annos  egi  in  ccBnobio, 
et  quantum  potui  jejunavi,  et  continenter  vixi,  et 
cum  omni  quiete,  et  timore  Dei  fui  in  subjectione,  et 
scio  quia  illius  infinita  bonitas  multa  peccata  raea 
remisit  mihi ;  verumtamen  aspicio  saepius  puerulum 
a8tantem,etdicentem  mibi:Curmeoccidi8ti?Hunc 
autem  aspicio  in  somnis,  et  in  ecclesia,  et  cum  ad 
communionem  pergo,  et  in  refectorio  haec  eadem 
nibil  dicentem  ;  et  vel  una  hora  non  sinit  me  quie- 
Bcere.Ideo  itaque,  Pater,  abire  volo,  ut  pro  puerulo 
moriar.  Frustra  enim,  etsine  ulla  causa  occidi  pue- 
rulum  ipsum.  Sumptis  ergo  vestimentis  suis,  exiit. 
Etcum  sic  indutus  pergeret  Diospolim,  tentus  est 
et  sequenti  die  decollatus. 


CAPUT  CLXVII. 
Vita  et  mors  abbatis  Paemenis  solUarii, 

Dicebit  abbas  Agathonicus,  antistes  coBnobii  oas- 
telli  sancti  Patris  noslri  SaboB :  Descendi  die  quadam 
in  Ruba,ut  pergerem  ad  abbatem  PoBmenem  solita- 
riura.Cum  ergo  reperissemeum,etdixi8semillico- 
gilationesmeas^serodimisitmeinunamspeluncam; 
eratautemhiem8;fuitquenocteillafrigusmaxiraum, 
ac  nimia  vi  algoris  obrigi.  Veniens  ergo  ad  me  ma- 
ne  senior,  ait  mihi :  Quid  est,  fili  ?  Aio  ad  illum  : 
Ignosce  mibi,  Pater,  duram  pertuli  noctem  ex  fri- 
gore.  Dixitautem  mihi:Ego,fili,frigusnullum  sen- 
si.  Miratus  sura  valdehoc  audiens,erat  quippenu- 


CAPUT  CLXVIII. 
Dicta  abbatis  Alexandri  senis, 
Dicebat  abbas  Alexander  senex  fratribus  :  Patres 
nostri  deserta  et  tribulationes   persequebatur,  noa 
autem  civitates  et  requiem  sequimur. 

Dixit  iterum  senex :  Sub  Patribus  nostris  virtates 
istsB  vlgebant,  nuditas  et  humilitas ;  in  nobis  autem 
avaritia  et  superbia  regnat. 

Ait  rursus:  Patres  nostri  nunquam  facies  suas  la- 
vabant ;  nos  autem  lavacra  publica  balneaqne  fre- 
quentamus. 

pixit  iterum  senex :  Heu  mihi,  tilii,quia  conver- 
salionem  vere  angelicara  destruximus.  Ait  autem  ad 
illum  abbas  Vincentius  discipulus  ejus :  Infirmi  pro- 
fecto  sumus,  Pater.  Dicit,  ei  senex  :  Quid  dici8,Vin- 
centi,  quia  infirmi  sumus  ?  Crede  mihi,  fili,  Olym- 
pici  corpore  et  robusti  sumus,  sed  animanostra  im- 
beoilla  cst. 

Dixit  iterum  :  Multum  comedere  et  bibere  et  be- 
ne  vestiri  possumus  ;  abstinere  autem  et  humiliari 
non  valemus. 

Rureus  dixit:  Vae  tibi,  Alexander,vffi  tibi ;  qnanta 
erit  confusio  tua  quando  caeteri  coronabuntur. 

CAPUT  CLXIX. 
Vita  senis  cujusdam  capti  ocutis  in  monasterio  abbaiis 

Sisci. 
Erat  senex  quidam  in  Scytbi  captus  oculis  in  mo- 
nasterio  abbatis  Sisci.Distabatautem  cellaipsiusa 
puteo  fere  mille  passibus,  et  nunquam  passus  est  ot 
sibialiusafferretaquam,8edfactofune,  unum  ipsiuB 
caput  ad  puteum  ligavit,  et  alterum  in  cella  sua.  Ja- 
C  cebat  autem  funis  in  terra.  Quando  ergo  pergebat 
baurire  sibi  aquam,  supra  funem  ambulabat.  Hoc 
autem  faciebat  senex,  ut  inveniret  puteum.  Gum  au- 
tem  arenapropter  ventum  operuisset  funem,  tene- 
batipsummanu,etexcutiebat,et  rursusillumStS 
in  terra  ponebat,  et  super  eum  ambulabal.  Frater 
autem  quidam  rogabat  senem,  ut  se  permitteret  illi 
afferroaquam.Cuirespondit  senex:  Filiviginti  jam 
et  duo  anni  suntex  quo  mihi  semper  ita  bausi  aquam, 
et  laborem  meum  tu  roodo  auferre  vis? 

CAPUT  CLXX. 
P^ita  cujusdam  sanctae  mulieris  in  eremo  defunciae. 

DistabatabJerosolymisfereviginti  passuum  mil- 
libus  monasteriura  quoddam,  quod  Sampsonis  dici- 
tur.  Ex  hoc  monasterio  duo  Patres  abierunt  ad  mon- 


duB.  Et  dixi  ad   eum  :  Fac   charitatem,  quomodo  D  temSinaorationisgratia,reversiqueinmonasterinm 


tantam  frigoris  asperitatem  non  sensisti?Dixitau- 
tem  mihi :  Venit  leo,  et  obdormivit  juxta  meet  ipse 
me  calefecit.  Verumtamen  dicotibi,frater,quonium 
a  feris  devorandus  sum.  Aio  ad  illum :  Cur,  quaiso? 
Et  dixit  mibi :  In  provincia  nostra  cum  essem  (erant 
autem  ambo  Galatse)  pastor  ovium  eram,  et  con- 
tempsi  transeuntw  peregrinum,  et  a  canibus  co- 
mestus  est.  Cum  enim  illum  salvare  possem,  non 
feci;  sed  dimisi  eum,  et  a  canibus  discerptus  est, 
Bcioque  quia  et  ego  ita  mori  debeo.  Quod  et  factum 
est ;  post  tres  enim  annos  a  bestiis,  ut  dixerat,  et 
ipse  discerptuB  est. 


narraverunt  nobis  dicentes  :  Cum  adoravissemus  in 
sancto  monte,  et  jam  reverteremur,  contigit  noB 
eremi  devia  errando  sequi,  ferebamurque  sicut  in 
pelago  per  mediam  solitudinem  dies  plurimos.  Die 
vero  quadam  aspicimus  de  longinquo  speluncam  bre* 
vem,ad  quam  tendentes,cumjam  speluncs  propin- 
quaremus,  cernimus  exiguum  fontem,  et  circa  fon- 
tera  herbas  modicas,  et  vestigiahominis ;  dicebamua- 
que  apud  nos  ipsos :  Vere  hoc  in  loco  servus  Dei  est. 
Ingressi  igitur  neminem  vidimus;  solummdo  autem 
cujusdam  vagientis  vocem  audiebamus.  Gum  ergo 
diu  quffisissemus,  invenimus  veluti  prffiBepium,et  in 


205 


PRATUM  SPIEITUALB. 


206 


eo  jacentem  quemdam,  appropinquantesque  servo  A  cunquevellet,dienoctuqueprocederel,quamvi8hanc 

Jibertatem  et  laboris  magnitudoretundebat,  et  raro 
processu  >aBCularium  familiaritatem  excludebat. 
Unusquieque  igiturmercedem  propriam accipiet,  et 
secundum  labores  proprios,  et  juxta  resurrectionis 
raen8ura8,et  intellectualis  Bpiritalieque  munditia 
et  ministrationis,  et  timoris  Dei,ac  charitatis,  et 
compunclionis,  et  jugia  psalmodiae,  et  orationis,  et 
intentissimae  Gdei,  et  occult©  hominibus  latentis- 
que  virtutis. 

CAPUT  CLXXII. 
Vita  prstidicti  Cosmx  uholastici. 


Dei,  rogabamusutloquereturnobis.  Cum  vero  nihil 
responderet  nobis,  tunc  accedentes  tenuimuseum, 
et  corpus  quidemipsii  s  adhuceratcalidum,anima 
autem  ad  Dominum  migraverat.  Tunc  vero  agnovi* 
mu8,quia  in  ingressu nostro  intra speluncam  requie- 
verat.  Fodimus  ergo  in  ipsa  spelunca,  unusque  ex 
nobis  pallium  quoeratiodutus,  accepit,  ut  in  ipso 
senis  corpus  involveret.Sumentesautem  illud  de  loco 
in  quo  jacebat,  cum  ipsum  ex  roore  curaremus  in- 
venimas  esse  mulierem,  et  glorificavimus  Deum. 
Gompletoqae  super  illud  offlcio,  sepelivimus. 

CAPUT  CLXXI. 

Viiaduorum  mirabiliumvirorum  Theodori  philosophi 

et  Zoiti  lectoris. 


De  isto  domno  Cosma  scholastico,  multiquidem 
multa,etalia,  alii,  et  914  plurimi  plurima  nobis 
retulerunt.  Qu»  vero  nos  vidimu8,et  quaediligenter 
Brantin  Alexandriaduoviri  mirabiles,  magnffique  B  assecuti  sumus,  ea  tanlum  pro  legentium  utilitate 
virtutis,  abbas  scilicet  Theodorus  philosophus  et      «'onscribimus.Eratenimviristehumilis.misericors, 
-    -     -  -  abslmens,virgo,quietu8,sineira,sooiali8,peregrino- 

rum8uscoptor,anoator  pauperum.  Plurimum  itaque 
nobisutilitatiscontulit  vir  iste  mirabili5,non  solum 
ex  aspectu,  sed  etiam  ex  doctrina  sua,  et  quod  mag- 
nam  haberetlibrorumcopiamsuperomnesquierant 
in  Alexandria,eosqueprompteac  libentervolenlibus 
accommodaret.  Erat  autem  et  nihil  possidens  ;  in 
tota  namque  domo  ejus  nihil  vidisses  aliud  quam 
libros,  et  8cabella,el  lectulum,  et  mensam.  Licebat 
vero  omnibusingredit,etinterrogarequaBad  utilita- 
tem  pertinerent,  etlegere.Diebusautem  singulisin- 
trabam  ad  eumipse,  et  teste  veritate,  nunquam  ad 
illum  ingressus  sum,  quin  ipsum  aut  legentem,  aut 
scribentem  contra  JudaBos  invenirem.  Magnoenim 


Zoiluslector. Fuit  autem  nobis  cum  utroque  summa 
familiaritas,cumaIteroquidem  disciplinaeet  studio- 
rum  gratia ;  cum  altero  vero^quodcommunisnobis 
esset  patria  et  educatlo.  Atque  abbas  quidem  Theo- 
doru8nihilpossidebat,nisipenu1ametpauco8l)bros: 
dormiebat  autem  in  scabello,  ac  in  quamcunqueec- 
clesiamingrediebalur.Adultimumveroetiainsacculo 
rennntiavitincGBnobioSalcime.ibiquevitamglorioso 
fine  conclusit.  Lectorautem  Zoilus  et  ipse  aDqualem 
praeferebatpaupertatem.Nihilenimipsequoquepos- 
sidebat  praeter  vetustam  penulam  et  paucos  libros  ; 
exeroebat  autem  se  in  scribendolibros.Etipse  autem 
consnmmatus  in  Domino,sepultu8estinmonasterio 
abbatis  Palladii. 


oai]9  irauaaii.  n  -•*-.  «*«o""  ^**»'** 

Deduolus  istis,  Theodoro,  scilicet  philosopho  et      [e^-vebatzeloconvertendigentem  illamadveriUtem. 


Zoilo  leclore,  pergentes  quidamPatrum  ad  domnum 
Co8mamshola8ticum,interrogaverunteum,dicentes 
Quiseorum  magis  in  spirituali  exercitio  laboravit  ? 
Qniait  adillos:  Similiaquidem  fuerunt  utriusqueet 
alimenta,etstramenta,etindumenta,rerumqueom- 
nium  superfluarum  abstinentia, et  nudita8,et  humi- 
litas^etfrugalitas:  sed  abbasTbeodorusphilosophus 
discalceatus  in  magnaimbecillitateoculorum  vctus 
omnenovumqueTestamentumdidicit.Habuittumen 
consolationemfratrum^contuberniumetvisitationes 
amicorum,  avocationemque  multaro,  cum  doceret, 
etcum  operaretur.  Zoili  vera  lectoris  noTi  solum 
hospitalitas  laudanda,  verum  etiam  solitudo  ejuset 
immensafatigatio,orisquecu8todia,dignacommen- 


Ideo  et  saBpe  misit  me  ad  Hebraeos  quosdam,  ut  per 
litleras  illis  colloquerer.  Non  enim  facile  domo 
egrediebatur  ipse. 

Ad  hunc  domnumCosmam  scholasticum  die  qua- 
dam  profectussumcumque  mihi  magna  ad  illum 
esset  fiducia,  interrogavi  eum,  dicens :  Fac  charita- 
tem,  dic  mihi  quantum  temporis  habes  in  hoc  insli- 
tuto.Tacenti  vero,et  nihil  respondenti,  rursum  dixi 
illi:  Perdominum  dic  mihi.  Cum  autem  se  ille  pau- 
lulumsubsilentiocontinuisset,aitmihi :  Trigintaet 

tresannoshabeo.Quodegoaudiens,gloriHcaviDeum. 

Alias  iterum  accessi  ad  illum,  et  interrogavi  eum, 

dicens:  Fac  perfectam  charitatem,  sciens  quia  pro- 

pter  utilitalem  animaeinterrogo  te.Dic  mihi,qua?so, 


datione  est.Ille  enim  sine  amicorum  familiarumque  ^  '°  ^.°,°^^  ^^'"P^'®  *°«*^^"^*  tui,quieti8  et  continenti». 


contnbernio  atque  commercio,  ab  omni  saecularium 
rerum  actione  feriatus,  nulli  seipsum  refrigerio  et 
oblectationi  permisit,  neminimum  quidem  abullo 
mlnisterinm  admittens  ;  ipse  enim  coquebat,  ipse 
lavabat,  nulla  lectionum  capiens  solatia,  paratus 
Bempera]iisobsequi,nuIlamquehabenscuramae8tus 
aot  frigoris  aut  corporeae  infirmitatis  mundus  semper 
a  risu,  et  tristitia,et  efru8ione,et  angore  existens,qui 
praeter  indumenti  asperitatem,  etiam  a  multitudine 
pediculorum  indesinenter  consumebatur.Habuit  ta- 
men  eliste  plus  quam  prior  ex  processibus  non  me- 
diocrerefrigerium,  habens  facultatem  liberam  quo- 


quid  adeptus  es?  Ille  vero  ingemiscens,  et  ex  intimo 
corde8uspirans,ailmihi:Quidpote8t8aBCularishomo 
virtutis  adipisci,  et  maxime  residens  in  domosua  ? 
Ego  autem  rursus  illum  rcgabam,  dicens  :  Per  Do- 
minumdicmihi,ut  ipsequoque  proficiam.Tuncvero 
multum  coactus  a  me,  dixit:  Ignosce  mibi ;  tria 
ista  consecutus  sum,  non  jurare,  non  mentiri,  non 
ridere. 

CAPUT  CLXXIII. 

Factum  mirum  Theodori  anachorefx,  qui  oratione  sua 
in  mari  dulcem  aquam  eftecit. 
Anachorela  quidamerat  in  partibua  Jordanis,  no- 
mineTheodoruSy  eunuchus.Uicnecessitate  quadam 


207 


DB  VmS  PATRUM  LIBBa  X. 


208 


compulsusestGonstantinopolimpergere,  ingressus  A  Alexandria,  narravit  nobis,  dicens  :  Gum  essem  Ju- 


que  estnavem.  Gum  veronavisdiutius  detioeretur 
in  pelago,  defecit  aqua,erantqu6  nautae  etvectores 
in  magna  anxietate  et  desperatione.  Surgens  autem 
anachoreta,  et  ezpandens  in  ccelum  manus  suas  ad 
Deum,  qui  salvat  do  morte  animas  nostras,  facta 
oratione,  signavit  mare  signo  crucis,  et  ait  nautis; 
Benedictus  Dominus,  baurite  quantum  aquae  opus 
babetis.  Impleveruntque  omnia  vasa  sua  de  mari 
aqua  dulci;  et  omnes  glorificaverunt  Deum. 

GAPUT  CLXXIV. 

Faclum  naueleri  viri  religiosi.  quipluviama  Domino 

tmpetravit, 

Abbas  Qregorius  anachoreta  narravit  nobis,  di- 

cens:  Gum  ex  Byzantio  descenderem,  ingressus  sum 


venis^indisciplinatusvaldeetinquietusfui.  Dieergo 
quadampersecutionempassipronostrainquietudine 
fugimus  in  Palsstinam  ego  et  novem  alii;  inter  quos 
unus quidam  erat  industrius,  alius  autem  Hebrsus. 
Gum  ergo  venissemusin  eremuminfirmatusest  He- 
braeus  usque  ad  mortem,  et  Deo  teste,  in  magno 
moerore  constituti  eramus,  nescientes  quid  ilii  face- 
remus.  Verumtamen  ut  est  consuetudo  socialis  cha- 
rilatis,  non  illum  deseruimus,  sed  unusquisqae  no* 
strum  proviribus  ferebateum,  volentes  vel  in  civi- 
tatem,  vel  in  emporium  illum  ducere,  ne  moreretur 
in  eremo.  Gum  vero  adolesoens  ex  inedia  et  vehe- 
mentissima  fobre,  immoderatoquelaboreetsiti  pre 
solis  aestu  totusjam  fere  resolutusesset,  atquedefi- 


navim:  intravit  autem  et  scriba  quidam  cum  uxore  g  ceret,  propinquans  ad  exitum,nequeportaripos8et, 


8ua,profeoturusadsanctamcivitatemorationiscau88. 
Erat  autem  nauclerus  religiosus  valde,  multumque 
jejunans.Cumergonavigaremas,scrib8Bservifrustra 
consumebant  aquam.  Postquam  vero  in  medium  pe* 
lagus  venimus,  defecit  nobis  aqua,  eramusque  in 
magna  tristitia.  Et  erat  miserabile  spectaculum,vi- 
deremulieres,etpueros,  etinfantes  siti  arescentes, 
et  veluti  mortuos  jacentes.Gumergodiestres  in  hac 
nece88itatefecis8emus,scribaipsetribu)ationemnon 
sustinens^educto  gladio,etnautasetnauclerum  vo- 
lebat  occidere.  Dicebatenim :  Hisunt  nostrae  perdi- 
tionisanctores,quianonsumpseruntaquamad8uf(i- 
cientiam.  Ego  autem  orabam  scribam  dicens:  Noli 
hocfaoere,sedmagisdeprecemurDominumno8trum 
Jesum  verum  Deum,  qui  facit  raagna  et  mirabilia. 


decrevimus  cum  muitis  iacrymis  illum  dimittere  in 
eremo  et  abscedere,  metuentes  ne  nos  ipsi  quoque 
eiti  dcficeremus.Cumigiturilluminarenapiorantes 
posuissemus,  videretque  nos  abire  velle,  CGepit  nos 
adjurare,  dicens:  PerDeum  qui  fecitccBlum  et  ter- 
ram,  per  Deum  qui  inclinavit  coelos,  et  descendit 
prosaIutehumanigeneris,perDeum  qui  judicaturas 
estvivosetmortuos,  nolite  pati  utHebraeus  moriar, 
sed  tanquamChristiani  facite  mecummisericordiam, 
et  baptizate  me,  ut  Ghristianus  de  hac  vita  exeam.et 
ad  Dominum  pcrgam.  Nos  vero  dicebamus  ei:  Vere 
fraler,  nun  licet  nobis  hoo  facere,  saeculares  enim 
sumus;  hoe  autem  episcoporum  et  presbyterorum 
opus  est;  sed  neque  aqua  bic  est.  Ille  vero  persiste* 
bat  similiter  adjurans  nos,  et  plura  etiam  cum  la- 


quorum  non  est  numerus.  Ecce  enim  et  nauclerus,  C  crymis  adjiciens,  ac  dicens:  Nolite,  Ghristiani,  me 


ut  vides,  tertium  hunc  agit  diem,  jejunio  etorationi 
vacans.Gumqueacquievi88etscriba,quartadiecirca 
sextam  horam  surgens  nauclerus,  ciamavit  voce 
magna,dicens:  Gloria  tibi,  Ghriste  Deus  noster,  ita 
at  omnes  miraremurin  voce  ipsius.  Dixitque  nautis 
Bubmittite  membranas  (35).  Et  cum  explicuissent 
eas,  ecoe  nubes  supra  navem  veniens,  tantum  pluit 
aqusB,  doneo  impleverunt  vasa  ad  necessitatem 
nostram.  Erat  autem  miraculum  grande  etterribile, 
quod  velificante  nave,  nubes  illa  consequoretur  nos, 
et  extra  navem  non  plueret. 

CAPUT  CLXXV. 

Belatio  de  Zenone  imperatore  viro  eleemosynario. 

Narravitnobis  quidam  Patrum  de  Zenoneimpera- 


privare  hoc  divinitus  indulto  munere.  Cum  ergo  in 
magna  bffisitationeessemus,  induBtriusilledivinitus 
inspiratus  ait  nobis:  Erigiteiilum,  et  exuite.  Ere- 
ximus  itaque  cum  magno  labore  illum,  erectumque 
tenentes  exuimus.  Industrius  autem  ille  implens 
ambas  manus  suas  arena  (36),  tertio  effudit  super 
caput  ejus,  dicens  ita:  Baptizatur  Theodorus  in  no- 
mine  Patris,  et  Filii,  et  Spiritus  sancti.  Nobisvero 
persingulanominasanctaeetconsubtantialisetado- 
rands  Trinitatis  respondentibus  Amen  (Dominos 
Deus  testis  est,  fratres),  itacontinuo  sanavit  ct  cor- 
roboraviteum  Christus  Deus  noster,  ut  nullum  jam 
in  eo  pristinae  infirmitatisremaneret  indicium,  vel 
quaiiscunque  passionis;  sed.  sanus  et  valens   com 


tore,  dicensquod  mulierom  quamdaminfiliaipsius  D  omni  alicritate  et  florido  aspectu,    quod  reliquam 


injuriose  trac<avit.  Uaec  autem  vacabat  in  templo 
Dominae  nostrae  sanctae  Dei  genitricis,  orans  eam 
015  et  deprecans,  et  cum  lacrymis  diccns:  Vindica 
mede  Zenone  imperatorc.  Cumergomullis  diebus 
hoc  faceret,  apparuiteisanctaDeigenitrix,  dicens: 
Grede  mihi,  mulier,  ulliouem  tuam  saepe  facerc  vo- 
lui,8ed  manus  ejus  prohibet  me.  Erat  enim  valde 
misericors,  et  eleemosynas  faciens. 

CAPUT  CLXXVI. 

Pulchra  relatio  abbatis  Andrex  de  decem  viris pcregri- 
nantibus,  inter  quos  fuit  et  adolescens  Uehrxus, 

Abbad  Andreas  Octavi  decimi,  cum  essemus  in 


erat  itineris,  per  eremum  ambulavit  semper  nos 

prascedens,  itautadmirantestalem  ettam  sabitam 

mutationem,  omnes  laudaverimus  et  glorificaveri- 

rous  ineffabilem,majestatemet  benignitatemCbristi 

Deinostri.  Venientes  autem  Ascalonem,  adduximas 

eum  ad  beatum  ac  sanctum  Dionysium  ejus  urbis 

episcopum,  narrantesquaefratriin  via  contigissent. 

Uuibus  auditis,  sanctus  admirandusque  Dionysius 

stupensad  tam  novum  inauditumque  miraoalum, 

convocato  clero  exposuit  ei  totum  negotium,  ut  de- 

cernerent,  utrum  effusio  illa  aronae  reputanda  esHot 

fratri  in  baptismum, an  non.  Etalii  quidem  dioebant 


209 


PRATUM  8PIR1TUALB. 


no 


debere  repotari  illi  in  baptismun  propter  inauditam  A  dem,  et  ubicunque  eum  esse  contigisset,  indiscrete 


miraculi  magniludinem  ;  alii  vero  dicebant,  Non. 
TbeolognsquippeGregoriusomniabaptismatadinu* 
merat  (Qregor.  NaTdanz.  orat,  39,  quce  est,  /n  sancta 
Lumina) :  Baptizabat,  inquiens,  Moyses,  sed  in  aqua, 
et  antea  in  nube,  et  in  mari.  Baptiza?it  et  Joannes 
Don  jam  quidem  Judaice;  non  enim  in  aqua  solum» 
sed  etin  pcenitentia.  Baptizat  autem  et  Jesus,  sed  in 
Spiritu  sancto.  Istud  perfectio  est.  Scio  et  quartum 
baptismum  per  martyrium  et  sanguinem.  Scio  et 
qointum,lacrymarnm  scilicet.  Haec  ille.  Quo  igitur 
homm,  illi  inquiebant,  iste  baptizatusest,  ut  etiam 
ipsius  baptisma  roboremus,  maxime  cum  Dominus 
ad  Nicodemum  dicat:  Nisi  quis  natus  fuerit  denuo 
exaquaetSpiritu,non  intrabitin  regnum  Dei  (/c^an. 


communicabat.  Quadam  igitur  die  apparuit  et  an- 
gelus  Dei,  dicens :  Dic,  senex,  si  mortuus  fueris,  quo- 
modovis  8epeliamuste?uti£gyptii  monacbi  faciunt, 
an  ut  Jerosolymita)  ?  Senex  autem  respondit  ei  : 
Nescio.  Tuno  ait  angelus  :  Gogita,  et  delibera ;  post 
tres  autem  hebdomadasveniam,etdicesmibi.  Per- 
gens  ego  senexad  alium,narravitei  quae  sibi  dixe- 
rat  angelus.  Quod  cum  audisset  senex,  stupefactua 
exaudilu,diutiusque  intendensin  eumyac  divinitus 
inspiratus  dixit  ei:  Ubi  sumis  sancta  mysteria?Re- 
spondens  ille  ait:  Ubicunque  invenio.  Tunc  ait  illi 
senex  :  Non  tibi  ultra  contingat  ul  extra  sanctam 
catbolicam  et  apostolicam  Ecclesiam  communices, 
ubi  nominantur  sancts   quatuor  synodi,  Nicffina, 


in)?  Qis  alii  contradicebant  sic:  Quid  ergo  ?  Quia  d  trecentorum  decem  et  octo  Patrum  ;  Gonstantino- 


scriptum  de  apostolis  non  est,  quod  baptizati  sint, 

ideirco  non  intrant  in  regnum    Dei?  Alii  rursus 

econtra  inferebant,  dicentes  :  Ita  sane,  illi  baptizati 

santySicut  etCIemens  Stromateus  meminitin  quinto 

Hypotypo8eonfa),apo8tolicumenimilluddictum  ex 

ponen8,qu(i  dicitur,  GratiasagoDeo,quianeminemf 

vestrum  baptizavi  (/  Cor,  i)  :Ghrislus,inquit,  dicitur 

Petram  solum  baptizasse,Pctrus  Andream  Jacobum 

et  Joannem,  illi  autem  reliquos.  Ilaec  igitur  et  alia 

plurima  cam  dicta  essent,visum  est  beato  Dionysio 

milterefralrem  illum  ad  sanctum  Jordanem  illicque 

baptizari;indastrium  autem  illumordinavitdiaco- 

nom. 

CAPUT  GLXXII. 

Mala  nwrs  monachi  /Egylii^  qui  habitare  voluit  in  ^ 

cella  Evagrii  hxretici.  ^ 

91S  Dicebat  abbas  JoannesCilix  commorantibus 

nobis  in  Nono  Alexandriae :  Venit  ad  nos  iEgyptius 

monachas,  narravitque  nobis,dicens  ;  Ad  monaste- 

rium  Cellularum  fraterex  longinqua  regione  perve- 

nit  volens  ibi    habitare,  prostratuque  presbytero 

orabat,  ut  in  Evagrii  cella  moraretur.  Presbyter  au- 

tem  dicebat  non  posseeum  illic  habitare,rcccden8- 

qae  presbyter,  ait  fratri :  Fili,  dsemon  acerrimus 

illic  babitat;  qui  enim  seduxit  Evagrium,  et  a  vera 

fide  removit,  immisitque  illi  scelerata  dogmata,  illo 

non  p^rmittit  aliquem  ibimorari.Frater  autem  pcr- 

sistebat,  dicens :  Profecto  si  hic  maneo,  in  illa  mora- 

taras  sam.  Tunc  presbyter  coactus  dixit  ei :  Judicio 

luo  vade,  et  eam  accipe.  Sedit  igitur  fratcr  in  cel- 


politana,  centum  et  quinginta  ;  Ephesina  prima, 
ducentorum  ;  Ghaloedonensis  sexcentorum  et  tri- 
ginla.  Gum  autem  venerit  angelus,  dic  ei  :Sicut  Je- 
rosolymitae  sepcliri  volo.  Post  tres  igitur  hebdoma- 
das  venit  angelus,  et  dixit  seni :  Quid  est  8enex? 
cogitasti  ?  Dixitautem  illi  senex  :  Sicut  Jerosolymi- 
tffi  voio.  Dicit  ei  ungelus  :  Bene,  bene.  Et  continuo 
reddidit  spiritum.Hoc  autcm  totum  factum  esl,  ne 
labores  suos  perderet,  et  cum  ha^reticis  condemna- 
retur. 

CAPUT  GLXXIX. 
Vitasanctimonialis  feminsp,  quse  erat  exsancta  civitate. 
Percximus  ad  abbatem  Joannem  anachoretam, 
qui  appellatus  est  Butulus,  narravitque  nobis,  di- 
cens  :  Audivi  abbatem  Joannem  Moabitam  narr&n- 
tem,ac  dicentem :  Sanctimonialis  quasdam  erat  in 
sancta  civitate,  religiosavalde,  et  secundum  Deum 
proficiens.  Inviditergo  diabolusvirgini^immieitque 
juveni  cuidam  impurum  et  diabolicum jn  eam  amo- 
rem.  Virgo  autem  illa  mirabilis  cum  diaboli  sensis- 
setinsidias,  perditionem  adolescentis.mifcerata.sum- 
,  ptocilicio  uno  paucisque  inlusis  cibariis  venitad 
eremum,  adolescenti  ex  recessu  suoquielem  a  ten- 
tatione  acsalulem  parans,  etsibiipsi  ex  soliludine 
sccuritatem  et  augmenta  meritorum.  Post  multum 
vero  temporis  per  dispensationem  Dei,neipsiu8  ex- 
cellens  conversatio  maneret  incognita,  vidit  eam 
anachoreta  quidaminsolitudine  Jordanis,etaitilli : 
Quidy  mater,inhac  solitudine  facis?  Illa  vero  latere 
anachoretam  cupiens,  ait illi :  Ignosce  mihi,  quia er- 


lula  una  hebdomada  ;  venienteque  Dominico  die,  D  ravi  devia;sed  perDominum,Pater,faccharitalem 


perrexit  ad  sanctam  ecclesiam  :  videns  autem  illum 
preabyter  consolatus  est ;  sollicitus  enim  pro  illo 
erat.Venienteautem  aliodie  Dominico,  nonvcnitad 
ecclesiam.  Gumque  illum  non  vidcret  presbyter, 
misit  duos  fratres,  ut  viderent  cur  non  vcnisFct  ad 
ecclesiam.  Qui  venientes  ad  ccllulam,  invenerunt 
fratrem  injecto  fune  seipsum  sufTocasse. 

GAPUT  GLXXVIII. 

Vita  senis  ccpnobii  Scholarium,  viri  simpUch. 

Narravit  nobis  abbas  Gregorius  presbyttjrctenobii 

Scbolarium,  quod  ibi  senex  magnus  magnaequo  abs- 

tinentis  moratus  sit:  erat  autem  simplex  cirra  0- 


et  ostende  iilam  mihi.  Ille  vcro  divinitus  de  illa  ad- 
monitus,  ait  ei :  Grede  mihi,  mater,  non  tu  errasti 
de  via,  neque  viura  requiris.  Itaque  sciens  quia  men- 
dacium  de  diabolo  est  (/ofln. viii),  dic  mihi  veritatem 
cauFffi  propler  quam  huc  venisli.  Tunc  ait  illi  virgo: 
Ignoscemihi,abba:  adolcscpnsquidam  scandalizatus 
est  in  me,  et  proptorea  veni  in  hanc  eremum,  mc- 

liusexistimanshicmori/jnamofrendiculuiincuiquaro 
fieri.juxta  Apostoli  vocem  (//  Cor,  vi).  Dicit  illi  ite- 
rum  Fcnior:  Kt  quanturo  temporis  hic  habes  PQuae 
ait  illi  :  Habeo  gratia  Ghristi  annos  decem  et  sep- 
tem.  Rursum  ail  ad  illam  anachorela :  Etundenu- 


(a)  Clem.AIexand.|Kv  Uypotyp.  non  exstat.Vide  Nicepb.l,  ii,c.3,exEvodio;  Baron.  t.l,an.Chri8ti  31. 


211 


DB  VITIS  PATRUM  UBBR  X. 


212 


triris  ?  Illa vero  ciiicium  et  infusa  (37)  proferens,  di-  A. 
xitanachoretffi:Eccecilicium  i8tud,quod  vide8,me- 
oam  decivitate  exiit  et  ista  pauca  infusa.  Talemque 
dispensationem  in  me  humilem  ostendit  Deus  ut 
tanto  tempore  istis  nutriar,  neque  imminuta  sint. 
Bthocautemscito,Pater,  quia8icme917  ipsius  be- 
benignitas  protexit,  ut  per  istos  decem  et  septem 
annos  nullus  homo  me  viderit,  nisi  tu  solus  hodie ; 
ego  autem  aspiciebam  omnes.  Et  bseo  audiens  ana- 
ohoreta,  magnifice  gioriflcavit  Deum. 

CAPUT  GLXXX. 

Vita  Joannis  (38)  anachoretx,  qui  in  spelunca  villiB 

Sockus  morabatur, 

Narravit  nohissancdssimus  Dionysius  presbyter 

sanctae  ecclcsifie  Ascalonitarumyet  sacrorum.vaso- 

rum  custos,  de  abbate  Joanne  anachoreta,  dicens:  3 

Quasi  vere  magnus  in  generatione  ista  fuit  atque  ad 

commendationem  summoruro  iilius  apud  Deum  meri- 

torum,  hocde  ipso  miraculum  narrabat:  In  spelunca, 

inquit  morabatur  senex  in  partibusviilfle  quas  dicitur 

8ochu8,viginti  fere  milliaribus  ab  Jerusalem.llabe- 

bat  autem  senex  in  spelunca  imaginem  immaculatae 

Dominte  nostrae  Dei  genitricis,  semperque  virginis 

Mariffi,  in  ulnis  ferentem  Jesum  Ghristum  Dominum 

et  salvatorem  nostrum.Quotiesigilurabire  volebat 

adlocumaliquem,velpervastamsoIitudinem,siveJe 

rosoljmam  ad  adorandam  sanctam  crucem  et  vene- 

ral)iIialoca,velin  8inai  montemorationisgratia,  sive 

ad  martyres  dislantes  ab  Jerosolymis  multis  proli- 

xisque  intervallis  (erat  enim  senex  martyrum  reve- 

rentiaa  mirabiliterdeditus,  et  nunc  quidem  pergcbat  p 

Bphesum  adsanctumJoannem,nuncautem  Euchai- 

tam  ad  sanctum  Theodorum,  nunc  vcro  ad  sanctam 

Theclam  in  Seleuciam  Isauria?,  nunc  ad  sanctum  Ser- 

giuminSarapb8S,et  roodo  ad  isturo,modoadilluro 

8anctum),reficiebatcandelam,et  accendobat,ut  sibi 

consuetudo  erat  atque  ad  orationem  stan8,etDeo  ut 

suum iter dirigeretsupplicans, dicebat ad Dominam,  * 

intendens  in  imaginero  ipsius :  SanctaDominanostra 

Deigenitrix,quialon^umiteriturus8uro  diebusroul* 

ti8perncicndumcandcla^tuffitucurarohahe,earoque 

ne  ex»tingu«tur  juxla  propositum  meum  serva;ego 

enim  adjutorio  tuo  comitante  iter  arripio.  Hisque 

ad  imaginem  dictis,  egrediebatur,  peractoque  pro- 

po8itoitinere,revertebatur,aIiq*jando  postmensem, 

Baepeetiam  post  duosvel  tres  menses,nonnunquam 

post  quinque  vel  sex,  etita  reperiebat  integram  can-  D 

delam etardentem, siout  earo, curo  iterarriperet,  di- 

roi8erat,et  unquamhanc  a  seipsaextingui  vidit  ne- 

que  de  somno  surgens,  neque  a  peregrinatione  re- 

diene,  neque  ex  ereroo  in  speluncam  pergens. 

CAPUT  CLXXXI. 
De  eodem, 
Dicebat  nobis  et  hoo  de  ipso  idem  vencrabilis  Dio- 
nysiuspresbyter,quoddiequa«Iamambulabatsenex 
inflnibusvillseSochus,  ubierat  speluncaipsius,am- 
bulansque  lconem  vidit  ingentcm  e  regione  venien- 
tem  Pergebat  autem  in via  valde  angusta  inter  duas 
sepesposita,  quibusagrioolserura  sua  munire  con- 


sueverunt,Bpino8as  frutioesplantanteB.TaDtam  vero 
semita  illa  prae  sentibuB  angaetiam  babebat,  ut  vix 
unumaliquem  vacuum  et  expeditum  pedibus  ince- 
dentem  susciperet,  et  ne  illum  quidem  sine  impedi- 
roento  libere  transire  pcrmitteret.  Cum  ergo  sibi  in- 
vicemappropinquassent  senex  et  leo,  neque  senex 
retro  rediit,  ut  leoni  transitum  liberum  daret,  neque 
propter  nimias]scmitae  angustias  leo  reverti  poterat, 
neque  utrumque  simul  transire  omnino  possibile 
erat.  Vidensigitur  leo  Dei  servumprocederevolen- 
tem,  et  nequaquam  retro  redire  sustinentem,  erexil 
sein  posteriores  pedes,  erectusque  sians  ad  l»vam 
senis,  pondere  acviribus  corporis  repulsa  maceria, 
modicam  seni  Iatltudinempr8estitit,iter8ineimpedi- 
mentojusto  viro  praebens ;  atque  ita  transivitsenior 
dorsa  leonis  perfricans.  Post  cujus  transitum  exsur- 
gens  do  sepi  leo  peregit  et  ipse  iter  suum. 

Ad  hunc  abbatero  Joannero  pergens  frater  qui- 
daro  cum  nihil  in  spelunca  illius  invenisset.ail  seni ; 
Quomodo  hic  moraris,  pater,  non  babens  quae  sunt 
necessaria  ?  respondit  senex,  et  ait :  Spelunca  ista, 
fili,  spiritualis  mercatura  est ;  dat,  et  accipit. 

CAPUT  CLXXXII. 

Viia  abhatis  Alezandri  Cilicis,  qui  prope  morlem  a 

daemone  arrepius  est. 

Prope  sanctam  Bethleem  monasterium  est  sanoti 

Sergii,quod  duobus  circitermilliaribuBdistatyetco* 

gnominatur  Xeropotamus : in  hoc  antistes fuit  valde 

religiosus  abbas  Eugenius,  qui  postmodum  episco- 

pus  Ilermopolis  factus  est  in  ^Egypto,  qus  est  in  fi- 

nibus  sitaThebaidis.  Hic,  cumad  eum  venissemuB, 

narravit  nobis de  abbate  Alexandro Ciiice,  quod  curo 

inter  speluncas  sancti  Jordanis  senuisset  accepit 

illum  in  roonasterio  suo.  Qui  circa  Gnem  vitae  sua 

lectulo  decubuitquasi  menseatres.  Ante  decem  vero 

dies  quam  roigraret  ad  Doroinum,ad8emone  arrep- 

tus  est.  Et  ccepit  senex   ad   dflemonem  dicere :  Ad 

vesperam  venisti,  miser,  hoc  magnum  non  est ;  quo* 

niam  in  lectulo  devinctus  Bum  et  moveri  non  poB- 

8um  ;  ostcndisti,  miserriroe,  irobeoillitatem  tuam. 

Nam  si  pof ens  et  valens  essos,  anle  ht)8  quinquagin- 

ta,vi>l  sexaginta  annos  91 8  debueras  appropinquare 

mihi,  ego  cnim  pcr  conforlantem  me  Cbristum  08« 

tendissem  tibi  inGrmltatero    tuaro,  ac  dejeoiBsem 

rugitum  tuum,  atque  contrivissem  rigidam  illam 

tuam  inflexamque  cervicero.  Nuncautem  non  mea 

est  imbecillitas,  sed  inflrmitasest  quse  premit  me. 

Gratias  tamenagoDeo,  ad  quem  profici8cen8,08ten- 

daro  injuriaro  quaro  abs  te  passus  Bum,  quia  post 

tot  annorum  labores  et  fatigationem,  circa  exitum 

sic  atrociler  in  ve  invasisti.  Ista  et  alia  plurima  horis 

singulis  dicens,  decima  die  cum  omni  quiete  Do- 

mino  Christo  spiritum  in  pace  reddidit. 

CAPUT  CLXXXIII. 

Mirahile  faclum  senis  AHgyptiif  nomine  David. 

Dicobnt  abbas  Theodorus  Cilix  :  Cum  adhuc  mo- 

rarerin  Scythi,  eral  illic  scnex  iEgyptius,  nomine 

David,  qui  die  quadani  ad  metendum  profectus  est. 

Hahent  enim  consuetudinem  Scythiotffi,  ut  abeant 


213 


PRATUM  8PIBITUALB. 


214 


ad  villas,  et  metaiit  Ascenditergosenexin  villam,  A  8eni:Jubequidquidvi8,etfaciam;putan8homoquod 


et  sob  mercede  opeimbatQr.  Gonduxit  autem  illum 
agricola  quidam.Camitaquemeteretsenex,diequa- 
dam  circa horam  septimam  aestus  magnus  factus est. 
et  abiitsenexinquoddamtugurium,ct  sedit.Veniens 
aotem  agricoia,  et  videns  scdentem  senem,  dicitei 
oam  iracundia  :  Gur  non  metis,  senex  ?  nescis  quia 
mercedem  tibi  reddo.  Dixit  ei:  Ita  sane ;  scd  quia 
eatusroagnus  est,et  grana  tritici  de  spicis  decidunt, 
idcirco  paolulam  exBpecto,donectranseatsestu8,ne* 
que  damaam  patiaris.Dicit  ad  eum  agricola:  Surge, 
labora,et  ardeant  omnia.Gui  responditsenex ;  Etvis 
ut  ardeantf  Dixit  ille  cum  iracundia:  Ita  plane.Tunc 
sDrrexit  8enior,et  ecce  continuo  ardere  ccepit  ager. 
Garrens  aatem  agricola  venit  ad  alios  sene8,quiin 


seniorsibi  aliquid  injungere  vellet.  Tunc  dixitab- 
bas  Joannes  :  Cum  tibi  opportunum  est,  nec  habes 
quid  facias,  veni  huc,  el  triginta  genuflexiones  pro 
me  facito,  et  dabo  tibi  unum  argenteum.  Gui  cum 
ille  libcnter  consensisset,  quoties  illi  vacabat  ab 
opere,  pergebat  ad  senem,  et  completo  orationum 
numero  dabat  ei  senex  juxta  constitutum,  argen- 
teum  nummum,  dabatque  illi  comedere  et  bibere, 
tribuens  insuper  paximatia  pro  tota  domo  sua. Gum 
igitur  implesset  viginti  quatuor  argenteos,  id  est, 
aureum  nummum,  accepit  ab  eo  senex,  et  dimisit 
illum,  dans  ei  etiam  benedictiones. 

Idem  abbas  Joannes  eunuchus  narravit  nobis,di- 
cens:  Ascendimus  in  Thebaidemad  coBnobiumab- 


alia  parte  agri  operabantur,  et  orabat  eos  ut  veni-  g  batisApoIlo.vidimusqneibijunioremfratremhaben- 


rentetdeprecarentur  senem  utoraretetignemexs- 

tingaeret.  Venientes  autem  senes  postraverunt  se 

hami;  ille  autem  dixit eis:  Dixit  ipse  ut  arderet.Exo- 

ratas  tamen  ab  eis  abiit;  et  stans  medius  inter  ea 

qom  arserant,  et  ea  quse  non  arserant,  oravit,  et 

contiDUO  exstinctus   est  ignis^  et  salvata  est  pars 

reliqaa  raris. 

GAPUT  CLXXXIV. 

Vita  abbatis  Joannis  Eunuchi,  nec  nonjuvenis  Mona* 
chif  qui  nunquam  bibere  sLatuerat,  atque  alterius 
senis  valde  orationibus  dediti. 

Eramus  in  Nono  Alexandriae,cum  accessimus  ad 

monasterium  abbatisJoanniseunucbiutilitatis  gra- 

tia.Iavenima8autemip8um8enemquiegeratinbabi- 

to  monastico  annos  octoginta,ita  misericordem,ut 

alium  neminem  illi  similem  viderimus 

eoim  ad  bomines,verum  etad  bruta  an 

ricors  erat.Quid  ergo  faciebat  senex?  Nullum  opus 

aliad  habebat,nisihoc:Surgen8demane  ibat  ad  ca- 

nes  omnes  qui  erant  in  monasterio,  et  cibum  prae- 

bebat  illis.Similiteret  parvis  formiculis  farinam  ap- 

ponebat^triticumquemajoribusformicis.Madefacie- 

bat  et  paximatia,et  ea  super  tecta  projiciebat,ut  vo- 

iucres  comederent.Ita  degens  jugiter,nibil  cum  mo' 

reretur  in  suo  monasterio  dimisit,non  portam,non 

fenestram,  non  spetlum  (39),non  candeIam,non  ta- 

bulam,et  ne  singulis  immorans  prolixiorsim,  non 

dimisit  omnino  terrenum  aliquid.Nunquam  vel  una 

hora  tenuit  vel   librum,  vel  pecnniam,  vel  indu^ 

mentum,  sed  omnia  egenis  dabat,  omnem    curam 

soam  ad  futura  tansferens. 


tem  etiam  carnalem  919  patrem,  et  ipsum  mona- 
chum.  Statuit  ergojuvenis  nunquam  bibere  aquam, 
neque  vinum,  neque  potionem  aliam  toto  vitfle  suae 
tempore.  Edebat  igitur  olera  quaedam  comestibilia, 
quaeipsum  exsiti  recreare  poterant:  habebat,autem 
et  ministerium  coquendi  panes.Cum  vero  tres  annos 
hoc  abstinentiae  modo  cucurris8et,incidit  in  gravissi  - 
mamaegritudinem.exquaetiamdefunctusest.Gum- 
que  febreureretur,et  ex  immensa  siti  fatigaretur, 
hortabatur ab omnibus ut vel  modicam  potionem de- 
gustaret;  neque  prorsus  hocfacere  frater  ille  papsus 
est.  Abbas  igitur  accersito  medico,  ut  languenti,  si 
qua  ratione  posset,  subveniret,  precabatur.Quicum 
venisset  et  videret  fratrem  in  tali  necessitate,  rogare 

rnon  solum  P  6*^™c®P**>  ut  modicum  alicujus  potionisacciperet. 

imalia  miae-      ^®*^  ^"™  ^^^®  ^°°  acquiesceret,  dixit  abbati :  Afferte 

mihi  buc  vas  magnum.  Quo  allato,  mittens  in  illud 
tepentis  aquae  amphoras  quatuor,  fecit  illum  intus 
immitti  usque  ad  femora  per  unam  horam.  Affirma- 
bat  autem  nobis  abbas  Joannes  (illic  enim  aderat) 
quod  cum  illum  ex  aqua  eduxissent,  metiens  rae- 
dicus  aquam,  invenit  eam  ex  magna  parteimmi- 
nutam.  Ecce  quamvim  sibi  intulerunt  continentes 
monachi,  seipsos  propter  Deum  his  necessitatibus 
subdentes,  ut  sempiternis  fruerentur  bonis. 

Idem  rursus  nobis  enarravit,  dicens :  Ingressus 
sum  in  eodem  coenobio  cellulam  senis  cujusdam, 
vidique  quia  ubi  stare  ad  orationem  solebat,  tabula 
erat  supposita.Ubi  autem  genuaOgebat  et  manus, 
concavum  erat  plusquam  digitorum  quatuor :  ex 


Narrabant  autem  et  hoo'de  ipso,  misericordiam  ^  fr«q"entia  quippe  et  usu  continu»  orationis  cava- 

verattabulam. 


ejusetcompassionis  afTectum  commendarevolentes. 
I^iequsdamvenitadadeamagricolaquidam,  petene 
ut  aureum  nuromum  illi  mutuodaret.Cum  veroille 
nonhaberet(necenim  unquadn  aurum  tenebatsenex) 
misitcontinno,et.'mutuavitamonasterionumi8raa,et 
dedit  bomini  qui  id  a  se  petierat,poIlicenti  post  unu  m 
mensem  hoc  se  illi  redditurum.Cum  veroprsteris- 
sent  anni  duo,et  agricolaillud  nonredderet,accer- 
sivit  illum  abbas  Joannes.  etait  Illi:  Ha  raihi  nu« 
misma,frater.Qui  dixit,  novit  Deus  quia  non  habeo. 
Tonc  alt  illi  senex:  Agnosce,frater,quia  inveni  tibi 
modom  per  quem  possis  mihiillud  reddere.Quiait 


CAPUT  GLXXXV. 

Vita  mulieris  fideiisy  qux  mira  sapientia  virum  suum 
genfilem  ad  pdem  convertit, 

Gum  in  Samo  insulaessemus,  narrabatnobis  ve- 
nerabilispauperumcuItrixMariamaterdomniPauIi 
candidati,dicen8:  Cum  esscm  in  civitate  Nisibe, 
erat  ibi  Christiana  mulier,  virum  babens  gentilem. 
ErantautempaupercBjhabebanttamenquinquaginta 
miliarisia  (40),  quod  numismatis  genus  est.  Die 
vero  quadam  ait  vir  uxori  suae:  Demus  haec  numi- 
smata  feneratori,  ut  aliquod  solatium  ex  eis  capia- 


Zi5 


DB  VITIS  PATRtTM  LIB2B  X. 


216 


mus  ;  eaenimsigillaUai  consuminus,  et  deficiunt.  A. 
Respondens  autem  illa  bona  uxor,  ait  viro :  Si  pla- 
cet  ea  fcnerari,  veni,  demus  ilia  sub  fenore  Deo 
Gbristianorum.  Dicit  ei  vir  ejus :  Et  ubi  est  Deus 
Cbri8tianorum,utdemusei  ?  Ait  illa  :Egotibiipsum 
ostendam  ;  si  enim  huic  dederisea^non  soium  non 
illa  perdes,  sed  et  usuras  tibi  persolvet,  et  capitale 
duplum  reddet.  Qui  ait  illi :  Eamus,  ostende  mibi 
illum,etdemus  ei.  Illa  vero  assumens  virum  suum, 
duxit  in  sanctam  ecciesiam :  babet  autem  ecctlesia 
illa  quinque  magnas  januas.  Gum  ergo  induxisset 
illum  in  eccIesisB  porticum,  oslendit  ei  pauperes, 
dicens :  Istis  si  praebueris,  Deus  Ghrislianorum  ipsa 
accipit;isti  enim  omnessuisunt.Qui  moxcumgau- 
dio  numismata  coepiterogarepauperibus;  reversi- 
que  sunt  in  domum  suam.  ^ 

Gum  vero  post  menses  tres  necessitate  sumptuum 
angustarentur,  ait  vir  uxori  susb  :  Soror,  nibil  ut 
video,daturusestnobi8  Deus  Gbristianorum  ex  de- 
bito  illo,  et  nunc  angustiamus  inopia.  Respondit 
mulier,  etait  illi :  Profecto  dabit :  vade  ubi  illa  de- 
disti ;  etexhibebitea  tibi  cum  omni  alacritate.  Quo 
audito,  iliecurrensabiit  in  sanctam  ecclesiam ;  ve- 
niensque  in  loco  ubi  erogaverat  numismata  paupe- 
ribus,  et  circuienstotamecclesiam,  neminemvidil 
qui  sibi  debitum  redderet,  nisi  solos  pauperes  denuo 
sedentes.  Gumergo  cogitaretin  seipso,  cui  dioeret 
aliquid,  vel  aquo  oxigeret,  aspexit  ante  pedes  suos 
in  marmorejacerenumismaunumexiIIis,quaepau- 
p^ribus  ipse  erogarat,  inclinansque  se,  accipiens 
illud , abiit  in  domum  suam ,et  ait  conjugi  suse :  Bcce 
profeclussum  in  ecclesiam,  et  crode  mihi,  molier,  ^ 
quia  Deum  Ghristianorum  non  vidi,  ut  dixisti,  nul- 
lusque  mibi  aliquid  dedit,  nisi  quod  boc  numisma 
ibi  positum  vidi,  ubi  ego  prius  erogaveram.  Tunc 
ait  ad  euin  rimlicr  illa  rairabilis:  Ipseest,  t[u\  tihi 
hocinvisibiliter  praeslitil  ;  illeonim  invisibili  poto- 
state  manussuae  disponithunc  niundum.Sed  vade, 
domine  mi,  eme  nobis  aliquid,  ut  comedamus  ho- 
die,  rursUsque  ipse  providebit  nobis.  Abiit  illo,  et 
emit  sibi  panem,etvinum,  et  piscem,  et  veniens 
domum  dedit  uxori.  Qu®  accipiens  piscem,  coepit 
ipsumpurgare,oxenteran8queillum,invenitinvi8oe- 
ribus  ejus  lapidem  vade  mirabilem,ita  ut  mirarelur 
mulier  illius  pulchritudinem;  non  tamcn  sciebat 
quid  essct.Servatum  autem  ostendil  revertenti  viro, 
dice^s  :  Ecce  hunc  lapidem  in  pisce  reperi.  Videns  D 
autem  et  ipse,  miratus  est  quidem  ipsius  pulcbri- 
tudinera,  ignorabat  tamen  quid  esset. 

Cumautemcoraodisset,aituxori:DamihiIapidem, 
ut vadam,etvendam  illum,si  quid  forlassis  pretii  de 

iIloarciperecontingat.Nequeenim,utdixi,noveratet 
ipse,  quid  esset,  ut  pote  simplex  et  rudis.  Tulit  ita- 
que  lapidem,  et  abiit  ad  trapezitam,  cujus  920 
erat  proprium  talia  emcre  ct  vendere,  invenitque 
illum  jam  clausis  omnibus  C{;redientem  (ad  vespe- 
rumenimjam  dieserat)  et  ait  illi :  Vis  eraerehunc 
lapidem?II1e  vero  considerans  lapidem,  dixit  ei, 
Quid  vis  uttibi  pro  eo  solvam  ?  Ait  autem  ille :  Da 


quidquid  vis.  Ad  quem  ipae :  Aooipe,  inquit,  qain- 
que  numismata.  Putans  aat^  venditor  qaia  illu- 
deret  sibi,  dicit  ei  ;  Et  tantum  vis  pro  illo  persol- 
vere?Existiman8trapezita,quodita  ille  per  ironiam 
loqueretur,  ait  ipsi :  Accipite  decem  pro  eo  numis- 
mata.  Venditor  iterum  seirrideri  arbitrans,  tacuit. 
DicitiIlitrapezita:Vigintinumi8malaaccipe.  Illeau- 
tem  tacebatnihiIresponden8:Gumvero  adtriginta, 
qaadraginta^etquinquagintanumismataemptoras- 
cenderet,etsedaturum6ajuramentoanirmaret,  coe- 
pitilleampliusIapidemsestimare.PauIatimveroem- 
ptor  ascendens  usquead  trecenta  numismata  perve- 
nit^deditqueillavendenti.Ipse  igitur,datolapide,ac- 
ceptaquepecunia,  venit  ad  uxoremsnam  gaudens. 
Quffi  cum  videret  illum  ex8ultantem,dixit  :Quanto 
illum  vendidi8ti?PutabatautemquodiIlum  qainqne 
vel  decem  minutis  vendidisset.  Tunc  ille  trecenta 
numismata  proferens,  dedit  illa  uxori  suae  dicens, 
tanto  seillumvendidisse.  Illaverosummam  divine 
bonitatis  clementiam  admirans,  dixit  ei  :EcceDeu8 
Christianorum  qualis  e8t,quam  bonu8,quam  gratus, 
quam  diyesiVidesquianonsoIumquinquagintanu- 
mismata  tibi  reddidit,  quse  tu  illi  mutuasli,  sed 
pauci8diebusipsatibisextupIicatarestituit?Agnosce 
igiturquia  non  est  Deu8aliu8,nequeinterra,neque 
in  ccelo,  nisi  ipse  solus.Illo  vero  miraculo  admoai- 
tus,  cum  experiraento  didicisset  et  ipse  veritatem, 
eifectus  est  repenteGhristianu8,etglorificavitDeum 
et  Saivatorem  nostrum  Christum  cum  Patre  et  Spi- 
ritu  sancto,  plurimas  reforens  gratias  prudentiasi- 
mos  uxori  suse,  per  quam  vera  Dei  notitia  ipsi  in 
veritate  concessa  est. 

GAPUT  GLXXXVI. 
Vila  Mofchi  mercaloris  Tyrii. 
Perreximusin  coenobiumspeluncffiabbatis  Sab«, 
adabbatcmEustacbiumipsius  CGenobiiprflepositum, 
narravitquc  nobis,dicens  :  EratTyri  merrator  qui- 
dam,  nomincNoschus  ;  is  nobi8,cum  Tyrum  venis- 
semus,  hocretulit,  dicens  :  Gum  essemsupercom- 
mercia,  profuodo  vespere  abii  lavatum,  et  in  via  re- 
peri  mulieremstantem  intenebris.  Ad  quamegoubi 
perrexijConsensit  sequi  postme.  Prae  diabolico  ita- 
quegaudionon  Iavi,scdad  ccenam  properavi,  mul- 
tumqueorabamillam.utcomederet;8edilla  gestare 
quidquam  passa  non  est.Tandem  surreximus;  etcum 
ad  cubandum  venissemu8,velleraque  illam  amplexa- 
ri,voce  magna  cum  lacrymis  clamavit,dicens :  Vs 
mihi  miserae  I  Tremefactus  itaque  interrogabam 
causam  fletuum.  lllavero  ampliusejulans  ait:  Vir 
meusnegotiatorest,etnaufragiumfecit,perdiditque 
et  sua  et  alia,  et  propterea  in  carcere  inclusos 
cst,  nec  habeo  quid  faciam,  ut  vel  panemillimini- 
strcm,atquc  idco  pro) nimiapauperlatecorpusmeum 
exponere  proposui,  ut  illi  panem  invoniam,  omnia 
enim  dcperierunt.  Et  dixit  illi  :  Quantum  est  debi- 
tum?QuaB  ait :  Quinque  auri  libra*.  Proferens  au- 
tem  aurumdedit  illi,dicen8  :  Ecce  Dei  nutanonte- 
tigi  t^;  da  aurum,  et  redime  virum  taum,et  orate 
p  ro  me. 


S17 


PRATUM  spmrniALB. 


218 


Deindepostaliqouilalam  temporis  calumniacon- 
tra  me  conQata  esiapud  imperatorem,  quod  com- 
mercii  cuncta  dissipassem.Mittensautem  imperator 
diripuitomnem  substantiam  meam,nudumque  per- 
tractum  Constanlioopolim  in  carcerem  misit.  Ubi 
cumplurimumtemporisegissemsolounovestimeDto 
prster  camisiam  indulus,  die  quadam  audio  quod 
imperator  me  vellet  oocidere;  itaque  de  vita  despe- 
rans  plorabam.  Flentem  autem  et  ejuiantem  sopor 
oppressit,  vidiqne  in  somnis  quasi  mulierem  illam, 
qus  aliquando  virum  babuerat  in  carcere,  dicentom 
mihi:  Quid  est  quod  babcSy  domine  Moscbe?  Quare 
hic  ioclusus  es?  Me  autem  respondente:  Galumniam 
perpessus  sum,  et  puto  quiaoccidet  me  imperator. 
Ait  mihi :  Visut  loquarpro  te  imperatori,  et  di* 
mittet  te?  Ad  quam  ego:  Nunquid  ille  coguoscit  te? 
Ait:  utique  novit.Expergefactus  autem  ambigebam 
quid  hoc  esset.  Astitit  autem  mihi  secuudo  et  tertio 
eadem  repetens,  et  dicens :  Noli  timere,  ego  te 
absoivam  cras. 

Diluculo  autem,  imperatore  jubente,  adduzerunt 
me  in  palatium.  Gumque  ingressus  essem,  ilie  ut 
aspexit  me  putri  et  scissa  indutum  tunica,  dixit 
mihi:  Ecce  nunc  tui  misertus  sum;  vade,  et  emen- 
dare  de  reliquo.  Aspiciebam  autem  mulierem  illam 
ad  dexteram  imperatoris  astantem,  et  dicentem 
mibi:  Gonfide,  et  noli  timere.  Jussitque  rex  mibi 
aniversa  restitui,  addensque  mibi  bona  plurima, 
restituit  me  in  priorem  statumjaciens  me  prsterea 
locum  tenentem. 

Ipsa  igitur  nocte  apparuit  mibi  rursus  eadem  rou- 
)ier,  etaitmihi:  Scis,  qus  sim  ego?  illa  sum  cum 
quafecistimisericordiam,  etpropter  Deum  non  te- 
tigisti  corpus  meum.  Ecce  et  ego  liberavitea  peri- 
culo.  Vides  clementiam  Dei,  quomodo  per  me,  cui 
fecisti  921  raisericordiam,  apparuittibi  misericors 
quasi  dicene:  Hoc  propter  me  fecisti,  et  ego  inagDi- 
ficavi  misericordiam  meam  super  te. 

GAPUT  GLXXXVII. 

Doctrina  ahbatU  Joannis  Cyzici  pro  acguirendis 

virtutibus, 

GumasanctaGethsemaneascenderemusinsanctum 
montem  Oliveti,  monasterium  offendirous  abbatis 
Abramii.  H^jusmonasterii  patereratabbas  JoaDnes 
ex  Gyzico;  inlerrogavimus  autem  eum  die  quadam 
dicentes:  Quomodovirtutem  possidetquispiam?  Ro- 
spondit  senior,et  ait:Quivirtutem  possidere  volue- 
rit,  nisi  prius  oderit  virtuti  ex  diametro  contrariam 
malitiam,  eam  acquirere  ac  possidere  non  potest. 
Si  igitur  habere  vis  luctum,  semper  odio  babeas 
risum.  Si  humilitatem  habere  desidcras,  superbiam 
8emperexsecrare.SicontineDsessecupis,ingluviem 
odi.  Si  pudicus,  detestare  iuxuriam.Si  nudus,  ma- 
teriam  fuge.  Qni  vult  esse  misericors,  avaritiam  ca- 
veat.  Qui  eremum  habitarft  desidcrat,  civilatis  fre- 
quentiam  odio  babeat.  Qui  cupit  iDveDirequietem, 
fiduciam  oderit.  Qui  peregrimus  esse  vult,  apparcn- 
iiam(ii)  seu  cupiditatem  osteudeDdi  se  odio  baheat. 
Qui  iracundiam  contincre  desiderat,  multorum  con* 


A.  sortia  fugiat.  Qui  iujurias  oblivisci  vult,  maledicta 
detestetur.  Qui  sioe  distractioue  esse  appetit,  solita- 
rius  maueat.  Qui  continere  vultlinguam,  obstruat 
aures  ne  multa  audiat.Qui  Dei  timorem  haberesem- 
per  cupity  corporalem  odorit  requiem,  diligatque 
afQictionem  et  augustiam. 

GAPUT  GLXXXVIH. 

Vita  duorum  fratrum  Irapezitarum  Syrorum, 

Abbas  Theodorus  aotiqui  moaasterii  praepositus, 

narruvit  nobis,  diceos:  EraDtGonstantioopoii  fratres 

duo  trapezitse  Syri;  dixitque  major  ex  illis  minori 

fratri:Veni,de8cendamusinSyriam,etpossideamus 

paternam  domum  nostram.  Dixit  illi  junior:  Gur 
ambodimittimushic.ministeriumnostrum?Descende 
ipse,  et  ego  bic  manebo;  vel  ego  descendam,  et  tu 

g  hic  remane.  Gonveoit  ergo  inter  eos,  ut  descenderet 
JuDior.  Guro  itaque  descendisset,  post  brevo  tempus 
is  qui  Gonstantinopoli  remanserat,  vidit  in  somnis 
senem  quemdam  speciosum  et  magnfle  reverenti», 
dicentem  sibi:  Scis  quia  fornicatus  est  frater  tuus  in 
uxorem  cauponis  ?  Qui  exsurgens  a  somDO,coDtri- 
stari  ccepit,  et  iotra  semetipsum  dicere:  Ego  illi 
causafui  istiuslapsus,curenimdimisi  illumsolum? 
Aspexit  autem  eurodem  secuododiccDtemsibiiScis 
quia  frater  tuus  corruil  io  uxorem  caupoois?  Quo 
viso,  rursum  cootristatus  est.  TertiocoDspiciteum- 
dem  diccDtem  sibi:  Nescis  quiafratertuusperdidit 
liberam  mulierem  et  io  uxoremcauponis  effususest? 
Scripsit  igitur  ad  illum  ex  Gonstantinopoli,  ut  statim 
dimissisomnibusveniretByzantium.Quiacceptisfra- 

p  trislitteris,statimdimisitomnia,veDitqueadfratrom 
saum.  Ille  vcro  mox  ut  viditeum,  duxit  in  mcyorem 
eccle8iam,et  ccepit  rocestus  culpare  illum,ac  dicere: 
Bene  feci8ti,frater,quia  cauponis  uxorem  aduitera- 
sti?  Quod  ille  cum  audisset.jurareper  Deum  omni- 
potcDtem  ccEpit,  quod  neque  adulleravcrat,  uoque 
mulicrem  ullam  Doverat  praeter  legitiniam  uxorem. 
Cum  hfficmajorfrateraudissct,aitiIli:NuDquidaIiud 
quidpiam  peccati  gravioris  abs  te  gcstum  est?  Ille 
autem  asseverabat,  dicens:  Vere  Dihii  mihi  coDScius 
sum  iniquitatis  admisisse,  nisi  quod  monachos  in 
villa  nostra  reperi  Severianidogroatis,  ignoransque 
an  malum  esset,commuDicavi  eis.  Aliud  quodlibet 
igDoro  me  fecisse.  IntellexittuDcmajorDatu  frater 
hoc  esse  quod  illi  dictum  fuerat,forDicatumscilicet 
eum  fuisse,  quiasaDctacatbolicaetapostolicaeccIe- 

D  sia  omissa,  io  hnBresiro  Severi  acephali,  qui  revera 
caupo  est,  corruens  confusus  erat,  ac  nobilitatem 
leciad  fldei  cootaroinarat. 

GAPUT  GLXXXIX. 

Vita  mulieris  qux  fidem  servavit  viro  suo  negotiatori 
et  ambo  a  Deo  adjuli  sunt, 

Veoimus  AscaloDemiDxeDodochiumPatrum,Dar- 

ravilque  Dobis  abbas  Eusebius  presbytcr,  quodne- 

gotiator  quidam  Davigaus  perdidissetonioia  etsua 

et  alieua,  evasissetque  ipFC  Daufragium.  Qui  cum 

venisset  huc,  a  creditoribus  compreheDSUsetiDcar- 

ceremmissusest,(jlireptaquesuDtomDiaqu8ecunque 

domi  habebat,  et  conjugisetiam  ipsiusvestimenta. 


219 


DB  V1TI8  PATRUM  LIBBB  X. 


220 


Illa  igitur  ex  multa  anxietate,  ettristitia,  et  inopia  A.  ^ce  qaoDiam  servaveroiit  isti  mandatum  Domini 


non  poterat  virum  vel  pane  nutrire.  Sedente  igitur 
illadiequadam  in  carcere  et  gemente,  intravit  vir 
quidam  magnus  vinctis  dare  eleemosynam.  Yidens 
vero  mulierem  liberam  sedentem  cum  viro  suo,  vul- 
neratus  est  in  amore  ipsius,  erat  enim  spiciosissima 
mandavitque  illi  per  carcerarium  ut  ad  se  veniret. 
llla  videns  quod  agapen  acceptura  esset,  libenter 
accessit.  Qui  sumens  illam  seor8um,ait  ei:  Quidest 
quod  babes,  et  cujus  rei  gratia  bic  esPQuae  illi  cun- 
cta  enarravit.  Ait  autem  ipse :  Si  persolvero  debi- 
tum«  dormies  mecum  nocte  ista?  Illa  autem  vere 
pulcberrima  et  pudicissima  999  dixit  ei:  Audivi, 
domine^dicentem  Apostolum,quiamulier  non  habet 
potestatem  propHi  corporis,  sed  vir  (//  Cor.  vii). 


nostri  Jesu  Cbristi,  magnifictTiiet  ipse  in  eia  mi- 
sericordiam  suam. 

CAPUT  CXC. 
Mtraeulum  de  ligno  donato  abbali  Brochx  jEgyptio, 
Narravit  nobis Atbanasius  Antiocbenus  do  abbaie 
Brocba  ^gyptio,  dicens  :  Cum  venisset  vir  ille  ex 
iEgypto  in  Seleuciam,  quae  prope  Antiocbiam  est, 
invenit  extra  civitatem  locum  desertum  quffirebatque 
construere  sibi  in  eo  parvam  cellulam.  Quam  cum 
exstruxisset,  neqae  haberetundeillamoperiret,  in- 
gressus  urbem  die  quadam  invenit  Anatolium,  qai 
cognominatus  est  Curvus,  Seieucia  et  Antiocbi» 
unum  ex  primariis  sedentem  extra  domuB  suae  limen, 
dixitque  ei:  Fac,domine,cbaritatem,etdamihiIigna 


Permitte  ergo,  domine,  ut  interrogem  virum  meum,  ^  modica,  ut  tegam  cellulam  meam.llle  vero  maxime 


etquidquid  ille  jusserit  faciam.  Veniensqueomnia 
nuntiavit  viro  suo.  lile,  ut  prudentissimus,  et  uxori 
suae  maximo  devinctus  airectu,  raptus  non  est  speet 
desiderioevadendicarcerisinjurias;sedingemi6cens 
cum  lacrymis  ait  uxori :  Perge,  perge  soror,  abre- 
nuntiahomini;  spero  enim  in  Dominum  nostrum 
Jcsum  Cbristum,quianon  derelinquetnosusquein 
flnem.  Exsurgens  aatemilladimisit  asebominem, 
dicens:  Dixi  viro  meo,  et  non  vult. 

Per  id  autem  temporis  latroquidam  injectus  fue- 
rat  in  ipsum  carcerem  priusquam  negotiator  vinci- 
retur:  hic  omnia  inspiciebat,  et  audiebat  viri  ac 
mulieris  verba,  ingemuitqueapud  semetipsum,  di- 
cens:  Ecce  in  quo  isti  casu  existunt,  neque  tamen 


indignans,  ait  ilii:  Ecce  lignum,  tolle  et  discede; 
ostendens  illi  trabem  maximam,  quam  habebat  ja- 
centem  ante  domum  suam,  de  qua  facta  esset  arbor 
navis  onerarise  quinquaginta  millium.  Aitilli  abbaa 
Brocbas  :  Benedic,et  tollam  illud.  Dicit  ei  rursus 
Anatolius  stumachan8,Benediolu8  Dominus.  Appre- 
hendit  ille  trabem,  solusque  levavit  de  terra,  et  im- 
posuitbumeris  suis,  abiitquecum  illa  ad  cellulam 
suam.  Stupore  autem  percussus  Anatolius  in  eo 
quod  factum  fueral  insigni  prsclaroqae  miraculo» 
largitus  est  ei  lignum  illad,  ex  quo  non  solum  cel- 
lulam  suam,  ut  (>etierat,  operuit,  sed  et  atiaplarima 
ministeria^exercuit. 


l.bertalemsuamprodiderunt,utpecumasaccipercnt      y.^^  compendiosasancti  JoannUChrysoitomipatriar^ 
etdimitterentur,  sed  pudicitiam  pluns  quam  pecu-  ^  chx  Constaniinopolitani. 


Constaniinopolitani, 
Dicebant  de  sancto  Joanne  Constantinopolitano 
archiepicopo,  qui  juste  et  dignissime  pro  puritate 
doctrinie,  et  splendore  venustissimi  eloquii  Chryso- 
Btomus  (42}cognominatus  est;  quod  ex  quod  Baluta- 
rem  baptismum  accepisset  nunquam  omnino  jura- 
verit,  neque  aiiquemJurarecompulerit,neque  men- 
titus  sit,  neque  alicui  unquam  maledixerit,  neque 
scurrilia  locutus  sit,  neque  jocos  admiserit. 

CAPUT  CXCII. 

Relatio  de  quodam  monacho  monasterii  divi  Gregorii 
(42)  papse  quomodo  post  mortem  ab  excommuniea- 
tione  fuerit  absolutux, 

Narravit  nobis  sanotus  quidam  presbyter ',  Petras 

nomine,  veniens  ex  Romana  urbe,  de  beatissimo 

PostpaucosautemdiesingresBUscivitatempraeses  D  Gregorio  ejusdemcivitatisAntiBtite,quodcum  esset 


niam  existimaverunt;  vitaeque  istius  commoda,  ut 
illius  pulcbritudinem  non  violarent  conteropserunt. 
At  ego  quid  faciam  miser,  qui  nunquam  cogitavi 
quod  Deu8esset,etidcircohomicidiorumauctor  fui? 
Yocansautemillosad  seper  fenestram  ejuscellul® 
ubi  vinctus  detinebatur,  dixiteis:  Ego  latro  sum  et 
cffidium  patrator,  quamobrem  quacunque  hora 
praeses  venerit,  ad  mortem  ut  homicida  ducendus 
Bum.  Considerans  vcro  pudicum  consilium  vestrum 
compunctus  sum:  itaque  pergite,  et  in  ioco  ilio  civi- 
tatis  fodite,  et  accipite  quas  inveneritis  pecunias  ; 
cumquepersolveritisdebitum,  plurimaetiam  eulo- 
gia  remanebit  vobis,  orate  pro  me,  utet  ego  inve- 
niam  misericordiaro. 


latronem  educi  jussit  et  decollari.  Sequenti  autem 
diedixit  mulierviro:Sijubes,midomine,  vadam  ad 
locum  quem  denotavitlatro,  si  forte  verasintquae  ille 
prosecutus  est.  Qui  ait:  ut  libi  videlur  facito.  lila 
veroeumpto  brevi  sarculo,  vespere  adlocum  abiit, 
et  fodiens,  ollam  invenit  diligentissime  opertamt 
sumensqueiilam  profectaest.Prudentiverousacon* 
silio,  paulatim  creditoribus  reddebat  debita,  ut  ex 
hoc  ab  aliis  pecuniam  mutuari  putaretur.  Implevit 
autemomnemdebiti  solutionem,virumquedecarce- 
ris  custodia  eduxit.Dicebat  autemqui  ista  narravit: 


summus  pontifex,  monasterium  virorum  maximum 
(BdiGcaverit,  mandatumque  dederit,  99S  at  nullus 
monachorum  proprium  aliquid  haberet,  ne  unam 
quidem  obolum.  Fraterergo  monasterii  habebat  b«- 
cularem  fratrem,  a  quo  petiitdicens:  Tunicam  non 
habeo,  ideo  fac  in  mecharitatem,et  eme  illammihi. 
Dixit  illi  sflBCularis  frater:  Ecce  triabaec  numismata, 
accipe,et  eme  tibi  ut  placet.  Sumens  ergo  monachuB 
tria  numi8mata,habuit  illa  apud  se.  Quod  cum  aliuB 
monachus  vidisset,  abiit  et  nuntiavit  abbati.  Qao 
audito,  abbas  renuntiavit,  et  ipse  sanctissimo  pap«e 


<  Joannes  Diaconus  Vitae  sancti  Gregorii  lib.  ii,  cap.  45. 


221 


PBATDM  8PIRITUALB. 


222 


Gregorio.  BeatasyeroGregorius  hoc  audiens,  jussit  A  dispensator :  Qui  ail :  Spero,  domine,  in  Filium  Dei 


eum,atqui  monasteriiregulasprflBtergressus  esset, 
acommanioneseparari.Postmodicumverotemporis 
moritor  frater  iile  ita  separatus,  nesciente  papa  Gre- 
gorio.  Post  duos  autem  vel  tres  dies  abiit  abbas,  et 
nuatiavitilli,  diceas  :  Fraterille  defunctus  est.  Quo 
ille  audito  noa  mediocriter  contristatus  est  quod 
anteqoamabsolvereturexcommunicationisvinculo, 
migrassetasaculo :  scribensque  orationem  in  fcrma 
epistols,  dedit  ani  ex  archidiaconis,  jubens  iili  ut 
iret  et  Bupra  sepulcrum  fratris  illani  legeret.  Per 
ipsas  vero  litteras  absolvebat  ab  excomrounicationis 
nexibas  mortuum.  Abiensigiturarchidiaconus,[8i- 
oat  illi  fuerat  imperatum,  super  sepulcrum  fratris 
brevemillam  chartulam  legit.  Eademquenoctevidit 


quiaquodcumquennhijusseri8,neminidicam,neque 
discet  unquam  id  aliquis  ex  me  quod  mihi  eervo  tuo 
aperueris.  Tuno  aitad  illum  episcopus  Apollinaris  : 
Vade,  conscribe  chirographum  debiti  quinquaginta 
iibrarum  auri,  quasasanctissimaistaecclesiaMaca- 
rio  illius  miseri  adolescentis  patri  debebantur,et  ap - 
pone  lestes  et  stipulationem  et  rata,  et  afTer  illud 
mihi.  Dispensalorcontinuo,  quod  sibifueratapon- 
tiflce  injunctum,  cum  oroni  celeritate  peregit,  attu- 
litque  chtrographum,  etdeditilli.  Cum  itaque  pater 
adolescentis  ante  decem  annos  def  unctus  esset,  ohar- 
taque  chirographi  nova  videretur,  ait  illi  pontifex : 
Yade  domnedisponsator,  cbirographumistud  velin 
tritico  vcl  in  hordeo  &bsconde,  et  post  paucos  dies 


bba9defunctumfratrem,etaitilli :  NonaemortuuB  n  afTer  illud  ad  me  :  quod  ille  cum  fecisset,  praefinito 


68,  frater?  Qui  ait:  Ita  sane.  Rursus  interrogavit 
eam abbas :  Et  ubi  fuisti  usque  hodie  ?  Dixit  ei  frater : 
Veraciter,domine,incari;erefuiusqueheri ;  hesterno 
aatem  die  absolutus  eum.  Notum  vero  factum  est 
omnibus  quta  qua  hora  arcbidiaconus  absolutionis 
▼erba  super  fratrem  legerat,  fuerat  ab  excommuni- 
cationeab8olutu8,liberataque  est  dejudicioet  dam- 
natione  anima  ipsius. 

CAPUT  CXCIIl. 

Fadum  mirabilis  charitatis  sancti  abbalis  ApoUinaris 
patriarchae  Alexandrini  erga  juvenem  divilem  ad 
inopiam  redacium. 

Narraverunt  nobis  de  sancto  abbate  ApoIIinari 
Aiexandrinopatriarcha,quodvaldefueritmi8ericors, 
etcompaBsionisvisceribus  affluens,  cujus  rei  indi- 


diechirographum  retulit  quasi  subvetuslum,  dedit- 
quepontifici.Tuncaitille  :  Perge  modo,  domme  dis- 
pensator,etdicito  adolescenti:Quidmihidaturu8es, 
Bitibidederochirographummagnaepecuniaequaede- 
betur  tibi  ?  Et  cave,  ne  plus  quam  tria  numismata  ab 
ilioacoipias,etpraebeiIlichirographum.Responden8 
autemdispensator:  Vere,  midomine,  sijusseris,  ni- 
bil  accipiam.  Dixit  ei  ille  :  Volo  omnino  ut  tria  nu- 
mismataaccipias.  Perrexitautemilleadjuvenemsi- 
cut  ipsi  jussum  fuerat,  et  dixit  ei  :  Dabis  mibi  tria 
numismata,  si  ostendero  tibi  994  aliquid  magnse 
utilitatis  tuae?  Illevero  pollicitus  est  illi  quidquid 
veliet  se  daturum.  Fingens  autem  dispensator,  ail 
illi :  Antequinque  vel  sex  dies  evolvens  instrumenta 
ecclesiastica,  reperi  chirographumistud,6tmemini. 


oiamidafferebant.Erat,aiebant,Alexandriffljuveni8^  quiaMacariuspalertuusmihimultumconfidens^ip- 


quidam,quiprimarii  civitatisdignitateque  acdivitis 
clarissimi  filius  fuerat.Parentibus  itaqueillius  defun- 
ctis,  qui  infinita  illi  bona  tam  in  auroquamin  na- 
Yalibnscommerciis  dereliquerant,  nonsatisfeliciter 
el  prospere  ea  gubernans,  perdiditomnia,atque  ad 
extremam  inopiam  deductus  est,  cum  neque  gul» 
neque  luxuris  vacaverit,  qusesolentdivitum  exhau- 
rire  patrimonia,  sed  incasusvanosatquenaufragia 
incidcrit.  Itaque  ex  opulenlissimo  pauperrimus  effe- 
ctus  est,  juxta  illud  PsalmistaB  :  Ascendunt  usque 
in  coelos,  et  dcBcendunt  usque  ad  abyssos  {Psal. 
cvi).  Namque  adolescensquantofueratpecuniissu- 
blimior,  tanto  per  inopiam  inferior  factus  est. 
HoeaadiensbeatusApolinariSjVidensqueinquan- 


Bummihidiebusaliquotpermisit.  Dofunctoqueipso, 
contigit  illud  apud  me  usque  hodie  manere ;  oblivione 
enim  subreptum  mihi  est,  necunquam  venitin  men- 
tom  ut  illud  redderem  tibi.  Ait  illi  adolescens  :Nosti 
an  locuples  sitpersona  illaqu»  debet?Dixit  eidis- 
pensator  :itasane  locupIes,etgrata  est,  potesqueab 
illo  debitum  sine  labore  rccipere.  Dixit  ei  junior: 
Novit  Deus  quia  modo  nihil  habeo  ;  sed  si  recepero, 
quod  menm  est,  quidquid  petiisti,  dabo  tibi,  ultra 
tria  etiam  numismata.  Tunc  dedit  ei  dispensator 
instrumentum  quinquaginta  librarum^ 

Susceptoitaquechirographo.  perrexitadsanctissi- 
rnnm  pontificem,prostratu8que  ante  illum  deditei 
chirographum.  Cum  ergo  accepissetilleinstrumen- 


tammiseriflBetpaupertatisadolescensdelapsusesset  D  tumipsum,aclegi8set,coepit8eipsumturbatioremos- 


enm  parenteBejusfuissentlocupletissimi,  miseratus 
illiuB  casam,  exiguum  ipsi  charitatisimpenderevo- 
lait  Babmioistrando  alimenta,  sed  erusbescebat.  Et 
qootieB  videbat  ilium,  io  secreto  conscientiae  suae 
anf*ebatar,  cernens  vestemsordidam,  elluridam  fa- 
ciem,  quffi  sunt  extremae  paupertatis  indicia.  Cum 
igitnr  hujuBmodi  curis  angeretur  pontifex,  die  qua- 
dam  divinitus  inspiratus,  consilium  profeclo  mirabi- 
le  iovenit,  ipsiusque  sanctitati  maximeconveniens. 
Accersivit  itaque  Nomicum  (44)  soo  dispensato- 
rem  sanctissimae  ecclesiae,  seorsumque  illum  allo- 
qaeas,  dixitei^Potesmibiservarasecretum,  domne 


tendere,  dixitque  ei :  Et  ubi  fuisli  usque  modo  ?  Pa- 
tertuusantedecemannosdefunctus  est.  Perge,  nolo 
tibi  nunc  respondere.  Qui  dixit  illi :  Veraciter,  mi 
domine,  non  ego  illud  habui,  sed  dispensator  illud 
habobat,  et  nesciebam.  Sed  Deusipsius  misereatur, 
quia  modo  ipsum  mihi  reddidit,dicensseilludinter 
ehartas  suas  domi  invenisgc.Pontifexveroillum  in- 
terim  remisit,  diccns :  Deliberabo  mecum,  servato 
apndmechirographo.Postunamigiturhebdomadam 
rediit ad  episcopum junior,  iterumque  dcprecabatur 
eum.  IUe  autem  quasi  nihil  ei  dare  vellet,  dicebat : 
Quaretantumdistuli8tiproferrechirographum?Dixit 


223 


DB  VITIS  PATBUM  UBBB  X. 


224 


illi  adolescens:  Mi  domiDe,  acit  Deus  quia  non  ha-  A  Quicamv6niBsetGyrenem,reperitilliopbilosophuin 


beo  unde  familiam  meam  nutriam ;  ilaque,  si  Deus 
inspirat  vobis,mi8eremini  mei  .Tunc  dixitilli  sanctus 
Apollinaris,  fingens  se  illius  precibus  cedere :  Sum- 
mam  quidem  integram  ego  tibi  restituam ;  hoc  autem 
obsecro,  mi  domine  frater,  ne  a  sancta  hac  ecclesia 
usuras  exigas.  Tunc  procidens  illi  adolescens  ait : 
Quidquid  voluerit  et  jusserit  mibi  dominus  meus, 
boc faciam ;  et si  ex  principali  summa  placet  minuere 
aliquid,  minue.Dixit  illiepiscopus^Nonid  quidem; 
satis  esty  sl  nobis  usuras  dimittis.  Tunc  proferens 
quinquaginta  auri  libras,  dedit  ei,  etdimisit  eum, 
orans  eum  pro  usuraB  remissione.Uocopussummi 
Apollinaris,  IstaBanctaillius  ars  atque  misericordia. 
ItaveroDeusjuveni  cooperatus  est  per  sanctam  ejus 
benedictionem,  ut  extantainopia  emergeret,  atque 
1D  prlorem  suum  statum  ordinemqueremearet,  plus- 
que  etiam  quam  parentes  sui  opum  ac  pecuniarum 
copia  excelleret,  ac  prffiterea  magna  lucra  anims 
consequeretur. 

CAPUT  CXCIV. 

Admoniiio  senis  guimorabaiurin  Scyiki,  facta  cuidam 
monacho  ne  ingrederetur  iabemas. 


Senex  quidam  morabatur  in  Scytbi :  hicdiequa- 
dam  venit  Alexandriam,  ut  opus  manuum  suarum 
venderet,  viditqueibi  juniorem  monacbum  ingres- 
sum  esse  cauponam.  Qua  ex  re  senex  vehementer 
affliclus,  manebat  foris  expectans,  donec  egredienti 
juvcni  colloqueretur.  Quod  et  factum  est.  Moxenim 
ut  egrcssus  est  juvenis,  tenuitillumseniorperma- 
nus  et  seorsum  illum  ducens,  dixit  ei:  Annescis, 
domine  frater,  quia  habitum  angelicum  fers  ?  igno-  ^ 
ras,  quia  juvenis  es  ?  Non  nosU quia  multi  sunt  ini- 
micinostrilaquei?NescisquiaetperoculoB,etperau- 
resetperngurasvariasethabitus,  monachiincivita' 
tibus  1ffiduntur?Taautemin  cauponas  intrepide  in- 
gr6deris,etquffinonvisaudis,etquffisuntnoxiavide8, 
inhonestisquectvirisetmuiieribuscoDJungeris.NoIi 
itaque,Gli,mi,noli,obsecro,sicagere,8edfugeiDere- 
roum,ubicumDeiadjutoriosalvaripotes.  Respondit 
ei  junior :  Perge  seoior,  Deus  non  quffirit  nisi  cor 
mundum.  Tunc  expandens  in  coelumambasmanus 
suas  senex  ait :  Gloria  tibi,  Deus ;  ecce^enim  ego 
babeo  in  Scythi  annos  quinquaginla  quinque,  et 
mundum  cor  non  habeo  ;  hic  autem  in  tabernis  con- 
versans  cordis  munditiam  possidet.  Et  ad  fratrem 


qu6mdam,EvagriQm  nomine,  qtti  sodalissaus  in  Btu- 
diisliberalibusfuerat^amicumsibicbariBsimum^Bed 
reiigionegentilem,  etculturffi  idoIorum095  maxi- 
me  deditum,  eum  episcopus  Synesius  ab  idoiolatria 
transferre  ad  culturamCbristi  8atagebat,ouramque 
ingentem  ejus  rei  sibi  assumpserat  pro  cbaritate 
quam  erga  ipsum  aprincipiobabuerat.IUeveromi- 
nimeidpaliebaturynequeiiliaBdoctriDam  admittere 
volebat:  episcopus  tamenprffinimioadillumamore 
ne  sic  quidcm  tffidio  victusdesistebatdiebusillom 
Bingulis  bortari,  etinstruere,  acinducereutChriBto 
crederet,  ipsiusque  sacramentasusciperet.Gumqae 
illi  quotid  ie  ista  monita  dare  persisteret,  dixit  ad  eam 
semel  philosophus :  Vere,  mi  domine  episcope,  cum 
cffiteris  quae  mihi  displicent  in  ChristianiB  hoc  est, 
'^  quod  coDsummatioDem  sfficuli  istius futuram  dicuDt, 
etpostcoDSummationem  omaes  quiabiDitioBsculi 
fueruDt  homiDes,  iDistocorporereBurreoturoB,car- 
nemquehancincorruptibilemrecepturoB,etimmor- 
talem,  atque  itain  perpetuom  victuros,  sicqueeornm 
quffi  incorporegesseruntprffimiapercepturos :  eum 
eliamquimisereturpauperis,  fenerari  Deo,et  quidi- 
spergit  inpauperes  et  inopes,in  calosibi  Ibesauros 
repoDere,etcentuplicataqufficrogaveritinregenera- 
tione  cum  ffiternavilaaChristo  essereddenda.  Quae 
omnia  cum  dicuntur,  deceptio,  et  irrisio,  et  fabula 
mihi  videntur :  episcopusautem  Synesius  assevera- 
bat  omnia  Christianorum  vera  esse,  nihilque  omni- 
Dohaberefalsum  velveritati  contrarium,  idque  mul- 
tis  documentis  asserebat.et  persuadere  il  ii  nitebatur. 

Postroultumverotemporis,  cnm  illum  induxisset 
Cbristianum  fieri,  baptizavit  ipsum  et  filios  ejus, 
cunctosque  domesticos  illius.  Cffiterum  non  multo 
postea  quam  baptizatus  fuerat,  deditepisoopoauri 
tria  centenaria  in  usum  puuperum,dic6ns:  Acoipe 
aurum  istud,  et  distribue  illud  pauperibus,  et  fac 
roihicautionem  maDutua,quodChristusmihiip8um 
reddet iu  futuro  sfficulo.  Qu i  suscepto  auro,  prompte 
illi,  ut  petebat,  cautioDcm  fecit. 

YixititaquepostbaptismumaDDOsaliquotphiloBO- 
phus,aotandemiDnrmatusestadmortem.Cumvero 
morti  proximus  esset,  dixil  fiiiis  suis :  Quaodo  cura- 
biti8fuDusmeum,chartami8taminmeismanibaBpo- 
nite,  et  me  cum  illa  sepelite.  Mortuo  autem  iilo,  fece- 
runt  filii  sicut  eis  ipse  prfficeperat,  sepelieruntqoe 


conversus  dixit :  Deus  etje  servet,  et  menon  con-  D  eumcum  chirographo.  Tertia  veropostsepulturam 


fundat  a  spe  mea. 

CAPUT  CXCV. 

Vila  Evagrii  philosophi  a  Synesio  Cyrencs  episcopo 
ad  Chrisli  fidem  conversi. 

Cum  Alexandriffi  essemus,  LeontiusApamiensis, 
virreli^io8usacf]deli8simu8,venitexPentapoIi;muN 
tis  enimjam  annisCyrene  moratusfuerat.  Venit  au- 
tem  diebus  Eulogii  sancti  Alexandrini  patriarchffi, 
ejusderoCyrenensisurbisfuturusepiscopus.Cumque 
infamiliaricolloquioessemus,narravitnobi8,dicens: 
Fuit  temporibus  Theophili  beatissimi  patriarch» 

AlexandriniCyreneepiscopusSynesiuspbilosopbus. 


die  apparuit  episcopo  Synesio  nocte  quiescenti,  di- 
cens  :  Veni  ad  8epuIcrum,ubijac60,etaccipechiro- 
graphumtuum  ;accepienim  debitum, satisfactom- 
que  roihi  est,  atque  ut  certior  ejus  rei  Oas,  propria 
mea  subscripsi  roanu.  Ignorabat  aotero  episcopos 
quod  chirographum  illud  consepelisBent  ei. 

Mane  autem  facto,  accersitisfiliisejaBdixil^Num 
aliquid  cum  patre  vestro  in  monumento  posoisti? 
Illi  putantes  quod  eos de  pecuniis  iuterrogaret,  dixe- 
runlei  :Nihil,domine,  prffiterpannosconsuetoB.Qoid 
igitur?  Nunquid  vel  charlam  aliquam  consepelistiB 
ei?  Tunc  recordati  illi  (ignorabant  enim  quod  de 


225 


PRATUM  SPIRITUALB. 


226 


chirographodiceret)dixeruDtei :  Itasane,  domiDe;  A.  mysteriis.  Quoniam  vero  quibusdam  in  locis  alta 


chartam  enim  quamdam  moriens  dedit  nobis^et  ait; 
Quando  sepelietis  me,  ohartam  istam  mihi  in  mani- 
bus  date,  nullo  penitus  sciente.  Tunc  dixil  illis 
episcopus  somnium  quod  nocte  illa  viderat,  su- 
mensque  illos  cum  clericis  ac  primariis  civitatis  ac- 
cessit  ad  philosophi  tumulum.  Quo  aperto ,  invene- 
runtjacentem  philosopbum,  chirograpbumque  ma- 
nuepiscopiconscriptumsuismanibustenentem.  Ac- 
cipientes  autem  chirographum  ex  illius  manibus, 
aperuerunt,  inveneruntque  in  eo  noviter  manu  phi- 
losophi  subscriptum  ita :  <c  Ego  Evagrius  philoso- 
phna  tibi»  sanctissimo  domino  Synesio  episcopo  sa- 
lutem.  Accepi  debitum  in  bis  litteris  manu  tua  cons- 
criptnm,  satisfactumque  mibi  est ,  et  nuUum  contra 


voce  coDsueverunt  prcsbyteri  sancti  sacrificii  ora- 
tiones  pronuntiare,  pueri  ut  propius  astantes  ss- 
pius  eas  audiendo  didicerant. 

Gum  igitur  omniasecundum  ecclesiaslicam  con- 
suetudinem  fecissent,  priusquam  panes  frangerent 
accommunicarent,  igoiscoelitus  delapsus,  quaepro- 
posita  erant  consumpsit  omnia,  sazumque  totum 
combuBsit,itautnihilomninonequesaxi,  nequeeo- 
rum  quse  fuerant  superposita  relinqueretur.  Hoc  re- 
pente  factum  cum  pueri  vidissent,  in  terram  omnes 
prffi  timore  corruerunt,  ac  diutius  semivivi  perman- 
serunt,  neque  erumpere  vocem,  neque  de  terra  sur- 
gere  valentes.  Oum  vero  non  redirent  domum  hora 
qua  consuverant  reverti,  sed  pavidi  in  pavimento 


te  habeojus  propter  aurum  quod  dedi  tibi,  et  per  te  n  jacerent,  exierant  e  villa  parentes  eorum,  ut  vide- 


Christo  Deo  et  Salvatori  nostro. »  Qui  vero  convene- 
rant,  hoc  videntes  obstupuerunt,  et  per  multas  ho- 
rasclamaverunt,  Kyrieeleison,  glorificantes  Deum 
qui  facit  mirabilia,  talemque  ac  tantam  promissio- 
bum  suuarum  evidentiam  dat  servis  suis. 

Asserebat  autem  et  hoc  idera  dominus  Leontius, 
caationem  iilam  manu  philosophi  subscriptam  ser- 
yari  usque  hodie,  atqae  io  sacrario  sanctse  Gyre- 
uensis  eccIesiaB  custodiri ;  et  quicunque  sacrarii 
cuBtos  ingrederetur,  hanc  illi  cum  cffiteris  vasis  sa- 
cris  assignari  custodiendam  cum  orani  diligentia, 
atqne  eum  deinceps  successori  suo  intregram  illam 
inviolatamque  reconsignare. 

GAPUT  GXCVI. 

Miraculumf  quod  pueris  Apamiensibus  contigit,  qui  C 
jaco  verba  $antae  consecrationis  proiulerunt. 

Narravit  nobis  Gregorius  African»  provinoiae  prae- 
fectus,  Sdelis  vir,  et  monachorum  ac  pauperum 
amator,  bonisque  omnibus  semper  oongaudens : 

In  provincia,  inquit,  mea  (erat  autem  Apamiensis 
secnndsSyrorum  provinciie,  ex  oppido  quoddicitur 
Thorax)  ager  estab  urbequasiquadragintamilliari- 
bus  distans,  qui  Gonagus  dioitur  ;  in  hoc,  sive  in 
ejus  fioibus  pueri  pascebant  pecora,  et  ut  soletpue* 
ris  contingere,  puerili  consuetudine  996  volue- 
runt  iudere.CumqueluJerent,dixeruntad  invicem: 
Venitecelebremusmissam,  etofferamus  sacrificium 
et  communicemus,  sicuti  semper  in  sancta  ecclesia 
presbyter  facit.  Quod  cum    placuisset  omnibus, 


rent  cujus  rei  gratia  consueto  legitimo  tempore  non 
revertissent.  Egressi  autem  puerosomneshumi  Ja- 
centes  invenerunt,  nequeagnoscentes  aliquos,  ne- 
queloqui  se  alloquentibusvalentes.Parentes  itaque 
semivivoseosaspicientes,  uousquisquefilium  suum 
assumeotes,  domum  retuleruDt,  vidcDtesque  pue- 
ros  in  bujusmodi  excessu  diutius  durantes,  mira- 
bautur  oimium;  causam  stuporis  corum  omuino 
ignorantes^  necdiscernerevalentes,  saepiusqueillos 
per  totum  diem  interrogantes,  responsum  nullum 
accipere  ab  eis  potuerunt,  et  quse  illis  acciderant 
Bcire  omnino  nequiverunt,  donec  dies  illa  et  nox 
tota  praeteriit.  Tunc  enim  et  pueri  paulatim  iu  se 
ipsos  reversi,  cuocta  ipsis  retuleruot  quae  gestafue- 
raot,  et  quae  illis  coutigeraDt.  Assumeutes  vero  pa- 
reotes  suos  et  omnes  loci  ipsius  habitatores,egressi 
snnt,  et  locum  eis  ostenderunt,  in  quo  mirabiliter 
ista  contigerant,  vestigia  qusdam  elapsiignisindi- 
oantes. 

Audientes  vero  quae  factafuerant,  et  ipsis  indiciis 
rerum  admoniti,  in  civitatem  cucurrerunt,  cuncta- 
que  episcopo  civitatis  nuntiaverunt :  qui  perculsus 
magnitudine  et  novitate  miraculi,  cum  omni  clero 
festinus  accurrit,  vidensque  pueros,  et  rursus  abeis 
quae  evenerantaudiens,  et  ccelestis  ignis  vestigia  in- 
tuens,  puoros  quidem  omnes  continuoinmonaste- 
rium  immisit,  locum  vero  monasterium  fecit  latis- 
Kiimum,  supra  locum  autem  ignis  ecclesiam  cons* 
truxit,  et  sanctum  erexit  altare. 

DicebatautemipsedomnusGregoriusGdelissimus 


constituunt  ex  eis  unuminordine  presbyteri,  duoB-  jj  ^jp^  yj^mjj  g^  iatorum  puerorum  aspexisse.ejusque 


que  alios  pueros  in  ministrorum  officio,  veniunt- 
que  ad  saxum  quoddam  (erant  enim  in  planitie) 
ac  Bupra  saxum  in  morem  altaris  opponunt  panem, 
et  vastesteumcumvino  :assiBtuntque,unusquidem 
eoram  altari,  qui  fungebatur  officio  presbyteri,  me- 
dius,  duovero  alii  hino  atque  hinc  veluti  ministri. 
Et  ille  quidem  sanctae  oblationis  verba  dicebat,illi 
vero  faBciolis  quae  ferebantur,  pro  flabellis  utentes, 
aoram  faciebant.  Qui  vero  presbyteri  fungebatur 
ofQoio,  ideo  Baaclae  oblationis  verba  sciebat,  quia 
coQSuetado  fuit  in  eoclesia,  ut  pueriin  missis  ante 
sacrarium  assisterent,  prlmique  post  clericos  com- 
muaicarent  Banctis  Christi  Dei  nostri  venerandisque 


monajlerii  ubi  miraculum  acciderat,  monachum 
ipsum  cognovisse.  Etistud  quidem  magnum  revera 
acdivinumstupendumquemiracuIumGregoriusve- 
nerabilis  nobis  aetate  nostra  contigisse  eoarravit. 

GAPUT  GXGVII. 
Relatio  Ruffini  de  sancto  Atltanasio  et  aliis  pueris 

sodalibus, 
RuffiDUsautem  quicccIcsiasticamcoDscripsit  his- 
toriam,  simile  quiddam  priori  aetate  gestum  a  pue- 
ris  ludentibus  narrat.  Aitenim,  com  puerilia  cods- 
criberet  Athanasii  sanctissimi,  magoi  propuguato- 
ris  ac  praeconis  veritatis  magnaeque  Alexandrinae  ci- 
vitatis  episcopi,  etorbis  totius  doctoriB  Inclyti,  quo- 


227 


DE  VITM  PATRUM  UBBR  X. 


228 


modo  scilicet  ipsius  promotio  ad  episcopatum  ex  A.  nil^ii  uae  prffiterire  persuadeat,  multitudo  vero  gea- 


prsscientia  divina  initium  suropsisset. 

Consequens  autem  mihi  videtur  esse  pauca  de 
viri  antiquitate  repetere,  etqualisapuero  fueritvl- 
toByqualisveinstituti,  memini88e,quemadmodumab 
his  qui  cum  iilo  familiarissime  vixcrunt,  aocepi- 
mus  {Ruf,,  i  I  Hist.  c,  14).  Eo  igitur  tempore  quo 
Alexander  sanctissimus  AlexandrinffiEcclesi»  post 
Achillam  prserat,  juxta  prffidictionem  sancti  Petri 
archiepiscopi  et  martyris,  qui  impium  Arium  dam- 
navit ;  cum  die  quadam  ex  eminentiore  ioco  mare 
intueretur,  aspexit  pueros  in  littore  ludentes»  ut 
consuetudo  pueris  est,  episcopumque  imitantes,  ac 
ecclesiasticos  rilus  omnea.  Gum  ergo  pueros  illos 
diutiuBintueretur^mRJoraquffidametsacratioraillos 


torum  plurima  tacere  compellat.  Fluctuat  itaque 

arobigua  mens,  neque  plane  dignoscere  valet  quid 

conscribere,  quid  omittere  debeat.  Atque  ideo  pau- 

corum  meminimus,  quffi  ad  rem  pertinent ;  reliqua 

vero  fama  enarrabit,  que  profecto  minora  quam  se 

habeat  veritas  enuntiabit,  veritati  quippe  nihiiad- 

dere  poterit. 

CAPUT  CXCVIII. 

Responsio  sancti  Athanasii  episcopi  Aiexandrini  hum 
quis  sine  fide  baptizari  possi. 

InterrogatusestaliquandoprsdictussanctueAtha- 

nasius  postquam  Alexandris  episcopus  constitutus 

fuit,  an  possetquispiam  sine  Gde  baptizari  secundum 

ritum  et  prffidicationemChristianorumiautsi  credere 

sesimulans,  aliquibus  aliis  occasionibus  baptizfttus 


aggredi  mysteria  yidet.  Turbatus  ilaque  conlinuo.  g  fuigaet.quiddeillosentiendura.antquomodosueci 


clericos  advocans  eis  ostendit,  quffi  ipse  conspexe- 
rat,  prfficepitque  ut  ircnt  et  pueros  omnes  apprehen- 
derent,  997  atque  ad  se  adducerent.  Venientes  igi- 
tur  pueros  interrogat  quis  eis  ludus  fuerit,  quidve, 
et  quomodo  gesserint.  Illi  vero,  utpote  pueri,  perter- 
riti,  ab  initio  quidem  negare  cceperunt,  postea  vero 
tolam  seriem  exposuerunt,  confessique  sunt  se 
quosdam  baptizasse  catechumenos  per  Atbanasium 
quem  sibi  pueri  episcopum  fecerant.  Tunc  igitur  di- 
ligenter  inquirens  ab  iis,  et  quinam  baptizati  fuis- 
sont,  et  quid,  et  quomodo  interrogati,  quidve  res* 
pondiesent;  cum  ab  eo  qui  interrogaverat,  cuncta 
didicisset,  comperto  quod  omnia  juxta  ritum  reli- 
gionis  nostrae  peregissent,  rem  in  commune  cum 
clericis  agitans,  deflnivit  utdicitur,  eosqui  baptis- 


piat  illum  Deus.  Et  respondit,  dicens :  Audivi  ali- 
quando  a  senioribus  nostris  quod  beato  Petro  epia- 
copo  et  martyri,  cum  facta  esset  mortalitas,  et  pleri- 
que  ad  baptisma  mortis  timore  confugerent  apparae- 
ritAngelu8humana8pecie,dicens:Quandiuhucmit- 
titis  marsupia  ista,  signata  quidem,  inanis  autem 
prorsus  et  vacua,  et  nihil  intushabentia?  Eruntita- 
que,  quantum  ex  angeli  voce  conjicere  licet,  signum 
habentes  baptismi,  quoniam  el  beneflcium  aliquod 
existimarunt  se  consequi,  si  baptisma  susciperent, 
atque  idcirco  baptizati  (46)  sunt. 

CAPUT  CXCIV. 

Relatio  de  sene  guodam  simplice,  qut  cum  sacramen' 

lum  ofjerrett  angeios  videhat. 

Narravit  quidam  Patrum,  quod  senex  quidam 


mo  consecrati  fuerant,  cum  omnia  circa  se  solem-  ^  mundusetsanctus  cxistens,  cum  ofTerret 


niterperactafuissent  per  interrogationes  et  respon- 
siones^  secundo  quidem  non  oporterebaptizari,8ed 
impleri  ea  qus  solent  a  sacerdotibus  Geri.  Porro 
Athanasium,  et  csoteroB,  quos  ille  ut  sacerdotes  et 
diaconos  habuerat  in  ministerio,  convocatis  eorum 
parentibus,  sub  Deo  teste  ecclesiffi  tradidit,  ut  illic 
nutrirentur. 

Modico  itaque^transacto  tempore,  cum  et  a  nota- 
rio  perfecte,  el  a  grammatico  sufficienter  (45)  Atha- 
nasius  jam  instructus  osset,  coctinuo  quasi  fidele 
depositum  Dei,  sacerdoti  a  parentibus,  traditur,  et 
veluti  Samuel  quidem  in  teroplo  nutritur.  Quoties 
vero  Alexander  in  senectute  ad  episcopos  proficis- 
ceretur,iste  sequebatureum,  ferenssacerdotii  amio- 
tum,  qui  Hebraice  appellabatur  Ephod. 

Tanta  vero  ettamprfficlaracontrahffireticosAtba* 
nasii  in  sancta  Ecclesia  fuere  certaminay  utillud  de 
eo  scriptum  esse  videatur,  quod  dictum  est :  Bgo 
ostendam  ei,quanta  pronominemeoillumoporteat 
pati.  Nam  in  ejus  persecutionem  totus  conspiravit 
orbis,  commoti  sunt  reges  terraeet  gentes,  et  regna 
exeroitusque  contra  illum  convenerunt.  Porro  ipse 
divinumiiludeloquium  opereimplebat,  quodicitur: 
8i  consistant  ad  versum  me  castra,  non  timebit  cor- 
meum  ;  si  exsurgat  adversum  me  prffilium,in  hoc 
ego  sperabo  [Psat,  xxvi).  Vere  enim  lanta  illius  ac 
talia  feruntur  opera,  ut  magnitudo  quidem  rerum 


sacramen- 

tum,videbatangelo8sibidextraIffivaquea8si8tentes. 
Porro  hic  ab^hffireticis  consecrationis  ritnm  perce- 
perat,  et  veluti  simplex  et  rudis  divinorum  dogma- 
tum,  quando  ofTerebat,  in  simplicitate  el  inoocen- 
tia  dicebat  qus  uon  decebant  secundum  rectarofi- 
dem,  igoorans  quod  falleretur. 

Perdivinamigiturdispensationemperrexitadeum 
diaconusquidamperitissirousdivinorumdograatum 
Contigit  aulem  sanctum  senem,  prffisente  illo  sacri- 
ficium  oSerre.  Dixit  autem  ei  diaconus  :  Verba,  quffi 
in  offerendo  dixisti,  rectffi  fidei  non  sunt,  sed  here- 
ticorum  et  pravsopinionishominum.  Senexantem 
confidens,  quoniam  videbat  angelosdum  offerebat, 
non  intendit  his  quffi  dicebantur  a  diacono,  sed  con- 
D  tempsit.  Diaconusautempersistebat,  dicens:  Falle- 
ris,  abba ;  non  enim  admittit  fides  catholica  ista 
quae  dicis,  neque  mater  Ecclesia.  Cum  autem  vide- 
ret  diaconi  constaotiam  in  se  arguendo  senez,  ai- 
que in  oblatione  salutari  sanctos angleos,  «t  coosae- 
verat,  intueretur,  ait  eis  :  Diaconus  iste  mihi  baec 
et  ista  dicit :  quomodo  se  098  habet  veritas?  Di- 
cunt  ei  angeli :  Ausculta  ei,  nam  vera  loquitnr,  et 
recte  ista  prosequitur.  Dixit  autem eis  senex :  Quare 
vos  noo  dixistis  mihi  ?  Dixerunt  autem  illi  aogeli : 
Deus  ita  disposuit,  ut  omnes  ab  bominibus  corri- 
gantur.  Et  ab  eo  tempore  correctus  est  gratias 
agens  Deo  et  fratri. 


229 


PRATUII  BPIRITUALB. 


230 


CAPUT  CJ. 


Qttomodo  juvenis  aurifex  a  viro  patricio  sil  in  filium 

adoptatus. 

NarravitnobisquidemsanctorumPatrum.quodju- 

yenisquidamingeniosusseadaurifioem  pro  discen- 

da  arte  contulerit,  quam  dum  solerter  addisceret, 

anos  ex  patriciis  injunxit  ei,*utcrucem  auream  la- 

pidibns  pretiosisornatam  facerent,  quod  illameccie- 

81»  offerret.  Etquoniam  valde  ingeniosus  erat  ado- 

lescenSyinjunxitilli  magister  ejus  id   opus.   GoBpit 

ergo  adolescens  cogitare   intra  se  dicere  :   Si  iste 

tantas  ofrertpecaniasChristo,  cur  non  etego  mer- 

cedem  meam  in  istam  crucem  conferam,  uteam  mi« 

hi,  tanquam  duo  minuta  viduae,  computet  Ghristus? 

Gogitansigitur  quantum  mercedisesset  accepturus. 


A  E^rat  aulem  aliusquidamdivesvalde^etprimarius 
babens  uxorem  fldelem  Gbristo, et  timentem  Domi- 
num,babebatautem  et  niiam  unicam.Dixit  ergo  illa 
viro  sno:  Ilanosolam  habemas  niiam,taDtaquebona 
nobis  largilus  esl  Deus;  cujus  ergo  rei  indiget?  Si 
quflBsierimusdareillam  alicuiprimario,  etdiviti,  qui 
non  sit  bonis  moribus,  arfliget  eam  semper.  Qusera- 
mus  iili  virum  bamilem,  et  tiroenlem  Dominum  qui 
secundum  Deum  illam  diligat  etfoveat.  Quidixit  illi: 
Recte  dixisti.  Perge  ergo  in  ecclesiam,  et  orainten- 
tissime,  atque  illic  reside,  et  qui  primus  ingressus 
fuerit,  bic  illi  a  Domino  missus  sponsus.  Fecit 
igitur  ut  jusserat  vir  ejns;  cumque  orasset,  et  sede- 
ret,  ingressus  sum  egoprimus.Mittensergo  ilia  ser- 
vum  suum,  continuo  accersivitme,  ccEpitqueinter- 


matualur  id,  et  in  orucem  mittit.  Veniens  itaquepa-  rogare,  dicens :  Unde  es  ?  Ego  autem  dixi  illi  :  Ex 
iricins  ponderat  crucem,  priusquam  inilla  lapides  ^  hac  clvitatesumtalis  filius.  Dixitautem  mibi:  Illius 
includerentur.invenitqueplusbabereponderisquam 


constitaerat.GcBpititaque  minitans  urgere  adolescen* 
tem,  quasi  fraudemfecisset^aurumqueadulierasset. 
Tuncut  illi  adolescens  :  Novit  ille  qui  solus  cor- 
dium  scrutaturarcana,  quia  nibil  tale  feci.Sed  cum 
yideremtetantumpecuniarumCbristoDominoobtu- 
lisse,  cogitavi  immittere  mercedem  meam,  utetego 
partem  babeam  tecum,otque  me  suscipiat  Ghristus 
quemadmodumduominutavidufiBiiliusaccepit.Stu- 
pefactus  ille  dixit  Juveni:  Itane,  Qli,  cogitasti?  Ait 
ille:  Ita  sane.  Patricius  vero  dixitilli:  Quoniam  ita 
cogitastiytotaiique  voluntatem  tuamobtuIistiGbristo 
volens  babere  partem  mecum,  ecce  ex  bodierna  die 
Buscipio  te  mibi  infiiium,h8Bredemque  constituo.Et 


eleemosynarii?  Et  dixi:  Ita  illius  sum  filius.Tunc  ait 
mibi:  Uabes  uxorem?Et  dixi:  Non.  Narravique  illi 
quffi  mihi  dixerat  pater  raeus,  et  quae  ego  responde- 
ram  ipsi.  Illa  vero  glorincans  Dominum,  ait:  Ecce 
bonus  curatortuus  misittibiuxorem,  etpecunias.ut 
utarisutrisquecum  timoreDei.Deditquemihi  flliam 
suam  et  peounias.  Bgo  autem  oro  ut  patris  mei 
viam  usque  in  finem  teneam. 

GAPUT  CGII. 

Vita  Abih»  sxcularis  hominis  filii,  servi  Dei. 

999  Narravit  aliquis   Patrum,  quod  saacularis 

quidam  habuerit  filium pium,reIigiosum,  virginem, 

et  ab  ipsis  annis  puerilibus  continentiaB  rerum  om- 


asBompsiteam  secum^atquehaBredemsuumfeoit.    C  °iunia8suetum,adeoutvinumjam  non  biberet.Ha- 


CAPUT  GCI. 

Yila  viri  ConstantinopolitaninobiUssimi,r.ui  pater  mo» 
riens  Dominum  Jesum  Christum  reliquit  curatorem 

NarravitquidamPatrum,dioens:Asceadialiquan- 

doGonstantinopoIim  cujusdam  necessitatis  gratia; 

camque  in  ecclesia  sederem,  ingressus  est  quidam 

8ecalari8,maxime  illustris  atque  fidelissimus.  Is  cum 

aspexissetme,  accedenssalutavitcum  omni  cbarita- 

tis  ofQcio.  Et  post  salutationem  sedit  Juxta  me,  et 

coBpit  interrogare  de  his  que  pertinent  ad  anims 

Balatem.Cumque  ego  illi  dicerem  quod  his  qui  rite 

terrena  disponunt,  coelestia  quoque  donantur:  Bene 

inqaity  pater,  dixisti.Nam  vere  beatus  est.qui  spem 

Boam  in  Deum  ponit,  et  se  ipsum  totum  commitlit 

Deo.  Etdicebat:  Ego  fiiius  fui  ciyusdam  sscularis 


bebat  autemin  votis  sedere  in  solitudine:  pater  vero 
ejus  volebat  illum  sflBculi  obligare  negotiis,  neque 
poterat ;  nam  boc  ilie  minime  patiebatur.  Erant  et 
illi  alii  fratrees,ipse  autem  major natu  omnibus.Gum 
autemilliusinstitiitioa  patris  voluntateessetremo- 
tissima,  objurgabat  illum assidue pater,  exprobrans 
illiipsam  continentiam,  etdicens:  Cur  similis  non 
es  fratribus  tuis,  nec  te  ipsum  negotiis  exponis? 
Ille  vero  sustinebat  tacens.  Omnesverodiligebant 
eum  pro  illius  religione  et  modestia. 

Gum  vero  pater  ejus  moriturus  esset,  quidam  ex 
genere  ipsius,  et  alii  AbibflB  (boc  enim  erat  filio  no- 
men)amantissimi.putantes  quod  illumodisset  pater 
ejus  propterassiduasilliusobjurgationeSjConvene- 
runt,dicentes:  Ne  forte  privet  bsBreditate  servujm  Dei 


gloriaclarissimi.Eratautemipsepatermeuseleemo-      pater,pro  illo  deprecemur.  Erat  enim   dives  valde. 


Byais  maxime  deditus,  et  plurima  pauperibus  distri- 
boebat.  Die  ergo  quadam  vocavitme,etostendit  mi- 
bi  omnespecanias,  dicens:FiIi,quidtibigratiusest, 
atdimittam  tibi  pecunias  istas.an  Christumcuralo- 
remtoom?  Ego,  cum  placerent  mihi  qus  faciebat, 
rcBpondi  me  Ghristum  malle.  Ista  enim  omnia  prsB- 
tereunt,  et  hodle  sunt,  et  cras  non  erunt?  Christus 
aotemmanetinsBternum.  Quod  ille  cum  audisset, 
omniajamlibereetlarga  manu  pauperibus  erogabat 
itaotmorienspaucaadmodummihirelinqueret.Ego 
aatemjampaapereCfectuB,hamili8procedebam,spem 
meam  babeoB  in  Cbristom,  cui  me  ille  reliqoerat. 


Perguntitaquead  eum,et  diount :  Gonvenimus  ali- 
quid  abs  te  precaturi.  Quibus  ille  ait:  Quid  vultis  a 
mepetere?Prodomno  Abiba  oramus,  ne  illum  ne- 
gligas.  Tum  pater:  Pro  illo  rogatis  me?  Dicunt  ei: 
Utique.Quiait:Vocate  illum  huc.Putaveruntautem 
quod  Juxta  consuetudinem  objurgare  eum  vellet. 
Cumqueingressusfuisset,aitiilipater:  Appropinqua 
mihi.Et  cum  appropinquassetei,  tenuit  pedes  ejus 
plorans,  et  dicens :  Ignosce  mihi,  fili  mi,  et  ora 
Deum,  ne  mihi  imputet  quoniam  afflixi  te.  Tu  enim 
qu8Brebas  Ghristum,etego  saeculariter  movebar.Yo- 
cat  autem  et  alios,  et  ait  illis :  Hio  dominus  ve- 


231 


DB  VITIS  PATRUM  LIBBR  X. 


232 


ster  et  paierest;  quidquid  dixerit,facite,et  quodvos  A.  timen8Doniinum,etcurabateam.Gumveromodicam 


habere  voluerityinipsiuspotestale  erit.  Admiratique 
sunt  omnes.  Staiim  vero  ut  mortuus  est  pater  ipso- 
rum,  distribuit  fratribus  partes.  Ipse  vero  sumens 
partem8uam,dediteam  pauperibu8,nibil8ibiomni- 
njreservans.  Fecit  autemsibi  parvam  cellulam,  ut 
solitarius  degerel;  moxque  cum  consummasset  cel- 
lam,  infirmaius  est,  atque  ad  fmem  pervenit. 

Aderat  autem  illi  frater  ejus,  cui  dixit :  Vade, 
frater,facdomui  tufficonsolationeni.  Aderat  quippe 
celebritas  sanctorum  apostolorum.  Dixit  ei  frater 
ejus:  Quomodo  dimittam  te,  et  abibo?Aitilli:  Vade, 
et  cum  venerit  hora  raea,  ego  te  vocabo.  Gum  ergo 
venisset  hora,  surrexit  ad  fenestram,  et  pulsavit. 
Intendit  autem  in  eum  fraterejus.EtilleipBi  annuit, 
dicens:  Veni.  Statim  vero  ut  venil  fraier  ejus,  tra-  g 
didit  spiritum  Domino.  Omnesque  miraii  sunt,  et 
gloriflcaverunt  Deum,  dicentes :  Eximia  charitate, 
qua  dilexit  Ghristum,  dignum  invenitflnem. 


CGcpissetadoIoribusdeseri^ccBpitillidiabolusimtDil- 
tere  turpes  cogiiaiiones  in  eam,  volebatque  tangere 
ipsius  manum.  Qus  dixii  ei:  Non  iia,  Pater;  Ghri« 
stum  time,  recole  tristiiiam  et  poeniteniiae  doiorem 
quem  in  cellatua  passurus  es,  memento  gemituam 
et  lacrymarum  quas  efTusurus  es.  Usc  ille  et  alia  si- 
milia  cum  ab  ea  audisset,  fugit  ab  ipso  pugna  dia« 
boli,  jamqueerubescens  inde  fugerevolebat,aonva« 
lensjprae  pudore  in  ipsius  faciem  intendere.IUa  rur- 
sus  eum  in  visceribus  Ghristi  miserans.dicebatipsi: 
Noli  discedere,  Pater,  opus  adhuc  habes  fomentis. 
Non  erat  purae  animae  tu«  illa  cogitatio,  sod  perditi 

corruplorisquediaboIisuggestio.Aiqueitasiaescan- 
daio  curatum  ilium  a  se  cum  viaiico  dimisit. 


CAPUT  GCIII. 

Relatio  de  quodam  Lapidario^  qui  prudenti  consilio 

viCam  in  mari  servavit. 

Narravii  quidam  Pairum,  quod  aliquando  lapida- 
dariusquidam^habenslapidespreiiosissimoB.etgerr- 
mas,etmargarita9,  navem  conscendiicumiiliissuis, 
peregre  ire  cu  piens  ei  negotiari.  Contigit  auiem  illum 
exdisposiiioneDeipuerumquemdamquieraiinnavi 
diligere,  qui  illi  quoque  in  navi  ministrabat,  etipse 
etiam  ab  eo  reOciebaiur,  comedens  ex  his  quas  ille 
comedebat.  Die  vero  quadam  audivit  nauias  puer 
8ubmurmurante8inter8e,et8tatuenleBilluminmare  Q 
projicere  pretiosorum  lapidum  causa.  Venit  auiem 
puer  ille  mcerens ad  virum  praedictum, ut  ex consue- 
tudine  sua  ipsi  ministraret.Quiait  illi:  Gurbodieita 
moBStus  es,  flli?  llle  vero  dissimulabat  dolorem,  et 
tacebat.  Rursum  interrogavit  eum,dicens:Dic  mihi 
veraciier,quidhabes?Tunc  ille  erumpens  in  fletum 
ait  illi :  Sic  et  sic  consilium  fecerunt  nauiae  de  te. 
Dixit  auiem  ei:  Nosti  hoc  diligenier?  Aii:    Utique, 
sic  de  te  apud  se  ipsos  siaiuerunt.  Tunc  advocans 
tllios  8U0S  dixii  eis:Quodcunqaedixerovobis,impi- 
greet  abque  ulladiscepiatiooeperflcite.  Tuncexpli- 
cane  sindonem  CGepit  eis  dicere:  Afferie  capsulas. 
Quas  cum  tulissent,  aperienseascoepiteducerelapi- 
des.Et  cum  omnia  explicuissei,  et  in  omnium  con- 
specium  posuisset,  sic  dicere  coepit:  Haec  vita  esl? 


CAPUT  CGV. 

Dealia  muliere  prudente,qu3sse  impetentem  monachum 

sapienti  consilio  rejecit 

NarravitnobisqaidamquodaliqaismanensiacoB- 
nobiomissus  est  pro  responsis  coDnobii.  Brat  autem 
quidam  religiosus  saBcularis  in  vico  morans,  apad 
quem  ille  divertebat  quoiies  veniret  in  vicam.  Ila- 
bebat  vero  illo  flliam  nuper  viduam  relictam,  qas 

vixeratcumvirosuounumautduosannos.Gumergo 
frater  ilie  ingrederetur  et  egrederetur  ad  eos,  im- 
pugnari  de  illa  coepit.  Quae,  ut  erat  prudens,  idco- 
gnovit,  et  observabat  se  ut  non  venirei  in  conspe- 
cium  ejus.  Quadam  vero  die  iniravil  pater  ejus 
proximam  civitatem  cujusdam  necessitaiis  causa, 
dimiitens  eam  in  domo  solam. 

Veniens  auiem  frairr  ille  secundum  consuetudi- 
nem,  solam  eam  reperit,  et  dixit  ei:  Ubi  est  pater 
tuus?Gui  illa:  Ingressus  est  civiiatem.  Goepit  ergo 
turbari  ab  impugnatione,  volens  insurgere  in  eam. 
Quae  cum  omni  prudentia  dixitad  illum;  Noli  tur- 
bari;  pater  meus  usque  sero  non  reverletur :  hic 
ambo  sumus; scio  autem  quod  vos monachi  sineora- 
tione  nihil  facitis,  surge  itaque  et  ora  Deam,  et 
quidquid  miserit  in  cor,  boc  faciamus.  Ille  vero  non 
acquiescebai,sed  periurbabatur magis. Quod  illa ubi 
animadvertit,  ait  illi:  Nunquid  cognovisti  unqaam 
mulierem?  Dioit  ei  :  Non,  sed  scire  volo  qaidnam 
eit.  Quaeaitilli:  Idcirco  iurbaris,  quia  ignoras  feto- 
rem  infelicium  mulierum.  Et  volens  illi  passionem 
imminuere,  dixit :  Nunc  ego  sum  in  menstruiSy  et 
nemoroihiappropinquare  pote8t,neque  odorari  pra 


propier  ista  periclitor?  et  cum  mari  pugno?  et  post  ^  feiore.  Uis  ille  aliisque  plurimis  abeaaudiiis,com- 


modicum  morior?  nihilque  mecum  ex  i<}io  eaeculo 
fero?  Dixit  autem  flliis  suis:  Projiciie  ia  mare  isia 
omnia.  Mox  itaque  ut  locuius  est,  tuleruni  ea,  ei  in 
mare  projecerunt,  Porro  nauiae  obsiupuerunt,  con- 
silium  suum  dissipaium  esse  cognoscenies. 

GAPUT  GGIV. 

Quomodo  mulier  religiosa  et  timens  Deum,  monachum 
a  turpi  desiderxo  compescuerit. 

Dicebat  aliquis  Patrum:  Frater  quidam  a  serpente 
morsus  est,  ingressusque  esicivitatemutcurareiur. 
Sa3cepitautexillumreligio8aquaedammulier9SOet 


punctus  et  in  seipsum  rediens,  lacrymatus  est. 

Potquam  vero  vidit  illum  puellaad  seipsumredi- 
isse,  dixitei:  Ecce  si  teaudi8sem,et  obiemperassem 
iibi,  jamque  peccatum  perpeiravissemus, qua  dein'* 
ceps  facie,  quibus  oculis  aspicere  potuissespatrem 
meum,  vcl  reverii  ad  monasierium  tuum,  et  aadire 
psallentiumsanctorumchorum?  Deprecor  itaqae  at 
Bobriusac  vigilans  sis.necvelisjam  propter  brevem 
volupiaiem  perdere  tot  labores  quot  pertalisti, 
aeiernisque  privari  bonis.Audiensautembaeoipdos 
verba  fraierillequipassus  fuerattentationem,  qui- 
que  ista  rctulit,  gratias  agens  Deo,  qui  illum  per 


233 


PaATUM  BPIBITUALB. 


284 


malierie  pradeDtiam  et  pnducitiam  ne  funditus  A  stiaDa,  et  nemo  vult  pro  me  loqui.  Qui  ait:  Nun- 


periret  eripuerat,  reversus  est  ad  monastcrium,  et 
peccati  sui  pceoitentiam  egit. 

CAPUTCGVI. 

Qua  arie  mulier  (47)  qusedam  illustris  mansueiudi' 

nem  edocta  sit. 

Narravit*quidamexPatribu8,quodmulieriiiu8tri8 
et  ex  eenatorio  genere,  venerit  adorare  sancta  loca. 
Comqoe  descendiseet  Cieeaream,  placuit  sibi  iliic 
requieacere,  rogavitqueepiscopum,  dicena  :Damibi 
unam  virginem,  nt  informet  me  etdoceat  timorem 
Dei.  Eligens  antem  episcopus  virginem  humilem, 
tradidit  ei.Poet  aliquantulum  vero  temporis  occur- 
rensilliepiscopus,  ait  :Quomodosegeritvirgoquam 
assignavi  tibi  ?  Quffi  ait :  Booa  quidem  est,  sed  non 
valde  prodest  anim»  me»  :  permitlit  enim  me  vo-  n 
ioDlates  meas  facere,  cum  sitbumilis.  Sumensau- 
tem  episcopus  unam  duriorem  dedit  ei,  quas  illam 
objnrgabat,  appellaos  eam  fatuam  divitem,  et  his 
similia  illi  exprobrans.  Post  lempus  aliquod  rur- 
8om  illam  rogavit  episcopus :  Quomodo  se  habet 
altera  virgo?  Qos  dixit :  Revera  ipsa  prodest  anim» 
mes,  Atque  ita  magnam  acquisi  vit  mansuetudinem. 

CAPUT  CGVII. 

Yita  puellss  Alexandrinx^  qux  a  sanctis  angelis  de 
sacro  fonte  fuit  levata. 

Narravit  nobis  abbas  Theonas  et  Theodorus,  quod 
Alexandriae  sob  Paulo  patriaroha'puellaquffidamre- 
lieta  fuerat  pQpiila  a  parentibus  magna  facultate  lo* 
eupletibus:  erat  autem  adhuc  sine  baptismo.  Die 


quid  revera  ietud  cupis  ?  Respondit  illa :  Utique  do- 
mioe,  et  deprecor  te  ut  hoc  mihi  impetres.  Qui  ait : 
Noli  tri8tari,ego  adducam  aliquos,  qui  teaccipient. 
Adduxit  ergo  alios  duos  et  ipaos  sanctos  angelos, 
duxeruntque  illam  in  ecclesiam :  rursumque  seipsoa 
transiormantes  in  personas  quasdam  illuatres,  et 
notaa  ex  ordine  Augustalis,  vocant  clericos,  presby- 
terum  scilicet  et  diaconum,  qui  in  hocipsumcon* 
stiluti  erant.  Dicunt  eis  clerici :  Vestra  charitas  pro 
ea  pollicetur  ?  Illi  autem  responderent :  Etiam,  nos 
pro  illa  pollicemur.  Sumentes  ergo  iilam  baptiza- 
verunt,  et  albis  nuper  baptizatorum  vestibas  indn- 
ta  rursus  ab  eis  subvecta  est.  Quamcum  deposnis- 
Benty  evannerunt. 

Vioini  ergo  cum  illam  ita  albis  indutam  viderent 
postquam  receaserunt  illi,  dicunt  ii :  QuiB  te  bapti- 
zavit?  Nuntiavit  autem  eisrem  totam,  dicens :  Ve- 
nerunt  quidam  et  tulerunt  me  in  ecclesiam,  iocuti- 
que  8unt  clericis,  et baptizaverunt  me.  Et  dixerunt 
ad  eam  :  Qui  sunt  ilii  ?  Cum  vero  non  posset  dicere 
qui  essent,  illi  abeuotesnuntiaverunt  episcopo.  Dixit 
autem  episcopus  hia  quiad  baptizandum  oonstituti 
erant :  Vos  iilam  baptizastis  ?  Bt  oonfessi  sunt  ee 
illam  baptizasseexoratos  abilloet  illo  Augustalibus. 
Porroaccersitisex  prffitoriobis  quosclerici  dixerant, 
dixit  episcopus :  Num  ipsi  pro  ista  fide  jussistisT 
Qui  dixerunt :  Neque  novimus,  neque  consoii  sumuB 
Dobia  hoc  fecisse.  Tunc  vero  jam  cognovit  episco- 
pu8  Dei  hoc  opus  esse.  Couvocansque  illam  dixit  ei : 
vero  quadamingressapomariumquodsibirelique-  p  ^[^  °^*^^  ^^^*»  <I"^^  gessisti  boniPQuae  ait:  Mere- 
rant  parentes  ejus  (sunt  enim  in  mediocivitati^po-  ^  t"»exi8ten8etpaupercula,quid  boni  operari  potui  ? 


maria),  vidit  quemdam  parantem  eibi  laqueum  ut 
se  prafocaret.  Cucurrit  igitur,  et  dixit  ei :  Quid  fa- 
eis,  homo  ?Dixit  autem  ei :  Dimitte  me,  mulier  quo- 
niam  in  multa  tribulatione  sum.  Qus  ait  illi :  Dic 
mibi  oausam,  et  fortassis  OSI  juvare  te  potero.  Di- 
zit  illi :  Gravi  aBre  alieno  premor,  et  valde  sutTocor  a 
ereditoribuB,  elegiqae  potius  vitam  semel  finire, 
quam  ita  misere  vivere.  QuaB  dixit  illi  :  Qusbso  te, 
accipe  omnia  quae  habeo,  et  redde,  tantum  ne  per- 
das  teipsum.  Sumens  vero  ille  reddidit  omnia. 

Paella  ergo  angustari  coBpit,  non  babens  qui  sibi 
eoram  gereret.  Itaque  destituta  parentum  solatio, 
foroicari  instituit,  inde  sibi  victum  quserere. 

Dicebantergo  viri  qui  noverant  illam,  quo  in  sta- 


Dixit  illi  episcopus :  Nibil  oe  omnino  operata  es  ? 
dixit  ei :  Non,  nisi  quod  videns  quemdam  qui  a  cre« 
ditoribus  premebatur,  se  sufTocare  volentem,  data 
illi  omni  substaotia  mealiberavi  eum.  Ethisdictis 
continuo  obdormivit  in  Domino,  liberata  a  delictis 
tam  voluntariis  quam  involuntariis.  Tunc  episco- 
pu8gIorifican8Dominum,dizit :  Justuses,  Domine, 
et  rcctum  judicium  tuum  (Psat,  cxviii). 

CAPUT  CCVIII. 

Putchra  responsio  senis,  facta  fralri  qui  a  tristitia 

impugnabalur, 

Frater,  qui  a  triatitiaimpugnabalur,  interrogavit 
senem,  dicens  :  Quid  faciam,  quia  cogitationes  mes 
insurguntadversum  me,  dicentcs :  Inutiliter  etim- 


tn  erant  parentes  ejus :  Quis  novit  ista,  nisi  solus  "  portunerenuntiasti,  salvari  non  potes.  Dixit  ad  eum 


Oea8?qaomodo  scilicel  permittatur  anima  labi  pro- 
pter  eauBam  aliquam  ipsi  solo  cognitam  et  ad  tem- 
poa  derelinqui. 

PoBt  aliqnantulum  temporis  inflnData  est  puella, 
et  in  80  reversa  compuncla  est,  oravitque  vicinos, 
dieene:  Propter  Dominum  facite  misericordiamcum 
anima  mea,  et  loquimini  papee,  ut  me  faciat  Chri- 
stianam.Omnesautem  aspernabantuream,  dicentes 
Qais  hanc  suscipiat,  ousmeretrix  est?  affligebatur 
antem  vehementer.  Cum  vero  in  his  esset  angustiis 
aatitit  illi  angeluBin  specie  hominis,cum  quomise- 
ricordiam  fecerat.  Cui  iila  dixit:  Cupio  fleri  Chri- 

Patrol.  LXXIY. 


senior:  Scis,  frater,  quiaetsinoopossumusterram 
repromissionis  ingredi,  expedit  nobis  ut  oadamus 
in  deserto,  quam  ut  revertamur  in  iEgyptum  ? 

CAPUT  CCIX. 
Pulchra  admonitio  cujusdam  sancti  viri  super  verbis 
orationis  Dominicx :  Et  ne  nos  inducas  in  tenta- 
tionem. 

Dixit  quidam  sanctorum  :  Cum  oramus  ad  Domi- 
nam,  dicentes  :  Ne  nos  inducaa  in  tentationem 
(Matth,  vi)  ;  non  utnon  tentemuroramu8(hocenim 
possibile  none8t),sednea  tentationeabsorbeamur, 
si  aliquid  agamus  quod  dispiiceatChristo  ;  bocenim 

8 


235 


DB  VITIS  PATRUM  LIBKft  X. 


236 


est  non  intrare  in  tentationem.  Sancti  enioi  marty-  A     Posl  paacos  autem  dies  deprebensum  est  a  qui- 


res  tentati  per  supplicia,  nec  superati,  non  intra- 
runt  in  tentationem,  sicuti  neque  qui  pugnat  cum 
bestia,  quousque  non  devoratur  ab  ea :  cum  vero 
devoratus  fuerit,  tuno  introivit  in  tentationem.  Ita 
et  in  omni  passione  fit ;  neque  intramus  in  tenta- 
tionem,  nisi  a  passione  superemur. 

CAPUT  CGX. 

Qtioinod$  sanclus  episcopus  allercantem  secum  alterum 

humilitaie  superaverit. 

Quidam  ex  Patribus  narravit  de  duobus  vicinis 
episcopis,  quod  aiiquando  inter  eos  simultas  quae- 
dam  exorta  sit.  Eral  autem  ex  his  alter  quidem  di- 
ves  et  astutus,alter  vero  humilis  valde ;  quasrebat- 
que  astutus  ille  alium  laedere.  Quod  cum  ipse  com- 
perisset,  ait  clero  suo :  Christi  gratia  vincere  pos- 
sumus.  Dixeruntque  iUi  :  Quis,  domine,  adversus 
istum  prffivalere  possit?  Bt  aitillis:  Exspectate  pau« 
lisper,  et  videbitis  9S2  misericordiam  Dei.Obser- 
vavit  igitur  diem,  qua  ille  martyrum  festivitatem 
celebraret,  assumensqne  clerum  suum  ait  illis :  Se- 
quimini  me,  et  quidquid  me  facere  videritis,  et  vos 
faoite,  prorsusque  victores  erimus.  Dicebant  ergo  : 
Quid  putas  facturus est  ?  Venit  igitur  ad  episcopum, 
et  pertranseunteLitania,  populoque  totius  civitatis 
congregato,procidit  ad  pedes  ejus  cum  toto  clero 
auo  dicens  :  Ignosce  nobis,  domine,  servi  tui  su- 
mus.  Stupefaotus  ille,  atque  compunctus  in  tanta 
episcopi  humilitate,  Deo  cor  illius  immutante,  pe- 
des  illius  tenuit,  dicens :  Tu  meus  et  dominus  et 


busdam  fratris  furlum,  missusque  est  in  carcerem, 
sene  nihil  penitas  sciente.  Comperto  autem  quod 
in  carcerem  frater  ille  conjeclus  esset,  ignorans 
causam  senior,  venit,  ad  monasterium  nostrum,  ad 
quod  ac  cedere  sspe  coosueverat,dixitque  mibi:Fac 
charitatem,  et  da  mihi  aliqua  esculenta.  Et  aio  ad 
illum  Num  aliquem  habes  hospitem  ?  Dixit  autem 
mihi :  Habeo  sane.  Accepit  autem  ea  senior,  at 
iret  ad  fratrem  in  carcerem,  et  consolaretur  ac  re- 
Oceret  eum.  Ut  autem  ingressus  estcarcerem,  pro- 
cidit  frater  ille  ad  pedes  ejus,  dicens :  Propter  te 
hic  detineor,  abba;  ego  enim  sum  qui  tua  omnia 
furatus  fui :  sed  ecce  liber  tuus  apud  iilum  est,  et 
pallium  tuum,  et  castera  illo  et  ilio  in  loco  sunt. 
I^  Dixit  ei  senior :  Certus  esto,  fili,  idque  Grmiter 
tene,  quia  non  idcircoad  te  veni,  nequeenim  scte* 
bam  penitus  quod  propter  me  hic  esses  ;  imo  com- 
porlo  quod  hic  detinereris  inclusus,  indolui,  in- 
gressusque  sum  consoiandi  tui  causa :  nam  ecoe 
quffi  attuii  pro  refectione  tua :  faciam  autem  om- 
nia  ut  te  de  carcere  liberem.  Profectusque  rogavit 
pro  eo  quosdam  de  priocipibus  ;  quibus  cum  nota 
esset  viri  ?irtus,  mittentes  eduxerunt  fratrom  illum 
de  custodia. 

CAPUT  CCXII. 

De  duobus  senibus,  qui  mira  palientia  erga  latrimes 

usi  sunt, 

Dicebat  quidam  senum  :  Accessit  ad  nos  Benex 
magn»  virtulis ;  legentibusque  nobis  patrum  Vitas 


Pater  es.  Factaqae  est  inter  eos  ex  iUa  die  magna  C  "Ique  seotentias  (delectabatur  enim  eenex  ille  ea 


charitas  atque  concordia.  Diccbat  autem  clero  suo 
humilis  ille :  Nunquid  non  per  Christi  gratiam  vi- 
cimus  ?etvo8ergo  cum  habetisinimicum,  ita  facite, 
et  victores  eritis. 

Dixit  iterum  senex  :  Majorem  habet  gloriam  hu- 
milis  quam  rex;  ille  enim  solum  ia  faciemlauda- 
tur;  hic  autem  semper  et  ubique  laudatur,  etbea- 
tus  pradicatur. 

CAPUT  CCXI. 

De  sene  magnss  virtutis,qui  fratrem  sua  illi  suffura- 

tum  a  carcere  liberavit, 

Narravit  nobis  abbas  quidam,  dicens  :  Erat  prope 
ccenobium  nostrum  senexquidam  lenissimi  animi, 
maximffique  virtutis.  Habebatautem  invicinocellde 


potissimum  lectione,  ita  ut  esset  illi  semper  in  ore 
el  in  corde  ;  unde  et  ex  ea  maximum  virtutis  fra- 
ctum  acquisivit),  ad  eum  senem  legendo  ventom 
est,  ad  quem  ingrossi  iatrones  dixerunt:  Omnia» 
quffi  habes  in  cella  tua,  toUere  venimos  {Apud  Ptf- 
tag.f  libell.  xvi,  n.  13).  Ipso  verodicente ;  Quscun- 
que  Videntur  vobis,  filii,  tollite,  tulerunt  omnia,et 
abierunt.  Et  cum  soium  marsupium  quod  pende- 
bat  reliquissent,  senex,  illo  accepto,  post  eos  se- 
quebatur  clamans  ac  dicens  :  Accipite,  Glii,  a  me 
quod  toliere  obliti  estis de  cella  nostra.  Quamobrem 
admirantes  illi  senis  tolefantiam,  omnia  sois  iocis 
in  cellulam  reversi  restituerunt,  dicentes  ad  invi- 
cem  :  Vere  hic  homo  Dei  est. 
Cum  igiturhoc  legeremus,  aitad  me  senex  :  Hoo 


SU8B  fratrem,|qui  perinstigationemdiequadamdum  "  exemplum  mihi  multum  profuit,  abba.  Ad  quem 


abesset  senex,  ingressus  est  cellam  ejus,  librosque 
illius  et  vasa  diripuit.  Cum  ergo  rediisset  senex,et 
aperto  ostio,  vidisset  vasa  omnemquesupellectilem 
sublatam  esse,  perrexit  ad  fratrem,  ut  nuntiaret  ei 
quid  sibi  contigisset,  invenitque  vasa  adhuc  in  mo- 
dio  posita  ;nondum  enim  frater  ea  reposuerat.  No- 
lens  autem  senior  confundere  vol  arguere  fratrem, 
simulataneces3itate,continuo  adnecessaria  naturae 
egressus  est,  ibique  permansit  per  multam  boram, 
doneo  frater  ille  vasa  de  medio  tolleret,  atque  re- 
poneret.  Veniens  autem  postmodum  senex,  de  alia 
re  illum  alloqui  ccepit^nequeipsum  omnino  arguit. 


ego  :  Quomodo,  Puter  ?  Etait  mihi :  Cum  aliquando 
morarer  prope  loca  Jordanis,  legi  hos,  et  mirabar 
hunc  senem,  et  dicebam  :  Domine  Deus,  qui  mead 
hunc  habitum  vocare  dignatus  es,  fac  me  dignum 
hujus  vestigia  sequi.  Etcum  arderem  summoaffe- 
ctu  imitandieum,post  biduum  supervenerunt  latro- 
nes,  et  pulsantibus  illis  janaam,  agnovi  qnia  latro- 
nes  essent,  dixiquein  meipso  :  Deogratias;  tempua 
est  ut  ostendam  fructum  desiderii  mei.  Aperiens 
autem  januam,  hilariter  suscepi  eos,  et  acceudi  lo- 
cernam,  et  coDpi  eis  omnia  ostendere  dicens  adeos: 
Nolite  turbari ;  conQdo  in  Domino,  qnia  nihil  oelabo 


237 


PRATUM  SPIRITUALB. 


238 


T08.  Aiant  autem  mihi :  Habes  aurum?  9Zt  Et  A  salutemmaledeflDivimua.NamBiHerodeapQBDiteD- 


dixi  eis  :  Etiam,  babeo  tria  Duroismata,  posuique 
illa  coram  eis;  qui  accipieDteseaabieruntin  pace. 
His  ego  auditis,  jocans  dixi  8eni  :  Nunquid  isti  ad 
ta  reversi  sunt,  quemadmodum  illi  ad  8enem?qui 
statim  dixit  mibi  :  Non  ;  avertat  boc  Deus  ;  neque 
enim  Toluissem  ego  ut  reverterentur. 

CAPUT  CCXIII. 
Cur  signa  el  prodigia  divinitus  in  sancta  Ecclesia  fiant, 
Dicebatsenex  quidam :  Signaelprodigiadivinitus 
osque  bodie  in  Ecclesia  fiuot  proptereasquos  pul- 
lularunt,  etquotidie  pullulant,  impias  hffireses,  et 
maxime  propter  acephali  Severi,et  csterorum  per- 
niciosa  scbismata,  admunimen  ac  firmitateminflr- 
marum  animarum,  atque  ad  illorum  ipsorum,  si  ita 


tiam  egissetyDequejusJurandum  quod  stalte  emise- 
rat,  servjsset,  nunquam  profecto  maximum  illud 
scelus  admisisset,  ut  praecusorem  Cbristi  decolla- 
ret.  Quod  qiiidem  ipsius  Basiiii  sententia  conOrma- 
tur,  quam  de  Bvangelio  sumpsit^  quando  voluit  Do- 
minuslavarepedesbeatiapostoliPetriyCumilleprimo 
pertinaciter  obsistens^postea  sententiam  mutavit. 

CAPUT  CCXVII. 

Optimum  senis  consilium,  ne  monashus  mulieri  ap^ 

propinquet, 

Dixit  senior  quidam  :  Filioli,  sal  ex  aqua  est,  et 
si  appropinquaverit  aquse,  continuo  8olvitur,etde- 
ficit :  et  monacbus  similiter  ex  muliere  est;  ita- 
que  si  appropinquat  mulieri,  solvitur  et  ipse,  at- 


▼oluerint,  conversionem.  Propterea  igituretasan-  B  que  in  id  desinit,  ut  jam  monacbus  non  sit. 


ctis  Patribus,  et  a  beatissimis  martyribus  ab  ini- 
tio  6dei  usque  bodie  fiunt  mirabilia  ia  saDcta  ca- 
tbolica  et  apostolica  Ecclesia. 

CAPUT  CCXIV. 
Miraculum  foniis  baptismalis  in  Casanensium  civitaie, 
Soruba  vicus  quidam  est  ad  radices  montis,  in 
quo  sita  est  Goeanensium  civiias.  In  eo  baptiste- 
riom  est;  quod  in  sanctis  Epipbaniis  sudat,  qui 
sudor  per  tres  horas  continuis  incrementis  auge- 
tor,  et  postbaptisma  peractum  decrescere  incipit, 
et  tribns  aliis  boris  sensim  deficit. 

CAPUT  CCXV. 
y4liud  miraeulum  baptisterii  castetU  Cedebratis, 


CAPUT  CCXVIII. 

Quomodo  abbas  Sergius  injurianfem  agricolam  pa- 

iientia  confuderit, 

Narravit  nobis  abbas  8ergius,antiBtes  monasterii 
abbatis  Constantini,  dicens  :  Cum  aliquando  iter 
ageremus  cum  quodam  sancto  sene,  erravimus  de 
via,  et  neque  scientibus  nobis  neque  volentibus,  in- 
ter  sata  inventi  sumus,  et  aliqua  de  satis  volentea 
nolentesque  calcavimus.  Quod  cum  vidisset  agricola 
(erat  enim  illic  operans}  ccepit  contra  nos  injuriosa 
multa  proferre  cum  iracundia,  dicens :  Vos  monacbi 
estis?  vos  timetis  Deum  ?  si  timorem  Dei  ante  ocu- 
los  babuissetis,  hoc  profecto  dod  fecissetis.  Tudc  ait 
nobis  saoctus  senior  :  Per  Dominum  nullus  ei  re- 


Eatet  in  castello  Cedebratis,  quod  sub  moute  (i  spondeat.Conversusque  ad  illum,dixit;Rectelocu- 


^oandroD  civitatis  situm  est,  baptisterium,quod 
in  pascbali  sauctc  resurrectiouis  festivitate,cumsit 
lapis  UDOS,  ex  se  ipso  coutinuo  impletor.  Duratque 
aquailla  usque  ad  Pentecosien,  moxque  traLsacta 
Pentecoste  evanescit.  Utraque  vero  ista  miraculain 
proviDcia  Lyci/e  flunt.  Si  quis  autem  hec  ita  esse 
Doo  credlty  usqoe  ad  Lyciam,  dod  graode  iter  est, 
pergat,  ut  rei  veritas  ildem  illi  faciat. 

CAPUT  CCXVI. 

Prudens  consilium  de  non  temere  definiendo,  deque 
nan  servando  qux  temere  definila  fuerint. 

Gum  essem  semei  io  sancta  civitale,  venit  ad  me 
▼ir  qoidam  fldelis,  el  dixit  mibi :  Quia  qusdam  io- 
dignatio  oborta  est  inter  meet  fratrem  meum,et  ille 
non  vult  reconciliari  mihi;  alloquereillum,  et  ad  q 
reeoDciliatiooem  exbortare.  Quod  ego  libeDtissime 
Boscipieos,  coDveoi  fratrem  illius,  locutusque  cum 
illo  eom  ea  qusad  charitatem  ei  concordiam  perti- 
nere  videbantur.  Visosque  est  interim  obtemperare 
mibiy  postmodum  verodixitadme:  Reconciliari  ne- 
qoeo,  qoia joravi  percrucem,  ultra  illi  non  reconci- 
liari.  Qoo  audito,  subridens  aio  ad  ilium  :  Juramen- 
tom  tuumtalem  habet  vim,  ac  si  dixisses  :  Per  pre- 
tioaam  crocem  tuam,  Cbriste,  non  observabo  man- 
data  toa,  sed  inimici  toi  diaboli  voluDtatem  faciam. 
NoD  solum  eoim  dod  debemus  ea  servare,  qus  a 
nobis  pessime  defioita  fueriDt,sed  etiam  maxime  pce- 
nitentiam  agere  et  affligi  in  bis  qu«  cootra  nostram 


tus  es,  fili  mi ;  nam  si  timorem  Dei  baberemus,  dod 
ita  fecissemus.Ille  rursus  fureus^coDtumeliisimpe- 
tebat  Dos.  Rursumque  dixit  seoior  ad  illum  :  Vera 
prosequeris,fili;  oam  si  veri  monachi  esftemus,isiud 
non  egessimus,  sed  per  Dominum  indulge  nobis 
qoooiam  peccavimos.  Stupefactus  ergo  ille  ad  tao- 
tam  scDis  bumilitatem,accessit  propius.prostravit- 
que  se  ad  pedes  seois,  diceos  :  Peccavi,  9S4  io- 
dulge  mihi,  et  per  Domiuum  assumite  me  vobis- 
oum.  Dicebatque  beatus  Sergius,  quia  secutus  sit 
illos  rusticus,  et  acceperit  babitum. 

CAPUT  CCXIX. 

Quomodo  frater  quidam  humilitate  diacono  de  se 
conquerenti  conciiiatus  siU 

Narravit  Dobis  seoior  quidam  de  se,  diceos:  Cum 
aliquaodo  morarer  ad  breve  tempus  io  mooasterio 
abbatis  Gerasimi,  babebam  quemdam  mibi  ma- 
xime  dilectum  fratrem  io  coDtuberoio.  Die  vero 
quadam  sedeDtibus  oobis,  et  de  utilitate  aDimas  lo- 
quentibus,  mentionem  feci  ego  de  sermone  qoo- 
dam  abbatis  Pcemenis.  Qui  ait  ad  roe  :  Ego  expe- 
rimento  didici  verborura  istorum  vlm  et  tranquil- 
litatem,  ac  vebementem  efGcaciam  illorum.  Uabui 
enim  semel  diaconum  quemdam  monasterii  mibi 
charissimum,  atque  amantissimum  mei.  Huic,  oe- 
scio  unde  venit  suspicio  de  me  cujusdam  rei  sibi 
inferentis  mGerorem,  ccepitque  constritari,  et  me 
noD   ut  solebat  iDlueri.  Videns  aotem  ego  iilom 


239 


DH  VmS  PBATUM  UBBB  X. 


240 


tristem,  causam  ab  eo  trisUtiaB   percontari  ccepi.  j^  Ubi  sunt  qu»  fecisti  heri,  vel  nudiustertius»vel  anta 


Qui  dixit  mihi  :  Quia  rem  istam  fecisti.  Ego  cum 
nihil  mibi  omnino  ipsius  rei  conscius  essem,c(Bpi 
illi  satisfacere,  ac  discere  nuUam  ipsius  rei  me 
habere  conscientiam.  Et  ait  mihi  :  Ignosce,  fra- 
ter,  mihi  satisfactum  non  est.  Profectus  itaque  ab 
illo  in  oellulam  meam  ccepi  examinure  cor  meum, 
an  tale  aliquid  a  me  fuisset  aJmissum,  neque  in- 
veniebam.  Gum  ergo  ille  teneret  sanctum  calicem 
in  manibus,  fratribusque  distribuoret,  accessi  ad 
oum  Juravi  pcr  ipsum  calicem,  nihil  me  omnino 
tale  gessisse.  Nec  siquidem  illi  satisfactum  est. 
Rursus  vero  in  me  ipsum  redieno,  verbaque  ista 
sanctorum  Patrum  memoria  repetens,  eisque  cre« 
dens,  verti  paulisper  cogitationem  meam,  et  dixi 


decem  dies?  recole  ea  si  potes.  Et  hoo  itaque  fe- 
cisti,  sicut  et  illa,  latet  te  similiter  ut  illa.  Sic 
itaque  animo  affectus,  quasi  revera  id  fecissem, 
sed  inter  cstera  oblitus  essem  cospi  gratias  re- 
ferre  Deo  et  diacono,  quoniam  per  ipsum  Domi- 
uus  dignum  me  fecissbt  recognoscere  peccatum 
meum,  et  poenitentiamde  ipsoagere.  Surgens  igitur 
perrexi  ad  diaconum  ut  poenitentiam  agerem,  et  illi 
referrem  gratias.  Ut  ergo  pulsavi  ipsius  januam, 
continuo  aperiens,  primus  se  mihi,  prostravit,  di« 
cens  :  Ignosce  mihi,  nam  a  doemonio  mihi  sugge- 
stum  est,  ut  rem  illam  falso  de  te  suspica- 
rer.  In  veritate  enim  Deus  me  certum  reddidit  in« 
nocentiae  ium   neque  omnino  permisit  ut  illi  sa- 


in  me  ipso  :  Diaconus  iste  intentissime  diligit  me,  ^  tisfacerem,  dicens  mihi :  Non   est  necesse.   Ego 


et  charitate  motus  hoc  dixit  mihi,  quod  erat  in 
corde  suo  de  me,  ut  sobrius  ao  vigilans  sim,  et 
de  caetero  custodiam  me  ipsum,  et  istud  ultra  oon 
faciam  :  sei  tu,  infelix  anima,  dum  dicis,  Non  feci 
hano  rem,  innujieraj^mala  gessisti,  et  latent  te. 


igitur  maxime  sedificatus,  glorificavi  Patrem,  et 
Filium,  et  Spiritum,sanctum  incommutabilemat- 
que  individuam  Trinitatem,  cui  est  honr,  et  impe- 
rium,  et  magniGcentia,  et  gloria  in  saecula  sfficu- 
lorum.  Amen. 


ROSWEYDI  NOTATIO. 


(1)  Nudam  eam  sancto  oleo  inungere,]  Obtinuit 
olim  tam  viros  quam  feminas  nudas  corpuribus 
baptizare,  itaque  inungere.  Vide  Onomasticon. 

(2)  Saracenos,]  De  monachis  a  Saracenis  interfe- 
ctis  Mart>roiogium  Romanum  19  Februarii :  « In  Pa- 
Iffistina  commemoratio  sanctorum  nionachorum,  et 
aliorum  martyrum,  aui  a  Sarracenissubduce  Ala- 
mundaro  ob  fidem  Cnristi  ssvissime  cffisi  sunt.  » 
Ubi  Baronius  notat  lisdem  cssi  sunt  hi  Sarraceno- 
rumincur8ionibu8,quarum  mentio  habetur in  rebus 


ad  ignem  provocatio.  Exempla  aliquot  congeseit  in 
dissertat.  de  Fide  hffireticis  servanda  cap.  12. 

(8)  Anastasii.]  Baronius,  tomo  VI,  anno  Christi 
495,  GelHsii  papffi  4,  Anastasii  imp.  5,  Theodorici 
regis  3,  agit  de  Euphemio  in  exsilum  misso  ab  Anas- 
tasio;  anno  vero  Ghristi  514,  Symmachi  paps  13, 
Anastasiiimp.  24,Theodorici  rcgis  19,  de  Macedo- 
nio  in  exsilium  ab  eodem  Anastasio  pulso. 

Quae  hic  habes  de  quaiuordecim  deletis,  intellige 
de  annis.  Zonaras,  tomo  III,  in  Anastasio  :  Kai  auQtc 


gestis  sancti  Joannis  Silentiarii,  quus  refert  Mela-  ^  ovap  18eiv  ki^kxanh  ^aaiXeuc  Kxeivoc,  avSpa  xiva  fo6e 

phrastes  die  13  Maii,  itemque  in  Vita  sancti  Sabfle  ^  pov.TdfjiovxaTi^ovTa,  xalXeYOvxaTcpocauxdv* 'l8ou2ii 

abbatis  apud  eumdem  die  5  Decembris,  ac  in  Actis      t^^^v  xaxoTTKrt^av  aou,  diTraXtiouj  tt^c  t^r.^  aou  exYiTeova 


etiam  sancti  Euthymii  abbatis,  qu»  idem  recitat 
die  20  Januarii.  Consentiunt  iisdcm  quds  habenlur 
in  Prato  spirituali,  cnp.  21  et  99.  Una  eademque 
persecutio  Sarracenorum  sanctos  9S5  monacnos 
diversisque  diebus  occidit,  ut  non  mireris  si  infe> 
rius  de  monachis  cffisis  a  Sarracenis  sffipe  agatur. 
Hactenus  Baronius. 

(3)  Ex  sctiolaribus.]  In  Crffico  est,  aiib  S^oXapicDv. 
Hervetus  veterat  scholasticus.  Ex  militiffi  ordine 
scholares  sunt.  Vide  Onomasticon. 

(4)  Verba  sanctae  obtationis.]\nfr9L,  cap.  196,  habes 
item  verba  obiationis  a  puero  proIata,et  panem  una 
cum  saxo,  quod  pro  altari  erat,  igne  ccelesti  con- 
sumptum ;  quod  reverentiffi  causa  factum  credo, 
ne  videlicet  tam  sanctum  mysterium  puerilibus 
ludicris  exponeretur. 


prrxaCSexa  :  «  Denuo  aliudvidisse  somnium  roemo- 
ratur  rex,  virum  terribilem,  qui  librum  manu  ges* 
tarct  et  diceret :  Ecce  ob  perversitatem  Odei  tus, 
annos  xiv  vitffi  duas  deleo.  »  Vide  Baronium,  tomo 
Vf,  anno  Cbristi  518,  Uormisda;  pap»  5,  Anastasii 
imperatoris  28,  Theodorici  regis  26. 

(9)  Minutorum  viginii.]  Existimo  in  Graeco  fuisse 
Inz-zuiy*  vcl  (poXeu)v,  nam  deest  hic  nobis  iile  textuB. 
Infra,  cap.  134  :  «  Accipiebatque  quotidianum  sti- 
pendium  novem  miouta.  Vide  Onomaslicon. 

(10)  Et de adoratione .]Sepi\mB, synodus generalis, 
quffi  est  secunda  Nicffina,  actione  4  et  5  exemplum 
hoc  ex  hoc  libro  Grffice  citat. 

(11)  Lictores  qui  assitebant.]  Graece  cppaYYeXiaaat. 
Intelligit  lictorcs  ducis.  Hervetus  veterat,  et  cxteri 
qui  assistebani.  Vide  Onomastico. 


(5)  BabxjUe.]  Ut  hic  ecclesiam  ingredions,  audita         (12)  Vt  canonarchas.]  Hoc  Herveto  deerat.  Appo- 
fortuita  Evangelii  sententia  ad  meliorera  frugem  D  situm  ex  Grfleco,  in  quo  xav4vap)(^o;,  id  est,  qui  ca- 


convertitur,  idem  plurimus  aliis  roniigit.  Vide  di- 
cta  ad  Vitam  sancti  Antonii  cap.  2  n.  9. 

(6)  Eli3e.]  De  Blia  iu  exsilium  missoexstat  men- 
tioin  Vita  sancti  Sabffi,  auctore  Cyrillo,  5  Dccemb. 
Vlde  Barouium,  tome  VI,  anno  Christi  5i3,  Sym- 
macbi  papae^  15  Anastasii  imp.  23,  et  Tbeodorici 
regisS^ 

Quod  vero  hic  habetur,  postduos  dies,  monet  Ba- 
ronius  tomo  eodem,  anno  Christi  518,  HormisdiB 
papffi  5,  Anastasii  imp.  28,  Theodorici  repis  26, 
duos,  inquiens,  nimirum  dies  a  scriptis  litteris,  non 
autem  ai>  obitu  Anastasii  numerandos.  Certe  in  Vita 
sanctiSabffiaCyrillomonacho  cunscripta,  5  Deccm- 
bris,  Elias  ipse  ex  visione  et  revelalione  narrdt  se 
decimodieAnastasiumeahoramortuumsecuturum. 

(7)  Accendamui  ignem,]  Frequena  ea  in  causa  fidei 


noni  psalmorum  cantandorum  prffiest.  Vide  Ono- 
masticon. 

(13)  Senum  gesia.]  In  Grffice  est  ptfiXlov  repovTi- 
)c<5v.  Ita  liber  iile  appellabatur.  Ex  Gerontico  ms. 
quffidam  vertit  Raderus  noster  parteiii  Viridariisoi. 
Sic  Verba  Seniorum  dicebantur  quffi  Patres  illi  scite 
proferebant.  Vide  prolegomeno  generali  1. 

(14)  Mittile  thymiama  in  thuribulum,]  Jam  olim 
in  honorem  sanctorum  thymiamaincendi  solitum. 
Vide  Onomasticon. 

(15)  Thalelei.]  Raderus  noster,  Viridarii  parte  i, 
putathunceumdemcumThalela*omartyre  tempore 
Numeriani,dequo  Menffia,  20  Maii.  Sed  vereor  Dt 
ratio  temporisaliud  suadeat:  siquidemMoschusao- 
divil  ex  Petro,  quffi  de  hoc  hic  habentur ;  at  Petros 
centenis  annis  a  Numeriani  imperio  distat.  Aliter 


Ml 


PRATUM  SPIRITUALB.  NOTATIO. 


242 


opinandi  occasio  rorte  fuit,  quod  bicdicantur  Cilix;  J^ 
et  alter  in  Meneets  dicatur  Azarbi  in  Gilicia  abditus. 
Sed  ibidem  dicitur  prutectUB  a  Libano  ;  quare  Li- 
banites  est. 

Verisimilius  hunc  eumdpm  esse  cum  Thalelfpo 
Tbeodoreti,  cap.  28  Phiiothei,  quia  uterque  Cilix, 
et  idem  de  pcenitentia  dictum  babent.  Tbeodoretus 
eum  vidit,  et  Moschus  audivit  narrari  ex  Petro.  Sic 
tempora  convenire  poterunt. 

(<6)  Per  Serapim  facile  ]  Ita  locus  bic  nunc  resti- 
tntus  ex  Graeco.  Ante  nullo  sensu  erat,  Serapim 
facite. 

(17)  Carabum.]  Ex  sequentibus  intelligitur  quid 
carabuM  sit.  Dicitur  enim  :  Produc  scapham,  Vide 
Onomasticon. 

(18)  Teirapylum,]  Porticus  vel  templum  quatuor 
eolumnarumordinibusconstaus.InGro^coomittitur. 
ad  Orienfem  juxta  Telrapulum  ;  ejus  loco  est,  xv 
iitovofia2[ofjiiv72v  ttjc  AwpoOia;  :  quse  cognominabatur 
Doroihese,  de  beatte  Vir^inis  ande,  Tetrapyti  Alexan-  g 
drini  meminit  Sopbronius  archicpiscopus  Jeroso- 
lymitanu8,ageo8  de  miraculis  JuannisetC^rimar- 
tyrum :  ErjeXG*  y^^^  --h  'AXe^avSpeiav,  xat  ev  x(j>  fieYaXtp 
T£Tpai:'jXc|*  viJoTT^;  xaOejSr^aov  :  «  Ingredcre  itaque 
Alexandriam,  et  in  magno  Tetrapylo  jejunus  dor- 
nii.  •  Qus  citantur  in  septima  synodo,  act.  4. 

(19)  Epilimia.]  Retinui  GraBcara  vocpm  47rtt(fiia, 
id  est,  muttas,  Lcclesiastici  quidam  scriptores  La- 
tini  boc  usurpant  Yocabulum.  Vide  Onomasticon. 

(20)  Quibus  manibusl  Manibus  olim  viri,  feminae 
linteoleo  Eucbaristiam  excipiebant  et  sumebant. 
Vide  Onomasticon. 

(21)  Apocrisiarii.]  Infra,  cap.  145,  misso  quodam 
apocrisiario  suo.  Rst  fere  apocrisiarius^  Gr(pcis 
aicoxpiaidpioc,  legatus  ecclesis  negotia  tractans. 
Vide  Onomasticon. 

(22)  Templum santti  Quirici.]  Videndum  an  non  hic 
losetqui  sanclusin  Quiriacusin  Romano  Martyrologio 
dieitur,  29  Septembris :  ■  In  Palestinasancti Quiriaci  n 
aDachoret«e,)icujus  VitamaMetapbraste  descriptam 
apud  Laarentium  Surium  co  mense  habes. 

(23)  Sarraceni,]  Vide  hic  dicta  supra,  ad  cap.  21, 
de  Sarracenorum  incursionibus,  et  marlyribus  sub 
ils  passis. 

{2i)  Responsum,]  Quid  bic  responsum  sit,  jure 
hcreas.  Suspicor  in  Gra^co  fuisse  irpoacpcDvaptov, 
quod  interpres  prima  et  obvia  notione  responsum 
vertit.  Videndum  tamen  num  hic  vcrtendum  sit, 
tporiam,  vel  simile  quid.  Suggerebat  videllcet  mo- 
nacho  cogitatio,  ut  non  ndororet  crucem,  sed  in 
cellam  rediret,  et  sportas  texeret.  Vide  dicta  sup„ 
ad  lib.  V,  libel.  x,  n.  18. 

Quod  si  responsum  hic  commuai  notione  intelligi- 
tnr,  cape  fratrem  bunc  missum  pro  resp  jnsis  cccno- 
bii.  Sic  infra,  cap*  205  :  «  aliquis  manens  in  coeno- 
bio  missus  est  pro  responsis  ccenobii.  » 

(25)  Canthelium,]  Sunt  cantheliaf  xavOTjXia,  onera 
asiois  imponi  solita.  |v 

(%)  Sibino.]  Idem  mox  occurrit  cap.  123  :  9ZB  ^ 
ft  vestitum  colobio de  sibino. »  Qtiid  sibinum  sit  non- 
dam  mihi  lectum. 

(27)  Burdones.]  Vide  dicta  ad  Vitam  Simeonis 
Stylits,  cap.  20,  n.  24.  Consule  et  Onomasticon. 

(28)  /n  saneta  Christi  Deinosiri  resurreciione.]  Hoc 
loco  Be  urreciio  est  templum  Cbristi  resurrectioni 
dicatom.  Vide  Onomasticon. 

(29)  Syncello  seu  assessori  suo.]  Servavi  Graecum 
▼ocabulum  syncellus,  qui  apud  Griccos  est  proximus 
a  patriarcba.  Vide  Onomasticon. 

(30)  /n  membranit  valde  pulchrum.]  Graece  est :  iv 
ataiLTzi  icoXu  xaXcj).  Vide  Onomasticon. 


8ara  el  Abrahamo  genitum,  sed  de  voluntate  Dci. 
Qaare  in  BapplioiomdobitationiBcessitilli  taoitur- 
Bitaa.  Aagustinoa  lib,  i.  Uomillaram»  homil.  44 : 


<f  Accepit  Zacharias  snpplicium  tacitnrnitatis,  me- 
rito  infidelitatis  :  quia  non  credidit,  tacuit :  sic  enim 
recte  dictum  est  spalmo  cxv  :  Credidi^  propter  quod 
locutus  sum  ;  qaia  Zacbarias  non  credebat,  mcrito 
non  loqucbalur.  »  Ambrosins.  lib.  II  in  Lucam: 
V  Incrcdulitas  Zachano}  alfatum  eripuerat  et  audi- 
tum.  » 

(32)  Leone.]  Baronius,tomo  vi,  anno  Cbristi  449. 
Leonis  pans  10,  Theodosii  42,  Valentiniani25,impp., 
ad  hanc  ae  Leonis  encyclica  (qu«  inter  epiptouis 
Leonis  est  \0)  visionem  notat :  Sed  praestat,  inquit, 
audire  potius  sententiam  Petri,  quam  visionemPe- 
tri,  dicentis  :  Firmioren  quavis  visione  habemus  ser- 
monem  prophtticum  {II  Pef.i),  ctc.  Etenim  majorem 
sibi  ea  epistola  fiHem  vindicat  ex  divinis  Scripturis, 
traditionibusquc  sancto)  Ecclesise,  et  communisan- 
ctorum  Patrumcoiisensu,  quamex  recensita  modo 
visione.  Hactenus  Baronius. 

Qui  ad  sequentis  capitis  visionem  de  sancto  Eulo- 
gio  defensoreepistolffi  sancti  Leonis  ista  quoqueaii- 
dit:  At  certioris  firici  certiorisque  quoque  testimonii 
apud  me  est  dc  cpistola  sancti  Leonis  publicacon- 
cilii  occumenici  Cbalcedonensis  assertio  etprsdica- 
tio,  quam  quaelibet  privata)  hujusmodi  visiones.  Ita 
Baronius.  Vide  apud  cumdem  plura  de  hac  Lconis 
encyclica  elogia. 

Ad  Boquens  caput  149,  de  Leone  ita  notat  Baro- 
nius  anno  401,  Uilarii  papae  1,  Leonis5.  ctSeveri  1, 
impp.Scd  quid  est :  Omnia  tibisuni  dimissa  peccataf 
prxtermauuum  imposiiionemfl^um  peccata  ex  parte 
dimitti  possunt?  Minime  gentium,  si  ad  culpam  re- 
fcras.  Ca:terum  quoad  poenam  dicidebent  dimissa 
fuissesancto  Leoni  peccata.  Quod  enim  lacile  sit 
in  his  peccare  etiam  prudentem  episcopum,  jure 
sanctus  Apostolus  monet  ita  Timotbcum:  Nemini 
ciio  manus  imposueris,  neque  communicaveris  peccatis 
alienis  (/  Tim,  v).  Iliis  ergo  remauebant  sanctus  Leo 
dilectorum  poenis  obligatus,  quae  ilii  perpetrassent, 
qui  ab  eo  indignc  promoti  fuissent  ad  ordines.Tuno 
namque  dicuntur  pra^sules  communicare  peccatis 
alienis,  dum  indignis  conferunt  honores  et  ministe- 
ria.  Hinc  sibi  timens  Propbeta  rex,  ait :  Ab  alienis 
parce  servo  tuo  iPsat,  xviii).  Quod  si  bsc  fiunt  in 
viridi,  quid  iiet  in  orido  {Luc,  xxin)?  Leone  quis 
sanctior  atque  prudentior,  uttantum  periculum  li- 
ber  transiliat  ? 

(33)  Flabellum.]  Grffice  piTifSiov.  Ejus  in  sacro 
facicndo  usus  quod  diaconus  gestat.  Vide  Onoma- 
sticon. 

(34)  Conopionem.]  Rervavit  interpres  Gr»i:am  in- 
flexionem,  quod  nunc  xiovcoireTov,  nunc  xcjvioicecov 
dicitur,  conopeum  Ldtinis  usitatum,  pro  textili  ten- 
torio  culicibus  arcendis  comparato. 

(35)  Membranas,]  Ut  bic  membranas  ad  aquam 
pluviam  excipiendum  explicant,  sic  alii  naute  vel- 
tera  et  pelles  exponunt,  tum  ad  pluviam  tum  ad  ro- 
rem  colligendum. 

{Z^)  Arena.]  Nec  arena  littoralis,  nec  quocunqne 
niQdo  madefucta  potest  esso  materia  baptismi ;  si- 
quidem  materia  baptismi  aqua  csse  debet,  q^ua  quis 
ablui  possit.  VideScboIasticosin  iiipartemdiviTbo- 
mffi,  et  in  primis  Franciscumnostrum  Suarez,  t.  III. 
in  III  partem,  ad  q.  66,  art.  4,  dit*p.  20.  sect  \, 

(37)  Inju^a.]  Ouae  baec  infusa  sint,  difficile  divi- 
nare.  Nam  varii  cibi  infundi  possunt  et  macerari. 
Hic  ante  :«  paucisque  infusis  cibariis.»  Aliquoties 
in  Tbcodorcto  supra  babcns  «  lenteni  aqua  madefa* 
ctam.  »  Hic  infra,  cap.  184.  «<  Infundebat  et  paxi- 
malia  seu  madofaciebat.  » 

(38)  Joannis.]  Citatur  ba>c  bistoria  in  septima 
synodo  generali,  qufficst  ii  Nicsna,  act.  5,  ubi  pro 
Sarnphas  habctur  Araphas. 

(30)  SpHlum.]  Reposni  boc  ex  grsco  texlu  orTcl- 
iXov,  quod  interpres  omiserat,  videtur  fenestra  in- 
telligi  ex  speculari  lapide.  Vide  Onomaticon. 

(40)  Miliariiia.]  Retinui  Grecam  vocem  fAt)aoc- 


243                                                    APPBNDIX  AD  VITA8  PATRUM.  244 

pCffiayqaod  certi  namini  genus.Interpres  numismata  f^  ubi  quod  hic  est,  tunicam  non  habeo,  yertit  ille, 

verterat.  Vide  Onomasticon.  casulam  nm  habeo.  Eodem  modo  idem,lib.iVyC.  63: 

(41)  Ap^parenliam.]  Graece  est,  «pavTjTiav,  id  est,  «  Et  jussit  mihi  darica8ulam,et  neces&itates  meas 
cupiditas  se  ostentandi.  omnes.  »  Ubi  noster  interpres  Ambr.  Camaldalen- 

(42)  Chrysostomus.']  Henricus  Savilius,  notis  suis  sis  hic,  cap.  181 :  «  Jubens  mihi  dari  quadcunque 
ad  tomum  VIII  Chrysostomi  Grsce  ase  editi,  exi-  erant  necessaria,  »  decurtate.  Omisit  enim  illud  de 
stimat  non  indignum  observatu  temporibus  inter  casula  seu  tunica. 

quintam  synodum,  anno  553,  et  sextam,  anno  680  (44)  Nomicum  seu  dispensaiorem.]  Varia   Nomici. 

oelebratam  (quibus  Georgium   Vits   Chrysostomi  Nofxixou,  ut  hic  in  GraBcotextu,e8t  signiBcatio.  Hic 

scriptorem  vixisse  probabile  esse   ait)  Chrysostomi  dispensatorem  signincat.  Vide  Onomasticon. 

cognonem  ignotum  fuisse.  Sed  refellit  eum  Joan.  (45)  A  notario  perfecfe  et  a  grammatico  sufficien' 

Moschus  seu  Sophronius  hic,  qui  tempore  Georgii  ier.]  Notarius  hic  est  qui  prseest  pueris   ad   prima 

istius  vixere,el  oujus  cognominis  Chrysostomi  me-  elementa  et  litteras  formandas.  Vide  Onomasticon. 

minere.  (46)  Idcirco  sunt  baptizati.]  Baronius,  tomo  III, 

(43)  Gregorii.]  Habetur  hsBc  narratio  in  Vitu  san-  anno  Christi  310,  §  13.  Significat  nimirum  ejusmodi 
oti  Gregorii,  lib.  ii,  cap.  45  per  Joannem  Diaconum  sacraraentum  consecutos,  non  autem  quod  aiunt, 
8cripta,qui  eam  citat  ex  libro,qui  a  Grascis  Ati{i(jL>v  rem  sacramenli,  ipsam  gratiam  abluentem  peccala. 
dicitur,  a  Latinis  vero  intellieitur  Campus  vel  Pra-  (47)  Mulier  ]  Joannes  Gassianus,  collat  xvui, 
tum.  Qui  hic  ipse  liber  est,  quem  pr»  manibusha-  cap.  14,  simile  exemplum  religios»  feminae,  qaae 
bemua.Citat  iHe  ex  interpretatione  prfficeptoris  sui,  n  patientias  acquirends  intenta  erat,  narrat. 


APPENDIX 

AD  VITAS  PATRUiW. 


LECTORI. 

9S8  Ne  quid  antiquitatis  aludiosius  desideret  quod  Vitas  Patrum  spectat,  visum  hic  subjungere  He- 
raclidis  Paradisum  ex  veteri  interpretatione,  qui  eamdem  cum  Palladfo  tractat.  Qui  olim  Parasiis  cu- 
rante  Jacobo  Fabro  Stapulensi  anno  1503  ex  oincinaBellovisiana  prodiil.  Quemdeinde  Lipomanus  Palla- 
dii  nomine  tomo  suo  III  de  Vitis  Sanctorum  inseruit,  anno  1554,  Venetiis  edito,  paucis  additis  et  im- 
mutatis,  de  quibus  moneo.  Addo  et  Palladium  uti  olim  in  typographifie  infantia  ex  veteri  qnoque  inter- 
pretatione  prodiit.  Haud  dubium  et  Palladius  bic  vetus,  et  Paradisus  Heraclidis,  et  Palladius  Herveti^ 
cum  idem  omnino  tractent,  pro  eodem  auctore  baberi  possunt.  Placuit  tamen  et  ha^c  in  fine  subnecterei 
ut  diversa  interpretatio  lucem  subinde  tenebris  inferat;  dum  ferc  fil,  ut  alter  ahero  textum  nanciscatur 
et  sinceriorem  ct  uberiorem.  Vide  quse  de  triplici  hac  versione  et  editionsdiximus  prolegomeno  generali 
14.  Addidi  et  Sententias  iEgyptiorum  Patrum  a  Martino  Dumiensi  episcopo  e  Grscoin  Latinum  transla- 
tas,  quas  ex  Toletana  bibliotheca  ad  me  rrisit  Christophorus  a  Castro,  societatis  nostrs  theologua,  et 
Salmanticai  sacrarum  litterarum  professor.  Easdem  inveni  in  Ms.  Codice  sancti  Floriani  post  Vitas  Pa- 
trum  a  Paschasio  e  Graecia  in  Latium  traductas.  Certe  Paschasius  eidcm  Martino  suum  de  Patrum  Vitis 
librum,  qui  supra  est  ordine  soptimus,  inscribit  et  dedicat. 


HERACLIDIS''    EREMITJE 

PARADISUS, 

INCERTO   SED   VETERI  INTERPRETE. 


HERACLIDES  ALBXANDRINUS  AD  LAUSDM  PRINCIPEM  '. 

9Z9  In  hoc  libro,  quem  de  Vila  sanctorum  Patrum  scripiuri  sumns.descripta  est  nobilis  continentia, 
mirabilisquo  conversationis  transactio  ccenobitarum  pariter  atque anachoretaram,qui  in  eremo  ad  smula- 

>  Ita  inscribitur  in  prima  Editione  Fabri ;  in  seeunda  Lipomani,  Idem  ad  eumdm,  Tidelicet,  Palladias 
ad  Lausum.  In  tertia  Herueti,  est  loco  prooBmii  sine  uUo  uomine. 


^  PROaSMIUM  AD  LAUBUM.  2(6 

tionem  imitationemque  ccelestium  vivere  cupientes,  soperDi  regni  iter  aggressi  sunt :  feminarum  quo- 
qao  proveclarom  atque  honestarum,  ac  spiritualium  niatrum  commemoratio,  quavirili  profectoque  sen- 
80  ad  exemplum  amoremque  divinum,  eorum  qui  desiderant  continentie  ac  pudiciti»  redimiri  coronis, 
ouminsigniabstinentiaOnierecertamina.  IdcircoprscipientenobisviromoribussuavisBimo^sensuquedoc- 
ti88imo,animoquoquepacinco,et  cordepiis6imo,menteetiamamatoreDei,atque  in  necessitatibus  indigen- 
tiaro,80cio,etcelsitudinedignitaturoprobonitatecon8cientiffi,plurimiseloquentibusprsferendo^atqueinom* 
nibus  virtute  divini  Spiritus  praemunito,  quinimo  (quod  oporteret  veraciter  dicerejadspeculationem  potio- 
rem.sedulitatis  exemplo  segnes  animos  incitante,  abstinentiam  sanctorum  sptritualiumque  Patrum  (qui 
in  Dei  placito  victitantes,  insuperabili  certamine  carnis  cruciOxere  mollitiem,  quorum  ipsum  quoquebe* 
ne  transactas  virtutes  predicare  non  desinit)studemu8  describere.  Est  aulem  bujus  desiderii  Bpiritualis 
exactor  virorum  optimus  Lausus,  qui  post  Dei  tutelam,  custos  piissimi  probatur  ordinatus  imperii. 

Ego  igitur  et  lingua  imperitus,  et  spiritualis  scienli»  tenuiter  degustator,  nec  non  etiam  sanctorum 
Patrnm  epirituali  catalogo  nimis  indignus,  magnitudinem  precepit  ultra  mensuram  meam  esse  perspi- 
cieD8,reluctari  tentabam  hujusmodi  jussioni,  qu»  et  sapientiae  litlerats,  et  divinae  doctrinse  indiget  in- 
tellecto.  Sed  cam  rursus  vererer,  primum  quidem  nobile  studium  injungentis.deinde  utilitatem  legen- 
tium  pertractarem,  postremo  mctuens  inobedientiee  grave  periculum,  tanti  prscepti  cumulum  superne 
diapensationi  commisi,  attentiusque  sanctorum  Patrum  intercessione  meas  vires  communiens,  ad  oer- 
taminia  stadium  sum  progressus,  virorum  fortium,  nec  non  etiam  feminarum,  quos  aut  ipse  voltu  pro- 
prio  videre  promerui,  aut  asanctis  patribus  qui  eorum  novere  virtutes,  meaudissecommemini,  glorioea 
signa  scripturus  atque  certamina. 

Nam  et  plurimas  civitates  ac  villas,  omnesque  pene  speluncas  ut  tecta  eremi  (in  qua  monachi  habi- 
tant)  diiigenti  cura,  Dei  pietate  pcdestri  Inbore  circumiens,  ct  virorum  quos  oculis  meis  mspexi,  et 
mulierum  propter  spem  qua3  nobis  in  Christo  reposita  est,sexum  femineum  animivirlute  vincentium,  in 
qnantum  mea  suppeditat  parvitati,  nomina  pariteret  gonus,  et  patriam,  locumque  habitationis  praBsenti 
libello  complexus,  tibi  amatori  Christi,  famulnquo  Dei,  atque  inolylo  pii  imperii  ornamento,  Lause, 
transmisi,  simul  commemorans  utriusquo  sexus  in  quibusdam  ad  summum  quidem  peracta  certamina, 
sed  propter  matrem  superbiae  (quaB  vocatur  Cenodoxia)  ad  extremum  barathrum,  infernique  profundum 
raiserabiliter  deductorum,  aoquisitas  ex  longis  temporibus  ac  laboribus  abstioentiffi  paimas,  repenti- 
Do  elationis  ao  tumoris  momento  prflemarcidas,  gratia  vero  Salfatoris  noslri,  provisioneque  sanctorum 
Palrum,ac  miseratione  spiritualium  viscerum,  et  orationibus  venerabilium  seniorum.  delaqueis  diaboii 
ereptoa,  ad  recuperationem  vitae  nobilioris  reversos.  Vale. 


PROCEMIUM  AD  LAUSUM. 


940  Multi  quidem  multos  variosqne  libros  diversis  temporibus  huic  sfficulo  reliquerunt,  quorum  alii 
superna  inspiratione  et  gratia  divinitus  data,ffidiflcarunt  ac  munierunt  eos  qui  Odeli  proposito  instituta 
atquevestigiaSalvatorisEequuntur^aiii  verosolishominibusplacerecupicnteSjCorruptoatquevitiatomentis 
ingenio,veIutiquadam  reruro[Af5.,  aerum]confus'oneve8ani,solati  sunt  eoscui  cupiditategloriaelaborant. 
NonnuUiautemfurorencscioquoetinstinctu  daemonis  (quirebusbonisinimicusest)  rabida  elationecfficati, 
in  perDiciemlevitatishumanffi,  etindivina;  atquccathoIicffiEcclesiffimacuIam,  stolidorum  animos  occupa- 
vere  mortalium,  ad  evertendam  morum  laudabiliumdisciplinam.  Mihiquoque  homini  humillimo  placuit 
(dum  magnitudinis  tuffi,  quem  scioamatoremesse  doctrinffi,  erubui  nonobedireprfficcpti9,quibnsad  me- 
liora  animi  provocantur)  trigesimum  quidem  ac  tertium  agentiannum,  quusi  in  numero  fratrum  vitaque 
monachorum,  vigesimumautem  episcopatus,quinquagesimumveroettertiumaetatisuniversffi,tibideside- 
ranti  Patrum  nostrorum  gesta  cognoscere,  non  virorum  iantum,sed  etiamfeminarum,quosip9e  vierim, 
qoosque  aliia  referentibus  noverim,  cum  quibus  etiam  deserla  i^gypti  pcragraverim,  Lybiffi,  Tbebaidis, 
Syenffi,  in  quibus  et  ii  quos  Tabennensiotas  dicunt  morantur,  circa  Hnes  quoque  Mesopotamiffi,  Syriae, 
Pa]£stinae,et8ub  Occidentalibusplagis  RomffiatqueCampaniffi,  et  incffiteris  circa  ipsa  loca  describere,  et 
(ut  superiu8Comprehendi)enarrareaprincipioomniumVitas  exsupradictisregionibus  hoc  IibeIlo,uthone- 
atom  et  animae  profuturum  commemoratorium  geren8(id  est  perenne  medicamenfum  verilatis)  omnem 
quidem  oblivionisexirrationabilidcsideriorespuassomnum^omnemquecupiicisdolummentisaOdererom 
necessarium  seclud&s,  cum  universapigritudine  morumbonorum,'et  deformi  anim»  defectione,etutira- 
condis  quoque  motum,  conturbationem  atqne  tristitiam,  et  irrationabilem  metum  per  ista  deolinan8,et 
avocationem  Sfficuli  vanam,  amore  perpeluocircapropositumpiffireligioniseffulgeas.duxbeatffivitffitibiet 
qui  tecum  sunt,  et  qui  sub  te  aguut,  et  piissimorum  futurusimperatorum.  Talibus  enimfactissemperao 
meritiSjGhrisliamoreflagrantesDeo  properant  copulari.  Per  singulos  tamen  dies  etredditumanim»,qoi 


247  APPBNDIX  AD  VITA8  PATRUM.  248 

proculdubio  debetur,  exspecta,  seouQdumquod  scriptumest  rGoarctorexduobuB,  desideriumhabeDsdia- 
solvi  et  esse  cum  Cbristo  muiiomeiius  {Philipp,  i),  Et  iterum  :  Prsepara  ad  perfectionem  opera  tua,  et  esto 
in  agro  operator  {Prov,  xxiv).  Nam  qui  memor  semper  est  mortis  qua  omnimodissioecuDctatioDe  et  do- 
cessario  vcDtura  est,  ounquam  gravia  ac  magna  peccabit,  juxta  quod  est :  in  omnibus  operibus  tuis 
memorare  Dovissima  tua,  et  \n  perpetuum  dod  peccabis  (£cc/t.  vii).^Supra  caetera  veroomuia,  oequeque 
commendata  sensibustuis  fueriDt  salubri  relatioue,  contemnas;  nec  respuas  elocutionum  bumilitatem, 
rusticitatemque  verborum.  Non  euim  boc  opus  diviDic  doctrioaB  est,  ut  quis  facuude  ioquatur ;  sed  ut  om- 
nium  seosus  iotellectu  veritatis  iostituat,  secuodum  quod  dictum  est :  Aperi  os  tuum  verbo  Dei  (Prav. 
xxxi).  Et  iterum  :  Ne  perdideris  narratiooem  senum  ;  nam  et  ipsi  a  suis  patribus  didicerunt  {EccU.  viii), 

Ego  itaque,  bomo  Dei  et  stupende  amore  di8cendi,qui  opto  vel  ex  parte  quod  divinitusjubetur  imitari, 
plurimos  sanctos  viros  vidisse  me  memini,  nectamen  id  veluti  pertransitum  et  perf unctorie  faciens,  sed 
per  trigintaet  peralios  totidempergensdies^pedibus  (quod  anteDeumdicam)  ileromne  confectiyUniver- 
Bum  pene  Romaoum  solum  ambulando  cognoecens,  etitineris  molestiaslibenteramplectenSiUt  hominis 
sancti  et  amatoris  Dei  coDspecttbus  fruerer  :  quodproculdubioaliternonhabcrem.  Nam  siillequiabaque 
aliqua  comparatione  melior  raeest,  quiquelooge  prncedit  acvincittotum  mundum  rerum  peritia  et  tata 
consoientiaende  Paulusapostolus,  de  Tarso  usque  adpatriam  Judaeorum  ambulando  perrexit,utPetrumet 
Jacobum  et  Joannemvideret ;  ei  hocipse  quasicumquadamjactantiareferens^  proprios  divulgat  laborea, 
dumiilosquiotioatquesegnitia  torpescere  videDtur,acc6ndit,  diceos:  AscendiJerosolymamvidereretrum 
{GalaL  ii)  )non  enim  illi  sufficiebat  sola  famavirtutis,  nisietiam  vultum  quoqueac  figuram  ipsiusviricu- 
peret  intueri),  quaotomagis  hoc  ego  decem  millium  debitor  talcnlorum  facere  debui?  non  utillis  sanc- 
lis  prodessem  aliquid,  sed  ut  mihi  peccatori  per  omnia  providerem.  Nam  et  ii  qui  scripserunt  vitas  pa- 
trum  ante  oostrorum,  saacti  Abrahse,  Isaao,  Jacob,  et  qui  ipsos  sequuntur,  Moysi,  iElioe,  Joaonis  atque 
reliquorum,  non  ut  ipsis  adjecturt  gloriae  aliquid  retulerunt,  sed  ut  legentibus  profuturi. 

Quapropterhasc8ciens,fidelissime  multumque  venerabilis  serveChristiLause,per  temetipsum  suadendo 
meliustibiconBuleDs,etiamD08tram]oquacitatemadcu8todiendumintepropositumpiaBVoluntati8  amplec- 
tere;quequidemvariisvisibiliuminvisibiliumquevitiorumvelutifluctibusverberatur,quamDisi  frequenti 
oratiooeetdiligentianimaeadDeumvocationesedarenoopossumus.MuItienimfratrumotlttboribusabstineD- 
tiaB,etboniscircapauperesfacti8941exuberantes,aliicastaviduitategaudeoles,aliivirginitatesublime8,di- 
vinarumetiamlectionisetscriptionibuslitterarum  plurimum  gloriantes,  arectipropositi  itinere  deviaruot ; 
indiCrereDter  quasi  sub  specie  cujusdam  religioois,  curiositatis  amore  languentes,  ex  qua  multiplex  animi 
sollicitudogeoeratur  ;  postquas  aliorum  quoque  negotiorum  cura  succedit,  undecalumniosietiamnomeo 
incurritur,quonomineabonorumactuum  administratione  prohtbentur:  quaquiJom  necquisolisproprie 
tantum  animae  negotiis  vacant,  fruuntur  ut  matre.Insiste  igitur  viriliter,  quaeso,  non  augens  opes  (quas 
tamen  magis  semperimminuisjsunicienier  dividenseasomnibusquos  egerecognoscis,  quaeproUciunttibi 
ad  ministeria  et  fomenta  virtutum  ;  neve  te  impetus  quidam  irrutionabilianticipationepraeveniat,  utdum 
bominibusplacerefestinas,hoDestipropo8itivoluntalem  sacramcntiviDculis  ligCB:  (|Uodperpesso8novimo8 
p)ure3,qui  vanae  gloriaBContentioneincibis  vel  potibus  abstinendi8,in  servitulem  quodammodo  redegerunt 
jurisjurandi  neccssitate  liberam  illam,  quaminipsis  Dcusfeccrat  voluntatem.Quiquesacramentispropriis 
obligati,  dum  promissaimplercnon  possunt,  otdeformitrramoro  vivendi  acvoluptuteretinentur,exnece8- 
sitate  (cui  sua  subjacent  culpa)  perjurii  crimen  incurrunt.Si  i^itur  sola  ratione  his  rebusal)8tineas,et  sola 
iterum  ratione  easdem  cum  volis  sumas,  nunquamprofcctopeccabis;  Dous  enim  quiratioest,eaqu«5mo- 
ventur  in  nobisarcaniscommendut  auxiliis,illaquidem  damnansqu®  laedunt^amplectensveroatquesusci- 
piensillaquasprosunt  ;nam  justo(inquit)positalexnoncst  (/rim.  i).Rcctiusestautemvinumcum  raiione 
potare,  quam  cum  arrogantiaet  fastuaquam.  Et  si  videtur,  adverte,  eosquidem  qui  rationabiliter  vinum 
biberunt,essesanctos  viros,qui  autcm  siDeratioDeaquam,vitiososessebomiDes  acprofanos.Neque  obboc 
unquam  ipsumspeciem  quam  Oeus  fecit,  autvituperandam  autlaudandamputes  ;  sedillosaut  beatos  so- 
cuodum  propositum  suum  arbilreris,  aut  miseros,  qui  beoe  vel  male  ipsis  rebus  utuntur.  Bibit  aliquando 
Joseph  apud  .^gyptios  vinum,  nec  tamen  sapientiam  suam  lajsit,  eo  quod  proposilum  mentis  suae  ante 
muoivit:  Pythagoras  autem,  et  Diogencs,  et  Plato  (inler  quosManichaei  quoque^omnisqueeorumquisibi 
sapientes  videbantur  caterva)  in  tantam  vanae  gloriae  cupiditatera  progressi,  inciderunt  damnationem.ut 
ipsum  quoque  factorem  omniuni  ignorarent  Deum,et  idola  quaeipsi  fecerantadorarenl.Ususestapostolus 
Petrus  vino  cum  reliquo  discipulorum  choro  ;  unde  et  ipse  Salvator  eorumdemmagisteraJudaeisvidetur 
esse  reprehensus,  dicentibus  :Curdi8cipuIi  tui  nonjejunantsicut  Joannis  {Matth.  xi)?Qui  rursusiosulta- 
bant,  et  ipsis  discipuiis  diccbant :  Magister  vester  cum  publicanis  manducat  et  bibit  {Marc.  ii,  Lucas.v). 
Quod  autem  nunquam  proplcr  panem  ct  aquam  solam  reprehensi  fuissent,  nisiproptcrvinumvelcarnes, 
potest  fieri  manifestum  iisquiirrationubiliteroo8quidemquibibuntvina,despiciunt;eosautemquiaquam 
solent  haurire,  mirantur.  Salvator  ergo  dicebat:  Venit  Joannes  in  viajustitia3,neque  cdens  nequebibens 
(carnem  sine  dubio  dixitet  vinum  ;  nam  sine  aliis  specibus  profecto  nec  viverel),  etdicunt :  DaBmonium 
babet.  Venit  Filius  bominis  manducans  et  bibens,  et  dicunt :  Ecce  homo  vorax,  et  potator  vini,  amicDB 


240  AD  LAU8UM  PRJfiPOSITUM.  250 

pablicanorom  et  pe')catorum  {Matth.  xi)  ,eo  quod  cum  ipsis  manducaret  et  biberet.  Quid  nos  ergo  flBiciemus? 
Neque  illos  qui  vituperant,  neque  eosquilaudantsequamurysed  autrationejejunium  cum  Joannetenea* 
mu0,etiam8i  dxmonem  habcre  dicamur:  aut  cum  JeBuChristo  sapientervina  bibamuSyquando  boc  requirit 
iieceaaitas  corporalis,  etiam  si  nus  aliqui  ob cibum  carniset  vini  potum  (ut  illum  Judffii)  aliquando  rcpre- 
hendant.  Neque  uti  ergo  istis,  neque  ab  his  abstinere  juxta  veritatem  rei  aliquid  esse  arbitreris;  sed  solam 
fldemqasdilectioneetoperibusextenditurplurimumvaierecognoscas.Igiturcujusactibussemperinhffirere 
cernitar  Odes,  propter  ipsam  inculpabilis  erit,  sive  manducaverit  memorataseubiberit.Omneenim  quod 
non  est  ex  Ode,  peocatum  est  {Rom,  xvi).  Sed  quoniam  anusquisquedelJDquens,  id  quod  agit,  exfide  so 
agere  dicit,  etiamcumaliquid  stulta  persuasioneetcorrupta  atquevitiosaconscicnliafacit,itahoc8alvator 
Doster  distinxit,  utdiceret:  Ex  fructibus  eorum  cognosoetis  eos  (Matth.  vii).  Nam  quod  eorum  qui  rationa- 
biliter  vivunt,  atque  sapienter  secundum  Apostolum,  iste  sit  fructus,  bocestcharitas,gaudium,  pax,  lon- 
ganimitas,man8uetudo,bonitas,ndes,coniinentia,  atquesimplicitas^profecto  manifestumest:  Paulusenim 
dicebat:  Fructus  autem  spiritus  est,  hoc  et  hoc  {Galat,  v).  Quod  vero  is  qui  bujusmodi  fructus  habere 
festinaty  non  intempestive  neque  sine  consideratione,  aut  caroem  edat,  aut  vinum  bibat,  et  quod  ncque 
com  eohabitet  cujus  conscientiam  magis  norit  malignam,  Paulus  iterum  ipse  dicebat:  Quiaunusquisque 
qoi  se  ad  agonem  parat,  ab  omnibusseabtioet  (/  Cor.ix);  scilicetut  corporevideaturincolumisabstineatse 
abiis  qusB  faciunt  crassiores;  cum  autcm  ioiirmitute  aliqua  autdolore  vcxalur,aut  tristitia,  velquibusdam 
teotationibus  mordetur,  utatur  quidem  cibis  aut  potibus  tanquam  medicamentis,  qus  pobsint  curare  sul- 
licitos,  abigat  autem  a  se  ea  quibus  anima  vulneratur,  boc  est  iracundiam,invidiam,  amorem  vanae  glo- 
ris  et  rectffi  volontatis  defectionem,susurrationes  quoqueetirrationabiles  suspiciones^agens  Dominogra- 
tias  sempiternas. 

Sufficienti  igitur  super  hoc  disputatione  decursa,  aliam  rursus  adjungo  docilitati  tus  monitionem;  942 

ot  omni  virtute  mentis  diffugias  conspectumeorum  atque  colloquium,  quorum  contrarium  estbonffivitae 

propositam,qui  penitus  prodesse  non  possunt,  et  quibus  cura  est  varia  cutem  corporis  expolire,  etiam  si 

recte  coltores  Odei  memorentur;  sed  vita  (ut  ita  dixerim)  perversffi  sectffi  homines,  qui  animas  sub  specie 

sanctitatis  evertunt,  etiam  si  canitie,  et  colore,  et  ostentatione  rugurum,  numerum  quodammodo  trahere 

videantur  annorum*  Quiaet  si  nullaeorum  Iffisione  maculeris  morum  probilate  munitus,  vel  leviter  certe 

aotresolverisot  securior,  aut  erigeris  ut  melior,  et  vituperabis  tales  atque  ridebis;  quod  non  sine  noxa  tui 

te  fecisse  oognosces.  Sanctorum  autem  virorum  ac  feminarum  veluti  lumen  spltfndentis  fenestrae,  sectare 

eonspectus,  atperillorumvenerandacolioquia  tanquam  minutis  Godicem  litteris  scriptum  possis  diligenter 

in8picer6,actu6quoqueetcordisarcanaexip8acomparationecognoscere,et8ivediligentiamseunegligentia!D 

toamoariosiusapprobare.Nametipsehominumreligiosorumcolor(quoprsdicabilesmore8utfIorevelantur) 

etamictu8ve8tis,etinconfusamon8animi,ab8queullo8Uspercilio  scrmonis  inflati,  el  verecunda  ipsarum 

qooque  revereotia  syllabarum,  et  grata  digestio  sensuum  atque  verborum  sufficienter  animare  te  poterunt 

etiam  si  anxietatis  alicujus  tsdio  fatigeris.  Amictus  enim  viri,  et  motus  pedum,  et  dentium  risus,  ea  qus 

io  ipso  videntur  esse  signiOcant,  sicut  sanctarum  Scripturarum  proverbialis  sermo  testatur  (Eccle.  x). 

locipiens  igitur  promisss  narrationis  cxordium,  nullos  tibi  neque  in  civitatibus,  neque  in  vicis,   neque 

in  solitudinibus  esse  incognitos,relatiooe  mea  sum  passus.  Neque  enim  locus  qusritur  solus^  in  quo  ta- 

les  habitaverlnt  viri,  sed  rects  etiam  vits  propositum  et  praedicabiles  mores. 


EPIS TOLA  '  PALLADII,  EPISCOPl  CAPPADOCIiE, 

AD  LAUSUM  PRiEPOSITUM. 


Laodo  magnopere  consilium  tuum  (merito  enim  alaudatione  ordienda  mihiest  epistola)  quod  plerisque 
omnibus  res  futiles  sibique  prorsus  inutiles  consectantibus,  ipse  ea  doceri  sludeas,  quffi  ad  anims 
salotem  pertineant.  Siquidem  unus  est  tantummodo,  cui  doctrina  opus  aon  est  ipse  universitatis 
rerom  parens  et  procreator  Deus,  quippe  qui  omnium  antiquissimus  originis  suffi  neminem  babet  auc- 
torem  prnterseipsam. 

Eo  excepto  reliqua  omnia  ut  quffi  et  facta  et  creata  sunt,  doctrina  informari  possunt.  Nam  et  primi  illi 
ccBlestium  ordines  magistram  habent  supremam  ipsam  Trinitatem;  secundi  vero  a  primis  docentur,  et 
tertii  a  Becundis,  et  csteri  dienceps  similiter;  qui  namque  cognitione  et  virtute  csteris  antecellunt,  ii 
qai  86  8unt  inferiores  erodiunt. 

Proinde  ignorantis  morbo,  qus  superbiae  est  mater,  laborare  censcndi  sunt  ii  qui  existimant  doctoribus 
slbi  opoB  non  esse;  ii  autem  sunt  qui  docentibus  cum  charitate  fidem  non  adhibent;  etenim  volentes  ea  in  re 

*  Hso  epistola  deest  prims  editioni  Hcrnciidls.  Deestetiam  Ms.  Moretiano.  Dedit  eam  Lipomanus 
ex  libro  cardinalis  Beesarionis,  vertente  Fr.  Torres.  In  Palladio  Herveti  habetur  Heraclidis  nomine  ex 
TerBione  Uerveti. 


251 


APPBNDIX  AD  VITA8  PATRUM. 


252 


per  aerem  dsemones  imitantur,quando  illi  quoqueeadem  pestecorruptiyaeoBlestibussuis  sedibus  fugitivi, 
prxcipites  olim  de  codIo  primi  in  exitium  delapsisint.  Nequeenim  doctriaasuntdiotionesautsyliabSySed 
recte  facta  animi  bene  informati,  animusque  ipEeomniaegritudinovacuus,  prorsusque  intrepidus  ac  pr«- 
sens,  cuique  nulla  iracundia  dominetur,  et  qui  qus  sentit  libere  omnibus  in  rebus  eloqui  non  dubitet; 
unde  nimirum  sermo  igneae  flammffi  instar  erumpit. 

Etenim,nisi  boc  ita  esset,  nequaquam  discipulis  suis  dixisset  magnus  ille  Magister:  Discite  a  me  quia 
mitis  sum  et  bumilis  corde  {Matlh,  xi),  cum  noncorrupta  oratione  auditores  ille  suas  erudiret,  sed  talis 
essetipse^ut  neminem  moribus  suis  offenderetyprstereosdunlaxat  quibuesuaple  sponte  doctrioa  ipsa  una 
cum  doctoribus  esset  invisa.  Debet  enim  anima,  quae  se  in  vilae  Christianie  curriculo  exercet,  autadbibita 
fide  aliunde  discere  quae  nescit,  aut  qus  scit  aperle  ipsa  alios  docere;alioquiqui  borum  alterutrum  facere 
neglexerit,  ismeritointer  insanosbabendua  sit:  quippe  cum  initium  defectionis  sit  doctrinae  satietas  ao 
disciplinse  fastidium,quam  pii  hominis  animus  assidue  usque  solitus  est  esurire,  Fortis  esto,  et  vale;  et, 
quod  magnum  est,  donet  tibi  Deus  cognitionem  Cbristi. 


HERACLIDIS   PABADISUS. 


CAPUT  PRIMUM.  A 

Vila  hidori  presbyteri  Alexandrini ;  Dorothei  mona' 
chi  Thebanif  Potamixnx  martyris^  Didymi  cxci, 
et  Alexandrx  mulieris. 

Cum  primum  Alexandrinam  attigi  civitatem  {Pal- 
lad.j  c,  1),  in  secundo  senioris  imperatoris  Theodo- 
sii  consulatu,  qui  propter  eam  quam  in  Christum  cre- 
didit  fldem  cumangelisnuncmoratur;  admirabilem 
virum  etornatum  per  omnia  moribus  ac  peritum, 
Isidorum  presbyterum  in  memorata  civitate  cognovi, 
qui  in  Alexandrina  Ecclesia  erat  susceptor  atque 
provisor  pauperum  fratrum,  quem  in  principio  ju- 
ventutis  suse  egregiaspersolitudinem  palmasabsti- 
nentias  promeruisse  memorabant  (cujus  etcellulam 
vidi  in  monte,cui  Niiriasnomenest),senem8eptua- 
gesimo  aetatis  suae  anno;  qui  aliisquindecim  annis  B 
vivendo  94Scompletis,  obiit  in  pace.  Ille  igitur  us- 
que  ad  ultimum  finem  non  linteo  usus  est,  nisi  eo 
quo  velaret  caput;  non  balnea  attigit,  non  ex  carni- 
bus  cibum  sumpsit;  non  mensae  usquead  satietatem 
intcrfuit.  Qui  quiiiem  tam  lauli  corpueculi  fuitper 
gratiam  spiritualis  alimoniae,  ut  omnes  qui  vitam 
ipsius  ne8ciebant,epulationibus  illud  ac  voluptatibus 
imputarent.  De  quo  viro,  si  virtutes  ipsius  animae 
exponere  singulatim  vel[m,tempusme  profectode- 
ficiet.  Qui  tantae  bonitatis  atque  humanitatis  erat, 
tamque  pacificus,  ut  etiam  ipsi  qui  pertinacissimi 
ejusdem  videbantur  inimici,  erubescerent  umbram 
quoque  ipsius,  proptertamvenerabilemvitam.Tan- 
tam  dutem  sanctaruc:  Scriptorarum  ac  divini  do- 
gmatis   fertur  habuisse  notitiam,  ut  et  inler  ipsa  p 
fratrum  convivia  obstupesceret  subilo,  ac   mente 
mutata,  et  sensibus  spiritualiter  occupatis  transmi- 
grasse  alio  vidcretur;  ut  qui   interrogatus  postea 
causam  ipsius  stuporis,haec  diceret, ad  aiia  quaedam 
se  cogitatione  translatum,  et  cujusJam  theoriae  nii- 
raculo  raptum  fuisse.Novi  etiam  ego,  memoratum 
virum,  dum  sumerol  cibum,  saepius  lacrymasse. 
Cumque  admirarer  forte  cur  fleret,hoc  cx  ore  ejus 
audivi :  Brubesco,  inquit,  irrationabilem  cibum  su- 


mens,  qui  rationalis  factus  a  Deo,  deberem  in 
paradisi  voluptate  versari,  et  cibo  satiari  divino, 
proter  eam  quam  Cbristus  nobis  tribuit  potesta- 
tem. 

Uic  ipse  quem  dico  notus  Romanosenatui,femi- 
nisque  primatibus,  tunc  cum  primum  una  cum  epi- 
scopo  Athanasio,  postea  autem  cum  Demetrio  epi- 
scopopergeretRomam,  et  divitiis  atqueabundantia 
rerumsineinvidiaestimuloexuberaretnontestamen- 
tumin  supremis  suis  fecit,  non  saltem  unum  Bolidum 
dereliquit,  non  partem  aliquam  substantias  sororibus 
suis  virginibus  dedit,  sed  Christo  easdem  commen* 
dans.  Qui  vos  fecit,  inqoit,  vestram  quoque  vitam 
ordinabitutmeam.  Eratautem  cum  sororibusipsius 
septuaginta  aliarum  virginum  numerus. 

Is  itaque  cum  venissem  ad  eum  in  principio  ju- 

ventutis,  et  peterem   ut  instrueret  me  ad  mores 

vitamque  monachorum  in  ipso  primiadhocardore 

aevi  locatum  (cui  non  tantumnecessariaessetdootrina 

verborum,quantumjugislaboretfatigatiocorporaliB 

quemadmodumdomitorequorumbonus,productum 

me  de  civitatis  internis  usqueadquintumlapidem, 

adea  quaevocantur  solitudinum  loca,  Dorotbeo  coi- 

damThebanomonacho(Pa//ad.,r.2),  sexagesimum 

in  spelunca  agentiannum  commendavit  ettradidit 

jubens  mihi  ut  tribus  apud  eumannis  morarer,  ad 

contundendaatque  frangenda  illicitamenta  vitiorum 

(noverat  enim  ipsiussenisdurissimam  atque  labo- 

riosissimam  vitam)praecepitqueutrursum  adipsum 

redirem,  ob  spirilualis  scientias  notitiam  atque  do- 

ctrinam.  Ego  vero  cum  illic  implere  tres,  ut  praece- 

perat,  annos  non  potuissem  validainOrmitatecor- 

reptus,  ante  finitas  inducias  triennii  temporis  ab 

ipso  sublatus  sum. 

Erat  enim  vits  ipsius  cum  immensa  ariditateac 
siccilate  certamen.  Per  omnem  namque  diem  inar- 
dore  maximo,  etin  solitudinecircalittoramarisla- 
pides  colligebat,  singulisqueaunis  cellam  struendo 
perficiens,  iis  qui  fabricare  non  poterant,  olferebat. 
Cumautem  ei  quadamdie  ame  dictum  fuisBet:  Quid 


233 


HRBACLIDIS  PARADISUS. 


254 


facis,  Pater,  in  tanta  senecta  interflciens  corpuscu-  A  imraitis  posuit  conditioneTn  :  Aut  vade,inquit,  et 


lum  tum  ssvis  ardoribue?  Respondit,  hoc  dicens: 
Occidit  me,  occido  illud.  Edebat  verounciam  panis, 
onumqne  fasciculum  oleris  vilissimi,  bibens  aqus 
modicam  quantitatem,  nunquam  lamen  eum,  Deo 
teste,  extendisse  proprios  pedes  vidi,  nunquam  in 
matta,nunquam  in  lectulo  quievis9e,sed  per  univer- 
sam  noctem  sedens  intexebat  funem  quemdam  ex 
arbore  dact7lorum,cujuspretio  vesci  solebat.Putans 
antem  ego,  quod  ante  me  solum  hsc  faceret  quae 
Yidebam,8crupulosius  etiam  ab  aliis  ejusdiscipulis, 
quiseparatimmanobant,qu8erendocognovi,quiasic 
aprimaaetate  vivebat,  nunquam  tamen  8ponte,niei 
exmaximaneces8itale,dormivit,autoperefatigatus, 
autdum  ciboutitur^sifortousqueadeoeum  somnus 
oppressit,  ut  paululum  ei  oculi  clauderentur;  fre-  ^ 
quenter  enimedendo,nimia  vi  somnicapitenutabat, 
panisque  ex  ipsis  labiis  oris  cadebat ;  qui  aliquando 
oam  a  me  quodammodo  cogeretur,  utvel  momento 
temporissapramattamjaceret^contristatusistadice- 
bat :  Si  angelis   persnadere  potueris  ut  quiescant, 
persuadebis  et  ei  qui  Deo  placere  festinat. 

Hic  ana  dierum  ad  puteum  suum  me  circa  nonam 
horam  transmisityutimpleremcaduroterapore  refe- 
ctionis  instante.  Accidit  autem  ut  cum  venissem,  et 
aspidem  casa  in  imo  putei  visam  perhorruissero,vas 
yacaum  reportarem,cau3amquetiroorisexponerem, 
dicens :  Abba, mortui  sumus ;  aspidem enim  in  puteo 
quo  me  miseras  vidi.Subridensilletantummododiu 
me  intuens  aspexit,  caputque  concutiens  dixit  :  Si 
placoerit  diabolo  per  omnes  seputeos  vel  serpentem 


domini  tui  obtempera  voluntati,  aut  sciaste  in  fer- 
ventem  hanc  picem  esse  roittendam.  Cui  puella  re- 
spondit,dicens  :  Numquam  sit  alter  monitortalis, 
qui  addici  jubeat  libidini  castitatem.  Ob  quod  ille 
nimio  furore  perculsus,  pr«cepit  spoliatam  eam  in 
vasquod  fervebat,  944  immitti.  Haic  autero  vox  il- 
lius  fuit :  Per  caput,  inquit,  imperatoris  tui  quod  tu 
vereris,  obtestor,  ut  si  apud  te  statutum  est  his  me 
tormentis  necare,  non  simul  totam,8ed  paulatira  me 
in  ferventem  mitti  jubeas  picem,  ut  possis  videre 
quantam  roihi  dederitignotus  tibi  patientiam  Chris- 
tus.  Quffi  per  unius  horffi  spatium,  paulatim  in 
ahenum  candens  demissa,  detecit,  ubi  pix  primum 
ebulliens  ad  ipsius  colla  pervenit. 

Plures  autem  viri  digni  habitaculo  beatorum, 
feminae  quoque  obierunt  tunc  in  Alexandrinae  ec- 
clesiffi  civitate,  in  quibus  Didymus  eratSocuIo- 
rum  quidera  lumine  destitutus,  divinarnm  tamen 
Scripturarum  peritiapoIlen8:quem  ego  intra  decem 
annos  diversis  temporibus  quater  vidisse  me  me- 
mini,  quippe  post  octoginta  et  quinque  annos  vitae 
terminum  fecit  {Pallad,^  c,  4).  Hic  igitur  quem  lo- 
quor  captus  est  oculis,  ut  ipse  retulit  mihi,  cum 
quartum  ageret  statis  sus  annum  :  qui  neque  ma- 
gistris  traditus  litterarum,  neque  priroa  unquam 
elementa  cognoscens,  habebatinsitum  bonum  sem- 
per  incolume,  naturalem  magistruro  conscientiam 
8uam.  Quem  tanta  gratia  scientiae  spiritualis  orna- 
bat,  ut  in  eo  evidentissime  quod  scriptum  adim- 
pIeretur,Dominu8  caecos  sapiente8facit(P5a^cxLv). 


Telteatitudinemfacerereliquuroquegenusvenenosa-  ^  Testamentum  quidem  Vetus  ac  Novum  adverbum 

ram  be8tiarum,et  in  aquas  fontiuro  desiIire,poteri8- 

ne  ta  ease  sine  potu  ?  moxque  egressus  per  seroet- 

ipsum  jejanus  aquaro  traxit  de  puteo,  ac  prior  ipse 

signatam  degustans  ait :  Ubi  crux  adest,  ibi  nihil 

Satane  valet  malignitas. 

Sanctns  iste  Isidorus,  qui  benedictum  quondam 
yidit  Antonium,  dignam  rem  merooria  litterarum  re- 
tulit  mihi,  quamabipsosedicebat  audisse(Pa//a(i., 
f.  3).Potamiffina  quffidam  nomine  puella  admodum 
palchra,ancilla  cujusdam  erat  teropore  Maximiani 
persecutorisyquam  multis  frequenter  ac  variis  pro- 
missionibas  dominus  suu8tentans,stuprarenonpo- 
tait,  ita  ut  ad  postremum  aroore  atque  insania  prae- 
cepe,  tradereteamilliquiluncAIexandriae  praefectu- 
ramgerebat,sciIicetutChristianamacmaIedicentem  D 
de  persecutioniB  saevitia  iroperatoribu3,pecuniam  ei 
eab  bac  pactione  promittens,  ut  si  ejus  a?quicsceret 
▼olantati,  sine  ullo  eam  supplicio  reservaret  ac  red- 
deret :  si  vero  in  contradicendi  proposito  permane- 
ret,  petiit  ot  tormentis  deflceret,  ne  si  vixisset, 
libidinis  domini  sui  contemptrixvideretur.Quaecum 
exhibita  ante  tribunal  fuisset,  ejusque  Judex  variis 
craciatibas  atque  tormentis  cuperet  expugnare  devo- 
tam  volantatem»  et  inter  diversa  supplicia  vas  quo- 
qae  aeris  immensum  ao  ferventi  pice  repletum  acer- 
rima  flamma  saccenderet,  duplicem  ei  prsfectus 

^  Origenista  hic  fait. 


interpretatus  est ;  sectas  autero  omnes  taro  subti- 
liter  firroiterque  exposita  super  ipsasrationedisse- 
ruit,  ut  omniuro  sci?ntiaro  veteruro  peritiamque 
Iransirel.Qui  curo  me  cogeret  quondam  ut  oratio- 
nero  in  cellaipsiu8raeerero,nectaroeneju8acquie8- 
cerem  jussioni,  boc  referendo  dicebat  :  Ad  istud, 
inquit,  hospitiuro  ter  Lenedictus  Antoniub,  dum 
me  visitare  dignatur,  ingressus  est ;  et  rogatus  a 
me  ut  in  hoc  loco  flecteret  genua  et  precem  funde- 
ret,  statim  fecit,  ac  secundo  noluit  se  rogBri,  ipsis 
me  rebus  docens  sanctorum  voluntatibus  obedire. 
Quaroobrem  si  vestigia  ipsius,  inquit,  sectaris  ac 
vitam  queroadroodum  monachus,  et  pro  acquiren- 
dis  virtutibus  peregrinus,  nolo  contendas. 

Hocquoque  idem  retulit  mihi  :Guro,inquit,grandi 
quadamsollicitudineaclristiliafatigarerpropterJu- 
IianiimperatorisiDfelicissimamvitam,itautquadam 
die  usque  ad  vcspertinas  profundae  noctis  horas  non 
att!!:gerero  panem,anxietate  confectus;  forte  accidit 
ut  somno  residens  occuparer,  etin  quadam transmi- 
grationeanimae  revelationero  talem  vidcrem  :  Qua- 
tuorequitescuroalbisequisperdiversadiscurrenles, 
clamantesque  :  Dicite  Didymo,Hodie  hora  septima 
Julianus  mortuus  est.Surge  igitur  et  cibum  sume,et 
ad  Athanasii  episcopi  domuro  mi(te,ut  ipsequoque 
cognoscat  hoc.Natavit  itaque,sicut  ipse  dicebat,  et 


255 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


2S6 


meDsem,et  septimanam,  et  diem,  et  horam^  et  sic  A 
omnia  sicut  audierat  approbavit. 

Retulitetiam  mibi  et  de  puella  quadam,cuiDomen 
erat  Alexandra  {Pallad,,  c.  5},  quse  reliota  ea,  in 
qua  erat  civitate,  consederat  intra  quoddam  sepul- 
crum,per  foramen  exiguum  necessaria  alimenta  su- 
scipiens,  et  neque  viros  neque  mulieres  unquam  ?i- 
densperannosdecem.Dccimoveroannodormitione 
ultimamigraturaseipsamcomposuit;  quod  illa,qu8e 
deferebateijuxtaconBuetudinemcibum,retulitnobi8 
dicens,  nullum  se  tunc  acccpisse  responsum  ;  quo 
audito,  iHitum  ostium  clausumque  patefecimus,et 
ingressi  defunctsc  corpus  invenimus.  De  ipsa  autem 
et  beatissimaMelania  mulier  Romana,  de  qua  paulo 
post  referaro,  ista  dicebat  :  VuUum  quidcm  ipsius 
puellae  se  videre  nonpotuisse,  stantem  autemad  fo-  d 
ramen  sepulcri  petiisseulei  diceretcausamobquam 
se  inillosepulchroconcluserat.Quffipermemoratum 
foramen  locuta  :  Gujusdam  animus,  inquit,  in  me 
lffisuseratquondam,etneviderereumve]contristarf) 
vel  perdere,  malui  me  ipsam  in  sepulcro  dum  vivo 
recludere,quam  nocere  animte  ad  similitudinemDei 
factse.  Qua  dicente  rursus  :  Quomadmodum  igitur 
pati  potes,  o  ancilla  Ghristi,  ut  neminemprorsusvi- 
deas,  sed  in  solitudine  tali  contra  acediam  vel  cogi- 
tationes  habeas  tam  juge  certamen?  Hoc  ilia  respon- 
dit :  A  principio,  Inquiens,  diei  nonam  usque  ad 
horam  oralioni  vaco,ex  lino  opus  per  horas  singulas 
faciens,  reliquo  autem  temporis  spatio  cogitatione 
discurro  per  sanctos  prophetas,  apostolos,  atque 
raartyres,  et  patriarchas  ;  capteris  vero  horis  cibum  -, 
panis  capio,  appropinquante  vespera  cum  maxima 
quiete  Dominum  meum  gloriflcans,  fmemque  vita 
meae  cum  spe  bona  patienter  exspectans. 

Sed  ne  illos  quidemtacitos  prsteribo^quorumvita 
omnis  in  contemptu  quodam  propriaesalulis  ruit,ut 
ex  hoc  etiam  bene  meritosprffidicemus,etlegentibu8 
cautelae  studio  consulamus. 

GAPUT  II. 

De  quadam  virgine  et  de  Nilriensibus  monachiSf  Am- 
mone,  0'*,  Pambo,  Ammonio,  Benfamin. 

Virgo  quoedam  solo  nomine  Alexandriae  fuit(Pa/- 
lad.,  cap.  6),  quae  quantum  ad  speciem  pertinebat, 
humilis  videbatur;  quantum  autem  ad  propositum 
ipsius^animaeinflatioriseratvariisopibussatisdives, 
amatrix  potius  atri  quamChristi;  nusquam  proce-  rv 
deresolens,  non  peregrino,  non  vlrgini,  non  vimpa- 
tienti,  non  monacho,  non  ecclesia;,  non  pauperi  vel 
exiguam  stipem  praebens.  Haec  sanctorum  Patrum 
frequenlibus  monitis,nunquam  a  setam  inutileani- 
mae  pondus  abjecerat. Habebat  autem  et  nonnullos 
parentes,  inter  quos  flliam  sororis  suae  adoptaverat 
8ibi,qua  sula  diebu»  ac  noctibus  frucbatur,omis80 
atque  contempto  amore  ccelestium.  Nonnunquam 
enim  et  hoec  spccies.quam  diaboius  immittit,erroris 
est,  ut  sub  aQectus  colore,  qui  deberi  videtur  aflini- 
bus.avaritiacupiditasque  nutriatur.Quod  autem  nul- 
lamdaemoncupiditalisetgenerlscuram  gerat,  hinc 
profccto monslratum  est ;  ipse  enim  estquihomines 


in  matres,  in  fratres,  in  patres  cogit  fieri  parricidas. 
Qui  etiamsi  praelenderequibusdamaliquandovidea- 
tur  necessitudinem  parentelae,  non  ideo  illudutpro- 
sit  iisdem  facit,  sed  ut  animabus  eorum  injustitiae 
crimen  accumulet,  divinae  non  ignams  sententie, 
quae  injustos  ab  haeredilate  regni  ccelestis  excludit 
(/  Cor,  vi).  Potest  Siue  quis  spirituali  scientia  divi- 
Doqueamore  commotus,necpropriie  animaesalutem 
conten'  nere,  et  suis  parentibus,  si  forsitan  egere  vi- 
deantur,  vitae  alimoniam  pie  largiri;  sedsipenitus 
animam  suam  conculcat  et  despicit,  sola  propinqQi- 
tatis  8ollicitudineoccupatus,sententiam  divinielegis 
incurrit,  animam,  ut  dixi,  suam  deputans  vanitati. 
Sacer  autem  conscriptor  ille  Psalmorum  canit  deiis 
qui  animae  suae  curam  metu  maximogerunt,dicenB: 
Quis  ascendet  in  montem  Domini  ?  94ft  hoc  est  di- 
cere,  satis  raro.  Aut  quis  stabit  in  loco  sancto  ejus? 
Innocens  manibu8,et  mundo  corde,qui  non  accepit 
in  vano  animam  suam  (Psal.  xxiii).  Illi  na?'  que  in 
vano  animam  suam  accipiunt,  qui  putant  eam  una 
cum  corporedissipariatquedissolvi,  virtutumscili- 
cet  spiritualium  contemptores. 

Istam  ipsam  solo  nomine  virginem  volenssanctus 
ille  Isidorus  [Lege  Macarius,  ex  Palladio]  presbyter 
detractione  &anguinis  (ut  dici  in  proverbiis  solet) 
iacere  a  cupiditatis  onere  utcunque  leviorem,  tali 
erga  eam  usus  ingenio  est.  Praeerat  autem,  ut  prius 
dixi,  cellulis  fratrum  pauperum  atque  debilium^ 
idemquein  primisjuventutis  suae  annis  in  lapidibus 
et  margaritis  probandis  videbaturperitus.  Accessit 
igitur  ad  eam,  dicens  :  Lapides  ad  me  necessarii  at- 
que  pretiosi  smaragdi  et  hyacinthi  subitovenerunt; 
et  sive  quis  invenerit  eos,  sive  furatus  sit,  scire 
non  possum  ;  statuere  aut^m  ipsorum  pretium  ne- 
queo,quia  cujuslibetsummam  quantitatisexcedunt, 
omnes  enim  simul  quingentis  solidis  distrahuntar. 
Si  ergo  eos  tibi  placuerit  compararcpoteris  unum 
ex  ipsis  quingentis  vendere  solidis,  et  reliquos  ne- 
ptis  tuae  monilibus  deputare.  Snspensa  igituromni- 
modis  illa  quae  dicebatur  virgo  in  affecta  puellae, 
decipitur  hujusmodi  ornatu,etcomplexailliuspede8 
orat  et  petit,  ne  quis  memoratos  lapides  alter  acci- 
peret.  Gui  ille  sanctus,  dum  avide  hortatur,  haeo 
dixit :  Veni  in  domum  meam,et  haec  quae  diximus 
videas.  Ad  quod  ila  non  acquiescens,  sed  magis 
quingentos  solidos  in  sinum  illius  fundens,  ait : 
Quemadmodum  vis,  ipse  eosdem  lapides  tolle,  ego 
enim  nolo  eum  videre  qui  vendit.  Acceptos  ille  igi- 
turquingentos6o1ido8,pauperibu8debilibu8quemox 
dividit.Postaliquantum  verotemporisspatiumyqaia 
magna  cpinio  ipsius  apud  omnes  Alexandriae  erat 
(quippe  qui  et  misericors  esset,  et  in  cultura  Dei 
praeclarus  et  senior,  qui  jam  usque  ad  centesimi 
quoque  anni  curricula  pervenisset,  quod  ego  etiam 
qui  cum  ilb  diu  fueram,  satis  agnoveram),6rube8- 
Bcebat  eum  virgo  memorata  super  ipsis  solidis  ad- 
monere. 

Ad  postremum  cum  iiium  forte  in  ecclesia  repe- 
risset,  alloquitur  :  Quid,  inquit,  Jubes,  precor,  de 


257 


HBBACU0I8  PARADIBI». 


258 


lapidibas  illis,  pro  quibus  quingeQtos  solidos  dedi-  j^  qui  undecuDquecoavictiin  peccato  vapularemeruis- 


mu8?Cui  ille  respondit :  Ex  quo,  inquit,  mihi  au- 
rum  dedisti,  ex  eo  illud  pro  pretio  ipsorum  lapidum 
dedi,  et  ai  venire  desideras,  ac  videre  eosJcn  in 
hoapitio  meo  (iilicenim  jacent),  veni  et  vide  si  pos- 
Bunt  tibi  placere  ;  sin  minus,  aurum  referes  quod 
dedisti.  Quo  illa  libenter  audito,  ad  presbyteri  do* 
mum  pergity  in  cujus  superioribus  femin»  debiles 
babebantur;  in  inferioribus  autem  viri.  Ubi  autem 
cum  ea  intra  primas  fores  ingressus,  dicit  eidem  : 
Quid  vis  primum  videro,  hyacinthos  an  smaragdos? 
At  illa  :  Quod  jusseris.  Oucit  itaque  eam  ad  superio- 
resdomuB  partes^ostenditque  ei  conscissis  feminas 
membris,  et  vultibus  totis  vpria  morbositate  lacera- 
tiSydicens  ad  eam:  Isti  sunt  Hyiacinthi.Inde  descen- 
dens, oatendit  ei  similes  in  inferioribus  viros,  et  ait : 


sent,  memoratas  amplectentes  arbores,  et  certas 
terga  accipientes  plagas  dimittebantur.  Est  etiam 
circaipsam  ecclesiam  cella,su8cipiens  peregrinos  ac 
pauperes  fratres:  in  qua  cum  acceperint  advenam 
quemlibet,  per  tantum  illic  tempus  alunt,  donec  ipse 
propria  voluntate  discedat,  biennio  ac  triennio,  si 
voluerit  qui?,  illic  manere  non  prohibentes.  Unius 
autem  septimans  ex  quo  venisset,ei  otium  dabant, 
reliquos  vero  dies  quodcunque  opuseumdem  facere 
cogebant;  deputabantque  eum  aut  pistrinis,  aut 
hortulis,  aut  coquinis.  Si  autem  honestior  aliquis 
minusque  aptus  hujusmodi  operibus  videretur,  le- 
gendum  ei  Codicem  dabant^omnesque  usque  in  ho- 
ram  sextam  a  conspectu  ipsius  etconfabulatione  pro- 
hibebant.Iohocmonteetplacentariihahenturetme- 


Isti  suntsmaragdi :  si  placenttibi,  ipsos  considera:  ^  dici.  Utuntur  quoquevino;  nam  iilic  etiam  vicaven- 


sinminus.aurumrecipequoddedisti.Itaqueegressa 
estdomum,  nimio  ruboreconfusa,  et  plurimuro  tri- 
stis,  quia  videret  se  iila  voluisse  facere  quas  Deo 
placere  non  possent.  Moxque  sgritudinem  incurrit, 
ut  rediit;  nonenim  hoc  secundum  Dei  fecerat  vo- 
luntatem,  sed  ingeniosa  viri  sanctissimi  necessitate 
eompulsa.  Paulo  post  autem  maximas  presbytero 
gratias  egit,  propter  quod  puella,  cujus  nimiam  on- 
ram  gerebat,  nuptaquidem,  sed  sine  Gliorum  edu- 
catione  defnncta  est. 

Cum  igitur  per  triennium  in  monasteriis  (qus 
circa  Aiexandriam  sita  sunt)  commoratus  fuissem 
[Pallad.j  C.7),  et  optimos  illic  viros  abstinentiaB 


duntur.Omnes  autem isti  manibus conficiuat  lintea- 
men,  ex,  ex  cnjusopcris  emolumento  nulli  eorura 
quidquam  deflcit  ad  vitam.  Bstautem  maximi)  vo- 
luptatis,  circa  vcspertinas  horas  ex  unaquaque 
mansione  monachorum  varias  audire  voces,  psal- 
mos  Cbristo  oanentium.  Quotempore  si  quis  assis- 
tat  et  diligenter  advertat,  putabit  se  subito  subla- 
tum,  et  in  paradiso  constitutum.  Ad  ipsam  vero 
eccles^'am  solo  Sabbato  et  Dominico  die  convenire 
consueveiunt. 

Sunt  autem  in  ipsa  octo  presbyteri,  inter  quos 
quandiu  primu8presbytervivit,nullu8  praeter  ipsum 
aller  aut  sacra  oCfert  Deo,aut  tractat  (2),  aut  judi- 


._^  ^..         ,        .  ,  ,        .„.    .  cat,  946  sedsilent  semper,  solo  consessus  bonore 

virtntibusadornatosusqueadduomilliabominum,  p        »     x*  m  •    ^     •  •         ^    i-       i^- 

,.    .  ...  .  j    j  j         j  ti  contenti.  Ille  vero  major  Arsisius,  et  alnmulticum 

ipso  senes  sanctissimi^quos  et  ipse  tunc  vidi,ejus- 


8anctissimo8quevidis8em,inde  descendens,ad  mon 
tem  cui  Nitris  nomen  est  veni.  In  medio  autem 
istius  montis  et  AiexandrinaB  civitatisjnlerjacet  la- 
eos  qui  Mariffi  vocabulo  nominatur,  per  septuaginta 
millium  spatia  diffusus.  Quem  cum  uno  ac  medio 
transfratassem  die,  ad  meridianam  partem  praefati 
montis  accessi.  Cui  monti  penitus  deserta  adjacent 
iooa,  qus  yEthiopiam  usque  tenduntur,  et  usque  ad 
Mazicumad  mauritanum  solum.In  quo  monte  dege- 
bant  quinque  miliia  (ut  arbitror)  virorum,  qui  di- 
versum  propositi  sui  institutum  tenenles.prout  vel- 
lent  possentque  vivebant,  ita  ut  alii  quidem  liceret 
maoere  si  cuperet,  alius  cum  uno  tantum  fratre  si 
▼ellet,  alius  cum  multitudine,  si  hoc  desiderasset. 


dem  temporis  cujus  et  beatus  Antonius  erant;  qui 
nobisetiam  sanctum  Ammonem  Nitriotemsenosse 
dicebat;  ilium,  cujusanimam  dum  abangelia  ferre- 
tur  ad  cGBlum,  vidit  Antonius.  Ilic  ergo  referebat 
quodetPachomiumTabennesiotemaliquandovidis- 
set,  virum  propheticagratia  clarum,  et  in  monaste- 
riotriamilliamonachorum  regentern  ;  de  cujus  vir- 
tutibus  post  paululum  loquar. 

Ipsum  autem  Ammonem  in  hunc  morem  vixisse 
dicebat:  Cum  esset,inquit,puer  aparentibus  dere- 
lictus,  et  ad  viginti  duorum  pervenisset  numerum 
annorum,invitu8  ab  avunculo  suo  matrimonii  vin- 


,    ..       ,  ^     .  ,    .  ..  ....         culis  illigatusest  (Pa//arf. ,  c.  8).  Qui  cum  resistere 

habitaret.  Quoin  monte  tam  mcmoratisquam  illis,  _  ^  .   .  *   •  u  *  •*  »• 

.     ,     ...^  ...    ,.  ,  .     ^  ,.' n '^onpoaseteiquaeaparenteingerebatur  necessitati, 

et  in  nuptiis  jussus  eslcoronari,  et  in  thalamo  se- 


qni  ad  uitimas  se  solitudines  contulere  sexcentis 
viris,  septem  pistrinis  aiimenta  prsBbentur.  Hujus 
igitur  montis  per  totum  annum  usus  hospitio,piuri- 
mumque  a  beatis  Patribus  instructus  et  doctus,  ab 
Arsisio  majore,  et  Putubasto,  Agione,  Serapione  et 
Chronio,  multisque  seniorum  spiritualium  relationi- 
bu8  super  iis  qui  ante  ipsos  fuerant,  incitatus,usque 
ad  alia  solitudinis  loca  interioris  accessi. 

Id  ipso  autemNitriaB  monte  unaro  eccleeiam  maxi- 
mam  vidi,  in  qua  snnt  tres  arbores  dactylorum,ex 
qaibos  singulis  singola  flagra  dependent :  quorum 
ono  ii  qui  peccant  monachi  verberantur,  alio  latrones 
(si  iacideriot  forte)  cflBduntur :  tertiodelicta  eorum 


dere  compuisus  est,  etomnia  patienter  sufi^erre  so- 
lemnia  nuptiarum  coactus  est.Potsquam  autemuni- 
versi  a  ihalamo  recesserunt  novis  nuptis  in  lectulo 
collocatis,  sanctus  Ammon  surgit  e  lectulo,  ostium 
claudit,  vocatque  residens  benedictam  illam,et  vere 
unanimem  conjugem  suam,  dicens:  Yeni,  inquit, 
domina,  uttibi  causam  ipsamhujus  conjunctionis 
exponam.  Nuptis  nostraB  huc  usque  sunt  tantum, 
nibilquein  se  araplius  habent ;  bene  ergo  faciemus, 
sidereliqnoquisque  nostrura  separatim  qoie8cat,ut 
Christo  placerepossimus.si  intactavirginitate  viva- 
mu8.  Prolatum  autem  de  sinu  parvum  iibellum  ne- 


259 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


260 


scienti  Scripturas  aanctas  puellae  ex  persooa  Apo- 
stoli  ac  Salvatoris  legebat,  oui  lectioni  alia  secun- 
dum  sensum  suumloogeplura  conjungens,expone- 
bat  eidem  castitatis  virginitatisque  conversationem, 
ut  illa  post  satistactionem  in  ictu  gratiadivinitatis 
impleta  diceret :  Mihi  quoque  persuasum  scias,  do- 
mine,ca8tam  vilam  libenter  amplecti.Quid  ergo  ju- 
bere  amplius  velis  exspecto,  Gui  iile,  Hoc,  inquit. 
jubeo  et  rogOyUtunusquisquenostrumseparatimab 
hoc  die  maneat.  Ad  quod  illa  non  acquievit,  dicens  : 
In  eadem  quidem  cella,  sed  in  lectulis  separatisma- 
nere  debemus.  Gumque  hoo  ulrisque  piacuisset,  de- 
cem  et  octoannos  vixcrunt,  ita  ut  illa  quidem  totis 
diebus  esset  in  celia,  ille  autem  insisteret  operi  in 
hortulo  quem  colebat,  et  balsamum  ea  qua  peritus 
erat  arte  conficeret.  Quod  tamen  balsamum  multo 
labore  ad  imaginem  vinearumet  plantatur,  et  coli- 
tur,  et  putatur.  Vespertinis  autem  horis  regressus 
domum  orationibusfactis,  et  cum  eadem  c\bo  sum- 
pto,  ac  rursusnociurnis  precibus  exmore  celebra- 
tis,  ad  opus  solitum  primo  mane  pergebat. 

Interea  dum  eorum  esset  bflec  vita,  exclusa  ab 
utroque  penitus  omni  corporalis  illecebra  passionisS 
oratione  sancti  id  quod  aliquando  cupiebant,  obti- 
nere  cceperunt.  Aitenim  eidem  ad  postremum  beata 
illa  :  Domine,  inquit,  mi,  habeo  quod  dicam  ;  in  quo 
si  rae  audieris,  probabitur  mihi  quod  xre  secundum 
Deum  diligis.  Hortatur  ille  ut  quod  ei  placeretedi- 
ceret.  At  illa:  Justum  mihi  hoc,  inquit,  videtur, 
cumipsesisscxus  virili8,etjustiti8etotusinservias; 
oumque  ego  quoque  propositi  tui  aemuler  viam,  ut 
diversis  ad  multorum  sedificationem  mHusionibus 
separemur.  loconveniens  enim  atque  incongruum 
palo  propter  me  tantam  in  occulto  te  habere  virtu- 
tem,  nec  ulti  esee  cognitum  quod  in  hac  castitate 
atque  pudicitia  Domini  amore  simui  vivimus  et  ma- 
nemua.  Gui  ille  gratias  agens,  Deumque  glorificans, 
ita  respondit:  Bene  tibi  placuit,  mi  domina  soror; 
habe  igitur  banc  ipsam  cellam,  ego  autem  aliam 
mihi  facere  tenlabo.  Egressusque  ab  ea,  mox  inte- 
riora  loca  Nitriae  penetravit  (nec  dum  enim  tunc 
monasteriorum  illic  fuerat  multitudo)  fecitque  sibi 
duarumvoIuminaceIIularum,atqueita  insolitudine 
viginti  aliis  annis  ac  duobus  transactis,  defunctus 
est ;  imo  magissomno  quievit,  cum  sexagintaduos 
ffilatis  suae  annos  fmisset.  Per  singulos  tamen  annos 
secundo  semper  videbat  beatam  illam  conjugem 
suam. 

De  hoc  illud  miraculum  BanctusAthanasiusAlexan- 
drinus  episcopus  relulit,  in  eo  opere  quo  vitam  de- 
scripsit Antonii,quod  cum  aliquandounacum  Theo- 
doro  discipulo  suo  Lycum  nomine  fluvium  cupiens 
transfretare,  erubesceretsibi  vestimentumdctrahe- 
re,ne  nudum  unquam  suum  corpus  aspiceret, subito 
sine  navi  in  alteram  fluminis  partem  angelo  vehente 
translatus  est.  Iste  igitur  Ammon  ita  vixit  atque 
obiit,  ut  ipsius  animam  sanctus  vlderet  Antonius, 
cum  abangelisferretur  ad  coDlum.  Memoratum  vero 

^  Gaute  lege  contra  impassibilitatis  assertores 


^  fluvium  navi  ego  com  metu  transivi.  Est  enim  illio 
derivatio  qusedam  magni  illius  fluminis  Nili. 

In  hoc  etiam  qui  Nitrias  dicitur  monie,  monachua 
erat  quidam,  cui  Hor  fuit  nonem  (Pallad.,  c.  9), 
cujus  virtutemmultorum  quidem  fratrum  testimo- 
nia  praedicabant '  ,  specialiter  tamen  ancilla  Dei 
Melania,  qus  ante  me  ad  loca  ipsius  montis  acces- 
serat;  namego  superstitem  supradictum  virum  vi- 
dere  non  potui.  Hsbc  ergo  de  conversationis  ejus 
virtutibus  referebat,  quod  nec  mentitus  unquam 
fuerit,  nec  juraverit,  nec  maledixerit  cuiquam,  nec 
sine  necessitate  aliqua  sit  locutus. 

Hujus  montis  habitator  et  beatus  Pambo  fuit. 
Quem  etDioscorus  episcopus,  et  Ammonius,  et  Eu- 
scbius,  et  Euthymius  fratres,  et  Origenes,  et  Dra- 

Q  contius  viri  admirabiles  et  nepos  (3),  babuerant 
magistrum.  Qui  Pambo  et  cum  multis  ac  variis  vir- 
tutum  prsrogativis,  palmisque  pnBceileret,  inter 
ipsas  etiam  hoc  habuisse  praecipuum  memoratur, 
quodintantum  auri  argentique  contemptor  fuit,  ut 
praeceptum  Domini  videretur  implesse.  Refcrebat 
ergo  mihi  venerabilis  ipsa  Melania,  quia  profecta 
deurbeRoma,AIexandriamprtmumfuis8etingressa. 
Gumque  multa  deipsius  viri  virtutibus  Isidoro  prea- 
bytero  et  Xenodocho  referente  cognovisset,  et  eo- 
dem  duce  ad  eumin  solitudinem  pervenisset,  obta- 
lisse  se  illi  trecenlas  argenti  libras,  ac  precataoi 
fuisse  ut  aliquid  ex  ejus  rebus  acciperet.  Qui  cum 
sederet,  inquit,  et  vimen  intexeret,  sola  me  voce 
benedixit  ct  ait :  Det  tibi  mercedem  Deus.  Deinde 
dicit  oeconomo  suo:  Suscipe  caute,  et  divide  per 

C  omnes  qui  sunt  tamin  Lybia,  quam  in  insulis  fra- 
tres:  haec  cnim  monasteria  plus  videnturegerequam 
caetera ;  hoc  quoque  ei  praecipiens,  ne  quid  ex  ea 
pecunia  iis  qui  in  iEgypto  degunt  daret,  propterea 
quod  regionesillas  alimentis  sciret  amplius  abun- 
dare.  Gum  autem  memorata  femina,  sicut  retulit 
mihi,  staret,  et  benedictionem  pro  munere  daio  ex- 
spectaret  aut  laudem  nihilque  ab  eo  audiret,  ulte- 
rius  alt  ad  illum  :  Scito,  domine,  trecentas  esse  in 
hac  argentaria  libras.  Qui  iterum  nec  sursum  qui- 
dem  prorsus  aspiciens,  ita  respondit :  Gui  exbibuisti 
haec,  0  fllia,  non  opus  babet  a  te  mensuram  cogno- 
sccre,  nam  qui  montes  lance  pensavit  (lsai:jp.  xl,  12), 
multo  947  amplius  novit  quanlum  sit  hujus  pon- 
dus  argcnli.  Et  si  quidem  mibi  istud  ofFerres,  com- 

D  petenter  hoc  diceres  ;  cum  autem  noo  mihi,  sed  illi 
Deo,  quem  non  sprcvisse,  imo  ampllus  honorasse 
duos  illos  nummos  agnovimus  {Marc.  xii,  42),  tace, 
quiesce. 

Sic  autem  Dominum  ordinasse  dicebaty  ut  post 
paululum  tempus,  posteaquam  ad  ipsum  venerat 
montem,  Dei  servus  ille  requiesceret ;  qui  non  aegri- 
tudine,non  febrealiquafatigatusest^sed  sportellam 
consueodo  septuagesimaeaetatis  suae  anno  quievit  in 
pace.  Ante  horam  vero  qua  de  saeculo  exiens  spiri- 
tum  suum  Deo  commendarat,  vocavtt  me,  et  inpo- 
strema  consummationo  sui  operis  oonfldenter  ait 

'  Hic  Uor  fuit  Origenista. 


261 


HBBACUDIB  PARADISUS. 


262 


Acoipe  hanc  sporiellam  de  manibus  mels,  qaia  non  A  Q^od  cupitis,  Jubente  legedivinanullum  aor»  pr«- 


habeo  aliud  quod  reliaquam  tibi,  ut  memorsis  mei. 
Cm'u8  corpore  involulo  in  linteo,  et  sepultursB  tra- 
dito,  ex  deseriis  locis  abscessi  usque  ad  naem  pro- 
prinm»  haBreditatem  sancti  illius  habens  roecum. 
Hic  ipse  Pambo  in  (ine  vitae  susb,  ipsaque  hora 
qna  exitarus  erat  e  sseculo,  assistentibus  ei  Paulo 
presbytero  et  oeconomo,  et  Ammonio,  sanctitate 
famatis  viris,  et  casteris  fratribus,  boc  dixisse  me- 
moratur :  Ex  quo  ?eni  in  istum  solitudinis  locum, 
etbabitavi  incellula  quam  meis  manibus  exstruxi, 
panem  gratis  ab  al iquo  me  manducasse  non  memini, 
nee  verbum  ueque  io  praesentem  horam  locutus  sum 
de  qao  pmnitentiam  agere  debuissem  :  ita  tamen  ad 
Dominum  meum  pergo,  tanquam  necdum  divinae 


oisa  oportere  fleri  sacerdotem.  Et  ita  demum  reiicto 
eo  ad  propria  reverterunt.  Cum  vero  remeassent 
et  episcopo  ista  dixissent,  ille  respondit :  A  Judaeis 
lex  ista  servatur ;  ego  autem  si  dederitis  mihi  ali- 
quem  etiam  naribus  truncum^sed  moribus  probum 
non  eum  dubitabo  episcopum  facere.  Hoc  audito 
perguntad  ipsum  instintissime,  eum  rursas  rogan- 
tes ;  quo  non  acquiescente,  vim  quo  inferre  tenta- 
bant.  Quibus  juratus  ille  respondit:  Si  me  cogere 
volueritis  ulterius,  etiam  linguam  meam  (quia  pro- 
pter  ipsam  mihi  molesti  estis)  absciadam.  Tuno 
demum  sic  eum,  cum  super  hoc  nihil  proflcerent, 
reliquerunt. 

Gujus  Ammonii  fertur  taie  miraculum.  Cum  quas- 


servitutiscuitumattigerim.Asserebantautemnobis  g  d^m  delectatio  carnalis  sine  ulla  corpusculum  ejus 


rerereates,  et  testimoniis  conflrmaotes  suis  Paulus 
et  Ammonius  servi  Christi,  quianunquamcumali- 
qoid  interrogatus  fuisset  vel  de  spirilualibus  vel  de 
saecularibus  scriptis,  cito  responsum  sciscitantibus 
dedit:sed  semper  necdum  se  quod  responderet  in- 
venisse  Jicebat.  Saepe  autem  et  cum  mensium  spatia 
floxiseent,  nec  sic  quidem  responsum  quaerentibus 
dabat,  adbucse  nonasserenspervenissead  nolitiam 
veritatis.  Tam  diligentes  au  tem  cautasque  secund  um 
Deom  sententiasproferebat,  ot^easomnes  tanquam 
ab  ipso  Deo  prolatas  susciperent.  Hanc  enim  Anto- 
niom  quoqne  illum  magnum  in  suis  sermonibus 
perhibent  habuisse  virtutem. 
Pactum  etiam  hujusmodi  ipsius  Pambo  inter  alia 


intermissione  vexaret,  candenti  forro  propria  mem- 
bra  laniabat,  utex  omni  parte  plenus  essetsemper 
ulceribus.  Esca  vero  ejusfuit  hujusmodi.  Ajuven- 
tutesuausque  ad  obitumcrudisest  usus  cibis^inter 
dum  ctiam  preter  panem.Vetus  autem  Novumque 
Testamentum  memoriter  retinens,  etiam  libros  elo- 
quentissimorum  virorum  Didymi,  Pierii,  atque  Ste- 
phani  [Pa//ad.,AthanasiietBasiIii]usqueadsexcen- 
ta  millia  versuum  legendo  Iransivit.  Hasc  autem  de 
eo  testiflcantur  etiam  Patres  sanctissimi  in  eremo 
commanentes.  Uujus  etiam  prophetica  virtus  mul- 
tis  innotuit.  Inter  fratres  vero  qui  secreta  eremi  di- 
ligebant,  nullus  illo  in  offlcio  consolationis  supe- 


rior.  De  boc  sententiam  beatus  Evagrlus  spiritua- 
ferlur  (Pailad.,cap.  11),  quod  cum  Pior  monachus  ^^  yjp  et  virtutediscretionispraecipuuSjproferebat, 
venisaet  ad  eom  proprium  panem  ferens,  etobhoc  ^jj^^^g  nollum  se  vidisse  hominem  qui  sic  supera- 
ab  illo  reprehensua  fuisset,  interrogatus  ut  diceret      ^^^^  corporeas  passiones.  (Caute  lege.) 

eor  hoc  fecisset,  respondit  dicens:  Ne  hospes  ab  .  .  ^  -«      /,v* 

(Hic  idem  sanctissimus  cum  a  Rufnno  (4)  tempo- 


hoopite  gravaretur ;  quem  iile  tantum  tacendo  re- 

prehensom  dimisit  continuo.  Post  aliquantum  vero 

temporis  ad  Pior,   Pambo  merooratus  accedens, 

perfosom  aqoa  panem,  ot  ab  bis  edebator,  exhi- 

boit.  Qoi  interrogatus  cur  hoc  fecisset,  respondit: 

Idcirco  aquam  addidi,  ne  tibi  onerosos  existerem. 

PrsfatoB  autem  Ammonius  ^  discipulus  ipsius 

{Pallad.f  eap.  12),   aliique  tres  fratres,  et  sorores 

doe,  sommo  Dei  oolto  et  amore  flagrantes,  com  ad 

deserta  perrenissent  loca,  separatas  sibimet  man- 

aioQes  feceront,  ita  ot  grandi  a  semetipsis  spatio 

separarentor.  Hunc  ergo  Amroonium,  quia  supra 


ris  iliius  praefecto  praetorii  multiplici  supplicatione 
rogatus  fuisset,  ot  magno  illo  Ammonio  Constanti- 
nopolim  ob  necessarias  eremi  actiones  adveniente, 
ipse  quoque  dignaretur  venire,  vehementer  id  pre* 
cantibussanctisdiversarumprovinciarumepiscopiB, 
aliisque  quampluribus  eremitis  (qui  ad  dedicatio- 
nem  basilicae,  quam  ipse  condiderat,  convenerant), 
memoratom  Rufflnum  propriis  manibus  suscepit 
sacro  fonte  mundatum,  Quem  suae  conversatioais 
merito  plurimum  veneratus  est,  sancto  Ammonio 
cupiens  in  omnibus  obedire :  qui  paulo  post  dor- 


^  . I    a!     'o    •  i  u  j.     •  •!  r\  mivit  in  Domino.  sepultusuue  est  in  basilicat  quae 

modamlectioniScripturarum  vacabat,  civitasquae-  D  *"'"*• '"  i^uujiuu,  0«^.         ^  i  ^ 


dam  episcopum  sibifleri  postulavit:  cujus  civescum 

hoc  a  benedicto  Timotheo  quodam  petissent,  et  ille 

dizissct:  Adducite  eumad  me,  etfaciam  utvultis; 

com  magna  multitudine  ad  eum,  qnofaciliusabs- 

traberetur,  ingressi  sunt,captumque  se  illeperspi- 

ciens,  rogare  CGepiteos,  et  per  sacramentaflrmare, 

acqoieocere  se  omnino  non  posse  ut  vei  exiret  de 

solitudine  qoam  tenebat.  Comque  videret  non  con- 

cedi  sibi  ot  faceret  qood  petebat,  ferroaurem  sini- 

stram  radicitos  (conctis  videntibos)secuit;  hfficdi- 

oeoB :  Vel  nono  probabitor  vobis  impleri  non  posse 

^  Hic  Ammonios  foit  Origenista. 


appellatur  Rufflniaaa ;  in  cujus  sepulcro  curari  fe- 
runtur  concti  diversis  febribos  laborantes.]  ' 

In  monte  Nitriae.  de  quo  supra  diximus  {Pallad. 
cap.  13):  quidam  vir  fuit  rairabilis,  nomincBenja- 
min,  per  octoginta  annos  in  abstinentiaevirtutibos 
summam  donorum  spiritualium  gratiam  consecutus 
qui  sive  manus  cuiquam  imposuisset,  sive  olei  be- 
nedictionem  dedisset,  ab  omni  languoris  molestia 
solvebatur.  Hic  ergo  qui  talibus  divinae  gratiae  mo- 
neribos  praeminebat,  ante  octo  menses  dormitionis 
Buae  aquoso  languore  pervasus,  in  tantum  mise- 

*  Daec  inclusa  desunt  Palladio. 


m 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


284 


randa  pinguedine  sue  carnis  intumuit,  ut  nostris  A  mortuoidiviseruntinterse  substantiam  ejusqoeia 


temporibus  secundus  Job  pularetur. 

Assumens  itaque  nos  Dioscorus  episcopus,  qui 
tunc  presbyter  Nitriae  fuit,  meet  beatum  Evagrium 
boc  modo  est  aliocutus  :  Venite,  et  videte948  no- 
vum  Job>  in  tanto  tumore  corporis  atque  insanabUi 
passione  singularem  patientiam  possidentem.  Eun- 
tes  igitur  vidimus  hominem  tanto  corporis  tumore 
distentum,  ut  minorem  manus  ejus  digitum,  utra- 
rumque  manuum  nostrarumconjuncti  digiti  minime 
complecti  valerent.  Cumque  non  possemus  dura 
passionis  ejus  diu  respicere,  oculos  nostros abeo  de- 
fleximus.  Tunc  ille  beatus  Benjamin  ait  nobis : 
Orate  filii,  ut  homo  meus  interior  isto  languoresit 
liber ;  boc  namque  corpus  nec  sua  me  sanitate  su- 


mobilibus  tantum  erat :  in  auro  quidem  quinqoe 
millia  solidos,  in  mancipiis  vero  vestibus  quid 
quid  invenire  potuerunt.  Isti  igitur  unoanimocoD* 
munique  consiiio  inter  se  tractare  Coeperunt,  dicen- 
tes  invicem  sibi  :  Quam,  frater,  eligimusviam  vil» 
si  mercationem  in  quapater  noster  vixit  arripimus, 
etiam  ipsi  labores  nostros  aliis  relinquemus,  nos- 
que  fortasse  euntes  in  pericula,  prscipites  vel  ma- 
rini(utassolet)fluclus,vellatronumtelacon8ument. 
Sequamur  igitur,  fraler,  solitudinem  magis  vitam- 
que  monachorum,  ut  et  paternam  hereditatem  1u- 
cremur,  et  animaa  nostras  nuUa  rerum  malarum 
contagione  perdamus.  Quod  propositum  cum  utria- 
que  placuisset,  ia  electione  soliiarieB  vite  diversum 


blimemreddidit,necdoIoredejectum.Peroctoitaque  g  singuli  tenuerunt  iter. 


menses  illos  facta  est  ei  sella  lati8sima,in  qua  in- 
cessanter  sederet,  Jam  non  valens  in  lectulo  re- 
quiescere  propter  reliquas  corporis  necessitates. 
Qui  tamen  in  hujusmodi  sui  corporis  passione 
constitutus,  alios  Dei  gratia  sanare  consueverat 
quolibet  languore  vexatos. 

Necessarium  igitur  existimavi  referre  hujus  san- 
ctissimi  passionem,  ut  non  admiremur  quotics  vi- 
risjustissimis  qusedam  corporales  necespitatescon- 
tingunt.  Defuncto  autem  viro  fortissimo,  postcs  ja- 
nuarum  (nec  enim  aliter  tanti  tumoris  corpus  ejici 
potuisset)  sublati  sunt. 

CAPUT  III. 

Fita  abbatis  Appollonii  cognomento  Exncgotiatoribu$^ 
et  duorum  aliorum  fratrum  conversorum. 

Apolloniusquidamnomine(Pa//a(/.,cap.  14),  unus 

ex  negotiatoribus  renuntians  sceculo,  montemque 

Nitriffi  habitans,  cum  Jam  nequeartem  discereprae- 

valeret  senio  prspcditus  setatis,  neque  abstinenliam 

spiritualiScriptura  mandatam  etercere,  hujusmodi 

oontinentiam  sibi  instituisse  cognoscitnr.Ex  propriis 

pecuniis  atquelaboribus,omnem  remediorum  spe- 

ciem  atque  cellaria  in  Alexandria  comparans  civi- 

tate.  cunctis  fratribus  languentibus  necessaria  ox- 

tiibcbat.  Videres  autem  eum  a  principio  diei  nonam 

usque  boram  universa  tam  virorum  quam  feniina- 

rum  monasteria  peragrantem,  et  persingulasegro- 

tosostiavisitantem^portBntemquesecumuvampas- 

sam,  malogranata,  ova,  siligines,  quae  maxime  ne- 

cessaria  videntur  inflrmis.  Ad  tulem  vitam,  cui  so- 


Divisisigiturquaspariterreliquerantrebusunum 
quidemhabueruntuterquepropositum  ut  placereni 
Deo,  sed  nonin  unainstitutionevivendoambo  pla- 
cuerunt.  Alter  enim  exipsis omnibus suis  rebas  'per 
omnia  monasteria,  et  ecclesias,  et  carceres  divisis 
artem  sibi  reperit  quamdam,  ex  qua  quotidiani  ci- 
bum  panis  acquirens,  et  quam  elegerat  vilasetora- 
tioni  vacabat ;  alter  autemnulli  ex  substantia  pro- 
pria  quidquam  dedit,  sed  monasterium  sibi  fecit, 
ubi  paucissecum  fratribus  collocatis,  omnesadve- 
nas,  omnes  senes,  omnes  pauperes,  omnes  eusci- 
piebat  infirmos,  et  per  Doroinici  ac  Sabbati  diem 
ternas  et  quaternas  mensas  indigentibus  exhibebat, 
hisque  universam  suam  substantiam  modis  quoad 
p  vixit  expendit.  Quo  utroqne  defuncto,  bcati  ambo, 
diversis  opinionibus  probabilis  vitflB  consummatione 
celebrantur.  Et  iste  quidem  aliis,  ille  vero  aliis 
semper  placebat. 

Ex  quorum  laudibus  orta  inter  fratres  contan- 
tione,  quod  uterque  viderelur  fuisse  perfectus,  ad 
sanctum  Pambo,  utab  eoverum  cognoacerent.  pcr- 
gunt.  Quem  cum  Judicem  elegisse  se  dicerent,  pete- 
rentque  ut  quis  e  duobus  fecisset  melius  edoceret, 
utrumque  ille  apud  Deum  perfectum  esse  respondit. 
Nam  alter  quidem  ex  ipsis  Abrahffi,alter  Elie  mori- 
busvivit.Cumquenonsedatointrasecertaminedice- 
rent,  deprecantes,quemadmodum  parespossuntvi- 
deri,  et  non  magis  pr«cedat  illequi  evaogelica  prae- 
ceptacomplevit,  quicunctavendidit,pauperibusdo- 
navit,  quique  per  omnes  horas,  omnesdies  orones- 


lumaptuserat,  suam  hicfamulusCbristiinstituorat  D  que  noctes,  Dominicam  crucem  portans,  perpetua 


senectam  ;  qui  tamen  ante  obitum  suum  cum  ali- 
quem  sui  similem  reperisset,  ei  omnem  ministerii 
hujus  supelleclilem  tradidit,  comprecatusque  est 
eum,  ut  hujusmodi  curam  fratribusexhiberet.  Cum 
enim  quinque  millia  monachorum  in  supradicto 
monte  consistant,  neccssaria  vel  maxime  talis  sol- 
liciludo  est  et  consolatio,  sine  qua  in  desertis  illis 
non  vivilur  locis. 

Alii  etiam  duo  qufdam  fratres  fuerunt  *,  quorum 
pater  emendis  vel  mutandis  mercibus  studens,  us- 
que  ad  Uispaniam  semper  negotiandopergebat.  Quo 


Salvatorem  oratione  comitatur  ?Cumquealii  diversa 
ex  parte  contenderent  dicerentque,  Quia  iste,  quem 
nosampliusprffidicamusytantumcircaegentessuum 
ostendit  afTectum,  ut  aggeribus  publicis  assideret» 
tribulantes  undecunque  colligeret,  et  non  sue  tan- 
tummodo  consuleret  animffi,  sed  multas  atque  mol- 
torum  curando  infl  rmitates ,  ac  necessaria  prffibendo 
salvaret.  Ita  beatus  Pambo  ad  utrosque  respondit : 
Idem  iterum  vobis  loquor,  pares  ambo  sunt  apud 
Dominum,  et  utrisque  me  satisfacturum  puto.  Hic 
enim  si  tam  perfectus  monachus  non  fuisaet,  dignus 


^  Palladius^  c.  15,  IG,  vocat  Pxe%ium  et  haiam^  atque  ita  hic  Ms,  etiam  habet. 


265 


HBRACL1DI8  PARADISU8. 


200 


profecto  non  esset  ut  eam  bonitati  illiuscompara-  A  xerat,  quaDdo  raro  adhnc  aliquise  ad  secretasoli- 


rem;  ille  vero  reficiens  egenos  alquc  peregrinos, 
aliquod  ex  ipsa  communione  solatium  sentiebat. 
Nam  et  silaboresipsiusessc  magni  oneris  videban- 
tar,attamenhabebatetrequiemaIiquamcnm1abore. 
Exspectate  autem,ait,  ut  super  hoc  (Deorevelanle) 
cogDOScam  ;  quod  cum  veneritis  ud  me,  deinccps 
audietia.  Post  paucos  itaque  diescum  eum  rursus 
rogarent,  beatus  ille  ita  respondit,  dicens:  Ante 
Deum  vobis  loquor,  utrosque  in  paradiso  simul  stare 
conspexi. 

CAPUT  IV. 
Vila  Macariimonachi  homicidx. 

Jovenis  quidam»  qui  Macarius  diccbatur  {Pallad.^ 


tudinum  conferebant. 

Hoc  autem  ab  illis  magnum  coDtiDentias boDum  de 
mcmorato  agnoscebam  viro,quodtantsiDcellasua 
patientiffi  fuit,ut  in  propositosuonunquamomnino 
titubavcrit,ex  quo  primumirrisusatquetentatusvi- 
debatur  a  da}mone,qui  omnes  et  illuditetfallit,cu- 
ju8fraudeexpriore,acediamperpe8SU8,celladicitur 
reces8is8e,aliamque  vicinam  vicocnidamfabricare 
coepisse.  At  ubi  perfecit  alteram  mansionem,  et 
in  ea  coepit  habitare,  post  tres  vel  quatuor  menses 
per  noctem  ad  eum  dffimonaccessitinspeciem  mi- 
lilis,  imaginemqne  carnincisfiguratus,  qui  pannis 
obsitus,8ordore  deformiter,  sonumqueflagrisfacere 
vidcbatur.  Ad  quem  beatus  Nathanael  haec  dixit: 


cap.  17),  annorumdecemetocto.dumcumaequaivis  „  n.,;««««,  ;««.,.»  ♦.,  «o  ,,.,;  4„i;«  ;«  u«-«:*;«  «.««  r- 
'.        '*  I  •  *f     •  8  Uuisnam,inquit,tu  e9,qui  talia  in  hospitio  meo  fa- 


Bnis  pecora  pascens  juxta  lacum  (cui  Marise  nomen 
est)  lodit.homicidium  fccit  invitus;  nuliiquo  quid- 
quam  dicens,ad  deserta  perrexit,  in  tantum  humano 
atque  divino  territus  metu,  ut  amens  factus  pcr 
triennium  Tiderctur,dum  sinetecto  in949so1itu- 
dine  pcrmaneret.  Est  enim  terra  ipsa  sempersine 
pIuviis.Norunt  hoc  qnod  loquor  cuncti,quietScri- 
pturarum  lectione,  etexperientiarerumperitisunt. 
Ipse  beatissimus,  quem  dico,  in  dcsertosibi  cellu- 
Um  fecit.  In  qua  viginti  quinque  alios  unnos  aeta- 
tis  suae  vivens,  talem  divinam  gratiam  mcruit,  ut 
exsultans  solitaria  vita,  illuderet  daemoncs  atque 
despiceret. 

Hic  mihi,  apud  quem  multum  temporis  fccijintcr- 
rogantiquasaaimusipsiusderactohomicidiicogita- 


cere  conaris?  Ille  respondit  :  Ego  sum  qui  te  ex 
priore  cella  fugavi,quique  nunc  veni,utexbHcquo- 
quemensionete  pellam.QuoauditoJlle  ubi  illusum 
se  vidit  a  dsmone,  revorsus  eststatimadhabitacu- 
lum  prius,  ac  triginta  et  soptem  annos  in  eadem 
mansione  complevit,ne  ipsum  quidem  limenegre- 
dienSjContendendocumdxmonequemsuperarecu- 
piebat.Qui  quidem  tantiseummachinationibus  im- 
pugnandovcxabat,utquocunque  modo  cellam  suam 
cogerctur  exire,  quantas  singulatim  referre  non 
possum. 

Inter  quffiimmundus  illespiritushocquoqueag- 
gredilur,  ut  eum  a  propositi  sui  lege  deflccteret. 
Captalo  namque  adventu  quorumdam  septemsan- 


tioncs  haberel?  usqueadeosetristeranonessedice-  C  ctorum  episcoporum  qui  adrequirendum  eumsive 


bat,  ut  ex  ipso  homicidio  quod  ignarus  admiserat, 
Deo  gratias  actitaret.  Inde  onim  aiebat  occasionem 
sibi  salutis  allatam:  diccbat  autcm,  Scripturarum 
testimonia  profcrens^quodnunquammagnusillcfa- 
muIusDei  Moysesdivinitatis  meruissctintuitum,ne- 
que  tastum  assecutusdonum Dci  fuisset  ut mysteria 
ccelestiaac  sancta  conscriberet,nisiPharaonisregis 
metu  propter  homicidium  quod  in  /Egyplo  udmise- 
rat,  adSina  montis  dcserta  fugisset  (Exnd.  n). 

Hsc  autem  egodico,nonut  ad  homicidium  quem- 
qaam  videar  incitarc,  sed  utostendam  magis,quod 
ex  malis  rebus  interdum,si  ineasincidamusinviti, 
occalta  Deiprovidcntia  ad  virtutis  gloriam  perveni- 
mas;  alia  enim  genera  virtutum  nccessitati  ascri- 
bimas,  alia  voluntali. 

CAPUT  V. 
Vita  beati  abbatis  Nathanaelis. 

Pait  alterquidam  dcantiquisviris  nobilissimns 
agonista,  nomine  Nathanael  (Pallad.^rap.  18),quem 
ego  superstitem  quidemviderenonpolui;quicverat 
enim  ante  quindecim  annos  adventus  mci:  ab  illis 
tamen  qui  una  cum  ipsoper  multum  tompus  vixc- 
rantmonachisvirtutemipsiusviridiligpntiiisreqni- 
sivi.Ostendarunt  autemmihirtcellamipsius,in  qua 
roanereconsuevcrntjnquatamcnpostipsnm  nulius 
babitavit,  eoquod  viciniam ipsiusloci hominos inco- 
lebant.  Tunc  enim  cellamsuamillebeatusconstru- 

Patrol.  LXXIV. 


providentia  Dei,  seu  dsemonistentatione  venerunt, 
cum  cpiscopos  ipsos  orationem  factam  egredien- 
te9,  ne  uno  quidem  passu  prosequeretur,dicunt  ad 
eumdiaconi  cpiscoporum: Superbam  rem  admodum 
facis,abba,quod  nondeducissanctosepiscopos.Qui- 
bu8  hoc  ille  responsum  dedit:Egoetdominosmeo8 
cpiscopos  vencror,  ct  omnem  clerum  debita  hono- 
nficentia  pro8equor,cunctoruraquehominum  meex- 
tremum  csse  non  dubito;  sed  etbisetuniverso  sce- 
culo  mortuus  8um:  occultum  autem  propositumet 
mci  cordis  arcanum  Deus  novit,propter  quod  san- 
.  ctos  non  prosequor  viros.Deceptus  igiturdsmonac 
lapsua  de  8pepr8esenti8ingenii,aliamcontraip8um 
ante  novem  menses  obitus  ejusartemmachinatur. 

Q  Fit  subito  parvulus  puer  veluti  annorum  decem, 
minans  asinum,  panes  in  cista  ferentem:  qui  cum 
ad  cellam  ipsius  multasatisnoctevenisset^asinum 
in  terram  ruisse  simulavit,et  clamantemparvulum 
finxit.  Abba,  inquit,  Nathanael,  miserere  mei,  ct 
manum  mihi  porrige.  Audita  ille  ista  quasi  pueri 
parvuli  voce,  intraostium^cojuspartemrecluserat, 
stat  dicens  ei  :  Quis  es  tu  ?  vel  quid  a  mecupis 
fieri  ?  Puer  sum,  inquit,  illius  monachi,eidem  pa- 
nes  porto,quia  ipse  fratertuusagapenfacturusest. 
Crastino  autem  illucescentc  Sabbatidie,necessaria 
est  haecoblalio  spintualis.Qurcso  igiturnedespicios 
jacentem,ac  ferarum  morsibus  tradas;  mult»  enim 
bellus  illa  esse  per  deserta  noscuntur. 

9 


267 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


268 


8tabat  saDClus  Natbanael  velul  aeneuB,  et  vebe-  A  ^us  vexat;  sic  namque  vidi,etscioquocl  siacquieve- 


menterincertiscogittttionibus8tupen8,8en8uquetur- 
bato  secum  ista  versabat:  Necesse  estmeaut  mise- 
ricordiam,quod  est  maximum  in  praeceptis  divinis, 
non  facere,  aut  a  proposito  deviare.Ad  postremum 
autem  rationabiliconfirmatus  ingeniojsatisesse  me- 
liufl  judicavit,  siet  diabolus  erubesceret,ettantum 
ei  ac  tot  annorum  meritum  non  periret.  Oratione 
igituradDeumfacta,re8ponditei,quiquasiparvulu8 
Joquebatur:  Audi,  infans,  credo  in  ipso  cui  servio, 
qui  dominatur  omni  spiritui,  quia  si  necessarium 
habes  alicujus  auxilium,ipse  prae8tabit,nectibi  aut 
feras  aut  quempiam  alium  nocerepatietur.Si  autem 
quaedam  res  ista  tentatio  est,  jam  nunc  Dominus 
meus  aspiciat,  et  suam  faciensvoluntatem,nonme 
ex  ea  leedi  concedat  ulterius.  Tunc  clauso  ostio,8e 
recepit.Gonfususautemdffimon  et  victus,re8olutus 
est  in  turbinem  venti,et  in  suesagrestes  [il/5.,ona- 
gros],  disoursibus  acstrepitulascivientee.Haecbeati 
Nathanael  vita  fuit  perpetua,  hic  finis,baec  palma. 

CAPUT  VI. 

Vila  duorum  magnorum  Macariorum,  unius  /Egyptii, 
allerius  Alexandrini ,  necnon  ei  Marci  monachi. 

llla  autem  quae  de  prsedicabilibus  ao  beatis  refe- 
runtur  viris  duobus  Macariis  (Pa//arf.,c.l9,  20),  ut 
innumeraatqueinfidelibusincredibiliadubitorefer- 
re  vel  scribere,ne  forte  etiam  mendacis  nomen  in- 
curram.Quod  autem  apud  Deumpereantomnesqui 
loqnuntur  mendacium,sententiasancti  Spiritus  de- 
claravit  {PsaL  v).  Me  itaque.  fidelissime  virorum 


ris  mihi^  consummaberis  in  hoc  quem  adeptus  es 
loco,  ct  gloiiaberis,et  flagoUum  non  appropinqua- 
bit  tabernaculo  tuo  (Psai,  xc);  sin  vero  meaudire 
nolueris,  Giezi  tibi  finie  adveniet,  cujus  et  morbo 
laboras  (IV  Heg,  v). 

Evenit  igitur  ut  post  obitum  beati  viri,tam  salu- 
bria  ejus  dicta  contemneret  post  quindecim  vcl  vi- 
ginti  annos  :   unde  eum  ita  totam  ille  exsecrabilia 
morbus  invasit  (eo  quod  in  pauperes  fratres,  more 
Jud6e,furti  crimen  admiserat^.utnonpossetiDcolu- 
mis  vel  una  pars  ejus  corporis  inveniri,  ne  in  tali 
quidem  spatio  quod  unus  alicujus  digitus  occuparet. 
Est  ergo  et  hoc  ex  iis  quae  sanctus  Macarius  longe 
ante  praedixerat. 
g      De  cibo  autemejusetpotureferresuperfluumpu- 
to,pracserlimcumctiamanegligentioribusmonachis 
videamus  ista  servari,  ne  aut  deliciosisautsaecula- 
ribus  pares  esse  dicantur,maxime  in  illislocis.ubi 
vix  necessaria  ipsis  alimenta  sufficiunt,  et  ubisunt 
tantorum  quse  imitari  student  exempla  sanctoruro. 
De  aliis  igitur  meritisipsius  loquar.Sine  intermis- 
sionesemperinquadamesBetranslationeanims  pu- 
tabatur  imo  magis  plurimumvitaesufletempuscum 
Deo  agcre,et  coelestibus  amplius  quamterrenisne- 
gotiisinteresse;  in  quoct  difina  qufledam  miracula 
fuisse  memorantur. 

Nam  i£gyptiu8  quidam  cumamorevosanoaliens 
uxoris  arderet,nec  possetad  efTectum  tamscelests 
cupiditatis  pervenire,eo  quod  illa  pudicitiaededita, 


Lause,   gratia   Domini   non  mentiente,  tu  quoque  q  virginilatis  suae  conjugemnimisamaret,maleficum 


950  sanctorum  triumphisincredulusnon  existas. 
Ex  his   duobus  Macariis   unus  quidem  genere 
>£gyptius,alter  vero  junioris  tempus  aetatisvincens 
virtutlbus,  Alexandrinus  hegotiator  erat  [Ms.addil: 
quipomavellegumina,nucesquevendebat].Priusta- 
men  de  illo  iEgyptioIoquar  quivixitnonagintaom- 
nes  simul  annos:ex  quibussexagintaindesertisim- 
plevit  Iocis,ad  qus  juvenis  fueral  ingressus  trigesi- 
mo  aetatis  suae  anno;  tantoque  abstinentiai  mona- 
chilis  intra  decem  annos  vixit  ccrtamine,  ut  jam 
tunc  discretionis  eapienlia  praemunitus,senis  puer 
nomen  acciperet,  eoquod  velociusad  matura  con- 
scendit  certamina.  Ubi  enim  primum  cssequadra- 
genarius  coepit,et  contra  spiritus  aerios,et  in  cura- 
lionibus  hominum,et  denuntiationibus  futurorum 
divinam  gratiam  meruit.postremo  etiam  sacerdotia 
(utdignuseratjnomenaccepit.Discipulosbicsecum 
habebat  duos,in  desertis  interioribusquac  Scythim 
vocantur:  quorum  unus  minister  ipsius  erat,nec  ab 
ejus  latere  recedebat,propter  eosquicausaciiratio- 
nisfrequentareconsueverant^alterautemscparatim 
in  propria  cella  manebat.  Post  aliquantum  autem 
temporis  dum  praevidentibusfuturaoculisintuctur, 
aitJoanninominemini8troBuo(quipostmodumetiam 
ad  presbyteratum,  loco  ejusdemsancti  Macarii  me- 
ruit  pervenire):  Audi,  inquit,me,oJoannnes  frater, 
et  suadenti  mihi  id  quod  tibi  proderit  acquiesce. 
Tentarisenim^et  te  cupiditatis  atque  avaritiae  spiri- 


D 


precatus  est,ut  aut  se  aocari  ab  eafaceret,autquo- 
cunqucillammodoamaritopropriorepudiari.Male- 
fiou3autemmultismuneribusiiiectu8,8olitopropriaD 
artis  ingenio,fecitillamcquamvideri,nonfemin8m. 
Quam  ubi  talemvirejus,domumregressu6,a8pcxit, 
lam  monstruosa  novitate  turbatus  (quod  jacerein 
lectulo  suo  cquam  videret),  ingemisccbat  ac  flebat, 
eo  quod  ipsum  alioqucnsanimal  nullumloquentis 
poterataudire  responsura.  Rogabat  igiturpresbyte- 
rosipsiusvici,duxitqueeos  domum,etquidiIIa  pate- 
returostendit.Etnetuncquidemcausamtantaecala- 
mitatis  agnoscit.Quae  tamen  jam  per  triduum,nec 
ut  equa  feno,nec  pane  uthomiijes  utebatur,utrius- 
que  escae  alimoniis  destituta.  Ad  postremum  ut 
magnificarctur  gloria  Dei,etutsanctiilIiusMacarii 
virtus  innotesceretcunctisa8tantibu8,subitoin  cor 
mariti  ejus  ascendit,  ut  cum  ea  loca  desertapene- 
traret.  Illigatam  igitur  eam  ita  ut  jumenta  vinciri 
solent,ad  desertadeduxit;cumquejam  sancti  Maca- 
rii  cellulse  appropinquaret  Juxta  quam  monachista- 
bant,objurgare  coeperunt  memoratum  virum  ejus, 
cur  cum  equa  monasterium  venire  voluisset.  Ad 
quos   ait  ille  :  Veni  huc  ut  possim  misericordiam 
sancli  orationibus  promereri.illisqueinterroganti- 
bus  quid  mali  haberet:  Uxor,  inquit,  mea  est  ba^c, 
sed  in  equam  videtur  esse  convcrsa :  habet  autem 
hodie  tertiamdiemexquonullumpenituscihumsu- 
mit.  Quod  cum  supradictifratresorantisanctoMa- 


209  HBBACLIDIS  PARADISUS.  27o 

cariofcuijam  et  hoolpsam  Deas  notum  fecerat)  re-  A  gratiam  Dei  curatum,et  ad  pristinam  sanitatcm  re- 


tulissent,et  pro  eadem  instanter  oraret,heBc  fratri- 
bus  dixit  :  Vos,  inquit,  equi  estis,  qui  eorum  ha- 
betis  ocu]o5;il1a  enim  mulier  est,nec  transfigurata 
in  aliam  natnram  videtur,nisi  eorum  oculis  quiprae- 
stigii  vanitate  falluntur.  Confestimque  bcnedictam 
capiti  ipsius  oudae  infundens  aquam  (oratione  com- 
pleta)  subito  videri  eam  omnibus  feminam  fecit, 
jussitque  eam  refici,  et  gratias  agentem  Deo  cum 
conj  uge  suo  remeare  praBcepit,haBC  dicensiNunquam 
omnino  acommunione  sanctorum  mysteriorum  se- 
paretur,nanquamque  abecclesis  orationediscedat. 
Boc  enim  idcirco  perpessa  est^quia  per  septlmanas 
quinque  mysteria  divina  non  attigit. 

Aliad  iterum  ipsiusfactum  proloquar.Perlongum 


ductum,propriffi  reddidit  matri.  Bocquoque  mira- 
calum  per  sanctum  famulumsuumDeusfecit,quem 
virum  egu  in  corpore  videre  non  potui ;  ante  annum 
cnim  quam  ad  ilias  soIitudinesintroirem,ilIetantu8 
decertiitor  quievit  in  Domino. 

IUum  autem  Macarium  qui  Alexandrise  presbyter 
fuit,  vidiinhislocisquae  Cellffi  nominantur,  in  qui- 
bus  Cellis  ego  per  annos  novem  mansi ;  in  quibus 
triennii  tempus  cum  eo  vixi,et  illa  quidem  miracula 
sub  oculis  meisfecit,  alia  vero  ex  ore  ipsius  didici 
cffitera  autem  aliorum  relatione  cognovi. 

Uabebat  itaque  hoc  in  proposilo  vitae  susb,  at  si 
quid  magnum  a  quibuscunque sanctis  in abstinentia 
fleri  didicisset,boc  ferventer  impleret.  Gognito  igi 


tcmporis8patium,cuniculumquemdam8ubobscuro  g  turaquibusdamqaodTebennonsiot«nihilcocti  cibi 


terreprofundo  acella8uaduxit,perdimidii  spatium 
stadii  usque  ad  soli  alterius  summitatem:ubi  spe- 
iDDcam  sibi  propriosudoreperfecit,utquoties  ferre 
Qoa  poterat  molestiam  frequentantium.relictacella 
soaperoccultum  iter  se  ad  speluncae  latebras  con- 
ferret,  itaqoe  a  nullo  unquam  se  voluisset  videri. 
Referebatergonobis  quidam  destudiosis  ipsiusali- 
qoaado  di8cipulis,quod  quotiesdemansiunculasua 
ire  ad  speluncam  solebat,viginti  et  quatuor  cundo 
orationes,  et  totidem  redeundo  faciebat. 

De  hoc  ipso  fama  vulgavil,quod  et  mortuum  sus- 
citarit,  dum  quemdam  haereticum  vult  docere,  qui 
resorrectionem  corporum  negabat  futuram.  Quae 
fama  in  desertis  illis  locis,  sicut  est  vera,  per- 
mansit. 

Ad  hunc  aliquandofilium  juvenem  daemonelabo- 
rantem,  Ltmentans  mater  exhibuit, eumque  duo  in 
singalis  lateribusvinrtum  tenebant  virl.Cujus  dae- 
monis  hancoperam  esse  dicebant:Posteaquam  in- 
felicem  hominem,  trium  modiorum  panes  edere,  et 
nnius  araphorae  lagenam  [Afi.,vel  cilicensis  lagenas 
aqaam]biberecoegisset,ructando  universa  quae  de- 
▼oraTerat,inaeremquemdamfumumqueconvertere 
eonsueverat,atque  ita  omnia  vel  comesta  vel  potata 
quasi  quodam  ignis  ardore  solebat  absumero.  Est 
autem  et  legio  daemonum,quae  flaminea  nominatur 
Sicuteniminterhomines,ita  et  inter  illos  multa  est 
distantia,  non  naturalis  substantiae,951  sed  diver- 
8s  ac  dissonae  voluntatis.lste  igiturjuvenis,cum  e\ 
tamenormescibosmater  propria  pararenon  posset, 


per  quadragcsimam  totam  edere  dicerentur  staluit 

intra  seroetipsum,  ut  per  septem  annos  nihil  quod 

coctum  fuis8etigne,gu8taret,8ed  crudo  lantum  olere 
contentuse88et;ita  utsi  forteunquam  leguminisali- 

quid  reperis8et,neque  inde  gustaret.  Hoc  ergo  cum 

ampliusquam  volebat  imitandofeci8set,de  reliquo, 

tanquam  nihil  essetgrave,  contempsit. 

De  alio  iterum  qui  unam  tantum  panis  libram  co- 
mederet,  audivit  Lic  eximius  monachorum  ,cupien8- 
que  eum  imitari,  confractum  atque  in  partes  reda- 
ctum  modicas  buccellatum  (5)  in  lagenas  misit,  et 
statui  t  tan  tu  m  ex  eo  edere,q  uantu  m  posset  manus  i  p- 
sius  una  proferre;  etita  mihi  laetus  ipse  postea  refe- 
rebat,hoc  dicens^Plures  quidem  particulas  buccel- 
jati  intra  lagenam  comprebendebam,  totum  tamen 
quidquidintrinsecu8tenerepotuis8em,forasproferre 
non  potcram  propter  angustias  oris  exigui.Publica- 
nus  etenim  meus,  ut  omnino  non  ederem  non  sino- 
bat.  Per  triennium  ergo  sub  ac  observatione  vixit, 
quaiuor  antquinque  tantum  uncias  panis  assumens- 
et  tantumdem  bibens  aquae,  unumque  expendens 
sextarium  olei,  quod  per  totum  illi  annum  suffl- 
ciebat. 

Aliam  rursus  propositi  ipsius  agnosce  virtutem. 
Hic  virorum  fortissimus  somnum  aliquando  vincere 
statuit;  et  hoc  ipse  dicebat,  quod  per  viginti  dies 
necsemelquidem  subtectumaliquod  fuissetingres- 
8US,  ut  sic  vinceret  somnum,  diurni  quidem  aestus 
ardoribusflagrans,nocturno  autem  frigoretremens, 
et  quemadmodum  ipse  referebat,  ipse  velocius  ad 


edebat  frequenter  egestionem  sui  corporis  ac  bibe-  D  tectum  rediisset,  somnumque  cepisset,  usque  udeo 


l 


bat.Ob  qood  flens  mater  infelix  de  intoierabili  ca- 
lamitatefilii  8ui,sanctumillum,  ul  miserabilem  ju- 
venem  curaret,orabat.Cumquccontinuasapuii  eum 
preces  plurimasque   fudisset,  orante  super  illum 
Deamqae  precamte  viro  sanctissimo^post  unumve 
alteram  diem  coepittanti  mali  medicina  procedere 
Ait  aatem  matriipsius^Quantum  vis  ut  comedat  fl^ 
lias  tuos?  At  illa,  Deco.m  inquit,  panes.  Quam  e^ 
hoc  sanctas  ille  reprebendens  :  Quid,  inquit,  locuta 
es?  Septem  itaque  diebus  jejunans  et  orans  pro  eo, 
Ires  eum  libras  panis  jussit  accipere,  ita  tamen  u^ 
opus  propriis  faceret  manibus.Quem  hoc  modo  per 


sibiaruisse  jamcerebrumintelligebat,  ut  sinesensn 
propemodum  putarclur.Vici  ergo,inquit,  quantum 
ad  me  pertinetsomnum;naturaevero,quem  exigebat 
usum  dcbitum,  cessi. 

Hicquodam  die  dum  in  cella  sua  maiutinus  sede- 
ret,  culicem  sensit  :  a  quo  vulneratue  in  pede,  do- 
lensqueeum  manu  8uaperemit,quiet  morien8,plu- 
rimum  cruoris  effudit.  Reprehendensigitur  factum 
suum,  incoquod  injuriampropriamvindicassel,ita 
condemnare  sc  voluit,  ut  in  praiis  eorumlocorum 
quibus  Scyihiae  nomenesi.qui  in  solitudinibusex- 
Iremia  jacent,  nudus  per  sex  menses  sederct,  nbi- 


APPENDIX  AD  VITA8  PATRUM. 


271 

culices,crabronibus  8imlle8,aprorum  quoqueperfo-  A 
rant  cutem.Ergo  illic  exulceratus  est  totus,  quibus- 
da  n  tuberibus  per  omniaejusmembraturgentibus, 
ut  unus  credereturexilli8e88e,qui  clepbantiosi  vo- 
cantur.  Post  sezautem  mensesregressus  ad  cellam 
suam,  8ola  (quodipseesset  Macarius)  ejusvocepa- 
tefactum  est. 

Hic  idem  desideravit  aliquando  (sicutsolebatre- 
ferre)  bortum,  in  quo  essent  Jannes  et  Mambres 
maleflci  8epulti,videre,qui  subPbaraoneplurimum 
potuisse  memorantur.Qui  longointemporeetgrandi 
potentia  susq  artis  quadratis  lapidibus  supradictum 
opuB  exstruxerantyin  quo  superposita  fuerat  memo- 
ria  prffidictorum,  ubi  et  aurum  reconderant,  et  va- 
riis  arbusculis  locum  repleverant ;  puteum  quoque 
fecerant,eo  quod  sine  aliquo  videretur  bumore  idem  B 
locusesse.  Hsc  antem  omniaidcirco  fecisse  dicun- 
tur,quod  se  post  obitum  in  eodem  loco  tanquam  in 
paradiso  crederent  esse  mansuros.  Ignoransitaque 
famuluB  Gbristi  Macarius  quenam  ad  memoratum 
locum  deducereivia,flB8timatione  quadamanimiso- 
las  cceli  stellas^quod  in  mari  nautiasoietOerijdum 
per  desertaambulatysequebatur.  Fascem  vero  cala- 
morum  portaverat  secum,  ut  per  millenos  passus 
singulos  figeret,  quo  facilius  posset  agnoscens  sua 
signa  remeare.Per  novem  igltur  diesitinere  confe- 
cto,prflBfatis  appropinquavit  locis  :  cui  ferocissimus 
dflBmon,qui  semperadversumCbristi  atbletas  dimi- 
care  consuevit,  coliectos  omnes  ex  propriislocis  ca- 
lamos  a  mille  passibus  prsdictae  memoriae  quie- 
scenti,  subito  ad  caputposuit.GumquesanctusMa-  fi 
carius  surrexisset  a  somno,  agnovit  eos  quos  alibi 
reliquerat  oalamos.  Credo  autem  quod  et  boc  per- 
mittenteDeoad  examinationem  memorati  viri  con- 
tigerit,  ne  spem  aliquam  baberet  in  calamis,  sed 
magis  in  Deigratia,  quiin  columna  nubis  per  qua- 
draginta  annos  iter  populo  Israel  in  deserto  monstra- 
vit.  Dicebatautem,de  supradicto  hortoscptuaginta 
daemones  ad adventumipsiusprosiluisseclamantes, 
etcirca  oculos  ejus  ac  vultum  corvorum  more  vo- 
lante8,dicentesquo:  Quid  vis,Macari?quid  vis  ten- 
tator  monachePquid  ad  loca  nostra  venisti,in  qui- 
bu8manerenonpoteris?numquidetnosaliquosmo- 
nacborumtentavimu8?Habesercmumpropriamcum 
tui  8imilibus;unde  nostros  quoque  propinquos  ex- 
pellere  festinas,  nihil  nobis  tecum  commune  est. 
Quid  nostras  regiones  ingredcris?  si  babitator  es  ^ 
eremi,  tua  tibi  solitudo  sufficiat;  nobis  hunc  locum 
8ui  tradideruntincolereconditores.Qui  banc  posses- 
sionem  quaeris  irrumperc,inquam  nuUus  unquam 
hominum,postquam  nobis  a tratribus nostris  costra 
hic  manu  Bcpultis  est  tradita,viven8  ingressus  est  ? 
Cunrque  adhuc  demone8plurimareplicarent,atque 
lugerent,beatissimus  illerespondit:Ingrediar95!t 
tantum  ut  videam,  continuoque  discedam.  Et  dae- 
mones:Hoc,  inquiunt,  nobispertuam  conscientiam 
sponde  fideliter.Christi  vero  servus  ait  simplicitcr  : 
Hoc  faciam.  Continuoquedffimonos  ab  ejus  oculis 
rccesserunt.Ingressum  se  igitur,atquo  illic  suspen- 


272 


sam  ffineum  cadum  reperisse  dioebat  circa  pateum 
cum  cateno  ferrea  longa  jam  temporls  vetustate 

consumptumra,aIaetiamgranataintrin8eou8vacua, 
ac  nimio  solis  ardore  siccata.  Sic  itaque  inde  disce- 
dens,pervigintitotoB  ad  cellulam  suam  revertitur 
dies.Cui  cum  aqua  quam  portaverat  cum  panibus 
deesse  coepisset,  et  grandi  molestia  penuri®  labora- 
ret,  ac  pene  deficere,  apparuit  ei  quadam  (ut  ipse 
referebat)pueIIa,puro  linteo  cooperta,feren8  ampul- 
lam  aquffi  stillantis,  uno  ase  stadio  separata.Quam 
per  triduum  ambulans  supradictum  vas  sibi  osten- 
dentem  videbat,  et  velut  stantemviciniu8,ac  se  in- 
vitantem,ita  ut  putaret  quidem  assequieam  posse, 
nec  tamen  valeret.  Igitur  spe  bibendi,  laborem  se 
triumdierum  patienter  sustinuisse  dicebat.  Multi- 
tudo  autem  bubalorumgrandis  apparuit  (sunt  au- 
tcra  illic  plurimi  bujusmodi  greges)inter  quos  uua 
debubaliscam  pullo  suo  astititsubito,  ut  et  ipse 
referebat,  cui  lac  exuberefluebatinterram.Subjeci 
me  ergo,inquit,et  lahia  ferinisuberibusinos  meum 
expre8surusapposui,quou8quead  satietatem  refec- 
tus  sum  ;  idque  sibi  suffecisse  dicebat,usque  dum 
ad  cellam  perveniret  .Quem  ipsa  etiam  bestia  sub- 
secuta,  ubera  eidem  suaprffibebat,  nequeproprium 
fetum  sancti  illius  contemplatione  suscipieos. 

Alio  rursus  tempore  dum  ad  requiem  monacbo- 
rum  puteum  facit,inter  virgultavel  frutices  aspidis 
dente  percussus  et^cujus  raorsum  necesse  estcon- 
tinuoraors  sequatur.Correptamigitur  eam.et  utra- 
que  manu  ab  ore  distentam,  sciditmediam,  dicens 
ei :  Cum  te  non  miserit  Deus  meus,  cur  ausa  es 
huc  venire? 

Habebat  autem  diversasin  desertis  locis  cellulas, 
in  quibus virlutum  operabatur  insignia  :  unam  in  in- 
teriore  solitudine,  cui  nomen  es  Scythi;  aliam  in 
Lybia,ubiCellffivocantur[M3.,aliam  in  Libya,aliam 
in  Cellis];aliam  in  monte  Nitriffi,ex  quibus  qusedam 
sine  fenestris  erant,  ubi  per  totam  quadragesimam 
sedere  in  lenebris  bic  beatissimus  dicebatur.  Alia 
cella  angusliorerat,  in  qua  pedes  suos  extendere 
non  valeret.  Alia  latior,  ad  quam  venicntes  ad  se 
suscipere  consueverat.  Tantas  autem  hic  homiuum 

dffimoniislaborantiumcurabatcatervaSjUtnumerus 
esse  non  posset,  nobis  etiam  illic  degentibus. 

De  Thessalonica  ad  eura  nobilis  ac  dives  virgo 
perducta  est,  quas  jam  pcr  multos  annos  paralysi 
Jaborabat.Quffi  cum  ei  fuisset  oblata,atqueantecel- 
lam  beati  viri  projecta,motu8  in  eam  misericordia, 
perviginti  dies  propriis  manibus  oleo  sancto  perun- 
gcns,ac  Domino  pro  ea  preces  fanden8,incoIumem 
suffi  reddidit  civitati.  Quffi  postea  plurima  ad  soli- 
tudines,  cum  fuisse  propriis  pedibus  regressa, 
transmisit. 

Hicidem  cum  audisset  grandem  vitffi  conversatio. 
nera  Tabennensiutas  habercveste  matata  ad  simili- 
tudinem  alicujus  operarii,8umpto  habitu  saeculari. 
intra  quindccim  dies  per  deserta  iler  faciens,Tbe- 
baidem  usquepervenit.Cumquepervenisset  ad  mo- 
nasterium  memoratorum  hominum,primum  quidem 


273 


HBRACLUDIS  PARADISUS. 


274 


qoeiD  archimaDdritam  vocitant,  requisivit,  Pacho-  A 

miam  quemdam  oomiae,  probabilem  per  omnia  vi- 

rum,  habentem  spiritualem  gratiam  propbetiae,  cui 

tamea  de  Macario  nihil  fueratrevblatum.  Ad  quem 

cum  venisset,  h«c  dixit:  Qusso  ut  me  in  monaste- 

rio  tuosuscipas;  monachusenim  esse  desidero.  Ait 

illi  magnus  iile  PacbomiusrSenilibus  annis  gravaris, 

et  monacbusessejvim  non  potes,  ncque  inter  caete- 

rosfratresqui  bocab  adolesceatiadidicerunt,vivere 

vales,  60  quod  consuetudinem  eorum  laboremque 

noQ  pateris ;  cumqueabstinenliaelenlationesnon  fe- 

rens,  loeso  anfmo  egressus  ab  hisfueris,  maledicere 

eis  incipiesquoB  nonpotueris  imitandosectari.  No- 

luititaquenecprimoeum  nec  secundo  die,  nec  per 

totam  suscipere  septimanam.  Dumque  jugiter  per- 

sisteret  in  rogando  jejunus,  ad  postremum,  Suscipe  g 

me,  inquit,  abba,  et  ei  me  in  jejunio,  vel  in  opere 

inferiorem  ipsis  deprehenderis,  statim  de  tuo  mona- 

sterio  pelle.Quoaudito,ille  persuasit  fratribus  utin 

monasterio  reciperetur.  Est  autem  illic  unius  nume- 

ros  mansionis,  habens  etiam  usque  in  praesentem 

diem  ad  millequadringentosviros.  Gum  igitur  fuis- 

setingressus  in  eam  sanctus  Macarius,  et  post  breve 

tempos  supervenissent  quadragesimffi  dies,  videret- 

qae  diversos  vario  more  viventes,  alium  vespertinis 

horis  solventem  jejunium,  alium  vero  post  biduum, 

tlios  etiam  postdiesquinque  gustantes,  alium  stan- 

tem  totis  noctibus,  et  per  diem  sedentem,  laboran- 

temque:illedearboribusdactyIorumcorticestenen8 

infusos  ao  copiosos,  in  uno  angulostabatusque  ad 

qaadragesims  finem  etprincipium  Pascbae,  non  pa-  ^ 

nem,  non  aquam  gustans,  non  flectens  genua,nonin 

terra  jacens,  sed  tantum  modicacauliculorum  folia 

cruda  Dominicodie  sumens,  ut  manducarealiisvi- 

deretur.Si  quando  autem  ad  corporalem  necessita- 

tem  fuissetegressuSyConfestim  remeabat,acstabat, 

oon  08  aperiens,  non  alicui  quidquam  loquens,  sed 
cam  summa  taoiturnitate  consistens,  etin  corde  suo 
tantum  jugiter  orans,  atque  id  solum  operis  quod  in 
manibus  tenebat  efflciens.  Quem  cum  esse  tam  du  rss 
atque  inimitabilis  vits  monacbiomnesconsideras- 
sent,  qnasi  quadam  adversum  pricipem  suumsedi- 
tione  commoti :  Unde,  inquiunt,  nobis  istum  ad- 
duxi8li,qui  ita  vivit  quasi  in  carne  non  sitbumana, 
ad  condemnationemomniumnostrum?  Audi  igitur, 
et  aut  tolle  eum  a  nobis,  aut  scito  omnes  nos  ex  hoc 
monasterio  hodie  recessuros.  lile  autem  tali  conver-  ^ 
satione  atque  virtuteejusaudita,  deprecatus  est  Do- 
minom,  ut  quis  esset  eidem  revelaret.  Quo  statim 
facto,arreptumeummanuadoratoriumsuumduxit, 
QbierataltaredivinumyOscuIatusqueeumdicitilli : 
Veni,  optime  senex,  tu  ille  Macarius  es,et  mihi  to 
celaretentabas ;  ex  multisanoiste  videre  cupiebam, 
aodiensde  lemagna  miraculaigratias  tibi  ago,  quia 
colaphoe  infantibus  nostris  dedisti,ne  magnum  ali- 
quid  in  conversatione  vitae  suffi  faoere  se  putarent. 
Kevertere  igiturnuncad  loca  unde  veneras  ;  suffi- 
eienterenim  nos  omnes  sdiflcaBli,  etora  pro  nobis, 
His  verbiB  rogatus  ab  omnibus,  inde  disoessil. 


Quodam  rursus  tempore  hoc  re  lulit  nobis,  dicens: 
Quodcunque  genus  vitffi,et  quoscunquemores  absti- 
nentiffi  spiritualis  desideravi,  imitatus  sum,  atque 
perfeci.  Iterum  inquit :  Aliquando  animum  meum 
quffidam  nova  cogitationis  cupidilas  occupavit,  ut 
vellem  quinquediebus  continui895S  sensum  cordis 
mei  inseparabilem  a  Deo  facere.  Statuensque  intra 
mentem  meam,  el  clausis  ita  ostiis  cellae  atque  ve- 
stibuli,  ut  nullus  hominum  responsum  a  me  posset 
accipere,  ccepi  instare  a  principio  Beptimane,  di- 
cens  sensui  meo :  Vide  ne  velis  a  ccelo  ad  terram 
descendere.  HabeH  illic  angelos  atque  archangelos, 
altissimasque  virtutes,  cherubim  ac  seraphim,  pri- 
mumque  omnium  creatorem  Deum:iHic  conversare, 
sperne  illa  quscunque  infra  ccBlestia  videntur  habi- 
tacula,  nec  carnales  cogitationes  incurras.  Atque  in 
hoc,inquit,  duobus  diebus  ac  duabusnootibus  per- 
severans,  usque  adeo  daemonem  provocasse  ao  sti- 
mulasse  me  sensi,  ut  ille  in  flammam  ignis  subito 
conversus,  omnia  quffi  habere  intra  videbar  incen- 
deret :  ipsamque  etiam  mattam  (6)  super  quam  stare 
oonsueveram,  ut  totum  jam  me  arsurum  esse  cre- 
derem.  Ac  postremum  tanto  limore  percussus,  ab 
hojusmodi  proposito  tertia  abscessi  die,com  vide- 
remtamjugiterindividuumDeoanimom  mehabere 
non  posse.  Descendi  ergo  iterum  ad  cogitationes  ss- 
oulares,  ne  aliquod  mihi  ex  perpetuo  divinitatisin- 
tuitu  genus  arrogantiae  nasoeretur. 

Ad  huno  ipsum  Macarium  cum  aliqoandovenis- 
eem,  reperi  ante  fores  cellffi  ipsios  presbyterora 
qoemdam,  cojos  totum  caput  adeo  exesum  etcon- 
Bumptum  erat  illavaletudine,  qus  carcinus  (7)  no- 
minatur,ut  os  etiam  verticis  videretor :  quique  illuo 
ut  curaretur  advenerat,  nec  tamen  usque  in  illum 
diem  a  sancto  Macario  susceptus  fuerat  aot  ab  eo 
visos.  Ego  itaque  tonc  ipsom  rogans  petivi  ot  ejus 
misereretur,  et  saltem  responaum  ei  darct.  Ad  quod 
mihi  ille  sanctus  hoc  dixit :  Non  est  dignos  istecu- 
rari ;  banc  enim  pcenam  ex  prscepto  Divinitatis  ao- 
cepit.  Si  autem  vis  curari  eum,  perauade  illi  prius 
ut  a  sanctorum  sacrificioiumimmolatione  discedat, 
Gumque  ego  dicerem  :Gur,  obsecro,  id  fleri  Jubes  ? 
Quia  fornicationis,inquit,immonditiapolloto8  roini- 
Bteria  Domini  violare  con8oeverat,ob  qood  talis  sop- 
plicii  atrocitate  cruciatur;  sed  sicut  dixi,  si  nun- 
quam  velut  sacerdos  sacriflcia  oontigerit  divina, 
accipere  (Deo  juvante)poterit  medicinam.  Gum  ergo 
illi  qui  hac  valetudine  laborabat  ista  dixiBBem,  ot 
comsacramentomecom  pacisceretornonBe  olterioB 
ad  officiom  sacerdotis  accedere,tunc  demum  asan- 
ctoillo  vocatuB  est;  qui  eum  hiBallocutoseBtverbiB: 
Gredis,  inquit,  Deum  esse,  cui  nihil  ocoultum  est? 
Respondit  ille  :  Credo.  Non  potuisti,  inqoit,  virtu* 
tem  Divinitatis  ejos  evadere  ?  Respondit  ille  :  Non 
potoi,  domine  mi.  Tonc  magnos  ille  Macarios,  Si 
agnoscis,  inqoit,  peccatura,  et  vis  evadere  istam 
quam  propter  illod  tibi  Dominus  intulit  pcenam, 
emendare  de  reliquo.Quo  audito,  illeproprium  con- 
fessus  cat  crimen,  el  decoeterose  nonquam  pecca* 


276 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


276 


turum  esse  promisit,  neque  functurum  sacerdotis  A  sancta  de  altari  angelus  dabat,  solam  tamen  ma- 
ofnciosedinterlaicos  jamfuturum;  et  tuncdemum      num  danlis  videbam. 


illi  manum  sanctus  imposuit,  atque  in  paucis  die- 
buscapillorumquoquerecuperalionecuratus^Deum- 
que  glorificans,  sancto  etiam  virogratias  referenp, 
videntibus  nobis  ad  propria  remeavit. 

Post  haBC  sdducitur  ad  eum  in  mei  praesentia  puer 
quidam,  qui  ssevissimi  dasmonis  spiritii  laborabat. 
Gumqueunamsupcrcaputejus  posuissetmanum,et 
ad  cor  ipsius  aliam,  tandiu  deprecatus  est  Deum> 
quandiu  suspendi  in  aere  eum  faceret,  qui  puer  in 
morem  utris  totus  inflatus,  supra  quam  cestimare 
quis  posset  intumuit,et  subito  aquam  ex  omniparte 
membrorum  cum  clamore  maximo  vocis  efTudit. 
Itaque  paulatim  omni  illo  tumore  residente,  ad  pri- 


Erat  autem  Marcus  iste  summi  ingenii,qui  dum 
juvoQisesset,  Novum  ac  Vetus  Testamentum  meroo- 
riter  retinebat,  admodum  placidus  et  quietus,  el 
castitatis  proposito  singularis  (Pa//.,  c.  21).  Uno 
igitur  die  dum  ego  aliud  quod  agerem  non  baberem, 
in  ultima  ejus  senectute  ad  cum  usque  perrexi,  et 
juxta  otium  ipsius  sedens  quasi  tiro  novusque  mo- 
nacbus,  supra  bomincs  eum  esse  existimans,  sicut 
et  erat, audirequid  loqueretur.vel  quid  agerel  desi- 
deravi.  Fuit  autcm  solus intrinsecu8,centum  circiter 
annos  agens,  qui  et  dentes  quoque  longa  nimium 
aetate  perdiderat.  Contra  se  ergo  ipsum,  et  coctra 
daemonem  litigabat,  dicens:  Quid  ampiiusdecrepite 


stinam  sui  corporis  rediit  sanitatem.Quem  sanctus  n  sencx  quaeris?ecceoleum  vinumquegustasti.  Quid 

m  <  %  il  «*«  A  ^^  ^  A  **  ■  •  ««*■  %  M 


sancto  perunctum  oIeo,et  benedicta  perfusum  aqua, 
proprio  reddidit  patri^  praecepitque  ut  per  quadra- 
ginta  diea  neo  carnes  eum  edere,  nec  vinum  po- 
tare  permitteret,  et  sic  eum  perfecte  reddidit  sani- 
Uti. 

HuDoeumdem  sanctum  Macarium  quodam  tempo' 
recogitationesvanoe  gloriaestimulando  vexabant.vo- 
lentes  eum  de  cella  ipsa  ubi  degebat  abstrahere,  et 
Buadentes  ei,  atque  demonstrantes  quamdam  veluti 
operis  boni  speciem,  ut  ejus  causa  pergeret  Romam, 
sanatarusyideliceteos  qui  illic  nequissimis  daemo- 
niis  vexabantur.  Sumroa  enim  gratia  divina;  virtutis 
hicbeatissimuscoDtraimmundosspiritusutebatur. 
Gum  ergo  talibus  incitamentis,  quibus  expulsare 
eum  daemoD  volebat,  per  multum  tempus  reluctare- 


ultra  cupis  in  extremis  aetatis  tuae,  devorator  ac 
ventris  cultor?  hujusmodi  verbis  in  se  injuriosus 
existens.  Tum  et  daemoni  istadicebat:  Ne  adhuc  ti- 
bi  debeo  aliquid  quod  fnrari  praevaleas,  9541  nibil 
aliud  invenis?  Jam  recede  a  me,  bominum  inimi- 
cc.  Atque  boc  sibi  quasi  insultando  dicebat :  Veni, 
pessime  senex,  quandiu  tecum  morabor? 

Referebatautem  nobis  Papbnutius  quidam  disci- 
pulus  bujus  beati  viri,  quod  aliquando  bellua  qum- 
dam(8)exhibuitsanctoMarcocaluIumsuumcaecum, 
vestibulumque  ostii  ejus  capitepercussit,et  ingres- 
sa  ad  eum  sedentem  forisin  atrio,projecit  ante  pe- 
desipsius  catulum  suum  ^  Quem  ille  tenens  etex- 
spuens  in  oculos  ejus,  oravit :  continuoque  lucem 
quam  amiseratvidit,  secumque  tuncipsum  proprio 


tur,  fortiterque  se  videret  urgeri,  projecit  se  subito  G  lacte  nutritum  mater  abduxit.  Sequonti  autem  die 


Bupras  cellulae  suae  limen,ita  ut  extra  cellulam  suos 
relinqueret  pedes,  ac  diceret :  Ducite  me,  o  daemo- 
nes,  si  potestis,  et  trabite  ;  ego  enim  pedibus  meis 
non  ibo  quo  vultis.  Si  ergo  boc  me  a:odo  portare 
potesli8,en  proficiscar,sacramenti8  quoque  adjectio- 
ne  conflrmans,  quod  usque  ad  vesperam  de  eo  non 
consurgeretloco.Unde  si  me,  inquit.non  moveritis, 
eciatis  vos  alterius  a  me  non  audiendos.  Diu  itaque 
jacens  immobilis,tandcm  profunda  vespera  propin- 
quantesurrexit.  Sed  nocte  quaesubsecuta  est,rursu8 
ei  dsmones  molesti  esse  cooperant.  lUe  vero  sporta 
duos  modios  recipientes  arenis  repleta,  impositaque 
humeris  suis,  in  desertis  locis  spatiabatur.  Huic 
Theosebius  quidam,genere  Antiocbenu8,occurrens, 


eadem  bestia  sancto  ac  beatissimo  viro  peliemovis 
exhibuit,  quam  memoralus  servus  Cbristi  sancto 
Atbanasioepiscopodereliquit;quamquesanctaMela- 
nia  postea  a  beatissimo  viro  Athanasio  accepisse  se 
dixit.  Et  quid  mirum  si  ilie  qui  mansuescere  fecit 
Danieli  leones,  etiam  buic  belluae  talem  sapientiam 
dedit  ? 

Dicebatur  praeterea  debeato  Marco,  quod  exquo 
lavacri  gratiamspiritualem  promeruit,nunquam  ex- 
spuisset  in  terram,  sexagesimum  posl  bapiiBmum 
agens  annum,  et  quadragesimum  antebaptismum. 

Erat  autem  figura  corporis  hujus  atbletae  Cbristi 
(oportetenim  mede  hoc  quoque  tibi  signiflcare,  fa- 
mule  Dei  Lause,  eo  quod  parvitas  mea  conversata 


cui  et  Gosmetor  cognomen  erat,dicit  ei:  Abba,quid  q  cumeodiutiuseumdemcognoveritdiligenter)8tatu- 


tantum  onus  portas?  in  me  potius  quod  devehis 
transfer,  et  noli  tuos  bumeros  fatigare.  Ille  autem 
dicebat :  Vexo  vexantem  me  ;  otio  enim  fruens,iler 
uliquod  agere  me  compellit.  Cum  autem  ita  onus- 
tus  ambulassetdiutius,  et  confecisset  illo  pondere 
ar.um  oorpuBculum,  regressus  in  cellam  est. 

Hic  ipse  sanctus  aliud  miraculum  retulit  nobis 
(erat  namque  presbyter).  Notavi  mihi,  inquiens,eo 
tempore  quo  sancta  mysteria  fratribus  dabam,qaod 
Marco  monaoho  nunquam  dedissom,  sed  semperei 

^  Palladius,  c.  20,  haeo  de  Macario  narrat. 


ra  brevis,non  multabarbafaciem  ve8tiebat,8ed  circa 
labia  tantum  erat,  parumquecircamentumaliquid 
videbatur.  Ex  nimia  enim  abstinentia,  etpene  jugi 
inedia,  eliam  vullus  ipsiusnudus  praeter  cfleterorum 
bominum  consuetudinem  videbatur.  Ad  huDC  ego 
cumadmodum  tristis  aliquandovenissem^dicerem- 
queei:AbbaMacari,quidjubesfaciam,quoniamvariaB 
cogitationesanimummeumconturbant,dicente8mi- 
hi:  Proficiscere binc,quia nihil agere te cernis;  ille  re- 
spondit:  Dic,  inquit,  ipsis  cogitationibus  tuis:  Pro- 
pter  Cbristum  parietes  cellae  istius  cnstodio.  H»o 


2T7 


HBRACLIDI8  PABADISUS. 


278 


tibi,  amator  et  famule  Dei  doctissime,  pauca  de  A     HnncipsumBeatumMoy8eum(oportetenimeum 


multisexfactis  sancti  Mccariivel  dictis  significavi. 

CAPUT  VII. 
Vita  Moysei  Mihiopis^  JEgypliif  monachi, 

Moyseus  quidam  genere  iEthiops  {PalL,  c.  22), 
colore  corporis  niger,  servus  alicujus  curialis  (9) 
erat :  quem  ob  detestandas  ejus  mores  dominus 
80U9  a  se  abjecerat.  Dicebatur  enim  ct  palam  la- 
trocinari^  et  bomicidia  perpetrare.  Necesse  est  au- 
tem  ut  malignitatem  quoque  ipsius  dicam,  quu  ma- 
gis  possim  poenitentisB  ejus  monstrare  virtutem. 

Referebantigitur  quidamquodmagister  quorum- 
daalalrooinantiumexstitissetjcujusethoc  interla- 
irodniaejusfactum  memorabatur :  pastoremquem- 
dam,  qui  in  regione  quadam  una  cum  canibus  suis 


tali  jam  vocabulo  nuncupare)  demones  quondam 
urgerecoeperunt,utadcon&uetudinemimpuritatiset 

fornicationis  antiquae  reverteretur.Qui  totac  tantis 
modis,  ut  referebat  ipse,  tentatus  esl,utpeneeum 
a  proposito  vit®  salutaris  averterent.Venit  iste  igi- 
tur  ad  sanctum  illum  et  beatum  virum  [Isidorum, 
qui  in  locis  quibus  Scytbi  nomen  est  morabatur, 
referenseiquibusimpugnarerur  modis.  At  illeres- 
pondit :  Nolo,  inquiensessetetristem.  Adbuc  enim 
principia  haec  tua  sunt,  et  idcirco  hujusmodi  cogi- 
tationes  tibi  vehementer  insurgunl,  antiquam  con- 
suetudinem  requireutes.  Nam  ut  a  macello  canis, 
quo  vesci  assuetus  est,  non  recedit,quod  rursus  si 
clausumfuerit,nequeullus  in  eo  steterit,  a  quo  ali- 


morabatur,  nocteei  ad  scclestum  eunti  negotium  g  quid  canis  sperel,  abscedit ;  ita  et  tu  si  perstiteris 


impedimentofuisse ;  quitantumirascebatur,uteum 
vellet  occidere.  Observat  ergo  illum  locum  in  quo 
saas  oves  ille  claudebat.Cumque  eidem  nuntiatum 
fDisset  quod  trans  fluviumNilicum  grege  suoesscl, 
atqaein  tantam  fluvius  illecrevisset,utsuper  alveum 
SQum  mille  passus  leneret,gladiumsuummordicus 
tenens,  et  vestesupercaputimposita,totumfluvium 
natando  transmisit,  quousqueadoviumcubile  per- 
Tenit.  Cumque  eum  natantem  respiciens,mcrsusln 
arena  pastor  lateret;  tunc  ille  arietes  quatuor  electos, 
atqaejugulatos,ettuncconnexostenens,  ita  rursus 
natando  remeavit.  Reperto  autem  parvo  et  occullo 
loco,  in  quo  nudatis  peIleovibu8,carnibusquequs 
videbantur  esse  optimaedevoratis^etreliquisvendi- 


inpropo8itoabstinentiffltuaB,membratua  qu»  aunt 
Buper  terram  mortiflcans,  gastrimargiaB  excludens 
introitum(qufflfornicationis  est  incentivum[Co/oi5. 
iii]),  fatigatus  dffimon  ac  victus,  cui  fomenta  cibo- 
rum  non  porrigis,  ulterins  tibi  molestus  esse  cea- 
sabit.  Quibus  auditis,  regressus  ad  propria  servus 
Christi  Moyseus,  instanteracforlitersuicuramge- 
rebat,  ante  omnia  abstinens  a  cibo,  nihilque  aliud 
accipiens  nisi  duodecim  sicci  uncias  panis,  maxi- 
mo  tamen  operi  incumbens,et quinquaginta  diurnas 
faciens  orationes.Cumque  his  modis  suum  consum- 
psisset  corpusculum,  nec  sio  quidem  omnia  circa 
ipsum  Tana  cessabant. 
Rursum  igitur  ad  quemdam  sanctorum  alterum 


tis,  ao  vini  commutatione  distractis,  decemetocto  «  955  probatissimum  pergit,  dicitque  ei :  Quid  fa- 
Italicos  (10)  ipsius  vini  solus  exhausit,et  sic  ad  ea  ^  ciam,  quod  ita  mihi  pristina  consuetudine  semper 


in  quibus  collegas  suos  reliqueratloca,  per  millia 
qoinquaginta  revolavit.  Iste  igitur  talisqualem  lo- 
quor,  vix  aliquando  compunctus,  ex  alicujus  ne- 
cesailatis  periculo  ad  monasterium  se  contulit  fra- 
trum,8uequepoenitentiffl  vitam  sicvehementer  arri* 
pait,ut  etiamClemonem  m  alorum  consortem  suorum 
(1:),  qai  a  prima  cum  eo  ffitate  peccaverat,  ad  co- 
gnoscendam  virtulem  Christi  eminus  collocaret  K 
Hoc  quoque  illius  quondam  factum  refertur.La- 
tronesqnatuoraumero,quiinceIlamipsiusimpetum 
fecerant,  quis  ille  esset  qui  ubi  degeret,  nescientea 
inquirebant.  Quos  ille  correptos  pariter  et  ligatos, 
veluti  saccum  aliquem  palearum  impositos  dorso 
Buo^adfratresubisimulomnesraorabanturexhibuit, 


in  somnis  obscuratur  animus,  sensusque  turbatur, 
et  a  voluptatibus  carnis  experta  memoria  non  rece- 
dit?  Ille  respondit :  Idcircn  adhuc  hocpateri8,quia 
nec  mentem  tuam  ab  hujusmodi  cogitationibus  se- 
parasti.Si  igiturpaulisper  te  volueris  vigiliis  occu- 
pare,et  orationibus  puris  perseveranter  insistere, 
facile  poteris  ex  hac  molestia  liberari.  Qui  etiam 
hujus  hortatu  suscepto  consiIio,tanquam  ab  homi- 
ne  qui  hoo  experientia  didicisset,  ad  propriam  re- 
vertitur  cellam,  statuitque  per  universam  noctem 
nec  genua  solo  flectere,  nec  oculis,  somnum 
dare.Atqueitaper  sexibidemannos  noctibus  cuno- 
tis  stans  in  medio  cellul»  suae,  patentibus  semper 
oculiSjOrare  consueverat,  et  tamen  nec  sic  quidem 


hocdicen8:Quianullinocerejampo83um,quiddeis-  D  iHo  quo  laborabat  malo  poluil  liberari. 


tiBJubetis.^Tuncergo  etiamii  quosille  detulerat,  ad 
pcenitentiam  venire  coBperunt,  confidentesDeo  sua 
deiicta,  maxime  cum  amarent  ipsnm  Moyseum,qui 
inter  omnes  dudum  latrones,  ut  eorum  princeps 
nominabatur.  GlorificantesqueDominum,ipsi  quo- 
que  conversi  8untpropterhuju8conversationem,et 
facti  8unt  monachi  probatissimi.  Rationem  autem 
hanc  suis  senbibus  coligebant,  dicentes  :  Quod  si  iste 
qui  tam  potens  erat  tanquam  invictus  intcr  latro- 
nefl,  8ic  Deum  agnovil  et  timuit,  quare  nosanima- 
ram  nostrarum  salutem  dilatione  remoramur  ? 

*  Palladio  Herveti  hoc  deest. 


Aliud  iterumgenuaduriorisvitffljUtvel  sicdaemo- 
nem  superaret,  arripuit:  vespertinisnamquehoris 
egrediebatur,et  monacborumsenumlonga  observa^ 
tione  viventium,pertota8  noctes  habitacula  circui- 
bat.  Quorum  lagenas,quashydria8VOcant,88Bpetol- 
lebat;  et  aqua  implebat,  impletasque  nullo  sciente 
referebat.  Ex  longinquisenimlocisinterdumaduo- 
bu8,frequenterautemaquinquemiilibu8aquam8ibi 
referebant.Insidiaturitaqueeidffimonquadamnocte 

venienti,non  ferens  ulteriustanti  athletffl  certamina, 
dumqueaquampronustoUiteputeo^renesipsiusde- 

auper  gravi  quodam  fuste  percussit,  ao  semivivum 


270 


APPBNDIX  AD  VITAB  PATRUM. 


280 


reliquit,  neque  quid,  ueque  a  quo  fuisset  passus  A  i^  monasterio  habens,  quam  jejunare  cognovi,at- 


seatientem.  Postero  die  cumveQissctilluc  quidam 
monachus  ad  haurieQdam  aquam,  memoratumque 
Moyseum  aspexisset  Jacentem  et  hoc  majori  illi 
Isidoro  8cythensi  presbylero  retulisset,  egressus 
ipse  cum  quibusdam,pr»dictumad  mouusteriisui 
ecclesiam  fecit  protinus  exhibcri.  Ubi  per  totum 
annum  tali  sgritudine  laboravit,  ut  vix  tandcm  ad 
pristinum  roburcorpus  ejus  revocari  potuiss^it.Tunc 
illi  sanctus  Isidorus  haec  dixit :  Cessa,Moysc6  in  tan- 
tum  dsmones  provocare,  et  tam  pertinaciter  con- 
tra  eos  velle  contendere.  Est  enim  et  moduscertus 
in  ipsovits  monachorum  proposito  intraquemnes 
oportet  nostras  exercere  virtutcs.  Cui  hoc  ille  res- 
pondit:  Tandiu  ego  ab  hac  intentione  mei    anlnii 


quc  ita  septimanas  jugiter  totas,  post  quinque 
semper  dies  gustando  transigere,  quotidie  facere 
septingentas  numeroorationes.  Quocognito  sedes- 
perasse  dicebat,  co  quod  cum  ipse  esset  vir,et  sani 
corporis,  plus  quam  trecentas  oraro  non  posset. 
Cui  sanctus  Macarius  ad  ista  rcspondit,  dicens  : 
Ego  sexagesimum  annum  agens,centenas  orationea 
per  dies  singulos  facio,  et  tantum  operis  exerceo, 
quantum  sufficere  mihi  possit  ad  vitam  :  cerlum 
mihi  etiam  tempus  cxcipio,quoe«lQtationematque 
sermoncm  fratribus  reddo,  nec  me^uper  hoc  ut  ne- 
gligentem  incusant  atque  reprehendunt  cogitatio- 
ncs  meae.Si  autem  tu  qui  trecentas  oratiooes  faois, 
insuperaconscientia  tuateredarguidicis,  manifes* 


nonrecedam,  quandiu  somnia  ac  vanas  cogitatio-  -^  tum  est  quod.aut   has  sine  aliqua  reprehensione 

•1  1*4*1  1  *ii*T  ^^  n        '  iii  i.i.  • 


nes  a  me  videam  scparati.  Ait  ergotum  illi :  In  no- 
mine  Jesu  Christi  recesseruut  jam  a  te  turpia  som- 
nia  ;  ideoque  ad  sanctorum  mysteriorum  commu- 
nionem  conOdcnter  accede.  Scias  autem  quod  id- 
circo  da^mon  ad  tcmpus  esse  te  fortior  visus  est^nc 
te  jactare  posses  quod  tantam  tentationem  facilc 
Buperasses,  ut  ex  hoc  magis  saluti  tua3  res  ipsa 
prodesset.  Haecaudiens,  rursus  ad  propriam  rcvcr- 
8U3  estcellam,  diligentcr  custodiens  deinceps  sub 
quiete  mensuram.  Postea  vero,  boc  cst  post  duos 
menses,a  sancto  Isidoro  interrogatus  utrum  iili  mo- 
lestus  memoratus  spiritus  exslitisset,  hoc  dixit : 
Nihil  se  hujuimodi  ex  ea  hora,  qua  famulus  Dei 
pro  ipso  oravit,  ulteriusfuisse  perpessum.  Tantam 
autem  bic  ipse  adversum  dcemones  gratiam  Dei 


nonfacias,aut  quodplures  nolis  facerecum  possia. 

CAPUT  IX. 
Vita  Chronii  presbyteri  et  Eulogii  scholastici, 
Cbronius  mibi  Nitrioe  presbyter  aliquaudo  refere- 
bat :  Cum  essem,inquiens,  adhuc  juvenis,  et  fatiga- 
tus  spiritu  acediae,[quodammodo  mente  languerem, 
de  archimandritsB  meimonasterio  fugi,  etusque  ad 
Anlonii  montemerrando  perveni(Pfl//fld.,cfl;).25).Se- 
debat  autcm  ille  in  ultimo  solitudinis,inter  loca  quae 
Babylonis  et  Ilerculis  babent  nomen,  unde  itur  ad 
Rubrummare,propetrigintamiIlibusacfluvio8epa- 
rata.Cum  ergo  venissem ad  monasterium  eju8,quod 
propinquum  flumini  erat,ubidiscipuli  ipsius  in  eo 
qui  Pispir  appeIlaturIoco,MacariusetAmatus8ede- 
bant,quique  supradictum  virum  defunctum  sepelie- 


proraeruit,  ut  amplius  nos  a  muscis^  quam  ille   a  ^  runt,perquinque  ibidem  exspectavi  dies,  ut  Anto- 


daemonibus  terreretur. 

Hanc  Moysei  iEtbiopis  vitam  fuisse  cognovimus, 
qui  et  ipseinter  magnos  illos  numeratusest  viros. 
Obiit  autemseptuagesimoetquinto  ffitatis  suasanno 
apud  Scylhin,  ubi  presbyter  quoque  factus,septua- 
ginta  discipulos  moriens  reliquit. 

CAPUT  VIII. 
Viia  Pauli  monachi  ex  montc  Pherme, 

Mons  est  in^Egypto,  qui  ad  vastissimamScythen* 
sisregioni8Solitudinemtendilur,cuinomenestPber- 
me  {Pallad.fCap,  23).  In  hoc  montepenequingcnli 
residentabstinentissimimonachiiinquibus  estqui- 
dam,  qui  Paulus  vocatur,  egregius  monachus,  qui 
huju8modimoribusvixit:Non  exquacunque  rene- 


nium  sanctum  viderem.Dicebaturautem  ad  monas- 
terium  ipsum  venire  ssepissime,  aliqnaudo  post  de- 
cem,  aliquando  etiam  post  viginti,  interdum  post 
quinquedie9,proutiIIic  eumexhibuissetDeusmultis 
qui  confluebat  ad  idem  monasterium  profuturum. 

Plures  igitur  tunc  divcrsis  laborantcs  necessita- 
tibus  convenerunt  fratres,  inter  quos  ct  Bulogius 
quidammonachu8AIexandrinuserat(Pa//ad.,cap.26), 
cum  alio  qui  elephantioso  morbo  oruciabafcur,  quos 
illuc  450  propter  hujusmodi  causam  venisue  me- 
morabant. 

HicEulogius  scboIasticus(12)erat  sfficularibus  lit- 
teris  eruditus,  qui  immortalitatis  desiderio  captus, 
huic  mundo  renuntiaveratdistractisque  rcbus  omni- 


gotiatus  estunquam,  nonaliquodopusfecit,nonab  D  ^^^  alquodispersis,parum  aliquidpecuniarum  r<%li- 


ullo  aliquid  praeterid  quo  vcsceretur  accepil;  nihil 
autem  aliud  faciebat,  nisi  quod  incessanter  ora- 
bat :  statutas  sane  atque  manifestas,  hoc  est  tre- 
centa  numero  orationcs  habebat,  ita  nt  totidem 
collcctos  intra  suum  simum  gestaret  lapillos,  ex 
quibus  singulos,  ubi  fecisset  singulas  oraliones.de 
sinu  proprio  jactare  consucverat. 

Hic  ipse  cum  ad  sanctum  Macarium  illum,  cui 
crat  cognomen  Urbani  vivendi  ipsius  causa  ali- 
quando  venisset,  dixit  ad  eum  :  AbbaMacari,  valde 
tristissum  {Pallad.y^cap,  24).Quem  cum  referreiile 
tristitiffi  suae  causam  cogeret,  ita  respondit  :Iu  vico 
aliquOyVirgoquffidam  ess6perhibotur,trigintaannes 


quorat  8ibi,quibus(quia  operari  per  se  non  poterat) 
uteretur.Cumigitureum  quedam  animi  defectio  fa* 
tigaret,etnec  cummultis  in  monasterio  degere.ne- 
que  solitariam  vitam  posset  ferre  patienter,  repcrit 
quemdam  publice  in  platea jacentem,ita  valetudine 
iila(quam  superius  dixi)repletum,ut  sine  manibua 
et  pedibusvidereturrcui  linguatantummodo  immu- 
nis  a  tantis  cruciatibus  erat,  qua  magis  posset  ab  ia- 
tuenlibus  malorum  suorum  remedium  promereri. 
Cumquecumassistens  vidissetEuIogiU8,orationefa- 
cta  ad  Deum,et  quadam  cumDominopactionecele- 
brata,hi8alIocutusestverbis  :  Domine^inquity  Deus. 
in  tuo  nomine  suscipio  istum  tam  immani  valetudine 


281 


HBEACL1DI8  PARADI8U8. 


282 


prepeditam,6trepauso(13)  eum  usquein  diemmor-  A  ^dhuc  vivit  et  superestmagDusilleCsiceaim  vocaba* 


tiSy  ut  propteristum  possim  et  ipse  salvari.  Adsis 
ergo  mihi,  Christe,  atqu9  patientiam  tali  ministerio 
largiaris.  Moxque  ad  jacenlem  illum  ait:  Vis,inquit, 
frater,su8cipioteindomummeam,etquacunque  po- 
tero  ratione  sustento^Cumque  hoc  ilie  libentcr  am- 
plccti,  si  dignaretur,sc  dicerel:  Vadam  ergo,  inquit, 
etasinumquoveharisadducam.Cuivehementerex- 
sultans  consensit  aegrotus;  quodque  mox  fecit  Eulo- 
gius,  et  memo^jitiim  ad  hospitium  suum  sine  ulla 
diiatione  trafjvezit. 

Per  o^ifeeim  igitur  annos  jugl  curatione  et  per- 

-f^^eisoMicitudineserviebatjperquod  omne  tem- 

pOB,  el  ille  cui  tantum  dererebaturobsequium  cum 

gratiarumactioneetpatieoliagraDdicunctalolerabat 


tur)  Antonius,  ascendo  ad  eum;  «egrumque  naviim- 
positumin  monasterium  ipsiusderer,expeclansibi 
donec  speluncasuaegressusadvcniat.  Quemcumvi- 
derisy  referes  ci  ista  quas  pateris,atque  ab  eo  consi- 
lium  postulabis.Quidquid  autemtibisuperbocdixe- 
rit,  facies,  etejus  monitionibus  acquiesces,8ciens  a 
Deo  juberi  tibi  quidquid  ille  prseceperit.  Mox  igitur 
sermonibus  fratrum  libenter  instructussupradictum 
eegrum  bIandisprecibu8  8uperans,littoraIi  naviculaa 
imposuit,  sustulitque  de  civitale  per  noctem,  etad 
discipulorum  sancti  Antonii  habitaculum  duxit.Eve- 
nitautem  utalterodiehorisvespertioissuperveniret 
illuc sanctus  Antonius,  referente  mihi  Chronio  quod 
chlamyde  ex  pellibus  factaindutus  advenerit.  Sole- 


Et  Eulogii  manibus  et   medicamentis,  cibisque  et  g  bat  autem  veniens  ad  monasterium  fratrum,  vocare 


balnei8,proutcompetebatvaletudini,curabatur.Po^t 
quindecimveroannosinstinctudaeoDonissupradictus 
cgrotus  immemor  totlaborum  Eulogii,tantorumquo 
meritorum,  ccBpit  ab  eo  velle  discedere,  multisque 
eQmiojuriisatqueopprobriisincrepare,  dicens:  Fu- 
gitive,  qui  propriam domum  ilevorasti,furatusque  es 
alieoam  substantiam,  in  me  occasionem  salutis  tuo) 
reperisse  te  credi8?Eulogius  autem  rogabat  eum, 
et satisfaciens  animoejus  dicebat:  Noli,  mi  domino 
Dolitalialoqui.seddicpotiusquid  tecontristaverim, 
etemendo.Elephantiosus  aulem  cum  furore  dicebat: 
Vade,  noloistas  adulationes  tuas.  Projice  me,  inquit, 
in  publicum,  refrigeratione  (ua  nonegeo.  Eulogius 
tDtem,  Obsecro  te,inquit,  placare,  aut  quid  te  con- 


ex  ipsis  Macarium,eumque  hisverbis  interrogare  : 
Vencrunt  aliqui  huc  fralres?  Et  ille  venisse  dicebat. 
De  iEgypto,  inquit,  sunt,  an  de  Jerosolyma?  hoc  au- 
temsignumabhisjusseratdari,utquotie8aliqui  non 
saiisdignicolloquio  ipsiusadvenirent,  venisse^Egy- 
ptii  dicerenlur.  Quoties  autem  sanctiquidam  et  spi- 
ritualesvidercntur  viri  venisse,  deJercsolymanun- 
tiarentur.  Tunc  ergo  veniens  juxta  consuetudinem 
suam,  cum  interrogasset  utrum  Jerosolymits  illic 
fratres,  an  iE^ytii  essent.respondit  Maoarius  dicens, 
ex  utroque  illic  quosdam  genere  se  vidisse.  Cum  au- 
tem  didicieset  ^gyptiosveni8se,dixissetqueilli  san* 
ctus  Antonius:  Fac  illis  lenticulam  (15),  et  sumam 
cibum  una  cum  eis;  oratione  completa,  jubebantur 


lri8Uvcrim,vonerandesenex,edicito.  Elephantiosus  p  abscedere.  At  cum  JerosolymiUs  venisse  didicisset, 
iQtem  asperior,  in  furore  dicebat  ad  eum:  Jam  non      per,totam  cum  ipsis  noctcm  sedens  ea  illis  qu®  sa- 

luti  eorum  proticerentloquebatur.Memorata  igitur 


fero  frauduientas  irrisionesluas^adulationesetsub- 
sannationes  tuas  non  toIero,necmihi  hso  arida  par- 
caquevitajucundaestjvolocarnibus  saturari.  Cum- 
que  exhibitffi  ei  aviro  patientissimoEulogiocarnes 
fai8sent,CGepit  iterum  proclamare:  Non  potes,inquit, 
meae  satisfacere  voluntati,ncc  tecum  solitarius  habi- 
tare  praevaleo.  Populum  viJere,  ad  publicumire  de- 
sidero.  Dicit  ei  Eulogius:  Ego  tibi  adduCo  multitudi- 
Dem  fratrum.  Rursus  ferocior,'ac  pene  blasphemus 
egrotus:  Vae,  inquit,misero  mihi,  tuam  faciem  nolo 
▼idere,  etadducismibisimilcstui,  solius  panisde- 
Toratores?concutiensquescmetipsuminquietavoce 
proclamabat,  dicens:  Nolo,  nolo;  ad  publicum  ire 


eum  nocle  sedisse  referebat,etunumquemqueadse 
de  iis  qui  conveoeranl  evocasse. 

Cumque  a  nullo  quis  illicEulogius  vocareturau- 
disset^ipse  in  tenebris  propria  voce  suo  ilium  nomi- 
ne  tervocavit.  CuicumBupradictusscbolasticusnon 
responderetjputansquodalteraliquisEulogiusvoca- 
retur,  dicit  ei  rursus:  Te  voco,EuIogi,  qui  de  Alex- 
andrina  civitatevenisti.  Dicit  Eulogius:  Quid,qu8e- 
80,  jubes?  Et  Antonius:  Quid,  inquit,  huc  venisti/ 
ResponditEulogius,dicen8:Quitibinomennieumre- 
velaredignatusest,ipse  jam  et  adventus  meicausam 


prooul  dubio  revelavit.  Tum  ille:  Quid,inquit,vene- 
desidero.  0  violentia!  ineum  locum  meprojice.un-  rissciOjSedanteomneshosfratres^utomnesaudiant, 
demesustuIisti.Tantaergoeratejusinsania,  adeo-  ^  refer.  Jussus  icitur  a  ma«no  Antonio  servus  Christi 


qae  sensus  ipsiusin  ferino^quodammodoclamores 
ooQverterat  dsmon,  ut  et  suspendisset  forte  laqueo 
86,  8i  manus  per  quas  hoo  facere  posset  babuisset. 

\dviciao8itaquemonachodpergitEuIogiusdicens 
eia:  Quidfaciam,  quod  elephantiosus  iste  me  penitus 
deaperare  jamfecit?  Dicunt  ei  :  Quam  ob  causam? 
Reapondit  eis:  Quia  dura  sunt  quae  mihi  conatur  im- 
peadere  ;  et  quid  agam  ignoro:  projiciam  eum?  sed 
aliter  Deo  dextras  dedi,  et  satis  vereor  (14).Non  pro- 
jiciam  eum?  sed  iterum  tot  ac  tanta  mala  dierum  ac 
ooctium  ferre  non  possum.  Quid  de  ipso  igitur  a  me 
iiat  ignoro.  Ad  quem  illi  his  verbis  loquuntur:  Dum 


igitur  a  magno 
Bulogi  U8,retulit  an  te  omnes^Istum  elepbantiosum  in 
platea  publica  reperiprojectum,cujuscuram  nullus 
hominumgerebat,  et  promisi  Deo  ut  servirem  £gri- 
tudini  ejus,  quo  possem  etego  per  illum,  ct957  per 
me  ille  salvari.Exquod  autem  paritersumus,quintua 
et  decimus  annus  est,sicut  ct  vestrae  sanctitati  credo 
omniarevelata.  Quiaigiturpostplurimo8anno8,cum 
a  me  nihilmali  pertulerit,variismeprooeIlisaotem- 
pestatibus  vexat,  ob  quod  et  ego  ipsum  a  me  proji- 
cere  cogitavi.Propterea  ad  banctitatem  tuam  veni,  ut 
quid  ex  hoc  faciam  digneris  me  tuis  edocere  consiliis^ 
etprationibusadJQvare^pesBimisenimmotibustotus 


283 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


284 


fatigor  et  crucior.  Gui  hoc  tunc  ADtonius  severa  at- 
que  iracunda  Toce  respondit:  Tu  illum  ateprojicis, 
EuIogi?sedilIcnon  projicit  eumquiasefactum  esse 
cognoscit.  Projicis  eum?  meliorem  teinveniel,et  eli- 
get  Deus  qui  coiligatdestitutum.  Gumque  perter\itu8 
ad  bffic  Eulogius  verba  tacuisset^rclicto  sanctus  An. 
tonius  Eulogio,  rursuscojpitffigrotum  propriisser- 
monibuB  verberare,  et  hxc  ad  eum  cum  clamore 
maximo  loqui:  Elcphantiose,  cceno  ac  luto  horride, 
nec  terradignenecccelOjnondesinisininjuriamDei 
vociferari.NescisquiaquiministrattibiChristusest? 
quemadmodumaususescontraChristumtalialoqui? 
nampropterChristumseisteservitiotalietobscquiis 
subjugavit.Quem  etipsum  mordacisermonelacera. 
tum  reliquit.Conversisqueverbisad  fratresalios^ad 
unumquemqueita,utratiosingulorumexhibebat]o- 
cutus,  rursus  ad  Eulogiu  m  et  flegrotum  redit,  dicitque 
eis  :  Ne  quis  vestrum,  o  fllii,  quoquam  se  vertat, 
neutdr  ab  altero  separetur,  sed  ad  cellam  vestram  in 
quapertantum  tempusvixistisreditecumpace,om- 
nem  tristitiam  ponentes;  jam  nunc  enim  ad  vos  Do- 
minus  meus  mittet.  Nam  tentatio  ista  idcirco  ac- 
cidit  vobiSy  quiaad  Onem  vitae  ambo  venistis,  et  Jam 
uterquevestrumroerebiturcoronari.NihilergOdliter 
fecerilis,  ne  forte  vos  angelus  veniens  in  eo  in  quo 
dixi  loco  invenire  non  possil^vestrisque  coronis  frau  - 
demini.  Qui  cum  ad  cellam  suam  velociterredeundo 
redintegrata  pace  venissent,  inta  quadragintadies 
Eulogius  prior  obiit,  et  post  aliud  triduumsupradi- 
ctus  defecit  ffigrotus,  aoimo  vehementer  incolumis. 

Chronius  autem  cum  plurimum  temporisinThe- 
baicis  fecisset  locis,  ad  monasteria  Alexandrina  des- 
cendit:  evenitque  ut  ad  illum  occurreret  diem  qui 
uniusquidemquadragesimus,alteriusautemterliu8 
celebratus  tunca  fratribusdicebatur.Gumigiturboc 
Chroniu8didicis8set,ob8tupuit;sumptoqueEvange- 
lio  sancto,  atque  in  medio  fratrumposito,  cum  sa- 
craraento  ipsis  perordinemcunctaexposuit,  dicens: 
Horum  omnium  quoscommemoravl,  interpres  fui 
ipse  sermonum,  eo  quod  Qrsce  loqui  sanctus  Anto- 
nius  nesciebat  ;ego  autem  utramque  noveram  lin- 
guam,  atqueinter  ipsos  loquebar,  illisquidem  GrsQ- 
co,  isti  autem  ^Egyptio  ore  respondens. 

Hoc  quoque  Gbronius ipse  nobis  referebat  (Pallad. 
cap.  27),  quod  ei  sanctus  Antonius,  in  illa  ipsano- 
cte  qua  beatum  dimisit  Eulogium,  dixisset  quia  per 
totum  annum  Deum  deprecatus  fuisset,  utostende- 
rentur  eidem  per  revelationem  loca  peccatorum 
atquejustorum.Etsevidissedicebatprocerumquem- 
dam  usquead  nubesgigantemtetricoiorisyextentas 
manusad  ccelum  babente,  atque  infrapedes  ipsius 
lacum  adspeciemmarisfusum.Ubitanquamaves  in- 
quit,animasvoIaDtes  vidit  Antonius;  etillae  quidem 
quaBCunque  supra  manus  ipsius  caputque  volabant, 
conservabantur;qu8ecunque  autemmanibus  ipeius  re 
percussseBfuissentmergebanturinlacum.Vocemau- 
tem  tunc  sibi  talem  venisse  referebatiHasomnesani- 
masquas  volantes  vide8,8ciasanima8  esse  justorum 
qu(B  in  paradisi  habitatione  requiescunt;  illaa  au- 


A  temanimaeadinfernamittuntur;qaodpatianturqui- 
cunquecarnaliobedierintvoIuntali,etquicunqueira- 
cundiamretinente8,redderema]isparia  tentaverint. 
Roferebant  autem  nobis  tam  Ghronius,  quam  san- 
ctus  Hierax,  atque  alii  plures  vicini  fratrum,  ista 
quffi  dicam. 

GAPUT  X. 
Vita  PauliSimpliciSy  beati  Antonii  disdpuli. 

Paulus  nomxne  {Pallad.^cap.  28)  rusticus  quidam 
et  agricultursvacans,  ultraomuesoptimuB  ac  satis 
simplex,  pulcherrimas  quidem  vultu,  sed  moribus 
malse  conjunctus  uxori.  Gum  eam  per  plurimum 
temporis  occulta  fraude  peccantem,  quadam  dle  ex 
agro  revertens  turpiter  invenisset,  subitoque  oum 
aliojaccntcmvirodeprehendi88et(undetamendivi- 

B  naordinatiomemoratum  Paulumad  meliorem  vits 
tramitem  provocabat),verecundeaIiquantuIum  risit 
tali  loquens  ad  utrosque  sermone;  Bene,  inquit,  be- 
ne;  unde  certum  sciatis  ad  me  hoc  nihil  penitusper- 
tinere,  etperJesumquihaec  respicit  juro,  quodego 
hanc  ulterius  non  habebo.Vade  igitur,erittua  cum  &• 
iiis  suis;  ego  enim,inquit,ibo,et  de  reliquo  me  mona- 
cbum  proQteor.  Etposthsc  nulli  quidquamdicens, 
ascendit  octo  proximas  mansiones,  et  ad  sanctum 
Antonium  pergit.  Quicum  foresejusab  eo  percute- 
rentur,egres8U8  est,  et  quid  cuperet  sciscitanti,  ait 
illi:  Monachus  fleri  volo.  Respondit  Antonius,  di- 
cens:  Cum  sis  admodum  senex,  sexaginta  annos 
agens,monachushicfieri  non  potes,  sed  magis  vade 
ad  vicum  tuum,etopericultori8incumbe,utetvivere 

(j  operariorum  vila,  et  gratias  agere  Deo  possis  ;  im- 
parem  te  enim  miseriis  ac  labori  solitudinum  scias. 
Rursum  ad  baecsenex  ille  respondit,  hoc  dicens: 
Quidquid  me  docueri8,id  faciam.  Bt  rursum  Anto- 
nius,  Dixi  libi,  quia  multum  senex  es,  nec  vales 
implere  quod  qusBris:  discedere,  et  si  monachus  esse 
desideras^ad  leviora  monasteria  magis  perge,  ad eos 
fratres  qui  possunt  inflrmitatem  tuicorporis  tolera- 
'  re  patienter;  ego  enim  hic  solussedeo,  postquinque 
dies,  et  hoc  cum  summa  inopia,  cibum  sumens. 

His  ergo  et taiibus  verbis  excludere  Paulum  vole- 
bat.  Gui  cum  ille  non  acquiesceret,  intraostium  cel- 
lulffi  se  recludit  Antonius  propter  ipsum  per  triduuip 
juge,  neoindeprogressus  est,  etiam  cum  necessitas 
corporalis  urgeret.  Neque  tamen  ille  de  foribus  tan- 
diuexclusus,abce8sil.Quartoigiturdie  sanctusAn- 

^  lonius  cum  necessitate  naturs  compeIleretur,egre8- 
susest,iterumdicens  ei:  Vade,  inquit,  hinc  senex, 
quid  molestus  es  mihi?  habitarenon  potes  mecum, 
Ad  quem  Paulus  boc  dixit:  Aliud  fleri  non  potest, 
nisi  uthic  vivam,  inquit,etmoriar.  Gircumspiciens 
igitur  huc  atque  illuc  sanctus  Antonius,  videnaqua 
quod  nihil  secum  ad  vitaealimenta  portaret,non  pa- 
nem,  non  aquam,  non  aliud  quidquam,  et  quod 
quartotamen  diein  continuojejunio  permaneret,ti- 
mensque  ne  ignarus  longi  jejunii  nimia  defectione 
moreretur,  etaliquam  sibiexhocrelinqueretmacu- 
lam,tandem  suscepileum.Tali  autem  conversatione 
vitae  per  omnesdegere  dies  coepit  AntoniaSiqualem 


285 


HRRACLIDIS  PARADIBU8. 


286 


95ft  se  non  sciebat  expertum,nec  cnm  adhuc  juve-  fi  rum  esse  confido.Sequentiigitur  die  dixit :  Ecce  in 


nisvideretur.Iofusos  itaque  corticesdatyclorumob- 

tulit  ei,  diceus:  Accipe,  el  intexe  funes  sicut   me- 

ipsum  facerevides.  Quod  cum  arripuisset  senex,  et 

quindecim  numero,  quasorgyias(i6)vocant,nonam 

usque  boram  cum  maximo  labore  fecisset,  aitilli  : 

Male,lnquit,intexuisti;  solve  quodfactum  est,etrur- 

SQS  intexe.  Et  hoc  seni  homini,  et  perquatuor  dies 

jejano  tam  grave  pondus  imponens,  ut  cum  ille  tan- 

to  labori  imparem  se  videret,  usancto  tandem  An- 

tonio,nece8sitatetali  compulsus  abscederet,  vitam- 

qoe  desereret  mon&cborum.  Qui  econtra  fortior  ad 

opas  surgens,  detexuit  funes  eosdem,  et  rursus  in- 

texuit,  maxime  cum  djfficilior  iterari  operis  esset 

)abor,eoquodtortum  semelrestem  retorquere  prius 


nomine  Domini  jam  factuses  monachus.  Tum  igi- 
lur  sanctus  Antonius  posteaquam  in  omnibussibi 
ab  eo  crediditsatisfactum,postcerlos  menses.quia 
pcrfectamjam  esse  animamcomprobasset,eo  quod 
habitaret  in  eo  vera  et  tota  6implicitas,gratlaeum 
juvante  divina,  unam  ei  cellulam  fecit  a  tertio  vel 
quarto  Iapide,dixitque  ei  :Ecce  quia  jam  monachus 
effectus  es,8olu3manc,ut  possis  etiam  dffimones  ex« 
periri.  Intra  unura  igitur  annum  iliic  commanens 
Paulus,  divinam  gratiom  mftruit  contra  apgritudi- 
nes  hominum  et  contfa  dffimonum  potestatem. 

Unaigiturdierum  cum  ad  sanctumAntonium  qui- 
dam  fuissetexhibitus,quem  scelestus  dirissimed»- 
mon  urgebat,  tenens  intercaiteros  impuros  spiritus 


ei  revocare  ad  formam  priorem,  et  sic  iterum   in-  n  principatum,  qui  etcontraipsum  sacriiega  ccelum 


texere  aliler  cogeretor. 

Yidensigitur  Antonius  quod  ejus  ista  praeceptaet 
licenteraenexelpatienteraudisset.nequesgreitera- 
tom  Buscepissel  laborem,aut  in  aliquo  saltem  ad  mo- 
meotum  tristemvultum  secum  murmurandomons- 
trasset^compunctamens  ejus  est,  et  occidentejam 
Bole,  sio  alTatorsenem  :Dlc,  senex,vis  edimus  par- 
tempanis  ?Paulusait:Utplacettibi,  abba.Talis  au- 
temrursuset  istaresponsio  Oexit  Antonium,  quod 
adnomen  cibi  non  protinu?»  accurrit,  sed  quodom- 
nia  inipsius  quijubebatposuit  potestate.  Poneer- 
gomensam,inquitAntoniu8,et  panesaffer.Quod  cum 
obedienter  fecisset,  posuit  eidem  sanctus  Antonius 
eos  qao8  iEgyptii  paximates  vocant,  habentes  senas 


verba  jacicbat ;  viso  eo  sanctus  Antoniu8,bociis  qui 
eum  perduxerant,  dixit  :Non  est  istud  opusmeum; 
necdum  enim  divinam  gratiam  contra  principem 
diabolicae  legionis  accepi:  est  hoc  quod  quacritur 
SimplicisPauli.TuncipseigiturbenedictusAntonius 
ad  memoratumPaulum  cum  cis  qui  advenerant  pcr- 
git;dicitque  ei :  AbbaPaule,pellehuncddemonem  ab 
bominis  istiusanima,  ut  incolumis  ad  propria  rc- 
vertatur,  et  Dominum  benedicat.  Respondit  ad  boc 
Paulus  :Tu  enim  quid  ?  DicitAntonius:Mihi  non  va- 
cat,  aliud  opus  exerceo.Relictoqueeosanctus  Anto- 
nius  rursus  ad  propriam  rcvertitur  cellam.Tunc 
igiturassurgcn8senex,etorationem  intontissime  fa- 
ciens,bfficadeum  locutusest  quidsmonelaborabat: 
AbbasAntonius  dixit  ut  de  homine  isto  recedas,  et 


DDciaa,  et  saam  quidem  partem  perfuditaqua,  sic-  C  gloriflcetDomiuum.Dflemon  autem  ininjuriam  divi- 

nitatis  proclamando  multadicebat:Non  exeo,detes- 
tabilis  senex.Arrepta  ergo  pelle,  qua  humerossuos 
tegebat,  verberabat  eom,  repetens  ac  dicens  :  Exi, 
quia  hoc  abbas  Antonius  dixit.  Injuriosa  autem  et 
in  sanctum  Antonium  dajmon  protulit  verba,  vehe- 
mentioresque  Paulo  contumelias  irrogabat,  hoc 
clamitans :  Detestandi  senes,  quod  oblivio  nostra 
pr8Bteriit;insatiabiles,qui  propriis  contenti  non  es- 
tis;quid  nobiscum  vobis  commune  est?  quid  in 
nos  exercetis  vestram  tyrannidem  Ad  postre- 
mum  sic  ad  eum  locutus  est  Paulus :  Egredieris 
ab  isto,  aut  vado,  et  hoc  a  me  audietChristus.Per 
Jesum,  inqnit,  si  exire  nolueris,  jam  nunc  ibo  et 
hoc  Christo  loquar,  et  vae  tibi  erit.  Iterum  autem 


eienim  ipsi  paximates  erant ;  anteillum  autem  tres 
posait  portiones.  Et  psalmum  sanctus  Antonius 
qaem  consueveratdicens^orationesquadraginta  fe- 
cit,at  et  sicPaulum  probaret:qui  rursus  cum  eo  pa- 
tienter  aclibenter  oravit.Eligebat  enim,ut  arbltror, 
cam  8Corpionibu8  esee  potius  quam  cum  adultera 
victitare.  Post  vero  duodecim  orationes,  profunda 
vixtandem  ad  manducandumnoctesederunt.Sum- 
pto  igilur  unopaximate,  sanclusAntonius  non  con- 
tigit  aliam.  Senex  vero  tardius  cemedens,  cum  ad- 
hac  haberet  exuno  paximate  aliquantulam  partem^ 
exspectatas  abAntonioest,  dum  totum  quod  edebat 
abBameret.  Guirursushoc  dixitAntonius  :Manduca 
senex  etalterum  paximatem.Respondit  ad  hoc  Pau- 


la8:Manducabo  et  huncalterum,  siidem  facerete  D  doemon    ferocior    contra    Divinitatem     vociferari 


videro;  te  non  edente,  non  edam.Ad  hoc  dicit  An- 
tonias  :  Mihi  hoc  satis  est  ;  monachus  enim  sum. 
KesponditadhocPaulus :  Mihiquoque  sufflcit  :nam 
etego  monachusesse  desidero.  Post  quas  surrexit 
Antonias,  et  dictis  duodecim  psalmis,  totidemque 
orationibu8factis,pauli8perin  principio  noctisquie- 
vit.  Rarsusqae  consurgensa  medio  noctis  usquein 
lacem  psallendoetorando  vigilavit.Similiterautem 
etPaolas  fecit.  Vidensergo  sanctus  Antonius  tam 
paratum  ad  omnia  senem,  ait  illi :  Ecce,  frater,  si 
liQJasmodi  quotidie  agerevitam  pote8,mecum  ma- 
nebis.Cai  Paulus  hoc  dixit :  Si  forte  aliquidamplius 
jabeaa  ignoro ;  namista  qus  vidi  faoile  me  impletu- 


ccBpit,  et  dicere :  Non  egredior.  Iratus  itaquetunc 
Paulus  contra  daemonem  reluctantem,  egrcdi- 
tur  cellam  suam  in  ipsis  mediis  flammis  diei :  ta- 
les  autem  sunt  aestus  ^gyptiorum,  ut  Babyloniae 
fornacis  ardoribus  prsesse  credantur.  In  ipso  igi- 
tur  scopulo  montis  ,  vclut  columna  ccelestis  stetit, 
Paulusimmobilis,  et  his  in  orationcsualoculusest 
verbis  :  Tu  vides,  Jesu  Ghriste,  qui  sub  Pontio  Pi- 
lato  cruciflxus  es,  quod  non  ante  ego  ex  hao  rupe 
descend  am,  non  cibum  ante  sumaro,  non  potum, 
sic  profecto  morituru8,quam  exhoch  homineimmun 
dam  spiritum  pellas,  liberumque  eum  a  tuli  morte 
digneris  [,efflcere.  Quo  ista  dicenlei  antequam  ipsa 


287 


APPBNDIX  AD  VITA3  PATBUM. 


288 


beeoverbasui  oris  comple8set,mQxima  dsmon  Toce  A. 
proclamaus,  ista  dicebat :  Vade,  vade;  exeo,  vim  pa- 
tior  :  eccediscedo  ab  bomine,  necaccedo  ullerius. 
Simplicitas  me  Pauli  urget  ac  prosequitur,  et  quo 
eam  nescio.  Moxque  immuDdus  spirilus  egressus 
ex  homine,  atque  in  immanem  draconem  cubito- 
rum  septuaginta  conversus,  in  Rabrum  maro  pro- 
tinus  devolutus  cst,  ut  implHretur  quod  diclumest 
perSpiritum  sanclum,  Demonstratamfldem  justiis 
refert  (Prov,  xii).Etrursus  inalio  loco,Supraquem 
requiescitspiritusmeus,  ninisuperhumilemetquie- 
tum,  et  trementem  verba  me^(Uai3S  lxvi)?  Solent 
enim  miserrimi  ac  vilissimi  daemonum  a  ma^nis 
\iri8solo  fidei  rubore,  959  magni  autem  dajmo- 
nes  a  simplicibus  vel  bumilibus  fugari. 

Haec  sunt  miracula  simplicis  atque  humilis  Pau-  n 
li,aliaque  complura  bis  et  majora  [Supple  fecitj  qui 
ab  bominibus  Simplex  est  nominatus. 

CAPUT  XI. 
Vita  abbatis  Pachomu  [Al.;  Pachonii,] 

Pachomius  quidam  nomine  S  septuagesimum 
setatis  sus  annum  agens,  in  ea  quas  Scythin  dici- 
tur  regione  degebat.  Contigil  itaque,  dum  grandis 
cupiditas  actus  venerei  me  coepisset  urgere,  gra- 
viterque  ac  moleste  pius  ferrem,adver3ussordida8 
cogitationes  et  contra  insomnia  nocturna  confli- 
gens,quodmeabhisubieramsoiitudinibu8visipsiu8 
compellebalexire.Vicinisquidemmeisnibildepesti- 
lentia  et  tali  ardore  dicebam.nec  Evagrio  quidem  ma- 
gistromeotalealiquidcontitebar;  occulte  tamen  ad 
interioraacvastioradeserti  perrcxi,ubi  per  quindecim 
dies in eo quiScythin dicitur locOyVenerabiles m ultos,  ^ 
qui  ibidem  consenuerant  Patres  vidi ;  inter  quos  et 
cum  supradictoPacbomiopotui  habere  colloquium. 
Et  quia  reperi  eum  inter  csteros  monacbos  prope 
palmam  tenere,  fldenter  ad  eum  detuli  animi  mei 
anxietatem.  Quia  ita  locutus  est  mihi : 

Non  sit  tibi,  inquit,  nova  res  ista,  quam  pateris; 
nam  quod  non  ex  negllgentia  mentis  atque  desidia  in 
id  quo  turbaris  incurreri8,8ufflcientertibi  testimo- 
nium  prsBbet  et  locorum  natura,  et  inopia  omnium 
rerum,  et  ipsarum,quod  neminidubiumest,absen- 
tiafeminarum  ;  sed  magis  tentatione  ista  laboras 
propter  studium  ac  desiderium  castitatis.  Triplex 
enim  ex  fornicationis  incursu  nascitur  pugna  :  et 
aliquandoquidemcaro  nostra,si  in  nobis  fueritni** 
rois  sana,  lascivit ;  siepe  autem  ex  cogitationibus  J) 
vanis  morbus  iste  procedit;  interdum  dsmon  contra 
no8,  dum  nobis  invidet,  prsliatur.  Ego  enim  fre* 
quenter  ista  pertractans,ita  semper  inveni.Nam,ut 
ipsevides,  admodum  senex  perquadragintaannos 
in  istaceliuladegens,  maximamquesalutis  propri® 
gerens  curam,  etiam  usque  ad  praesens  tempus  hu- 
Jusmoditentationesollicitor.Gumsaoramentoautem 
istudsanctusipsedicebat^Perduodecim  annospost 
qninquHgesimum,nonnocte,  non  dieunquam  hioa 
me  morbus  absoessit,  usque  adeo  ut  privatum 
mejamDeiauxiiio  BaBpicarer,obquodmeritome  pu- 

^  Pall.,  0.  29  dioitur  Pachon, 


tarem  dffimonis  virtute  saperari.  Malui  tamen  eo 
tempore  irrationabili  quadammorledericere,quam 
tali  corporis  morbo  cum  tam  obscGena  deformitate 
succumbere ;  moxqueprogressus  ac  peragrans  soli- 
tudines  totas,spe]uncnnam  feraefPaiiatf  .,hy8en£laii- 
cujusinveni,  in  quam  me  projeci  per  tiemnudum, 
ut,  quodsinedubiofore  oredebam,abegredienlibu8 
ex  ea  bestiis  devorarer.  Gum  autem  vespertinaB 
usque  ad  boras  sic  jacendo  perfenissem  (juxta  id 
quod  scriplum  est,  «  Sol  cognovit  ocoaBum  suum ; 
posuisti  tenebras,  et  faota  est  nox,  io  ipsapertran- 
Bibunt  omnes  bestise  silvs.  Gatuli  leonum  rugien- 
tes,  ut  rapiant  et  qusranta  Deo  escam  sibi  [Psat, 
ciii])  ;»exeunlesDestis  femina  cum  ma8culo,odore 
admeducente  venerunt,acapiteusquead  ipsos  pa- 
des  lingua  meblandientelabentes;etdummeabilli8 
arbitrordevorandum.sic  meintactumatque  incolu- 
mem  reliqueruntjacensque  illicper  totam  noctem, 
nibil  omnino  perpessus  sum. 

Gogitane  igitur  etcredens  quodmihiprorsusDo- 
minus  pepercisset,  mox  revertor  ad  celiam.  Paucis 
autemdi&bu8dffimonquievit,el  rursus  iterummihi 
multo  vehementius  quam  solebat  inoubuit,utpenB 
me  cogeret  ore  blasphemo  peccare.  TransOguratus 
est  enimin  quamdamiEtbiopissampuellam^qaam 
ergo  memineram  me  in  juvenili  «tate  vidisse  mes- 
sium  tempore  calamos  colligentem  :qu9B  cum  subi- 
to  sedere  su pra  genua  mea  CGBpissetyUsque adeo  om- 
nia  mea  membra  commovit,  ut  oum  ea  me  pene 
sceluscommisisse  putarem.Iratuaigitur  ac  Bsviens, 
percussi  eam  dexteramea,statimque  (ut  visum  est) 
evanuil.Etsimihidioenticredi8,per  bienniumtotum 
fetorem  ejus  (qua  illam  percusseram)  manuB  ferre 
non  poteram. 

Maxima  igitur  animi  anxietate  ac  desperatione 
perterritus,  ad  intima  atqoe  vastissima  errabundos 
deserta  perrexi.  Ubi  cum  aspidem  modicum  repe- 
rissem,  manu  tentam  genitalibus  membris  Iratos 
admovi,ut  mortem  mihi  velmorsus  ejus  inferret: 
caput  etiam  serpentis  perfricando,conterenB  in  ve- 
rendis,  quasi  exbismihitentationiscaoBaprooede- 
ret.  Et  ne  sio  quidem  me  aoguis  momordit,divina, 
eicut  oredo,  me  gratia  providente,  et  hoc  tunccum 
mibi  talis,  in  sensu  vox  descendisBet,audivi  :Vade, 
inquit,  Pacbomijnsiste  agonituo.Ob  boo  enim  per- 
misitedffimonisvirtutesuperari,  neinciperesquaai 
fortior  superbire;  sed  ut  agnoscens  infirmitatem 
tuam,  nec  ex  conversatione  vits  tue  aliquam  fidu- 
ciam  gerens,  ad  auxilia  semper  divina  confugerea. 
Postquam  igitur  mihi  satisfacfum  est,  ad  propria 
secreta  remeavi,  de  catero  cum  flducia  8edens,ne- 
queulla  certaminis  angore  vel  BoUicitudine  jam  la- 
borans,  sed  reliquos  »vi  dies  pacatia  Bensibus  vi- 
vens.  Ille  autem  meus  iniroicus,  cum  ee  ita  a  me 
contemptum  esse  videret,  neque  ultra  molestas 
mihi  esse  posset,  confusus  absoessit. 

His  itaque  verbis  contra  insidiantium  daemonctm 
pugnas  sancluB  PachomiuB  me  oonfirmanB  foriio- 


HBRACUDIS  PARADISUS. 


290 


remque  faciens,  ad  certamen  adversum  spiritum  A.  las»  ^^  b^o  exprobrat  vitio,  dicens:  Et  vo8  inflati 
fornicationis,  divina  gratia  toierandum,  sufncien-      estis  (/  Cor,  iv). 


ter  me  exbortatum  remisit  ad  cellam. 

CAPUT  XII. 
Vita  Stephani  monachi, 

Slepbanus  quidam  oriundus  ex  Libya  IPall.yC,  30] 
in  parte  eorum  locorum  quibus  Marmuric»  etMa- 
reotidis  nomen  est,  per  sexaginta  aonos  sedens,  us- 
que  adeo  perfectus  factusestmonacbus,  tantumque 
babuit  in  discernendarerum  ambiguitate  judicium, 
ut  ejusmodi  divinam  gratiam  mereretur :  hoc  est, 
nt  quicunque  ad  ipsum,  ex  quacunque  re  tristis  ali- 
qnandovenisset,postvisionemejusatquesermonem 
letus  abscedcret.  Notus  autem  bic  et  sancto  viro 


Hic  ipse  Valens  postquam  pervenitad  eremum, 
in  qua  per  plurimos  annos  vixit  nobiscum,  diffici- 
lisquevitaB  assecutusest  studium,  ad  tantum  super- 
biae  cacumen  ascendit,  ut  diabolicisirrisionibus  ac 
fallaciis  vinceretur.  Nam  paulalim  eum  in  docendi 
elatione  dcceptum,  ad  boc  dacmon  adduxerat,  ut  ita 
ee  nescio  quid  esse  magnum  putaret,  tanquam 
quotidieangelorumvisioneministerioquefrueretur. 

Referebant  igitur  ejus  notissimi,  quod  ucoquo- 
dam  die,  duro  in  tenebris  opus  faceret,  acus  illaqua 
sportellam  consuebat,  excidissetemanibu8,etcum 
eam  non  potest  (quia  in  obscuro  non  cerneret)  in- 


venire,  lampade  ministerio  daemonisei  accensa,  sic 
Antonio  fuit,  pervenit  autcm  etiam  usquead  noslri  acum  quam  perdideral  invenisset,  rursus  ex  ipsa 
temporis  dies  :  quem  ego  quidem  videre  non  potui,  inflatione  refectus,  in  tantum  superbiaj  tumorem 
eo  quod  separabant  nos  longa  intervalla  terrarum.      elatus  est.ut  sacrorum  quoque  mystcriorum  Chris- 


Sanctus  autem  Ammonius  et  Evagrius,  et  qui 
eom  ipsis  erant,mibi  aliquando referebant,  dicentes 
qnod  reperissent  eum  quodam  tempore  tali  sgritu- 
dine  laborantem,  ul  in  ipsis  natura;  verendis  quo- 
dam  ulcere  (quod  quidam  (17,  pbagedaenam  appel- 
lant)  eruciaretur.  Qui  dum  a  quodam  medicocura- 
retor,  invenimus,  inquiunt,  enm  opus  quidem  ma- 
oibus  facientem  suis,  et  torquentem  de  palmis  fu- 
Des,  ac  nobiscum  sermocinantem  ;  cffteras  960 
vero  corporis  partes  medico  ferroque  prsebentcm, 
qai  adeo  per  gratiam  patientiee  alienus  erat  asen- 
so  corporis,  ut  alterius  crederet  membra  concidi. 


ti  contemneret  communionem. 

Evenit  autem  ut  quidam  illucperegrini  venirent, 
variaqueIeguminumgenera,nucumatquepomorum 
adecclesiam  fratribus  exhibercnt :  que  cum  susce- 
pisset  sanctus  Macarius  presbyter  noster^misisset- 
quesingulis  quantum  manus  capere  posset  unius, 
inter  quos  etiam  cum  Valenti  partem  cum  csteris 
destinasset,  Valens  eum  qui  transmissa  detulerat, 
injuriis  plagisqueconfecit ;  hoc  ei  dicens  :  Vade,  et 
dic  Macario,  quod  non  sum  illo  deterior,  ut  bene- 
dictiones  ad  me  transmittat.  Cumquebuncejuser- 
roromMacariussanctus  audi8set,atque  ad  eum  alio 


Abscisis  itaque  verendis  partibus  cunctis,  nihil      jj^  3^,^^^!  ^^usa  consiliique  venisset,  diceretque  ei : 
penitus  sentiebat.  In  tantum  separata  mens  ipsius  ^  g^ductus  cs  Irater  Valens,  quiesce  de  ca^tero,  ac 


eratarebushumanis,et  ccelestibus  solis  cogitationi- 
bas  occupata.  Nobis  autem  tam  tristitia  repletis 
quam  ipsius  languoris  horrore  confusis,  cogitanti- 
bosquequod hujusmodi iilius viri  vita ^alem  incidis- 
selin  morbumutsiceum  necesse  esset  secari;  boc 
ille  beatus  Oei  servus  Stephanus  sentiecs,  sic  dice- 
bat :  Filii,  videte  ne  animi  vestri  ex  valetudinis  (18) 
hujus  contnmplatione  laedantur.  Nihil  enim  eorum 
que  facit  Deus  exaliqua  malignitatedescendit,  sed 
omnia  ad  bonum  finem,  et  votivum  exitum  spec- 
tant.  Fortassis  autem  et  ipsa  pars  corporis  talibus 
dedi  suppliciis  merebatur,  meliusque  illi  erat  hic 
recipere  vicem,  quam  ad  «eterna  tormenta  post  hoc 
ssculum  reservari. 


Dominum  dcprecare,  hoc  ei  pcrsuadere  non  potuit. 
Et  cum  penitus  ab  eo  non  audiretur,  tristis  dc  ejus 
ruina  factus,  abscessit. 

Certus  igitur  cccpit  esse  jam  dsmon,  quod  itn  ut 
ipse  voluit,  fallaciis  ejus  ac  dolis  cederet  Valcns  ; 
moxque  de  ejus  perditione  securus,istamacbinalur. 
In  effigiem  Salvatoris  transfiguratus,  nocte  ad  eum 
venit  cum  cboro  quodam  mille  (ut  flnxeralj  angelo- 
rum,  lampades  accensas  tenentium,  elcum  flammea 
rota,  in  qua  Salvatorem  sedere  simulaverat,  prsce- 
dente  uno  ex  ipsis,  eique  ista  diccnte  :  Placuit 
Christo  conversatio  tua  ac  flducia  probabilis  vita),et 
venitad  te,  desiderans  te  Tidere  ;  egrcdere  igitur  e 


„      ..  .        1    .  ,      cella  tua,  nihilque  aliud  iacias,  nisi  ut  venientem 

Hflpc  itaque  suorum  contemplalio  sermonum,  ad  n  •     i-  i     \i        ^  t   i- 

..     ^.    ^.    ..  ,.^  ^.  -  ^  emmus  cernens,  inchnans  te,  adorare  festines,  sic 


patientie  stndium  nos  eediflcatos  conflrmatosque 
dimieit.  Idcirco  vero  hipc  retuli,  ne  quisdam  forte 
mirelur,  si  videmus  sanctorum  aliquem  hujus- 
JDodi  sgritudine  laborantem,  aut  deinceps  videri- 
mus. 

CAPUT  XIII. 
De  Yalenle, 

Valens  nomine  iterum  fuit  quidam,  Palestinus 
qoidem  genere,  sed  mente  Corinthius,  ideo  sensu 
inflatus  {Pallad.f  cap.  31).  In  Corinthiorum  enim 
animis  semper  tumor  quidam  et  inflatio  mentis  ap- 
paret;  sicut  ad  eos  scribens  beatas  ApostolusPau- 


deinceps  ad  proprium  habitaculum  rcversurus. 
Egressus  igitur  e  cella  sna,  credensque  se  cernero 
divina  ministerii  coelestis  offlcia,  cunctaquelampa- 
dum  fulgore  rutilantia,  et  ipsum  Anticbristum  non 
ultra  unius  spatium  stadii  constitutum,  procidit 
pronus  in  terram,  et  eum  quem  Deum  crederet 
adoravit. 

In  tantum  igiturlffisamens  ejuscst,  ut  cum  se- 
quenti  dic  ecclesiam  fuisset  ingressus,  collcctis  in 
unum  fralribus  dicerct :  Ego  jam  communionenon 
egeo ;  Christum  enim  ipsum  vidi  hodie.  Tunc  de- 
mum  venerabiles  Patres  ferreis  eum  vinculis  illiga- 


291 


APPENDIX  AD  VITA8  PATRUM. 


292 


tum,per  universum  annum  propriis  orationibus  cu- 
raverunt.  Hajc  autem  fuit  forma  medicina».  Saecula- 
ris  eum  vits  conversationi  dederunt^  ut  ex  oo  quod 
nibil  baberet  commune  cum  sanclis^inflatioanimi 
ipsius  tumorque  cessarel,  ut  solet  dici,  contrarias 
res  contrariis  debere  curari  remediis. 

Valde  autem  et  boc  necessarium  credo,  legenti- 
busque  arbitror  profuturum,  quod  talium  quoque 
vitasbominumpaginislibellihujusinseruimuSfSicut 
et  inter  sanctas  paradisi  arbores  lignum  illud,  per 
quod  bonum  malumque  cognoscitur,  insitum  sci- 
mus{Gen,  ii);utsiquandoin  vitaaliquidsuagrande 
quis  fecerit,  non  ex  eo  tanquam  propri®  virtutis 
ostentatione  se  jactet.  Frequenter  enim  et  ipsa 
magnarum  palma  virtutum  causa  nobis  cujusdam 
et  occasio  fit  ruinae,  nisi  ad  gloriam  propositi  recto 
itinere  venire  properemus.  Scriptum  est  enim  : 
Vidi  justum  in  sua  perire  justitia,  el  hoc  utique 
vanitas  est  (Ecd.  vii). 

CAPUT  XIV. 
De  Uerone  [Apud  Lipom.,  fierone]. 

IIeronquidamnomine(Pfl//.,  c.  32)  fuit  vicinitate 
proximus  mibi,  Alexandrinus  genere,  urbanus  et 
juvenis,  mentis  argut»,  puraB  el  probabilis  vitaB.et 
ipse  post  multoslabores,  nimiosque  sudores^vitam- 
que  ad  summum  plcnam  virtulibus,  animsnescio 
quo  tumore  siccorruit,  utsuprasanctosac  venera- 
biles  Patres  esse  se  crederet,  tamque  injuriose 
contrasanctumEvagrium[Pa//fld.,Macarium]verba 
jactaret,  ut  diceret  oi :  Maximo  errore  falluntur  qui 
doctrinae  tu«  credunt:  non  enim  oportct  alio  prae- 
ter  Christum  uti  magistro. 

Abutebatur  autem  et  testimonio  sancto  ad  propo- 
situm  slultitiaB  propriaB  roborandum;  diccbatque 
quod  Salvalor  ipse  dixisset :  Nullum  in  terris  voce- 
tis  magistrura  (Matth.  xxv).  Quid  el  ipse  in  tantam 
cordis  obtusi  incidit  cajcitatem,  ut  eum  quoquo 
postea  esset  nccesse  catenis  ferroquc  vinciri,  eo 
quod  jam  nec  ad  sancta  mysleria  vellet  accedere. 
Ut  autem  se  rei  verilashabet,  immensaj  virtutis  ac 
vitae  fuit  atque  subtilis,  ita  ut  mulli  qui  cum  961 
ipso  vixerunt,  refcrrent,  post  trcs  mcnses  eum  ci- 
bum  frequenter  accipere,  sola  sanctorum  mysterio- 
rum  communionc  contentum,  lierbisque  silvestri- 
bus,  si  quas  invenire  potuisset. 

Ego  quoque  eum  videor  expertus  eo  tempore.quo 
simulcnm  beato  Albano  [Pailad.,  Albino]  pergerem 
Bcythin,dislabat  autemipsa  Scythisanobisquadra- 
gesimo  lapide.  Inquibus  bis  manducavimus,  etter 
aquam  bibimus*,iile  vero  nihil  penilus  cibi  suroens, 
sed  pede  iter  faciens,  quindecim  primum  reddidit 
psalmoB.  Tunc  ct  illum,  qui  est  maximus,  dix(t  ; 
postmodum  illam  quae  est  ad  HebraBos  EpistoIam,et 
l3aiam,partemqueJeremiffl,ctLucamEvangeIistam, 
Salomonis  Proverbiaita  memoriter  ambulanslcgit, 
ut  eum  gradientem  assequi  non  possemus  nimia 
velocitate  properanlem.  Hic  igitur  ad  postremum 
QQaligni  daemonis  fraude  quasi  quodam  exagitatus 
incendio,  in  cellam  quidem  suam  non  rediit. 

Profectus  autem  AlexandrieB  civilatem,veluti  or- 


A  dinatione  divina,clavum  clavo,  ut  dici  8olet,excu8- 
sit;  inciditenim  propria  voluntate  ineoscumqoibus 
istiusmodimore  vivebat;  unde  tamen  invituspostea 
remedium  salutis  invenit.  Intererat  enim  et  circi 
spectaculis  et  tbeatri,et  in  tabernis  diebus  ac  nocti- 
busmorabatur.  Cumque  in  bis  voracilati  atqueebrie- 
tati  se  penitus  dedisset,  in  feminei  quoquedesiderii 
inciditcoDnum.Eldumpeccaremeditatur,cummima 
quadam  coepitloqui,proprium  eivulnus  insinuans. 
Postula  enim  quaedam,  quamcarbunculum  vocant, 
nata  ost  in  ei  ipsis  verendi8,ao  tania  per  sex  men- 
ses  aBgritudine  iaborabat,  ut  naturalia  ipsius  pu- 
trefacta  radicitus  caderent. 

Postea  vero  cum  sanitatem,  excepta  illa  parte 
membrorum  quam  perdiderat,  recepisset,  ad  divi- 
Q  nam  sapientiam  rediit,  sanctia  Patribus  quae  ei 
acciderant  cuncta  confessus  ;  poenitentiam  tamen 
factis  implere  ncn  potuii,  quia  post  paucos  dies 
debito  fine  quievit. 

CAPUT   XV. 
De  Plolemxo. 

Alius  iterum,Ptolemaeu8  nomine(Pa//a(f.,rap.33)^ 
eo  more  vivebat,ut  difficile  possit  referri,quiain- 
enarrabilisvidelur.Habitavitauteminter  initiaultra 
illa  quae  Scythin  saepe  diximus  loca,  in  ea  parte 
quam  Clima  vocant,  in  quo  tamen  loco  nullusmo- 
nachorum  valebat  habitare,eo  quod  octavo  decimo 
iapide  puteus  remotus  esse  videretur. 

Ille  igitur  cilicences  (19)  illuc  plureslagenas  per- 
tulit  secum,quas  Decembri  etJanuariomense,8pon- 
p  gia  ex  petris  colligens  rorem  (multum  enim  lunein 
ipsis  regionibus  cadit  roris)  implebat.  Idque  ei  per 
quindecim  illic  habitanti  annoSjSufficiebat  ad  po- 
tum,  qui  penitus  separatus  a  doclrina  spirituali, 
colloquioque  sanctorum  virorum,  quorum  ei  ser- 
mo  prodesse  poterat,  et  a  frequenti  mysteriorum 
Christi  communione,  subito  quasi  alienus  eCfectus, 
in  tantum  a  recto  itinere  deviavit  ut  diceret  nul- 
lam  esse  providentiam  rerum,  sed  omnia  saiB 
quodammodo  motibus  ferri. 

Persuavitigiturei  vitaehostishumanaB,inejusani- 
mam  prorsus  ingrcdiens,  atque  dicens  :  Uis  ita  se 
habcntibus,  quid  frustra  consumeris,  Ptolemee, 
aut  qua  merccdis  retributione  labora8,cum  nallasit 
remuneratio  meritorum  ?quod  si  esset  etiam  rctri- 
butio,quae  mcrccs  pro  tantis  laboribus  tibi  sufOceret? 
^  quale  vero  judicium  scripluraj  minantur,  ubi  sine 
providentiacunctalabuotur?Hi8diabolici8COgitaiio- 
nibus  miserrimus  PtolemaBus  infractus,  fertur  insa- 
niensetanaturalidiscedens  prudentia  etiam  usque 
ad  pra3sens  tempusin  ^Egypto  cum  ejusmodi  erro- 
re  versari,  voracitati  tantum  ebrietatique  deditus, 
ut  nullnm  prorsus  cum  aliquo  bonum  soleat  ha- 
bere  sermonem,  sed  velut  aeneus  (20)  revertens  de 
publico,  miserandum  lacrymisque  plenum  specta- 
culura  oculis  Chrislianorum  expositus ;  irrisio  vcro 
atque  deceptio  cunctis  qui  gratiam  nostrae  conver- 
sationis  ignorant. 

In  hanc  autemPtoIcmaBusestdilapsuBinsaniamex 
irrationali  quadam  praBsumptioneydumputatyillasas 


293 


HBRACDOIS  PABADISTM. 


294 


ab  aactore  facinorum,  quod  omnes  sanctos  Patres 
scientis  virtule  prfiecellat,  per  quam  suus  hostis 
efiTectus,  hanc  foveam  perditionis  incurrit,  nun- 
quam  cum  talibus  viris  qui  gubernaculis  sapien- 
tiae  spiritualis  usi  sunt,  loqui  dignatus.  Unde  ne- 
glectus  ac  negligens,  ad  mortis  profunda  dilapsus 
est,  sicut  arbor  foliorum  exuberans,  repenteunius 
momenti  tempore  nuda  aridaque  monstratur,  se- 
cundum  quod  scriptum  est :  Qui  non  habent  gu- 
bernacuia»  cadunt  sicut  folia  {Prov.  xi). 

CAPUT  XVI. 
De  virgine  Jerosolymitana. 

Noveram  virginem  quamdam  de  Jerosolyma  {Pal- 
lap.j  cap.  34),  cilicio  vestitam,  et  per  sex  annos 
semper  inclusam,  nihilque  ejus  quod  voluptatem 
ttliquam  posset  exhibere  gustantem  ;  quam  ad 
postremum  divino  auxilio  destitutam,  tam  im- 
mensa  superbiaB  morbus  invasit,  ut  talem  ruinam 
qnalem  dicimus,  sustineret. 

Aperuit  enim  subito  fenestram  cellulffi  suae,  sus- 
eepitque  eum  qui  consueveral  ei  vita;  necessaria 
.  ministrare,  curo  eo  concumbens.  Hoc  autem  ma- 
lam  inde  descendit,  quod  non  secundum  spiri- 
loale  propositum,  nec  propter  dilectionem  Dei  ad 
moDachicam  venerat  vitam  ;  sed  humansB  vanita- 
tisiilecebra,  quae  ex  inanis  gloriae  cupiditate  gene- 
ratar,  et  per  infirmam  atque  instabilem  animivo- 
luQtatem.  Dum  enim  cogitationes  suas  omnes  alie- 
oaB  vitflB  maledicTS  reprehensionibus  occuparet, 
discedente  ab  ea  angelo  sanctitatis,  nullum  om- 
dIdo  custodem  proprise  reliquerat  caslitatis. 

Idcirco  autem  utramque  vitam  religiosissimo- 
roin  hominum,  et  eorum  qui  per  neglcctum  post 
labores  immodicos,  et  temporum  spatia  de  sum- 
mo  fastigio  ceciderunt  describimus,  ut  unusquis- 
que  ex  sua  conversatione  insidias  inimici  conside- 
raas,  occultos  ejus  laqueos  possit  evadere.  Sed 
com  sint  magnorum  virorum  feminarumque  quam- 
plorimi,  qui  abrenuntiationis  suae  principia  virtute 
peregerunty  deinde  ab  hoste  cunctorum  huminum 
santelisi ;  ideoex  pluribus,quorum  etiam  vitse  socius 
ezstiti,  paucos  enumero,  quia  neque  illos  ad  fortia 
jam  revocare  ulterius,  nec  mihi  prodesse  pra^va- 
leo,  magnos  Christi  athletas  laudans,  ncc  imitans. 

CAPUT  XVII. 
Vita  abbatis  Elix  et  Dorothei. 

Eliasquidamnomine.monacbusoptimusmagnam 
habuit  consideratione  sexus  infirmi  devotarum  Deo 
virginum  curam  {Pallad.,  cap.  35).  Sunt  enim  tales 
quorumdam  animae^quarum  praepositum  ultimi  Qnis 
teatimonio  comprobatur.  Qui  amore  virtutis  accen- 
8U8,  etfeminei  sexus  miseratione,  inea962  quae 
Atravis  [Pa//ad.,  Athribejcivitate  dicitur,ex  pecuniis 
qos ipsi  suppeditabanty  monasterium  immane  con- 
struiil.  Adquemlocum  plurimas(qu(B  vagari  et  er- 
rareconsueverant)  feminas  congregavit,  omnium- 
que,  prout  necessitas  postulasset,  curam  gerebat : 
quibas  cuucta  prastiterat  quse  ad  vitae  solatium 


A.  pertinebant,  hortulos  quoque  et  instrumenta  di- 
versae  supellectilis  necessaria,  et  reliqua  qua;  hu- 
mani  usus  ratio  deposcit. 

Ista;  ex  dissimiiis  vitse  genere  intra  unius  habita- 
culiclaustracoliecta3,frequentibu8sinevicemjurgii8 
inquietabant :  unde  interdum  necessitas  exigebat  ut 
inter  eassimuitatum  talium  causas  ipse  cognosce- 
ret,pacemque  repararet.Collegerat  enim  illuc  usque 
ad  trecentarum  numerum  feminarum,  nec  sineme- 
diatore  ipso,  conversatio  earum  poterat  ordinari* 
Quod  cum  jam  per  biennium  faceret,  et  adhuc  pene 
ipse  juvenis  videretur(triginta  enim  vel  quadragin- 
ta  annos  habebat),  tentatus cst  subilo  corporali  desi- 
deriovoluptatis.  Relicto  itaque  monasterio  dum  per 
eolitudines  totas  biduojugi  jejunuserraret,  hujus- 

P  modi  precemfuditadDominum:Domine,inquit,aut 
occide  me,  ne  videam  iilas  tristitialaburantes,  aut 
a  me  tentationem  hujus  cupiditatis  exclude,  utea- 
rum  curam  ita  ut  oportet  aut  convenit  geram. 

Vespertinis  itaque  horis  subito  eum  in  deslderio 
somnus  oppressit,  et  tres  numero  angelosad  se  ve- 
nisse  conspexit,  utipse  rcferebat.  Tenueruntigitur 
eum,  dicentes:  Cur  egressus  es  demonasterio  femi- 
narum?Quibuscum  ille  transmigrationis  suae  cau- 
sam  referret,  et  timuisse  se  diceret,  ne  aut  sibi  aut 
illis  noceret ;  hoc  illi  ad  ista  respondent :  Si  igitur  ab 
hujusmoditentatioDepernos  fuerisliberatus,  vadis, 
et  rursus  ipsarum  suscipis  curam?  Ad  quod  cum  li- 
benteriile  acquievisset,  jusjurandum  ab  eohujus- 
modi,  sicut  ipse  referebat,  exigere  coeperunt :  Jura, 
inquienles,his  verbis,Per  eum  qui  habetcuram  mei, 

C  illarumcuram  habiturum  esse  mejuro.  Cum  ergo 
in  heec  illis  verba  jurasset,tunc  unus  ex  ipsis  manus 
illius  tenuit,  el  aller  pedes,  tertius  autem  arrepta 
novacula  illum  emasculare  visus  est ;  non  quod  pro 
vero  hoc  faceret,  sed  quod  facercvideretur.  Nam  in 
quodara  stupore  animi  eo  tempore  se  esse  credebat, 
atque  hac  sentiebat  se  ratione  curatum.  Tunc  igi- 
tur  angeli  interrogant  eum,  an  aliquid  sibi  faclum 
suum  proiuissesensisset.  IUe  respondit,  Vehemen- 
ter,  inquiens,  inlelligo,  onus  quoddara  mihi  esse  su- 
blatum  ;  elsatis  credo  omni  quam  formidabam  me 
molestia  liberatum.  Dicunt  ei :  Ergo  nunc  vade  ad 
monasterium  tuum. 

Qui  post  quinque  regressus  dies,ingressusque  lu- 
gentium  monasterium  feminarum,  in  eodem  exinde 

D  loco  mansit  in  cella  ex  obliquo  habitaculi  illius  posi- 
ta,  in  qua  cum  magis  ipsis  proximus  videretur,  fre- 
quentibus eas  quantum  in  ipso  erat,  emendationibus 
corrigebat.  Vixit  autem  alios  quadraginta  annos, 
sanclis  Patribus  asseverans  quod  nunquam  ultra  in 
cor  ipsius  cogitatio  talis  asceuderit.  Hanc  ergo  bea- 
tus  ille  Elitts  Dei  gratiam  meruit,  ut  sic  propria 
cura  muliebre  monasterium  gubernaret. 

Huic  succedit  Dorotheus  vir  beatissimus,  qui  in 
moribus  iaudabilis  vitaj  consenuit,  non  quidem  in 
monasterio  ipso  ita  conversari  praevalensut  prior,  in 
superiore  tamen  se  condidit  celIa|Ubi  unam  fecit  fe- 
nestram  ex  qua  contemplari  feminas  in  monasterio 


295 


APPHlfDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


200 


8U0  posset.  Quam  fenestram  et  olaudere  et  aperire  A 
consueverat,  cui  et  jugitcr  assidebat,  ad  unanimita- 
tem  pacemque  sorores  erudienB.Itaquein  superiore 
illa  monasterii  parte  consenuit.cum  neque  mulieres 
ad  ipsum  ascendere,  neque  ipse  descendsre  posset 
ad  eas,  quia  neo  scalss  illic  unquam  positeB  erant, 
per  quas  bujusmodi  cuiquam  pateretaccessus.  Hsc 
est  bcati  Dorotbei  in  abstinentiae  virtute  perfcctio, 
et  Hnis  bujusmodi. 

CAPUT  XVIII. 

Vita  Piamonis  virginis, 

Piamon  nomine  virgo  quaedam  fuit  quae  omnes 

ffitatis  sus  annos  cum  matre  sua  vixit,  jugiter  fa- 

ciensopus  lini,  et  post  alterum  semper  diem  circa 

vesperam  cibum  sumens  [Pallnd.,  cap,  37).  Hapc  a 


CAPUT  XIX. 

Vita  abhcdis  Pachomii. 


Tabennensis  nomine,  inTbebaide  provincia  dici- 
tur  locus,  in  quo  Pacbomius  quidam  fuit  (Pallad,^ 
cap.  38),  vir  justus  in  tantum,  ut  per  divinam  gra- 
tiam  963  nosset  futura,  et  angelica  etiam  visione 
frueretur.  Hic  ad  perfectum  misericors  et  bumanus 
fuit,  et  iniBslimabiiifrstresamoredilexit.  Ad  quem 
in  speluoca  sedcntem  angelus  Dominivcnit,  dicens 
ei :  Per  omnia  qu89  ad  propositum  tuum  pertinent, 
sciasteesse  perfectum  ;  unde  jam  in  speluncasuper- 
fluo  sedes,  veni  igitur,  ct  relicto  boc  loco,  collige 
omnes  raon&cbos  juniores,  et  cum  ipsis  babita,  et 
eosjuxtaregulam  vitae,  quam  ame  disces,  institue. 
Tabulas  autem  illi  aeneas  dedit,in  quibusscriptum 


Deo  meruit  accipere  scientiam  fulurorum.Nam  cum  B  erat:  Permittes  unicuique  ut  tantum  quantum  po- 


apud  iEgyptum  quondam  in  ascensu  fluminis  Nili 
contravici  unius  excidium  vicus  alter  vcnirct  (cum 
grandi  enim  ccrtamine  partiuntur  irrigationis  vices, 
usque  adco  utct  ad  vulnera  sua  mortcsquo  dcsccn* 
dant).  Cum  igitur  fortior  populus  ad  inferioris  vici 
bomines,  in  quo  erat  isla,  venisset,  numeroquc  suae 
multitudinisfldcns^ettam  militaribusquamrusticis 
armis  instructus^ad  eversionem  supradictflB  posses- 
sionis  accederet,  astitit  ei  angelus  adventum  inimi- 
corum  nuntians,quem  nullus  illic  poteratsuspicari. 
Tunc  virgo  memorata  vici  presbyteros  convocavit, 
boc  dicens  :  Exito  et  occurritc  iis  qui  de  vico  illo  ad 
internecionem  vestram  venire  festinant,ac  neunaet 
ipsi  cum  cellulisvestriscaedepercatis,  deprecamini 
eos,  ut  ab  npporatu  certaminis  bujus  recedant. 

Cumque  presbyteriadmodumadbaecdictatimuis- 
sent,  proni  ad  pedcs  cadunt,  rogantes  eam,  atque 
dicentcs :  Ouia  nos  non  audemus  eis  occurrere ; 
scimusenimct  ebrietates  eorum,  et  audaciam  non 
ferendam.  Scd  adde  hoc  quoque,  inquiunt,  miseri- 
cordiae  tuae.supra  omnem  bunc  qui  tremitvicum,  et 
pupcr  istam  quoque  domuncuiam  tuam,  et  magis 
ipsa  progredere  atque  occurre  vcnientibus,  locum- 
que  istum  redde  pacatum.  At  illa  boc  quidcm  se 
facturam  negavit ;  ascendit  tamcn  protinus  supo- 
rioradomus  propriae,et  tota  illic  nocte  in  continua 
oratione  permansit,  nc  genua  quidcm  flectcns,  at- 
que  bas  Domino  preces  elTudit  :  Domine  finquit) 
Deu8,qui  omncm  judicasterram,cui  nibilunquam 


scit  ct  cibi  sumat  et  potus,et  juxta  manducantium 
ct  bibentium  vires  paribus  quoque  operibus  eos  sub- 
jugabi8,et  neque  quemquam  jpjunare,  neque  man- 
ducare  prohibebis :  ita  tamen,ut  fortioribus  et  magis 
edcntibusscmperopusgraviusinjungas^inflrmiau- 
tem  ctveremonacbi  ad  operandum  leviusurgeantur. 
Diversasautemintraatrium  domuscellulas  facie8,et 
tcrnos  per  singulas  manere  praecipies.  In  udo  tamen 
loco  cibus  omnium  fiat.  8omnum  vero  capiant  non 
jacenles,  sed  super  instructas  et  paululum  reclines 
cathedras,  etvelatas  palliis  suis  eedentesquiescant. 
Utantur  autem  noctibus lineis  vestibus  (quas  levito- 
nas  vocant)  cincti,etsinguli  quique  eorum  pellibus 
caprinis  benc  confectis  tegantur.  Quas  pelles,  nee 
£•  tuncquoque  cum  voluerint  cibum  capere  velsom- 
num,  deponant.  Quando  autem  ad  communionem 
Sabbati  vel  Dominici  diei  ingrediuntur, unusquisque 
suum  cingulum  solvat,  pellcmque  deponat,et  cum 

cuculIotantumingrediatur.CucuIlosautemipsosBne 
V!lIoparvuIosfieri,utinfantibusordinavit;inquibus 

el  quaedam  signa  de  purpurafecitintexi.  Jussit  vi- 
gintiquatuoresseordinesfratrum,  juxtavigintiqua- 
tuor  numerum  litterarum ;  et  unicuique  ordini  su- 
perposuit  litteram  Graecam  ab  A1pha,et  Beta,  Garo- 
ma,  Dclta,  et  caetcris  usquc  Omega. 

Dum  igitur  intcrrognret  sanctus  Pachomius,  et 
in  tanta  multitudine  singulorum  requireret  vitam 
diccbat  secundo  illi  qui  erat  in  suo  ordine  prior, 
quemadmodum  se  babet  Alpha,  vel  quomodo  ba- 


placet  injustum,  ascendat  ad  te  oratio  mea,  et  ad-      bet  Beta?  Et  iterum  :  Saluta   Zetha   vel    Lapd 


veniat  virtus  tua,  quae  in  excidium  nostrum  ruen- 
tes  in  eo  ipso,  in  quo  illis  occurrerit  loco,  veluti 
clavorum  affixione  confixos  contineat. 

Hoc  ergo  sermone,ethac  oratione  completa,  ho- 
stes  eorum  in  tertio  jam  vici  lapide  constituti,  circa 
primam  boram  diei  ita  in  memorato  haeserunt  loco, 
ut  prorsus  moveri  inde  non  possent.  Hoc  autem  et 
ipsis  revelatione  patefactum  est,  quod  molitiones 
eorum  orationcs  memoratae  virginis  impedissent. 
Mox  itaquo  quibusdam  de  suis  ad  vicum  ipsius 
missis,  postulant  pacem,  ista  mandantcs  :  Gratias 
Deo  agite,  qui  vos  orationibus  Piamonis  virginis 
ab  excidio  vestrae  poseessionis  avertit. 


unumqucmque  autem  ex  propno  signo  et  voGabD- 
lo  litterffi  requirebat.  Et  simplicioribus  quidem 
perfectisque  monachis,  inquit  angelus,  lotae  litte- 
rae  nomen,  durioribus  autem  ac  difficilioribus  Xi 
littera;  nomen  impones.  Itaque  unicuiqae  ordini 
tales  vocabulorum  imprimes  notas,  ut  mores  per 
eas  significentur  animorum.  Soli  tamen  spiritales 
novcrant  viri,  qualem  supposita  elementa  vitam 
sui  ordinis  indicare  videantur. 

Scriptum  autcm  hoc  intabulisipsiserat :  Si  quis, 
inquit,dea1iomonasterioperegrinusadvenerit,aliana 
regulam  sequens,  nec  manducet  cum  illisiate,  oeo 
potety  neque  in  mansionem  eorum  introducatnr. 


i 


297 


HBRACLIDIS  PARADISUS. 


208 


nisi  forle  in  itinere  ciadem  fuerit  adjunctus.  Qui-  A 
eunque  vero  idcircoad  eosfuerilingressus,  utcum 
ipsis  permaneat,  non  illum  nisitrienniitempus  im- 
pleveril,  in  loca  monasterii  sccretiora  recipies.  Sed 
cum  prius  pertriennium  totum  laboriosius  opus  du- 
riusque  perfecerit,  tunc  receptum  intrinsecus  eum 
jam  esse  permittes. 

Bdentes  cucuilis  oapita  sua  velent,  ne  alter  man- 

dacantem  alterum  fratrem  aspiciat.  Nec  loqui  cui- 

quam  dum  editliceat, nec  aspicere  ad  ullam  alteram 

partem,  nisi  ad  solum  catinum,  et  ad  solam  cui  su- 

perponitur  mensam.  Uoc  etiam  ordinavit  et  jussit, 

nt  orationes  duodecim  numero  per  totum  diem  fa- 

cerent,  et  rursus   duodecim   alias,  quando  ad  ve- 

Bpertinum  lumen  venirent :  in  nocturnis  quoque  vi- 

giliis  totidem  preces  effunderent;  tres  autem  solas  n 

&d  horam  nonam  diei.  Quando  vero  universamul- 

lilado  conveniebat   ad  manducandum,  unicuique 

ordini  in   singulis  orationibus  statuit  psalmum 

prceinere. 

Tuoc  sanctus  Pacbomius  quasi  contradicere  an^e- 

lovolait,hoc  dicens:  PaucaB  sunt  ista*  orationes.Gui 

respondit  hoc  angelus  :  Has  orationes  fieri  idcirco 

precepi,  ut  et  minores  sine  aliqua  implere  tristitia 

impositam  sibi  vivendi  regulam   possint.  Qui  vero 

firmioribuB  consummatioribusque  sensibus  vivunt, 

Don  est  illis  necesse  aliena  lege   constringi ;  ipsi 

enim  semetipsos  intra  cellas  universamque  vitam 

visioni  et  cuitui  Dei   penitus  dederunt.  His  ergo, 

ioqait,  ista  priecepi,  qui  nec  invenire  possunt  vel 

implere  quAB  prosint,  ut  cum  servili   quadam  ne- 

ceesitate  compulsi,  ostenderint  dignam  in  se  sub  ^ 

proposito  disciplinam,  tunc  demum   ad  fiduciam 

Ttleant  divinie  notitis  pervenire.  His  itaque  dispo- 

litis,  impletoqae   ministerio,  angelus   discessit  a 

saoto  Pachomio. 

Plnrima  igitur  sunt  monasteria  in  quibus  usque 
id  septem  milia  sunt  virorum,  qu®  hujusmodi  ins- 
titata  custodiunt  Sed  maximum  id  habetur  et  pri- 
mnm,  in  quo  Pachomius  ipse  degebat,  ex  quo  vi- 
deotur  et  cstera  monasteria  processisse,  quae  ad 
milie  quadringentos  fratres  habere  noscuntur. 

Interquos  etiam  est  quidam  faroulus  Dei,  Aphtho- 
niasnomine,  admodum  mihi  amicitiarum  jure  con- 
Jaoctas,qaise6unduminillo  monasterio  oblinetlo- 
CQm(Pa//a(f.,ca/).39.)Quem  devita  ipsiuset  conver- 
i&Uonesecuri,  Alexandriam  saepetransmittunt,  util-  D 
ticea  quidem  qusBin  monasterio  fecerint,  vendat;ea 
talem  quae  scit  necessaria,  emat  semper  ac  referat. 
Bnntet  alia  monasteria  ducentenos  fratres  et  trecen- 
tenos  bat>entia,  in  ea  quam  Panos  civitate  vocant: 
([nun  ego  quadragintos  habentem  viros  ingressus 
inveni.  Inter  quos  sarcinatores   quindeoim  reperi, 
ftbroa  ferrarios  6eptem,carpentarios  quatuor,  came- 
Ittioe  duodeoim,  fuUonesquindecimnumero^singu- 
losia  arte  propria  laborantes.  Et  cx  iis  quae  quoti- 
ditno  victui  superesse  poterant,  etiam  monasteriis 
bminaram:carceribu8quevicinisneoessariaquaequo 

^  Unoinis  inclusa  desunt  Palladio  Herveti  Latino. 

Patrol.  LXXIY. 


praebentes,[et  qui  sues  etiam  pascebant.  Quod  oum 
ego  repreliendendum  put')rem»hoc  quoqueextradi- 
tione  majorum  se  suscepisse  dicebant,  quiaidoirco 
in  monasteriis  esse  oporteret8ues,neet  cribratarum 
excrementa  frugum  perircnt,  et  purgatorum  folia 
olerum  et  cstera  quaedamnum  (si  projicerentur)  in- 
ferrent.Occidi  igitursues  ipsosjubebant,  et  carnes 
qaidem  ipsas  ementibus  vendi,  ungulas  tamen  ac 
minimas  partes  eorum,  in  asgrorum  acsenum  epu- 
las  deputari,Ieo  quod  in  regione  illa  grandis  esse 
inopia  rerum  et  frequentia  hominum  videretur. 
Blemmyos  autem  vicinos  suis  finibus  habent.]^ 

Antelucanis  igitur  boris  8urgenteB,qui  perdierum 
vices  reiiquis  serviebant,  alii  coquebant  cibos,  alii 
mensas  parabant.  Quas  circa  tertiam  diei  horam 
poncre  soliti,  perfecto  omni  opere  suo  superpone- 
bant  eisdem  panes,  et  hcrbulas  quasdam  8uo  more 
conditas,  quas  lapsanas  (21)  vocant.  Olivas  964 
quoque,etcaseum  prstercarnes,  oommunita  etiam 
diversi  generis  olera.  Quibus  in  hunc  ordinatis  mo- 
dum,alii  sexta  diei  hora  ingredientes,  Bumebant 
cibum,  alii  eeplima,  alii  octava,  alii  nona,  alii  de- 
cima,  alii  undecima,  alii  profunda  jam  nocte  vesci 
consueverant ;  quidam  autem  post  biduum  etiam 
capiebant  cibum.  Ex  propria  tamen  littera  poterat 
hora  uniuscujusque  cognosci.  Similiter  etiam  ipsis 
erant  et  opera  divisa  ;  alii  enim  agricuIturiB  ioser- 
viebant,  alter  hortum  colebat,  ille  officiniB  fabricie 
vacabant,  ille  pistoris,  altercarpentarii,  alter  vero 
fullonisarte  clarebat,  alter  pelliam,alter  coriorum 
confectione  sudabat,  alius  Godicum  lectione  vet 
conscriptione  gaudebat,  alter  sportellas  grandes 
intexere  solitus  erat,  alter  minores  ;  omnes  tamen 
simul  memoriter  spirituales  libros  tenebant. 

CAPUT  XX. 

Vila  Tabennensiotarum  feminarwn,  et   Virgine,  de 
qua  dicium  fuerat  faUum  testimonium. 

Estautem  apud  istosfeminarum  quadringentarum 

numero  monasterium,  iisdem  moribus,  atque  eadem 

ordinatione  viventium,  excepto  velamento  pellium 

solo  (Pallad,,  cap.  3),  Et  mulieres   quidem  trans 

fluvium  babitant,  infra  fluvium  autem  viri.  Gum- 

que  defunctauna  virginum  fuerit,  vestitam  eamut 

assolet  deferunt  alise,  et  supra  ripam  fluvii  poount 

sorores.  Quam  inde  cum  olearum  ramusculis  pal- 

musculisque  navicula  transfretantes  viri,  et  psal- 

mos  canentes,  ad  suas  transferunt  partes,  et  in 

proprio  cum  reliquis  deputato   condunt  sepulcro. 

Nullus  tamen,  excepto  presbytero  ac  diacono,  tran- 

8it  ad  monasterium  feminarum  ;  et  hoc  per  Domi- 

nicum  diem  tantum. 

In  hocipso  mulierum  habitaou1o,res  accidit  talis. 

Quidam  sarcinator  vestium  saecularis  tranbgressua 

fluvium,opusabipsisaliquodperignorantiampo8tu- 

\B,bBii(Pallad,y  cap.  40).  Gumque  unade  feminisja- 

venisprocessisset  (tuleenim  videbatur  hoc  facere, 

propter  solitudines  ipsiusac  deserta  regioni8)8ubito 

eumnon  sponte  conspexit,  deditqueillitalerespon- 


Sunt.  in  Grsoo. 


10 


299 


APPENDIX  AD  VITAS  PATBUM 


aoo 


Bain  :  Nos  ad  emendandas  resnostras,  artiQces  no- 
stros  babemus.  Alia  de  feminis  cum  eos  in  bac  vi- 
sione  qnam  retuli  notasBet,  post  tempus  aliquantu- 
lom  ortointereasjurgio,  ex  diabolica  suspicione  et 
proprii  cordismalignitatCyiracundiaeque  fervoreme- 
moratiB  virginiin  conspectu  aliarumsororumcoepit 
oalamniari.eiquenonnuUaB  ex  ip8i8,non  tamencum 
grandi  malitia  consentiebant.  Illa  igitur  admodum 
tristiseffecta.cumtam  maQirestamcalumniam  ferre 
non  posset  (sciebat  enimse,neintro8en8U6quidem 
suos  tale  aliquid  cogitasse),occulte  se  praecipitavit 
io  fluvium,  atque  boc  One  defecit.Quod  ubi  qus  ca« 
lumniata  ei  fuerataudivit,non  ferens  tanti  sceleris 
atrocitatem,  et  ipsntunclaqueoinnexadefecit.AliflB 
autem  sorores  bujusmodi  factum,  ingresso  ad  eas 
presbytero,  retulerunt.  Tunc  ille  praecepit  nullius 
qaidem  nomineexiis  quAB  se  tali  morte  necaverunt 
debere  oblationem  Deo  fieri.  Quaecunqueautem  vi- 
derentar  ex  illius  dictiinsusurrationediscordes^ve- 
luti  que  conscie  pecoati  e8sent,quiatalicalumniffi 
oredidissentjussit  eas  per  septem  annos  sanctorom 
mysteriorum  communiune  privari. 

CAPUT  XXI. 

Vitasanctse  VirginiSf  quxinler  illas  stuliitiam  $imu- 

laverat, 

Fuit  aliain  boo  monasterio(Pa//a(i.,  cap.  41),  quas 
stultam  se  esse  propter  Gbristumy  ac  dflsmonem  se 
flnxit  babere,  ut  virtutem  sui  propositi  posset  im- 
plere.  Qufle  cum  se  admodum  bamiliaret  atquede- 
jioerel,  usque  adeo  omnibus  aliis  horrori  erat,utno 
oibum  quidem  cum  ea  caperent.  Talem  ergo  gra- 
tanter  elegeral  vilam,  et  a  coquina  nunquam  rece- 
dens.totius  illio  ministerii  tanquamancillacunctis 
obediens,implebatofficium,  eratque  secundum  vul- 
gare  proverbium,  universfle  spongiadomus.  Imple- 
tum  a  se,  rebus  probans,  quod  in  sancto  Evangelio 
scriptum  legimus :  Si  quis  inter  vos  vultesse  ma- 
jor,  sit  omnium  eervus  etomnium  minisier( Afa//A« 
II ;  Marc.  x).Et  beatus  Apostolus  :  Si  qois,  inquit, 
exvobis  putat  esse  sapientem  in  boc  mundo,  fiat 
8tultuB,ut  efflciatur  sapiens  (/  Cor,  iii). 

UflBC  igitur  involotum  pannis  babebat  caput,  et 
ita  omnibus  serviebat ;  cflBterae  autem  virgineston* 
sflB  ououllis  coopcriuntur.  Nulla  hanc  potuit  de  qua- 
dringentis  videre  manducantem :  nunquam  per 
omne  sevam  saum  sedit  ad  men8am,a  nulla  vel 
modicam  partem  panis  accepit ;  sed  micas  tantum 
detergens  illa  mensarum  et  abluens  ollas,  bis  solis 
alimoniis  contenta  vivebat :  nunquamcalceamentia 
est  usa,  nulli  unquam  fecit  injuriam  :  nulla  ipsius 
murmur  audivit,  nulla  autem  parum,  autsatis  un- 
qoam  locuta  est,  et  certe  cum  ab  omnibus  caedere- 
tur,  cum  omnium  viveret  odio,  cum  maledicta 
omnium  sustineret. 

De  bac  sanctissima  beato  Piterio  I  (cui  boc  voca- 
bulum  erat)  probatissimo  viro,semperqueinter  de- 
serta  vlveuti,  astitit  angelus  quondam  sedenti  in 

^  Pallad.,  cap.  42,  dicitur  Pitirum. 


A  Porphyrite  qui  diciturloco,  affatusqueeBt  eamhis 
verbis:  Cur  grande,  inquit,  aliquid  esse  te  credis 
in  tuo  proposito,  et  in  bujusmodi  degens  loco  ?  Vis 
videre  mulierem  te  sanctiorem  ?  Vadead  Tabennen- 
siotarum  monasterium  feminarum,et  unam  ex  ipsis 
illic  invenies,  in  capite  habentem  consoissum  pan- 
num,  ipsamque  te  cognosce  esse  meliorem  ;  nam- 
dum  contra  tantas  sola  diebus  ac  noctibus  pugnet, 
cor  ipsiusa  Deo  nunquam  recessit  ;tu  autem  uno  in 
ioco  residens,  neque  quoquam  aliquando  progre- 
diens,  per  omnes  animo  et  cogitatione  urbes  vaga- 
ris.  Statim  ad  supradiotum  monasterium  venit,  et 
magistros  fratrum  rogavit  ut  transveheretur  ad  ha- 
bitaculum  feminarum.  Quem  mox  illi  ut  vita  glo- 
riosum  virum,  et  jam  provectioris  aetatis,  cum  flda- 

o  cia  grandi  fluvium  transire  feceruut. 

Ingressus  autem,  post  orationcm  omnes  sororea 
dcsideravitinspicere,inter  quassolam  illam  propter 
quam  venerat,non  videbat.Aitergoad  postremum: 
Omnes  mibi  adducite,  deesse  enim  videtur  aliqua. 
Dicunt  ad  eum  :  Omnes  bic  sumus.  Quibus  respon- 
dit :  Una  deest,  quam  mihi  angelus  demonBtravit, 
Dicunt  ei :  Unam  etultam  [Pallad.f  Salem]  babemuB 
intrinsecus  in  coquina.  Sio  enim  eam  qusB  demone 
vexatur  appellant.  Ait  ille :  Exhibete  mihi  quoque 
ipsam,  ut  eam  videam.  Quo  audito,  momoratam  vo- 
care  cGBperunt ;  quse  cum  nollet  audire,  sentienB 
credo  aliquid,  aut  fortassis  hoc  difina  jam  revela- 
tione  cognoscens,  dicunt  ei :  Sanctus  Piterius  te 
videre  desiderat.    Erat  enim   famae   ao    nominis 

p  grandis.  965  Cumque  ad  eum  fuisset  exhibita,vi- 
dissctque  panno  frontem  illius  involutam,  projecit 
se  ad  pedesejuB,  dicens  :  Benedic  me,  Amma.  Pro- 
cidens  autem  et  ipsa  ad  pedes  ejus,  dixit:  Tu  me 
benedic,  domine. 

OmnesigiLursorores  obstupuerunt,  simuldicen- 
tes  :  Noli,  abba,  talem  injuriam  sustinere,  fatuaeet 
enim  ista  quam  cernis.  Tunc  sanctus  Piterius  hoo 
ipsisomnihus  ait :  Vosestis  fatuse  ;  nam  hflec  vestra 
tt  mea,cum  sit  melior,  cst  Amma(boceaim  nomine 
vocant  illi  spirituales  matres)  et  precor  Deum,  ut 
dignus  ipsa  in  diejudlcii  mereur  inveniri.Quo  audi- 
tOjOmnes  simul  ad  pedes  sancti  Piterii  prociderunt, 
singula  varia  peccata  propria  confitentes,  quibus 
illam.sanclissimam  contristarunt.Et  alia  quidem  di- 
cebat :  Ego  eam  delubi :  alia,  Ego  babitum  ejusde- 

D  jectum  derisi ;  alia.Ego  eam,  quod  esset  lflu:ita  injo* 
riisaffligebam ;  aliaabluenssordescatioisupeream 
se  fudisse  dicebat ;  alia  colaphis  eam  a  se  verbera* 

tamsaepememorabat^alianaresipsiussinapiimple- 
tas  a  seesse  dcflebut :  Ctuterse  quoque  diversflB  rofe- 

rebant  se  ei  injurias  irrogasse.Proquibusomnibaa 
sanctus  ille  uaa  cum  rememorata  sanctissima  vir- 
gine,  fufiis  Deo  precibu»,  regressus  est. 

Post  pauc!»s  autem  dies,  nan  ferens  illa  tantam  sui 
gIori8m,tantoque  se  nolens  sororum  bonore  cumu- 
Iari,gravarique  se  credens  satisfactionibus  singula- 
rum,  egressa  de  monaslerio  illo,  quo  ierit,  inquem 


301 


HBRACUDIS  PARADISUS. 


302 


diverlerit  locum,  vel  quo  fino  defecerit  ad    nulliua 
potuit  hacteaus  notltiam  perveoire. 

CAPUT  XXII. 

Vilaabbaiis  Joannis^  qui  in  LycohabHavit,et  Poeme- 

nidexirginis, 

Fuit  quidam  Joannes  in  oppido  cui  Lycus  vocabu- 

lum  eat  {Pallad.^  cap,  43),  qui   carpentarii  quidem 

artem,  dam  adhuc  esset  puer,didicit,fratrem  tamen 

tiactorem  habuit:  quique  poetmodum  cumjam  vi- 

ginti  et  quinque  esset  aonorum,buic  saeculo  renun- 

tiavit.Et  per  quinque  annosin  diversisraonasteriis 

degen8,ad  poslremum  solus  scsein  Lycum  contulit 

montem:  in  cujus  cacumine  trium  sibi  voluminum 

[Pallad.,  tholorum]  cellula8fecit(22).logre88U8que 

illoc,  ita  se  ioclusit,  ut  aditum  quoque  ipsum  per 

queminlroiit,  obatruxerit.  Erat  igiturunum  volu- 

men  ad  corporales  deputatum  necessitates,  aliud 

inquo  opus  facere  et  cibum  suraere  consueverat, 

lerttum  in  quo  orabal. 

Hic  igitur  cum  triginlajam  annos  complessetin- 

dosus,  per  eolam   semper  fenestram   necessaria 

vietui  8U0  ab  admiaistrante  su8cipieD8,meruit  talem 

gratiamDei,uthaberet  scientiam  futurorum.Nam  et 

sanct»  memoriaBTheodosioimperatorifrequenter  et 

variaex  iis  qu«  essent  eventurapraedixit.  Primum 

quidemdeMaximolyrannoquodetsuperaturuscum 

esset,  et  Galliarum  ex  partibus  reversurus;  postea 

autem  et  de  Eugenio  tyranno,  eidem  quae  subsecula 

sont,  ante  praedixit;  quod  eum  quidem  superaturus 

C88et,sedip8eibidemvitamfinituru8,riliumque8uum 

sncoessorem  imperii  relicturus.De  quo  apud  omnes 

grandis  semper  fama  convaluit.  Propter  quod  e^ 

Theodosiusimperator,  prophetaii  eum  venerari  ho- 

norc  consueverat,  asserens  illum  magnae  esse  virtu- 

tia.  Cum  igitur  nos,  hoc  est  ego  et  beatus  Evagrius, 

etAmraooius,elAlbinuscircaNitri«  soliludines  de» 

geremo3,cupiebamusdiligenteragno8cerememorati 

viri  virtutem.  Ait  ego  nobis  tunc  sanctus  Evagrius: 

Libenter  audirem  ab  eo,  qui  mentom  atque  sermo- 

nem  bene  novit  probare,  qualis  sit  iste  vir  quem  lo- 

quimur.  Sienimeum  nonpriusalioreferentecogno- 

vero,  necesse jam  erit  ut  ad  montem  ejus  ascendam. 

Quod  cum  au  Jissem  ego,  neque  cuiquam  quidquam 

taledixissem:  uno  die  tantum  moratus,  alio  clausi 

cellulam  meam,et  meatqueipsam  commendansDeo 

Thcbaidemusqueperrexi.DiebusdecemetoctoomQi 

itinere  confecto,  partiraambulando  pedibu8,partim 

perfluvium  navigando.  Agebatur  autem  hoc  eo  tem- 

pore,  quo  fluvius  solebat  ascendere,  quando  multi 

agrotare  con8oeverant,quod  sura  et  ipse  perpessus. 

Gum  ergoillucvenissem,  clausum  septum  [M^., 

membrum]  illud  invpni,quod  anleingressum  cubi- 

culorum  ipsius   erat;   postea  enim    ipsum  locum 

exstruxerant  fratres.  Talis  autemeratffidificiiipsius 

magnitudo,  ut  fere  cenlum  caperet  viros.  Clausum 

autem  semperipsum  habenteslocum,  solo  Sabbati 

clDominico  die  operire  consueverant.  Cognita  ergo 

causaobquamclaudereturquieviexspectansSabbati 

diem:  qui  cum  adveniaaet,  ingressussumcirca  ho- 


A  ramsecundam,utEupradictumvideremvirum.Inve- 
ni  igitur  eum  assidentem  fenestrse,  ex  qua  ad  se in- 
gredientibus  solebatloqui.Post  primamitaquesalu- 
tationem  hoc  mihi  periuterpretem  dixit:  Unde  es, 
vel  cur  advenisti?nam  egode  sociisBvagrii  unum  te 
esse  conjicio.  Respondi  me  esse  peregrinum,  etde 
Galatiae  partibus  venire,  et  unum  me  ex  Evagrii 
fratribus  esse  confessus  sum. 

Intereadum  loquimur,  ingressus  estsubito  pro- 
vincifie  ipsius  praeses.Alypius  nomine;  ad  quem,  re- 
licto  quem  mecu.n  habebat  sermone,  se  contulit. 
Secessi  igitur  ab  iisdem  paululum,  et  ioco  cedens 
eminus  stcti.  Prol  ixas  autcm  eorum  fabulationes  gra- 
viter  ac  molesteferens,  intra  meipsumbonum  illom 
eenem  reprehendebam,  eo  quod,  meo  sermone  ooo- 
B  tempto,  illum  potius  honorasset.Ideoque  cum  mihi 
ingratum  fuisset,  spreio  eodem,recederecogitabam. 
Vocavit  itaque  ad  setuncilleTheodorumnominein- 
terpreteni  suum,  dicens  :  Vade  ad  fratrem  illum,  et 
dic  ei:  Noli  esse  pusillanimis;  jam  nuno  enim  dimit- 
tam  prffisidem,  et  tecum  ioquar.  Cognovi  igitur  ex 
hoc  esse  hominem  spiritualem,  et  omnia  praevidere 
et  idcirco  eo  magis  coepi  remorari. 

Egresso  vero  mox  inde  prceside,  me  vocavit,  hia 
mealloquens  verbis.  Cur,inquit,animam  tuammea 
reprehensione laesisti?  quam  in  me  inveneran culpam 
ut  ea  in  tuis  sensibus  cogitares,qu8e  nec  in  meco- 
gnosco,oec  tuos  scio  morea  decere?Anignorasillud 
quod  scriptum  est,  quod  non  incolumes  ao  fortes, 
sed  quod  malesani  medicosemper  indigeant  (lfa//A. 
G  ix;  Marc,  x;  Lucde  v)?  Nam  tu  me  cum  velis,  et  rur- 
sus  ego  invenire  te  possum,  et  si  ex  me  forsitan  nul- 
lum,  ex  aliis  tamen  fratribus  aliquod  Patribusque 
poteris  habere  solatium  Iste  vero  totus  ex  saeoulari- 
bus  robus  diabolictR  dcilitus  potestati,  vix  brevis 
horfle  spatio  poluit  respirarc.  Et  nunctentan8,8icat 
quidam  servusausterum  dominum  suum  fugien8,ve 
nitutsalutarehic  inveniretauxilium.Inconsulta  igi- 
tur  atque  importuna  res  fieret,si  illum  relinquerem, 
et  tecum  morarer,  qui  jugitcr  salutis  tue  commodis 
vucaro  consuesti.  Quem  ego  magnopere  precatus 
8um  ut  pro  mc  dignaretur  orare:  hoc  enim  mihi  spi- 
ritualem   illum  virum  esse   certissime   persuasit. 

966  Tuncille  jam  laetior  dextera  8ua  in  sinistra 
me  leniter  vultus  mei  parte  percussit,  hoc  diceos: 
Multae  tribulationes  manent,  passus  08  multa  ut 
exires  de  solitudine,  et  interim  hoc  formidans  ali- 
quantulum  facere  distulisti.  Pias  autem  tibi,et  quasi 
rationabiles  causas  afTerens  diBmoo,ventilareteten« 
tat.  Admonuit  enim  et  circa  patris  desiderium,  et 
quemadmodum  frater  tuus  sororque  converti,  atque 
in  solitudine  agere  vitam  suam  debereot.Ecoe  ouno 
tibi  hoc  ego  renuntio,utro8quesalvato8  essecogno- 
8ce.  Renuntiaverunt  enim  ambo  sfficularibus  rebus. 
Et  pater,inquit,tuus  alios  septem  victurusestaoooB; 
insisteigitur ac  vive  in  desertis  ut  coepiBti  locis,  oeve 
parentum  causa  tuorum  adpatriam  redire  leBtines; 
scriptum  est  enim:Nemo  mitteoBsuperaratrumma- 


D 


303 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


304 


num  Buam,  et  retro  aspioiens  aptus  eet  regno  cobIo-  A  venity  ut  ceroeret  sibi  incognitam   civitatem.  Dam 


rum  (Lucm  iz). 

Vebementerigituratquemordaciterezhujusmodi 
verbis  instructus  ac  doctu8,gratias  egi  Deo,  maxime 
posteaquam  occasiones  quae  me  solitudinem  relin- 
querecompellebant  Juxtavotum  meum  impletasesse 
cognovi.  Rursumque  mibi  boc  cum  risu  placido  et 
jocis  dixit:  Vis,  inquit,  episcopus  fieri?  Ego  autem 
me  jam  esse  respondi.  Interrogabat,  Ubi?  dixi  ergo: 
Incoquini8,men8is,taberni8,  offlcinisque  figulorum 
hsc  enim  cuncla,  inquam,  diligenter  inspicio,  et  si 
fuerit  acidum  vinum,  a  prandio  meo  illud  excludo, 
quod  autem  fuerit  bonum,bibo.Similiter  inspicio  et 
olla80oquorum,etsi  deessesalesvidero,aut  aliquod 
condimenti  genus,  addo,  meliusque  conditos  cibos 
comedo.  Hic  estepiscopatus  meus,  voracitas  enim  ^  ,nlientissimoinenarrabiliaqu«damTtmult7m^^^ 


ergo  iter  conficeret  juxla  oppidum  oui  Nicius  no- 
men  est,  applicuerunt  naves  ejus  ad  resoivendum 
longae  navigationis  laborem.Ingressi  igitur  pueri  ad 
terram,  quadam  protervitateducti  contraloci  illius 
rusticos,quorum  superbiam  audaciaLnquenuIlusfert 
jurgia  excitare  coeperunt.  Ex  quibus  multitudo  me- 
morata  eunucho  quidem  uni  digitum  abscidit,  ac 
rapuit,  et  alium  truoidavit,  sanctum  autem  Diony- 
sium  quem  vulgusesse  episcopumnesoiebat,prope 
mersitin  fluvium,  ipsam  vero  injuriisterroribusquo 
oonfecit,  reliquis  omnibus  pueris  vuineratis. 

CAPUT  XXIII 
VUa  beali  Possidonii  monachi  Thebaeu 
De  Possidonio  Theb«o  viro   probatissimo  atque 


mea  taiem  me  epiecopum  fecit.  At  mihi  boc  ille  san- 
ctus  subridens:  Remove,  inquit,  jocos;  nam  episoo- 
puR es futuruB^plurimumque tribulationum  babitu- 
rus  es  ac  laborum.Si  igitur  ista  vis  fugere,  noli  relin- 
quere  soliludines  noslras,  nuUusenim  tein  desertis 
degentem  locis  episcopum  faciet.  Descendensautem 
tunc  ego  a  memorato  viro,regres8us  sum  ad  deserla 
inquibusesseoonsueveram.venerandisillisPatribus 
hffic  ipsa  qu»  iliic  cognoveram  de  spirituali  divino- 
que  referens  homine,qui  post  duosmensesad  eum- 
dem  beatissimum  navigando  venerunt.  Ego  autem 
miserrimus  dictorum  ejusimmemor  fui. 

Posttriennii  igiturtempu8,valetudinem  eii  infir- 
mitate  stomacbi  acsplenisinourri.  Et  exsupradicto 
loco  a  fratribus  Alexandriam  usque  transmissus, 


iantur{Pa//.,c.  T7).  Tam  autemmansuetumvirum, 
tam  vere  monacbum,  tamque  nihil  habentem  in  se 
malitiae,  nuUum  egoalterum  vidi;  nam  apud  Beth- 
leem  cum  eo  perannum  integrumvixiec  tempore, 
curo  8ederetinillaregione,quam  Pcemeniondicunt, 
et  multo  plures  in  eo  soio  me  vidissevirtutes;  inter 
quas  hoc  mihi  quondam  et  ipse  referebat,  dicens : 
Uno  anno  cum  in  eo  looo,  qui  Porphyrites  vocatur, 
habitarem,nullumhominumdumiilicdegeremvidi, 
sermonem  nuUiusaudivi,  non  attigi  panem,8ed  de 
paucis  tantum  dactylis  vixi  etherbis  agreatibus,  si 
quas  invenire  potuissem.Interea  aliquando  cum  pe- 
nitus  alimenta,  quibus  sustentari  poteram,  defecis- 
senty  egressus  sum  de  spelunca  mea,  ut  usque  ad 
easpartesquaeabhominibusinhabitanturaccederem 


atque  illic  bydropemmedicans.Ab  Alexandriaquo-  ^  etpertotamambulansdiem,  vixhabitaculummeum 


queprofectus  suadentibus  medicis.petoPalaestinam 
causa  commodarum  quae  esse  ibidem  putabantur 
aurarnm;  tenuiores  enim  aeris  magis  aegritudo  mei 
corporis  requirebat.  DePalaestina  autemad  provin- 
ciamBithyninmveni.  Inquanescioquomodo,  utrum 
studio  hominum,  an  voluntate  divina  (hoc  Deus  no- 
vit)  episcopus  ultra  meritum  meum  factus  sum.  In 
quo  tempestat's  illius  quae  sub  sanoto  Joanne  com- 
mota  est,  interfui  malis,  et  per  deccm  menses  in 
obscurisEima  oellula  occuItiLtus,  CGepi  illius  sancti 
dicta  reminisci,  cum  ea  ilHc  quae  prsedixerat,  susti- 
nerem.Uaec  autem  forte  mihi  tuncillemagnus  athle- 
ta  Christi  dicebat,cupiens  me  ad  sustinendam  soli- 
tudinum  vitam,hujusmodi  praenuntiationibus  pro- 


duobusmillibusabeBsecognovi.Circumspiciensigi- 
tur  velut  equitem  quemdam  videre  me  credidi,  ha- 
bentem  militisspeciem^et  oassidem  capite  suo  ges- 
tantem,  cui  intiarae  modum  cristasurgebat.  Qi^em 
cum  militem  vere  pularem^ad  speluncam  red«re  pro- 

peravi.Inveniautemillicreversuscontinuocistellam 
quae  uvasetficusrecenterlectashabebat:  quamsta- 
tim  rapui,  et  sic  speluncam  laetus  intravi.  Per  duos 
autem  menses  cibus  ipse  maximo  mihi  solatio  fuit. 
Miraculum  vero  sanctissimus  Possidonius  circa 
Bethleem  fecisse  memoratur  hujusmodi:  Qusedam. 
mulier  praegnans  a  spiritu  i:amundofatigabatur,et 
tempore  partus  eui  cum  niaxima  difficultateparie- 
bat ;  eam  enim  spiritus  iile  cruciabat.  Gum   igitur 


vocare.  Nam  quadraginta  octoannos  in  eademcel-  fl  mulier  infelixsic  vexareturadaemone,maritu8ejus- 
lula  sua  se  habitaredioebat,nuIliu8  se  unquam  fe-      dem  ad  sanctum  Possidonium  decucurrit    rogans 


minae  vultum  vidisse  confirman8,nesororisquidem, 
oeque  eemetipsum  edentem  aut  bibentem  ab  alte- 
ro  visum. 

Ad  hunc  videndum  etancilla  Christi  Pcemeniavc- 
nerat  [PalL^  c.  47).  Cui  ille  non  visae  quaedam  per 
alium  secreta  mandavit,  admonuitque  eam  ne  de 
Thebaidis  regione  proficisccns,  divertere  Alexan- 
driam  velIet;quod  si  eum  noUet  audire,in  tentatio- 
nem  eam  quamdam  neceese  esset  incidere.  Sed  cum 
illasen  pernegligentiam,8ive  per  oblivionemsuam, 
non  ita  ut  jusBerat  sanctusilleyfecisset,  Alexandriam 


eum  ul  dignarotur  venire,atque  orare  pro  ea.Ingres- 
sisque  nobis  ad  orationem  simul,  cum  ille  stans  cgb- 
pisset  orare  bis  in  terra  tantummodo  fixis  genibus, 
impurumillumspiritummox  fugavit.AssurgenBaa- 
tem  de  solo,  dicit  hoc  967  nobis  :  Orate  rogo;  jam 

nuncenim,dumspiritusilleexpellitur,8ignumquod- 
dammonstrabitur  nobis.Et  ut  satisfieret  nobis,  post 

haecipsius8anctidicta,afundamenti8parietemvesti' 
buli  dsmon  abscedens  eruit  totumatquedejecit.Per 
totum  autem  septennium  ipsa  muliercula  semper 
muta  permanserat.  Postea  vero  quam  a  sanoto  illo 


305 


HBRACLIDIS  PARADI8US. 


906 


qui  eam  a  daemone  liberavit  visitata  eet,  mox  et  A  adductus  animarum,  quas  magno  errore  implioitae 


peperit,  et  loqui  promeruit. 

Hujus  viri  etiam  prfienuntiationem  (quam  pro- 
phetiam  vocant  aliquando  cognovi  {Pall.,  c,  82); 
postea  et  Simonem  admirabilem  virum  quem  in- 
terim  ego  notasse  ac  nosse  me  memini. 

Hicmibibeatissimusatqueabstinentissimus  Pos- 
sidonius  etiam  ista  referebat,  quod  aquadragesimo 
«vi  sui  anno,usum  panis  in  viclupropriononbabe- 
ret,neque  usque  ad  medium  diei  spatium  iracundiam 
adversus  uHumtenuisset.  Hscsunt  miracula  atque 
signa  fortissimi  inCbristoPossidonii  quaedivinagra- 
tia  operatus,  in  his  vitam  famatara  flnire  promeruit. 

CAPUT  XXIV. 

f^iia  Serapionis  monachi,    Cleomonis  et  cujusdam 

Virginis. 

AHu8  quidam  8erapion  nomine  fuit  {PalL,c.  83). 

qui  Sidonius  cognomen,  acceperat,  quia  nulla  alia 

veste  nisi  sola  sindone  utebatur.Quem nihil  unquam 

habuisse  vel  possedisse  satis  notum  omnibus  fuit, 

propter  quod  et  apathes^id  est  impassibilis,vocaba- 

tor,  quianullumpatiebatur  desideriumpossidendi. 

PeritissimuB  autem  erat  scientia  litterarum,  Scrip- 

torasque  omnes  tenaciter  memoriterque  recolebat. 

Qui  ex  nimia  abstinentia  omnium  rerum,  et  ex  jugi 

divinorom  meditatione  librorumxelluls  unius  qui- 

ete  non  poterat  esse  contentus,  sed  per  diversas 

menssemperipsiustrahebatur.  Totoigitur  muodi 

iine  discurrens,  ad  talis  gloris  virtutem  ascendit, 

Hojus  enim  habitus  (id  est  voluntatis*)  mens  ejus 

erat ;  unde  et  voluntatem  affectionumque  difTeren- 

tias,  non  substantiarum  vooamus. 

Hoc  autem  de  eo  patres  sancti  aliquando  refere- 
bant,  quod  per  monacbum  aliquem  conlusoremsu- 
om(23),  in  oppido  quodam  viginti  solidorum  pretio 
paganis  semelipsumdistraxerit  mimis;etquossi- 
gnatos  pro  se  acceperat  solidos,  apud  se  ipse  serva- 
verit.  Tandiu  ergo,  cum  praedictis  qui  eum  emerant 
mimiSyin  tali  servilute  permansit,  quandiu  et  Chri- 
stianos  eos  faceret,et  a  ludis  thcatralibussepararet. 
NoUo  autem  alio  ad  victum  suum,  excepto  pane  et 
aqoa,uti  solebat,  neque  unquamScripturas  sanctas 
legere  cessabat.  Interea  longi  temporis  spatio  prior 
mims  maritus  animo  stimulante  compunctus  est, 
tuncet  ipsa  ejus  conjunx,  ad  postremum  etiam  do- 
mns  tota.  Dicebatur  autera,  quod  antequam  aliquis 


videbam,  cum  essem  liber  monachus,  ex  iEgypto 
genus  ducens,  propterea  meipsum  vendere  volui, 
utvos  liberi  a  magnis  peccatis  esse  possetis.  Quia 
igitur  ad  pienum  per  bumilitatem  meam  hoo 
fecit  Deus,  gaudeo  ;  idcirco  aureum  quod  pro  me 
dedistis,  accipite,  ut  alios  quoque  quibus  subvenire 
possim,  reperiam.  Qui  cum  illum  frequenter  atqoe 
instanter  rogarent,  vera  assertione  dicentes,  qood 
tanquam  suarum  dominum  animarom,  patrem  ha- 
biturun  essent  eum,si  una  cum  ipsis  manere  digna- 
retur  ao  vivere,  neque  tamen  ullo  modo  persuadere 
hoc  ei  possent,  luno  diount  ad  eum  :  Dabis  ergo  ipse 
aurum  illud  pauperibus,  quod  nos  veluti  arrbas 
quasdam  pro  nostra  salute  dedisse  cognovimus.  Et 
g  ait  iliis  :  Date  hoc  vos,  quia  vestrum  est ;  ego  enim 
alienas  pecuniaa  non  dono  pauperibus.  Dicunt  ergo 
ei  :  Saltem  boc  te  magnopere  deprecamur,  ut  vel 
post  anni  circulum  nos  requiras  Athenis. 

Hic  itaque  aanctissimus  famulusChristi  freqoen- 
ter  peregrinando  ad  Helladam  pervenit,  ac  per  tri- 
duum  moratus  Athenis,  a  nullo  panem  quo  veace- 
retur  accepit.  Nam  neque  pecuniam  habebat,  non 
pellem,  non  peram  non  quidquam  aliud  secum 
preter  sindonem,  qua  fuerat  amictus,  ferebat.  Gum 
jam  ergo  usquead  quartam  diem  nihil  penitus  eden- 
do  venisset.esurire  vehementer  CGBpit.Nihilenim  eo 
jejunio  pejus  quod,  extorquetur  invito,  ex  oujos  ne- 
cessitate  procedit  s«pe  perQdia.  Stetit  ergo  sopra 
quemdam  colliculum  civitatis,  ubi  primates  ejus- 
p  dem  oppidi  conciiium  habere  consueverant,  et  illic 
^  manus  etiam  suas  percutiendo  clamabat  vim  se 
maximam  pati,  his  sermonibus  dicens  :  Athenien- 
ses  viri,succurrite.  Concurrentes  autem  omnes  si- 
miil  quoscunque  paIliis,quoscunque  cernimosbir- 
ris  esse  vestitos,  interrogant  eum  quid  haberet, 
unde  venisset,  vel  quid  dioeretse  pati.  Tunc  ille  re- 
spondit :  Ab  iEgyptiorum  quidem  genere  descendo, 
conversatiooe  monachus.  Ex  quo  tamen  de  patria 
mea  qus  erat  mihi  vera,  discessi,  in  trium  fenera- 
torum  manusincurri:  exquibusduosquiden,  quo- 
cunque  modo  debitum  solvens,potui  deolinare  et  sio 
eaquffiab  ipsis  objiciebantur  eCfugere;  lertius  au- 
tem  adhuc  ille  me  retinet,  nec  habeo  unde  et  satis- 
facere  possim.  Cumque  illi  requirerent  abipsofe- 
neratores  quibus  se  debitorem  esse  disceret,  sciBci- 


6)118  cognosoeret  vitam,  pedes  (luoque  ipsis  lavaret,  D  tabantur  ab  eo  qui  illi  essent,  vel  ubi  degerent,  vel 


Qtdominis  :  postea  vero  quamspiritualelavacrum 
alerque  suscepit,  uterque  a  iheatrali  actu  recessit, 
coQversique  sunt  ad  castam  pariter  ac  piam  vitam. 
Vehementer  autem  memoratum  ac  dulciter  dilige- 
bantvirum,  hoc  dicentes  ei  :  Veni,  frater,  jam  te 
libertate  donamus,  eo  quod  ipse  nos  prior  de  tur- 
pi  Bcrvitio  liberasti.  Ad  quos  magnus  ille  Serapion 
^spoDdit :  Nunc  vobis  ego  Jam  neces6arius  non 
>Qm,  opus  in  vobis  suum  Deus  per  me  implevit, 
^t  utriusqoe  vestrum  anima  salvata  est.  Unde  se- 
cretQm  meom  vobis  atque  hoc  quod  bactenns  cela- 
^eram  pando.  Ego,  inquit,  miseratione  vestrarum 

'  Hoo  deest  in  Ms.  Moret. 


quis  ille  qui  ei  molestus  esset ;  quem  si  ostendereti 
adjuturos  seinomnibus  eum  pollicentur.  Tuno  il- 
le  :  A  principio,  inquit Juventutis  mee,hi  tres  mihi 
semper  molesti  fuerunt,  cupiditas  peouniae,  deside- 
rium  voluptatum,  et  voracitaa  ventris :  ex  quibos 
rebas  duas,  hoc  est  pecunie  ao  voluptatum  cupidi- 
tatem  evasisse  jam  videor,neque  mihi  ulterius  sunt 
molestffi  ;  lertiam  vero  (quam  dixi  voracitatem)  fer- 
re  non  possum.  Nam  cum  quarto  die  jam  ex  ne- 
cessitate  jejunem,  urget  me  illa  sicot  severiesimoB 
fenerator,  exigens  debitom  solitom  semper  ao  fla- 
gitaoB^  et  nisi  reddidero,  mortem  minatof.  Tono 


807 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATfiUM 


m 


quidam  philosopborum  putantes  eum  composita 
quffidam  et  ficta  narrare,  unum  solidum  ofTerunt 
ei  quo  ille  sumpto,  el  cuidam  qui  panes  vendebat, 
dato,  unoque  tantum  ab  eo  pane  suscepto,  mox  ab 
eadem  profectus  est  civitate,  neque  tamen  unquam 
postea  ad  ipsam  reversus  est.  CogDito  968  autem 
eo  philosophi  illi,  omnique  rei  verilale  perspecta, 
magnum  nescio  quem  virum  csse  firmantes  red- 
dito  unius  pretio  panis,  solidum  ab  co  quem  iIIg 
Busceperat,  receperunt. 

Cum  ergo  venisset  beatissimus  ille  circa  Laceds- 
monis  loca,  unum  illic  de  prioribus  civitatis,bonum 
in  cffiteris  rebus  virum,  omnesque  de  domo  ipsius 
Manichaeos  esse  cognovit.  In  bac  rursus  domo  juxta 
exemplum  superius  vendidit  se  et  intra  duos  annos 
tam  ipsum  domus  dominum  ab  exsecrabili  secta, 
quam  conjugem  ejustotamque  ramiliamabstraclos, 
Ecclesiffi  tradidit.  Quem  illi  jam  non  quasi  famu- 
lum  diligebant,  sed  quasi  fratrem  attendebant  po- 
tiuB  aut  patrem,  verum  benedicentes  Deum. 

Postpaululum  tempus, cum  ab  eis discessissetbic 
BpirituaJisadamas  S6rapion,cum  multis  aliiset  ipse 
iogressus  estnavem,reddito  pretio  prius  quod  acce- 
peratadominis,  quasi  Romam  navigaturus.  Nautse 
vero  suspicantes  quod  sumptus  haberet,  et  quod 
quasdamsecum  auri  speciesattulisset,  susceperunt 
eum,nihil  ab  eo  penitus  requirentes,necambigentes 
quod unusaliquisex ipsisresejusdem  quoque  ut cae- 
terorum,inpartenavi8Constituisset.Dum  igiturna- 
vigarenl,etjam  abesse  quingentis  ab  Alexandriasta- 
diis  viderentur,  cceperunt  omnes  qui  cum  ipso  in- 
gressi  fuerant,  circa  solis  occasum  sumere  cibum, 
quod  et  nautsipsijam  fecerant.  Cumque  eum  primo 
die  non  viderent  edcntem,  causam  esse  aliquam.  de 
navigationis  molestiacrediderunt.  Atcum  nec  lertio 
quoque  nec  quarto  de  cibum  caperet,  epulantes  ips^ 
jamquintodiein  summa  illum  quiete  perseveran- 
tem  sio  alloquuntur:Cur,  inquiunt,homo,  hic  solus 
ipse  non  comedis?  respondit,  non  babere  se  dicens. 
Quo  audito  vicissim  se  nautie  intorrogare  ccsperunt 
quisnam  res  ejus  ao  sumptus  suscepisset  in  navi.  Et 
cum  nulli  ab  eo  datum  aliquid  reperissent,objurga- 
bantcum,  ista  dicentes  :Quemadmodum  ascendi- 
sti  sine  sumptibus  navium  ?  unde  mercedes  datu- 
rus  es  nobisPunde  ipsevicturus  es?  AiL  illeviro- 
rum  patientissimus  :  Ad  me  nihil  pertinet;  educite 
me  atque  projicite  ad  illumubi  meinvenistislocum. 
Naut®  indignantes  dicebant :  0  iral  etiam  si  cen- 
tum  solidos  dares,  nunquam  hoc  libentcr  facere" 
mus,  cum  sit  navigi  tanta  prosperitas;  quapropler 
propositum  coBptaenavigationis  implemus.  Ita  igi- 
tur  mansit  in  navi  securus,  ut  ei  usque  Romam 
naute  omnes  alimenta  praeberent. 

Ubi  ergo  attigit  Romam  athleta  Christi  f  ortiseimus 
{Pallad.,cap,Si).  ccBpilrequirerecuriosiusquisnam 
iliic  magnus  esse  aliquis  monachus  diceretur,  vel 
qus  virgo  Dei  prcdicaretur  a  cunctis.  Cum  inte- 
rea  Domnioni  cuidam  fortissimo  atque  abstinentis* 

^  Mirandum  hoC|  non  imitandumt 


A.  simo,  miraculisque  famigerato  faotas  eBtnotUB*  cu- 
jus  lectulus  post  ipsius  mortemsolebatcurarelan- 
guentes.  Viso  huc  igitur  ab  eodem,  et  aedificatuset 
doetusestad  perfectum.  Illeenim  vir  ernditus  at- 
que  inslructus  scientia  et  bonis  moribus  erat. 

Aquoforte  cum  quaereret  quis  alter  monachus 
verquffinam  virgo  devola  in  urbe  memorata  degere 
diceretur  [Pallad,,  Cflp.85),  cognovit  esse  illic  virgi- 
nem  quamdam  quae  se  ab  omnibus  separata  clausis- 
set  intra  cellulam  suam  atqueillic  quiescens,  nul- 
lum  hominum  unquam  viderct.QuaBrritmoxipsius 
domum  :  quam  cum  invenisset,  accedilad  vetulam 
quamdam,  quaB  in  ministerio  memorat»  virginis 
crat,  hoc  ei  dicensiVade,  et  nuntia  virgini,  quia 
necessario  eam  videre  desidero.  Illa  vero  reddidit 

l>  responsumdicensquodexmulti.sannisneminemvi- 
disset.  Dicitei :  Vade,  nuntiaei;  Deus  enim  mead 
colloquium  ipsius  misil.  Illa  vero  ne  sic  quidem  vo- 
luit  nuntiare.Cum  ilaqueillic  duos  vel  tres  dies  ob- 
8ervasset,et  tum  demum  ab  ea  susceptus  fuis8et,ait 
eidem  :Quid  hic  sedes  ?  Illa  respondit :  Non  sedeo, 
sed  ambulo.  Dicit  ille  :  Quoambulas?  Illa,  ad  Domi- 
num,inquit.  AitilIe:Vivis,  an  mortuaes?  lllares- 
pondit :  Credo  in  Deo  meo,  esse  me  mortuam  saecu- 
lo ;  nam  carne  qui  vivunt,  ad  Dominum  ire  non 
possunt.  Ait  ille  :  8i  igitur  hoc  ipsum  persuadere  vis 
mihi,  fac  ipsa  quod  facio.  Illa  respondit :  Si  possibi- 
liatantum  jusseris,faciam.TunciIierespondit:Po8- 
sibiliacunctaountbomini  buicsfficulomorluo,  prs- 
ter  solam  impietatem.  Deinde  ait :  Egredere  et  pro- 
cede.Et  illa  respondit :  Vigessimum  et  quintum  an- 

C  num  ago,  ex  quo  nunquam  ex  hoc  loco  egredior  : 
quamob  causam  ergo  vis  bodie  procedamPAitilie  : 
Vah,nonne  tu  dixisti  quod  sfficulo  mortua  siB?  unde 
manifestum  est  quod  et  sfficulum  tibi.  Quod  si  ve- 
rum  est,  est  morluus  nihil  sentit ;  unum  ergo  est, 
sive  non  procedas,  sive  procedas ;  ergo  progrede- 
re.  Hffic  audiens  virgo,  processit. 

Postquam  autem  prccessit  e  cellula  sua,  el  ad 
quamdam  basilicam  vcnit,  rorsusillesanctissimua 
illic  ad  eam  loquitur :  8i  ergo  vis  suadere  mihi  cer- 
tlssime,  quod  mortua  sis,  nec  jam  cum  hominibus 
placens  vivas^lac  et  ipsa  quod  facio,  et  vere  te  mor- 
tuam  sa*culo  scio.  Et  virgo  :  Quid  vis  ampliasfa- 
ciam  ?  Exue  te,  inquit,  vestibus  tuie,  et  omnes  res 
quibus  uleris,  ita  ut  ego,  super  bumerum    loam. 

Q  pone,  et  sic  transi  per  mediam  civitatem,  et  eo— 
dem  more  me  nudum  nec  aliqua  verecundia  per-^ 
turbatum  sequere  precedentem^  Ad  hoc  illa  reB- 
pondit :  8ed  multorum  animas,  que  me  tam  defor- 
miter  ambulare  viderint,    Iffido,  et  aut  insanam 
cuncti  esse  credent,  autdffimonem  pati  dicent.  Ait 
ille  :  Et  quid  boc  ad  te,  si  aut  dffimoniosa  credarls, 
aut  voceris  insana  ?  Tu  enim  apud  illos  qui  hsc 
]oquuntur,ut  dicis  mortua  es.  Mortuo  autem  nun- 
quam  curae  est  siquis  ei  vel  detraxcrit,  vel  irrise- 
rit;  nibil  enim  horum  potest  sentire  Tunc  dixitei 
virgo  :  Ohsecro  te  quidquid  aliud  vis  in  meo  pro- 
posito,  jube,  et  faciam.  Ad  hanc  enim  usque  Yit« 


909 


HBRACUDIS  PARADISUS. 


310 


mensuram  oondum  perveni  :  oro  autem  pervenire 
quandoque.  Tunc  ille  famulus  Christi  dixit  :  Vide 
ergo,  soror,  ne  magnum  jam  aliquid  esse  to  credas, 
et  tanquam  cunctis  hominibus  sanctiorem,  et  te 
mortuam  rebus  sscularibus  glorieris.Didicisti  enim 
quod  vivis,  et  adhuo  bominibus  piaces.  Nam  longe 
plu8  te  mortuus  ego  sum,qui  per  memetipsum omni- 
bosoperemonstro  verumessequoddico,  faciens  hoc 
quod  ipsa  non  potes  facere;  nec  pati  me  aliquid,  nec 
in  aliquo  deformari  puto.  Tunc  igitur  eam  talibus 
vcrbis  in  studio  humilitatis  edoctam,  et  de  quadam 
Buperbie  vel  tumoris  arce  depo8itam,reliquit  absce- 
dens. 

Multa  praeterea  sunt  magna  admirandaque  quae  fe- 
cit,  ex  quibus  non  sentire  se  quod  in  mundo  esset 
probavit;sexagesimo  autem  anno  Qnivil  hancvitam, 
et  io  desertis  ipsis  sepultus  est  locis. 

CAPUT  XXV. 
Vita  Evagrii  diaconi  monachi, 

De  Evagrio  diacono  (Pailad,,  cap,  86)  qui  nbique 
memoratur  viro  ',  qui  apostolorum  moribus  vixit, 
non  969  est  justum  tacere,  sed  oportet  nos  ipsius 
facta  monumentid  tradere  Iitterarum,sine  dubio  le- 
gentibus  canctis,et  gloriam  bonitatis  Salvatoris  no- 
striagnoscentibusprofutura.Dignumigiturexistimo 
otaprincipiovitaeejusincipiamydiligenterexponens 
quemadmodum  ad  propositum  tale  pervenerit,quam 
congruo  stopendae  ac  prsdicabilis  vitsefinedefecerit 
in  ipsis  solitudinibus  constitutus.quinquagesimum 
etatis  et  quartum  annum  agens.  De  quo  Scriptura 
sancta,quod dixit,probavit:In  parvo  tempore multos 
implevitannos;  vereenimplacitaeratDomino  anima 
ejus  [Sap.  iv). 

Hic  ergo  genere  Ponticus  fuit,  ex  oppido  quod 
Hiberorum  nominatur,  fllius  presbyleri,  multarum 
ecclesiarum  curam  gerentis,quo8  Periodeutas  (24) 
vocant.  Primum  factus  est  lector  a  sancto  Basiiio 
Ecclesiae  Cssariensis  episcopo,  circa  flnes  montis 
Argei.Post  mortem  autem  sancti  Basilii,  videns  eum 
■piritualibos  aptissimum  rebusbenedictusatqueve- 
oerandusGregorius  Nazianzenae  [NysseniB  Palladio 
Herveti]  episcopus  civitatis.ille  qui  insignis  provi- 
dentia,doctrinaqae  preclarus,nulla  se  humani  ge- 
neris  passione  Iffisum  prol»avit,diaconum  supradi- 
ctum  Evagrium  fecit.  Unde  cum  sanctus  Gregorius 
ad  maximum  conventum  episcoporum  vocatus  Con- 
Btantinopolim  usque  venisset^sancto  eum  Nectario 
episcopo  tradidit  ac  reliquit,  grandi  Scripturarum 
perltia  haereticorum  omnium  naenias  destruentem. 

Cam  igitur  vehementer  impugnans  perversarum 
vinitatem  erroremque  sectarum,  in  urbe  memorata 
floreret,ac  maximo  omnium  honore  frueretur,  prlor 
qQidem,Qt  ipse  referebat  postmodum  nobis,  laqueis 
desiderii  mulieris  implicitus,ex  bis  tamenipse  con- 
tinoo  liberatus,  amari  ab  eadem  muliere  quam  ama- 
veratcGepit.Qu8equidem  cujusdam  illustriset  unius 
de  magnatibus  viri  oonjunx  erat.  Evagrius  igitur 
Deum  ante  omnia  metuens,  tum  autem  et  conscien- 

i  Bvagrias  Origenista  fait. 


A  tiam  erubescene  suam.atque  ante  oculos  dedecoris 
exsecrandi  magnitudinem  ponens,  et  onBniom  h»- 
reticorum  ex  alienis  malis  gaudium  atque  letitiam, 
intentissime  deprecabatur  Deum,ut  conatus  tantos 
ipse  qui  solus  poterat  impediret.Cumque  prsdicta 
ei  mulier  insisteret,  neque  posset  ille  prioravolu- 
ptaie  rabieiipsius  separari,  eoquod  multis  irretitus 
jam  esset  ac  variis  ejus  ofQciis,  ipsaque  insistente 
paratumessetpericulum,postpaululumtempasso8- 
cepta  a  Deo  oratione  qoam  fecerat,  anteqoam  ejo8, 
quo  flagrare  coeperat,  mali  experiretur  incendium, 
visio  qusedam  ei  ostenditur  angeIorum,habenlium 
militum  speciem,  qus  ad  prsefectur»  officium  perti- 
neret.A  qoibus  ad  exitiom  suum  missis  teneri  se  su- 
bito  videbat,ferroqoe  per  totom  corpos  ligatom  in 

g  carcerem  tradi,  nec  ab  aliqoo  tamen  caosam  ob 
qoam  lalibos  poQnis  soccumberet,  aodiebat. 

Ipseaotemconsoientiamcogitanssoam^comintel- 
ligeret  a3  videret  qood  propter  illa  qose  norat,  ista 
pateretur,  potaretqoeqood  ad  praefectomomniama- 
ritos  molieris  detoIis8et,domqoe  sob  tali  metoante 
fores  jodicis  ]ntremi8cit,qoi  quasi  aliam  inmanibos 
habens  cao8am,et  de  simili  crimine  occopatos  variis 
qoosdam  tormentis  cooflcere  videbator.  Dom  ergo 
fortiter  timet,osqoo  oltramodomanhelaresesentit, 
sobito  angelosilleqoitalieom  visione  tremefecerat, 
in  cojosdam  amici  ipsios  convertitor  formam,ac8ic 
eom  qoem  com  qoadraginta  reis  aliisvinctom  vide- 
bat,  alIoqoitor:Quid,  inqoiens,  domine  diacone,  sio 
teneris?  llle  respondit  :  Qoantom  ad  rem  qoidem 
veram  speclat,ignoro;  sospicor  tamen  qood  qoidam 

^  expraBfectora>offlciomeioco8averit,matrimonio  me 
800  credens  insidiari;  et  vereor  ne  forte  corroptus 
peconiis  ipsios  jodex  sopplicio  me  mortis  addicat. 
Tonc  ille  :  Si  consiliom,  inqoit,  amici  tui  acoipis, 
nonexpedit  tibi  diotios  in  hac  civitateversari.  Ad 
haecdixitEvagrios :  SimeDeosexhisliberaveritma- 
lis,  et  olterios  in  Constantinopolitana  orbe  me  vide- 
ris,  scias  tales  me  modo  pcenas  merito  sostinere,  et 
majoribos  his  debere  torqoeri.Tunc  ille  ait :  Si  haec 
vera  sont^afTero  tibi  EvaDgeliom,in  qoo  di  joraveris 
mihi  qood  ex  hac  civitate  discedas,et  aoime  toe  de 
caetero  coram  geras,  faciam  te  de  necessitatis  hajoa 
pericolo  liberari. 

Exhibito  itaqoe  Evangelio,  atqoe  io  eodem  sacra- 
menlo  ipsi  dato,  qood  prseter  onam  diem  qoo  recel- 

D  lolas  soas  deferret  ad  navem^nonessetConstantino- 
polimoratoros,coepitvidereqoodjusjurandomqood 
eidem  prseboerat  profoisset,  et  qood  qoasi  a  qo«- 
stione  illa  jodioiorom,  qood  io  prssenti  nocte  me- 
toerat,  foi&set  penitos  absolotos.  Consorgeos  ergo 
de  8omno,8ecom  cogitabat,  boc  dicens:Qoamvi8  in 
somnis  joraverim,tamen  jorasse  me  memini.  Mox 
igitur  ingressus  com  recellolis  soia  navim,Jero80- 
lymam  navigavit. 

Qoo  com  esset  advecto8,atqoe  illic  a  sanota  Mela- 
nia  Romana  illa  femina  foisset  exceptu8,iterom  oor 
ip8io8,ut  Pharaonis  aliquando,d«mon  obdaravit.Bt 


311 


APPBNDIX  AD  V1TA8  PATHUM. 


312 


quoniam  adhuc  in  ipsisardoribus  juveDilisaevierat,  j^  runt  in  specie  olericorum,  de  fide  cum  eo  traetare 


quaedam  rursusetillic  alia  tentatio  senspsejusinva- 
sit,  nullique  quidquam  tale  significans.ccBpit  illic 
iterum  vestes  sibi  mutare,et  disserendo  cum  multis* 
gloriae  vanseillicitamontaseclari.Sed  illequisemper 
perditiones  noslras  impedit  Deus,memoratum  gra- 
viseimo  febrium  ignc  corripuit.  Ex  quo  eum  longa 
8egriiudinedomuit,etpersex  mensium  spatiacorpus 
ejus  attrivit,  carnesque  consumpsit,  unde  babere 
proprii  mali  fomenta  consueverat. 

Cum  igitur  plurimorum  ars  exquisita  medicorum 

omnia  quidem  facere  tentaret,  neque  ulJum  tamen 

curalionis  genus  quod  ad  salutem  ei  proficeret  inve- 

niret;hsc  sancta  Melania  ad  ipsum  locuta  est :  Mul- 

tum,  inquit,  mibi  displicet  bujus  tuas  segritudinis 

Jongitudo ;  dic  ergo  mibi,  quae  sunt  tui  cordis  ar-  n 

cana?  inilrmitas  enim  ista  sine  voluntate  ac  judicio 

Dei  non  est.  Tuno  iiie  omnem  feminae  sanctse  con- 

fessus  est  causam.Cui  boc  illa  respondit :  Promitte, 

inquit,mibi  ante  conspectum  Dei,  quod  ad  proposi- 

tum  monacborum  babitantium  solitudinem  reverta- 

ri6,etego  quamvis  ipsa  peccatis  videarinvoluta,ta- 

menprecabor.  Dominum,uttibivivenditribuatcom- 

meatum.Cumque  boc  se  facturum  fuisset  poHicitus, 

intra  paucos  dies  recnpit  sanitatem.Btde  lectulo 

surgenSy  mox  coepit  de  profectione  quam  spoponde- 

rat  cogitare.  Tuno  benedictse  ipsius  Melania)  studio, 

vestemulataindedescendit^etadiEgyptiacumNitrioe 

proficiscitur  montem  ;  in  quo  degens  cum  biennii 

iempus  imp1esset,tertioanno  ad  iuterioressoUitudi 


cupientes,  ex  quibus  unus  Arianum,  aller  Eu- 
nomianum,  tertius  Apollinarium  se  esse  dicebat. 
Quos  omnes  sapienter  ac  breviter  disserendo  supe* 
ravit. 

Idem  iterum  quadam  die  cum  ecclesiae  claves 
perissent,  invocato  Christi  nomine  signavit  iliam 
oetii  partem  unde  erat  clavis,  ct  aperuit,  manu 
pulsans  fores. 

Hic  ipse  tam  vehementer  expertns  est  dsmonea, 
atque  ab  bis  totiee  verberatus  esl,  ut  numerus  esse 
non  possit. 

Ubi  quidem  discipulorum  suorum  omniaquaeipsi 
post  dccem  et  oclo  annos  essent  futara,  Bingulatim 
res  ipsas  propbetando  praedixit. 

Dicebat  autem  :  Ex  quo,  inquit,  ad  solitudines 
veni,non  Iactuc8e,non  silvestris  oleris  cibum  sum- 
psi;non  viride  attigi,non  uvas,  non  poma,  non  car- 
nes,  non  balneas  vidi.  Ad  postremum  sexto  decimo 
talis  vitae  suae  anno,  in  qua  nibil  quod  coctum  esset 
edebat,  cum  necesse  esset  corpori  ejus  propter  sto- 
macbiinnrmitatemutcoctumsumeretoibum,panem 
quidemattigitnunquam,oleratanturr,etpo8cam(27], 
et  lenticulam  por  solum  biennium  gustans;  ita 
exivit  a  8aecuIo,ut  tantum  in  ecclesia  per  eanctam 
Epipbaniam  communicaret. 

Circa  ipsuni  igitur  vitae  suae  flnem  referre  con- 
sueverat,  quod  tertium  agit  annum  ex  qao  se  car- 
nali  desideriointeIIigerete8setliberatum,ethocpost 
talem  ipsius  vitam,post  sudores  tantos,  post  tantos 


nespergit.  Ubiquatuordecimannosiniislocisquas      iabores,  post  illas  tam  juges  orationes.   Nantiat 
Cellas  nominant,vixit,  unam  quotidie  panis  libram  ^  ^s^  b"»c  patris  sui  mors  quondam,  atque  hoc  ei  qui 


edens,unumque  sextarium  absumens  olei  in  mensi- 
bus  tribus,  ille  970  qui  intcr  copias  magnas  atque 
delicias  cum  maxima  sempcr  voluptate  vivebat.Fa- 
ciebat  autem  quotidiecentum  orationem,boctantum 
per  singulos  annos scribens,  quod  ex  mercede  operis 
sui  posseteiad  emendatiorisvitaealimcntasufficere. 
Subtiliter  enim  illa  scribebat  roanu,quam  Oxyrin- 
cham  (25)  vocant  Grffici. 

Intra  quindecim  ergo  annos  ad  perfectum  mente 
purgatus  divinam  gratiam  meruit,  ita  ut  haberet  et 
notitiam  et  sapientiam  spirilualem,ut  et  bonorum 
ac  malorum  spirituum  diflerentias  nossct.Scripsit 
iste  libroB,  quos  bis  vocabulis  nominavit,  unum 
Epea,  alterum  Nonavon,  tertium  Antiphyron  (26), 


nuntiaverat  dixil :  Quid,inquit,blasphema8y0  homo? 
immortalem  ego  patrem  meum  novi. 

CAPUT  XXVI. 
Vita  Pioris  monachi, 
Pior  quidam  iEgyptius  juvenis  {Pallad,^  cap,  87), 
cum  buic  mundo  renuntiasset  egressus  e  paterna 
domo,tanti  animi  circa  religionero  fuit,  ut  statuerat 
anteconspectumDeiue  uUum  jam  suorum  unquam 
videret.Postquadraginta  igitur  annos,  soror  ipsius 
senio  admodum  gravis  cum  fratrem  suum  vivere 
compcrisset,  amentium  modo  coepit  ardere,  doneo 
ad  conspectum  ipsiusvoniret.Cumquead  vastissima 
illa  deserta  non  posset  accedere,  ab  episcopo  loci  il- 
lius  petit  ut  ad  sanctos  scriberet  Patres  qui  in  soli- 


artesque  monstravit  quibus  possent  daemonessub-  D  tudinibus  ex  more  degebant,  ut  videndum  sorori 


Jagari. 

Fortiter  huic  semper  spiritus  fornicationis  incu- 
bait;  nam  sicut  nobis  et  ipse  referebat,  per  totam 
noctem  hiemis  tempore  nudus  stabat  in  puteo,  ut 
gelu  quoque  carnes  ejus  constringerentur. 

Aliquando  iterum  bJaspbemiae  spiritus  eumcoepit 
urgere,  et  ad  sacrilega  eumdem  contra  Deum  verba 
compellere,  ob  quod  quadragintajugiter  diessine  te- 
cto  fuit,ut  ipse  dicebat,in  tantum  ut  per  corpus  ip- 
sius  totum  quasdam  papulae  illi,qaa8  saepe  in  cor- 
poribus  vidimus,  ebirent. 

Huio  quodam  die  tres  simul  daemones  astite- 


transmitterent  fratrem.  Qui  vi  maxima  Patrum  ve- 
nire  compulsus,  cum  alio  quadam  itineris  sbi  socio 
ad  sororls  propriae  domum  venit,ubi  se  venisse  si* 
gni0cavit,bocdicen8:Pior,  inquit,  frater  tuua  venit, 
et  pro  foribus  assistit.Datoque  januae  sono,  putans 
quod  anus  ipsa  in  occursum  fratris  exiret,clau8isad 
eam  oculis  proclamavit:nominc  suo  ilJam  vocans^et 
dicens:Ego  sum  Pior  frater  tuus,  ego  sum,  inquam; 
quantum  volueris  aspectu  meo  fruere.Gumque  illi 
satisfecisse  propriis  sensibus  credidi8set,proJeeit8e 
in  orationem,et  cum  penitus  ei  ut  surgeret  soror 
ejus  persuadere  non  posset^benedicens  gloriam  Dei 


313 


HBRACLIDIS  PARADISUB. 


314 


fngressa  est  ad  babitaculum  suam  :  ille  vero  ora-  A  tudo.  Semper  igitur  vitam  qaietam  agens ,  atqae 


tione  in  Hmine  domus  facta,  ad  solitudinum  secre- 
ta  remeavit. 

Hoc  autem  ipsius  miraculum  fertur,  quod  cum  in 
eo  ubi  degebat  loco  fecisset  sibi  puteum,  et  aquam 
illic  amarissimam  reperisset,  ibideni  usque  ad  0- 
nem  ultimum  vixit,  contentus  invent®  amariludi- 
nibus  aquffi,  ut  patientiamcunctis  propriae  virtutis 
ostenderet.  Multi  tamen  postea  monacbi,  postillius 
mortem  degere  in  cella  ipsius  pertinaci  voluntate 
cupientes,  no  uno  quidem  anno  illic  habitare  po- 
tuerunt.  Habet  enim  ipse  locus  et  timorem  niaxi- 
mum  semper,  et  solatium  nullum. 

CAPUT  XXVII. 
Fita  Moysis  Libyci. 


omnes  qui  ad  videndum  eumdem  veniebant,  per 
annos  plurimos  docens,  ad  postremum  decella  sua 
talis  rei  necessitate  processit. 

Gum  fames  admodum  gravis  in  Edissena  civitate 
Sdcviret  ,  miseratus  iile  pereuntem  multitudincm 
rusticam.  accessit  ad  divites,  boc  eis  dicens :  Quare 
nullavos,  inquit,  humanae  naturae  sic  ante  oculos 
vestros  deficientis  misericordia  movet,  sed  putre- 
factaintrinsecus  ad  condemnationem  vestrarumser 
vatis  animarum?TuncilIi  :Nonhabemus,inquiunt, 
quibus  pecuniam  egcntibusdividendam  ad  compa- 
rationem  ciborum  credere  debeamus.  Omnesenim 
negotiari  pro  suis  commodis  volunt.  Atilleista  di- 
centibus  :  Talis,  inquit,  vobis  videor.^  Habebat  au- 


Ifoyses  quidam  de  Libyaoriundu8fuit,vir  man-  g  tem  magnam  apud  homines  ipse  vir  famam.  Qui 


suetudinis  summae  et  dilectionis  immensse,  qui 
coelesti  gratia  ffigros  curare  promeruit  {PaUad. , 
cap,  88). 

Hicretulit  mibi,  quod  cum  adbucjuvenis  in  mo- 
nasterio  suo  esset,  ac  puteum  maximae  capacitatis 
effbderet,  viginti  in  latum  habentem  pedes,  et  cen- 
tum  in  profundum,  etin  tantospatio  nullum  aqus 
signum  viderel,  praesertim  cum  etiam  infra  ipsum 
nulla  indicia,  in  quibus  essealiquid  humorisputa- 
batur,  apparerent,  dum  centum  pene  alios  effodis- 
sent  pedes,  ac  nec  tunc  quidem  humorem  aliquem 
invenirepotuissent;  tristes,  inquit,  admodum  facti, 
a  tam  inutilioperecogitabamus  abscedere.  Ecceau- 
tem  subito  sanctus  Pior  de  ultimis  solitudinum  lo- 
cis  in  maximo  ardore  sestus,  bora  sextadieiadmo-  C 
dum  ex  pelle  velatus  astitit  nobis,  ethis  postremo 
locutus  est  verbis : 

Quid  homines  parvae  fidei,  angustiamini,  et  de- 
sperare  voluistis  ?  Ab  bestemffi  enim  diei  spatio 
usque  nunc  tristitia  absorbemini.  Descendens  ergo 
in  profundum,  per  eas  qu&<^  illi  fecerant  scalas,  ora- 
lioneillic  cumomnibusfacta,ter  ferroquod  in  manu 
ceperat,  solum  putei  percussit,  hoc  dicens :  Deus 
sacrorum  patriarcharum,  te,  inquit,  precamur  ac 
petimus,  nesine  causa  impensi  sint  tanti  fratrum 
labores,  sed  prsesta  ipsis  usum  ejus  quam  deside- 
rant  aqus.  Gonlinuo  ebullientes  de  visceribus  soli 
latices  perfuderunt  precantes.  Cumque  rursus 
orasset,CGBpit  ad  propria  velle  remeare,  qui  cum  ad 


tunc  ei  non  falsa  dicentes,  ista  respondent :  Scimus 
te,  inquiunt,  hominem  Dei  esse.  At  ille :  Credile 
ergo  mibi  pecunias  vestras;  eliam  nunc  propter 
vos  ego  ordino  me  ipsum,  susccpturus  ministe- 
rium  peregrinorum  atque  miserorum. 

Accepta  igiturpecuniainterclusitcertis  parietibus 
porticus  civitatis,  et  trecentos  in  ipsis  lectulos  po- 
suit,  in  quibus  faroe  pereuntes  reOciebat;  morientes 
quidem  sepeliens,  eos  autem  quibus  adhac  spes 
aliqua  vitae  erat,  in  ipsis  eorum  laboribus  curans  : 
omnibusque  pereuntibus  fame  qui  illuc  undecun- 
que  confluxerant,  quotidianum  minisierium  suum 
ad  necessariam  sollicitudinem  prfl9bens,ex  iis  quae 
ad  eum  singuli  quique  divites  deferebant. 

Impleto  autem  memorato  anno,  postquam  copias 
frugum  grandes  fuerunt,  singulis  quibusquead  do- 
micilia  propria  regressis,  cum  quibus  vel  circa  quos 
faceret  non  haberet,  confestim  ad  suam  revertitur 
cellulam,  in  qua  obiit  post  spatium  mensis  unius. 
Hujusmodi  autem  occasionem  circaflnem  illius,  ad 
exemplum8lephani,pietasdivinapraestiterat.  Multa 
vero  reliquit,  quae  ipse  conscripsit,  ex  quibus  plura 
magna  laude  celebrantur. 

Necessarium  autem  valde  et  boc  puto,  utroulie- 
ribus  quoque^sicutprsefati  sumus,viriles  moresha- 
bentibus  atque  bonestos,  ad  memoriaro  sempiter- 
nam  libelli  nostri  paginam  prsebeamus,  quibus  Deus 
noster  non  inferiora  sexu  virili  certamina  donavit 
et  prsemia,  ut  demeret  aliis  ncgligentibus  omnem 


Bumendum  cibum  ab  illis  retineretur,  hoc  illis  lo-  rv  excusationisoooasionem.  Quosquia  scxus  inferioris 

A_A_—    -._A  .    t>— ^_i.-._ 9  M^mr  jm •  •  *  •  '  *^       •«•  j»  aj i J— .» 


CQtus  est :  Propter  quod  971  sum,  inquit,  missus, 
hoc  faotum  est :  nam  ut  cibum  caperem,  nemo  me 
misit. 

CAPUT  XXVIII. 
VUa  Ephraem  dia.oni  Bdisseni. 

OeEphraem  diacono  Edissens  ecchsiBd  {Pallad. 
^p.  10i),multa  te  audissenondubito,dignusenim 
fQitqoi  esset  in  ore  sanctorum.  Qui  cum  ita  ut opor- 
^bat,iter  vi«  spiritualis  iixjplesset,  neque  unquam 
t  rsctotramite  deviasset,meruitper  gratiamDei  na- 
^raliam  haberenotitiam  rcrum  :  cui  benedictiodi- 
^nasaceeBsiti  atqueiilaqus  exinde  nascitur  beati- 


videntur,  non  posse  se  dicunt  ad  commendandam 
virtutis  gloriam  pervenire  *. 

CAPUT  XXIX. 

De  Paula,  Eusiochio,  Veneria,  Theodora,  Usia,  Adolia, 
Bassianilla,  Photina,    Sabiniana^  Asollay  Avila 

Multas  igitur  feminas  vidi,  plurimasque  tam  vi- 
duas  quam  virginesnovi,  inter  quas  PaulamRoma- 
nam  {Pallad.y  c,  fl25),  matrem  Toxotii  (28),  ferainara 
ad  genus  vitae  quod  estsecunduro  Bpiritum,dexter- 
rimo  ingenio :  (cui  quidem,  quominus  ei  se  daret, 
impedimento  fuit  Hieronymns  quidam  genere  Dal- 


*  LipomanuB  hic  interserebat  Testamentum  sancti  Ephrffim»  quod  nec  in  Heraclide  nec  in  Palladio 
^t:  habeB  id  inter  opera  Ephrsm. 


315 


APPBNDIX  AO  VITAS  PATRUM. 


816 


mata,  qui  mulierem  optima  indole  ad  genus  vilae  f^     Alium  quoquo  vidi  apud  Jerosolymam,  Adolium 


perfdCtum,oum  in  eo  multo8,nedicam  omnes,  lon- 
gissimo  post  se  intervallo  videretur  posse  relinque- 
re,ip9einvidiamotus  adsuumpeculiarevivendiins- 
titutum  pertraxit  ^  EjusfilianomineEuBtochiumin 
Betbleem  vitamadhuc  monachalem  exercet  (Pa//ad 
cap.  126), quamquidemegonunquam  allocutussum; 
cwterum  fcrtur  insigni  esse  pudicitita,  et  regere 
societatem  virginum  quinquaginta. 

Novi  etiam  Veneriam  nomine  quamdam  (Pa/., 
e.  127),  comitis  Vallacini  relictam,  quae  divisit  be- 
ne  atque  dispersit  onus  cameli,  seque  vulneribus, 
quas  solent  fieri  ex  nimio  opum  pondere,  liberavit. 

Theodoram  quoque  tribuni  alicujus  conjugem 
quondam  (PaL  c.  ^28),  adeo  nihil  de  propriis  sibi 
bonis  reliquissecognovi,  ut  ante  mortem  suam  alio 


nomine,  ducentem  ex  Tarso  oppido  genus  (PaL^ 
c.  104),  qui  cum  venisset  illuc,  a  nullo  pene  detri- 
t!im  ingressus  est  viam  ;  quique  non  talequalc  ncs 
plurimi,  972  iter  tenuit,  sed  novum  sibi  quoddam 
el  ultrahomines  propoeitumconversationiBinvenit 
intantu(n,utdflBmonesquoquecontremi8cerent  aus- 
teritatem  ejus,  ac  fugerent  ab  ingenti  ejus  absti- 
nentia,  continuationeque  magnarum  vigiliarum  ; 
ut  prope  id  quod  dicunt  phantasma,  hoc  est  non 
res  vera,  sed  imago  esso  aliqua  putaretur. 

Per  Quadragesimam  quidem  quinto  quoque  die 
edebat ;  reliquo  vero  aoni  tempore,  post  biduum 
semper  cibum  capere  consueverat.  Hoc  autem  in  eo 
magnum,quod  a  vespertinis  horis  usque  ad  tempus 
matutinorum,  quo  rursus  cseteri  fratres  aJ  orato- 


rum  ei  raisericordia  stipem  ad  alimenta  praeberel.  *'  riura  colliguntur,  ille  in  monte  Oliveti  stana  in  eo 


Defecerat  autem  in  monasterio  qnod  Escyca  voca- 
bulonominatur  (PaL  Hesycha),  proximo  mari,  fe- 
minajustaB  (Usia,  PaL)  semper  (29)  ac  per  omni  pro- 
babilis  vitae  {PaL^  c,  129),  cujus  sororem  etiam  Ado- 
liam  noveram  (Pa/.,  c,  430).  Quae  etsi  non  potuit  ger- 
manae  meritis  comparari,  dignam  tamen  pro  modo 
virtutis  propriaei  famam  habuisse  fertur  et  vitam. 

Bassianillam  quoque  nomine  feminam  vidi  {PaL, 
c,  131),  magistri  quondam  militum  Gandidiani  re- 
lictam,  prompla  menteet  moribus  sanctis  usque  ad 
prssens  quoque  tempus,  vehementer  institutione 
monachicae  viias  ac  labore  sudantem. 

Est  et  alia  Photina  nomine  {PaLf  c.  132),  pres- 
byteri  Theoctisti  fiiia  virgo,  quae  valde  honesta  ha- 
betur  el  sancta. 

(Antiochiae  quoqueSabinianam  nomine,diaconis- 
sam  honestissimam  vidi :  quae  cum  ipso  colloqui 
putabatur  Deo,  quaeque  amita  beati  Joannis  epis- 
copi  fuit  ^.) 

Romanas  etiam  Asellam  nomine  bonam  valde  Ghris 
ti  virgineni  novi  in  manasterio  senuisse  {{PaL,  c. 
133),  fominam  mitem  atque  mansuetam,  multorum- 
que  curam  illic  gerentem.  Ubi  viros  etiam  cum  con- 
jugibus  suis  vidi,  monachorum  eo  tempore  vitas  et 
instituta  dicentes. 

Avitam  aliquamDeo  dignam  cum  Aproniano  quo- 
dam  ipsius  viro,  et  filiam  eorum  Eunomia  vidi  {PaL 
c.  134),  adeo  placentes  Deo,  uttransferri  ad  cceles- 
tem  vitam  ante  conspectum  ipsius  mererentur.  Et 
ipsi  eoim  jam  ultimo  flne  naturae  nunc  in  Ghrlsto 


loco  unde  Salvator  assumptus  est,  psallendo  et 
orando  pernoctare  consueverat,  et  sive  sub  nimbis, 
sive  sub  pluviis  seu  pruiuis;  immobiliH  permane- 
bat.  Qui  posteaquam  bocmodo  solitum  tempueim- 
plesset,  signo  mallei,  quo  fratres  caeteros  excittbatf 
perculiensforesoraniuracellularum,  adpropriaora- 
toria  deducebat.  In  quibus  cura  unoquoque  eorum 
unum  vel  alterum  in  antiphonas  psalmum  eanene, 
totideraque  cum  singulis  preces  fundens,  sic  ante 
lucem  adhuc  revertebatur  ad  cellulam  suam.  Quem 
fratres  (vere  enim  sub  Deo  loquar)  spoliatum  ves- 
tibus8uisaquarasaepiusstillantibu8,alii8induebanty 
doneo  illae  siccarentur.  Sic  ergo  paulisper  somno 
refectus  usque  ad  horam  tertiam,  iterum  psalmos 
G  canens,  venire  ad  alterius  diei  vesperam  nitebatur. 

Haec  Adolii  Tarsensis  virtusfuit,  qui  JeroBoIyme^ 
consummatis  patientise  moribu8,vixit,et  ultimo  ibi- 
dem  Hne  defecit. 

CAPDT  XXXI. 
Vita  Innocentii  presbyteri. 

De  beatissirao  Innocentio  {Pallad.j  cap.  103),  qui 
in  ea  quae  est  ad  Olivam  ecclesia  presbyter  fuit,  a 
mullis  quidem  et  magnis  viris  audi8ti,nihilominus 
tamen  etiam  a  nobis,  qui  cum  eo  annia  tribus  vixi- 
mus,  pauca  cognosces.  Nam  quidquid  aliorum  ocu* 
los  latuit,  nobis  non  potuit  ocoultari. 

Hic  ergo  simplicissimus  omnium  fuit ;  qui  cum 
sub imperatore  Constantio,  in  principiis  ej us  imperii 
in  magnorum  virorum  ordine  militasset,  quique  cum 
usque  ad  illud  tempus  cum  proria  uxore  vixisset, 


quiescunt,  qui  peccatorura  quidem  omnium  nexi-  ^  habuissetque  filium  nomine  Paulum  domesticum 


busabsoluti  sunt.  Divinarum  autem  rerum  peritiam 
atque  notitiam  seraper  babuerunt. 

CAPDT  XXX. 
Vita  beatorum  Juliani  et  Adolii  monachorum. 
De  Juliano  quodara  inEdissenae  provinciae  parti- 
bus  sito  viro  (qui  vere  monachus  dicebatur  audivi 
(Pa/.,  c.  102),  quod  usque  adeo  omnes  corporis  sui 
carnes  ad  nihilum  redegisset,  ut  pellem  in  se  solam  et 
08sa  monstraretyOb  quod  ipse  mercedemaDeo,cura- 
tionum  gratiam  in  ultimo  vitae  suae  flne  promeruit. 

*■  Uncinis  inclusa  desunt  Heraolidi  Fabri. 


miiitantem  ;adpo8tremum  renuntiavitsa^cularibus 
rebus.Maledixit  autem  proprio  filio  Pater,  eoquod 
presbyteri  aiicujus  filiam  corrupisset  deprecatusque 
est  Dorainum,  dicens  :  Da  illi,  Domine,  spiritum  ta- 
lem,  ut  nulluraunquaraad  peccandumincarnesua 
tempus  inveniat.  Rectius  fore  creden8,8i  cum  atro- 
citate  daemonis,  quam  cura  corporese  voluptatis  im- 
puritate  certaret.  Quod  quidem  ita  ut  dixit,-  fao- 
tum  est ;  nam  et  usque  in  praesentem  diem  Paulus 
ipse  ferreis  catenis  vinctus^  in  eo  qui  est  OliveU 

s  Uncinis  inclusa  desunt  Palladio. 


317 


HKBACUDIS  PABAD18US. 


318 


monte  coDsiatit,  et  ab  immuDdo  spiritu  pro  crimi-  f^ 
nis  sui  correptione  cruciatur. 

Hic  ipse  InDOcentius  qnam  misericors  fuerit,  si 
veracile  rreferre  voluero  deliraese  me  iu  quibusdam 
forsitaDjproejussimplicitatequisjudicabit.Namfre- 
queDteroum8urripuis8esuisfratribu8cibos,etegeD- 
tibus  dedisse  cogDOvi.ln  immensum  euim  modum 
simplez  erat,  ueque  quidquam  mali  coripsius  Durat. 
Unde  divinam  quoque  hio  gratiamcontradaemones 
meruit. 

Ad  quem  cumaliquandovidentibus  nobie,  juvenis 
quidam  fuisset  exhibitu8,quem8piritu8iinmundus 
impleverat,  etomnibustotum  solverat  membris;  in 
tantum.utego  videD6eumemiDustalem,nequeam- 
bigens  non  posse  curari,  matrem  ejus  qui  videbatur 
ezhibitus,aliosquequieumdeduxerantpropellijube'  p 
rem.  Evenit  autem  inter  hsec  ut  superveniret  senex^ 
ac  stantem  et  cum  lamentatione  deflentem  propter 
tam  inenarrabilem  fllii  morbum  matrem  videret. 
Victus  ergo  continuo  vir  ille  venerabilis  lacrymis 
eJQS,ex  affectu  sancti  cordis  ingcmuitjuvenemque 
apprehendit  manu,  et  intra  oratorium  suum,  quod 
ipse  construxerat,  et  in  quo  reliquias  sancti  Joan- 
niB  Baptists  collocaverat,  duxit,  atquc  illic  oratio- 
nem  pro  eo  faciens  a  tertia  nonam  usque  horam 
dlei,  incolumem  eum  ipso  die  reddidit,  purgatum 
dsmone,  atque  constrictum  omnibus  membris  ; 
quie  usque  adeo  fuerant  dissoluta,  ut  quoties  infe- 
lix  puer  voluisset  exspuere,  in  tergum  sputa  jac- 
taret.  Ita  eum  distorscrat  ddemon. 

Amcu]aqu8edamadiitmemoratumvirum,qufl9ren8 

ovem  quam  seperdidisse  d(  flebat.Dicebat  ergo  ei:  G 

Ostende  mihi  ipsum,  in  quo  perdidi8ti,)ocum.Quem 

muiier  cum  ad  illa  quibus  Lazarion   nomen   est 

deduxisset  loca,  stetit  illic,  et  instantcr  oravit.  Ju- 

venee  aatem  qui  furati  ovem  fuerant,  jam  etiam 

oeciderant  eam.  Dum  igitur  precem  fundit,  nullo 

penitus  confltente,  carnibus  autem  ipsius  pecoris 

intravineam  quae  adjacebat  abstrusis,  subitosupra 

ipsas  volitans  corvus  stetit,  partemque  inde  aufe- 

rens  carnis,  rursns  abscessit.  Quo  viso,  ille  vene- 

rabilis  senex  furtum  quod  celabatur   invenit.  Mox 

antem  juves  ipsi  coDfltentrs  proprium  reatum,  ad 

pedes  ejus  prociderunt.  A  quibus   postea  pretium 

qood  justum  videbatur  exactum  est,  et  mulieri  red- 

^lam. 

CAPUT  XXXII.  D 

Vita  Philoromi  presbyteri. 

Pbiloromum  nomine  prepbyierum  quemdam  i^ 
Galatie  regione  cognovi  (Pallad,,  c,  113),  cum 
^Qo  multo  etiam  tempore  fui.  Quem  virum  patien- 
tiBsimae  fuisse  virtutis,  ac  perfectum  per  omnia 
^onachum  comprobavi,qui  ex  ancilla  quidem  ma- 
ii^,abiogenuo  tamen  patre  fuerat  procreatus.Tantae 
&Qtein  conversationisetlibertatis  quae  pA  Ghristum 
P^KiQet  fuit,  ut  etiam  illi  qui  nobilitate  generisin- 
BQperabiles  videbantur,  erubescerent  ac  stupercnt 
^ores  ejuB  atque  virtutes. 


Hicoo  tempore,  quo  Julianusinfelixtenebatimpe- 
rium,  saecularibus  renuntiavit  rebus,  magnaqueei- 
dem,iDterrogatus  ab  eo,  cum  auctoritate  respondit. 
Quem  tuoc  ille  (calvitie  eidem  prius  facta)  juBsit 
puerisverberari.QuisuppIiciumplagarumpatientis- 
Bime  fereus,  maximas  ei  gratias  egit,  sicut  postea 
Dobis  et  ipse  referebat.  Iluic  tamen  ioter  priocipia 
cum  foFDicatioDeacventrisvoractategravissimafuit 
pugna  ;  quos  ille  aDimi  et  corporis  morbos  ita  supe- 
ravit,velut  si  quisimmeusum  incendium  validissi- 
misaquisexstinguat.Inquadamenimseceliblaclau- 
sum,  ferro  semper  oneravit,  non  panem  factum  ex 
tritico  edere  voluit,  nullum  coctum  ignibus  cibum 
eumpait.Ac  tum  demum  in  decem  et  octo  annis,me- 
moratis  passiooibus  domitis,  dignum  tali  victoria 
hymnum  Deo  cecinit,  dicens  :  Exaltabo  te,  Domine, 
quooiam  suscepisti  rao,oecdelectasti  inimicosmeos 
supcr  me  {PsaL  xxix). Cui  froquens  semper  et  varius 
cum  spiritibus  impuris  perquadragiota  aoDOd,  pa- 
ticDtissime  iotra  UDiusmonasteriicIaustradegeDti, 
coDflictus  fuit. 

97S  Uoc  quoque  Dobis  solebat  idem  referre, 
quod  perquadragiota  ac  duos  qddos  ex  Dullopomo- 
rum  gCDere  gustasset.Cum  autem  metus  illum  mor- 
tis  aliquaudo  vexaret.  per  sex  aoDOs  clausisse  se 
^ntramemoriam  mortuorum,  ut  da^monem^quemex 
formidioe  sepulturee  tprribilem  8entiebat,in  sepul- 
cris  habitando  superaret.Libenter  hunc  sanctus  Ba- 
Biliusepiscopus  babuit  in  memoria,districto8in  eo 
mores  semper  ao  simplices,  intentionemque  ad 
Deum  dirigens  :  qui  usque  ad  prssentes  dles  non 
de8initIibrospropriamanu8cribere,etiamcumocto- 
ginta  annos  agat. 

Dicebat  hoc  etiam  ipse  beatissimus,  quod  ex  quo 
accepisset  lavacrum  regenerationis,  atque  mysterii 
gratiam  spiritualis,  usquein  praesentem  diem,Bine 
causa  se  alteriuspane  usum  fuisse  nesciret;  sed  quod 
exlaboribus  propriis,  sicuti  persuadere  ante  Deum 
nobis  solebat,  ducentos  quinquaginta  solidos  ele- 
phantioso  laborantibus  morbo  dedisset,  memora- 
tamquepecuniamnonexcujusquam  alterius  vel  levi 
damno,sedexmanuumsuarumoperibuspraestiti8se. 

Qui  pcdester  iter  omneconflcien8,Romam  usque 
pervenit^atque  in  ecclesia  sancti  Petri  Paulique  ora- 
tionibus  factis,  rursus  ad  Alexandriam  pedesterre- 
meavit;  abi  iterum  precem  fuditinbasilicamartyris 
Evangelistee  Marci.  Jerosolymae  etiam  secundo  fuit, 
pro  honore  saoctorum  Iocorum,proprii8quesemper 
sumptibus  ac  pedibus  martyres  sauctos  io  omnibus 
sufflcienter  honoravit.  Qui  et  hoc  ad  nostram  aedifi- 
cationem  saepe  dicebat,  non  se  meminisse  quod  un- 
quani  sensibus  suis  a  Deo  fuerit  separatus. 

Haec  sunt  beatissimi  Philoromi  certamina,quibus 
invictus  apparuit,et  haec  sanctorum  Patrum  immar- 
cesoibilis  ei  gloriae  corona  donata. 

CAPUT  XXXIII. 
Vita  Melanix  senioris. 
Sancta  illa  et  multum  beata  Melania  {Pallad.yCap» 
117),  de  HispaDO  vel  urbico  genere  deBoenden0,fllia 


319 


APPBNDIX  AD  ViTAS  PATRUM. 


320 


quidem  Marcellini  cujusdam  exconsulis  fuit,  uxor  f^     Erat  etiam  cum  ea  Rufflnus quidam  nomine^civis 


autem  oujuedam   bonorabilis  viri,  cujus   nomen 
meminisse  non  possum.  Quas  vigesimo  ac  secundo 
ffitatis  suffi  anno  ad  viduitatem  redacta,  divinitatis 
amore,  ffiterno  sponso  meruit  copulari,usque  in  fi- 
nem  vits  sutne  diligens  eum.Qus  nulli  secreta  ani' 
mi  sui  prodens  (probibebatur  enim  inter  principia 
Valentisimperii),  procuratore  ante  Glio  suo  consti- 
tuto,  ea  quae  habnre  in  mobilibus  videbatur  cum 
certis  pueris  ac  puellis  in  navem  misit,  itaque  festi- 
nans  Aiexandriam  navigavit.  Ex  qua  (posteaquam 
illic  omnia  vendidit,  et  in  pecunias  totum  atque  in 
aurum  redegit)  Nitris  attigit  montem;  atque  ibidem 
venerabiles  patres  vidit  Pambo  beatissimum,ArsI- 
sium  famulum  Ghristi,  Serapionemque  majorem- 
Scythensem  Paphnutium,et  Isidorum  confessorem 
atque  episcopum  illius  civitati  s  qus  vocaturHermo' 
polis,  et  sanctum  Dioscorum.  Apud  quos  indesertis 
locis  sex  tantum  mensibus  commorata,omnes  qui 
illic  erant  sanctos  viros  peragravit  ac  vidit. 

Post  bffic  autem  cum  Alexandrise  prsefectus  Au- 
gustaiis  Isidorum,et  Pithimum,  Adelphium,  Paph- 
Dutium,Pambo,inter  quos  etiam  etqucL^dam senem 
AmmoDium,unam  habentem  auriculam,  et  duode- 
cim  episcopoB  presbyterosque,  et  alios  quosdam» 
nsque  ad  centum  duodecim  numero,  circa  Palaesti' 
nam  et  Diocssaream  damnasset  exsilio  ;  istos  haec 
beatissima  omnes  secuta  est,  et  ex  propriis  faculta- 
tibus  eis  ministerium  suum  prsbuit.Cumqueab  illis 
quiinmemoratorumcustodiaerantprohibereturhaec 
facere  (sicut  mihi  el  ipsi  saspe  referebant,  nam  et 


Italusex  Aquileiensi  oppido,vir  nobilinm,et  in  pro- 
posito  singulari  satis  fortium  morum  ;  qui  et  ad 
presbyleratum  postea  meruit  pervenire.  Quo  nullus 
mansuetior,  fortior,  et  placidior,  tanquam  omnia 
sciens,  in  sexu  virili  potuit  inveniri.  Isti  igitur  in  vi- 
ginti  et  septem  annisomnesapud  Jerosolymamsan- 
ctos  atquo  peregrinos  episcopos,  monacho8,virgines- 
que(hocenimvoverant  Deo  suscipere  propriis  sum- 
ptibus  ac  fovere  consueveranl,  omnesque  ad  se  ve- 
nientes  meliores  tantarumactalium  rerum  conlem- 
platione  fecerunt.IUosetiam  quadringintos  numero 
monachos  qui  propter  Paulinum  seabEcolesia  se- 
parabant,sanctffi  rursus  EccIesiaB  reddiderunt,  om- 
nesque  etiam  praiter  hos  perversee  sects  bomines, 
P  etcontraSpiritum  sanctum  sacrilego  ore  certantes, 
ad  Ecclesiam  nostram,  vera  suadendo,  ac  jngiter 
cunctos  docendo  revocaverunt,  honorantes  quidem 
ac  saepe  pascentes  ejusdem  loci  clericos.  Et  bsc 
pariter  facientes,  vitam  suam  pio  studio  flnierantj 
nuili  quidem  ex  se  vel  levem  dantes  scandali  sus- 
picionem,  tolum  vero  orbem  terrarum  spirituali 
sdiflcatione  plenissimum  relinquentes. 

CAPUT  XXXIV. 
Vita  Chronii  pre*byteri. 
Chronius  quidam  nomine(Pa//a(i.,C(ip.  89),oriun- 
dusex  vico  cui  PbcBnicis  vocabulum  est,  qnique  de- 
sertisest  proximus  locis,quindecimmilliapassunmy 
dextro  pede(30)  numerans,  a  proprio  vico  usquc  ad 
certumdesertorum  emensusestflnem.  Ubifactaora- 
^ione,  puteum  elTodit  sibi,  in  quo  optimae  aque  re- 


egosanctumPithimum,etlsidorum,etPaphnutium  ^  pcrit  venam,  septem  tantummodo(qua8orgyiasvo- 


vidi),  benedicta  tunc  illa  sumpta  vestepuerili,circa 
vespertinas  horas  omnia  eis  vits  necessaria  defere- 
bat. 

QuocognitOjPalaestins  provincis  coDsuIaris,  cre- 
dens  quod  sinus  suos  posset  fumo  quodam  atque 
terrore  ex  pecunia  ejus  implere,  jussit  eam  (ignota 
enim  ipsis  erat)  corripi  atque  in  carcerem  tradi.  Ex 
quo  loco  tunc  ei  per  internontios  quosdam  sancta 
illa  mandavit :  Ego,  inquit,  illius  filia,  et  illiuscon- 
jux  iui,  ancilla  vero  nunc  Christi  suro  ;  ne  ergo  me 
obvilitatem  praesentis  habitus  contemnendam  puta- 
veris,  quia  facile  extollere,  si  velim,  ipsa  me  pos- 
sum  :  nec  terrere  igitur  me  in  aliquo  vales,  neque 


<^ant)  ad  putei  ima  descendens ;  circa  quem  et  cellu- 
lamsibiparvulam  fecit.  974  Ex  quo  die  in  eadem 
mansioneseconstiluit,  summis  Deumpreoibusora- 
vit,  ne  ad  ea  qu89  ab  bominibushabitantur  iocaul- 
terius  accederet.  Post  paucos  autem  aunos  meruil 
presbyter  fieri :  habuitque  secum  collectos  ex  diver- 
sis  fratribus  usque  ad  ducentos  numero  viros. 

Magnam  vero  hanc  ipsius  dicunt  f uisse  virtutem, 
quod  persexagintaannosaltari  serviensDei,  ac  fun- 
gens  offlcio  sacerdotii,  nunquam  de  solitudinibus 
egressusest,  nec  nisi  proprio  opere  ac  sudure  quae- 
situm  attigit  panem. 

CAPUT   XXXV. 


quidquam  mihi  de  meis  rebus  auferre.  Atque  ideo      y.^^  j^^^^  ^^^^^^.    ^  paj,knutii  Cephala,  et  de 

ne  haec  fortassis  ignorans  periculum  aliquod  aut  D  guibuidam  sabito  mortuis,  et  lapsis  atiis. 

crimen  incnrras,  idcirco  ista  tibi  mandavi.  Quasi 

qua  dieeret  :  interdum  enim  necesse  est  adversus 

imprudentes  haec  agi,  et  veluti  accipitre  vel  cane 

contra  eos  arrogantia  uti,  qunacongruo  tempore  su- 

perboscomprehensuraimmittatur.Taiibus  ergover- 

bis  mox  ipse  territus  judex,excu8avit  eidem  factum 

suum,  et  ila  eam  ut  meruerat  honoravit.  Et  jussit  ut 

ad  illos  viros,  quoties  veliet,  accederet. 

Hffic  autem  revocatis  ab  exsilio  memoratis  viris, 
monasterium  apud  Jerosolymam  sibi  fecit,  in  quo 
viginti  et  septem  annorum  tempue  impievit^quin- 
quaginta  Beoum  sorores  virgines  habens. 


Jacob  etiam  nomine  aliquis  (Palladius,^  cap.  90) 
qui  Glodus  nomen  acceperat,  ex  vicinis  eidem  con- 
junctus  est  locis,  unaque  ambobus  vita  perfecta  in 
monasterio  erat.  Utrosque  autem  benedictus  Anto- 
nius  norat. 

Quodam  igitur  die,  cum  sanctus  quoque  Paphna- 
tius,  quem  Cephalam  cognominabant  {Pallad.^  cap, 
91),  una  cum  ipsis  degeret,  vir  magnam  Dei  dono 
scientiam  Scripturarum  babens,  qui  tam  vetusTe* 
stamentumomnequam  Novum  interpretari  solebaty 
cum  tamen  ipse  nihil  deSoripturissanctisaliquando 
legisset.  Adeo  autem  erat  mitis  et  placiduSi  ut  pro- 


S2i 


HBRACUDIS  PARADISU8. 


S22 


pheticam  qaoque  posset xDansuetudine  vit»  superare  A 
yirtutem.De  quo  tale  refertur  prsconium,quod  per 
octoglDta  annos  nunquam  habuerit  duassimultu* 

nicas. 

Hos  igitur  oum  ego  etsancti  diaconesEvagriuset 
Albinus  vidissemuSfSimul  quaerebamus  exipsis^sci- 
recupientesquenam  essetcausaquic  nonnuilosfra- 
trum  errare  faceret,  interdum  et  peccatum  aliquod 
incurrere,  aut  peoitus  a  recti  itineris  proposito  de- 

viare. 

Acciderat  enim  illis  ipsis  diebus,  ut  Chaeremon 
nomine  monachus  {Pallad.,  cap,  92),  residens  in 
cathedra  suarepente  moreretur,  defunctumque  in 
eaipsum  atque  in  manibus  opus  quod  faciebat  te- 
nentem,  subito  alii  fratres  viderent. 

Evenerat  etiam  ut  unns  ex  fratribus^dum  puteum 
conature£fodere,terrenaBmolisaggereobrutus  inter-  " 
iret  {Pallad.,  cap.  93). 

Utquealter  quoquede  Scytbensibus  locis  veniens, 
in  ipso  itinere,cum  sitim  non  posset  ferre,  deQce- 
ret.  {PalL,  c.  94.) 

Inter  quos  eo  ipso  tempore  et  Stepbanus  quidam 
relicto  monasterio  fratrum,  libidinis  causa  ad  ss- 
cularem  descenderat  vitam  {Pallad.,  cap.^f>).  Etde 
Eucarpio  et  de  Uerone  Alexandrino,  et  Palffistino 
Valente,  ctde  Ptolemaeo  iEgyptio,qui  in  Scythensi- 
busdegebat  locis,quaecunqueip8is  adversa  provene- 
rant,referebantur.  Propter  quseomniasanctos  illos 
precabamur  viros,  ut  nobis  causas  earum  expone- 
rent  rerum,quae  homines  tam  probabilis  vitae  in  de- 
sertisdegentes  locis,aut  mente  mutari,aut  ad  lurpia 
ac  libidinosa  transferri,aut  quibuscumque  aliis  mo-  G 
dis  decipi  vel  perire  compellerent. 

CAPUT  XXXVI. 
De  responsionibus  ad  interrogata  prxcedentia. 
Illi  veronobis  hujusmodidederercsponsum  (Pal- 
lad  ,eap  ^),  pariterque  cum  illis  etiam  ipsePaph- 
nutias,in  quo  maxima  omnium  rerum  scientia  erat, 
quod  omniaquecunqueii  hoc  seculo  fiunt,duplici- 
ter  dividuntur,  in  voluntatem  et  in  permissionem 
Dei.Quapcunqueigiturexanimivirtuteprocedunt,et 
ad  Dei  gloriam  Ount,  ex  Dei  voluntate  proveniunt: 
quflB  autem  periculosa  sentimus  atque  damnosa,in 
qnibus  aut  perversitatcm  aliquam  deprehendimus, 
aut  ruinam,haec  rursus  permissione  Dci  (iunt.  Per- 
missio  autem  ipsa  ex  ratione  descendit,  id  est,  cx 
peccato  aliquo,veI  infidelitate  surrepeoto  paulatim.  D 
Non  potest  enim  fieri  ut  is  cujus  sapientia  probatur 
etvita,  in  peccatum  alicujus  turpitudinis  ruat,  aut 
dsmonum  dolis  in  laqueos  prascipitetur  erroris. 

Qaiconque  igitur  corrupto  mentis  proposito,qui- 
CQDqae  temeraria  voluntate  a  tramitevirtutisexor-  . 
^itaatjlli  facile  peccare  consueverunt.  Deseruntur 
eQim  divinitatis  aaxilio,  ne  possint  intelligere  pro- 
^QtQra  ;ut  cum  se  a  Deo  intellexerint  dereiictos.ca- 
BOQique  perversae  mutationis  agnoverint,  incipiant 
^clpropositumsuum  vel  factumemendare.Interdum 
^Qtemactusipse  noster  in  crimen  e8t,quandononex 
^lo  proposito,  nec  ex  eo  quo  convenitmore  a  no- 


bis  aliquid  perpetratur.  Qnod  novimus  frequenter 
accidere.Ulsiisquiturpiter  vivit,  flagitioso  animi 
proposito  circa  juvenem  puellam  misericorsessevi- 
deatur,  propterfinemquidem  ipsius  rei  turpem,Bed 
per  actum  rationabilem,quo  quasipuellaeetdesola- 
tas  defensionem  se  praebere  demonstret.  Evenit  rur- 
sus  ut  ex  proposito  quispiam  recto  misericordiam 
quidem  aegroto  impendat  aut  seni,  et  ex  divite  se 
pauperem  faciat,  parca  tamen  manu,et  cum  moero- 
requodam  mentis  invitse,utrectumquidemvideatur 
esse  propositum,  actus  autem  ipse  indignus  suo 
proposito  judicetur.Oportetenim  misericordem  cum 
laetitia  et  cum  largitale  misereri. 

Praeterea  memorati  viri  praerogativas  quasdamin 
sensibus  pIurimumessedicebant.Quorumdamenim 
faciles  ad  virtutem  et  acutas  aniroas,  praedicabant 
habere  optimos  mores  in  proposito  institutisque 
monachorum.Sed  quando  aliquid  non  fit  propter 
idipsum  quod  novimus  bonum,  neque  factum, 
neque  ingenium  mentis  humanae,  neque  illae  ipsae 
praerogativaequaBinflxae  suntmentibusplurimorum, 
imputantur  datori  bonorum  omnium  Deo,sed  magis 
totum  ascribilur  voluntatis  propriaepotestati.Tunc 
cum  necessario  relicti  a  Deo  fuerint,inciduntin  tur- 
pitudinem  aliquam,  in  qua  erubescenda  multa  vel 
patiuntur,  vel  faciunt  per  eum  ipsum  qui  in  bis 
turpis  vitae  actu  lapsus  cecidit.  Cumque  paulatim 
sobrietate  mentisadmoniti,ab  eo  animi  tumore  dis- 
cedunt,  quam  putabant  magnam  aliquam,e8Bevir- 
tutem,  donatore  cognito  damnare  coguntur. 

Quoniam  veroille  qui  arrogantia  eloquenlisB  suae, 
et  ex  ingenio  vel  acumine  mentis  inflatus  est,  non 
ascribit  ante  omnia  originem  atque  fomenta  ipsorom 
bonorumDeo,quaeexipsiustantumfontedescendunt, 
sed  sui  hocesse  existimat  studiisusequenaturas,re- 
movet  tunc  ab  ipso  providentiae  suae  angelum  Deus. 
A  quo  cum  fuerit  destitutus  ille  qui  ex  alienis  sibi 
donis  placens  coeperat  superbire,a  daemone  inimico 
8Uoexpugnaturacvincitur,etinaliquodturpitudinis 
crimen  incurrit.  Ex  quo  irrationabilium  anima- 
]ium  vel  canum  roore,  usque  ad  diabolicam  11- 
lam  persuasionem,quae  superbia  est,insaniendo  de- 
Bcendit.IUoenim  semel  castaacprobabilisvitseteste 
sublato,quodcunque  975  hitalesvel  qualecunque 
jam  dixerint,nec  credi  ab  aliquo,nec  suscipi  potest. 
Namquicuoquesaoctidisserenteseosaudireconsue- 
verant,  incipiunt  ipsos  fugere,exsecrantesflagitiosi 
animi  morisquedoctrinam,velutfontem  qui  sangui- 
sugisplenus  est,licetquisquam  sitiens,tamenvitare 
cogatur,ut  sermodivinarum  Scripturarumprobetur 
hoc  dicens  :  Peccatori  autem  dixit  Deus  :  Quare  tu 
enarras  justitias  meas,  et  assumis  testamentum 
meum  per  os  toum  {Psat.  xux)  ? 

Et  vere  similes  esse  peccantium  mentes  pollutis 
fontibusputes.Namvoracilatiatqueebrietatistuden- 
tes,  coenosis  lociscomparantur;pecuniaB  cupidi  vel 
rapaces,  iis  quos  impleverunt  ranae  ;  illi  vero  qui 
Buntinvidi  velsuperbi,habentes  insealiquamtamen 
Bcientiae  peritiaeque  notitiam,pares  iis  fontibuB  Judi- 


323 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


324 


cantar,quiserpente9interIaticessuosnutriunt.Qui- 
bus  semperquidem  sermo  facundus  ut  utilis  humor 
oxuberat,  sedaDullotamenpossuntlibenterhauriri, 
proptersuorumamaritudiDemmorum.Undesanctus 
David  hsc  tria  sibi  dari  a  Deo  dona  postulabat,bo- 
nitatem,  et  disciplinam,  et  sciontiam  iPsal.  czviii). 
Sinebonitateenimetdisciplina  scientianimis  inuti- 
lis  est.Et  si  quidcm  iate  qui  talis  est  se  emendare 
festinet,relicta  eacausQ,obquam  deseruit  eumDeus 
(superbiam  loquor)  volueritque  mensuram  sui  co- 
gnoscere,ut  jam  de  reliquo,nequ&contra  aliosseut 
melior  aut  major  extollat,  sed  Deo  semper  gratias 
agat,rursusad  eumprofecto  remeabitscicntiabono- 
rum  actuum  testimonio  gloriosa.Nam  facundia  spi- 
ritualisnisicumhonestis  moribusvitaccastisquecon 
cordet,  illiserit  siniilis  spicis,  quae  ventorum  cor- 
ruptione  vitiata;  speciem  tantummodo  spicarum 
gerunt,  non  tamen  habent  ea  qu®  possunt  homi- 
nem  juvare  vel  pascere. 

OmnisigiturIapsu3hominis,quiveIlingusvelsen- 
sus  vitio  procreatur,quique  cx  uniuscujusqueacti- 
bu3,vel  exomni  corporis  nostri  parte  descendit  usque 
ad  superbifls  magnitudinem,  ex  eo  semper  accidere 
8olet,quia  Dei  favore  nudamur.Qui  tamenhocideo 
facit,  ut  parcat  magisiis  hominibusquos  relinquit. 
Nam  si  cum  Jamnabili  illa(quaminsehabent)mO' 
rum  perversitale,ingeniisquoqueeorum  eloquentisB 
fomenta  suppeditassent,  quasi  te.stimonio  quodam 
suoanimareteos  Dominus;sinedubitatione  perfecti 
dflsmonesfierent,  cum  intelligerentse  vitaa  sordibus 
inquinatos  ad  sublimia  conscendere. 

Haec  quoque  nobismemoratidicebantsanctissimi 
alqueoptimi  viri:Quando  aliquem  videritis  pessimos 
quidem  vitae,  eloquentiae  tamen  magnas,  d<Bmonis 
illius  meminissedebetis,quem  cum  Christoloquen- 
tem  legimusinScripturissanctis(/tfa///i.iv).  Recor- 
dari  etiam  vos  oportet  et  illius  loci  in  quonovimus 
Bcriptum  :  Serpens  autem  sapientissimus  ferarum 
omnium  in  terris  erat  (G^n.ii),cui  illa  sapientia  ma- 
gis  obfuit,quia  nullum  inse  habuitalterius  virtutis 
auxilium.Oportet  enim  bouum  ac  prudcntem  virum 
saperequidem  illa  quae  eiDeus  dederit,loquiautem 
illa  quae  sapit,et  illa  facere  quaeloquitur.  Nam  si  non 
occurrateloquentiaj  veritas  cum  virtutibus  vitae,mo- 
ribusque  honestis,panisprofectosine8aiibus  fatuus 
esse  videbitur,  qui  manducari  juxta  Job  dicto  non 
poterit(yo6.  vi),  aut  mortis  causa  iis  qui  eum  come- 
derint  erit.Si  enim  panis  sine  salibus  edi  potest, 
pot«rit  esse  et  aliquis  bonus  gustus  in  sermonibus 
vanis,  et  qui  non  bonorum  actuum  testimoniorobo- 
rentur. 

Diversis  autem  modis  famulos  interdum  suos  de- 
serit  Deus.Aliquandoenim  huncpropter  alicujusoc- 
cultam  virtutem,ut  caeteris  revelari  possit  ac  prodi, 
veluti  in  sanctoillo  athleta  Job,cui  Deus  secretasua 
manifestans,  ista  dicebat  {Joh,  xl)  :  Noli  mecum  re- 
cusare  judicium,  neque  ob  aliam  causam  putaveris 
me  tibi  haBcdedi8serespon8a,nisiutju8tusomnibu8 
demonstrerlB.MihiquideiDyCui  nihil  potest  esse  ce- 


A  latum,  notus  admodum  eras;  sed  qui  alii  te  homi- 
nes  nesciebant.qui  me  propter  divitias  ^quas  acce- 
peras)  a  te  existimabant  coli ;  idcirco  hajuBmodi 
tentationem  ad  te  venire  permisi  idcircoomnesopes 
tuas  abstuli,uto8tenderemcuncti8sapientiamtuam 
quse  etiam  in  illo  statu  posset  gratias  actitare. 

Alio  iterum  modo  relinquere  homines  videtur 
Deus,  quando  eos  a  superbiae  malo  avertere  cupity 
quod  in  sancto  novimus  Paulo ;  nam  et  Paulus 
tunc  a  Dco  putabatur  relictus,  cum  tot  ac  taotis 
opprimebatur  undique  colaphis,  tamque  diversis 
quas  Scriptura  sancta  numerat  tribulationibus  fa- 
tigabatur(Datus  est  mihi,  inquit,velut  angelusSa- 
tanae,  qui  me  colaphizet,  ut  non  extollar  [//  Cor. 
xi]).  no  forte  si  cum  iis  quae   per  divinam  gratiam 

n  miranda  faciebat,  allquam  habuisset  qnietem  aut 
abundantiam  rerum,cumiIlo  tanto  honore,quantu8 
illi  ab  hominibus  dcferebatur,  diabolus  eum  pal- 
patum  pluribus  bonis  atque  resolutum,  superbia 
quadam  novi  tumoris  extolleret. 

Eelictus  est  a  Dco  quondam  paralyticus  et  ille 
propter  propria  delicta,  cui  dixit  Je8us:Ecce  factus 
08  sanus,  noli  amplius  peccare,  ne  quid  tibi  dete- 
rius  contingat  (Joan.  v). 

JudasquoquereIictu8est,qui  verbo  Dei  praeposuit 
argentum,  ob  quod  laqueo  se  suspendit  et  periit 
(^c*^i).Relictus  est  Esau,et  peccati  crimen  incur- 
ril ;  intestinorum  enirn  maluit  sordes  quam  bene- 
dicliones  paternas  {Gen,  xxvii).  Quae  omnia  cogitans 
Spiritu  sanctoplenusbeatis8imu8Paulu8,dicebatde 
talibus  qui  deseruntur  a  Deo:  Et  sicut  non  probave- 

C  runt  Deumin  notitia  habere,  tradidit  illos  Deusin 
reprobumscn8um,utfaciant  ea  quaenoncoiiveniant 
(/{om.i).DeaIii8  autera  quibusdam  qu;  putant  divi- 
nam  habere  notitiam,  sed  qui  corruptae  et  superbs 
essent  montis,sicdixit:  Quoniam  cum  cognovissent 
Dcum,  non  sicut  Deum  gloriflcaverunt,aut  gratiaa 
egerunt,  sed  evanuerunt  in  cogitationibus  suis,  et 
obscuratum  est  insipiens  coreorum.Dicentes  enim 
80  esse  sapientes,  stulti  facti  sunt,  elationis  atque 
tumoris  daeraonio  copulati.Unde  sequilur  :  Propter 
quod  tradidit  illos  Deusin  passiones  ignomiDiae,ut 
contumeliisafficiantcorporasuain  semctipsis.Idci^ 
co  huc  intclligcre  nos  oportet,  non  posse  fieri  ut 
quis  peccati  grandis  alicujus  crimen  incurrat^nisi 
ante  eum  divina  providentia  pro  malis  moribos 

D  derelinquat. 

CAPUT  XXXVII. 

Vita  abbatis  Elpidii  el  collegarum  ejus  Ennesii,  £ta- 
tathii.  et  Sisinnii  Elpidii  discipuli. 

Elpidiusquidam  fuit  deCappadociagenusducens 
(Pallad.,  c.  106), qui  postea  et  ad  presbyteratas  ho- 
norem  meruit  pervcnire.Erat  autem  de  monasterio 
Timothei  Cappadocis  cujusdam  chorcpiscopi  (31), 
viri  admodum  magni.  Qui  Elpidius  in  una  de  me- 
moratis  speluncis  habitaculum  sibi  fecit. 

Tantum  autem  abstinentiae  studium  in  se  ipso 
976  monslravit,  utvinceret  cunctos.  Per  vigintl 
enimotquinque  quos  vixit  anno8,soIo  Dominici  ao 
Sabbatidiesumebat  ciijum,etpernocte8tota8  stando 


825 


HBRACUDI8  PARADISU8. 


326 


et  orando  psallebat.Quem  sicuti  apes  regem  suum,  A.  sa^is  nihil  eum  penitus  po8Bidere,ad  eorum  oppro- 


itaiDnumeramuititudofralrum  secuta,  fecitquam- 
damvideri  in  speluncis  ipsis  ac  solitudinibuscivi- 
tatem.EratautemmaximaevoluptatiSjStupendamvi- 
ts  varietatem  et  conversationis  eorum  cogooscere. 
HuDC  ipsum  Eipidium  verae  spci  gloria  gratulantem, 
etpropterChristumtribulationumpericulaBustinen- 
tem,cum  quadam  psalleret  nocte  vobiscum,  scorpio 
▼ulneravit,  quo  ille  calcato,  nec  stando  quidem  in 
quo  fuerat  mutavit  spatium.  Ita  eum,quem  ipsius 
Bcorpionis  iclus  intulerat,  contempsitdolorem. 

Qnodamautemdiecumunusexfratribusexiguam 
partem  sarmenti  ex  arida  vite  teneret,  accipiens 
illam  a  fratre,dum  iosummitatemontissederet^ve- 
lot  plantans  eam  infodit  8olo,etcerte  cum  tempus 
plantationis  omnino  non  esset,  quod  ita  in  immen-  ^ 
sum  crevit  modum,ettammagnaexindevitisefrecta 
est,at  se  ad  superiora  diCfundens,  totlus  ecclesiffi 
tccta  cooperiret. 

Erat  etiam  cum  boc  athleta  Ghristi  Ennesius  vir 
magnus  et  honostus^ac  fraterejusEu8tathius,qui- 
bus  una  vita  cotioentise,alque  eadem  consummatio 
fuit  in  Christo  (Pallad.y  cap.  -107,  108). 

Usque  adeo  autem  memoratus  Elpidius  nullis  ani- 
mi  vel  corporis  passionibus  subjacebat,  propriis 
membris  vario  abstinentiffi  labore  consumptiB,utso- 
iis  iastar  ossium  ejus  junctura  luceret. 

Aquibusdamautem  studiosis  ejus  discipuliSftalis 
fertur  relalio,quodpervigintietquinqueannosnun- 
(|uamseadOccideDtemcunverterit(et8anespeluncffi 
ostio  mons  in  altumeditusimminebat),etquodp08t 
sextamquoquehoram  a  medio  mundi  vertice  in  par-  C 
tesocciduasdeclinantemnunquamvideritsolem.ne- 
que  ab  Occidente  surgentesconspexerit  stellas.Qui 
ex  quo  roemoratam  speluncam  ingressus  est,nun- 
qoam  de  ejus  monte  descendit,donec  corpusejussc- 

pultum  eet. 
HujusElpidiiSisiHniusnominediscipulusquidam 

fuit  in  Cappadocia  natus,ex  servili  quidem  origine 
genus  ducens,8ed  habens  in  Deo  fid  ucis  libertatem 
(Pa//ad.,cap.lOl').Debemus  enim  hmiilimum  etiam 
genus  quorumdam  conscribere^ut  major  gloria  in- 
genuitatis  appareret  quae  donatur  a  Ghristo,  per 
quamad  veramatquecGelestemiiobilitalem  liberta- 
temqoe  revocatur.  Is  itaque  cum  apud  magislrum 
Buam  per  sex  vel  septem  annos  fuisset,  ad  postre- 


brium  atque  suppliciumqui,  cum8intdivites,nihil 
unquam  egentibus  largiuntur. 

CAPUT  XXXVIII. 
Vita  Gaddani  servi  Dei, 

Novi  egoPalffistinffiquemdam  Gaddanumnomine 
senem  {Pallad',c,  110),  qui  sine  tecto  semper  circa 
loca  Jordanis  iluminis  vixil.Contra  quem  aiiqui  Ju- 
dffiorum  invidis  furore  prapcipites,dum  ille  in  regio- 
nibus  Mortui  maris  degit,  armati  gladio  aliquando 
venerunt,etcumunusexip8iseumdem(erirevolui8- 
8et,tale  miraculum  Deu8fecit,utdcxteraeju8  quam 
erexerat  percussurus  are8ceret,g]adiusque  ex  illius 
digitis,  a  quo  tenebatur,  excideret. 

CAPUT  XXXIX. 
Viia  Elix  monachi, 

Elias  quidam  nomine  monachus  {Pallad.yC,  114), 
in  illisipsislocisintra  speluncam  solitus  vivere,vir 
castigatorum  ad  perfectam  regulam  morum,ho8pita- 
lis  et  charitate  plenissimus,  cum  quadam  die  quo- 
rumdam  ad  eum  fratrum  multitudo  venisset  (nam 
poblicus  illic  transitus  erat),8ubito  ei  defuitpanis. 
Qui  propria  nobis  fideliter  relatione  narravit  quod 
cumadmodumtristisessecaepissetyingressusquees- 
set  speluncam  suam^tres  illic  panes  magnos  atque 
recentes  subito  reperisset.Ex  quibus  viginti  simul 
fratres  usque  ad  satietatem  refecti  sunt.Unum  au- 
tem  ex  ipsis  panem  superesse,  eumque  postea  per 
viginti  et  quinquo  dies  victui  suo  sufTecisse  memo- 
rabat. 

CAPUT  XL. 

Vita  Sabss  servi  Dei, 

8abas  quidam  nomine  S  Jerichuotinus  genere, 

ssecularis  vir  et  uxorem  babens,  in  tantum  omnes 

nnonachos  diligebat,  ut  per  deserta  omnium  celias 

noctibus  circuirct,  ante  singulas  quasque  poneret 

mansiones  modios  singulos  dactylorum,tantum  et 

olerum  quantum  putaret  posse  sufflcere,  eo  quod 

usum  panis  ncEciunt  ii  monachi  qui  in  Jordanis  re- 

gionibus  vivunt.In  quem  leo  quadam  dieirapetum 

fecit,quemque  intraunumlapidem  consecutuscor- 

ripuit  atque  dejocit,  et  asinum  tantummodo  ejus 

avertit  ac  rapuit. 

GAPUT  XLI. 

Vita  Abramii  monachi, 

Abramius  quidam  nomine  fuit  (Pallad,,  c,  105), 


,  ,  X        jj       •  iEgyptius  genere,  qui  satis  duram  atque  asperam 

inum  intra  sepulcrumseclauseratquoddam^mquo  n    .^^^  .      °      *•    •    •    u  u  -x  r.  •  i-        * 

_      ..  *^  ^  u  1      u-  .     ^  vitam  in  desertis  locis  habuit.Quicum  aliquo  tem- 

tnennutempusstanssemperorabat :  ubi  nonnocie,  ,  ..  ^        . 


tempusstanssemper 

noD  die  aut  deambulavit,  aut  sedit,aut  jacuit.Qui- 

que  gratiam  quoque  contra  dffimones  raeruit  spiri- 

tQalem.Nunc  autem  regressus  ad  patriam  presbyter 

factus  est,collegitque  in  unum  fratres  pariter  acso- 

rores.  Qui  adeo  sine  uUo  vitio  mentis  et  oorporis 

vixit,ut  nuUamgeneris  esse  distantiam  inter  mares 

^feminas  comprobaret.utScripturae  sanclffi  illud 

ioipleretur:  In  Christo  enim  Jesu  neque  masculus 

Qeqoe  femina  sumus  {Galat.ni).  Est  autem  et  pere- 

gnnisomnibus  hospitaiis,et  certe  cum  sit  cognitum 

'  Palladio,  cap.  H2,  dicitur  Sabbatiui. 


pore  ex  una  quadam  prffisumptione  mente  captus 
fui88et,ad  ecclesiam  vonit,cl  jurgari  cum  presbyte- 
ris  CGBpit,  hffic  dicens:  Presbyter  a  Christo  factus 
sum  ista  nocte^et  suscepit  me  divina  sacra  facien- 
tem.Quem  pcstea  Patres  sancti  a  solitudinibus  se- 
paratum,  traditumque  sfficulari  magis  atque  com- 
muni  conversationi  horainum,reduxeruntadpri8ti- 
nam  animi  sospitatem,  curatumque  atque  omnisu- 
perbia  liberatum,  per  quam  ilium  dffimon  illuserat 
ad  agnitionem  humililatis  propriffi  infirmitatisque  re* 
vocaverunt. 


327 


APPBNDIX  AD  VITA8  PATRUtf. 


m 


CAPUT  XLII. 


De  Melania  seniorey  jwiiore,  Piniano,  Alhina^Silvia^ 

Jovinio. 

(De  sancta  iila  admirabili  Melania  summatim 
quidem  aliqua  auperius  indicavi  {Pallad.,  c,  118), 
nihilominus  tamen  el  aliqua  quae  desunt  in  hisser- 
monibus  comprehendam  *.)Quantum  opumilladis- 
perserit,  amore  maximo  Dei,  veluti  Qarama  ignis 
accensa,meum  tantum  non  est  referre,sed  illorum 
quoque  qui  in  Persidis  regionibusOTT  vivunt.Cu- 
jus  memorabilia  in  bonis  facta'omnescoBliquatuor 
plagae  norunt  atque  senserunt.  Pcr  triginta  enim 
atque  septem  annos  suscipiens  ac  pascens  semper 
raisrro3advenasque,propriisHumptibu8alimentaac 
necessaria  omnia  ministravitecclesiis,monasteriis, 


A  ceat.  Et  hoB  igitur  omnes  saBCularibaa  laqueis  libe- 
ratos,  ad  solitudinum  vitam  fecit  venire.  Filium 
quoqueadmodum  juvenem  consiiio  docuit  ol  vole- 
bat,etad  Siciliam  usque  perduzit;  omnibasque  re- 
bus  suis  distractis,  atque  auro  de  prsdiorum  ao- 
numeratione  collecto,  Jerosolymam  rursus  irans- 
vexit.Ubiomnibussuis  opibus  ezpropria  voluntale 
divisis,intra  quadraginta  dies,optima  ac  mansuetis- 
sima  feminarum  beato  flne  requievit,  relicto  apud 
Jerosolymam  monasterio,suf0cientibu8que  ei  sum- 
ptibus  deputatis. 

Ubi  vero  omnes  isti  abscesserunt  e  Roma,  tem- 
postasquaedamacprocellabarbaricaoppressitipsam 
urbem  repente,et  usque  adeo  omnia  ejusinvasitac 
rapuit,  ut  ne  aes  quidem  quodin  publicostare  con- 


carceribus,  atque  peregrinis.  Gui  parentes  quoque  g  9ueverat,reliquerit;itacunctahostilisimpelu8pr«d» 
ejus,ac  filii  procuratoresipsius,exfacultatibuspro- 

priis  multa  praBbebant.Quae  in  tantumatqueitaju- 

giter  in  suscipiendoomnesacfovendopermansit,ut 

ne  uniuiquidem in  solo  palmi  spatium  voluerit  pos- 

sidere.Utnunquam  sic  unici  desiderio  filiietamore 

caperetur,  quatenus  aliquandoa  dilectione  Christi 

possetavelii.Gujusorationibus  magis  atque  perpe- 

tuis,et  ipse  ille  ju?eniseruditionelaudabili,moribus 

boni8,etsflBCuliiribusquoquehonoribu8crevit,perve' 

nitquead  nobilium  matrimonium  nuptiarum,ex  quo 

et  filios  suscepit  duos. 
Post  multum  vero  temporis  cum  audisset  cuidam 

nupsisse  neptem  suam  Melaniam  viro,  renuntiare 

autem  post  nuptias  sseculo  huic  velle  cognovisset, 

metuens  ne  qui  malae  vitae  homines  ac  malae  sectae 

perversaeque  doctrinae  eidem  jungerentur,ob  hoc  C 

ipsumcumjam  admodum  sencx,  hoc  est  sexaginta 
esset  annorum,de  Caesariensium  civilate  ad  urbeni 
Romam  intra  dierum  viginti  spatium  navigavit,at- 
que  illic  propter  quos  venerat  visis,benedictum  il- 
lumquidemneptissuae  maritum,Pinianumnominc, 
honestumacnobiiemvirum,  paganum  tamen,  ins- 
tantissime  docuit,etGhristianum  protinus  fecil,cui 
persuaderespiritualiter  potuit,utetiamaconcubitu 
propriae  se  conjugis  abHtineret. 

Confirmatos  ergo  simul,  hoc  est  Melaniam  ne- 
ptem  suam,  et  Pinianum  ejus  maritum,Albinam 
quoquecumipsis  nurum  suam  hoc  est  uxurem  filii 
sui  per  omnia  docuit.  Itaque  isti  omnibus  suasit^ut 
rebusquascunquehabebant  in  urbe  distracti8,ad  ca- 


evertitacperdidit,utillaRomaquaBin  milleetducen- 
tis  annis  auctasemperfuerat,acsempcrornata,una 
subito  quaedam  ruina  ac  solitudo  maxima  videretur. 
Tunc  igitur  ei  illi  qui  saluberrimae  doctrins  obtem- 
peraverant,  laetabantur,  quod   intolerandis   malis, 
quorummaterestsemperobsidio,8ubtractifcissent. 
Et  illi  quidem  quiobedirenoluerunt,8tupueruntvir- 
tutem  et  gloriam  Dei,qui  tali  permutatione  rerum 
credere  persuasit  incredulis;  quia  omnibus  aliis  8ub 
captivitatis  jugum  missis^memorataesoiae  evaeerunt 
atqud  servatae  8untdomu8,qu8B  studiosanctde  Mela- 
nia3  tanquam  sacrificiumillud  (quod  holocaostoma 
vocant)a  Deo  fuerant  re8ervalae,caetcris  in  urbe  qni 
eorum  adversabantur  saluti  sera  penitenlia  infnic- 
tuosaque  conclusis. 

Evenit  autemutpo8teasimulad.£gyptumexi£iia 
proficisceremur^sanctamSilviam'  deducentes  virgi- 
nem  Dei,  Ruffini  autem  expraBfecti  sororem. 

Erat  etiam  nobiscum  Jovinius'  tunc  diaooDQs, 
nunc  vero  civitatis  Ascalonensium  episcopu8,vir  ad- 
modum  sanctus,et  amator  et  lector  studiosissimua 
litterarum.Cum  ergoinitinerenosaestus  vehemen- 
tissimusoccupas8et,etPelusiumoppidumfui88emQS 
iDgressi,sanctus  Jovinius  aestunimiofatigatus,c(B- 
perat  manus  ac  pedes  proprios  frigidissimfle  aqua 
refovere  infusione.  Quo  ita  ut  desideraverat  facto 
super  pellitam  se  atque  in  solo  stratam  projecerat 
plumam.Ad  quem  sancta  illa Silvia veluti  filium  ve- 
rum  sapiens  mater  accessit,et  mollitiem  ipsiusde- 


stum  atque  tranquillum  vilfie  portumvenirent.Con-  J)  liciasque  reprehendens,  ista  dicebat:  Quemadmo- 


tra  omnes  autem  alios  Romani  nominis  viros  atque 
matronas,veluti  contra  feras  aliquasquotidiedimi- 
cabat.Prohibebant  enim  illi  eam  ab  omnibus  ca^Le- 
riSyVerentes  neetaliosadtale  propositum  doctrinae 
suie  sermone  converleret.Illaautemipsisistadice- 
bat:Scriptumestantequadringintosnumero  annos: 
Quia  hora  jam  venit  extrema  ilJoan.  u).Quid  ergo 
tam  libenter  moramini  in  vanitate  ii^tius  vitae?  ti- 
mere  debetisne  Antichristi  tempus  adveniat:  neque 
vobis  divitiis  vestris  aoparentum  bonis  frui  jam  li- 

^  Uncinis  inclusa  desunt  Heraolidi  seu  Palladio 
Lipomani. 


dum  aususesthancaetatemagen8,in  quaadbucsaD- 
guis  tuus  vivit,  sic  curare  acfovere  corpus  tuam? 
non  iutelligis  quae  ex  hoc  nasci  SGleant  animslaB- 
siones  ?  Crede  igitur  mihi  confidenter  loquenti, 
quod  sexagesimum  ipsa  aevi  annum  agens,excepta 
summitate  digitorum  meorum,non*ora,QOD  pedes, 
non  partem  aliquam  membrorum  aqua  ]avi,et  boo 
cum  variis  semperaegritudinibus  laborarem,  et  ab 
ipsis  quoque  cogerer  medicisutilavacrOyDUDqQam 
iamen  voluiantiquumcorporie  meimorem  palparot 

>  Palladio,  c.  142,  dicitur  Silvania. 

>  Palladio,  c.  143,  dicitur  Jubinus. 


m 


HBRACUDIB  PABADISXni. 


390 


non  in  leeto  qaievi,  non  in  leotica  reoumbens  iter  A  Hffic  ipsa  ab  omni  animalinm  carne  semper  absti* 

nuit,  piscem  autem  et  olera  cum  oleo  festis  ac  san- 
ctis  diebus  sumere  solens  ;  per  reliquam  asvi  sai 
tempus  posca  et  sicco  pane  contenta  vivebat. 

Gujus  deinceps  imita  est  vestigia  Gelasia  nomine 
castissima  raulier,qu8B  sensibus  piis  ad  jugumvir- 
ginitatis  accessit  (Pa/Zad.,  cap.  146).  Tribuni  autem 
cujusdam^Olia  fuit.  Hujus  etoptim»  feminaa  memo- 
rabilis  viitus  refertur,  quod  nunquam  iracundiam 
ipsius  viderit  solis  occasus,  sive  contra  servum, 
sive  contra  ancillam,  sive  contra  quemque  alium 
fuisset  irata.  Fugiebatenim  hieo  beatissima  memo- 
riam  malitiffiy  sciens  quod  iter  ejus  ad  aBtemam 
mortem  perduceret. 

CAPUT   XLV. 
B  Vita  Salomonis  anachoret», 

In  Antinoo  Thebaidis  provinciaB  civitate  quatuor 
aonis  jugiter  fui^per  quod  omne  tempusmonasteria 
illic  universa  cognovi  (Pallad.,  cap.  96).  Habitant 
autem  mille  et  ducenti  viri  probatissimi  in  memo- 
ratffi  territorio  civitatis,  suarum  se  manuum  su- 
dore  pascentes.  Ez  quibus  multi  (quos  anaohorelaa 
vocant)  ad  rupium  et  solitudinum  se  speluncas 
contulerunt. 

Inter  quos  Salomon  nomine,  monachuscastissi"- 
mus  atque  rnitissimus  fuit,  qui  gratia  divinitatis 
acceperat  patienMam  singularem;  quique  se  quin- 
quagesimum  in  spelunca  sua  annum  habere  dice- 
bat,  manibuB  seroper  suis  victui  suo  sufncientissi- 
me  subministrans.  Scripturas  autem  sanctas  om- 


feci. 

Hscip8aeloquenti88imafuit,magnumqueamorem 
habuit  litterarum,  ut  ita  legendo  noctes  in  dies  ver- 
teretyOmnes  antiquorum  interpretum  libros  notissi- 
mo8  habens.  Inter  quos  tricies  centena  millia  ver- 
Buam  legendo  transierat :  Gregorii,Pieriiquoque,'et 
Stephani,  Basiliique  el  aliorum  studioiissimorum 
virorum  vicies  centena  millia.  Quae  tamen  non  quasi 
perfanctorie  tran8currebat,sed  unumquemque  sep- 
tiea  auctorem  revolvens.  Unde  mendacii  scientia 
nominum  atque  sectarum  penitus  liberata,  cccles- 
tibaa  pennis  per  gratiam  Jitterarum  ad  seternam 
spem  Salvatoris,  gallina  spiritualis  efifecta,  potuit 
evolare,immortaIo8  abeo  vicissitudines  receptura. 

CAPUT  XLIII. 
Vita  Olympiadis  viduss. 
Huju8ve8tigia8ubsecuta01ympiasnomine,oa8tis- 
simis  moribus  femina  ac  Dei  amore  flagrantibus 
(PaHad.y  cap.  144),  proposito  ejus  ezhibuit  parcm 
vitam,inomnibusdivinarumsequensScripturarum 
consilium.  Qus  Seleucii  quidem  ezcomitis  secun- 
dom  carnem  filia  fuit ;  neptisvero  Ablavii  prsfccti, 
noros  autem  paucis  tantum  diebus  Nebridii,  qui 
prcfectaa  Gonstantinopolitans  urbis  fuit,  sed  uzor 
omoiDO  nallius ;  dicunt  enim  ea  virginem  esse  de- 
fnnctam,  Verbi  97§  veritatis  magis  conjugio  glo- 
riantem.  Qos  omnes  facultates  suas  in  pauperes 
fratres  dispersit  alque  divisit.  Cui  non  parvum  fuit 
semper  pro  veritatis  assertione  certamen.   Multas 


etiam  aliae  feminas  docuit,  multos  ut  oportebat  n  nes  didicisse  videbatur. 


presbyteros  atque  episoopos  honoravit.  Ad  confes- 
soram  qooque  palmam,  pro  veritate  quam  coluit, 
meroit  pervenire.  Gujus  nomen  ac  vitam  in  Gons- 
tantinopolitana  urbe  degentes,  ipsis,  ut  dizi,  stu- 
dent  confessoribus  comparare.  Nam  talis  in  hoc 
mando  finis  quoque  ipsius  fuit.  Omnibus  ad  pos- 
Iremam  periculis  se  propter  nomen  Dei  opposait. 

CAPGT  XLIV. 
Vita  Candidx  vidux,  et  Gelasix. 
Qaam  rarsuseecutaestsimilismoribos  vits  beata 
maHer,  nomine  Gandida  (Paltad.,  cap,  145),  Tra- 
jani  magistri  militumfilia,magnaChri8tiani  nomi- 
nis  et  caltrix  egregia  castitatis,  conversationelau- 
dabilis,  ecelesias  sanctas  atque  episcopos  colens. 


CAPUT   XLVI. 
Vita  abbatis  Dorothei  et  Dioclis. 

Dorotheus  quidam  presbyLer  in  spelunca  alia 
degens  immensa;  bouitatis  fuit  (Paltad.f  cap.  07), 
et  irreprehensibilcm  ipse  vitam  peregit.  Qui  eo 
quod  meruerat  sacerdotis  offlciom,  omnibua  ilJio 
sancta  mysteria  fratribus  ministrabat. 

Huic  quondam  junior  illa  Melania  majorisMela- 
nifle  neptis,  de  qua  in  sequentibus  dicam  {Infra, 
c.  49),  quingentos  numero  transmiserat  solidos, 
rogans  ut  fratrihus  illic  degentibus  eo  ipse  divi- 
deret.  Ex  quibus  ipse  tres  tantummodo  tulit,  re- 
liquos  Diocli  cuidam  solitario  monachojussit  dari, 
viro  omnium  rerum  scientia  praedito,  quem  longe 


Qas  flHam  qaidem  propriam,doctrinaBsue  virgini-  «v  ille  sapientiorero  seesse  dicebat,  qui  posset  sine 
tatis  ordine  copulatam  prsmisit  ad  Ghristum,   ut      aiiqua  laBsione  animie  cuncta  dividere,  oum  sciret 


mazimam  donum  laterum  suorum  atque  virtutaro. 
Postmodam  vero  consummato  castitatis  ac  sancti- 
tatis  ofRcio,  bonis  omnibus  rebusque  suis  compe- 
tenti  distribatione  dispersis,  et  ipsa  suam  njiam 
sabsecata  est. 

Hancegolaborantemnoctibusacpropriismanibus 
Bolentem  semperadinfringendasvires  corporissui 
noveram  ;  atqne  hoc  referentem  sspius  audiebam, 
qaia  cam  jejanium  ei  solum  sufflcere  non  posset, 
etiaro  laborio.«as  sibi  vigilias  addidissetyquo;  adver- 
flom  incorporeas  potestatesunacumjejuniodimica- 
rent,quo  supcrbinm  mentistumoremquedeponeret. 

l^ATBOL    LXXIV. 


1 


amplius  ac  rationabilius  quantum  cuique  distri- 
buere  debuisset,  liicens  sibi  illos  tres  solidos  posse 
Burficere. 

Hic  ipse Dioclesgrammaticus  quidem  primum fuit 
(Pallad.,cap.9S),  philosophis  autemse  postea  de- 
dcrat ;  sed  tempore  prucedente,cum  vigesimum  octa- 
vum  annum  ageret  aetatis,  gratia  eidem  divina  per- 
suasit,  ut  saecularibus  doctrinis  renuntiaret,ad  in- 
stitutionem  vero  Christi  scientiamque  coBlestis  phi- 
losophiaB  sc  confcrret,  et  ipse  co  tempore  trigesi- 
mumet  quintum  annum  in  speluncis  habens,  nobis 
istadiccbat:Scusushumanu8Cum  a  cogitationo  re- 

11 


331 


APPBNDIX  AD  VITA8  PATRUIC. 


832 


cesaerit  Dei,  aat  damoni  efQcitur  Blmilis,  autmu- 
tis  animalibus  comparatur. 

Gujus  dicti  rationem  cum  ab  eocuperemusacci- 
pere,  ista  dioebat :  Quia  si  quis  a  Deo  recesserity 
necesse  est  ut  aut  in  desiderium  aliquod,aut  in  ali- 
quam  iracundiam  ruat.Desideriumquidem  illudin- 
sensatorum  animalium,iracundiam  vero  dffimonum 
esse  dicebat.  Me  autem  contradicente,quemadmo- 
dum  posset  (ieri)  ut  cum  Deo  Jugiter  maneat  sen- 
sus  humanus  ;  hoc  tunc  ille  dicebat :  lo  quacun- 
que  cogitatione,  vel  in  quolibet  aotu  anima  homi- 
nis  illius  fueritqoi  secundum  Deum  vivit,  si  pia 
esty  eidemque  placere  festinat,  oum  Deo  eum  esse 
manifestum  est. 

CAPUT   XLVII. 
Vita  abhatis  Capitonis. 

Hic  Juvenis  erat  Gapito  quidam  uomlae  (Pallad, , 
cap.  9),  qui  priore  vit®  suae  tempore  latro  fuerat; 
quique  cum  in  speluncasuaquinquaginta  implesset 
annos,  nec  usque  ad  quartum  lapidem  Antinoensis 
oppidi  unquam  voluit  accedere,  nec  usque  ad  flu- 
vium  Nilum  qui  erat  proximus  ;  dicebatque  quod 
necdum  se  conversationi  atque  .lermoni  hominum 
plurimorum  posset  ingerere^eo  quodadhucfortiter 
repugnaret  communis  inimicus. 

Gum  isto  vidimus  etaliumquemdam  exillissoli- 
tariis  viris  [Pallad.j  rap.  100),  fleque  et  ipsum  intra 
speluncffi  8U(B  secreta  viventera,  qui  vanae  glori» 
stimulissubimagiuesomniorumillususatquedece- 
ptus,  simili  et  ipse  modo  solebat  eos  quos  induce- 
bat  iliudere,  et  pastor  quodammodo  insipiens  vi- 
debatur  esse  ventorum,  atque  persecutor  umbra- 
rum  [Eccli.  xxxiv,  2),  incorruptam  quidem  habens 
corpoream  castitatem  :  sine  dubio  et  propter 
ipsam8enectam,etpropterplurimum  quod  habebat 
in  desertis  locis  tempus,  et  propter  ipsam  forsi- 
tan  inanis  glorieB  vanitatem,  quffi  corejus  ac  sen- 
8US  perversaram  (ut  solet)  rerum  cogitatione  viti- 
averat,  divineque  conversationis  fecerat  alienum. 

CAPUT    XLVIII. 
Vila  Amatx  (32  et  Taor,  et  alterius  virginis, 

Sunt  vero  in  eadem  Antinoensium  civitate  duode* 
cim  monasteria  virginum  feminarum  979perfecta 
conversationeviventium  (Pa//a4.,c.  137);  inquibus 
Amatam  quamdam  nomine,ancillamChri8tisenem 
vidi  octoginta  jam  in  monasterio  suo  annos  hahen- 
tem,  siculi  vicinae  ipaius  et  ipsa  roferebant.  Cum 
qua  sexaginta  numero  mulieres  babitantes,atquein 
abstinentiffi  puritate  perejusdoctrinam  viventes,in- 
tantum  eadem  omnes  diligebant^ut  ne  clavemqui- 
dem  vestibulo  monasterii  ad  similitudinem  cstera- 
rum  necesse  esset  infigi.  Sola  enim  illic  omnes  eas 
immensa  dilectio  anus  ipsius  doctrinaque  retine- 
bat,  ad  iocorruptionis  gloriam  corpora  earum 
mentesque  conscrvans. 

HflBC  ipsaquam  dixi senex usqu  e  adeo  purs  mentis 
et  corporis  erat  a  cogitalione  et  passione  peccati ,  ut 
oum  ad  ipsam  ingressus  fuissem,  atque  sedissem, 
juxta  me  iQdifferenter  sederet,  manus  etiam  suas 


A  8upra  humeros  meos  pooeret,  stupendaque  illic 
eral  in  Christo  immenss  fidncia  castitatis. 

In  hoc  ipso  virgo  quaedam  Taor  nomine  [Pallad., 
cap,  138),  discipula  illius,  triginta  annos  in  mo- 
nasterio  habens,  ncn  tunica,  non  mavorte  (33),noa 
calceamentis  unquam  novis  uti  voluit,  hoo  dicens : 
Nihil  tale  desidero,  ne  propter  hoc  et  foras  progredi 
cogar.  AliflB  quidem  omnes  Dominico  tantum  die, 
causa  divins  communionis  prooedere  ad  ecolesiam 
solebant;  sancta  vero  illa  extremis  indutapanni8,in 
monasterio  sola  residebat,  opus  jugiter  suum  fa- 
ciens.  Tam  elegantis  autem  formaB  erat,  ut  oastis- 
simum  quemque  et  constantissimum  virum  vultus 
ipsius  ac  pulcbritudo  posset  illicere,  nisi  ita  mo- 
ribus  esset  ornata,  ut  in  semetipsa  baberet  ines- 

n  timabilem  quemdam  custodem  castitatis.  Qui  et 
oculos  cujusquam  turpiter  oupientis,  ad  immen- 
sum  pudorem  compelleret  ac  timorem. 

Alia  quoque  in  vicino  commanebat  (Pallad.^cap, 
139),  cujus  ego  faciem  quidem  videre  non  potui  ; 
unquam  enim  ex  quo  huic  mundo  renuntiavit,  de 
monasterio  fertur  egressa,  in  quo  sexagiota  aDnoB 
una  cum  matre  sua  habitans  implesse  memoratur. 
Cui  ad  postremum  oum  reoessura  esset  e  sasculo, 
in  visione  adstitit  Colothus  vocabulo  martyr,  qui 
in  eisdem  colebatur  locis  (34),boceidicen8  :Hodie 
ad  Dominum  tuum  perges,  ubi  et  sanctos  videbis 
omnes ;  veoi  igitur  in  basilicam  martyrii,  ut  illic 
prandeas  mecum.  Quo  audito,  prima  statini  looe 
surrexit,  ao  solito  more  veslita,  in  sportella  aoa 
panem,  et  olivas,  et  olera  comminuta  sustolit  sc- 

^  cum.  £t  tunc  primum  post  tol  annorum  curricola 
procedens,  ad  martyrium  sancti  venit.  Ubioraiio- 
nibus  rite  perfectis,  opperiri  ccspit  tala  teoipus 
diei,  quo  omnes  penitus  a  memorato  reeedereDi 
looo.  Quod  oum  ita  factum  vider6t,  coBpit  sedereei 
invocare  sanctum  martyrem,  dicens  :  Sancte  Co- 
lothe,  benedic  cscam  meam,  atque  interveotibos 
tuis  mecum  proficisci  dignare.Sumpto  igiturcibo, 
et  facta  rursus  oratione,  circa  solis  occasum  ad 
monasterium  suum  redlit :  ubi  matri  sos.  Cle- 
mentis,  qui  Stromateus  dicebatur,  libellum  dedit, 
in  AmoB  propbelaB  dicta  conscriptum,  hoc  ei  di- 
cens :  Istum  episcopo  qui  exul  stat,  dabis,  dicea- 
que  ei  ut  pro  me  orare  dignetur,  proficiscor  eoim 
ad  Dominum  meum.  Et  in  ipsa  nocte  defecii,  et 

D  neque  aut  dolorem  ullum  capitis,  aut  calorem  cor- 

porls  sensit,  sed  ipsa  se  ut  erat  sepelienda  compo- 

suit,  spiritum  suum  manibus  Dei  commeodaDs. 

CAPUT   XLIX. 

Vita  Melaniss  junioris  Piniani  ejus  mariti^  etAUnnm 

matris. 

Et  quoniam  in  superioribusrelaturumdejuniore 

Melania  me  spopondi,  necessarium  nunc  debitom 

reddam  (Pa//a(/.,  c.  H9 ;  «u/7ra,  c.  46).   Nec  enim 

Justum  est  veluti  praetereundo,  transire  tam  lau- 

dabilem  ipsius  in  corpore  Juventutem,  tantamqne 

ejus  sine  aiiqua  memoria  litterarum  praBterire  vir- 

tutem,  quae  senibus  ac  studiosissimis  circa  Deom 

feminis  merito  nunc  praefertur. 


J 


333 


HRRACUDI8  PABADISUB. 


334 


Haao  igitar  parentes  quidem  ipsins  vi  maxima  A     Propositi  aatem  ipsias  vitahujusmodi  erat.  Post 


nubere  coegerunt,  primo  cuidam  Romani  nominis  vi- 
ro.QustameDsempercumjujibusavissuaedoctrinis 
Btimularetur,  eo  usque  spiritualiterincivitatepro- 
cessit,  ut  non  diu  innuptiaii  propositopermaneret. 
Nam  cum  suscepisset  Gliosduos,etutriquedefuncti 
f oissent,  venit  ad  tantum  pro  Cbristi  nomine  odium 
nuptiarum,  ut  hoc  Piniano  marito  suo  Severi  expraB- 
fecti  filio  diceret :  Si  diiigiscastitatom,  et  mon&chus 
vis  esse  mecum,  te  vitaBmeffidominumconfitebor; 
ai  autem  tibi  grave  hoo  videtur  ut  juveni,  accipe 
quascunquehabeo  facullates,et  liberum  mihi  meum 
corpus  relinque,  ut  de  caBtero  secundum  volunta- 
tem  Dei  vivens,  possim  implere  quod  cupio.  Et  uti 
secuta  ejus  virtutem,{aviffihaeredem  meesse,  cujus 


alterum  diem  semper  cibum  capere  consueverat  ; 
nam  intcr  ipsa  principia  quinto  quoque  gustabat 
dio  ,  idque  observans  faciebat  et  diurnas  cum  an- 
cillulis  suis  ministerii  sui  vices,  quas  tanquam  in 
monasterio  ut  sorores  habebat. 

Erat  autem  cum  ipsa  et  mater  ejus  Albina  {Pal- 
tad.f  c.  120),  parem  vitam  habens,  similiterque  pro- 
prias  separatim  opes  et  ipsa  dispergens.  Habitant 
vero  in  possessionibus  suis  semper,  et  interdum 
intra  Siciliam,  nonnunquam  intra  Campaniam  de- 
gunt  cum  eunuchis  quindecim,  etsexaginta  virgini- 
bus,  et  cum  aliis  ingenuis  vel  ancillis. 

Parem  quoque  et  Pinianus  conjuz  ipsius  cum  tri- 

ginta  monachis  agit  viLam  {Pallud,,  c,  i2i):  qui  aut 

etnomenbabeo,recognoscam.NamsivoluissetDeus  p  lectioni  sanctarum  Scripturarum  vacat,  aul  horto- 


ot  hic  ssculo  fruereraur,  nunquam  mihi  utrumque 
qaem  peperi,  immatura  morte  rapuisset. 

Gum  diu  itaque  altercantium  contentio  jugum 
naptiale  vezasset,  ad  postremum  Deus  miseratus  est 
juvenem,  inspiraos  etiam  ipsiusanim»,  utsscula- 
riaac  terrenadesideriacontemneret ;  ut  in  ipsis  quo- 
qoesanctavoxpossetimpIeriperApostolum,dicens: 
Unde  soiSy  mulier,  simaritumsalvum  facies  lUnde 
scis,  vir,  si  mulierem  salvam  facies(/Cor.  vii)  ?  Nupta 
igitor  viro  est  oum  tredecim  esset  annorum,  sep- 
tem  vero  annos  cum  eo  vizit,vigesimo  renuntiavit. 

Et  primom  quidem  quidquidvestium  serlcarum 
in  mavortibus  habuit,  sanctis  altaribusdedit^quod 
et  benedictam  Olympiadem  fecissecognovimus.Re- 


rum  amcenitatibus  delectatur,  aut  conspectibus  at- 
que  sermonibus  fruitur  honestisimorum  virorum  ; 
nec  nobis  quidem  (et  certe  cum  plurimisimul  esse- 
mus  qui  Eomam  propter  beatum  episcopum  Joan- 
nem  perrezeramus)  ezigua  prsstiteruat ;  sed  dum 
et  in  illis  partibus  degeremus,  officiosissimo  nos 
susceperunt  hospitio  ,  largissimisque  sumptibus 
oum  ezinde  proGcisceremur,  honoraverunt. 

CAPUT  L. 

Vila  Pammachii,  Macani^  Conitantii, 

Horum  parens  (35)  Pammachius  nomine  {Pallad.y 

cap.  122),  vir  proconsularis ,  similiter  saeoularibus 

pompis  renuntiavit,  multumque  laudabilibus  mo- 

ribus  vizit.  Qui  omnes  proprias  facultates,  partim 


liqoas  vero  quas  habebat  sericas  vestes,  per  varia  rt  dum  in  8»culo  esset  ipse  dispersit ,  partim  fratri- 


ecclesiarum  distribuitornamenta.  Argentumatque 
aorum  soum  per  Paulum  quemdam  Dalmatam  ci- 
▼em,  monachum  atquepresbyterum,navigiomaris 
Orientem  usque  transmisit.  Et  ita  divisitcuncta,  ut 
iBgypto  atque  Thebaidi  delegaret  decem  millia ; 
Antiochens  civitati  atque  illis  quae  circa  ipsam  vi- 
dentoresseregionibus,  decem  millia;  provinciffiquo- 
qoe  Palestin®  quindecim  millia  solidorum ;  eccle- 
aiis  qoas  per  singulas  insulas  sunt,  una  cum  iis  qui 
erant  ezsilii  damnati  relegatione,  decem  millia ; 
illis  aulem  ecclesiis,  atque  monasteriis,  et  xenodo- 
chiis  quffi  sunt  sub  occidentali  plagii,  cunctisque 
egentibos  per  semetipsam  omniaqussciret,  iisdem 
necessaria  ministraret. 
Hsc  autem  et  universa  et  alia  longe  plura  quam 


hus  atque  pauperibus  moriens  migransque  ad  Do- 
minum  reliquit. 

Hcc  idem  et  alter.  Macarius  nomine,  ex  vicariis 
fecit  {Pallad.y  c.  cxxiii). 

Et  Constantius  quidam,  qui  consiliarius  prsfec- 
torum  in  ItalisB  fuit  regionibus  {Pallad.^  c.  124) ; 
nobiles  valde  et  scholastici  viri  ac  plurimo  Dei  amo- 
re  sublimes ;  quos  adhuc  credo  superesse,  egregia 
monachorum  institutione  viventes. 

CAPUT  LI. 

Vita  oirginis  AlexandrinaSf  quae  per  sex  annos  ma^ 
gnum  Atkanasium  occultavit. 

Virgioem  quamdam  in  Alexandria  noveram  civi- 

tate,  quam  ego  septuaginta  annos  agentem  vidisse 

me  memini  {Pallad.,  cap.  136).  Gui  testimonium 


diximuSy  utDeus  novit,ex  mauibus  Alarici  fidepro-  "  cierici  illic  omnes  ferebant,  quod  tuno  cum  adhuo 


pria  tanquam  ex  ore  leonis  eripuit  (//  Tim.  iv,  xvii). 
ServoB  vero  promiscui  sexus  quicunque  manumitti 
volebant,U8quead  octo  millia  liberos  fecit.  Namque 
reliqooBqoiservirefratri  ipsius  maluerunt,  conces- 
sit  eidem,  ternis  per  singulos  solidis  9§0distribu- 
tis.  PoBsesiones  omnes  quascunque  babuit  in  Aqui- 
tania,  Gallia,  Tarracone,  Hispaoiis  Galliisque  dis- 
traxit.Eos  vero  tantummodo  agros  quos  intra  Sici- 
liam,  Campaniam  et  Africam  possidebat,  sibimet 
reservavit ;  ex  quibus  monasteria  deinceps  aleretac 
foveret.  Hsc  hujus  femin»  sapientia  in  distribuen- 
do  onere  divitiarum  fuit. 


juvenis  videretur,  viginti  fortassls  annorum,  pui- 
chritudinis  magnae,  conspectus  omnium  vitarecon- 
suevisset,  ne  qua  propter  miraculum  vultus  ejus  ex 
suspicione  quorumdam  macula  notaretur.  Quo  in 
tempore  accidit  ut  Ariani  subConstantio  imperatore 
per  prspositum  ejus  Eusebium  beato  Athanasio 
Alezandrino  episcopo  facerent  factionem,  et  exse- 
crandas  ei  criminum  calumnias  excitarent. 

Tuncigilur  ille  venerabilis,  corruptum  judicium 
pollutumque  declinans,  non  amico  se,  nonclerico, 
non  parenti,  non  cuiquam  alii  credidit  atque  com- 
misit;  sed  cum  subito  quidam  prffifectur®  appari- 


335 


APPBNDIX  AD  YITAS  PATBUIL 


396 


tores  ip8Qm  iDvestigantes,  domamejus  Intrassent,  X  ptum  nomen  Hlppolyii  ejas  (qaem  apostoli  norant) 


tunioailletantumBuabirroquevestituBymedionoctis 
fugiens,  ad  hanc  virginem  venit.  Ad  quam  tam  ino- 
pinatffirei  novitateperterritam,  hissanctus  epieco- 
pu8  locutUB  OBt  verbis  :  Ab  Arianis,  inquit,  pluri- 
mum  qudsror,  et  calumniosis  crlminibus  incusor; 
ne  igitur  et  ego  irrationabili  nota  deformer,  et  prop- 
ter  me  qui  ad  meam  pcBnam  inique  parati  sunt  In 
peccatum  ruant,  fugiendummagiscredidi.Deusau- 
tem  mihi  hac  nocte  revelare  dignatus  est,  dicens : 
Apud  nullum  ita  ut  apud  illam  scias  te  posse  sal- 
vari.  At  illa  oum  gaudio  laetitiffi  spiritualis  erecta, 
projectisque  cogitationibus  vanis,  ccepit  totis  sen- 
sibus  esse  cum  Deo,  sanctumque  illum  virum  per 
sez  annos  intra  cellaB  sus  secreta  celavit,  quoad 


habebat  in  titulo,  relationem  hietorice  inreni  hujus 
modi  (Pallad,,  c,  148). 

Nobilissimaquffidamet  pulcherrima,inquit,981 
puella,  proposito  virginitatis  ac  vita,  in  Gorinthio- 
rum  civitate  degebat.  Quam  eo  tempore,  cum  apud 
judicem  paganum  quemdam  tunc  persecutio  vesana 
flagraret,  veluti  dies  ipsorum,  sacriiegisque  impe- 
ratoribusconviciantem,  nonnulli  criminibus  impe- 
tebant.  Insidiabantur  autem  pulchritudini  ejus; 
volebantque  ex  ea  lucrum  ii  qui  hujusmodi  mer- 
cium  negotiatores  esse  consuevdrant. 

Judex  vero  insanus  amore  femineo,votivama  ca- 
lumniatoribus  occasionem,  veluti  quadam  alicujos 
aure  quadrupedis  ,  moz  accepit.  Sed  posteaquam 


memoratus  Gonstantius  vizit.  Ipsa  illiabluens  pe-  ^  machinamentis  atque  artibus  variis  non  potuitei- 

j i «^ -^ :-    ^i    ^ :«  O  A^^  ^e^^^,,^A^^^  -..>  j -.^1..:*     .__      .        « 


des,  ipsi  per  se  omnia  et  qufficunque  necessaria 
erant  prasparans  ac  ministrans,  libros  quoque  quos 
illequ8Brebat,  mutuo  suroens,  atque  illi  prflebens  le- 
gondos.  Nullus  lamen  hominum  in  Alezandria  ci- 
vitate,  per  sezennium  totum^ubiDam  sanctus  Atha- 
nasius  degere  potuit  invenire. 

Ubi  morsautem  primumConstantii  nuntiataest, 
et  hoc  ad  aures  ipsius  venit,  nocte  rursus^  ut  fece- 
rat  priuSy  indutus  bene  propriis  vesiibus,  in  eccle- 
sia  subito  stupentibus  cunctis  et  admirantibus  in- 
venitur.  Quem  omnes  tunc  veluti  cz  mortuis  sus- 
citatum  se  videre  credebant.  Amicis  autem  intimis 
euis  satisfaciebat,  hocdicens  :  Proptereame  adves- 
tras  non  contuli  latebras,  ut  tuto  jurare  possetis, 
ubinam  dsgerem  vos  nescire  dicentes.  Et  propte- 


dem  persuadere  quod  voluit,  novo  contra  eam  furo- 
re  desaeviens,  non  aut  poBns  eam  alicui  destinavit 
aut  morti,  sed,  quod  erat  gravius  atque  crudelias, 
in  lupanari  eamdem  prostitui  praBcepit,  lenoniqoe 
ipsarum  turpitudinum,  ut  ternos  ad  eum  per  sin- 
guios  dies  ez  concubitu  ipsius  solidos  ezhiberet  in- 
juDzit.  Quam  pecuniam  cum  a  se  leno  sine  dobio 
intelligeret  flagilandam,  in omnium  eam  qui  vellent 
dedit  potestatem. 

Quod  ubi  praedoB  talis  accipitres  verum  esse  di- 
dicerunt,  ibant  atque  observabant  perditionis  of6- 
cinam.Datoqueinfelicissimffispei  pretio,  loqueban- 
tur  cum  ea  optabilium  sibi  principia  voluptatum. 
Illa  vero  precibus  immensis  singulos  rogans,  vul- 
nus  quoddam  in  interioribus  corporis  sui  se  habere 


rea  quia  necesse  erat  ubique  me  quffiri,  in  cella  ve-  ^  dicebat :  cujus  si  venientes  ad  eam  fetorem  senti- 
ro  illius  virginis  latui,  ubi  me  celari  nulla  poterat 


esse  suspicio.  eo  quod  etpulchra  etjuvenisvidere- 
tur.  Dupliciter  hoc  meo  consilio  gaudens,  quod  et 
me  lucrifacerem,  et  salutem  ipsius  ;  profui  enim  et 
ipsi,  et  famffi  vel  gloriaB  mes. 

GAPUT  LII. 
Yilm  JuHanx  virginis. 
Quffidam  iterum  virgo,nomioeJuliana,  in  CflBsa- 
riensi  GappadociaB  civitate  scholasticissiroaesseac 
fidelissiroa  dicebatur  {'^allad.,  cap.  147).  Quob  Ori- 
genem  illum  qui  multa  conscripsit,  paganorum  so- 
ditiones  metuendo  fngientem,  per  biennuro  totum 
suscepitatquecelavity  propriis  ei  sumptibus  neces- 


renl,  necessario  semper  efTugerent,  ipsius  contagio- 
nis  horrore.Ob  quod  universos  miserabiliter  preca- 
batur  ut  paucos  eidem  concederent  dies,  hal)ituri 
postmodum  ipsius  prout  cuperent,  et  sine  pecuniis 
potestatem. 

Interea  dum  et  istis  sic  loquitur,  et  orationes  ad 
Doroinum  perpetuas  ac  roaximas  facit  (Pallad.,  c, 
149),  illis  ipsisdiebusvidenscaetitatem  sanctavi^ 
ginis  Deus,  custos  salutis  humanae,juvenem  quem- 
dam  agentem  in  rebus  (36)  tam  vultu  quam  mori- 

busbonum,  itameDtecommovit,  utilledivinoamore 
succensus,  pro  ea  cuperet  interire.  Subspecie  ergo 
turpiludinisperpetrandae,  hora  profunda  noclis  ad 


saria  ouncta  snfflciens,  ac  ministerio  suo  eumdem  n  r°°*™  •"P'"'''"^  .ps.us  venit.  qoinque  solidosof- 
recreana.  Qu«  ego  in  vetustissimo  quodam  Codice  ^  fe«>°"'' f 'ensque  utmanere  .psicumcademnocte 
soripta  yei^ibus  legi,  in  hoc  nolatum  eratOrigenis      '"«""»'<=«'Jef'";  Ingressus .taque  ad  secretiorem do- 


ipsius  manu  ;  bunc  ,  inquit,  libeilum  inveni  apud 
virginem  quamdam  nomine  Julianam  in  Gsesarea 
civitate,  dum  apud  ipsam  laterem,  quae  illum  ab 
ipso  Symmacho  interprete  Judfleorum  se  accepisse 
referebat. 

Non  sine  causa  autem  virtutes  quoque  harum 
posui  femioarum,  ut  sciamus  quod  multis  proflce- 
re  modis  possumus  si  velimus. 

CAPUT  LIII. 

De  Juvene  gui  maluil  mori  quam  ChrisU  virginem 

stuprari. 

In  alio  quoque  vetusto  admodam  Godice,  qui  scri- 


mus  partem,  sic  affatusest  virginem  :  Surge,salva  te 
aclibera.  SpoliavitquesevestibussuisChoc  estcaon- 
sia,  chlamyde  et  aliis  virilibus  cunctis)  atqueinduit 
puellam,  dicens  ei  :  Summa  parte  chlamydis  vela 
caput  tuum,  et  velata  recede.  Quas  cum  se  signasset 
in  nomine  Domini,  ita  ut  jussit  egressa  est.  Quam 
sic  Dominus  intactam  incorruptamque  aervavit- 

Postero  autem  die,  cognito  omnibus  hoc  facto 
agens  in  rebusillejudici  traditus,  acbestiarum  fe- 
ritate  discerptus  est,  ut  etiam  in  hac  parte  confu- 
SU8  erubesceret  daenion,  videretque  eum  tam  pro 
sua  salute,  quam  propter  beatflB  illius  nomen  du- 
plici  martyrio  coronatum. 


337 


HBRACLIDI8  PARADI8U8. 


338 


CAPUT  LIV. 
Vita  ExeomiiU  et  Bospkorix  conjugis^  servorum  Dei. 
Id  AnojrraGalatisB  provincis  civitate^clarissimum 
qaemdam  nomineExcomitem  [/'a//a<<.,SeveriaDum] 
una  cum  Bosphoria  conjuge  ipsius  vidi  (Pallad.f 
e,  414),  quornmque  conversatio  tantum  spe  bona 
fraitur,  utflliorum  quoque  suorum  lucraprsBsentia 
futurarum  opumprsmeditationeac  provisione  con- 
temnant.  Nam  possessionum  omnium  reditus  pau- 
peribus  et  egentibus  largiuntur,  quatuor  habentes 
filios,acfiliasduas.  Quibusneunamquidemunciam 
(exceptisiisqui  jam  nupserant)  tradiderunt.dicentes 
quod  postmortem  parentum  futuranecessarioessent 
omniafiliorum.Ipsiautemagrorumsuorumcolligunt 
fruetus,  et  per  ecclesias,  et  monasteria,  et  xenodo- 


j^  peregrinosacdebiles  atque  episcopos  transeuDtes 
dividere  atque  erogare  consuevit.  Neque  a  tali  un- 
qukm  opere  destitit,  tam  per  se  hoo  hilariter  et 
occulte,  quam  per  eos  (quos  fidelissimos  novit) 
servulos  faciens.  In  nocturnis  tamen  orationibus 
ab  ecclesia  nunquam  recedens,  in  omnibus  absti- 
nentiffi  studium  spe  vits  reservans  et  ezsequens. 

CAPUT  LVI. 
Vita  Misericordis  monachi. 
In  hac  eadem  similiter  civitate  monachum  inveni- 
mus  quemdam  *,qui  ad  tale  propositum  postmilitiam 
parvi  temporisveniens,  presbyter  quidem  fieri(cum 
sffipiuscogeretur)8emperrecu8avit;vigesimotamen 
annoinmonasteriodegit,hujusmodiconsuetudinem 
habens.  Asancto  quidemvirocivitatis  ejusdem  epi- 


chia,  cunctosque  egentes  civitatum  vicorumque  di-  p  scopo  non  recedit.9§9Tant«  autem  humilitatisest 


stribunnt. 

Hoc  etiam  de  ipsis  egregiumetadmirandumsci- 
mas.  Namcumadeoiliifamequodamtempore  labo- 
rarent,  uthomines  ne  affectibus  quidem  parcerent 
8oi8(37),proprioillibeneficiolargitatis,hsreticorum 
gregem  ad  catholice  fidei  rectam  viam  et  gloriam 
veram  transire  fecerunt,  plurima  in  possessionibus 
8ui8  frumenta  condentes,omniaqucoapauperibuset 
famem  patientibusdividenles.Ipsaautemspeciesha- 
bituBatquevestitusmemoratorumtamhonestavide- 
toretparca,  uthumiles  quidam  atquedespectietiam 
ez  propriisveslibusezistimentur;  cibus  vero  eorum 
salisparvnsactenuiSyVitaque  omnis  ipsorumadmo- 
dom  casta  ac  Deo  probata  est. 

Iq  poBsessionibusmazimesuisdegunt,  fugientes 
conversationem  etillecebrascivitatum,timentesque  G 
neez  ipsarum  rerum  atque  sermonum  communica- 
tioney  participata  cum  ipsis  quadam  labe  vitiorum,  a 
propoaiti  soi  tramite  deviare  cogantur. 

GAPUT  LV. 
f^ila  Magnse. 

In  hao  eadem  Galatifle  civitate,  multe  quidem  et 
ali»virgine8,U8quead  duum  millium  vel  eo  amplius 
numerum,  abslinentia  grandi,  honestis  valdeatque 
omatismortbus  vivunt(Pa//a(f.,  c.  435). 

Inter  quas  Magna  quffidam  vocabulo  videtur  ez- 
cellere  merito  sanctitatis,  femina  multum  probata; 
quam  utrum  virginemanviduam  vocem,nescioroa- 
terenim  iilam  mazimavi  coegitutnuberet.  Illa  vero 
sempervariismodis  sgrolamsesimuIans,con]ugem 


actantffimisericordis,  utetiaminnoctibus  totisloca 
canctacircumeat,manumdandopetentibu8.Ipsenon 
clausis  carcere,non  ffigritudine  fatigatis,  non  paupe- 
ribus,nondivitibu8unquamsuuminquodeberetaut 
posset,negavitauzilium;sedomnibu8Consuluitsem- 
peracprofuit,quosdamquidem  durosatquecrudeles 
ad  misericordiam  provocando,  al^os  vero  (si  hoc 
debere  fieri  intelligeret^protegendo.nonnullospaci- 
fica  concordatione  placando,cffiteri8  quoque  ad  cor- 
porales necessitates,quaccunque pastus eorum  atque 
vestitus  ratio  ezigit,  etiam  ministrando.  Est  aulem 
iUic^quodesseinmajoribussempercivitatibussolet: 
inporticunamqueecclesiffi  multitudo  pauperum  ja- 
cetatquelanguentium,  ez  quibus  alii  qaidem  conju- 
gati,  alii  vero  sine  CDDJugibus  eese  noscuntur. 

Contigit  unadierum  hiemis  tempore,horisnoctur- 
ni8,urgeriquamdammulierempartusangustiis;hffic 
veroprsnimiadifficultate  stimulata  doloribusatque 
ululante^memoratusvirbeatissimusderelictaoratio- 
ne,quampositustuncinecclesiasolemniteroelebra- 
bat,egrediens,videnBquequodmiserandfl9mulieri]n 
hujusmodi*dolore  nullus  SLSsisteret,  nimia  pietate 
commotus(borroreil]oquiparturientiumfeminarum 
consuetudinem  sequitur,  paulisper  seposito)  ipse 
ministerium  obstetricisassump8it,ne  misericordiae 
genus  amitteret. 

Cujusviri  vestisqua  induitur,abjecta  nimisetvilis 
est,  esca  vero  oastigata  vehementer  et  parca.  Qui 
tantohumanilatisretineturaffectu.  utprfle  desiderio 
hujusoperisnuUumhabeatstudiumlectionis.Namsi 


eanm  fefellit,  ac  distulit,  ut  pura  atque  intacta(ut  j)  quiseiezfratribusdonaveritCodicem,continuohuno 


dicitur)  permaneret. 

Qaepo8tbreveadmodumtempus,defunctomarito 
eanctarom  facultatumdominasimul  e£recta,tolam  se 
penitos  ad  Dcum  contulit,  sub  propositoacvita  mo- 
nachorom,  honestam  propria^  domus  curam  gerens. 
Cajae  quoties  hoc  ratio  vel  necessitatis  postulasset 
eaasaeastusapudomnesetsermoetconspectuserat. 
Dt  eam  propter  immenss  meritum  sanotitatis,epi- 
scopi  qooque  revereri  atqueerubesceresempersole- 
rent. 

Omnia  haec  propriaram  superflua  faoultalum  in 

^  Palladio,  oap.  415,  dicitur  Eleemon. 


vendereconsuevit.  Aquodum  quidam  causamquare 
id  faceret,  postulasset,  itareepondit:  Unde  probabo 
magistro  meo,quod  ejusartemdiligenterdidioerim, 
nisidistraotisipsius  Codicibu8,arti8  necessariamihi 
providere  festinem  ? 

Hic  ergo  sanctissimus  hujusmodi  hodieque  ezse- 
quonsactionem,immarcescibilem8uimemoriamno- 
minis  cunctis  illis  regionibus  derelinquit,ip8e  niml- 
rum  gaudiorum  coBlestium  pro  his  quae  impendit 
egentibus,  aeterna  retributione  securus. 

Tunc  etiam  anoillaDeiqufledam  virgooumaliievir- 


339 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


340 


ginibus  duabuBCohabitanByabstinentiamqueDovem  A  sco,  jube  ipsam  mibi  in  matrimonium  dari ;  quia 


veldecem  annis  custodiens,  a  quodam  cantore  solli- 
citataatquecorruptae8t(Pa//ad[.,c.l40).  Quaestatim 
conoipiens,partuexplicitoin  tantum  prorupitodium 
corruptoris,  ut  nimia  compunctione  peccali,  ultra 
mensuramquoque  resumens  pcenitentiae  continen- 
tiam,  fame  semetipsam  vellet  occidere,  lacrymosis 
precibus  jugiter  Dominum  interpeiians,  et  dicens  : 
Tu  Deus  magne,  qui  peccata  omnium  noetrorum, 
totiusque  mundi  immoderalam  malitiam  portare 
consuesti,  qui  non  vis  mortem  peccantium,  nec 
perditione  delinquentium  delectaris  (Ezech,  nxxui)^ 
sed  universffi  creaturs  tuse  probaris  esse  miseri- 
cors,quia  tua  voluntas  est  cuncta  salvari ;  me  quo~ 
queperditam  in  hoc  ostende,  si  saluti  restitues,ut 


neque  iJla  jam  virgo,  neque  ego  clericus  esse  pos- 
sum.  Episcopus  eam  dedit  potestati  ejus,  putans 
quod  illam  juvenis  ipse  diligeret,  quodque  non 
posset  ullo  modo  ab  eadem  separari. 

Acceptam  igitur  juvenis^et  tam  ab  episcopo  quam 
a  palre  traditam  sibi  commenda? it  monasterio  femi- 
narum  iquarum  abbatissam  deprecatusestuthabe- 
retilliceam,donecpareret,sustendandam.Ipsevero, 
ea  derelictainmonasterio  memorato,in  angustacel- 
lulaseconc]uden8,arripiensque  abstinentiam  nimis 
diificilem,  adiit  Ghristum  corde  contrito,cum  lacry- 
mis  atque  gemitibus  dicens  :  Tu  Domine,  cui  nota 
sunt  omnia,  actus  quoque  meos  agnoscis ;  nec  est 
quisquam  locus,  qui  omnipotentis  tuas  oculissitoc- 


quod  ex  mei  peccati  perditione  creatumest  (solitis  g  cultus,  qui  universa  nosti  antequam  fiant.Tusolus 


tuis  miraculis  super  me  miseram  demonstratis)  ex 
hac  celerius  luce  tollatur,  ne  forte  minus  audita, 
aut  laqueo  aul  prsecipitio  perire  compellar.  Cujus 
preces  exauditas  eventus  ostendit;  statim  namque 
quod  peperit  morte  subtractum  est. 

Ez  illo  igitur  die  captivatori  quidem  suo  non  est 
visa  ulterius,  attamen  summispuenitentisecontinen- 
tiaeque  se  tradidit  angustiis.  Ita  ut  divinitatem  sibi 
propitiam  cupiens  reddere,elephantiosis  mulieribus 
per  annos  triginta  serviret.  Gujus  preces  humiles 
misericors  Dominus  non  fefellit ;  revelavit  namque 
cuidam  sancto  presbytero,  dicens  :  IUa  virgo  plus 
mihi  in  pcenitentia  quam  in  virginitale  sua  placuit. 
HflBc  autem  nunc  ego  dico,  ul  nemo  contemnendos 
eo8  credat,  qui  vere  pcBnitentiam  egerint. 

GAPUT  LVII. 
VUa  Euslathii  lectoris. 

Presbyteri  cujusdam  filia  erat  apud  CaesareamPa- 
lastinflB  qrovinciaecivitatem  quae  cum  in  virginitatis 
esse  proposito  videretur,prsoep8  Tii\i(Pallad.  ,c.  141). 
Gui  iile,  a  quo  inducta  atque  corrupta  fuerat,  per- 
Buasit  ut  factum  proprium  in  alium  mentiendo 
transferret,  et  ut  lectori  cuidam  civitatis  calumnio- 
Bum  crimen  imponeret.  Gomque  jam  gravida  vide- 
retur,  patre  ut  proderet  tanti  sceleris  auctorem  co- 
gente,  a  memorato  lectore  vitiatam  esse  se  dixit. 
Presbyter,  ut  putabat,  veritate  comperta,  suggessit 
episoopo  ;  episcopus  in  conventum  omnium  cleri- 
corum  leotorem  fecit  accersiri. 

Agitabatur  qusestio :  interrogante  episcopo,  lector  n 
nihil  se  fecisse  tale  poterat  conQteri.  Nam  quomodo 
confessio  sequeretur  ubi  non  prseoesserat  crimen  ? 
Episoopus  lectori  suo  vehementer  iratus,  quasi  qui 
impudenter  negaret,  ei  ista  dicebat :  Infelix  et  miser 
atque  impuritatesordium  plene,  non  confiterisPRe- 
spondit  hoc  lector  :  Ego  quidem  quod  erat  in  con- 
Bcientiameadixi,nihil  me  cum  hac  habere  commune, 
neque  peccatum  me  aliquod  quanlum  ad  memoratam 
virginem  spectat,  agnoscere ;  sedsi  visaudirequod 
nonest,ego  hoocrimen  admisi.  Quem  isla  dicentem 
gradu  lectoris  deposuit  episcopus  statim. 

Atilletunc  memoratum  adiit  8acerdotem,etcum 
rogaret  hoo  dicens :  Quoniam  qui  me  peccasse  cogno- 


profundapro8piciscogitationum,quarum8inceri8si- 
mus  atque  acutissimus  judex  esse  consuevisti.  Ta 
auxiliator injusta  patientium,tu calumniam  subeun- 
tiumconsoiator;cuinihilp]acetiniquum,apudquem 
mensurajustitiaeinaccessibilisemperluceperspicua 
est,  et  omne  opus  hominum  coram  te  est.  Tuae  est 
igitur  sequitatis  incommutabilisque  judicii»  causam 
quoque  meam  divina  manifestare  sentenlia. 

ItaquecumjuvenisinfatigabiliterDominumpreca- 
returjejuniisquevigilanteracdiligenterincumberet 
intra  breve  tempus,  puella  cum  proprios  98S  im- 
plesset  dies,  advenerat  ei  hora  pariendi,  simulque 
instabat  justum  Dei  judicium;nam  cum  eam  urgerent 
vehementer  gemitus  ac  dolores,  atque  jam  ipsa  in- 
n  ferna  calumniatrix  miseranda  conspiceret,  neque 
expedire  se  partus  ipsius  posset  angustiis  tantumque 
cruciatumaprimo  usqueadseptimum  diem  mulier 
sustineret,  intolerabili  dolore  compulsa,  cam  jam 
sine  dubio  se  videretessemoriluram,  nequeulteriue 
aut  manducare,  aut  bibere,  aut  somnum  oouli  ejos 
capere.potuissent,hoc  maxima  prociamando  vocedi- 
cebat :  Vs  miseree  mihi,  qusaad  hoo  periculum  do- 
pliciterperveni;primum  quod  virginitatem  perdidi, 
deindequodfalsumlectoriillicrimenimposui.Quod 
statim  deferturad  patrem  ipsius.Paterautem  veritus 
ne  quasi  calumniatorem  eum  reprehenderent  alii, 
velut  incredulus  quievit  et  tacuit.  Per  aiiud  igitur 
biduum,imminenteeidivinojudicio,nequemorieba* 
tur  neque  pariebat  puelia. 

Et  quoniam  clamoresipsiusatquegemitusdiutius 
circumstantessororesferre  non  potuerunt,  episcopo 
quodaudierantceleriterretuleruntyConfessamindo- 
lore  hoc  etiam  dudum  esse  dicente8,quod  calumniata 
memorato  lectori  fuisset,  et  idcirco  parere  non  va- 
leret.  Tunc  ad  eum  diaconos  episcopus  mittit,  man- 
datque  ei :  Ora,  inquit,  ut  calumniatrix  tua  pariat. 
Quibus  nullum  dedit  responsum  ille,neque  aperuit 
ostium  propriae  munsionis,  in  qua  jugiter,  ex  quo 
fueratingressusjejuniisvigiliisqueDominumpreca- 
batur.  Pergit  igitur  pater  ipsius  ad  episcopum ;  rur- 
sus  oraliones  inecclesia  maximae  flunt;  et  neo  sic 
quidem  illa  aliquod  remedium  sentiebat. 

Tunc  igitur  episoopuB  ipse  ad  leotorem  venit : 


341 


HBftACUDIS  PARADISUS. 


342 


pulsat  OBtium,  el  ingressus,  hoc  dicit :  8urge,  fra-  A  vade,  inquit,  cl  ab  illo  frumentum   atque  oleum 


ter  Eustathi,  et  solve  quod  lig^sti.  Ipsoque  momen 
to,  oum  lectoruna  cum  episcopo  genua  sua  flexis- 
set,  mulier  enixa  est.  Tantumquejugis  innocentiffi 
oratio  valuit,  ut  et  calumnia  periret,  et  calumnia- 
trix  emendaretur  in  pcenis,  et  ut  possemus  agnos- 
cere  quemadmodum  insistere  oralionibus  debere- 
mus,  quarum  tantam  scimus  esse  virtutem. 

CAPUT  LVIII. 
Vila  frairis  socii  Heraclidis. 

Pauca  nunc  de  fratre  loquar  quodam,  qni  mecum 
a  principio  juventutis  usque  in  hodiernum  diem  vi- 
xit,  atque  ita  nunc  ponam  flnem  meo  libello  {Pal- 
lad.y  cap.  451). 

Hanc  egoplurimum  temporisadmodumnoveram 
nuilo  desiderio  mentis  aut  corporis  victum,  vel  ad 
jejunandum  noluisse  placere  homi  nibus,  vel  ad  eden- 
dumcaniisillecebrasuperatum.Vicisse  autem  eum 
existimo  tam  divitiarum  quam  van®  glori»  ex  parte 
majore  cupiditatem,  atque  id  sibi  solum  sufficere 
eredeiitem,  quod  haberet  in  manibus.  Nullo  ornatu 
vesiium  delectabatur.  Pro  contemptu  etiam  suo, 
semper  gratias  agere  con8ueverat,et  pro  veris  ami- 
ois  etiam  periculum  subire  cupiebat.  Ezpertus  est 
etiam  millies  et  forte  amplius  demonum  potestates, 
usque  adeo  ut  quadamdie  pacisci  cum  eodiabolos 
vellet,  hoc  dicens  :  Promitte  mihi  vel  semel  te  pec- 
caturumyet  feminam  tibi  quscunquede  hoc  mundo 
desideraveris,  ezbibebo. 


tibi  datur.  Gumque  ad  eum  ille  ipse  venisset.  is  ad 
quem  fuerat  ipse  transmissds  ait  eiden  :  Tu  ille 
nescio  quis  ?  Et  ille  se  esse  respondit.  Ad  quem  di- 
zit  hoc  ille :  Jussit  aliquisut  tibi  triginta  frumenti 
modios,  et  decem  olei  sextarios  darem.  Dehoc  er- 
go  maxime  gloriabor  qui  talis  fuit;  quemnovi  fre- 
quenter,  curovideretaliquos  necessitategravissima 
ac  penuria  laborare,  muitom  flevisse,  et  dedisse 
iisdem  praBter  corpus  suum  quflecunque  habere  pos- 
set.  Novi  etiam  pro  aliquo  mouacho,  qui  in  peocati 
ruinam,  tantum  in  precibus  sois  fudisse  lacryma- 
rum,  ut  eum  ad  poenitentiam  magnam  orando  ac 
flendo  revocaret.  Hic  idem  mihi  aliquando  jura- 
vit,  hoc  dicens :  Deprecatus  sum  Dominum,  ne 
-D  unquam  aliquid  maxiinea  peccatore  vel  divite,  ez 
iis  qua9  necessaria  victui  vel  usui  meo  viderentur 
acciperem. 

Mihi  tamen  boc  sufflcit  quod  merui  tantorum 
meminisse  sanctorum,  et  quod  tradidi  eos  memo- 
riae  litterarum  ;  neque  enim  sine  instinctu  Dei  ad 
hoc  tuus  sonsus  accensus  est,  ut  velies  a  me  tibi 
ista  conscribi  et  ut  istorum  omnium  vitascompre- 
hendi  prsciperes  hoo  libello. 

Tu  vero,  felicissime  Ghristi  famule  Lause,  liben- 
ter  hffic  recole,  maximam  in  his  imaginem  resur- 
rectionisagnoscens.  Beatas  sanctorum  vitas  viro- 
rum,  et  intolerandos  labores,  et  admirandam  pa- 
tientiam  lege,  promotisque  sensibus  sequere,  et 
spe  rerum  bonarom  ccDlestiumque  nutri,  sciens 

, paucos  forequi  sequentureosquihosprfficesserunt 

Alio  quodam  tempore  per  quatuordecim  noctes  ^  dies.  Pro  me  autem  orare  dignare,  talemquete  mi« 


eocfligenscum  eodsmon  (siculi  ipse  mihi  referebat], 
eom  pedibus  eum  nocte  de  cella  sua  traherct,  hu- 
mana  ei  voce  dicebat :  Noli  adorare  Christum,  et 
Dunquam  ad  te  ullerius  accedam.  Gui  hoc  dabat 
ille  responsum :  Propterea,inquien8,  magis  et  adoro 
eum,  et  Jugiter  adorabo,  et  in  immensum  modum 
admirabor  gloriam  ipsius  ac  stupebo,  quia  hoc  ipso 
qood  facio  angeris  multum  atque  cruciaris. 

Gentum  etsez  civitatesipse  cognovit,longo  etiam 
tempore  in  plurimis  moratusest.  Favore  et  miseri- 
eordiaChristi.feminam  ezperlusest  nullam,neque 
inter  8omnia,ni8i  in  certaminisvisioneatque  confli- 
ctas.  Seio  et  eum  ter  accepisse  ab  angelis  cibum : 
anoautem  die  in  vastissimis  solitudinum  locis,cum 


hi  atque  omnibus  prsbe,  qualem  esse  te novi  a  con- 
sulatu  Titiani  usque  in  presentem  diem,  et  qualem 
postea  te  praesulem  cubiculi  piaasedisinveni.  Nam- 
que  opes,  dignitas,  et  potestas ,  in  nullo  minorem 
te  erga  amorem  Dei  timoremque  fecerunt.  Totus 
ille  jam  Ghristi  es ;  illius,  cui  aliquando  dsemon 
hoc  dizit:  Omnia  tibi  ista  dabo,  si  me  pronus  vo- 
lueris  adorare  (Matlh,  rv).  [Sed  hunc  Dominus  con- 
fudit,  comdizit:  Vade  retro.  Quem  tu  quoque  imi- 
tans,  repudiatis  fluzis  divitiis  et  umbratili  vit»  hu- 
Jus  gloria,  ccelestem  illam  immortalem  vitam  ,  et 
aeternum  regnum,  et  perpetuo  manentem  gloriam, 
etbona  illa  adamasti,qus  neque  oculus  vidit  neque 
auris  audivit,  neque  in  cor  hominis  ascenderunt 


nemicamquidempanishaberet,  trescalidosinpelle  D  [Isa,  lxiv,  /  Cor,  2) ;  quorum  utinam  bsredes  nos 
eua  reperit  pazimates ;  alio  quoque  tempore  vinum  faciat  una  cum  omnibus  sanctis  suis  patriarchis  et 
aepanespariterinvenit.Quodamdieeumalicuidixis-  prophetis,  apostolisque  ac  marlyribus,  et  iis  quo- 
se  reminiscor,  quod  angelo  loquente  hffic  audierit,  rum  in  hoc  libro  memoriam  celebravimus,  gratia 
Didici  et  quod  alimenta  vit»  necessaria  non  baberes      ipsius  Salvatoris  nostri  Jesu  Gbristi.  *]* 


*■  Inclusa  desunt  Editioni  Fabri. 

'  In  Edit.  Fabri  sequebatur  hic  peroratio.  Est  eadem  cum  prooemio  supra. 


PALLADII  LAUSIAGA 

INGERTO,  SED  VETERI  INTERPRETE. 

Prologus. 

9§4Multaquidemetvariadiver8i8t6mporibusadiver8is  conscripta  habeotur  de  his  qui  illecebras  secnli 
derelinquentes,  ad  Christum,  fecere  coufugium,  quorum  bonum  animi  desiderium  et  reiigiosiB  mentis  alTec 
tum  supernae  grati»  inspiratio,  quasi  adjectum  flammffi  oleum  nutriebat,  in  sdificationem  eorum  qui  fide 
integravoluntarii  permanent  in  doctrina  Saivatoris  nostri  Christi.  Gonsideranti  autem  quam  gratum  sitDeo 
sacrificiumy  lucrum  animarum,  visum  estetmibi  bumili  reverentia  pro  possibilitate  mea  fraternas  salati 
oonsulere,  et  iilustrium  non  tantummodo  virorum,  eed  etiam  feminarum  mores  et vitam  ostenderey  pro- 
palare  virtutes,  et  miracula  declarare,  eorum  scilicet  quos  vidi,  et  de  quibuts  audivi,  oum  quibos  etcon- 
versatus  sum  tam  in  iCgypti  solitudine,  quam  etiam  iii  Libya  et  Thebaida.  et  Sene  {Vetus  Editio  Sirene. 
An  Cyrene?)  simul,  et  qui  dicuntur  Tabenneosiotfle ;  deinde  in  Mesopolamia,  Palsstina,  et  Byria,  et  eo- 
rum  qui  in  occiduis  partibus,  Romfle  et  Campani®  morantur.  Desidcrio  siquidem  humilitatis  et  obedienti» 
auditor  efTectus  monasticae  institutionis,  trigesimum  et  tertium  agens  fletatis  annum  in  congregatione 
fratrum,  nihilominusetin  solitariavita  diversatus  sum,  ubi  plurima  didioi  imitanda,  pariter  etvitanda, 
quflB  in  hoc  libro,  qua  potero  brevitate,  contexam;  ut  in  compendio  salutifere  commoniti,  indeficientem 
animflB  capiamus  medicinam  ;  omnem  videlicet  obliviscamur  desidiair,  mentisque  somnolentia  et  camale 
desiderium ;  omnemque  dissensionem  animi,  commotionem  iracundiae,  tristitiam  et  irrationabilem  timo- 
rem  per  haec  repellamus  ;  vanam  gloriamet  ambitionem  sfleculi  despiciamus,  ut  in  fide  veritatis  et  in  deei- 
derio  aBternitatis  proflciamus.  Audientes  igitur  fortia  sanctorum  gesta,  aoingamur  et  nos  ;  angescat  io 
nobis  fides,  spe  vincendi  charitas  incalescat,  et  certi  simuu  quia  Christus  bellatores  suoa  adjuvabit,  vic- 
tores  ooronabit. 


CAPUT  PRIMUM. 

liidori  €l  Dorothei  conversaiiOy  et  passio  cujusdtim 

virginis. 


Comprimumad  Alezandriam  perrexissem  civita- 
tem,  reperi  virum  mirabilem,  undique  ornatum 
moribus,  conversatione,  et  scientia,  Isidorum  pres- 
byterum,  et  zenodochio  constitutum  Alezandrinfle 
ecclesiae  {Heracl,  cap,  l).Qui  quidem  primai  juventu- 
tis  illecebras  dioebatur  in  solitudine  macerasse,  cu- 
Ju9  etiam  nos  cellam  vidimus  in  monte  Nitrise.  In- 
veni  autem  eum  annorum  septuaginta  senem,  qui 
post  quindecim  alios  annos  defunctus  est  in  pace. 
Hio  uaque  ad  ezitnm  vitae  sufle  non  linteo  usus  est, 
non  balneo.CujuB  corpus  gratia  Dei  itareferlum[i4/.y 
refectum]  erat,  ut  putarent  omnes  ignorantes  con-  r% 
ver8ationeroejuB,quiaindeliciisdegeret.  Hujusvir- 
tutes  animi  si  voIueroezponere,deficietmetempu8 
narrantem.  Hic  inter  cfleteras  virtutes  nimis  miseri- 
cors  ao  benignus  erat,ut  etiam  inimici  ejus  etinfi- 
delesgentilesrevererentureum.Tantamautemscien- 
tiam  habuitScripturarum  divinarum  inslructione  li- 
brorum,ut  inter  ipsa  etiam  convivia  fratrum  mente 
ezcederet  spiritualibus  visionibus.  Cumque  depre- 
caretur  referte  quis  esset  excessus  mentis  ejus,  di- 
cebat  cum  lacrymis  :  Quia  mente  raptussumin  vi- 
sione  quadam  spirituali.  Ego  vero  cognovihunc  fre- 
quenter  lacrymantem  super  mensam,  cum  cibum 
€aperet ;  et  causam  interrogantes,  audivimus  eum 


A  dicentem :  Quia  erubesco  accipieos  corporalem  es- 
cam  siout  irrationalia  animalia,  cum  utique  homo 
rationalis  a  Deo  creatus  sim,  et  qui  deberem  para- 
disi  deliciis  frui. 

Hic  notus  cum  esset  Romano  senatui,  omnibua 
matronis  magnificorum  et  illustrium  virorum,  cnm 
Atbanasio  episcopo  causa  fidei  fuit  Romane,  deinde 
eliam  cum  Demetrio  episcopo ;  et  abundans  divitiis 
inrationezenodochiietsurncientiamhabensnullum 
testamentum  scripsit  moriens;8ed  neqoe  nnum  nnm- 
mum  reliquit  insolatium  sororibus  8uis,in  virgini- 
talis  proposito  constitutis ;  sed  commendavit  eas 
Christo  Domino,  dicens :  Qui  creavit  vos,  gubernet 
vitam  vestram,  eicut  et  meam.  Erat  autem  cum  ger- 
manis  ejus  congregatio  virginum  septuaginta. 

Huc  venienti  juveni  mihi  et  deprecanti  eumutin- 
stitueret  me,  confirmaretque  in  monachornm  vitam 
ferventem  juvenili  sctate,  verbo  quidem  me  non  est 
consolatus,  sed  magis  laborem  9§5  induzit  corpo- 
ralem.  Eduzit  enim  me  foras  de  civitate  ad  ea  qu» 
dicuntur  secretiora  loca,  milliario  quinto,  tradens 
me  Dorotheo  cuidam  abstinentissimo  viro  Thebeo, 
sezagesimumagenti  annumin  8pelunca,et  jussit  me 
implere  apud  ipsum  tres  annos,  ad  edomationem 
corporis  passionum  ;  sciebatenim  senem  grandi  di- 
strictione  viventem.  Iterum  mihi  revertiad  sepro 
cepit  spiritualis  instructionis  causa.  Non  valens  au- 
temtres  annos  implere,  infirmitate  detentus  ,  ita 
ante  triennium  reversus  8um  ab  eo. 


345 


PALLADII  LAU8IACA. 


346 


Erat  eniaiejas  vitaduraetardua.Peromnesqui-  A  luntati  domini  tui,autcertenoveri8quiaiabanccal- 


demdiesin  estu  et  solitudine  secus  mare  coUigebat, 
lapides,  eosqueasdificansetcellulas  facienstradebat 
non  valentibuBsibiffidiOcare^persingulosannossia- 
galas  explicans.cellulas.  Ego  autem  deprecans  eum, 
dixi  ei:  Qoid  faci8,Pater,ia  tali  senectute  interfi- 
ciens  corpas  tuum?  Respondens  autem,dixit  mibi : 
Occidit  me,  occido  illud.  Sumebat  autem  in  cibum 
panis  uncias  sex,  et  miautia  olerum  coadimeatis 
fascicolum.  Bibebat  autem  ex  aqua  parum  quid. 
Nesoio  vero  exteadissse  eum  pedes;  nescio  requies- 
eeotem  eum  super  matlulam  aeque  super  lectum, 
sed  per  omnes  noctes  sedens  et  operans,  ple- 
ctebat  ex  palmarum  foliis  sportas,  in  rationem  cibi 
sui.  Arbitrans  autem  ego,ne  forsitan  propter  me  so- 


dariam  te  jubeo  mitti.  lilaautem  respondit,  dicens : 
Non  fiant  aliquando  tales  judices,qui  jubeant  subdi 
luxuriae.  Fremens  ergo  jussiteamexspoliatammitti 
in  caldariam  ferventem  pice.  Illa  autem  emisit  vo- 
cem.dicens:  Per  caput  tui  imperatoris  te  conjuro, 
quem  colis,  si  statuisti  sic  torquere  me,  jube  me 
paulatim  deponi  in  caldariam,  ut  videas  quantam 
mihi  patientiam  donavitCbristu8,quem  tu  ignorae. 
Et  deposita  paulatim  in  praeparatum  ferventem  ca- 
cabum,  eadem  hora  refriguit  pix  curo  circa  collum 
cjus  pervenit.Quaniplurimi  autem  videntes  tale  mi- 
racuIum,conrirmati  sunt  in  fide  Domini  nostri  Jesu 
Christi  in  Aiexandrinapcclesiu,  qui  digni  fuerunt 
terrjB  mansuetorum,  sicut  dicit  Dominus  in  Evao- 


lomhocfaceret,  satieegi,  et  abaliisdiscipulis  ejus  n  gelio  :  Beati  maasueti,  quoniam  ipsi  possidebunt 
scratando  qui  permanserunt  singulariter  cognovi,      terram  (Matth,  v). 


qooaiam  ajuveatatesempertalem  habuit  conversa- 
tionem,noaqoam  dormieas  ex  causa  nisi  operando 
aot  certe  manducaas  claudebat  oculos  per  dormita- 
tioaem,ita  ct  frequeater  pnnis  caderet  de  ore  ejus 
prae  aimia  dormitione  in  tempore  refectionis.  Gom- 
pellente  autem  me  eum  aliquando  parumper  super 
mattam  reclinari,  contristatus  dicebat:  8i  suaseris 
angelos  dormire,  suades  et  ferventem  spiritum. 

Verum  aliquando  cum  essem  apud  eum  circa  ho- 
'Tam  aomam,mittea8  me  implere  vas  aquas  ad  usus 
refectioois  aostrs^eveait  me  abeuote  aspidem  deor- 
som  videre  io  poteo^et  vas  ooo  impletum  aqua  abji- 
cieos  dixi  ei:  Quooiam  mortui  sumus,  Pater;  aspi- 


CAPUT  II. 
De  Pasco.  et  quomodo  tentamenta  camis  evicerit, 

Pasco  quidam  nomine^eratseptuagesimum  agens 
anaum  fiBtatisiaScytbia.  Igiturdumgravitermespi- 
ritus  foroicatioaibteataretsuper  coacupiscentiamu  - 
liebriexagitantibusmecogitationibus,peneegre88U8 
sumdeeremocompellenlemonimiapassione.Btvici- 
nis  quidemmihimooachisaoaiadicavicausam  ;la- 
teater  autemperrexi  io  soIitudinem,et  circuivisanc* 
tos  Patres  usque  dies  quindecim,  eos  qui  in  Scythia 
senuissent.  In  quibus  reperi  Paecum,  quem  omnes 
qui  in  illa  eremoerantPatre8,venerabantur.Itaque 


dem  eoim  vidi  io  puteo.  Qui  subridens,  solum  diu      prsBsumpsi  ego,  et  cum  lacrymis  deprecans  eum, 
intendit,  et  moveas  caput  fiicebat:  Si  placet  diabolo  ^  coafessus  sum  ei  pas8ionem,qu8Bme  nimis  et  inees- 


per  siogulos  puteos  serpeotes  immittere,8ive  aliam 
aliqoambe8tiam,ao8  auoquara  habemus  bibere?  Et 
egrediens,  persemetipsum  hausit;jejunu8que  pri- 
mos  ip9e  bibens,  ail ;  Ubi  crux  Christi  superduci- 
tor,  000  prasvalebit  malitia  diaboli. 

Beatos  aotem  Isidorus  referebat  oobis,  quia  cum 
▼idisset  beatum  Aatooium  homioem  Dei,8cripturffi 
digoam  retulit  mihi  causam,audiens  ab  ipso,  quo- 
modo  temporeMaximiani  persecutori8,pulcberrima 
poella  foitaocilla  cojosdam^,  qoam  moltis  iovitaas 
promissiooibosdomiDosejiis^decipere  eam  ooo  po« 
toit.  Novissime  aotem  exardescens  in  iraoundiam, 
tradidit  eam  tunc  constituto  prffifecto  Alexandri® 
ioterficiendam  qoasi  Chri8tiaaam,blasphemantem 


santer  non  desinebat  impugnare.  Et  ipse  ait  mihi : 
Nonconturbettehfficcausa;  nec  enlm  pateris  hffic 
a  negligentia;  attestatur  quippe  tibi  et  locus,  et  dif- 
ficultas  rerum,et  quia  non  est  in  locisillis  ulla  visi- 
tatio  feminarum,sed  magis  invidia  diaboIi,qui  sem- 
per  insidiaturet  deciperefeslinat  animasbominum. 
Ecce,  utvides  me  jam  senemhominem,quadragesi- 
mum  annum  habeo  in  hac  ceila,et  auxiliante  gratia 
Christi,  soliicitus  de  salute  anims  meffi  ;  tameo 
osque  nonc  tenlationem  sustineo.  Nam  cum  sacra- 
mento  dicebat  mibi:  Quia  super  duodecim  annos  post 
quinquagcsimum  annum,  non  nocte  mihi,  non  die 
pepercit;  in  tantum,utputarem  quiaforte  dereliquit 
me  Deos,  et  ideo  instanter  sine   cessatione   bujus 


et  temporaetimperatorem.In  ipsis  vero  persecutio-  D  passionis  molestiam  paterer.Elegi  ergo  magis  mori 


nibossobmittenseiquosduiucum  pecuniis,dixit:  8i 
oonsenseris  volontati  meffi,  a  pcBnis  te  custodiam; 
si  aotem  permaoes  in  doritia  tua,rogabo  judicem  ut 
torqueat  te  usque  ad  mortcm,ut  ooo  viva  derideas 
voluotatem  meam.  Adductaautem  adtribuaaljudi- 
ciSydiversa  poBoarum  tormeatafortitercootemaebat 
coDScieotiabooa  mooita.In  qoibos  tormeotis  etcal- 
dariammagoamplenamferventepicejossitsoccendi 
jodex.  Ferveote  ergo  pice  et  oimis  exardesceote, 
proponebateijudex,  dicens:  Vade,  aut  subdere  vo- 


irrationabiliter,quam  talem  pati  corporispassionem. 
Egressus  ergo,circuibam  peneomnemsoiitudinem, 
et  inveni  lesnffi  speluncam,  et  posui  me  jacereibi 
per  totum  diem  nudum,ut  ingredientes  ferffi  come- 
derent  me.Cum  ergo  facta  essetvespera,  secundum 
quod  scriptum  est,  Posuit  tenebras,et  factaest  nox, 
in  ipsapertransibunt  omnes  bestiffi  siivarum  (Psal, 
Giii);  egredientes  bestiffi  masculus  et  femina  odorati 
sunt  me  a  capite  usque  ad  pedes,  et  lingentes  me 
totum,  recesserunt  a  me.  Ego  autem  putabam  quod 


*  Heraolidi,  oap.  1,  vir^o  hffiodiciturPotom^nta, 

*  Heraclidi,  cap.  11,  dioitur  Pachomius ;  PalladiOi  oap.  20,  Pachon. 


347 


AFPKNDDL  AD  YITAS  PATRUM. 


devorarent  me.  Jacui  ergo  ibi  per  totam  noctem,  A 
sed  non  accesserunt  ad  me. 

Cogitavi  ergo  quia  pepercitmihi  Deus,et  reversus 
9§6  sum  in  cellam  meam.  Postpaucos  autem  dies 
ilerum  eadom  tentatio  in8urrexitvaiidius,itaut  pene 
ad  blasphemiam  pervenirero.Gonversusenimdffijnon 
in  iEthiopissam  puellam,quam videram in juventute 
mea  spicas  colligentem,  sedit  super  genua  mea,et 
vehementer  me  commovit.  Unde  cum  nimio  furore 
dedi  ei  pugnos  et  alapas  in  maxillas,  et  statim  non 
comparuit  phantasma  ilJud;  perbienniuraenim  ma- 
nus  meas  unde  percussi  quasi  faciem  ejus,fetorem  et 
brumum(l)8ufrerre  non  poteram.Desperabam  ergo 
desalute  animae  mesB^  etpr»  tristitia  nimia  defectio 
animi  affligebat  me,  et  nimio  mrerore  tabescebam. 
Audivi  autem  vocem  factam  in  sensu  meo,  et  dicen- 
tem :  Vade,  Pasce,  certare  ;  propterea  enim  haec  ^ 
pecmisi  te  pati,  ut  non  altum  sapias,  nec  extoUaris 
quasi  in  virtutibus  tuis  (Rom,  xi);  sed  recognoscas 
inflrmitatem  tuam,et  non  confldas  in  conversatione 
tua,  sed  subdituset  humilis  sis  inadjutorio  Dei  con- 
fldens.Ita  certus  effectus  de  auxiliante  misericordia 
Domini  Salvatoris,  pacificos  babui  reliquos  dies. 

CAPUT  III. 
De  Didymo,  et  beatis  virginibus  Alexandriaac  Melania 

In  ^anctisPatribusDidymus^  fuit  sacrorum  expo* 
8itorlibrorum,quimuItoslibrosexdivinisScripturi8 
exposuit  {HeracL,  cap.  1).  Hic  absque  oculis  fuit 
cujusetnotitiamhabui.Hicseptuagintaquinquean- 
norum  defunctus  est.  Istecscuscum  esset,  utipse 
mihi  narravit,  quatuor  annorum  in  infantiavisum 
ami8erat,nec  litterasnoverat,nequeapud  magistros  C 
fuit.  Habuitautem  naturalem  magistrum  robuetissi- 
mum  propriafflCon8cientiam;qui  tanta  gratia  orna- 
batur  Bcientiffi,  ut  Vetus  et  Novum  Testamentum 
interpretaretur  ad  verbum.  Liberale  autem  studium 
ila  exsecutus  est  subtiliter^etminutissimeexponenB 
sermonem,  ut  omnes  superaret  antiquos  scientia. 
Compellebat  autem  me,  utin  oella  ejus  facerem  ora* 
tionem.Bt  non  acquiescente  me,  dicebat  mihi,  refe- 
rene:  Quia  in  celiulain  istam  tertio  ingressus  est 
beatus  Antonius,  visitans  me;  et  deprecatus  a  me, 
ut  orationem  faceret,  statim  inclinavit  genua  in  hoc 
domicilio,  et  non  compulit  me  repetere  sermonem, 
erudiens  mead  obedientiam.Narravitautem  mihi  et 
hoc:Quiacume88emsollicitu8  propter  vitam  Juliani 
imperatoris  miserabilis,  et  nimis  tristarer,  quadam  ^ 
die  usque  ad  alteram  vesperam  non  gustavi  panem 
propter  sollicitudinem.  Et  evenit,  et  in  cathedra  se- 
dente  me,  appressus  somno  video  in  excessu  equos 
albos  discurrentes,  cum  sessoribus  dicentibus :  Di- 
oite  Didymo  quia  hodie  bora  diei  septima  mortuus 
est  Juiianus.  Surge  ergo,  comede,et  mitte,et  nuntia 
hoc  Athanasio  episcopo,  ut  et  ille  noverit.  Elanno- 
tavi  statim  horam,  et  mensem,  et  seplimanam,  et 
liem;  inventumque  est  ita,  quemadmodum  op- 
preeso  somno  videbatur. 

Betulitautemetmihi  de  ancilla  ci:ga8dam,nemine 

^  DidymuB  OrigeniBta  fuit. 


Alexandria,que  derelicta  civitate  in  sepulcro  q  uodam 
recludens8emetipsam,perforamen  qnoddam  recepit 
panem,  qui  nec  essarius  erat  victui,u8que  ad  annos 
duodeci  m  ;duodeci  mo  autem  anno,q  uasi  dormienteiD 
se  composuisse.  Et  cum  abisBet  qui  consuetudinem 
habebat  ministrare  ei,et  non  accepisset  responsum, 
nuntiavit  nobis.  Destruentesautem  ostiumetiDgre- 
dienteSjinvenimuseam  defunctam.Dicebat  etde  ip8a 
beata  Melania,de  qua  posteadicturi  sumus»  quia  ad 
faciem  quidem  non  vidi  eam;  ad  foramen  tamoD 
8tans,interrogavi  eam  utdiceret  mihi  causam  quare 
secedens  decivitate,ingre8sa  fuissetsepQlcrQm?  Ula 
autem  per  foramen  locuta  est  mihi,  dicena :  Quia 
gravatus  fuit  quidam  mente  in  me,et  ut  non  accusa- 
rem  eum,elegi  magis  vivammelpsam  insepulcroboc 
includere,quam  scandalizare  animam  ad  imaginem 
Dei  factam.  Me  autem  dicente  ei :  Quomodo  dqdc 
perseveras,non  videns  quemquam,8ed  affligaris  tam 
gravimaxime  inertia?dixit  mihi:  Quiaa  mane  us- 
que  ad  horam  nonam  oroper  siogulas  horas,  nens 
linum;  reliquas  autem  horas  jejuna  percurrena,  et 
hora  conpetenti  comedens  cibum  meum  requieBOO, 
etvideo  in  8omni8patriarcha8,propheta8et  apostolos 
cum  martyrihu8.Per8everoautem,finem  exBpectan- 
do,  cum  spe  in  Deum  suavissime. 

CAPUT  IV. 
DeAmmoniOffratribus  ejus  ac  tribui  sororibusreligiosii* 

Beatus  Ammonius  habuit  duosfratres  germanos 
suo8,qui  cum  eo  pariter  in  sancto  proposito  conver- 
8abantur(0fradt(iej,cap.2).Nam  Benioreorum  frater 
Dioscorus  in  episcopatumelectus  ast.  Babent  autem 
tres  sorores  in  virginitate  Domino  servienles,  non 
minus  a  fratribus  suis  in  omni  spirituali  stadlo  et 
abtinentia  conversantes.Septem  enim  8ant,qaatuor 
viri  et  tres  sorores  eorum,  omnes  virginesex  atero 
matris  sus.  Aiunt  enim,  seniorem  sororum  eorum 
tantamscientiamScripturarumhaberedivinarum.ut 
admirareoturfratresejusJ^amvesperenimislectioDi 
insistens,  po8t  leotionem  autem  paululum  Bomni  ca- 
piens,  ipsalectionis  verbapersomnum  meditater. 
Habebat  autemetalias  tres  peregrinas  famuUBChri- 
sti  secum  ;  similiter  et  fratres  earum  habent  tres 
viros  eruditos  nimis  eteloquentissimoa;  qui  etipsi 
conversationem  eorumimitantes^prieclariin  Christo 
habentur.  Omnes  ergo  nimis  in  Cbristi  amore  fer- 
ventes  perrexerunt  in  eremum,et8ororibus  suis  ae- 
questratim  fecerunt  monasterioli  habitaculam,etBi- 
biipsi88eparatimfecerunt,ut  interse  etipsaB  inter- 
vallum  habeant  non  parvi  loci.Statueruntautemsibi 
ut  neque  fratres  earum  alias  mulieres  ad  salutandam 
Buscipiant,  neque  ill«  alios  viroB. 

QuoniamveroBupramodumeruditQsinomniparte 
erat  Ammoniu8,tam  inscientiaScriplurarum,  quam 
etiam  sermonis,  dum  in  quadam  civitate  episoopas 
defunctus  esset,  amatores  Ammonii  BQggesserant 
episcopo  AlexandnSypetentes  ut  Ammonium  eia  or- 
dinaret  episcopum  .Dicebat  autem  eis  archiepiscopos 
Adducite  mihi  eumutordineturepiscopus.Uiiautem 


349 


PALLADII  LAUSIACA« 


350 


festinantesperrexertintcumadjatorioadeam.Gucn  A  auricalam  abscidi»  nam  ipse  liDguam  abscidisti 


aulem  vldissct  se  prffiventum,  deprecabatur  eos,  et 
cumsacramentoanirmabatnoDsuscipereseordiaem 
episcopatus,neque  deeremoogressurum.Illisautem 
non  concedentibus,  sed  violenter  instantibus,  pnc- 
sentibus  eis,  accepit  forOcem,  et  auremsuam  sini- 
stram  ab  imo  abscidit,  dicens  eis :  Vel  nunc  certi 
estote  quiaimpossibile  est  me  fieri  episcopum,quia 
lex  probibet  debileminaliquo  membro  fieri  sacerdo* 
tem.  Tunc  relinquentes  eum,  recesserunt.  9§7 
Abeuntes  autem  dixerunt  episcopo.Et  ait  eisepisco- 
pna  :  Ista  lez  apud  Judeos  observabatur ;  roibi  au- 
tem  etiam  eum  qui  nasum  abscisum  habet  si  ad- 
duzeritiSy  ita  tamen  ornatum  moribus  nt  dignus 
sit  sacerJotio,  ordinabo  eum.  Abeuntes  ergo  ite- 
rum  rogabant  eum.  Ipse  autem  juravit,  dicens :  n 
Qaia  si  me  coegeritis,  etiam  linguam  meam  abs- 
cido.  Ita  ergo  relinquentes  eum  recesserunt. 

Hujas  Ammonii  fertur  miraculum  ;  quia  quando 
desideriom  carois  surgebat,  et  incitabat  ad  libidi- 
nem  membra  ejus,  nunquam  pepercit  carni  sus  ; 
sed  ferram  ignitum  appoiiebat  membris  suis,  ut 
semper  vulneratus  esset ;  et  ita  desiderium  pas- 
sionie  compescebat  magnitudo  doloris.  Sic  quidem 
abstinentia  ejus  fuit  a  juvontute  usque  ad  mor- 
tem.  Nihil  quod  per  ignem  transit,  comedit,  abs- 
que  pane  duntaxat. 

Quodam  vero  tempore  in  eremosdificantiei  cel- 
lam  aupervenit  quidam  frater,  et  dixit  ei :  Cur  in 
tali  ardore  estus  affligis  temetipsum,  abba?  Res- 
pondensque  beatus  Ammonius,  ait :  Crede  mibi, 


quffi  multps  populos  docere  potuit. 

Dicebatsanclus  abbas  Dioscorus  prosbyter^qui  in 
eremo  Scythioi  habitabat :  Quia  non  oportetmona- 
cbum  desidrria  gulae  ventrisque  facere.  Nam  in  quo 
differt  a  ssccularibus.si  expleat  delectationes  suas? 
Denique  frequenter  videmus  bomines  ssculares  pro 
causa  sgritudinis  a  deliciis  el  delectationibus  abs- 
tinere  ut  sanitateni  corporis  adipiscanlur  ;  quanto 
magis  diligenter  studere  debet  monachus  pro  sa- 
lute  et  incolumitate  animae  suse,  ut  possit  ad  illas 
veras  et  sternas  paradisi  delicias,  et  ad  coelestis 
regni  gloriam  perYenire. 

CAPUT  V. 
De  Hor^  Pambo  el  Melania  Romana. 

In  hoc  monte  Nitriae  vir  abstinentissimus  Hor  * 
nomine  fuit  [HeracL^  cap,  2),  cujus  multas  attesta- 
batur  virtutes  omnis  fralernitas  monachorum;  ego 
vero  non  inveni  eum  viventem.  Etiam  et  hoc  dice- 
bant  narrantes  de  co,  quia  neque  mentitus  est 
aliquando,  neque  juravit,  neque  maledixit,  neque 
Hne  necessitate  locutus  est. 

In  monte  hoc  fuit  et  beatus  Pambo,  prsceptor 
Dioscori  qui  postea  episcopus  ordinatns  est,  et  Am- 
monius.et  Joancesjratres  Dracontii,  viri  mirabilis. 
Ilic  autem  Pambo  habebat  in  sanctitateetvirtutibus 
famam  magnam,  et  ita  erat  contemptor  auri  et  ar- 
geuti,  ut  vera  deposcit  ratio.  Denique  retulit  mihi 
beata  Melania,  quia  in  primis  cum  advenisset  de 
Roma  in  Alexandriam,et  audissel  deejus  virtutibus 


frater,  quia,  donante  Dei  gratia,  Scripturas  sanc-  C  isidorum  referentem,  qui  etiam  et  perduxiteam  in 


taa  memoria  commendavi.  Nam  et  Vetus  et  No- 
vum  Testamentum  ab  ineunte  astate  ad  plenum 
didici,  necnon  eliam  et  sanctorum  antiquorum 
Patrum  orthodoxorum  sacerdotum  Domini  sexcen- 
tas  myriadas.  expositionum  in  lege  divina  cons- 
criptas  perlegi  (sicut  teslubantur  ei  de  hoc  etpene 
omnes  in  eremo  Patres),  et  si  uno  die  satiatus 
faero  pane,  et  minime  in  opere  me  exercuero, 
extollitur  sensus  meu8,et  velut  irrationabilium  ani- 
malium  efficitnr. 

Quodam  tempore  adveniens  beatus  Evagrius  ad 
8aDctamAmmonium'visiLationisspiritualisgratia, 
dum  muita  desanclis  Scripturis  inlerseconferrent, 
et  Istarentur  uterque  spiritualiterinDomino^post- 


solitudinem  ad  visitantumsanctos  Patres.  Dicebat 
ergo  sanctaMelania:  Quiaobtuli  ei  argenti  ffirarium 
trecentarum  librarum,  deprecans  eum,  ut  de  rebus 
meis  acciperetad  erogandum  pauperibus.  Ipse  vero 
sedebat  et  texebat  de  foliis  palmarum  sportellas. 
Benedixitautemme,  dicens :  Dominus  Deus  retri- 
buattibi  mercedem.Et  dixit  dispensatori  suo  Theo- 
doro  :  Suscipe  et  dispensa  hsc  in  omni  Libya,  et  in 
insulis  fratribus,  hsc  enim  monasteria  magis  indi- 
gent.  Prscepitque  ei  nuili  in  iEgypto  dare,  eo  quod 
abundantior  esset  provincia.  Ego  antem  stafoam  f x- 
spectans  quasi  honorari  et  gloriflcari  super  quod 
obtuleram.  Etnihil  audiens  ab  eo,  dixi :  Ut  scias, 
domine,quantum  est^quoniam  trecenta  pondo  sunt. 


modum  dixit  Bvagrius  ad  Ammonium,  quasi  expro-  D  Ipse  vero  nec  respiciens  me,  respondit  dicens  :  Gui 


brando  ei  qnia  aurem  sibi  inciderat :  Non  times, 
inqait,  grave  peccatum,  quia  ut  non  susciperes  sa- 
cerdotiam  ,aurem  tibi  abscidisti  ?  Respondens  autem 
Ammonios,  dixit  ei :  Deprecor  te,  ut  exores  pro  me 
ad  Dominum,  ut  de  aliis  peccatis  meis  indulgentiam 
accipere  merear  ;nam  de  boc  admisso  non  valde  tur- 
batur  animus  meus.  Verumtamen  te  magis  oportet 
iimere  et  sollicitudinem  gcrere,  qui  eruditus  esse- 
cundam  ssculi  sapientiam,et  tantam  scientiam  di  vi- 
Darom  Soripturarum  habe!>,  quam  Dei  gratia  tibi 
contulit,ande  posses  multos  populos  erudire,etele- 
gistimagisineremisolitudinedegere.  Et  egoquidem 

*  SiBvagriafl  ei  Ammonioa  OrigeniBia  Aiit. 


obstulisti  hffic,  Glia,  pensare  opus  non  habet.  Qui 
enim  pensat  montes  etomnem  molem  ierrm  [Isaix 
xl),  multo  amplius  novit  quantitatem  hujus  ar« 
genti.  8i  enim  mihi  hoc  dedisses,  bene  mihi  dice- 
res  quantum  est ;  si  autem  Deo  obtulisti,  ille  qui 
viduffi  minuta  non  despexit  pauperis  {Marci  xii), 
nec  tuam  oblationem  tradet  oblivioni. 

Ita  ergo  gubernavit  ac  dispensavit  Dominus,  ut 
quando  ingressasumin  montem,  post  pancos  dies 
defunclus  est  homo  Dei,  non  infirmatus,  sed  spor- 
tellam  consuendo  defunctus  est  sine  febribu8,anno- 
rom  septaaginta.  Vocavit  aatem  me  novi88ime»cam 

*  Hic  Hor  iuii  Origeniaia. 


851 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATBUM. 


transpungeret  sportellas  et  compleret,  etdixit  mi-  A  saavitate  oleiconditoBcibos,  etper  occasionem  sua- 


hi :  Suscipe  istam  sporteilam  de  manibus  meis,  ut 
memorsismei;  aliud  quod  tibi  relinquam  non 
habeo.  Quem  ipsa  sepelivit,  sindone  corpus  invol- 
vens  :  et  ita  ipsa  egressaest  de  eremo.  Sportellam 
vftro  usque  ad  mortem  pro  benedictione  sibi  re- 
servavit. 

Iste  beatus  Pambo  in  ipsa  hora  sui  exitus,  aa- 
tanlibus  Macario  presbytero  et  Ammonio,  viris  no- 
roinatissimisin  conversatione  sanclif  etiam  prs- 
sentibus  et  aliis  fratribus,  hoc  dixisseperhibetur: 
Quia  ex  eo  quo  veni  in  hunc  montem  solitudinis, 
et  sdiflcavi  mihi  cellam,  et  mansi  in  ea,  delabore 
manuum  mearum  vixi,  et  non  recordor  aliquando 
me  panem  gratis  inanducasse  ;  nec  pccnitet  me  de 


visconditurfle  compellar  descendere  ad  civitatem  seu 
advicosemereoleum,etreverti  aderemum,  iterum- 
que  descendere  et  reverli  ad  cellulam  meam,  et  per 
hanc  occasionem  (ut  dixi)  descendendi  et  ascendeadi 
incipiat  vagari  sensusmeuset  mea8mea,etperdam 
utilitatem  secretioria  vita.Oiabolusenim  multifor- 
mis  est,  et  diversa  retia  texit  ut  capiat  mentes  ho- 
minum.  Igitur  nos  hsc  audientes,  admirati  Bumaa 
prudentiam  et  conversationem  sancti  seaioris. 

Item  referebataobisabbasidemBenjamiQ  \  quia 
perrexissent  adquemdam  8enem,quitenaiteosad 
refectionem,etparavitilli8lenticulaecibamcoctum. 
Misit  autem  in  condituram  oleum  quod  de  semine 
raphaaorum  in  locis  illis  fieri  soJet.  Nos  autem  dixi- 


verbo  quod  locutus  sum  usque  in  hanc  horam,  et  q  mus  ei :  Pater,  magis  de  bono  oleo  mitte,ut  possi- 


ita  vado  quasi  nunc  incipiens  Deum  colore. 

CAPUT  VI. 
De  sancti  Benjamin  hydropico  palieniissimo. 

In  hoc  roonteNitriffiBenjamin  quidam  est(£f^a- 
clid,,  cap.  2,  sanctus  vir,  qui  vixit  usque  ad  ooto- 
ginta  anno«  abstinentissimus,  et  studium  gerens 
circa  virtutes  animi.  Consecutus  est  autem  a  Domi- 
00  graliam  sanitatum;  et  si  cui  manus  imponebat, 
aut  oleum  benedictum  dabat,  omnis  ab  eo  inflrmi- 
tas  repellebatur.  9§§  Hic  itaque  qui  tantsB  gratis 
dignus  habitus  est,  ante  octo  menses  mortis  suse 
hydropicus  factus  est,  et  in  tantum  corpus  ejus 
tumuit,  ut  alterum  Job  putares. 

Assumeas  ergo  nos  beatus  Macarius,  qui  tunc 


mus  comedere.  Ille  autem  hoo  audiens,  et  sigao 
crucis  se  signans,  dixit  nobls  :  Et  est  aliud  oleum 
prsBter  ipsum  ?  ego  hoc  nunquam  audivi.  Eratenim 
ipse  senior  ex  infantia  sua  in  eremo  enutritus  ,  et 
semper  permansit  apud  sanctos  seniores,  et  neque 
in  civitates  neque  vicos  aliquando  egressua  esl. 

CAPUT  VII. 

De  sancto  ApoUoniOy  qui  quinque  millibus  monaehO' 

rum  ministravit, 

ApolJonius  quidam  nomiae  (Heracl,,  cap.  3),  ex 
aegotiatore  fuit  ,  renuotiansque  saBCuli  actibus  , 
et  conversus  ad  servitium  Ghristi  ,  habitavit  in 
moote  NitrisB,  aeque  artem  discere  potuit,  nequa 


eratpresbyterinmonte  Nitriae,  me  et  Theodorum  ^  v*^"®  ^°  scribendis  libris  pr«  senectute.  Vivens 
aoMacariolum,dixitnobi8:  Venite,etvidetenovum  ^  »"^®"^  in supradicto  moale  viginti    quinque  annia, 

hoc  habuit  studium  ,  ut  ex  propriis  peouDiis  et 
suis  laboribusomaia  cellariacompararetde  Alexaa- 
dria,  et  ia  omoi  fraternitate  mioistrabat  iafirmaa- 


Job,ia  taoto  tumore  corporis  et  passioaeiosanabili, 
immeosam  gratiarum  actiooem  Deosemperredden- 
tem.  Abeuntes  ergo  vidimus  eum  in  tanto  tumore 
corporis,  ut  non  posaet  digitus  manus  alteridigito 
conjungi.  Intuentes  autem  hanc  passionem  crude- 
lissimam,  oculos  avertebamus.  Tunc  dicit  nobis 
beatus  Benjamin  :  Orate,  filioli,  ut  non  ioterior 
homo  meus  hydropicus  flat,  iste  autem  oec  bene 
patieas  profuit,  aec  male  patieos  nocuit.  Per  octo 
ergo  meoses  sella  ei  poaebatur  latior,  ia  qua  in- 
oessabiliter  sedebat  propter  reliquas  corporis  ne- 
cessitates  ;  nec  enim  jacere  poterat.  In  hac  lamen 
passione  positus  alios  sanabat.  Necessarie  autem 
enarravimus  passionem  hanc,  ut  non  conturbe- 


tibus  :  erat  videns  eos  a  prima  luce  asqae  ad 
horam  nonam,  per  singula  ostia  ingrediens  mo- 
nasteriola,  ne  quis  forte  jaceret.  Portabat  aotem 
uvam  passam,  mala  granata,  et  aimilia  que  in* 
firmis  necessaria  sunt.  Hanc  exercuit  conversAtio- 
nem  in  senectute  sua.  Qui  moriens  similem  sibi 
dereliquit  apothecarium,  rogans  eum  hanc  exerce- 
re  administrationem ;  quinque  enim  millium  mona- 
chorum  habitaatium  in  monte  necessaria  erattalis 
ministratio  ;  propterea  quod  eremus  esset  locus  ille. 

CAPUT  VIII. 


mur,  si  quando  aliqua  gravissima  egritudo  viris  ^  De  sancto  Nathanael,  et  tentamentis  ejus  a  daemoue. 
juBlis  evenerit.  Defuncto  autem  eo,  limen  de  ostio 
tulerunt  et  postes,  ut  posset  corpus  ojus  efTerri. 
Tantus  erat  tumor  corporis. 

Referebat  abbas  Benjamin  * :  Quia  quodam  tem- 
pore  ego  et  presbyter  de  Cellia  appiicuimus  ad 
quemdam  seniorem,  habitantem  in  eremo  Scythii 
et  obtulimus  ei  modicum  olei.  lile  autem  dixit  no- 
bis  :  Bcce  illud  modicum  vasculum,  quod ante  trien- 
nium  dedisti  mihi,  sio  plenum  manet  usque  hodie* 
Nos  autem  hso  audientes,  diximus  :  Et  quapropter, 
Pater,  vel  in  diebus  festis  non  gustasti  de  ipso  oleo? 
Et  respondens,  dixit  nobis  :  Ideo  peroipere  nolui  ex 
eo,  ae  forte  coasaetudo  mihi  fiat,  et  requiram  de 

«  Deeat  HeraoUdi.  Pelag.,  UbeU.  nr»  n.  12. 


Fuit  alius  quidam  deaatiquismoaaohi8,nomiae 
Nathanael  (Heraclid.,  cap.  5).  Huac  ego  aon  inveai: 
traosierat  enim  de  corpore  ante  adventam  meum 
aate  annos  quiadecim  ;  eo8  autem  qui  conversati 
sunt  cum  eo,  inveni.  Interrogavi  autem  eoa  virto- 
tem  viri.  Ostenderunt  autem  et  mihi  cellam  ejns 
in  qua  habitaverat,  sed  tunc  nullus  habitabat  in  ea 
propterea  quod  propior  esset  cuidam  vico  cobabi- 
tantibus  secularibus.  Ille  enim  eam  tuac  conatrn- 
xit,  quaodo  rariores  eraat  aervi  Dei,  qui  dicontnr 
aoachorets^  id  est,  qui  recedaat  in  secretiora  ord» 
mi  loca. 

Referebant  autem  h«o  de  eo,  prsBoipae  qoia  tan* 

*  Deeat  HeraoUdi. 


^ 


PALLADII  LAUaiACA. 


354 


tam  habebat  patientis  virtutem  in  cella,  ut  non  mo-  A 
▼eretur  a  proposito  buo.  In  quibus  illusus  in  primis 
ab  eo  qui  omnes  illudere  festinat  et  decipit  dsBmone, 
ledio  quodam  oppre8SU8,egres8US  est  dc  prima  cella, 
el  aliam  construxit  sibi  prope  quemdam  vicum. 
Potsquam  autem  perfeciteam,  babitavitin  ea.  Post 
tres  vero  menscs  afTuildsmon  quadam  nocte,  tau* 
ream (2) tenens  sicut  carnifex,  indumentum  babens 
quasi  militis  consutum,  ct  faciebat  strepitusdetau- 
rea  illa.  Ad  quem  ait  beatus  Nathanael :  Quis  es  tu, 
qui  alia  praesumis  super  hospitiolum  meum?Respon" 
dena  autemdffimon,dixit  ei:Egosumqui  deillaalia 
cella  te  expuii,  et  veni  ut  et  de  hac  te  eCfugarem. 
Gognoscens  autem  quia  illusus  es8et,revcrtitur  sta .. 
tim  ad  priorem  cellam ;  et  complens  inca  triginta  et 
8eptemannos,nontransivit  limen  oslii  cellulsB,  con-  j^ 
tendens  contra  dasmonem . 

Qui  tantaadinveniens,ostendebat  ei  ut  eum  com- 
pelUret  egredi,quantu  referre  satislongum  est.  \n 
quibusboc.  Observansseptem  episcoporum  sancto- 
rum  virorum  visitationem,  sive  ex  Dei  promissione 
factam,8iveex  tentatione  maligni,paulo  minus  fecil 
eum  excedere  a  proposito  suo.Episcopi  aulem  post- 
quam  orassent  egredientes,non  doduxiteos  nec  pas- 
8um  pedis.  Diountei  ministri,  id  estdiaconi  ;Super- 
bam  rem  fecistiy  ut  non  deduceres  episcopos.  Ipse 
autemdixiteis:  Egoetdominisepiscopis,  omnique 
8S;:.ulo  mortuus8um;habeo  enimoccultum  proposi- 
tnm  mentis  me«,  et  scit  Deus  cor  meum,  qua  de 
caasa  non  deduxi  eos. 

Expavens  autem  dsmon  de  circunventione  hdc,r 
Bobornavit  se  ante  novem  menses  mortis  ejus,  et 
effloitur  quasi  infans  novem  annorum,  minans 
asinum  portantem  panes  in  copbinis.  Kt  989  pro- 
pinquans  vespera  profunda ;  ad  ejus  cellam  finxit 
cadere  asinum.  El  clamans  quasi  infans  :  Abba,in- 
quityNathanael,  miserere  mei,  et  da  mihi  manum 
toam.  Qui  audiens  vocem  quasi  infantis,  aperuit 
ostium,  etstans  ab  intus,  etdixit  ei  :  Quis  es  tu,et 
quid  vis  ut  faciam  ?  Dicit  ei  :  Illius  sum  pueru- 
las  et  panes  fero,  propter  quod  convivium  fratris 
ipaiasestyetcrastinoSabbatoillucesceDtenecessaria 
est  i8ta  oblatio.Deprecor  ne  despicias  me,  ne  forte 
a  bestiis  etleaenis  comedar.Mults  enim  suntinillis 
locis.Stansautemet  stupens  beatusNatbanael,com- 
motis  yisceribusconlurbatuSyCogitabat  intra  se,  di- 
ceoa:  Quia  aut  de  mandato  habeo  cadere,  aut  de 
proposito.Post  bsec  autem  cogitavil :  Melius  est  me 
non  transgredi  quamtantoru  m  an  norum  propositum 
perdere,  in  confusionem  Satans.  Et  cum  orasset, 
dioitloqoenti  adsequasiinfanti:  Audi,infans,crede 
in  Deom,  cui  servio.quia  sinecessarium  sitibiad- 
jutorium,tran8mittet  tibi  Deus,et  neque  leaena  no- 
cebil  te,neque  aliquis.Si  autem  tentatio,  confestim 
revelabil  Deus.Et  claudens  ostium  introivit.Gonfu- 
8U8  aotem  dsmon  quia  superatus  est,  in  turbinem 
re8oIotn8est,quasi  onagri  exsilientes,et  fugientes, 
etsonoscmitteiiles.  Istetriumphusbeati  Natbanael 
fuity  et  hso  oonversatio,  et  hic  iinis. 


CAPUT  IX. 


D 


De  vita  et  mirificis  gestis  sanctissimorum  vivorum  Ma- 
carii  jEgyptii  et  Macarii  Alexandriui, 

De  magnis  ot  prsBcipuis,  et  sanctis  ac  beatissimis 
viris  multa  et  incredibilia  pigetnie  dicere  vel  scri- 
bere,  ne  forte  mendaci:  opinionem  ferara.  Quia  au- 
tem  perdit  Deusomnes  qui  loquuntur  mendacium, 
pronuntiavit  Spiritus  sanctus  mihi  (PsaL  v) ;  ergo 
non  mentionti,  famuleDei  fidclissime,  non  discre- 
das. 

Duo  namque  Macarii  erant  {Beraclid,,  cap.O),  unus 
quidem  ^gyptius  genere,  alius  vero  grutaria  (3) 
vendens.  Priraum ergo referam de^Egyptio,  qui  vixit 
annos  nonaginta ;  itaque  in  solitudine  lecit  annos 
sexaginta,  triginta  unnorum  ingrediens  juvenis,et 
tantamconsecutusestdi8cretionem,utdicerenteum 
neapoteponta  [An  veapoY£povxa?)(4),id  est,juvenem 
senem,propterquodeiceleriusprofecit.Quadraginla 
enimannorum  factus,  contraspiritusdasraonum  ac- 
cepitgratiamsenitatum,et  responsisdiviois  dignus 
fuit.lliccommorabantur  duodiscipuli  in  solitudine 
interiori,qusevocaturScythi.Exquibu8unusquidem 
eratministerejusjuxtaeum,proplerveniente8Curari 
abinfirmitatibusetlanguoribus8ui8;aliusautemse- 
cessitseparatim  in  cellulam.Temporeautemaliquan- 
totransacto,praevidons8pirituinspectooculo  cordis, 
dicit  illi  qui  miniEtrabat  ei,  vocabulo  Joannes,  qui 
postmodum  tactus  est  presbyter  in  luco  ipsiusMa- 
carii :  Audi  me,fraier  Joannes,ct  acquiesce  monitis 
meis:tentut  te  spiritus  cupiditatis,itaenimvidi;  et 
scio  quia  si  mihi  ucqraiescis,  contirmaberisin  loco 
hoc,  et  flagelium  non  appropinquabil  tabernaculo 
tuo  (Psal.  xc) ;  si  autem  mihi  inobediens  fucris, 
exemplum  Giezi  veniet  super  te  (IV  Reg.  v),  cujus 
ex  passione  languesces. 

Evenitergoeum  non  obedire.et  post  dormitionem 
sanctiMacarii,postquindecim  annos  ita  elephantio- 
sus  factusest,fraudans  quae  erant  pauperum,ut  non 
inveniretur  in  corpore  ejus  liber  locus,in  quo  quis 
digitum  figeret.  Et  hsec  est  prophetia  sancti  Maca- 
rii. 

De  esca  autera  ejus  et  potu  superfluum  est  enar- 
rare,quando  necapud  ncgligentioresinveniturquis 
abundantius  cibos  percipereautexquisitiusinlocis 
illis.tamproindigentiaeorumqusminimeinveniun- 
tur,quametiam  et  propterimitationem  habitantium 
ibidem  mullorum  monachorum.De  alio  autem  ejus 
studio  (licebatur  eum  sine  intermissione  excedere 
mente,  et  magis  ampliori  tempore  Deo  adhaQrere 
sensu8ejus,quaministiu8  mundi  babitutione.Uujus 
ferunturmulta  miracula,  quae  fecit  Deus  pereum  ; 
nam multos  vexatosa  dsemonibusetdiversas aegritu- 
dines  sustinentes  curavit  Dominus   precibus  ejus. 

Vir  enim  quidam  ^gyptius  concupivit  ingenuam 
mulierum  maritatam;  et  non  vaiens  eam  caperelo* 
cutus  est  maleGco,dicens:  Facito  eam  ut  araet  me, 
et  ita  age  ut  projiciat  eam  vir  ejus.Accipiens  ergo 
maleficu8,sufficienter  ususest  maleficio,etfeciteam 
equam  videri.Vidensautem  vir  ejus  veniens  deforis, 


855 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATBUM. 


350 


mirabatur  quia  in  lecto  ejus  equa  jaceret,etccEpit 
plangere  el  ejulare;nam  loquebatur  animali,et  re- 
sponsum  non  dabat  Itaque  deprecatus  est  presbyte- 
ros  possessionis.et  addiiccns,  ostendit  eis,qui  non 
inveneruntcausam.Usqueadtres  dies,neque  fenum 
accipiebat,quomodoequa;nequepanem,sicnthomo: 
utroque  privabatur  cibo.Ad  uUinium,ut  glorificare- 
turDeus,elappareretvirtus  sancti  Macarii,ascendit 
in  cor  viri,  nt  deduceret  cam  in  solitudinem.  Et 
vinxit  eam  quasi  equam,  et  duxit  in  solitudinem. 
Cum  appropinquaret  ergo,stabant  fratres  juxta  cel- 
lam  Macarii,Iitigante8  et  dicentes  :  Quid  adduxisti 
hucequam  istam?Dicit  eis  :  Ut  misericordiam  con- 
Bequatur.Dicuntei:Quid  enim  habel?Qui  respondit: 
Uxor  mea  erat,et  in  equam  conversa  est;  ethodie 
babet  tertium  diem.non  gustans  quidqnam.Quire- 
tuleruntsanctoMacario  intus  oranti.Propterea  cnim 
revelaverat  ei  D»{us.  Respondit  ergo  fratribus,  et 
dicit  eis  :  Equi  vos  estis,qui  equorum  oculos  habe- 
tis;illa  autem  mulier  non  est  transfigurata^sed  so- 
lum  inoculis  eorumqui  seducuntur  videturequa.Et 
benedicens  oleum,avertice  perunxit  eam  nudam,et 
Buperordvit,et  statim  feciteam  mulierem  yideri  ab 
omnibus.  Dans  autem  ei  cibum,  fecit  eam  mandu- 
care,etdimisitcum  proprioviro,  gratias  referentem 
Deo.Bt  praecepit  ei,dicens:Nunquam  cesses  a  com- 
munione.Hsec  autem  tibi  evencrunt,quia  per  quin- 
que  septimanas  non  appropinquasti  divinis. 

Alia  quoque  puella  ad  eum  deducta  est  ^  cujus 
obscena  corporis  ita  ex  omni  parte  computruerant, 
utconsumptis  carnibus,interioraquoque  et  secre- 
tioranaturae  nudarentur,ac  verroium  inde  ebulliret 
innumeramultitudo,itaut  con  accederet  quisquam 
ad  eam  prae  fetoris  horrore.  Haec  cum  allata  a  pa- 
rentibus,et  projecta  fuissetante  fores  ejus,miserans 
virginis  cruciatus :  ^quo  animo  eeto,  inquit,  filia, 
hac  tibi  ad  salutem  Dominus^non  ad  interitum  de- 
dit.Undeprovidendum  est  magisutsanitastuanul- 
lum  tibi  periculum  inferat.Et  cum  stetisset  in  ora- 
tionibus  per  septem  continuos  dies,et  990  oleum 
benedicens  in  nomine  Domini,pcrungeret  membra 
ejus,ita  cam  sanam  reddidit,ut  et  reparata  naturse 
qualitas,et  perfecta  muliebris  in  ea  speciesappare- 
ret,  essetque  ei  de  caelero  inter  homines  conversa- 
tio  absque  pristinae  infirmitatis  obstaculo. 

Aliud  ilerum  refertur  ejus  gestum  continentiae  in 
longo  tempore.Subterra  fecit  transitum  acellasua 
usque  ad  dimidium  stadium,etspelunca  n  constituit 
ad  ultimum:etet8iquandoei  pluresmolestabanlur, 
occulte  de  cella  sua  egrediens  ibat  ad  speluncam, 
et  nemo  cum  inveniebat.Referebat  ergo  nobis  qui- 
dam  de  strenuis  discipulis  ejus,quia  eundo  usque 
ad  speluncam,  viginti  quatuor  orationes  Dominicas 
faciebat,ot  revertendo  viginti  quatuor. 

Dehoc  egressa  est  opinio  quia  mortuum  suscita* 
verit,  et  suaserit  haereticum  converti,  non  creden- 
tem  resurrectionem  corporum  fieri;  etfamamobti- 


A  nebatin  8olitudine.Dicebant,enimaliquandoveni8se 
ad  eum  haereticum  quemdam  Hieracitam,quodge- 
Qus  haereseos  invenitur  apud  iEgyptum '.  Hic  cum 
per  multam  loquendi  artem  plurimos  fratrum,qui 
habitabant  in  eremo,  conturbaret,'ausu8  est  etiam 
coram  ipso  fidei  suae  asserere  pravitatem.Cui  cum 
senior  resi8teretetcontradiceret,ille  verba  simplicia 
argumentis  callidis  eludebat.Sed  cum  fideret  san* 
ctum  fidem  fratrum  periclitari:  Quid  opus est,  inquit 
nosverbiscontendereadsubversionemaudientiam? 
exeamus  ad  sepulcra  fratrum  qui  nos  praecesserunt 
in  Domino,  et  cui  nostrum  concesseritDominus  re- 
suscitare  mortuum  de  sepulcro,  sciant  omnes  quia 
illius  fides  probatur  a  Deo.Sermo  bic  placuit  omni- 
bus  qui  aderant  fralribu8,et  processerunt  ad  eepul- 

P  cra.Horlatur  Macarius  Hieracitam,ut  evocaret  mor- 
tuum  in  nomine  Domini.  At  ille  :  Tu,  inquit,  qui 
proposuisti^priorevoca.Et  Macarius  prosternens  se 
in  oralione  ante  Dominum,ubi  sufficienter  oravit, 
elevatis  sursum  oculis  suis:  Tu,inquit,Domiue,qai8 
ex  duobus  nobis  rectam  fidem  teneat  ostende,  ele- 
vato  hocmortuo.HaeccumdixiBset,fralriscuju8dam 
nomen,qui  nuperfuerat  defuQctus,evocavit.Cui  ille 
cum  de  tumulo  respondisset,accedeQte8  fratres  con- 
tinuo  qus  supraposita  erant  auferunt,  et  edactum 
eumdesepulcro,  resolutis  fasoiolis  quibus  constri- 
ctus  erat,exhibucrunt  viventem.  Hieracila  vero  abi 
hsc  vidit,obstupefactus  in  fugam  convertitar.Quem 
fratres  omnes  insequent8S,extre  terminos  terraeil- 
lius  turbaverunt. 

Huicoblatusestaliquandodaemonempatiensjuve- 

^  nis  a  propria  matre  tota  conscissa  duobus  funibas 
colligatusi  et  hanc  habebat  immissionem  daemonis: 
postquam  manducasset  trium  modioram  pane8,et 
bibissetlagenam  de  aqua,eructan8  inaera  soivebat 
escas.  Ita  enfm  consumebantur  quae  devorasset  vel 
bibisset  quasi  abigne.Est  enim  turma  quae  dicitnr 
ignita.  Diversa  suntquippe  dadmonum  genera,8icat 
et  hominum,  non  substantiae,  sed  voluntates.  Hic 
ergojuveni8,non  eufOciente  sibi  e8ca,propriambi- 
bebat  urinam.  Plangente  ergo  matre  etdeprecante 
sanctum  Macarium,  accipiens  eum,  imprecatus  ac 
supplicansDeum,postunam  etsecundamdiematte- 
nuavit  passionem.Dixit  ergo  matri  ejus  :  Quantum 
vis  ut  comedat?Quaerespondit:Decem  pondopanis. 
Corripuit  ergo  eam,quia  multum  dixit.Superorans 

D  vero  ei  usque  ad  septem  dies.statuitei  in  tria  pondo, 
ut  posset  operari,  atque  ita  curans  eum,  reddidit 
matri.  Multa  ctiam  et  alia  ferebantur  de  eo,qaaeni- 
misprolixasuntadadscribendum;  sedexhispaucis 
etiam  caetera  opera  ejus  noscuntur.  Hanc  ego  non 
vidi ;  annoquippe  ingressionis  meae  in  soiiladinem 
quievit. 

Quodam  tempore  cum  ad  beatum  Macarium  qai- 
dam  venisset  desiderans  in  proposito  monachoram 
servire  Christo^,  et  dcprecaretur  sanctum  senem  ut 
instrueret  eum  ac  doceret,  et  exfonte  doctrinae  sa- 


^  Deest  hoo  Heraclidi. 

*  Deest  haso  narratio  Heraciidi.Est  verbotenus  in 


Ruff.,  Bupra,  lib.  ii,  c.  28. 
'  Deest  Heraclidi. 


357 


PALLADn  LAU8UCA. 


858 


laUri8,qii0  in  eo  per  Spiritassanotigraliamaban-  X  8timuit;at  Dobfs  patientis  8a»,l6nitati8,etbumili- 


dabat,  ooDfirmaret,  et  qualiter  posset  juvaDte  Do- 

miDOyiDsidiasaique  impugnationes  maligni  evade- 

rOyprsmoDeret;  respoDdens  beatus  Macariu8,dixit: 

Si   vere  desideras  ex  toto  corde  renu ntiare  buic  sab- 

calo,  Oliole,  et  adbaBrere  Domino  Salvatori,  siout 

dicit  Propbeta  in  psalmo:  Adbaesit  anima  mea  post 

ie,  me  autem  suscepit  dextera  tua  (Psal.  lxii).  Pa- 

rata  enim  est  dextera  DomlDi  coofugientes  ad  se 

soacipere;  oporletterenuntiare  huio  mundo^etom- 

Desaciu8eju8abjicere,8icutdicitApostoius,scribens 

ad  Golossenses:  Mortui  enim  estis  buic  mundo,  et 

vita  vdstra  abscondita  est  cumCbristoin  Deo,Cum 

enim  Ghristus  apparueritvita  Doatra,tunc  etvosap- 

parebitis  cam  ipso  in  gloria  {ColosStiii),llBdo  audiens 


tatis  praeberet  exemplum.Nam  si  voluisset  potentiam 
suffi  majestatis  ostendere,etinjurias  vindicare,om- 
nem  subito  mundum  in  chaos  deduceret,et  uecge- 
nu8hom'num,nec  ipse  saitem  appareret  mundussed 
in  momento  omnia  interirent*  Verumtamen  noluit 
baQC  facere  ineoarrabilis  Christi  Domini  pietas  boni- 
tati8,qui  oon  ad  puniendum,sed  ad  salvandum  ve- 
nerat  mundum.Idco  enim  patienter omniasustinuit, 
ut  nobis/exemplapatientia)  et  humilitatis  ostenderet. 
Unde  et  sequentibus  se  discipulis  dixit  :  Discite  a 
me,  quia  mitis  sum  et  humiliscorde,  el  invenietis 
requiem  animabus  vestris  (MaUh.xi).Qed  et  omnes 
a  sfficulo  sanctitam  prophets  quam  apostoli,oppro- 
briis  et  injuriis,ac  diversis  afilicti  tormentis,semper 


junior,  dixit:  Crede,mihi,  beatissime  Pater,quiact  ^  immobilemvirtutem  patientiaeethumilitatis  tenue* 


mentem  meam  alienavi  ab  boc  mundo  et  ab  omnibus 
qus  ia  eo  sunt,  ut  jam  tanquam  mortuus  degam  in 
bojas  temporis  vita.Cognovi  enim  quoniam  tempo- 
raliaettransitoriaatquecorruptibiUasuQtomniaqusQ 
in  boc  muDdo  videotur  esse  booa.  Tunc  dicitei  se- 
Dior:  Audi  me,  &li,et  vade  ad  sepulcra  mortuorum, 
etquampiorimi8iDJurii8,muUiscoDviciis,acmaledi- 
ctia  etiam  et  lapidibus  eos  detestare,  ut  provocati 
irriteatur  adversus  le.  His  auditisjunior  statim  per- 
rezitad  monumentamortuorura.Cu  quesecundum 
prflBceptum  beati  eenioris  multi8eos,utputabal,in- 
jarii8a£reci8set,reversu8adsanctumMacarium,dixit 
ei  qnod  fecerat.Interrogavitqueeumsenior,  si  nihil 
ei  respondissent  illi  mortui  ?  Rt  respondens,  dixit: 


runt,et  nequaquam  humanis  Jaudibus  sunt  decepti. 
Respuentes  namque  inanisgloriae  praesentis  vite  va- 
nos  rumores,  illam  solam  cceleslem  ffiternamque 
gioriamconcupiscuntquiChristoplaceredesiderant, 
quffi  ex  Deo  e8t,et  permanetin  a}ternum:cujus  cla- 
ritatis  splendorem  nulla  bumanalinguapotestexpo- 
nere.H(ec  ergo  exemplapatientiaeethumilitatiscon- 
siderdins,  flliole,  si  quando  irrogat»  tibi  fuerint 
injuriflejortissimevirtutcm  paticntiffi  et  bumilitatis 
custodi,  iroitans  Prophetam,  qui  dixit:  Ego  autem 
tanquam  surdus  non  audiebam,et  sicutmutusnon 
apericne  os  suum;  et  factus  sum  sicut  homo  non 
audien8,et  non  habens  in  ore  suo  redargutione8(Pj. 
xxxvii).  Quod  certe  ad  commonendum  sensum  no- 


Nibil  penitus  dixerunt^domine.Iterum  autem  pro)-      strum  quolidie  in  synaxi  psallitur.  Cave  etiam,  ne 
cepit  eiydicens:  Perge  crastinodie,etmuliispra3co-  ^  vanaglorialaudequehominum  delecteris,etperdas 


aiis  collaada  et  glorifica  eos.  Abiit  iterum  frater  ad 
sepulcramortuorum,  etcoopit  iaudare,  boDorificis- 
qoesermoaibus  glorificareeo8,dicens:  Vosmagni  es- 
tisetsancti,  etsimilesapostolici5viris,etjuslitiama- 
gnalDvobisest.Btaliasquamplurimaslaudescumad 
eod  dixisset,  reversus  ad  cellam,  dixitseniori:Ecce 
secundum  prsceptum  tuum,domine  Pater,  laudavi 
etglorificavi  iilo8mortuos,etnihil  mihi  penitus  dixe- 
roDt.Tuac  dixiteisanctusMacarius:Considera,  fili, 
quoniamsicutiEguriisetcontumeiisexprobrastiilios 
mortoos,  et  nibil  tibi  locuti  suot;  ita  ergo  et  tu  si 
vis  salvus  esse  et  ia  saaclo  proposito  placere  Salva- 
tori  D08tro,imitare  ipsum  Domioum  Salvatoremque 
Dostram,   sicut  dicit  beatus  Joanoes  apostolus  et 


omniaquffilaborandoin  bonis  operibusacquisieris, 
fructusquejejuuii  ct  abstiDeDtiae  tue,vigiliarumque 
orationum  mercedem in fleterna  vita non  consequaris 
aDomino,  quia  ipse  dixit  in  Evangelio  de  eis  qui 
laudes  hominum  quaerunt:  Amcn  dico  vobis,  quia 
receperunt  mercedem  suam  (MaUh,\i).Ei  aliamulta 
sunt,  quae  de  cavendavana  gloriasanctfleScripturffi 
admonere  non  cessant.Cavo  ergo,  o  fili,etnequead 
irrogatas  injurias  exardescat  in  iracundia  animus 
tuus.Etsi  incitatum  fuerit  cortuumipse  tamen  di« 
stricte  in  timore  Domini  refrena  ab  iracundia  ani- 
mum  tuum,ut  possis  virtutem  bumilitatis  ac  patien- 
tioe  custodire.Ettuncveraciterostendisquod  promi- 
8isti,dicensquiatanquamraortuusdegasinbocmun- 


evangelista:  Quidicit  se  io  Cbristo  maoere,  debet  D  dOjSinibil  lurbulentumrcsponden8eis,quitibiinju 


quemadmodum  ille  ambulavit  et  ipse  ambulare 
[l  Joan.  ii).  Unde  et  in  Evangelio  quidem  legimus, 
qooniam  ipsi  perfidissimi  Dostrs  fidei  semuli  Judaei 
molta8iDJurias,instigantebumanigeuerishostedia- 
bolOjin  DomiDum  uostrum  Jesum  Christum  Salva- 
torem  dixeruut,  ••!  Samaritauum  esse,et  daemo- 
aiom  babeDtem,et  ia  Beelzebab  priacipe  daemooio- 
rom  ejicieotem  daemooia;  Daoi  el  seductorem  eum 
auai  BUDt  dicere:  et  haec  omnia  patienter  ipse  pius 
Dominus  Doster  JesusCbristus  CGeli,terrae,et  maris, 
omaium  quoque  eorum  qus  io  eis  suot  creator,su- 

*  Deeat  Heraclidi. 


rias  irrogant;sicut  nec  illi  de  monumentis  mortui, 
inquosmultasinjuria8etconviciadixisli,et  nihil  tibi 
penitus  responderunt.  Ideoque  oportet  ut  fortiter 
custodiamus  virtutem  hurailitatis  ac  patienti8e,qua- 
tenus  possimus  ad  coelestia  prfiemia  et  ad  aeternae 
vitfflgloriam  pervenire,sicut  dicit  in  Apocalypsi  Do- 
minus:Tene  quod  habes,ne  aliusaccipiat  coronam 
tuam  (Apoc.  iii). 

Sanctus  abbas  Macarius  commonebat  ssepe  disci- 
pulos  suos,  et  docebat  eos,  dicens  ^  :  Mementote 
semper  quia  ante  conspectum  Domini  omnipotentis 


35d 


APPBNDIX  AD  TITAS  PATBUir. 


360 


debam  amplius  de  fragmento  panis,  sed  non  per- 
miitebar  eximere,pro  eo  quod  angustius  esset  fora- 
men  iagenfie;  usque  enim  ad  tres  annos  hanc  habuit 
abstinentiam,quatuorautquinqueunciascomedens, 
tantumdem  etaquam  bibens.9051  Nam  unomsex- 
tarium  olei  totum  annum  expendebat. 

Iterum  alia  ejus  observatio  lalis  fuit :  Deorevit 
superare  somnum,  et,8icut  referebat,non  intraTit 
sub  tectum  usque  ad  viginti  dies,ut  vinceret  som- 
num.Ita  nimio  quidem  sestu  urebator  per  diem,per- 
noctem  autem  constringebatur  frigore,et  (ut  dice* 
bat)nisi  velocius  ingressus  sub  tectam  fnissem^som 
numque  cepissem,ita  mihi  exsiccatum  fuisset  eere- 
brum,  ut  pene  excessora  paterer  mentis.  Quanto 


conversamini,  quippospicitomniomhominumoogi-  A  cot  referebat .ipse,  qoia  gaodens  qoidem  apprehen- 

tatione8,elsingulorumcordascrutatur.Quod  etiam      ""^^  '  —  ""  '-  * 

et  sanctffi  Scripturffi  testantur,  et  Apostolus  docet, 

et  dicit :  Vivus  est  enim    sermo  Dei  et  efficax,  et 

acutior  omni  gladio  ancipiti,etpertingens  usquead 

animffidivisionemac  spiritus^compagumquoqueet 

medullarum,discrelor  cogitationum  etintentionum 

cordis;  et  non  est  ulla  creatura  invisibilis  in   con- 

spectu  ejus;  orania  autem  nuda  et  aperta  sunt  ocu- 

lis  ejus  (Hebr.  iv).  Ideoque  si  nos.  fratres,  pulsave- 

ritdelectatio  carnis,et  concupiscentia  fornicationis, 

faslinemusreppellereetabjiceredecordenostrosor- 

didissimam  et  pessimam  cogitationem,  invocantes 

inter.tissime  adjulorium  Domini  nostri  Jesu  Chrisli 

in  orationihus  ac  jejuniis,  ut  virtute  potenti»  suae 

eripiat  nos,  et  protegat,  et  conterat  Satanam  sub  g  ergo  me,  inquit,  vici,  tanto  ad  natur®  necessariom 

pedibus  nostris.Oportet  ergo  utetiam  nosraetipsos      requirentis  somnum  cessi. 

pronitendo  et  a  peccatis  abstinendo  corripiamus, 

dicamusque  ad  animam  nostrara:  Quoniam  delecU- 

tio  quidem  corporis,  qu®  te  raale  oblectat,  ad  rao- 

dicura  terapusesl;nara torraentaetcruciatus  anim» 

etcorporis  in  igne »tcrno  gchennaB  in  perpetuas  per- 

manent  pcenas.  Illud  etiam   admonentes   aniraara 

nostrara,dicamos:  Si  erubescis  horaines  sirailes  tui 

peccatores,nc  videant  te  peccantera,quare  non  raa- 

gis  revereri  et  tiraere  debes  raajestatem  Dei  orani- 

potentis,  qui  oraniura  secreta  cordiura  considerat, 

sicut  et  Apostolus  ait :  Orania  nuda  et  aperta  sunt 

oculis  ejus  (Hebr.  iv).  Talibus  ergo  cogitationibus 

si  increpamus  nosmetipsos,  continuo  timor  Domini 

venit  in  corde  nostro,et  in  amorera  castitatis  con-  ^  ^pgQ  Japidibus  construxerunt  opus,  et  sibimetipsis 


Iste  aliquando  tentatus  estpassionefomicationisy 
et  condemnavit  seraetipsura  in  palndera  Scythien- 
sera^qus  est  in  solitudine,sedere  nudum  mensibos 
8ex,ubi  suntculices  sicutnebule(5);quequeetiam 
agrestium  procorura  perforantpellem.lta  ergo  per- 
foratus  est  totos,  et  strumas  fec{t,ut  putarent  ali- 
qui,  quia  elephantiosus  esset  factos.  Veniens  ergo 
post  sex  menses  in  celJam  soam,  de  voce  cognitos 
est  quia  ipse  erat  Macarius. 

Desideravit  aliquando  ipse  in  hortum  sepoltorae 
Jannse  et  Mambre  ingredi,  sicot  nobis  retolit.Ipse 
autem  hortus  sepulture  factos  est  a  magis,qui  po- 
tentes  erant  quondam  apud  Pbaraonem.De  qaadris 


firmatur  aniraa  nostra,etiara  et  ad  orania  praecepta 
Domini  facienda  incitamur,  adjuvante  nos  gratia 
Domini  nostri  Jesu  Christi,qui  servientibus  sibi  in 
sanctitate  et  castilate  promisit  coelestia  et  «terna 
donare  in  illa  gloria  futurisfficuli  vita,cura  angelis 
sanctis  in  perpetui  lurainis  splendore  semper  gau- 
dere. 

CAPUT  X. 

Vila  et  conversatio  alterius  Macarii,  videlicet  Alexan- 

drini  presbyteri,  et  Marci  monachi. 

AliumauteraMacariuraconteraplatussuraAlexan 
drinura  presbytcrum  (HeracUd.,  cap.6),  in  loco  qui 
dicitur  Cellia,  in  quibus  Cellis  habitavit  ego  annis 
novera,in  quibus  et  tribus  annis  post  rae  supervixit. 


sepulcrura  fecerunt,et  multura  aurum  recondentes, 
plantaverunt  etiam  arbores;  huniectusesteniro  lo- 
cus,  in  quo  et  puteum  fecerunt.  Quia  ergo  viam 
ignorabat,  arbitrium  quoddam  sequebatur  stella- 
rum,8icut  in  maris  pelago  navigantes  observare  so- 
lent.  Ita  in  solitudinem  ingrediebatur,accipien8li- 
gaturara  calamorum  per  unumquodque  milliariom 
indicii gratiam  figebat,ut  semitam  adinveniret  unde 
reverteretur.  Perarabulans  ergo  diebus  novem,per- 
venit  ad  locum.Dffiraon  autem  qui  semper  dimica- 
toribus  Christi  resisterc  solet,  colligens  omnes  ca- 
laraos,  quos  pro  indicio  sibi  posuerat  a  milHano 
horti  illius  sepnlcri,  dum  ipse  requiesceret,  ad  ca- 
put  ipsius  posuit.Surgens  igitur  reperit  calamos.Et 


Et  quffidara  vidi  apud  eurc.quffidara  autem  audivi,  hoc  factura  est,  Deo  perraittente,  ad  ejus  probatio- 
quffidara  et  ab  aliis  didici.  Erat  autem  obscrvatio  *^  nera,ut  nonin  calamis  speraret,sed  in  columnanu- 
ejus  hffic,quia  si  quid  audivit  alicubi,modis  omni- 


bus  hoc  apprehendere  festinabat.  Audiens  ergo  a 
quodam  quia  Tabennensiotae  monachi  peroranera 
quadragesiraara  absque  igne  cibura  suraunt.statuit 
septem annis quod perignem transit non  raanducare 
nisi  olera  cruda,  et  si  quando  inveniebatur,  legu- 
men  infusura,  nihil  aliud  gustans.  Coraplensautera 
hoc,  pro  nihilo  duxit  hujusraodi  usum. 

Audivit  iterum  dealio  quodara,quia  librara  panis 
comedcret;  frangens  sibi  bucellatim,  et  condens  io 
lagenam  misit :  decrevitque  tantum  coraedere, 
quanlura  posset  manus  afferre  per  os  lagenae.Et  si- 


bis  qiiffi  praecedebat  filios  Israel  quadragintaannis 
in  solitudine.  Dicebat  autem  qoia  castra  daemonum 
obviassent  ei  egredientiom  de  iJlo  horto,  clamtfn- 
tiura,inquit,quasi  corvi  contra  faciem  meam,etdi- 
centium:  Quid  yis,Macari?quidvis,monache?qnid 
venisti  in  Jocum  nostrura?  Non  potes  manore  hic. 
Dixi  ergo  eis  ego:  Quia  oportet  me  ingredi  ot  vi- 
dere.  Ingrediente  autcm  eo  in  hortum  occurrit  ei 
Satanas  cura  gladio  evaginato  comminans  ei.Contra 
quera  sanctus  Macarius  hoc  dedit  responaom  :  To 
venis  ad  me  cum  gladio,  ego  autem  occurro  tibiin 
nomine  Domiui  sabaoth  Dei  Israel.Ingrediensergo 


361 


PALLADn  LAUSIACA. 


m 


iQveniisiiulam  ereamdepend6ntein,6tcateDamfer-  A  virgo  quedam  de  Thessalonica  veniens,  quas  mul- 


ream  superputeum  Jam  de  multis  temporibus  resolu- 
tam,et  fruotns  malorum  granatorum,nibil  intusba- 
bentium,  propterea  quod  aruissent  a  nimio  solis  ar- 
dore ;  abominationes etiam  idolorum  quaro  plurimas 
aureas.ItaergoreverteDS^venitpostdiesviginti.Defi* 
cienteergoei  aqua  quam  portabatet  pane,  in  multam 
angnstiam  deveuit.  Btcum  jam  deficcret,  apparuitei 
puella,  stans  (  sicut  referebat )  mundissimo  linteo 
amicta,  et  habens  bydriam  stillanteVn  aquse,  quam 
dicebat  looge  a  se  quasi  stadium  unum.  Et  usque 
dies  tres  ambulans,  etvidens  eam  cum  bydria  stan- 
temyappropinquarenonvalebat,8icutsomDians;spe 
autem  videndi  exspectando  coufortabatur.  Postea 
apparnit  ei  roultitudo  bubularum,  ex  quibus  una 


tis  annis  in  paralysi  laborabat.  Hanc  itaqne  usque 
ad  viginti  dies  oleo  sancto  perungens,  et  orationi- 
bus  pro  ea  insistens,  sanam  remisit  ad  propriam 
civitatem.  Que  postquam  pervenit  ad  domum  suam, 
mvltas  oblationes  direxit  per  diversa  sancta  mo* 
nasteria. 

Hic  itaque  Macarius  audiens,  quia  magnam  con- 
versationem  et  regulam  discipbinsTabennensiotffi 
monachi  haberent,  mutato  habitu,  accipiensque  in- 
dumenta  rustici,  per  dies  quindecim  ascendit  in 
Thebaidam  per  solitudinem.  Etingressus  monaste- 
rium  Tabennensiotarum  quaercbat  abbalem  ut  cjus 
prssentaretur  aspectibus,  virum  sanctum,  Pacho- 
mium  nomine,  probatissimum,  famulum  Cbristi, 


qu£  habebat  vitulumstetit;sunt  enim  multsinil   g  gratiamprophetiaehabentem^cuioccultatusestnutu 


lis  locis,  et,  sicul  ipse  dicebat,  decurrebat  ci  de 

uberibus  lac.  Et  factaestvox  desuper.dicens  :  Ma- 

cari,  accede  ad  bubulam,  et  suge.  Supposuit  ergo  se 

ei,  et  lactatus  resumpsit  vires.  Venitque  bubula  illa 

usque  ad  celiam  ejus  lactans  eum,  et  vitulum  suum 

non  suscipieDs. 

Reversus  ergo  ad  fratres  cum  indicasset  de  op- 
portunitate  loci,  muUorum  inflammati  sunt  animi, 
ut  pergerent  illuc  cum  eo  ^  Sed  ubi  sancti  Patres 
senaerunt  animos  juvenum  concitatis  ad  pergen- 
dum,  represserunt  eos  salubri  consilio^  dicentee : 
Locns  iste  si  vere,  ut  dicitur,  a  Janue  et  Mambre 
constitutua  est,  nonaliuddeeocredeudum  cst,ni8i 
quod  diaboli  opere  ad  deceptionem  nostram  forsitan 
prcparatus  sit.  Si  enim  deliciosns  est  et  abundaos, 
quam  re  quiem  sperabimus  in  futuro  saeculo,  si 
hic  deliciis  fruimur?  Hsc  atqueaiiadiceutes,  juve- 
num  auimos  represseruut.  Licet  euim  diversorum 
pomorumamoeausessetlocusyetabunclansomnibus 
neceasariis,  sed  non  possedicebat  adduciilluc  plu- 
res  fratres,  ne  forte  veoieDtes  per  eremum  a  dae- 
monibus  deciperentur.  Muitos  euim  aiebat  esse  de- 
roones,  quorum  fremitus  et  calliditates  ferre  mul- 
tiiudo  fratrum  iusueta  non  posset. 

Qnodam  tempore  idem  sanctus  Macarius  puteum 
fodiebat,  et  in  proximo  fruteti  silvs  ab  aspide  per- 
CUS808  est  {Heraclid,,  cap,  6).  Qui  mortiferum  ani- 
mal  a  fancibus  apprehendens,  manibus  utrisqne 
Bcindena,  dixit  ei  :  Non  permittente  Deo,  quare 
asnrpasti  venire  ? 


Dei  adveovus  Macarii.  Reprssentatus  ergo,  dixitei : 
Deprecor  te,  domine  sancte  Patcr,  suscipe  me  ia 
monasterium  tuum,  utefflciar  monachus.  Dixit  ei 
Pacbomius :  Jam  senectute  99S  provectus,  absti- 
nentiam  non  valessustinere,  fratres  enim  continen- 
tissimi  sunt,  et  non  ferens  eorum,  laborem,  scanda- 
lum  passus,  et  regredieris  det^^abendo  eis.  Et  non 
suscepit  eum,  nec  prima  nec  secunda  dic,  usque  ad 
dies  septem.  Gum  ergo  perseverarot  etiam  jejunua 
permaueDs,  post  hac  dixit  ei :  Suscipe  me,  abba, 
etsi  DOD  jejunaverosicut  et  alii  fratres.operaiusque 
non  fuero  sicut  et  ilii,  tunc  jube  me  jactari  foras. 
Hffic  audiens  abbas,  jussit  fratribns  ut  susciperent 
eum.Est  autem  congregatio  per  singula  mona  steria 
mille  quadringenti  viri.Multorum  enim  monasterio- 
rum  beatus  Pachomius  Pater  erat,  et  multa  miliia 
monachorum  congregatio  erat,  etiam  ei  usque  dudc 
suDt  Christi  gratia  largicDte.  iDgressus  est  crgo  in 
monasterium.  Transacto  autem  pauco  tempore,  su- 
pervenit  quadragesima,  et  vidit  singulos  quosque 
addentesjejuniis  abstinentis.  Quidamenimeorum 
post  duos  dies  reflciebant,  alii  autem  post  quinque 
diescapiebantcibum,  aliiveropertotamnoctcmvigi- 
lante8orationibu8insistebant,pordiemautemopera 
manuumexercebant.Hicvero  sanctns  Maoariussta- 
bat  in  angulo,  tam  diebus  quam  noctibus  non  dis- 
cedens  quoquam,  usquequo  dies  quadraginta  com- 
plerentur.  Advenit  et  Paschn:neque  lunc  panem 
gustavit,  neque  aliud  quoque  pulmentum,  nisi  fo- 
lia  tantum  de  caulibus,  et  hsc  semel  in  septimana 


Habebatantem  diversas  celiulas,  unam  in  monte  D  die  Dominica  sumebat.  Nee  discedebai  de  angulo. 


Nitri«,aliam  in  solitudine  interiori  Scythi,  et  aliam 
in  loco  qui  dicitur  Gellia  :  et  qusdam  absque  fe- 
nestris  sunt,  in  quibus  dicebatur  sedere  in  quadra- 
gesima  ;  alia  angusta  erat  in  qua  jacens  extendere 
pedes  non  poterat ;  alia  autem  latior  erai,  in  qua 
soscipiebat  venientes  ad  se.  Hicvero,  sonante  gratia 
Ghrisii,tantam  multitudinem  vexatorum  a  dsmonl- 
bns  cnravii,  ui  omnes  mirarentur,  et  glorificarent 
▼irtaiem  Salvatoris  nostri  JesnChri8ti,qui  per  eum 
operabatur  magniQca. 
Gam  auiem  nos  ibidem  essemus,  oblata  est  ei 

<  Deesi  Heraclidi. 

Patrol.  LXXIV. 


jllo,  ubi  elegerat  stare,  nisi  tantum  corporalis  ne- 
cessitatiscausa.et  statim  festiuaDter  reverlebatur,et 
claudebat  ostium  super  se,et  Dihil  pcDitus  loqueba- 
tur,8ediDsileDtiotaDtum  labia  ejus  movebautur.  Ei 
noncessabatcontiDue  etsiue  cessatioDeiD  corde  suo 
eloquia  DomiDidivinamqueScripturas  commemora- 
tioDemmeditari,etopera  manuum  incessanter  exer- 
cere  multo  amplius  quam  alii  fratres.  Hscfatres  vi- 
deoie8,peneomDesscaDdalizatisuDt;murmuraDte8- 
quedixeruDtpraepositomoDasterii:  UDde  Dobishuno 
adduxisti,  tanquam  sine  carne  degentem  ad  condem* 


13 


363 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


364 


nationemno8tram?Projiceeam,cognosce,quiavalde  ^  subito  clamans attenuatus  est,ac  redditus  mensura 


Bcanxlalizantur  fratres  in  eo.  Usbo  audiens  prseposi- 
tus  monasterii,  admirans  tam  districlam  conversa- 
tionem  ejus,  oravit  Dominum,  dicens  :  Manifesta 
mihi  peocatori  servo  tuo,  Domine,  quid  agere  de- 
beam.  Et  revelatum  est  ei,  quod  ipse  estset  Maca- 
rius.  Eduxit  autem  eutn  foras  in  oratorium,  ubi  al- 
tare  positum  eratetamplectensosculatusest  euin, 
et  dixit  ei :  Vere  vir  beatus  es,  sancte  Macari,  et  la- 
tuisti  noB.  Olim  enim  exmulto  lemporedesideraba- 
muB  videre  sanctitatem  tuam  ;  et  gratias  agimus 
Domino  nostro  Jesu  Christo,  quia  in  spiritualibus 
boqis^  maximeque  in  virtutibus  abstinentisB  erudisti 
nos  et  paf yulos  nostros  non  alta  sapere  in  conversa- 
tione  sua.  Revertere  ergo  ad  locum  tuum,  non  enim 


8Ufie.Tradiditergoeumpatri8uosanum,ungens  eum 
oleo  ssnclo,  prsecepitque  ut  per  quadraginta  dies, 
neque  carnem  ederet,  neque  vinum  sumeret,  et  ita 
sanus  redditus  est. 

Referebat  autem  nobis  idem  sanctua  vir  Maca- 
rius,admonensutcaveamu5,inquit,  multiformes  io- 
sidia8d6cmonum,quiaquodamtemporenimis  ei  mo- 
lests  fueru  0 1  cogitationes  vanae  glori8B,8cilicet  ut  qua- 
licunquemodoejicerent  eum  de  cella  ejus,  et  de  se- 
creta  eremiconversatione^suggerentesei,  ot  sdifica- 
tionis  gratia  ad  remedium  et  sanitates  hominumRo- 
mam  pergcretprosaiuteanimarum  multarum;inerat 
enim  ei  gratia  Domini  contra  immundos  spiritus.Et 
cum  diutius  insisterent  ei  hujusmodi  cogitationes, 


parum  aedificasti  nos,  beatissime  Pater,  §t  orainde-      et  nec  oranti  ei  cessarent,  jactavitse  pronus  in  ter- 

niriAMfAi»    «M«A    nrkKia  O ^a . s:i. i__ t •_    i; •••    __| 


sinenter  pro  nobis. 

Quodam  tempore  visitationis  atque  ffidiHcationis 
gralia  perrexi  ego  ad  eum,  et  idveni  ante  ostium 
atrii  ejus  jaoentem  quemdam  presbyterum  toto  cor- 
pore  ulceribus  plenum ,  capitis  autem  ej  us  etiam  ipsa 
ossa  oomputruerunt,  qui  ideo  advenerat,  utoratio- 
nibus  ejus  sanitatem  reciperet.Sed  sanctus  Macarius 
non  auscipiebat  eum :  ego  aulem  prostravi  me  in 
terram  ad  pedes  ejus,  et  deprecabar  ut  susciperet 
eum.  Hespondonsque  vir  beatus,  dixit  mihi :  Indi- 
gous  est  ut  sanitatem  recipiat,  sed  magis  increpa 
eum,  et  suade  ei,  ut  non  audeat  accedere  ad  sacro- 
sanctum  altare  Dominl,  ot  ofTerre  sacrificium  Do- 
mino,  quiafopnicandooffert ;  propterhoccastigatur. 
Suadeergo  ei  ul  resipiscatet  eoudignamagatpoeni- 
tentiam,  ut  misericordiam  a  Domino  mereatur  acci- 
pere.  Itaque  ego  egressus  ad  illum  intirmum,  dixi 
ei  omnia.  Et  illeterribiliter  conturbatus,  intremuit, 
juravitque  qui  in  exitumvitse  suae  nonusurparetad 
altare  Domiui  accedere.  Post  h(Bo  praecepit  ut  ingre- 
deretur,  suscepitque  eum,  et  dixit  el :  Gredis  quia 
Deus  est  quem  nihil  latet  ?  Respondit :  Etiam,  do- 
mine.  Dixit  ei  :  Nunquid  potuisti  illudere  au  latere 
Deum  ?  Respondit :  Non.  Ait  ergo  :  8i  ergo  cognoscis 
tanti  criminis  peccatum  tuum,etDeicastigationem 
intelligis,  pro  quacausatanti  maliplagaincorpore 
tuo  est^  ideoque  percussus  es  ;cessaamalis  tuis,et 
oorrige  de  C£etero,et  conOtere  semper  cum  lacrymis 
posnitenti®,  et  intimo  cordis  dolore  in  conspecta 
Domini  peccalum  tuum,  ut  in  die  judicii  possis  ali- 


ram,  et  exlendit  pedes  suos  a  foris  limen  ostii  cel- 
lulaesuae  clamansetdicens  :Trahite,  dflemones,  tra- 
hite,  ego  enim  pedibus  meis  non  vado  ;  sed  si  pote- 
stis,  me  hinc  abducite  :  ego  quippe  testDr  Deum 
quod  hio  jaceo  ad  vesperam.  Sio  ergo  jacuit  usque 
ad  vesperam.  Postmodum  surrexit  ad  consuetum 
opus  Domini. 

Referebat  autem  nobis  de  quodam  fratre  Marco, 
monachonimisabstinentissimo^sanctusenimMaca* 
rius presbytererat.  Dicebatautem : Quia  notavi mibi 
tempora,  quando  traditur  sacrosancta  communio. 
Ego  nunquam  dedi  communionem  Marco  monacho, 
8cdan^elusdabateidealtari;8olumautemartici)lam 
manuum  dantis  videbam.  Marcus  autem  juvenis 
erat,  ct  Novum  Vetusque  994  Testamentum  sacr» 
Scripturae  memoriter  observayerat.Mansaetas  altra 
modum,  castus  superomnes.  Gum  autem  esset  ia 
ultima  scnectute  sanctusMacarius,perrcxi  ad  euin, 
et  inveni  ostium  cellulae  ejus  clausam.Stansaatem 
ad  ostium,  auscultabam  quid  dioeret,  vel  cum  quo 
loqueretur;  audiebam  enim  eum  loquentem.Putavi 
autem  quod  aliquiscum  ipso  esset  cum  quo  loque- 
retur.  Ipse  enim  cum  centesimum  ageret  annum  sj- 
quidem  jam  et  dentes  amiserat.  Igitur  cum  esset 
solus,  sibi  ipsi  litigabat,  et  quasi  corpori  suodice- 
bat :  Quid  vis  o  tu  qui  male  senuisti  ?  ecce  jam  et 
oleum  accepisti  et  vinum :  de  coetero  quid  vis  jam, 
decrepite  senum  ?semetip8um  increpans  etiamaiet 
diaboius  confunderetur. 

Referebatnobis  virsummaesanctitatis  Paphnatias 


quam  misericordiam  ac  pietatem  Domini  invenire.  D  discipulu8ejus,qaoniamquadamdieleaenaacoipien« 


Deditergosacramentumse  nunquam  peccare,neque 
ad  sacrosanctum  altare  accedere,  neo  oblationem 
consecrare;  sed  sicut  laici  sortem  habere.  Itaque 
post  hsec  imposuit  ei  manum,  et  oravit  pro  eo  ad 
Dominum,  et  in  paucis  diebus  sanus  factus  est^ca- 
pillique  capitisejus  creverunt,  etabiit  sanus. 

Ipsis  diebus  oblatus  est  ei  juvenis  qui  vexabatur 
abimmundospiritu.etimposuitmanumsupcrcaput 
ejus,  et  aliam  super  pectus,  et  tandiu  super  eum 
oravit,  usquequo  in  aera  suspendit  eum  ille  immun- 
das8piritU8:inflatu8autemtotusintumuitpuersicut 
ater,  itautex  omnibus  membris  aquam  funderet,  et 


catulum  8uum  caecum,  obtulit  sancto  Macario,  et 
capite  pulsans  atriiejus  ostium  aperuit,  et  ingv^sea 
sedente  sancto  viro  projecitcatulumad  pedes.  Ipse 
autem  accipienseum,  exspuitinoculo8eja8,etort* 
vit,  Blatim  aperti  sunt  ooult  ejus,  et  aspezit.  Et  la- 
ctavit  eum  leaena,  levavitque  eum,  et  abiit.  Aitera 
diepellem  ovinamgrandemattuliteileaena.  Sancias 
vero  pellem  videns,  dicebat  leaenae  :  Unde  tibi  hoe, 
nisi  quia  comedisti  cujusdam  ovem,  forsitaa  et 
pauperis?  Quod  ergo  de  injustilia  est  aon  accipio 
a  te.  Illa  vero  inclinans  caput  suum  in  pavimex\to, 
deprecabatureum,  etad  pedes  sancti  deposuit  pel- 


366 


PALLAOU  LAUSIACA. 


366 


bm.  Ipse  vero  dicebat  ei  :  Dizi  libi  quia  non  acci- 
piamillamyQisimihipromiscris  utnuDquam  amodo 
contristes  pauperesidevoraado  quadrupediaeorum. 
Illa  vero  quaii  consentieDS  Dutu  capitis  sui,  quasi 
promittebat :  tunc  suscepit  pellem  ab  ea.  Et  quid 
mirabile  est|  fratres,  si  Dominus  creator  oinnium. 
qui  leones  Danieli  propheta  mansuefecit,ipse  etiam 
et  Macario  lc«nam  fecit  esse  mansuetara  ? 

Dicebat  autem  quia  exquo  baptizatus  est,non  cst 
locutus  otiosum  sermonem  :  Hexagesimumbabebat 
annum,ez  quo  erat  baptizatus.  Erat  autem  statura 
breviSySuper  labium  tantummodo  pilos  habens  etin 
summitate  menti.  Ex  nimia  enim  abstinentia  pili 
barbs  ejus  rari  nati  sunt.Huic  aliquando  confessus 
8um:  Quid  faciam,  abba,  quia  cogitationes  aoediffi 
tribnlant  me,  dicentes  :  Quia  nihil  agis,  egredere 
de  hac  solitudine  ?  Ipse  autem  dixit  mihi :  Dic  eis, 
Quia  propter  Christum  hio  sedeo,  et  parietes  istos 
costodio.Hscpauca  exmultisejus  mirificis  indica- 
vi  gestis. 

CAPUT  XL 
De  beaio  Joanne  abbate. 

Dicebant  Bancti  Patres  de  sancto  Joanne,qui  co- 
gnominabatur  Colob  S  quiu  oum  de  messis  opere 
reverteretur  valde  fatigatus,reprs8entabat  se  sanctis 
senioribusyfactaque  cum  eis  oratione,statim  perge- 
bat  ad  cellam  suam,etper  multa  temporainsilentio 
▼acabat  orationibfis  et  lectionibus  ac  meditationi 
Scripturarum8anctarum,etoperamanuum  quotidie 
exercen8,nulium  ad  se  permittebat  venire.  Dicebat 
enim  :  Quoniamperoccasionem  inmessis  operedi- 
8pergitur,et  pervagrtionem  patitur|mentis  intentio. 
etideodiversiscogilationibns  obligatur.Addebatau- 
lem  sibi  magis  ab8tinentiam,dicens:  Quia  propter 
laboremmessis  indiebus  illis  quotidiepaneminsa- 
larilata  edebam.Nunc  autem  quoniam  incellamea 
quie8co,oportetme  abstinentiam  etvigilias  addere, 
ut  compensetur  et  reparetur  quod  in  illis  diebus 
intermisBum  est. 

Quidam  ex  fratribusinterrogaverunthuncipsum 
beatum  Joannem  de  causa  abstinentiae.Et  respondit 
eia^dicens :  Quia  Daniel  propheta  dixit :  Panem  in 
eoncupiscentia  non  comedi  (Dan,  x).Diccbat  etiam 
monendo  fratres.Considerate,dilectissimi,quoniam 
nihil  fortius  est  in  bestiis  leone,  et  tamen  propter 
ventrem  suum  cadit  in  laqueum,  et  ilia  feralis  et 
magna fortitudo  ej us humiliatur.Tali etiam  exempio 
ipae  beatu8Joannesinstruebatfratres,dicens:Si  vo- 
laeritimperaloraliquamadversariorumobtinercci- 
vitatem,priu8  cscam  eorum  et  potum  interdicil,  et 
ita  necessitate  contriti  humiliantur,et  imperioejus 
fcabjiciuntur.SimiliterquoquepassioDesacvitiacor- 
poris  no8tri,8ifamejejunioram  aclaboremacerenlur 
vigiliarum,  tunc  etiam  adversariorum  nostrorum, 
videlicet  demonum,  virtus  humiliutur  quam  per 
corporis  nostri  fortitudinem  contra  nos  impie  so- 
lent  exercere. 

*■  Deest  Heraclidi. 


A  GAPUT  XII. 

De  Marciano  famulo  Christi, 
Sedetd^famuloChristlMarcianosimileexemplum 
referemus  *.Soror  ejus  cum  filio  suo  abiit  ad eum  in 
moDa6terium,ut  post  multa  tempora  visitaret  eum. 
Ipse  autem  sororem  suam  accipere  non  acquievit, 
nec  videre:61ium  autem  ejus  suscepit.Qui  intente 
deprecabantureumetpetebaDtutsusciperettunicam 
et  pallium  qus  detulissent  ei.Sed  noluit  penitus  su- 
scipGre,diccns:Abinfantiameausqnein  hanchoram 
Dominusmeus  megubernavit,etiam  usque  in  finem 
exitus  mei  ipse  mihi  prffibebitomniaquae  necessaria 
sunt;  non  enim  expedit  hsec  in  carnalibus  parentibus, 
expectare  autsuscipere.IUeautem  prostravit  se  ad 
pedes  ejus,dicens  :Non  tanquam  parenti,  sed  tan- 

D  quam  servo  Dei  et  monacho  haec  offerimus.Respon- 
deus  autem  beatus  abbas  Marcianus,  dixit :  Per 
quot  monasteria  venistis  de  itinere  ad  nos  ?  Qui  re- 
spondenSidixitei :  Plurimamonasteriatransivimus, 
Et  quare,inquit,non  dedistis  ex  his  vestimentis  eis, 
tanqnam  servisDei  etmonachis?Ipse  vero  respon« 
dens,dixit :  QuianulJi  aliquid  dedimus.Ait  ergo  ad 
eum  beatus  Marcianus :  Ecce  manifestum  est,  quia 
nonservo  Dei  et  monacho^sed  tanquam  parentiet 
propinquo  vestro  haec  ad  me  detulfstis.Noluitergo 
suscipere.Orationem  autem  pro  eis  inlentissime  fa- 
ciens,pro  salute^animarumeorum  Dominum  depre* 
catus  e8t,et  dimisit  eos.Praecepitque  eis  ut  ulterius 
nunquam  venirent  ad  eum. 

CAPUT  XIII. 
De  Virgine  quadam  solo  nomine. 

C  Non  autem  pretermittam  narrare  etiam  et  de  his 
quicontemptibiliterconversantur,adlaudemscilicet 
eorum  qui  vitam  emcndant,et  ad  admonitionem  le- 
gentium.VirgoqufledamfuitinAlcxandria{^tfr(u?/t(l., 
cap.2),schemate  quidem  indumenli  humilis,propo- 
sito  autem  mentis  elata,  divcs  in  pecuniis  nimis, 
nunquam  autem  procedens,et  nequeperegrino,aut 
virginibus,  seu  ecclesifle  tcI  pauperlbus  numroum 
aliquando  porrexit.H«c  multismonitis  Patrum  non 
abjecitsilvamdivitiarum.Eratautemeietgenusnon 
minimum,in  quibu8  adoptavit  sibi  filiam  germans 
8uae,cui  nocteetdie  promittebatsubstantiamsuam. 
A  coBlesti  enim  desiderio  mentem  alienatam  gerebat. 
Species  enim  et  in  hoc  errore  diaboliest,subocca- 
sione  amoris  propriae  generationis  inavaritia  labo- 

D  rare.  Quia005autem  iili  non  pertinet  propter  ge- 
nus,  qui  fratricidia  et  patricidia  docet,manifestum 
est.  Sed  videatur  parentum  soUicitudinem  inge- 
rere,  non  rectae  mentis  motu  hoc  facit,  sed  ut  ani« 
mam  injuste  facientis  in  avariti®  laquco  obliget, 
sciens  sententiam  quia  injusti  et  avari  regnum  Dei 
non  haereditabunt  (/ Cor.vi).Potesl  autem  quisquis 
prudenter  et  rationabiliter,  nec  suam  contemnere 
animam,et  parentibus  suis  maxime  si  dehabent  (6) 
et  egentiores  sunt,consolationem  prflestare.Quando 
autem  quis  animam  suam  despicit  conferendo  suo 
progeniei,subjaoet  legi,  quiainvano  de  animasua 

>  Deest  Heraclidi.  Theodoretus,  Philoth.^  cap.  3. 


867 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


368 


cogitat.  Gantat  autem  saDctus  psaljQaista  David  de 
eis  qui  pro  anima  sua  soliicitiBunt  in  timore :  Quis 
ascendet  in  montem  Domioi,  id  est,  quia  difBcile, 
aut  quisstabit  in  loco  aanctoejus  ?  Innocens  mani- 
bus  et  munco  corde,  qui  non  accepit  in  vano  ani- 
mam  suam  {PsaL  xxiii).Isti  autem  in  vano  eam  ac- 
cipiunt,  putantes  eam  cum  oorpore  dissolvi,  dum 
virtutes  negligunt. 

Hanc  ergo  virginem,  ut  ita  dioam,volens  flexam 
domare  ad  revelationem  avariti®  sanctissimus  Ma- 
carius  presbyter  el  praepositus  pauperum  leproso- 
rum,composuit  et  invenit  artem  hujusroodi ;  fuerat 
enim  a  juventute  sua  cambiarius,quod  dicunt  gem- 
mas  distrabere;  qui  abiit  et  dixit  ei :  Lapides  pre- 
tiosi  smaragdi  et  byacinthi  incurrerunt  mihi,et  sive 
inventi  sint,  sive  furtivi  dicere  non  possum ;  pre- 
liosi  autem  sunt  nimis,ita  ut  non  possint  estimari 
quam  prsBclari  habeantur.  Vendit  autem  qui  habet 
eos  quingeotis  solidis.  Si  placet  tibi  eos  toUere.  et 
uQo  lapide  potes  accipere  quingentos  solidos :  alios 
auteni  in  ornamento  neptis  tuae  praeparabis,  Virgo 
autem  intentissime  audiens  delectata  est.etcadens 
ad  pedes  ejus,  dixit :  Per  sanclitatem  tuam  ne  quis 
alius  608  comparet.  Invitavit  ergo  eam  presbyter, 
dicens :  Veni  usque  ad  cellam  meam,  et  vide  eos. 
Qu83  non  acquievity  scd  adorans  eum,  dedit  quin- 
gentos  solidos,dicens  :  Quomodo  vis  tolle  eos,  ego 
enim  causam  non  habeo.  Ipse  autem  accipiens  cro* 
gavit  pauperibus.Tomporeautem  transacto,eo  quod 
magna3  opinionis  ao  reverentiffi  erat  vir  in  tota 
Alexandria  amator  Dei,  etmultum  misericors  (per- 
venerat  enim  usque  ad  centum  annorum  ejus  se- 
necta;  cum  quo  etiam  et  nos  commorati  sumus), 
reverebatur  eum  commonere  supradicta  virgo. 

Ad  ullimum  invenienseum  in  ecclesia,dixit:  Ro- 
go  te,  domine,  quid  jubespropter  lapidcs  illos  pro 
quibus  dedimus,quingentos  solidos?  Qui  respondit, 
dicens  ei :  Ex  tunc  quo  dedisti  mihi  aurum^tradidi 
illud  in  pretium  gemmarum,  et  si  vis  venire  etvi- 
dere  in  hospitio  ubi  8unt,veni  et  vide  ;  ibi  enim  ja- 
cent.Et  si  tibi  placuerint,bene  ;  sin  vero,tolle  quod 
tuum  est,  et  vade.  Qus  promptissime  perrexit  ad 
cellam  ejus.Erat  autem  hospitiumpaup3rum,in  quo 
leprosi  Jacebant.In  iDferioribu&  quidem  habebatmu- 
lieres,  in  superioribus  vero  viros.  Adducens  ergo 
eam,  inducit  eam  in  januam,  et  dicit  ei :  Quos  vis 
videre  prius,  hyacinthos  aut  smaragdos  ?  Dicit  ei : 
Quos  ipse  vis,  domine.  Et  ait :  Ecce  isti  sunt  hya- 
cinthi.Iterum  autem  ipsedeposuiteam  in  inferiora, 
et  ostendens  ei  mulieres,dixit :  Bcce  smaragdi :  si 
tibi  placent,  bene ;  si  autem,recipe  quod  tuum  est. 
Itaque  vereoundiam  passa,egressa  est.Et  abiens  ex 
multa  tristitia,  quia  non  secundum  Deum  fecerat 
rem,  infirmata  est.  Posthscetiamgratiasegitpres- 
bytero.  Puella  autem  de  qua  soliicita  erat^podtnu- 
ptiaa  sine  filiis,  defuncta  est. 

^  Deest  Heraclidi. 


A  GAPUT  XIV. 

VUa  et  conversatio  Moysi  quondam  latronis, 

Quidam  Moyses  nomine  {Heraclid,^  eap.  7),  M' 
thiops  genere,servus  cujusdam  fuit  curiaiis.quera 
propter  muitam  perversitatemetfurtaet  latrocinia 
projecit  dominusejus.  Dicebatur  enim  quia  usqoe 
ad  homicidia  pervenisset.  CJompellor  enim  dicere 
mala  ejus,  ut  ostendam  virtutem  patientie  ejna. 

Dicebatur  ergo  quia  dux  latronum  erat,  aicnt  ex 
ipsis  operibus  ejusostenditurin  furtiset  latrociniis. 
Denique  cuidam  pastori  malitiam  retinens,  sobito 
voluilin  nocte  irruereet  interQcereeom:  perquisivit 
autemlocaubicaulashaberet  ovium  ;  indicatumque 
est  ei,  quia  trans  Nilum  esset,  irrigato  flumine,  et 
tenere  in  latum  milliario.Ille  mordicus  tenensgla* 
B  dium  in  ore,tunicam  imposuitsuper  caputsuomyet 
transnatavit  fluvium.  Dum  ergo  illo  nataret,  itasto- 
duit  pastor  ille  se  occultare  et  latere.Nam  ille  atpote 
latro  quatuor  arietes  occidit,  et  ligans  eos^trahens- 
que  per  flumen  iterum  renatavit.Et  egressus  de  flu- 
mine  excoriavit  eos,  et  comedens  optima  quasque 
carnium,  reliqua  in  vina  distraxit,  bibitque  decem 
et  octo  calices.Statimqoe  quinquaginta  railliaria  iti- 
nere  sub  die  fecit,  et  pervenit  ad  locum  obi  erant 
socii  ejus.  Iste  ergo  taiis  ac  tantus  in  tantis  malis 
conversatus  est. 

Quodam  tcmpore  a  quodam  viro  religioBO  andiena 
vcrbum  Doi  ^  et  indiejudioii  futuram  examinatio- 
nem  inter  justos  et  peccatores,  inter  criminosos  el 
sanctos,  ac  etiam  inter  amaras  gehennae  et  igQis 
C  aeterni  poenas,et  oruciatus  sine  fine  in  teaebris  ex- 
terioribus,quffi  preparatasuntiniquiset  peccaiori- 
bus;  item  audiensaBternamgloriam^eteternosho- 
nores,  et  requiem  in  regno  coelorum  inter  angelos 
sanctos  quae  prsparavit  Deus  sanctis  et  justis,  ser- 
vientibussibi ;  compunctus  curde  coepitamarissime 
flere  cumgemilu  et  ejuiatu.lngressosqoe  monaste- 
rium,  dedit  se  in  poQnitentiam,et  cruoiabat  semet- 
ipsum  in  multislacrymis,indulgeotiam  et  veniam 
peccatorum  suorum  de  pietate  et  misericordia  a 
Domino  postulando,et  ita  permansit  in  monasterio. 

QuodamtemporeincellulamejuslatroneBJngressi  ^ 
suntjignorantes  quis  esset  (Heraelid.,cap,  7).Erantd 
autem  quatuor;  quosligavitsimulsicatxabeni 
(7)  de  paleis,  et  imposuit  eos  sibi  in  doream,  et  d 
0  tulit  eos  ad  ecclesiam  fratrum,  dicens  :  Qaia  j 
mihi  non  expedit  nocere  aliquem,  qaod  jubetis  d 
istis  disponite.Tunc  illilatronescognoveraotqo 
ipse  esset  Moyses  qui  fuerat  sceleratissimus  ioterla  • 
trone8,et  compunsti  suntcorde^gloriflcanteeDeom, 
qoinon  repellit peccatores,  RedsuscipitpoBnitentes, 
utsalventur  in  sterna  saiute.  Bt  baso  dicenteB,  xA 
dixi,compuncti  sunt  corde,  et  dederunt  se  in  posoi- 
tenliam,  abrenuntlantes  omnibus  malis  aotibus  ai 
concupiscentiis,  carnalibusque  desideriis. 

HuicMoysi  institerunt  dfimoneSySecundam  consoe* 


969 


PALLADO  LAUSIACA. 


370 


todinem  ejas  aniiqaam  luxuriam  fornicationis  inge-  \ 
rentee  ei.  Qui  tam  valde  teDtatus  est,  sicut  ipse  re-^ 
ferebat,  at  pauloroinus  de  proposito  excideret  suo. 
Itaque  ez  hoc  vaiidius  abslinebat,  et  vigilias  am- 
plius  addebat  sibi,  el  operamanuum  propensius 
ezercebat,  tabefaciens  corpus  suum.  Denique  propo- 
aait  sibi  se  non  dormire  jacentem  in  mattula,  sed 
per  totam  noctem  standoin  celia  urabat,  et  psalmo- 
diam  ezplebat.  Nam  parietibus  906  se  reolinans, 
parom  quid  somni  capiebat.  Iterum  posoitsibi  ob- 
■ervantiamaliam.  EgrediebaturnoctibuSyetibat  per 
eellas  seniorom,  el  toliebat  bydrias  eorum,  in  qui- 
bos  illi  sibi  hauriebani,  et  portabai  illis  aquam :  in 
longiDquo  enim  habebani  aquam,  ei  quidam  duo 
milliaria,  alli  autem  eliam  ei  quinque  miliia.  Qua- 
dam  vero  nocte  non  sufferens  dsBmon  ferventem  ejus  n 
6dei  oonversaiionem,  inolinato  oo  in  puteum  dum 
baoriret  aquam,  percussit  eum  in  rencs  deretro,  et 
reliqoit  eum ;  denique  de  nimio  doloreobmutuit,et 
remansii  velut  moriuus.  Alia  die  veniens  quidam 
haorire  aquam,  invenit  eumjacentem,et  nuntiavit 
beato  Isidoro  presbytero  Scyihii,  qui  misit;  et  ieva- 
veront  eam,  etdetuleruntadeccIesiam,etpropeper 
annom  ita  infirmatus  est,  ut  vix  resumerei  vires 
saae.  Dixit  autemei  Isidorus  presbyter:  Quiesce, 
Moysee,  et  noli  indiscrete  prssumere,  sed  magis  cum 
discrelione  tam  abstinentiam  quam  vigiliaset  opera 
manuumexerce.RespondeDsautemMoysesaii:  Non 
qoieseam,  beatissime  Pater,  usqaequo  quiescani, 
adjovanie  me  gratia  Domini.immundissimflecogita- 
tiones  et  somnia,  qus  immittuni  nequissimi  dsmo- 
ne8«  aieot  scripium  est :  Persequar  inimicos  meos,  ^ 
comprehendamillo8,et  nonconvertar,nec  quiescam 
doneo  deficiani  (Psal.  xvii).  Videns  autem  beaiissi- 
mo8  kidorus  fixam  inDomino  fidei  cjus  constantiam, 
eorrexil  et  expandit  manus  ad  oraiionem,  dixit  que 
m:  In  nomioe  Domini  nostri  Jesu  Chrisii,  donante 
gratia  ejus,  ex  hodierna  die  Jam  quieverunt  som- 
nia  qu»  inquietare  te  solebant.  Igitur  glorificans 
et  gratias  agens  Salvatori  Domino,  rcversus  est 
ad  cellulam  soam.  Post  aliquod  auiem  temporis 
interrogavit  eum  Isidorus  presbyter  de  molestia 
eogitationum  carnalium.  Ei  ille  respondens  dixit : 
Protcgente  me  Christo  Domino,  et  oraiionibus 
taie,  nibil  tale  paiior.  Huic  ergo  Deus  donavit  gra- 
iiam,  ad  effugandos  ex  obsessis  corporibus  dsmo- 
nes,  ita  ot  muscas  non  magis  iimeamus  quam  D 
ille  demones.  Hsc  conversatio  Moysi  iEthiopis,  qui 
•iiam  ipse  erat  inter  magnos  adnumeratus  Patres. 
Defanct08  esl  autem  annorum  septuaginta  quin- 
que.  Reliquit  vero  discipulos,  monachos  septuaginta. 

CAPUT  XV. 

Vita  Evagrii. 
Beati  Evagrii  ^  vere  Deodigoi  diaooni,  et  erudi- 
tisaimi  in  divina  scientia  viri  {HeracL,  cap,  25),  non 
ett  Jostom  silere  vitam,  sed  oportei  hanc  scripiurs 
mandare  ad  utilitatem  legentium,  et  gloriam  Salva- 
toris  nosiri  Jeau  Christi.  Quam  etiam  paulo  latius 

*  Evagrios  Origenista  fuit. 


ezponere  debemus^iquomodoconversationem  suam, 
auxiliante  gralia  Christi.  dignam  Deo  exhibuit.  De- 
functus  est  auiem  cum  esset  in  soliindine  annorum 
quinquagintaqoatuor.  Hicergolector  ordinatusest 
a  sancto  Basilio  episcopo.Vidensque  irreprehensibi- 
lem  ejus  conversaiionem  bealissimus  et  admodum 
clarus  in  doctrina  Chrisli  Gregorius  Nazianzenus 
episcopus,  provexii  eum  ad  diaconatus  oiHcium.  Ez 
inde  in  magna  synodo  Constaniinopoliiana  oonjun- 
eius  esi  beato  Nectario,  ejusdem  civiiatisepisoopo. 
Gum  esset  ergo  instruclissimus  in  divinisScripturis, 
contra  omnes  hsereses  fiorebai,  in  magna  civitate, 
etiam  eloquio  poienti8simo,uiexbocnimi8abomni 
civitate  cum  honore  ei  dilectione  haberetur.  Unde 
fascinatio  nugaciiatis  diabolic8B,que  insectatur  ob- 
scurare  bona.  immisiiincordeejuscogitaiionesde- 
siderii  carnalis  concupiscentis  muliebris.  Denique, 
sicui  postmod  um  nobis  ipso  referebai,  adamavit  eu  m 
mulier,  quae  erai  magnifici  oujusdam  de  primatibus 
palaiii  viri  uxor.  Evagrius  autem  timens  Deum,  et 
verens  propriam  conscieniiam,  ac  prae  oculis  ponens 
magniiudinemconfu^^ioniSjmaximequeingaudenies 
hsreiicos,  orabatDominum,deprecans  Salvatorem 
Chrislum,utimpedireiurtamrabidamulieri8Conira 
se  instantia.  Nam  ipse  quidem  volebairecedere.sed 
nonvalebat,colligationibu8obsequiorumeju8deten- 
tos.  Posiquam  aotem  multisprecibusexoravitDomi- 
num  ut  liberareieum  apeccaiomaximo,quod  opere 
pene  perpeirabaiur,  afl^uii  ei  angelica  visitatio  in 
schemaie  prefeciiani  (8],etrapien8eumperduxitad 
praeiorium  prsfecti,  misiieum  in  cusiodiam  carce* 
riSyferreisquecateniscervicemetmanusejuscoUiga- 
vit:  Sed  pro  qua  causa  hoc  pateretur,  non  dicebai  ei. 

Ipse  autem  in  conscientiasuanoveratquadecausa 
bfficsustineret.Arbitrabalurenimquodvirilliusma- 
tron»  interpellasset  accusans  eum.Dum  autem  vebe- 
menterangeretur,audiebatenim  sirepiium  et  voces 
aliorumqui  diversis  suppliciis  torquebantor  apud 
judicem  pro criminalibus causis,  ei ideo permanebat 
valde  ierriius,  et  coniremiscens.  Cum  autem  irans- 
figurasset  8e  angelus  qui  visionem  concinnaverat, 
quasiin  figuram  ejusamici  qui  valdediligebat,eum 
dixit  ei  cum  tenereturinvinculisinterquadraginta 
reorum  personas:  Quidhicieneri8,dominediacone? 
Respondit  Evagrius,  dicens :  In  veritaie  tibi  dico, 
nonnoviquapropterhioieneor.suspicioautem  mibi 
esi,  quia  vir  ille  magnificus  ez  praefeciis  interpella- 
vit  contra  mejudicem.irraiionabilizelopercussus, 
etiimeoncforiepecuniisjudezcorruptus,  iormentis 
me  subjiciai.  Respondens,  dizit  ei :  Siaudis  me  ani- 
oumtuum,  non  ezpeditiibioiviiaiebacconversari. 
Respondens  autem  Evagrias,  dixit  ei :  Si  Deus  libe- 
raverit mede  angustia;  eicircumventione  hac,  etvi- 
deris  me  in  Constantinopoli,sciio  quiajuste  sustineo 
pG8na8.Aitei:AfferEvangelium,etjuramihiinEvan- 
gelio,  quia  recedes  de  civitate  hac,  et  soUicitus  eris 
de  salute  animffi  tus^etliberabo  ie  de  hac  necessitate. 

Detulit  ergo  Evangelium,  eijuravit,  dicens :  Quia 


371 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


372 


una  solum  die  at  vesiimenta  meapossim  io  navim  X 
mitterre,  remoror.  Et  sacramento  dalo,  rediitde  ex- 
cessu  quem  perpessusin  nocte  fuerat.  Etexsurgens 
cogitavitapud  sc,  quialicetinexcessu  fuitsacramen- 
tum,  sed  tamen  Juravi.  Et  mittensomnia  quse  habe- 
bat  in  navim,  venit  Jerosolymam.  Suscepit  autem 
eumbeataMelania,quondamsenatrixRomana,cujus 
iilii  et  nepotes  sunt  primi  in  senatu,  nuno  aulam  fa- 
mula  Cbristi  vera. 

.  Iterumautemdiabolusiuduravitcorejustanquam 
juvenis.  Coepit  etiam  ibi  mutare  vestes  ejus,  et  in 
eloquio  sermonis  exaltabatur  in  gloria  vana.  Deus 
autemqui  propter  suam  magnammisericordiamim- 
peditoccasiones  perditionis  nostr»,  permisit  ut  ni- 
mietas  febrium  tabefaceret  corpus  eju8,etinnrmitate 
longa  iaceraretur  per  sex  menses.  j^ 

Adhibentes  enim  ei  medici  diversa  medicamina, 
nihil  proficiebant.  Tunc  dixitei  8anctaMelania:Non 
mibi  placet,  flli,  tam  longainfirmitaUua:  dicergo 
mihi  qu»  sunt  in  corde  tuo,  non  enim  est  absque 
permissu  Dei  hso  infirmitas  tua.  997  El  statim 
confessus  esl  omnia  quxin  animo  ejus  erant.  Aitei 
famula  Dei :  Promitte  nunc  coram  Deo  quia  tencas 
promissionem  solitarias  vite  quam  Domino  spopon- 
disii,  ei  licet  peccatrixdeprecorDominum  utdeiur 
tibiiempusvit®,  quatenusadimplerepossis  quspro 
saluie  animae tuas  statuisti.  Ipse  vero  acquie? it  salu- 
taribus  monitis  eja8,et  in  paucis  diebus  sanus  f  actus, 
petiit  et  deprecatus  est  ut  famula  Dei  pro  se  oraret. 
Ipsa  enim  vestimenta  monacbilis  propositi  induerat. 
Egressusautem,  profectus  estin  montem  Nitrise  qui  p 
est  in  iEgypto,  in  quo  babiiavit  duosannos.Tertio 
auiem  annoingressusesi8olitudinen:,etibi  conver- 
satus  est  quatuordecim  annis  in  his  quas  dicuntur 
Cellia.  Comedebat  auiem  libram  panis  in  die,  et  in 
tres  menses  Italicum  olei  (9)';  nam  nihilcoctum  su- 
mebat  in  cibum,  nec  aliquid  dc  pomis  gustabai,  vir 
certe  ex  multa  opulentia  elabundantia  deliciarum 
veniens.  Faciebat  autem  in  die  orationes  contum, 
excepiisvigiliisnocturnis.  Scribebai  vero  utdeopere 
manuumsuarumsumerotcibum;pulchreenimHcri- 
bobatlibralem  manum  (10).  Intrapaucos  ergoannos 
lumen  scientiffi,  et  veritaiis,  et  divins  scientiae,  et 
discreiionisspirituumgratiam  a  DominoChristoper- 
ciperemeruit.  Quaniosautemlibros  et  exposiiiones 
de  divinisScripiuriRjConscripsit,  manisfestum  esi 
omnibus,  et  maxime  bis  qui  prxclara  ejus  opuscula  ^ 
admiranies,  ad  fidem  Domini  Salvatoris  relictoer- 
rore  conversisunt.  Nametadinstructionem  sancts 
monachorumconversaiionis  multa  exdivinis  Scrip- 
iuris,  et  nimis  apta  iesiimonia  contra  vitia  el  im- 
pugnationes  immundorum  da^monum,  continens 
ejus  valde  admirabilis  ei  salutaris  docirina  esi. 

nuncaliquandogravitcrimpugnabatfornicationis 
dsmon,  sicui  ipse  referebatnobis,  etper  totam  noc- 
iem  iempore  hiemis  nudus  sietii  sub  aere,  ita  ui 
congelareni  omnes  carnes  ejus. 

Alio  iterum  tempore  impugnabai  eurn  spiriius 
blasphemiae,  et  per  quadraginta  dies  ac  noctes  non 


iniravii  sub  teciam,{iai  u  t  corpas  ejas  ticot  irraiiona- 
iis  animalis  rhinocerotis  duoeret  (14). 

Haic  quodam  iemporedsmonestres  in  die  saper- 
venerunt,  de  verbo  fideiconqairenies.  Eiunas  qai- 
dem  dicebat  se  Arianum  esse,  alius  Eunomianum, 
alier  vero  Apollinarisiam.  Et  istos  per  divinas  Sa- 
pientisgratiam,dum  deiestimoniissanclarum  Seri- 
pturarum  conoiuderet,  ilii  subiio  coniurbali,et  ma- 
gnum  sirepilum  facienie8,phantasma  Bchemaiis  eo- 
rumdissolutume8i,etnasquamoomparueraQt.Fre- 
qaenier  auiem  a  dffimonibas  flagellaius  est;  sed 
divina  gratia  eum  adjuvante,  saperabat  maligni- 
taiem  eorum. 

Sexiodecimo  vero  anno  conversaiioDis  cjos,  in 
quibus  nihil  coctum  in  cibo  accipiebat  DeceBsltate 
corporis,  propter  infirmitaiem  siomaohi  coctom  ci« 
bum  accipere  compulsus  esi.  Panem  qoidem  Jam 
non  coniigit:  Oiera  vero  eipiisanas,  ac  legumen  os- 
queadduosannos  accipien8,itadefunciu8  est,  com- 
municans  sacrosancia  mysteriainecclesia,  in  die 
Epiphanise  Domini. 

Refercbantautem  nobis  qui  circa  eum  eraQt,et  ob- 
servabani  eum,quiaanie  unomdiem  mortis  soaedi- 
xii :  quia  Jam  tertios  aanus  est,  ex  qoo  noo  moles- 
ior  a  oarnali  concupisceniia :  oerte  post  taDtam  et 
ialem  vitam,  et  aridam  absiinentiam,  et  labores,  ac 
dolores,  et  oraliones  sine  inlermissione.  Hoic  in 
monasterio  degenti  naniiaia  esi  mors  patris  sai ; 
qui  diiit  nuniianii  sibi :  Cessa  blasphemare»  meus 
enim  pater  immortalis  est. 

CAPUT  XVI. 

De  Cronii  presbyteri  vita^  et  de  Eulagii  longani' 

mitaie 

Cronius  presbyter  ecclesiaB  Nilriae  [HeraeHd.^ 
cap.  9),  retulit  mihi  dicens  :  Quia  dum  juvenis  es- 
sem  in  monasterio  nimiam  paiiebar  acediam.  Uode 
fugiens  coepi  vagus  per  eremum  ambulare,  et  per- 
veni  usque  ad  montem  ubi  sanctus  AnioDius  dege- 
bat,  id  est,  inier,  medium  Babyloniae  et  Heracli» 
in  vastissima  solitudine,  quae  ducit  ad  mare  Ro- 
brum.  Veniens  ergo  io  monasierium  secoa  flumen, 
quod  dicitur  Pisper(12),  ubi  ejos  sedebant  discipuli 
Amatus  et  Macarius,  qui  ci  sepelieruni  eum,  exs- 
pectavi  dies  quinque^ui  viderem  sanctum  ADtODium 
Dicebantenim  eura  venturum  ad  iilud  moDaateriom, 
aliquando  quidem  post  decem  dies,  aliqoando  ao- 
lem  postviginti  dies,quemadmodum  eiDominusre- 
velassetproutilitateadvenientium  in  moDasteriom. « 

Quam  plurimiergoeramuscongregaii  fratres.divei 
sas  babentes  necessitates,in  quibusei  Eulog^os  qor* 
dam  Alexandrinus,etaiiusleprosu8,  qoi  simolade- 
rant  protali  causa  (Pa^c^.,^;.  19,tittm.  3).  Hic  Eulo— 
giusscholaslicus  erai,eteruditu8vir;qai  amoredivi- 
nocompunctu8,abrenuntiaviiiurbisarbiuro,omDem 
qoe  substantiam  suam  distraxii  eierogayitpaope* 
ribus,sicut  scripium  e8t:DiBpersit,deditpauperibot, 
justitiaejus  manet in  Bsculum  8aeculi^PMZ.czi};etin 
EvangeliodicenteDomino :  Beaiimisericordes,  qoia 
ipsi  misericordiam  consequentur  {Malth,  v).  Itaqoe 


373 


PALLADII  LAUSIACA. 


374 


paucos  denariosin  asnsproprios  reservavit^cogitans 
apadsemetipsumiQuiaoperaripropriismanibusnon 
valeo,  necin  monasterii  congregationemingredi  pos- 
aum.  Invenit  ergo  quemdam  in  plateajacentem  lopro- 
8am,qai  nec  manus  habebat  nec  pede8,cujus  tantum- 
modo  lingna  vigebat.Stans  autem  Elogius  prope  eam 
oravit  Dominum,  et  posuit  quasi  pactum  cum  Do- 
mino,  dicens  :  Domine,in  nomine  tuo  levabo  hunc 
leprosum  in  domum  meam,  etmini8traboei,et  re- 
pausabo  eum  aeque  ad  mortem,ut  propterhunc  et 
ego  inveniam  misericordiamtuam.Donaergomihiy 
Chriate  Domine,patientiam  ad  hujusobsequium.Et 
accedens  ad  ieprosam,  dixit  ei:  Si  vis,  Pater,  susci* 
pio  tein  domam  meam,  et  repausabo  te.  At  ille 
respondens  dixit :  Si  digneris  facere^  gratias  ago. 
Addaxit  ergo  asinum,  el  levavit  eum,  et  duxit  in- 
doman  saam,  et  adhibebat  ei  curam  diligepter. 

Ita  per  annos  quindecim  gubernabatur,et  accipie- 

batcaramdemanibu9Eulogii,etcondignenutrieba- 

tar.  Post  quindecim  autem  annosinsidiatus  estei 

diabolas,et  clamarecoepit  contraEulogium.multis- 

queinjnriisetdetractionibus  afBcere  virum.Dicebat 

enimei:Multamalacommi8isti,fugitive  forsitando- 

mini  tui ;  alienas  pecunias  furatus  es,  et  per  me  vis 

a  peccatis  tuis  liberari.  Et  clamabat  :  Jacta  me  in 

plateam  ubi  ante  jacebam,  carnes  desidero  mandu* 

care.  Hoc  cum  audisset  Eulogius,  obtulit  ei  carnes 

in  cibum.  Iterum  ille  clamabat :  Non  acquiesco^sed, 

Dt  di»,  jacta  me  in  plateam,  populos  volo  videre, 

jacta  me  ubi  meinvenisti.  Forsitan  ei manus  habuis- 

set,  exsuffucarc  se  potuit,  in  tantum  cum  dsmon 

exagitabat. 

•98  Ideoque  valdesollicitus  Eulogius,  perrexit 

id  monasteria  virorum  Dei,  el  dixit  cis  :  Quid  fa- 

eiam,domini  mei  Patres,  quia  in  desperationem  mc 

indacit  leprosus  iste?  Projicere  eum  timeo,quia  Deo 

dextras  dedi,  et  promisiusque  ad  mortem  tenere  et 

repaueare  eum.  Si  ergo  non  projecero  eum,  sed  per 

violentiamtenerevolaero^pessimosdiesetamarissi- 

masnoctes  faciet  mihi.  Ad  haec  illi  dixerumt  ei :  Dum 

tdhac  in  corpoie  est  magnus  ac  beatissmus  famu- 

Ins  Dei  Pater  Antonius,  ascende  in  navim  pariter 

eam  illo  leproso,  et  vade  in  monasterium  ubi  mona« 

ehiejns  sunt,  et  exspecta  ibi  usquequo  dum  egredi- 

tur  de  spelunca  et  veniat  ad  mosnaterium,  et  quid- 

quid  dixerit  tibi,  hoc  observa,  et  acquicsce  ejus  ?cn- 

tentia?.  Deus  enim  tibi  per  ipsum  dicel.Misit  erRo  le- 

prosnm  illam  in  navim,ipsequepariterascendit.Et 

naviganles  venerumtad  monafiterium discipulorum 

beati  Antonii.  Bvenit  autem  in  alia  die,  ut  veniret 

ptter  Antonius,  jam  vespera  peracta,sicut  referebat 

Crooios.Qaando  autemadveniebat  in  roonasterium^ 

haoc  babebat  consuetudinem:  vocabat  M:icarium,et 

ioterrogabat  eum,  dicens^Frater  Macari,  venerunt 

aliqui  fratres  buc  ?  Respondebat:Etiom,  venerunt. 

Ilerum  interrogabat :  iEgyptii  sunt  an  Jerosolymitffi? 

dederat  enim  eis  signum,  dicens  :  Quando  videritis 

inqaietiores,  dicite  :  QuiaiEgyptii  sunt;quandoau- 

tem  religiosiores,  dicite  :  Quia  Jerosolymae  sunt. 


A  Interrogavit  autem  secundumconsuetudinem  :  Fra- 
tres  ^gyptii  suntan  Jerosolymits  ?  Respondit  Ma- 
carius  et  dixit :  Quia  misti  sunt. Quandoautem  dice- 
bat :  Quia  iEgyptii  sunt,  jubebat  beatus  Antonius  ut 
pulmentum  lenticuls  apponerent  eis  cibum,  et 
quando  refecissent,faciebat  eis  orationnem,et  dimit- 
tebat  eo8.  Quando  autem  dicebat :  Quia  Jersolymi- 
Ub  sunt,  eedebat  per  totam,noctem,  disputans  cum 
eis  de  verbis  Dei  qu8ead  salutem  anims  pertinent. 
In  illa  er^o  vespera  sedebat,  et  vocabat  omnes  fra- 
tres.  Qui  cum  advenis8ent,8ubitovocavit  Eulogium 
terlio,  cum  nuUus  indicasset  ei  nomen  ejus.  Eulo- 
gius  autem  non  respondebat  ei :  arbitrabatur  enim 
quod  alium  Eulogium  ex  monasterio  vocaret.  Tunc 
dici  ei:  Tibi  dico,  Bulogi,  qui  ab  Alexandria  venisti. 
ResponditEulogiusetdixit:Quid  jube8,doifline?In- 

"  terrogavit  eum  Antoniue  :  Quid  huc  veni8ti?AilEu- 
iogius  :  Et  quis  revelavit  tibi  nomen  meum,  causam- 
que  manifestavit  ?  Dixit  ei  Antonius  :  Scio  propter 
quid  venisti,  sed  coram  omnibus  edicito,utet  ipsi 
audiant.  Eulogius  dixit  :  Hunc  leprosum  inveni  Ja- 
centem  in  platea,  et  levavi  eum,  et  promisi  Deout 
eum  repau&arem  quatenus  et  ego  salvus  efflciar,  et 
ipse  per meum  obeequium repausationem  habeat.  Et 
quiaposttotannosrecederevultanTe,etnimisexacer- 
bat  rae,  dum  festinat  recedere,et  cogitavi  projicere 
eum,  ideo  ad  sanctitatem  tuam  veni,  ut  mihi  des 
consilium  quid  agere  debeam,et  ores  pro  me  :  nimii 
enim  sollicitus  sum,  ettribulor  proietacausa.  Tunc 
austero  vultu  respiciens  eum  Antonius»  dixit:Ta 
projicis  eum?  sed  qui  fecit  eum,non  projiciteum. 

C  Jactas  eum  tu?8ed  suscitabit  Deus  meliorem  te,  et 
consolabitur  eum.Etsilens  Eulogiuspavefactusest. 
Item  beatuB  Antonius  ccepit  asperioribus  verbisin- 
crepare  leprosum  illum,  et  clamans  dicebatei:Le- 
prose  inveterate  dierum,  malorum  indigne  coeli  et 
terrs,  non  quisces  blasphemare  Deum?  Ignoras 
quia  Christusest  qui  ministrattibi^Quomodoaudcs 
adversus  Christum  talia  proloqui  ?  Nunquid  non 
propterChristumsemetipsum  servum  se  exhibuit 
Eulogius  ad  tuum  ministerium?  Increpans  ergoet 
hunc  reliquit. 

Post  hffic  coram  omnibue  dixit  eis  quae  expedie- 
bant  saiotianimee  eorum.admonensEulogiumetle- 
prosum,  ut  non  separarentar  ab  alterutro  :  Sed  in 
cellam  vestram,inquit,pergite;  incontinenter  enim 
D  vos  visital  Deus  ;  et  tentatio  hsec  evenit  quia  uter- 
que  circa  finem  estis^et  coronae  vobis  praeparantur, 
ne  veniens  angelus  non  inveniat  vos  in  eodem  loci 
proposito,etperdatistanti  temporis  mercedem  boni 
opcris.  His  auchti8,cum  festinatione  reversi  sunt  ad 
propriam  cellam.  Etpost  quadragintadies  defunc- 
tus  est  Bulogius,  et  post  tresdiessimiliter  requie- 
vit  leprosus.  Post  aliquot  vero  diee  CroniusdeThe- 
baidadescendit  in  monasterium  Alexandriffl.etinve- 
nit  quosdam  fratres  diem  tertium  leprosi  celebrare, 
quopdam  autem  quadragesimuro  Eulogii.  Agnovit 
crgo  Cronius  et  obstupuit ;  et  accipiens  Evangelium 
proposuit  fraternitati,  et  juravit  referens  eis,  quo- 


375 


APPBNDIX  AD  YITAS  PATRUM. 


376 


modo  omnia  qnm  evenerunt  Elogio  et  leproso,  prse-  A 
dixit  beatus  Aotonius. 

Eliam  hoc  referebal  nobis  Cronius  (Pa^c/i.,^:.  19 
num,  4;  Vila  Anfoniiy  c.  33) :  Quiain  nocleilladQm 
verbo  Dei  prolixius  nosdoceretsanctusPaterAnto- 
nius,  et  hoc  intulit,  dicens  :  Quia  annum  integrum 
oravi  ut  revelare  mibi  dignaretur  per  gratiam  suam 
Dominus  locum  justorum  et  peccatorum.  Et  vidi  ex- 
celsum  quemdam  gigantem  usquead  nubes  pertin- 
gentem,  manus  extenlas  habentem,  et  subter  eum 
stagnum  velut  mare,  et  ignis  flammabat,  fervebat* 
que  velutcaldaria,etvidebamanima8  velutinspeoie 
avium  voianles,  et  quantsecnnque  quidem  super- 
volabant  manus  ejus  et  caput,  salvabantur,  et  us- 
quead  ccelum  perveniebant ;  quante  autera  usque 
ad  manus  ejus  pervenissent,  non  valentcs  superius  n 
volare,  percutiebat  eas  manibus  suis,  et  allidebat, 
cadebantque  inslagnumfervcns.  Audiviquoquevo- 
cemdicentemmihiha8esseanimaspeccatorum;nam 
illasquaegigantemillumsupervolant,ipsasesseanio 
mas  justorum,  quas  pondus  peccati  noo  gravat,  et 
ideo  possunt  ad  altiora  conscendere,  qus  in  paradiso 
Dei  salvaiitur  ;  aliae  autem  sunt  peccatorum,  quae 
ideo  in  in  fern  um  demerguntar,quia  non  egerunt  pcQ- 
nitentiam  dum  in  corpore  erant,  ut  indulgentiam 
peccatorum  vel  criminum  euorum  aCbristi  Domini 
pietate  mererentur  accipere,  nunc  autem  traduntur 
ad  infernorum  tenebras,ubi  est  fletus  et  stridorden- 
tium  pra)  nimietale  poenarum  sternarum. 

CAPUT  XVII. 
Fita  et  suffereniia  beaii  Stephani  p 

Stephanus  quidam  Libycus  genere,  ex  latere 
Marmaritis  et  Mareotce  sedebat  usque  sexaginta  an- 
no8  {Heracl.  cap,  ^12).  Hic  summae  continentiae  fuit; 
nam  ct  discretionis  gratiam  et  consolationis  accepit 
a  Domino,  ita  ut  omnos  tribuIati,pro  qualibet  causa 
trislitiffaffectivenissentjlietidisccdorcntpervcrbum 
consolationis  ejus.Notus  autem  eratetbeato  Anto- 
nio.  Pervenit  vero  etiam  ad  tempora  nostra,  quem 
egoquidemnonvidi  propterloginquitatem  locorum. 

Qui  autcm  cum  snnclo  Ammonio  et  Eulogiof//^- 
racL^  Evagrio]  erant  videntcs  cura,  retulerunt  no- 
bis,  quiainvenimus  999  eum,  inquiunt,iDfirmi(a- 
tem  bujusraodi  habentem  in  ipsis  locis  in  testiculis, 
etin  summitate  naturae  vulnus  habentem,  quoddi- 
cilur  cancer  seu  carcinus.  Hic  ergo  cum  incideretur 
in  vulnere  illo.amedicolamen  raanibussuisopcra- 
batur  et  plectebat  palmas,  et  loquebatur  nobis.Re- 
liquo  autem  corpore  ita  erat  iramobilis  quasisi  alius 
incidcrctur. 

Abscissis  ergo  membris,quasi  si  pilus  ci  abscide  ■ 
retur,itanon  sentiebat.  Validissimamenim  habebat 
pergratiamDeisufrerenliam.Nobisautemcontrista- 
tid  et  flentibusdixit :  Filioli,  in  nullo  Isdamiui  de 
causa  ista.  Nihil  enim  quod  pcrmitit  Deus  fieri  ma- 
lum  est ;  sed  voluntalo  benigna  perferendum  est; 
fortasse  enira  et  obnoxia  erant  membraistatormen- 
tis,  satisque  melius  est  hic  persolverc  poenas  quam 
post  exitum  vits  hujus,  in  seterno  igne  cruciari.Ita 


ergo  nos  consolatus  est,  etconfirmansia  fide  ac  pa- 
tientia,  aedificavit  nos.  Hsc  autem  narravimus,  at 
non  conturbemur  quando  sanctos  aliquos  videmus 
gravissimis  corporis  infirmilatibus  laborare. 

GAPUT  XVIU. 
Viia  et  zelus  pro  castitate  snncti  Innocentit* 

Beatus  Innocentius  presbyter  in  monte  Oliveti 
fuit  (  Heract,,  cap,  31).  Multa  autem  audivi  ab  his 
qci  conversati  sunt  cum  eo  tribusannis.  Iste  sim- 
plex  supra  modum  erat,  nam  etinpalHtioclarasin 
militia  fuit.Verumtaraen  in  inilio  imperii  Constan- 
iin\[HcracLyConsitinin]  abrenuntiavit  saecaio  cam 
uxoresua.Hic  habebatfiliumnomine  Paulamdome- 
sticum  militantem,  qui  inetincta  diaboli  peccavit 
cam  filia  presbyteri.  Quod  cum  audisset  paterejus 
Innocentiu8,oravit  Dominum,dicen8  :  Domine  Deus 
amator  castitatis,  da  eitalem  correptionis  spiritam 
ut  jam  non  inveniattempus  peccandi  in  oarne  saa: 
melius  existimans  u  t  magis  demonio  vexaretur  qaam 
luxuria.  Quod  et  factum  est.  Nam  usque  nuno  in 
monte  Oliveti  ferro  vinctus  lenetur,  qaia  vexatur  ab 
immundo  spiritu  crudeliter. 

Iste  Innocentius,  qualis  et  quantum  fuit  miseri- 
cors,  si  voluero  qaae  vera  sunt de  eo  dicere,  fortasse 
mendacii  opinionem  incurro.Nam  frequenterfuraba* 
tur  deexpensisfratrum,  etdabatindigenlibus.Cam 
autem  esset  simplicissimus^accepit  a  Domino  Ghri- 
8to  gratiam  contra  daemones.Inter  quos  aliquando 
adductus  est  ei  juvenis,  videntibus  nobisy  a  spirita 
immando  comprehen8us,simulet  paralysi  laborans. 
Quem  ego  intuens,  voiui  matrem  ejus  repellere,qaa 
adduxerat  eum ;  desperabam  enim  posse  sanari 
eum.  Cum  autem  vidisset  eam  senior  stantem  et 
flentem  super  inenarrabilli  casu  filii  8ui,cum  esset 
benignissimus,  misericordia  motus  flevit.  Et  acci- 
piens  juvenem,  ingressus  est  oratorium  suumyqaod 
sibi  ipse  sdificaverat,  in  qao  reliquiae  erant  beati 
JoannisBaptistae,  et  oravit  super  eam  ab  hora  tertia 
usque  ad  horam  nonam,  et  donante  gratia  Christi, 
sanum  reddidit  juvenem  matri  su8e,etparaly8is  ejos 
et  daeraon  virtute  Salvatoris  nostri  efi^ugata  sunt. 
Talis  autem  erat  ejus  paralysis,  ut  quando  spuere 
voiuisset  pusr,  superdorsumsuum  spueret,ita  erat 
extortus. 

CAPUT  XIX. 
Eustalhii  lecloris  sufjerentia. 

Prcsbyteri  cujusdam  filia  in  Caesarea  PalaestinaB 
cecidit  infeliciter  de  virginitatisproposito(^tfratl., 
c.  57),  et  ab  eo  qui  eam  corruperat  praemonita  est 
utlectorem  incriminaretur.Cum  autemconcepisset, 
et  utero  tumenle  apparuisset  crimen,CGepit  pater 
ejus  requircre  et  discutere  eam.  Illa  autem  statim 
accusavit  lectorem.  Hsc  audiens  paler  ejuspresby- 
ter,  retulit  episcopo ;  episcopus  vero  congrcgravit 
presbyteros,  et  jussit  vocarilectorem. 

loterrogatus  ab  episcopo  lector,non  confitebatar, 
Quod  enim  non  fecerat,quoraodo  diceretlDdignatus 
ergo  episcopus,  cum  terrore  dicebat  ei :  Non  confi- 
teris,  infelix  et  immanditiis  plene^ReapondensIe- 


377 


PALLADn  LAUPIACA. 


378 


otor  dixi :  Ego  quidem  qaod  erat  verumdixi,  quia 
DOQ  habeo  causam ;  immunis  enim  sum.Si  autem 
jabes  quod  nonest  audiri,ecce  dico,Quia  feci.  Hoo 
cum  dixisset,  statim  deposuit  eum  episcopus  de 
gradu  lectoris. 

IUe  autem  deprecatus  est  episcopum,et  dixitci : 
Qaia  ergo  peccavijube  eam  mibi  dari  uxorem.  Ne- 
que  enim  ergo  ero  ex  hoc  clericu9,nequeilla  virgo. 
Et  tradita  est  in  potestatem  lectoris. 

Aucipiens  ergo  eam  ab  episcopo  et  a  patre  ejus, 
eommendaviteamin  monasterium  mulierum,etde- 
precatus  est  diaconissam^quae  erat  prsposita  soro- 
ribos  monastcrii,  ut  usquequo  generaret  sufTerret 
eam.ltaque  in  pauco  tempore  imploti  sunt  dies  par- 
tos,  et  afTuit  hora  judicii :  gemilus,  dolores,anxie- 
tatesyao  infernales  tormentorum  dolures ;  et  partus 
non  egrediebatur.  Transiit  prima  dies,sGcunda,  ct 
tertia,  et  septima  dies,  mulier  prs  nimis  doloribus 
iaferno  appropinquabat.Non  comedit,nec  bibit,nec 
dormivit,8ed  exclamabat^dicens  :  Heu  mibi  infeii- 
cis8imae,periclitor  quam  maxime,quia  incriminata 
som  lectorem.  Abeuntes  aulem,dixeruntpatri  ejus  : 
Pater  vero  timens  ne  reprehenderetur,quasi  qui  ca- 
lomniatus  lectorem  fuisset,  tacuit  alios  duos  dies. 
Puella  autem  in  tormentis  posita,  nec  pariebat, 
nec  moriebatur,  intantum  ut,  clamorem  ejus  non 
ferentes  cuntiarent  episcopo,  dicentes :  Testatur 
cum  sacramento  infelix  illa,clamans  diebus  ac  no- 
otibus,  quia  criminata  est  lectorem.  Tunc  misit 
episccpus  ad  eum  diaconum,et  mandavit  ei,dicens : 
Ora  Qt  liberetur  quas  te  criminata  est.  Ipse  autom 
oec  respondit  ei,  nec  ostium  aperuit.  Ex  qua  die 
tutem  ingressus  clauserat  se,  deprecabatur  Ghristi 
Domini  misericordiam.Pergit  iterum  pater  ejus  ad 
episcopum,  et  fit  oratio  in  ecclesia,ct  nec  siclibe- 
rata  est. 

Surgens  autem  episcopu8,ivit  ad  lectorem,et  pul- 
sans  ostium,  ingreditur  ad  eum,ot  dicit  ei :  Eusta- 
thi,  surge,  solve  quod  ligasti.  Et  cum  inclinasset 
genua  Jector  cum  episcopo,statim  enixa  est  mulier. 
Prsvaluit  autem  deprecatio  et  instantia  orationis 
addemonstrandam  calumniam,etarguendam  crimi- 
oatricem,  ut  ex  hoc  discamus  quantum  prasvalet 
iostantia  orktionum  de  periculis  liberare,et  cogno- 
seamus  apud  Deum  earum  potentiam. 

CAPUT  XX. 
1.  Solebat  beatus  abbas  Pastor  ^  exponere  fratri- 
busdeScripturispropbetarum,ubidicitur:Quianisi 
Nabuzardan  princepscocorum  Nabuchodonosor  re- 
gis  venissetin  Jerusalem,utique  non  fuisset  incen- 
sumtemplumDomiDi.Hancautemparabolamexhoc 
ezemplo  ita  exponebat  spiritualiter,dicens  :  Quia  el 
nos  cum  pulsaverit  spiritus  gastrimargiae,  id  est, 
guls  concopiscentia,  in  aliquas  delectationes  ac  sa- 
toritatem  ventris,si  qui  obaudientesatque  explcntes 
Toluptates  ac  desideria  gulse,  tunc  incenditur  igne 
libidinis  1000  templum  Domini,  id  est,  corpora 


A  nostra,  sicut  dicit  Apostolus :  Nescitis  quia  corpora 
vestra  templum,  Dei  sunt?  Si  quis  ergo  violaverit 
templum  Dei,disperdet  illum  Dominus  (J  Cor,  iii). 

2.  Quidam  frater  veniens  ad  abbatem  Pastorem, 
dixit  ei  quod  grandem  tentationem  pateretur.Dixit 
ei  senior  :  Perge  de  loco  quantum  tres  dieset  noctes 
ambularo  potcs,  et  fac  annum  inlcgrum,  jejunans 
usque  ad  noctem.  Cui  fraterrespondit :  Et  si  mor- 
tuus  fuero  antequam  annus  transeat,  quid  de  mo 
flet  ?  Dixit  ei  abbas  Pastor  :  Confido  in  Deo,quia  si 
oum  taii  proposito,  val  qualicunque  pmnitentia  in- 
ventus  fueris,  salvus  eris. 

3.  Gum  veniesct  abbas  Pastor  in  partibus  iEgypti 
habitare,  evenit  quemdam  cohabitare  illi  ex  fratri- 
bus,  habentem  mulierem.Et  sciebat  senior,etnun* 

P  quam  arguebateum.Evenitautem  eam  nocte  parere : 
et  cognovit  senior ;  et  vocans  fratrem  suum  junio- 
rem,dicit  ilii :  Accipe  tecum  unum  vasculum  cbin- 
dii  vini  (i3),et^da  vicino ;  hodic  enim  opusestilli. 
Et  nesciebant  fratrcs  causam  ejus.  Ille  vero  fccit 
sicut  praecepit  ei  senior.iEdiOcatusqueest  frater  ille 
atque  compunctus.Posl  paucos  enim  dies  ipse  di- 
naisit  mulierem,  et  ivit  ad  seniorem,  et  pasnituit. 

4.  Prater  interrogavit  abbatem  Pastorem,dicens  : 
Damnum  patioranimae  meffi,quodsum  cum  abbate 
meo,  quia  mores  ejus  non  sustineo;  quid  ergoju- 
bes  ?  maneo  adhuc  apud  eum  ?  Et  sciebat  abbas  Pa- 
stor,quia  laederetur  anima  ejus  per  abbatem  suum, 
et  admirabatur  quare  interrogaret  eum  si  cum  eo 
manere  deberet.  Dixit  ei :  Si  vis,  eslo.  Et  vadens^ 
mansit  apud  eum.  Venititerum,  dicens  abbati  Pa' 

C  storl :  Gravo  animam  meam.Et  non  dixit  ei  abbas 
Pastor :  Discede  ab  eo.  Venit  et  terlio,  dicens : 
Crede  mihl,  jam  non  ero  cum  eo.  Et  dixit  ei  senior : 
Bcce  modo  salvus  es,vade,et  non  sis  ultracumeo. 
Dixit  autem  senior  eidem  :  Homo  qui  timet  pati  da- 
mnum  animsQ  su8B,non  opus  habet  interrogare  ;  de 
occuUis  vero  cogitationibus  debet  quis  interrogare, 
et  seniorum  est  probare.De  manifestis  autem  pec- 
catis  non  est  opus  requircre,sed  statim  abscidere. 
Interrogavit  autem  eum  frater,  diccns :  Quomodo 
debeo  esse  in  coenobio  ?  Rcspondit  illi  senior  :  Qui 
sedet  in  cccnobio,  oportet  eum  omnes  tanquam 
unum  exislimare,et  omnes  aBqualiter  justificare,  et 
neminem  condemnare  nisi  se,etconservareossuum 
et  oculos,et  tunc  rcquiescet  sine  sollicitudine.Dixit 

D  ei  abbas  Isaac,quandoviditiilummittentemparum 
aqu£  super  pedes  suos :  Quomodo  quidam  usi  sunt 
discretione,macerantes  corpussuum?  Responditilli 
abbas  Pastor:Nos  non  sumusdocti  corporum  esse 
interrectorej,  sed  passionum. 

5.Intcrrogavit  frater  eumdem  abbatem  Pastorem, 
dicens :  Si  cecidero  in  modicam  culpam,  mordet  me 
cogitatus  mens,  dicens  :  Cur  delinquis?  Respondit 
illi  abbas  Paetor:  lo  quacunque  hora  deliquerit 
homo,et  dixerit,  Peccavi,  statim  remissum  est  illi. 
Frequenter  dixi  quia  nullius  miseretur,  nisi  corde 


*  Deest  Heraclidi.  Sequentia   habentur  fere  supra  in  aliis   libris  inter  Verba  Seniorum  ;  Rufif.  1.  in 
n.  52 ;  Pelag,  libell.  iv,  n.  29. 


379 


APPENDIX  AD  VITAS  PATRIJM. 


380 


contrito.  Interrogavit  eum  iterum  frater,  dicens ; 
Gonturbantme  cogitationes  meae,etnon  permittunt 
mc  curam  habere  delictorum  meorum,  sed  cogunt 
roeaspicere  excessus  rratrismei.Respondit  ei  abbas 
Pastor  de  abbate  Tbeodoro,  quia  sedcbat  in  cella 
suaplangens  semetipsum,  eldiscipulusejusinalte- 
racellasedebat.Venitautemdiscipulussenisadeuro, 
et  inveniteum  flentem,et  dicit  illi  Pater.Quid  plo- 
ras?  Respondit  illi  senior  *  Peccata  mca.  Dicit  illi 
discipulus :  Non  babes  peccata,  Pater.  Responditei 
senior  :  Gerte,Gli,  si  permissum  fuerit  flere  peccata 
mpa,  non  viderem  aliorum ;  nec  tamen  sufficeret 
mihi  flere  peccata  mea,etiam  si  alii  tres  vel  quatuor 
plangerent  mecum.Ouisemelipsum,videthonrioest; 
judicare  autem  alios,8oliusDei  est.  Derclinquimus 
splendidam  et  directam  viam,  boc  est,  ut  plangat 
seipsum  homo,  et  sit  contentus  peccatis  suis  :  et 
spinosam  ambulamusviam  et  tencbrosam,ut  proxi- 
mi  tantum  videamus  dclicta  etnon  nostra.  Mona- 
chus  malorum  retributor,et  derisor;  et  iracundus, 
monachus  non  est. 

6.  Senem  frater  interrogavit,  dicens  :  Quare  la- 
borantium  Patrum  qnorumdam  facies  florent,a1io- 
rum  minus  ?  Etdixit :  Quicunque  laborant,et  depre- 
cantur  veniam  peccatorum,antequam  veniatad  eos 
gratia  quaBSustinet  laborem  eorum,isti  non  viren- 
tes  sunt,sed  laborantes.  In  quibusautem  appropia- 
vit  qui  ante  laboraverunt,  per  sulTerentiam  Jcsu 
florent.Gorde  enim  laetante  floret  facies.  Mens  clara 
cl  munda  est  Jucida  sicut  sol.Gum  enim  non  fuerint 
nebulae,  splendet  clare  et  lucide ;  et  cum  nebulae 
operuerunt  eum,tenebre8cit.  Et  anima,  donec  pas- 
sioneseam  obtinent,ob8curatur;cum  autem  munda 
fiierit  pergratiam  Dei,  ita  flet  sicul  scriptum  est : 
Magna  gloria  ejus  in  salulari  iuo{PsaL  xx). 

7.  Ad  beatum  Apollonem  cum  germanus  suus 
intempestanoctevenisset  ,petens  ut  de  monasferio 
suo  paulisper  egressus  ad  elevandum  bovem,qui  in 
p:iludiscoenocecidisset,ei  praBberet  auxilium,flebi- 
liter  querebatur,quia  eum  solus  non  posset  erucre. 
Gui  abbasApollo  instanter  obsecranti  ait:  Garju- 
niorem  fratrem  no3trum,quem  praeteriens  vicinio- 
rom  quam  me  habuisti,  non  rogasti?  Gumque  ille 
mortem  olim  sepulti  fratris  oblitum  ex  nimiaabsti- 
ncntia,8o11icitudinisacso1itudinisjugitatevelutim- 
potcm  mentisexistimans  respondisset:  Quemadmo- 
dum  poteram  eum  de  8epulcro,quianteannosquin- 
dccimobiit,vocare?  abbas  Apollo  respondit  ei,  di- 
ccns :  Ignoras  me  quoque  ante  annos  viginti  huic 
mundo  fnissedefunctum?  nullaquejam  possedehu- 
jus  cellulae  sepulcro,quae  ad  praesenti  vitae  pertinent 
statum,  ubique  conferre  solatia,  quem  intantum 
Ghristusabintentioneabrenuntiationismundiabre- 
ptum,  vel  modicum  ad  extrahendum  bovem  tuum 
non  patitur  relaxari,ut  ne  brevissimum  quidem  mo- 
menti  inducias  sequenti  se  discipulo  pro  patrisin- 
dulserit  sepultura? 


A  8.  Abbati  Ammona  prophetavit  abbas  Antonius. 
dicens  :  Habes  proflcere  in  timore  Dei.  Et  eduxit 
eum  de  cella  ad  lapidem,  et  dixit  ei :  injuria  hunc 
lapidem,c.-Bde  eum.Et  ita  fecit.  Et  dixit  abbas  An- 
tonius  :  Ita  ettu  debes  perflcere  mensuram  banc. 
Et  cum  factus  esset  episcopus,obtulcrunt  ei  virgi- 
nem  in  utero  habentem,  et  dicunt  ei :  Homo  iste 
malum  hoc  operatus  est^da  ei  disciplinam.  Qai  sl- 
gnans  uterum  ejus Jussit  illi  dari  sex  pares  sindo- 
ncs,  dicens  :  Ne  forte  cum  veniat  ejus  partus,  mo- 
riatur  aut  ista,aut  certe  infans,  ut  inveniat  velse- 
pulturam.Dicunt  iliiaccusatores  :  Quid  hoc  fecisti  ? 
Da  ei  disciplinam.  Respondit  episcopus :  Videtis, 
fratres,quia  prope  mortem  e8t,etquid  ergobabeofa- 
ccre  ?  Surficit  dolorquem  babet,et confusio;dimisit- 

D  que  eam,1001  et  non  est  ausus  eam  condemnare. 

Q.Dixit  quidam  senex  ad  alterum  senem  haben- 
tem  charitatcm,etsuscipientemtam  monacbosmul- 
tos  quam  et  sseculares :  Lucerna  mullis  lucet,  ros- 
trum  tamen  proprium  incendit  (Pasch.^  c,  4,  n.2). 

10.  Quidam  senex  dixit  :Si  audieris  de  aliquo  fra- 
treverbum  malum,  vel  quod  agat  iniqua.responde, 
dicens;  Nunquid  ego  judex  ejus  sum?  ipsebodie, 
ego  cras.Opera  quidem  ejus  infirma  tibi  nota  sunt, 
et  perscrutaris  ea ;  quare  fortia  ejus  opera  et  utilia 
ncBcis?  Ego  jam  mortuus  sum  in  peccatis  meis, 
Bufflciunt  mihi  peccata  mea. 

H,  Iterum  dixit  quidam  senex  ad  fratrem  :  Non 
oportet,  flli,  monachum  requirere  quid  agal  illevel 
ille,aut  quemadmodum  abstrahatur  ille  ab  oratiooe 
C  in  detractionem  et  verbositates,  quae  nihil  prode- 
runt.Unde  nihil  meliusquamtacere  etDeumrogare, 
ut  unde  alius  cadit,  tu  continearis. 

12.  Frater  interrogavit  senem,  dicens  :  AbbayCO- 
gitatio  mea  insurgit  mihi,  dicens  :  Quia  benesum. 
Respondit  ei  senior:  Qui  non  videt  peccata  saa, 
nunquamin  bonis  erit.Utautem  aliorum  videamus, 
nostra  ncgligimus ;  ideo  nunquam  in  bonis  versa- 
mur.  Yidentem  propria  peccata^decem  milliacogi- 
tationum  non  posssuntsuaderequia  inbonis  est;8cit 
enim  quid  Yidet.  Opus  ergo  est  laborare  maltum. 
Ne^ligentia  enim  etdesidia  excaecant  nos  in  extre- 
mo  vilae. 

13.  Interrogavit  quidam  fraterbeatum  Anlonium, 
dicens:  Quid  est  detractio,et  quid  est  alium  judica- 

D  re?  lUo  respondit :  Detractio  in  omnibusdicilur  om- 
nis  sermo  malus,  quem  non  audet  quis  praesente 
fratre  suo  dicere  :  judicare  autem,qui  dixerit  de  ali- 
quo  ;  Quia  frater  ille  negotiator  est,  et  avarus,  et 
caetera.  Hoc  est  proximum  judicare.  Judicasti  hu- 
jusmodi  actus,  hoc  pejus  est  quam  detractio. 

14.  Quidam  frater  interrogavit  senem  ^  dicens :  Si 
contristavero  fratrum  meum,  quomodo  deprecabor 
eum  ?  Respondit  ille :  De  profundo  cordis  tui  cum 
dolore  reconciliare  ei ;  et  videns  Deum  propositum 
tuum,  satisfaciet  illi.  Et  respondit:  Laesus  sum  a 


*  Pasch. ,  c.    10,  n.  2,  nomine  E/ia?;  Pelag.  ,  libelL   xvi,  n.  10;   Pasch.  ,  c.  7,  n.  -1,   nomir.e  5moi; 
Jlaff.  f  lib.  iii,  n.  77. 


381 


iBQTPTlORUM  PATRUM  SBNTBOTLB. 


382 


fratre  meo,  et  volo  meipsum  viQdicare.  Senior  au-  A. 
tem  rogabat  eum  dicens:Fili,reHnque  Deo  viDdi- 
ctam,  et  meliusest.  At  iile,  Non  desistam,  inquit, 
nisi  fortiter  memetipsum  yindicavcro.Gui  ait  senior: 
Quatenus  semel  hoc  in  unimo  tuo  constituisti,  vel 
oremus.  Etex8urgen8  6enior,hisverbiscGepitorare : 
Deus,  jam  non  opus  habemus  tuo  judicio,  neque  no- 
bis  jam  necessarius  es,  ut  curam  babebaB  de  nobis, 
quia  no8  ipsi,  sicut  frater  iste  dicit,  et  volumus  et 
possumus  no8  vindicare.  Quod  cum  illn  fraler  au- 
dissct,  ante  pedes  senis  effusus,  veniam  postula- 
bat  promittens  se  cum  illo  cui  irascebatur  nun- 
quam  deinceps  certatiirum. 

1 5.  A  quodam  fralre  senior  aliquis  interrogatus  est: 
Quid  est  humilitas?  Respondit :  Si  peccaverit  in  te 
frater  tuus,  remitteilli  antcquamtibi  reconcilietur,  n 
et  in  omni  vituperatione  ne  vituperes  hominem, 
nisi  temetipsum,  dicens :  Propter  peccnta  mea  haec 
mihi  evenerunt.  Quoniam  si  commemoraverimus 
quse  ab  hominibus  inferuntur  nobis,  auferimus  vir- 
tutem  memoriae  Dei.Si  autem  commemoraverimus 
mala  quae  a  daemonibus  inferuntur  nobis,  erimus 
insaucii.  Suspiravit  autem,et  dixit:omnesvirtutes 
ingressae  sunt  in  cellambanc  unam,  et  ex  ipsis  la- 
boribus  constat  homo.  Et  interrogaverunt  eum  : 
Quae  baecest  virtus?  Respondit,  ul  homo  vituperet 
semetipsum. 

16.  Frater  quidam  abiit  haurire  aquam  de  flu- 

mioe  :  et  inveniens  mulierem  lavantem  vestimenta, 

peccavit  cum  ea.  Hauriens  autem  aquam,  ibat  ad 

ceilulam.  Insilucrunt  autem  in  eum  daemones  per 

cogitationes,  et  constritabant  eum,  dicentes  :  De  ^ 

caetero  ubi  vadis?  non  est  tibi  ulterius  salus.  Ut 

quid  etiam  saeculum  perdis?  Intelligensautemfra- 

ter  ille  quia  voiunt  eum  omnino  perdere  erigens 

se  viriliter  per  conndentiam,  dicit  cogitationibus 

Buis  :  Unde  ingressae  estis  in  me  cogitationes  ma- 

l£y  et  constristatis  me,  volentes  me  omnino  per- 

dere?  Non  peccavi,  et  iterum  dico,  Non  peccavi. 

Et  iagressus  in  cellulam  suam,  continebatse  sicut 

herf  et  nudius  tertius.  Hevelavit  autem  Deus  uni 

viciDO  ejus  8eniori,quia  frauter  illeruens,  etin  ip- 

80  casu  subruisset  diabolum,  et  vicisset.  Veniens 

aatem  ad  illum  senior,  dicit  illi  :  Quomodo  babesf 

fraier?Ipse  respondit :  Bene,  abba.  Dicitei  senior: 

fit  non  es  passus  tristitiam  his  diebus?  Respondit 


ei  frater  :  Non.  Dicit  ei  senior  :  Revelavit  mihi 
Deus,  quia  ruens  subruisti  diabolum,  et  vicisti. 
Tunc  frater  retulit  omnia  illi  qus  sibiadvenissent. 
Senior  autem  dixit  ilii  :  Certe  frater,  discretio  tua 
contrivit  virtutem  inimici. 

17.  Dixit  abbas  Macarius  :  Si  aliquem  corripueris 
commotus  ad  iracund)am,propriampassionemadim- 
ples.Necenimut  aliumsalves,teipsum  perdere  de- 
bes.  Eruc  proximum  tuum  a  peccatis  sine  imprope- 
rio,  inquatum  praevales,  quia  ad  se  Deus  conver- 
tentes  non  projiclt.  Sermoautem  malitiae  non  deroo- 
retur  in  corde  tuo  contra  eum,  ut  possis  dicere: 
Dimitte  nobis  debita  nostra,  sicut  et  nos  dimitti- 
mus  debitoribns  nostris.  Quae  praecepta  nobis  fa- 
cienda  sunt  cum  fratribus  nostris.  Dei  autem  est 
dimittere,  et  confirmare  petitionem  nostram. 

18.  Referebant  quidam  fratres  de  abbate  Nytera 
(Pclag,t  libelL  x,  n.  36,  nomine  Natyra)^  qui  fuit 
discipuIusabbatisSilvani  :  qui  quando  in  cella  sua 
in  monte  Sina  degebal,  moderate  abstinebat  pro  ne- 
cessitate  corporis.  Quandoautem  episcopus  ordina- 
tusest  in  Faran,  nimisconalrinxit  se  ipsum  in  du- 
riore  abstinentia,  et  in  vigiliis  propensius,  atquein 
crationibus  intentiusagebat.  Haecautem  vidensdi- 
scipulus ejus,  dixit  ei :  Quid  est,  domine,  hoc?  quia 
quando  in  eremo  conversabamur,  non  tantum  in  ab- 
etinentialaborabas?  Respondit  ei  beatus  vir,dioens: 
Gonsidera,  frater,  quoniam  ibi  eremus  eral,  et  se- 
crata  vita,etpaupertas  :  nunc  auiem  egressi  de  ere- 
mo  cum  saecularibus  conversamur  hominibus,  et 
multae  ac  variae  nobis  occasiones  occurrunt;et  ideo 
timeo,no  in  fine  vitae  mes  in  aliqua  occasione  Deum 
ofTendamus.  Si  enim  sanctus  apostolus  Paulus,qui 
virtutes  aoimi  possidebat,  ut  usque  ad  tertium  coe- 
lum  adhuc  in  corpore  positus  ascenderet,  tamen 
dicebat  :  Macero  corpus  meum,  et  servituti  subji- 
cio,  ne  forte  aliis  praedicans,  ipse  reprobus  inve- 
niar  (/  Cor,  ix) ;  quid  nos  humiies  et  pecatores 
oportet  facere  ? 

19.  Sedente  aliquando  abbate  Sisoi  in  cella  erat 
fraterprope  illum,  etsubito  suspiravit,  et  non  co- 
gnovit,  eo  quod  esset  frater  in  proximo  illi;  erat 
enim  in  excessu  mentis.  Et  mittens  sibi  pceniten- 

tiam,dixit:  Ignoscemihi,frater,quianondum  factos 
8um  monachus ;  suspiravi  enim  coram  te. 


^GYPTIORUM  PATRUM 

SENTENTI^ 

ACCTORE  GRiECO  INCERTO, 
MARTINO  dl  DUHIEN<I   EPISCOPO  INTERPRKTE  '. 

l#6!l  1  Abbas  Joanoes  dicebat  ad  disoipulos  D  fortes  facti  sunt  in  opere  Dei,   dam  augustiarent 
saofl :  Patres  manducantes  panem  tantum  et  salem,      seipsos ;  constringamus  ergo  nos  in  ipso  pane  et 

<  Qo0dam  ez  his  etiam  supra  ocourrunt  in  aliis  libris. 


383 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUlf. 


884 


sale.  Oportet  enim  servientes  Deo  in  ipsis  coarcta- 
ri,  quia  ipse  Dominus  dixit  :  Arcta  et  angusta  est 
via  quffi  ducit  ad  vilam  {Matth,  vii). 

2.  Interrogavit  frator  eumdem  senem,  dicens  : 
Jejunia  et  vigilias  quas  agimus  quid  faciunt?  Re- 
spondit :  Ipsa  faciunt  animam  humilem  Oeri.  Scrip- 
tum  est  cnim :  Vidc  bumilitatem  meam,  et  labo- 
rem  meuro,  et  dimitte  omnia  peccata  mca  {Psal, 
xziv).  Si  enim  laboratin  his  anima,  miseretur  et 
condolet  illi  Deus. 

3.  Abbas  Pcemenias  dixit :  Gum  cogitationo  forni* 
cationiset  detractionibus  proximi,  cum  bis  duobus 
in  corde  tuo  nc  loquaris,  neque  acquiescas  omnino 
inquinamento  ipsorum  in  anima.  Quod  si  volueris 
bsc  in  corde  tuo  meditari,  sine  mora  noxietatem  eo- 
rum  senties,  quia  instigatio  perditionis  est;  sed  per 
orationem  et  bona  opera  ad  nihilum  deducas  mali- 
gnum,  et  magis  repelle  illa  et  babebis  requiero. 

4.  Frater  requisivit  senem  dicens  :  Quid  faciam, 
Pater,  contra  cogitationes  passionum?  Respondit ; 
Ora Dominum  ut videantoculi  animae  tuae auxilium, 
quod  a  Deo  est,quicircumdathominemetcon8ervat. 

5.  Quidam  fratervadensin  mercatum  interrogavit 
abbatem  Pcomenium,  dicens  :  Quomodo  vendam 
opera  mea?  Dixit  ei  sencx  :  Ne  velis  aliquid  super 
quod  valet  vendere,  sed  magis  si  gravares,  estoami- 
cus  ei  qui  tibi  violenter  plus  tollit,  et  cum  requie 
vende.  Ego  enim  aiiquando  vadens  in  mcrcatum; 
nunquam  volui  de  pretio  operis  meipiusjuvari,  et 
fratrem  meum  gravari,  hanc  habens  spem,  quialu- 
cnim  fratris  mei  opus  fructiiicationis  est. 

6.  Venit  quidam  frater  ad  abbatem  Agathonem 
[Pelag.  libell,  iv,  n,  8)  dicens  :  Pater,  permitte  me 
habitare  tecum ;  suscipiensqueillum  vidit  nitrum  in 
mano  ejus,  et  dicit  ei :  Unde babes  nitrum  ?  respon- 
dit  frater  :  Inveni  illud  in  via  dum  venirem.  Dixit 
illi  senex:  Tu  illud  posucras^respondit:  Non.  Et 
diciei  senex  :  Si  crgo  tu  non  posueras,  quomodo 
veniens  habitare  mecum  hoc  tulisti  quod  non  po- 
sueras,  dum  prae  ocuHsDeum  etmandata  ejus  ba* 
bemus,  dicentem  :  Non  conscupisces,  non  facies 
furtum  {Deid,  v)?  An  ignoras  quia  qui  furatur  rem 
alienam,  dsemon  efflcitur?  Moxautem  reroisit  eum, 
dicens  :  Reporta  illud  in  locum  unde  tulisti,  et  ha- 
bita  mecum. 

7.  Interrogavit  frater  abbatem  Sisoium  {Pelag., 
libell.  X,  n.  56,  nomine  Pastoris ;  Pasc^  36,  n,  4) 
dicens  :  Dimissa  est  mihi  bajreditas  a  parentibus 
roeis,  quid  de  iila  faciam  ?  Respondit  senex  :  Quid 
tibi  dicam,  frater?  Si  dixcro  tibi  :  Da  illam  in  ec- 
clesiam  clericis»  cpulantur  ex  ipsa.  Si  dixero  :  Da 
consanguineis  tuis,  nullam  mercedem  habebis.  8i 
ergo  me  vis  audire,  daillam  egentibus,  et  sinesol- 
licitudine.  eris. 

8.  AbbasMoyses  dixit  {Pelag,,  libel.i,  n.  14.  nomine 
Pasloris) :  Privatio  rerum  materialium,  id  est,  volun- 
taria  paupertas,  et  tribulatio  cum  patientia,  etdis- 
cretio,  inslrumenta  sunt  monacbi.  Scriptum  est 
enim:8ifuerint  tres  viri  isti,  NoCy  Job,  et  Daniel; 


A  vivo  ego,  dicit  dominus,  ipsi  salvi  erunt  (Ezeeh.  xiv). 
Noeenim  est  in  personavoluntariae  enestatis,  Job  in 
person  tribulationiset  patientise^  Daniel  in  persona 
discretionis.  Si  ergo  Irium  istorum  sanctorum  viro- 
rum  actus  in  aliquo  homine  fuerint,  Dominus  in  eo 
estbabitans  cum  ipso,  suscipicns  eum,  et  repel- 
lens  ab  eo  omnem  tentalionem  et  omncm  tribulatio- 
nem  suporvenientem  ab  inimico. 

9.  Referebant  Patres  sancti  {Pelag,^  libeL  xvii,  n, 
20) :  Tres  fratres  fueruntad  conductionem  agri  me- 
tendi,  et  postquam  conduxerunt  et  cceperunt  mete* 
re,  unusexbisinflrmatusdiscessitin  cellam  suam; 
aliiergo  duo  fratres  dixerunt  ad  invicem  :  Frater 
noster  inflrmatur,  adhortemur  nos  ipsosmodicum, 
et  spercmus  per  orationes  illiu8,quia  et  locum  ip- 

Q  sius  metemus.  Postquam  ergo  messuerunt,  et  acce- 
perunt  mercedem  conductelae  (2)  suae  certam  tritici 
mensuram,  tunc  vocaverunt  ct  illum  fratrem,di- 
centes  :  Veni,  leva  mercedem  conductelae  tuas.  Ille 
autcm  dixit :  Qualem  mercedem  habeo,  cum  non 
potuissem  metere?  illi  vero  responderunt :  Propler 
orationem  tuam  nos  complevimus  et  tuum  opus  et 
nostrum,etideoaccipemercedem  tuam.  Ille  autem 
noluitabeis  aliquid  accipere  :  multis  autem  illum 
compellentibus,  etillo  non  acquiescente,  abierunt 
ad  quemdam  senom  dijudicari  (3) ;  dixit  autem  fra* 
terqui  inflrmatus  fuerat :  Perreximus,  domine  mi 
abba,  nos  tres  metereconductum  agrum  ;  inflrma- 
tus  autem  ego  post  unum  diem  discessi  in  cellam 
meam,  et  modo  compellunt  mo  isti  toUere  merce- 

n  dem  pro  opere  quod  non  laboravi.  Respondentes  ao- 
tem  duo  fratres  dixerunt  :  Audi,  domine  noster 
Pater;  si  fuissemus  toti  tres  oum  labore  grandi  for- 
tasse  completuri  fuissemus  opus  nostrum  ;  nunc 
per  orationes  fratris  nostri  Deus  nos  adjuvavit,  et 
perfecimus  totum  agrum,  et  non  vult  tollere  merce- 
dem  suam.  Haec  audiens  senex  miratus  est  nimis,  et 
cnnvocatis  fratribus  suisdixit :  Venite,  fratreset  au* 
ditebodicjustitiaejudicium.ExposuitlOOSutrius- 
que  partis  singula  verba,  et  omnes  mirati  sunt  in 
utrisque ;  uno  quidem  non  consentiente  accipere 
aliquid,illis  vero  compellentibus violenter  suscipere 
fratrem  mercedem  suam.  Tunc  astantibus  omnibus 
ordinavit  fratrem  accipere  mercedem  suam,  et  di- 
spensare  eam  sicut  vellet.  Ille  vero  abiit  tristis  et 

l^  plorans. 

10.  Dixit  senex :  Si  habitas  oum  proximo,  esto  si- 
outcolumna  lapidea,quae  siinjnrieturnonirascitur, 
si  gloriflcetur  non  exlollitur  (Pasr^ax.,  c.  42,  n.  2). 

11.  Dixit  abbas  Sisoius  :  Gum  fnissem  aliquando 
oum  firatre  in  mercato  vendere  sportellas,  videns 
quia  iracundia  appropioquabat  mihi,  dimittens 
nostra  vascula  fugi  {Paschas,,  c.  37^  n.  i). 

12.  Dixit  abbas  Juannes  :  Ascendens  aliquando 
viam  eremi  Scytbiae,  ettexens  plectam,  audivi  ca- 
melarium  loquenlem  sermonesvanos^et  neforteira- 
scercr,  dimisi  plectam  meam,  et  fugi  {Paschas.,  c. 
37,  n.  2;  Pelag,  l.  iv,  n.  20). 

13.  Idem  senex,  in  sectura  messis  dum  eaaety  au- 


885 


JBGTPTIOBUM  PATRUM  SBNTBNTLB. 


m 


divit  fralrem  proximo  suo  cum  ira  dicentem.Et  tu  A 
loqueris?  et  dimiUe&s  agrum  fugit. 

14.  Interrogavit  frater  abbatem  Poemenionem.di- 
eens:  Qaid  est  quod  Dominus  dixit  :  Majorem  hac 
ebaritatem nemo  babet,quam  ut  quis  aaimamsuam 
pro  amico  suo  ponat  Uoan.  xv)?  quomodo  boc  (iet? 
Respondit  Beuex:  Si  quis  audit  verbum  maium  a 
proximo  8uo>et  dum  possitipse  simiiiailii  reddere, 
pognat  tamen  in  corde  suo,portaDS  laborem  tristitise, 
et  vim  sibi  facit,ne  respondensiliimalumcontristet 
iiiam,  iste  talis  animam  suam  ponit  pro  amico  suo 
(Ati/f.,  Itb.  III,  11.  201  ;  Pelag.,  libell.  xsu,  n.  10; 
Pasch.^  e.  37,  n  3). 

15.  Item  abbas  Macarius  dixit:  8i  reminiscimur 
malorom  qoae  ab  bominibus  patimur,perdimus  vir- 
tatem  memoris  Dei;  si  autem  recolamus  maiorum  Q 
qo»  a  dasmonibus  patimur,siDe  perturbatione  cri- 
mus   (Pelag. ,   libell.   x  n.  34 ;  Paschas.,  c.  37, 

n.  4). 

16.1dem  dixit:  Coipa  est  monacbi,si  iaesus  a  fra- 
treautinjorialus,primus  iiii  purgato  eorde  incbari- 
tatenon  occurrat.Nam  Sunamitis  non  meruissetsu- 
scipere  Eiissum  in  domo  sua,  nipi  quia  cum  nulio 
aiiqnam  babuit  causam.Sunamitis  erat  in  persona 
anims,  et  Eiiseus  in  persona  Spiritussancti  figora- 
ta8,nisi  pnra^animanon  meretur  suscipere  Spiritum 
l>ei.Ideo  irainveterataexcscat  ocuios  cordis,et  ani- 
mam;excladitaboratione(yoaR.,/i^^//.i,n.7;Pa<(;^., 
e.  37,  n.  4). 

17.Interrogaverunt  fratres  abbatem  Poemenionem 
pro  quodam  fratre  jejunante  sex  diebus  perfecte  in  Q 
septimana,  iracundiose  autem  nimi8,propter  quod 
hoc  pateretur  ?  respondit  senex  :  Qui  addiscit  sex 
diebusjejunare,  etnonvinccreiracuodiam,  oporte- 
bat  illum  in  parvo  labore  magis  studium  adbibere. 

IS.AbbasPoemeniushabebatproximumsuummo- 
Dachum  secum  in  oeiia,qui  babebatcausam  cum  aiio 
fralre  foris  monasterium  suum  sedente,  et  dixit  ei 
abbas  pGsmenias:  Proxime  mi  frater  nolo  te  habere 
aliquam  actionem  cum  aiiquo,qui  foris  monasterio 
nostro  est.Iile  autera  non  audivit  eum.Surgeosau- 
tem  abbas  PGBmenius,veDit  ad  aiterum  senem  ma- 
gnum,etdixitei:Proximusfratermeusbabetcausam 
6um  aliquo  foris  monasterio  nostro,et  non  requie- 
scimus.  Dixit  ei  senex:  P(Bmeni,et  tu  adbuc  vivis? 
sed  vade  in  ceila  taa,et  pone  in  corde  tuo  quia  ba-  n 
beas  annum  quod  in  sepulcro  sis. 

19.  Sedente  aliquando  abbate  Poemenio  in  oeiia, 
liligaverunt  fratres  ad  aiterutrum  nimis,et  nibii  io- 
cutusestomninoiiiis  senex  iDgredieosautemabbas 
PapbDutiaStinveoit  eos  rixantes,  etdixit  ei:  Quare 
dimisisti  fratres^et  non  es  iilis  iocutus  ne  ii  tigarentu  r 
Dixit  iili  P(Bmenius:Fratre8  sunt,iterum  paciOcan- 
tor.  Dixit  ei  Papbuutius:  Qaid  est  boo  ?  vides  quia 
rixantes  usque  ad  sanguioem  pene  venerunt,  et  tu 
didfl  quia  iterum  pacificantur?  Dixit  ei  Pcemenius: 
Sic  pone,  frater,in  oorde  tuo  quia  non  sum  bic.Sio 
ergo  erat  quietns  et  tacens  cum  obaritatibus  abbas 
P(Bmeniu8. 


20.  VeneruDt  aliquando  haeretici  ad  abbatem  Pcb« 
meniooem  et  CGsperuDtdetrahere  de  archiepiscopo 
Alexaodrix;  seaexautemtacebat.  Vocans  autem  di- 
scipulum  suum,dixit  iiii:  Pone  meDsam,etfac  iltos 
manducare,  et  sic  dimitte  iilos  cum  pace. 

21.  loterrogavit  frater  abbaiem  PccmeDionem  di- 
censrQuomodo  oportet  sedere  ia  ceila?  Respoadit  : 
Sedere io ceiiaest maDifeste operari  maoibus, et  me- 
ditari  verbum  Dei,et  quiescere,et  solitarie  paoem 
iantum  edere.  Absconsus  veroprofectus  est  seden- 
temsuasrepheasionessemper  arctare.Et  ubicunque 
vadit,oratioDum  ouDonicas  boras  implere,et  secre- 
tius  Don  Degligere,  sed  meditare;  postremo  coover^ 
satiooem  booam  retiDcre,  a  malo  vero  recedere. 

22.  loterrogavit  frater  seoem  {Pelag.,  libell.  in, 
n.  22;  Paschas.,  c,  21,  n.  k),  diceos:  Cor  meum  du- 
rum  est,et  dod  timet  Df^um;  quid  faciam  ut  possim 
timere  Deum?  RespoDdit:  £go  sic  arbitror,quia  ho- 
mo  arguens  se  ipsum  seraperin  cordesuo^pervenit 
ad  timorem  Dei.  Dixit  frater.Quid  est  arguere  seip- 
8um?  Respondit  senex:Utin  omnicausaarguatani- 
mam  suam.diceus  eiquod  oportet  astareaute  Deum, 
et  iterum dicere: Quid voioego  cum hoiniDe  aiiquam 
habere  roalitiam?  Arbitror  ergo  quod  si  io  istis  per- 
maaeat,  veaiet  in  animam  ejus  timor  Dei. 

12.  Abbas  Macarius  dixit  {Pasch,,  c  3S,  n.  2]  :  Si 
facta  est  monacho  despectio  quasi  iaus,etpauperta8 
sicut  diviti(B,et  esuries  sicut  epul8e,nunquam  mori- 
tur.Impossibiie  enimest  bene  credentem  et  pie  co- 
ientem  Deum,caderein  passionem  immundam  etin 
errorem  demonum. 

24.  Dixit  senex:  Surgente  vei  ambulaute  vei  se- 
dente  vei  aiiud  quodlibet  faciente,  si  est  Deus  pras 
ocuiis  tuis,in  nuiio  poterit  te  inimicus  exterrere.Si 
ergo  cogitatio  hsc  manet  ia  bomine^virtus  Dei  adhie- 
ret  iiii. 

25.  Dixit  quidam  frater  Petro  abbati  (Pelag.y  /t- 
bell.  xi.n.  26):  Cum  iu  celiasum,ia  pace  est  aoima 
mea;  cum  autem  egredior  foris,  siaudiero  aiiquos 
sermoDCs  lonuente  fratre  conturbor.  Respoadit  se- 
nexiCiavis  tua  aperit  ostium  aiienum.Dixi  t  ilii  frater: 
Quid  est  hoc  verbum?  Respondit  senex:  Quia  inter- 
rogatio  tua  aperit  ostium  sermonis  iliius,ut  audias 
qusQ  non  vis.Dixit  frater:Quidergofaciemussuper- 
veniente  fratre,quid  ioquomur  ad  iilum?Respondit 
senex:  Omnium  doctriaa  iuctus  est.Ubi  non  est  lu. 
ctus,  non  potest  observari. 

26.  Requisivit  frater  abbatem  Sisoium  {Paschas,, 
cap.  39,  n.  1):  PostquaDtum  tempus  debet  homoa 
se  abscidere  passiooes?  Respoadit  seaex:  Id  qua- 
cuDque  hora  veaerit  passio,  abscide  iiiam,  quia 
fragiiis  e&taaima  ;  ante  armetur,  quam  ioquiae- 
tur. 

27.Quidamfrater  requisivitabbatem  Agathoaem, 
dicens:Non  disceduntamepassiones.Respondit  se- 
nex:  Vasa  ipsorum  intra  te  suDt;da  iliis  arrhas  re- 
tributioais  ipsorum,  et  fugient  a  te. 

28  Quidam  irater  venit  ad  aliquem  anachoretam, 
et  cum  ilie  in  charitate  suscepisset  illum,disceden8 


387 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATRUM. 


388 


1004  dixit  illi:  Indulgemihi,  abl»a,  quia  de  con-  A.  t^^cit  (Joan,^  libell.  iv,n.  7,  nomtne  Moyiis).  Sedeum 


suetudine  tua  movi  te.IIIe  autem  respondit^dicens: 
Mea  consuetudo  esl,  frater,  ut  venientem  reficiam 
cum  pace,  redeuntem  dimittam  cum  charitate. 

29.  Requisivit  frater  senem,  dicens  :  Quomodo 
Deuscum  promittitbonaanimaepersanctasScriptu- 
ras,et  non  vultanimain  illis  roanere,sedinclinatur 
ad  transitoria  et  immunJa?  Respondit  senex:  Quia 
necdum  gustavit  dulccdincm  coelestium,  ut  ex  toto 
cordeexquirat  Deum;  ideoadimmundacitiusrcver- 
titur. 

30.  Bequisivit  frater  senem,  dicens  :  Quomodo 
animadeIectaturinpa83iones?Respondit:Animade- 
lectatur  in  passiones^sed  spiritus  Dei  est  quicontinet 
illam.  Plangere  ergo  debemus,  et  attenderequ»  in 


ipsecognoscitpeccatumsuum^etconfiteturquiapec- 
cavit,  indulgetilli  dominus. 

38.  Requisivit  frater  senem:  Si  fuerit  persecutio 
pro  causa  fidei,Qbi  est  fugiendum?  Respondit:  Ubi 
audieris  orthodoxos  esse  fideles,  illic  vade. 

30.  Requisivit  frater  abbatem  Poemenem,  dicens: 
Quidfaciam,quiaconturbantmeoogitatioQe8  86deD- 
tem  in  cella  (fltt//.,  /.  iii,  w.  \S0;  Pelag.,  libelL  ii, 
n.  8;  Pasch.f  c.  39,  n.  2)?  Respondit:  Neminem  de- 
8picias,nullum  dijudices^de  noDo  malum  loquaris, 
et  Deus  dabit  tibi  requiem,  et  statuet  seBsionem 
tuam  sine  conturbatione;cu8todienim  sermonem.et 
qui  seipsuro  intendit,  et  discretio  directiones  BUQt 
anims.Si  quis  ergo  projiciatseipsum  in  conspecta 


nobisimmunda  sunt,rogantes  Deum,qui  potens  est  n  Dei,etQon  seipsumexallans  mensuretcQm  magnis, 


in  omnibuB.ut  amputet  a  nobismalignasemina.Ma- 
ria  ergo  dum  inclinans  se  in  monumentum  flevit, 
mox  apparuit  illi;  sic  est  et  in  aQima,  si  laorymas 
diligat. 

31.  Interrogavit  frater  senem,  dicens:  Dic  mibi, 
abba,verbum  salutis.Respondit:  Vade,  roga  Deum 
ut  donet  tibi  luctum  babere  et  humilitatem,  et  at- 
tende  semper  ad  peccata  tua. 

32.  Dicebant  de  abbate  Poemenio,  quod  cum  in 
ecclcsia  in  congregationem  egressurus  erat  de  cella 
Bua^sedebat  prius  quaai  hora  una,discemen8in  se- 
ipso  cogitationes  suas,  et  sic  ingrediebatur. 

33.  Frater  rcquisivit  senem,  dicens:  Quid  faciam 
pro  peccatis  meis  ?  Respondit :  Qui  vult  liberari  a 


et  8uam  voiuntatem  non  statuat^sed  sedens  in  cella 
suaordinem  8uum8ervet,non  conturbatur,quia  haec 
sunt  anims  instrumenta.Ex  omnibus  tamen his  tota 
haec  virtute  cu8todi,ut  non  statuas  propriam  volun- 
tatem,  et  habebis  requiem. 

40.  Interrogavit  frater  senem,  dicens:  Qnid  fa- 
ciam,  quia  molestant  me  cogitationes?  Respondil : 
Vade  et  loqaere  eis^Dieite  mihi,qaid  quero  ego,aat 
quam  cauaam  habeo  vobi8cam?et  habebia  reqoieic. 
Esto  despectus,  et  voluotatem  tuam  jaeta  post  te; 
nuilam  babea8  8ollicitudinem,et  fugient  a  te  cogita- 
tiones. 

41.  Interrogavit  frater  senem,  dicens:  Quare  ali- 
quoties  dum  psallo^festinoad  finem  celerius  perve- 


pcccatis,  planctu  liberatur  ab  eis.  et  qui  vult  in  se  n  Qire?  Respoadit:  Qoomodo  ergo  apparebit  homo 


ffidiOcare  virtutes,plancta  edificet.  Ipsa  enimScri- 
ptura  planctus  est.Nam  et  Patres  nostri  hoc  discipa- 
lis  suis  dixerunt:  Plangite.  Altera  enim  via  non  est 
ad  vitam  nisi  ipsa. 

34.  Requisivit  frater  8enem(Pelag.ylibeU.uiyn.iZ 
nomine  Pa;(fom),diceQs:Quid  faciam,Pater?RespoQ- 
dit:Abraham  quaodo  ingressusestterram  repromis- 
sionis.sepulcrum  prius  acquisivitsibi,etpropterse- 
puIcrumhffireditavitterrnm.Dixitillifrater:  Quidest 
sepulcrum?  Respondit:Locu8estplanctus  et  luctus. 

35.  Abbas  Moyses  dixit  (fiufj.^  l.  iii,  n.  202)  : 
Si  non  concordant  actus  et  oratio,in  vanum  laborat 
bomo;cum  enimorat  quis  pro  se  ipso,utinduIgean- 
tur  illi  peccata,  observet  ne  faciat  iterum.  Quando 


qui  amat  Deum,nisi  cum  aliquasubmissio  derooQis 
est,ettuQccompelIimusno8ip808violentercharitate 
et  timore  Dei  retenti. 

42.  Idem  dixit:Succen8ffi  oll»  non  appropinqaaat 
muscffi,tepidffivero  superinsidant.Itaetmonacham 
succensumdiviniSpiritusignefugiunt  demone8,te- 
pidumveroilludunt(/{tt/f.,/.iii,tf.l04;Paic^.,c.3^.3). 

Item  dixit:  Si  te  persequuntur  adverBarii,  primo 
fuge,secundo  fuge,tertio  esto  rhomphsacontra  ip- 
808,  et  exiens  super  eos,  concide  illos. 

43.Quidam  frater  venit  ad  abbatem  Poemenem  in 
diebus  quadragesimffi  (Pelag.,  libelL  13,  n.  5),  et 
dumconsuIuissetillumprocogitationibussuiBydixit 
seni:  Dubitabam  in  his  diebus  venire  huc;dicebam 


enim  voluntatem  peccandi  quis  dimiserit,et  ambu-  *n  exilm  :  Ne  forto  in  diebus  Quadragesimffi  inclusus 

1.^ :.   a: ^  1^^:    :.• . j:^    ^    aaana   PAar>/^««/li*f    •a.^a*.  Mr^.«    AlAi^i,v^,MM  wt^sa  M,»^^,*^ 


lat  permanens  in  timore  Dei,i3lum  mox  cum  gaudio 
suscipiet  Dominus  (Joan.f  libeU.  iv,  n.  A). 

36,  Requisivit  frater  senem  (Ru/f.y  L  iii,  n.  203), 
dicens:Quid  faciet  homo  in  omni  tentationeveniente 
Buperseetomni  cogitatione  immissa ab inimico?Re- 
spondit:  Plangere  debet  in  conspectu  bonitatis  Dei, 
ut  succurrensauxiiietur  illi.Scriptum  estenim^Do- 
minus  mihi  adjutor  est^et  ego  viudicabo  superini- 
micos  meos  (PsaL  cxvii). 

37.  Interrogavit  frater  seuem:  Ecce  homo  caedit 
servum  suum  pro  culpa  quam  fecit,quid  dicet  tuQc 
servus  domiuo?  Respoadit:  Si  qoq  est  servus  malus, 
dicet  domino,  Peccavi,  miserere  mei,et  alind  nihll 


esses.Respondit  aenex:  Non  didicimusnoBligneum 
claudere  ostium,  sed  magis  ostium  lingus. 

44.Vcnerunt  aliquando  fratres  de  Scythi  ad  Joan- 
nem  monachumin  silentiosedentem  etoperantem; 
oumque  salutassent  eum,conver8U8  in  alteram  par- 
tem  ccspit  pperari.  Dicuntilli  fratres:  Joanne8,qai8 
tibi  dedit  schema  monachi,  et  quare  noc  doouit  te 
suBcipere  fratres,  et  dicere  illis:  Orate,vel,  Sedete? 
Dicit  eis  Joannes:Non  vacat  homo  peccator. Ad  haeo 
dicit  abbas  Tbeodorus:  Verum  diceB:HomOfqoi  est 
in  supplicatione  et  pcenitentia.  Deua  non  requiret 
mandatum. 

45.Frater  requisivit  abbutem  Poemenero.diceDB : 


389 


JBaYPTIOBUM  PATRUM  SBNTKNTLfi. 


390 


Pater,  doce  me  quid  faciam.  Respondit :  Scriptum  ^ 
est :  Quoniam  iDiquitatem  meam  ego  pronuntiabo, 
et  cogitabo  pro  peccato  meo  (PsaL  l). 

46.  Requisivit  frater  senem  (Pasch,,  c,  41,  n.  i), 
dicens :  Pater,  quid  faciam?  Respondit :  Vade,  et 
ama  tibi  ipsi  vim  facere;  evagina  gladium  tuum,et 
exi  in  bellum.  Dicit  ei  frater:  non  me  permittunt  co« 
gitationes.  Re5pondit  senez :  Scriptum  est:  Invoca 
me  in  die  tribulationis  tuie,  et  eripiam  te,  et  glorifi- 
cabis  me  (Psal.  xlix).  lavoca  ergo  Deum,  et  eri- 
piet  te. 

47.  Erant  aliquando  abbas  Theodorus  et  abbas 
Or  mittenteslutumin  tectum  cellBd (Palag.^libeU.m. 
n.  19),  et  dixeront  unus  ad  alterum:  Modo  si  visiiat 
Dos  Deu8,quid  sumus  facturi  ?  Tunc  ad  alterutrum 
«nbo  plangentes  dimiserunt  opus  imperfectum,  et 
UDOsquisque  in  cellam  suam  recesserunt. 

48.  Abbaa  Silvanus  dum  seiieret  in  cella  factus  in 
eistaai  pendebat  in  facie  sua,  et  postmultas  boras 
surgens  plangebat  (BulJ.,  /.  iii,  n.  205;  Pelag.,  li- 
bell.  III,  tt.  25).  Astans  autem  discipuius  ejusdixit : 
QQidhabes,Pater?llloautemtacens  plangebat.  Dum 
aatem  molestus illi  esset  d iscipulus  1 005  u t diceret 
ei  cur  plangeret;  violenter  compulsus  dixit:  Ego  in 
jadiciam  raptus  sum,  fili;  etvidimultosschematis 
monachilis  euntes  in  suppliciis,  et  multoslaicorum 
euntes  in  regnum. 

46.AbbasMoyse8  venitad  puteum  haurireaquam, 
et  vidit  fratrem  Zachariam  orantem,et  Spiritum  Dei 
soper  eum  requiescentem  (Pelag.,  libeU.  xv,  n.  17). 

50.  Dicebatur  de  abbate  Joanne  quia  nunquam 
permittebatcogitationemotiosamascendereincorde  ^ 
8uo,neqaeloquebaturdecausissaeculihujus(P^/a^., 

/.  XI,  n.  13).Tentaverant  ergo  eum  fralres,  dicentes : 
Gratias  agimus  Deo,Pater;  pluit  enim  nimis^et  pal- 
ms  arbores  irrigats  producunt  germina^  ex  quibus 
inveniant  fratres  folia  quae  operentur.  Dicit  illi  se- 
Dex:Sic  est,  fratres,  et  Spiritus  Dei  cum  descendo- 
rit  in  cordaeanctorum,  adaperiuntur,  et  producent 
fractus  in  timore  Dei. 

51.  Interrogavit  frater  senem,  dicens :  Quid  est 
qood  dixit  Dominus:  incarcere  eram,  et  venistis  ad 
me  [Malih.  xxv)?  Respondit:  Licet  hoc  in  proximlB 
sibi  Dominas  imputet  factum,tamen  quia  carcer  est 
sedere  in  cella,  si  quis  eedens  in  ceJla  memoriam 
BemperhabeatDei,  illi  recte  dicendum  est :  In  car- 
cere  eram,  et  venistis  ad  me.  D 

52.  Requisivit  frater  senem,dicens:  Quid  faciam, 
quia  cogitationes  me  conturbant?  Respondit  abbas 
Besarion :  Tu  quiesce,  et  non  te  mensures  cum  ma- 
gnis,  sed  esto  tacens  in  corde  tuo. 

53.  Intsrrogavit  frater  abbatem  Antonium,dicens: 
Qaid  est  pro  nihilo  seipsum  homo  aestimare?  Res- 
pondit;  Similem  se  jumentis  irrationabiiibus  ssti- 
mare,  proeo  quod  nihil  dijudicant  sicut  scriptum 
est:  Ego  aatem  velutjumentum  factus  sum  apad 
te,  et  ego  semper  tecum  (Psal.  lxxii). 

,    54.  Reqaieivit  abbas  Pambo  abbatem  Antonium, 
dicens:  Qaidfacio  sedensin  cella?  Respondit:  Non 


sis  conOdens  in  merito  justiti®  tuae,  non  cogiles 
de  rebus  transitoriis,  et  csto  tenens  linguam  et 
ventrem  (Pelag.,  libeU.  i,  n.  2). 

55.Requi8ivit  frater  senem.  dicens:  Putas  bonum 
est  babere  aestimutionem  bonam  in  conspectu homi- 
num?  Rcspondit :  iEstimationes  istse  virtutem  non 
habent.  Ne  ergo  veliu  sstimationem  habere  apud 
fratrem  tuum,  sed  magis  fugo. 

56.Interrogavit  frater  scncm,  diceos :  Quid  est 
humilitas?Respondit:Si  quis  bcnefacit  facienti  sibi 
malum,humilitas  perfecta  est.  Dicit  frater:  Quad  si 
non  polest  quis  ad  hanc  mensuram  venire  ut  hoc 
faciat?  Rcspondit ;  Fugiat,  et  quiescat. 

57.Fraterrequisivitsenem,  dicens:  Quid  est  pro- 
fectus  monachi?  Respondit  senex:Huniilitas.Quan- 
tum  enim  quisinhumililate  inclinatur^tantumpro- 
flcit  in  excelso. 

58.  Requisivit  frater  senem,  dicens:  Quomodo 
anima  suscipere  potest  humilitatemPRespondit:  Si 
8Qa  semper  ecrutetur  mala  (Pasch.,  c.  13,  n.  10  ; 
Ru/I^.,  l.  III.  n.  17i). 

59.  Abbas  Pcemenius  dixit  cum  gemitu  {Pasch., 
c,  22,  n.  2) :  Omnes  virtutesiogrossa»  sunt  in  cellam 
meam  praeter  unam  virtutem,  et  ex  ejus  labore  stat 
homo.  laterrogaverunt  eum  fratres,  quae  esse  ista 
virtus  talis?  Respondit  senex  :  ut  semper  seipsum 
reprehendat  homo. 

60.  Quidam  frater  rogavit  senem,  dicens  :  Veni 
in  cellam  meam,  si  mereor  ut  laveropedes  tuos.Ille 
autem  noluit.  Iterum  secundo  et  tertio  dixit  illi,  et 
non  ivit.  Novissime  abiit  in  cellam  senis,  et  mittens 
pcenitentiam  anteipsum  (4),  rogavit  eum  ut  veniret 
in  cellam  ejus.Et  surgens  venit  cum  eo,  et  dixit  ad 
senem:  Quare  toties  ante  rogatus  ncn  venisti?  Re- 
spondit  senex:  Gum  verbis  solum  dicebas,  non  sa- 
tisfecisti  cordi  meo  ut  venirem  ;  cum  vero  mona- 
chile  opus  bumilitatis  vidi  in  tc,  et  ego  tunc  gau- 
dens  vcni  ad  te. 

61.  Dixit  senex:  Quod  non  didicit  homo,  et  ipse 
non  observavit,  quomodo  docere  proximum  potest? 
esto  ergo  semper  humilis  ad  discendum. 

62.  Dixit  senex:  Virius  monachi  est,  in  omni  tem- 
pore  seipsum  arguere. 

63.  Dixit  senex :  Non  potest  homo  videre  cogita- 
tiones  suas  foris,  sed  cum  intus  insurgunt,  et  si 
quis  est  bellator,  expellit  iilas. 

64.  Dizit  seoex :  Opus  monachi  est,  videre  cogi-> 
tationes  suas  a  longe. 

65.  Dixit  sedex  :  Gausa  quae  non  praevidetur,  non 
permittit  nos  in  meliora  proHcere. 

66.  Dixit  senex:  Non  mensures  teipsum,  sed 
adhsere  bene  conversanti, 

67.  Dixit  senex:  Omnem  causam  quam  non  absci- 
dit  a  se  homo,  ilerum  in  ipsa  implicatur. 

68.  Dixit  senex:  Omnis  labor  qui  superveoit  bo« 
mini,  victoria  est  illi. 

69.  Dixit  senex :  Abominatio  est  ante  Deum  om- 
nis  carnalis  delectatio. 

70.  Dixit  senex:  Si  venerit  tibi  oogitatio  pro  car- 


391 


APPBNDIX  AD  VITAS  PATBUM. 


nali  Decessitate,  et  tangit  te  semel  et  bis  et  tertio.  A     90.  Dixit  senex:  Beatus  qui  EustiDet  laborem  cam 


Don  audias. 

71.  Dixit  senex:  Si  noa  dixerit  homo  in  corde 
suo:  Quia  Deus  ct  ego  solus  in  isto  mundo  sumus, 
non  habet  requiem  (Pelag»  libell.  xi,  n.  5,  nomine 
AUois). 

72.  Dixit  senex:  Percgrinatio  est  tacere, 

73.  Dixit  senex:  Imminens  quis  humanam  noti- 
liamet  ventrem  habetrequiem  (Pasch.^c.  32,  n.  4). 

74.  Dixitsenex:  Oportet  monachum  cor  forle  ha- 
bcre  ad  singula,  et  salvabitur. 

75.  Dixit  senex:  Si  videris  vel  audieris  aHqua,non 
renunties  fratri,  quianutrimenta  sunt  pugnse. 

76.  Dixit  senex:  Voluntas  propria,  et  requies,  et 


gratiarum  actione. 

91.  Dixit  sencx:  Non  est  fortior  virtus  quam  nuN 
lum  spernere. 

92.  Dixit  senex  :  In  omnibussibi  unumquemque 
vim  facere,  haec  est  via  Dei,  et  opus  monachi. 

93.  Dixit  seoex:  Qui  sibi  vic  facit  propter  Deum, 
similis  est  homini  confessori. 

94  Dicit  senex:  Uomo  habens  mortem  pras  oca- 
lis  omni  hora,  vincit  pusillanimitatem. 

95.  Dixit  scnex :  Esto  liber  in  loquendo,  non 
servus. 

96.  Dixitsenex^Impossibileestsine  castodittoris 
proficcre  hominem  vel  in  una  virtute;  prima  enim 
virtus  custodia  oris  est. 


consuetudo  istorum  dejicit  hominom.                             ^     .  .. 
^  ^.  .,             ou     *        *  *    •»      -4      «*    «   R     ^-  ^**''  senex:  Ego  tres  res  timeo,  id  est,  cum 
77.  Dixit  senex:  Charjtas,  et  taciturnitas,  et  oc-  o  ^^.^^  «„^^e„„«„«„#°««^»««««  «•  ^.,1: L^*s« 

culta  meditatio  operantur  puritatem. 


78.  Dixil  senex :  Qusecunque  super  mensuram 
sunt,  dffimonum  sunt. 

79.  Dixitsenex:  Quid  opus  est  sdificare  alienam 
domum  et  propriam  subvertere? 

SO.Dixit  senex  :  Unicuique  inter  medium  Dei  et 
hominis  propria  voluntas  murus  est  sereus  ct  petra 
anteposita.  Si  ergo  superavorit  homo  voluntatem 
suam,  potest  verisssime  dicere:  EtinDeomeo  trans- 
grediar  murum  [PsaL  xvii). 

8i.  Dixit  senex:  Nos  derelinquentes  rectam  et 
luminosam  viam,  perspinosamettenebrosam  gra- 
dimur:  id  est,  derelinquentes  plangere  nos  ipsos 


anima  egressuraostdecorpore,  etcumfn  praesentia 
Dei  venturus  8um,etcum  sententiacontra  me  data 
fuerit  (Pelag.f  libell.  iii,  n.  4,  nomine  Elim). 

98.  Dixit  senex:  In  quocunque  loco  sedens  non 
respicias  ad  illos  qui  habent  consolationem  saam 
sed  ad  egenum  non  habentem  panem  aut  requiem. 

99.  Dixit  senex:  Si  habes  passioncm,  et  relicta 
illa  pro  alia  re  oras  Dominum,  non  exaadieris;  sed 
primum  pete  pro  impugnatione  tua,  el  cum  pulsans 
ingressus  fueris,  tunc  pro  aiiis  aliqua  pelitione 
roga. 

100.  Dixit  senex:  Tria  sunt  ista  capitula,  timor 
Dei,  et  oratio  assidua,  et  bene  facere  proximo  suo. 

101.  Dixit  senex:  Sicut  flatus  egrediens  de  nari- 


et  nostra  peccata,  in  negligentias  proximorum  sem-  n  bus  sine  quo  non  vivitur,  ita  homo  timorem  Deiet 


per  aspicimus. 

82.  Dixit  senex:  Non  est  monachus  qui  de  alio 
detrahit;  non  cst  monachus  qui  reddit  malum  pro 
malo;  non  est  monachus  iracundus  ;  non  estmona- 
chus  cupidus,  suporbus,avarus,aut  elatus,autver- 
bosus  ;  sed  qui  vore  monachus  est,  humilis  et  quie- 
tU8,  et  charitate  plcnus,habens  timorem  Dci  sem- 
pcr  in  corde  suo. 

83.  Dixit  senex:  Vide  ne  contemnas  fratrem  tibl 
astantem;  nescis  enim  utrum  in  te  sit  Spiritus  Dei 
an  in  illo. 

84.  Dixit  senex:  Humilitas  et  castilas  et  timor 
Dei  superiora  sunt  omnibus  virtutibus. 

1006  85.  Dixit  senex:   yGqualis  est  causa  mo- 


humilitatemsemper  debethabere  in  se  {Pelag.^lv 
bell.  XV,  n.  32,  nomine  Pastoris;  Pasch..  e.  27.  n.  2). 

102.  Dixit  senex:  Quid  opus  est  incipere  nrlifl- 
cium,  si  non  discat  perflcere  illud?  nihil  est  ergo 
quod  incipitur  et  non  perflcitur. 

103.  Dixit  senex:  Homo  si  cordi  tuo  Don  satisra- 
cit,  ne  credas  illi  conscientiam  cordi  tui. 

104.  Dixit  senex:  Gonstitue  tecum  nulli  unquam 
homini  male  facere,  sed  purum  habere  cor  ad  om- 
nem  hominem. 

105.  Interrogavit  frater  senem,  dicens  :  8i  yidero 
inter  fratres  aliquam  ncgligentiam  Jubes  ut  argaam? 
respondil:  Si  sunt  seniores  vel  coaetanei  tui,  humi- 
liter  admone  sine  increpatione,  at  hoc  ipso  humi- 


naoho,  si  contra  eum   qui  vi  nocuit,  causare  velil  D  "®  mvenians. 


ac  si  contra  diabolum. 

86.  Dixit  senex:  A  minore  actione  asque  ad  ma- 
Jorem  quam  agil  homo  totum  in  fastuejus  ponitur, 
sive  in  cogitationibus,  sive  in  operibus. 

87.  Dixit  senex:  Humilitas  non  est  sumptus,  sed 
in  omni  sumptuali  cst  condimentum. 

88.  Dixit  senex:  Humiliare  seipsum,et  despectum 
se  apud  ipsum  habere,  pro  muro  es»t  monacho. 

89.  Dixit  senex:  Qui  vult  a^diflcare  domum,multa 
DCcesBaria  procurat,  ut  possit  perflcere;  ita  et  mO' 
nnchum  multam  curam  habere  oportet  ut  possit 
opera  Dei  perflcere. 


106.  Prater  requisivit  seDem,dicens:  Fratres  alii 
mecuDi  cohabitaat,  et  volunt  ipsi  ut  ego  illis  prae- 
cipiam  quomodo  Jubcs  ut  faciam?  Respondit:  Fac 
tu  quod  prscipis,  ut  non  tantum  illis  preceptay 
sed  et  formulam  prsbeas  {P<uch.^  c.  43,  n.  1,  no- 
mine  Serapionis). 

107.  Dicebant  pro  abbate  Macario  majore,  qaia 
sicut  Deus  protegit  totum  mumdum,et  portat  pec- 
cata  hominum,  ita  et  ille  quasi  quidam  Deus  (erre- 
nus  fuit  in  fratribus,  operieDS  delicta  illoram,  et 
ea  quae  videbat  vel  audiebat,  quasi  non  videns  ei 
non  audiens. 

108.1nterrogavitabbas  Moyses  abbatem  Silvannin 


393 


NOTATIO. 


394 


{Pasch.f  c.  43,  n.  2),  dicens:  Poleat  homo  per  sin-  A 

gulos  dies  apprehendere  initiutn  ?  respondit :  Si  est 

operariuB,  potest  per  singulos  dies  sumere  initium; 

oportet  enim  apprehendere  unumquemque  parum 

aliquid  ex  omnibus  virtutibus.  Singulisergo  diebus 

surgensmane,  sumeinitium  unumin  omnemvirtu- 

tem,  etiti  omne  mandatum  Dei.  In  magna  patientia 

et  longanimitate,  cum  timore  et  charitate  Oei,  cum 

hQmilitateanimseetcorporiSyinmultasustentatione, 

ia  tribulatione  et  commoratione  cellae,in  oratiune 

et  deprecatione»  cum  gemitu,  cum  puritate  cordis, 

et  oculorum,  et  custodia  linguae  et  sermonum,  in 

•breDQntiationererum  materialium  etdesideriorum 

eamiSy  in  certamine,  crucis,  id  est,  cruciatione  et 

paapertatespiritus,  in  continentiaspirituali,etago- 

nepugnae,  in  poenitentia   et  luctu,  in  simplicitate  n 

aDimsettaciturnitateyinjejunioetvigiliisnocturnis, 

inoperatione  manuum  secundum  quod  docelPauIus 

apostoluB,  dicens :  Operantes  manibus  nostris»  in 

fame  et  siti,  in  frigore  et  nuditate,  in  laboribus  et 

tribalationibus,  in  necessitatibus  et  angustiis  et  per- 

aecutionibus,  infoveis  etspeluncis  et cavernis  ter- 

re  (//  Cor.  xi).  Esto  factor  verbi,  et  non  auditor 

tantam ;  operanstalentum  in  duplo,  habens vestem 

noptialem,  flrmatus  super  firman  petram,  et  non 

saper  arenam  {Jacobi.  i).  Eleemosyna  et  fldes   non 

te  derelinquant,  cogitans  omnem  diem  mortis  esse 

?icinam,etquasijamolausu8inmonumento,nihilde 

hoc  sflBculo  cures  [Rulf.^  L  iii,  n.  206).  Inedia  esca- 

rom,  et  bamilitas,  et  luctus  non  recedant  a  te,  et 

timor  Dei  permaneat  in  te  omni  hora.  Scriptum  est 

enim:  Proptertimorem  tuum»  Domine, in  uteroacce-  G 

pimas,  et  doluimus,  et  peperimus  spiritum  salutis 

{!p$a.  xxvi).  Haec  ergo  et  si  qua  aliavirtus  est,  in  his 

perspice,  ne  teipsum  mensures  cum  magnis,  sed 

crede  te  inferiorem  esse  omni  creaturaB,  id  est,  de- 

teriorem  a  quovis  homine,  quamlibet  peccatore. 

Habeto  di8cretionem,di8cernens  temetipsum,et  non 

dijndices  proximum,neqae  inspicias  alienadelicta, 

sed  tua  plange  peccata,  et  de  nuliius  hominis  acti- 

bos  Boliicitas  sis.  Esto  mansueti  spiritus,  et  non  ira- 

cnndi.  Nihil  in  corde  tuo  contraaliquem  cogites  mali, 


nec  habeas  inimicitiam  in  corde  tuo,  neque  odium 
contra  inimicantem  tibi  sine  causa,  neque  irascaris 
inimicitiie  ejus,  neque  despicias  eum  in  necessitate 
et  tribulationeeju8,necreddasmalumproroalo,8ed 
esto  paciflcus  cum  omnibus ;  hsec  est  enim  pax  Dei. 
Non  te  credas  maium  facienti,  neque  congaudeasei 
qui  facit  proximo  malum.  Non  detrabas  alicui,  quia 
Deus  cognoscit  omnia,et  videt  unumquemque.  Non 
credas  detrahenti,  neque  congaudeas  ad  malum  elo- 
quium  ejus.  Non  oderis  aliquem  propter  peccatam 
eju8,quia  scriptum  est :  Nolite  Judicare,  etnon  ja- 
dicabimini  {MaUh, yii) ;  nequedespiciaspeccantem, 
sed  ora  pro  illo,  utdet  illi  Dominus  conversionem 
in  patientia  et  misereutur  iilius;  potens  enim  est  Do- 
minus.  Et  si  audieris  pro  aliquo  quia  agit  iniqua, 
responde  dicens:  Nunquid  ego  judex  sum?  homo  eam 
peccator,  mortuus  sub  peccatis  meis,  et  lugens  mea 
propria  mala :  mortuus  enim  causam  non  habetca- 
rare  pro  aliquo.  Hscomniaergoqaicogitatetpro- 
ourat,  1007  operarias  est  universas  justitie  sub 
gratia  etvirtute  Domini  nostri. 

^109.  Hffi  sunt  sententi»  septem,  quas  locutasest 
abbasMoyses  ad  abbatemPGemenionem,qua8  8iqai8 
in  coBnobio,  autin  solitudine,  autinipsoseculopo- 
situs  cuatodierit,  poterit  salvari. 

4.  In  primis,  sicut  scripturo  est,  debet  homo  di- 
ligere  Deum  ex  tota  anima  et  ex  tota  intelligentia 
sua  (Joannei  libell.  iv  iniiio^  per  aliquot  numeros). 

2.  Debethomo  diligereproximum  aicut  seipsum. 

3.  Debet  homo  mortiflcare  seipsum  ab  omni  malo. 

5.  Non  debet  homo  dyudicare  fratrem  suum  in 
aliqua  causa. 

5.  Non  debet  homo  malum  facere  alteri. 
6.Debethomo  priusquam  exeatde  corpore,manda- 
reseipsumabomni  inquinamentocarnisetspiritus. 

7.  Debet  homo  semper  cor  contritum  et  humi- 
liatum  habere.  Quod  ille  potest  implere,  qai  sem- 
per  8ua  peccata  et  non  proximi  considerat,  opita- 
lante  gratia  Domini  nostri  Jesu  Ghristi,  qui  oum  Deo 
Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omniasflB- 
cula  ssculorum.  Amen. 


IN  APPENDICEM  AD  VITAS  PATRUM 


ROSWBTDI  NOTATIO. 


IN  HERAGLIDIS  PARADISUM.  D 

(I)  Heraclidis,]  Prima  editio  addit^  quondam  Pa' 
UBsUnx  episcopi.  Quod  unde  promptnm  sit,ignoro. 
Certedeesthoo  Manuscripto  roeo,  quem  rx  abbatia 
Amandina,  a  vetasta  quidem  manu,  sed  valde  mati- 
lam,  nactussum.  Ms.  Moretianus,  Vezelianus  et  In- 
salensis,  Paschasium  sive  Palladium  diaconum  libri 
hojas  auctorem  faoiunt.  Eadem  prima  Editio,  in  flne 
libri  fleraciidem  Bithynix  episcopum  facit.  Meminit 
hajus  Petrus  a  Natafibus  in  Catalogo  sanctorum 
lib.  XI,  cap.  87,  et  quae  ibi  deeo  texit,  exhociibro 
desampta  sunt ;  qaare  nonexsoribo. 

(2)  Aut  traetat.]  Proprie  vertit  interpreB,  qood  in 

Patiol.  LXXIV. 


Herveto  est,  habet  sermanem.  Griece,  ouYiiAiXti. 
Hinc  sjepe  in  scriptis  Patrum  TractcUus  et  TractatO' 
res.  Vide  Onomasticon. 

(3)  Et  nepos.]  Quid  nepos  hic  faoiat,  non  video, 
an  Nepos  nomen  proprium  ?  sed  nulla  dus  vestiffia» 
vel  in  Palladio  veteri,  vel  in  Palladio  flerveti.  Nam 
Palladius  vetus,  cap  5  habet  fratres  Dracontii,  viri 
mirabtlis.  Palladius  Herveti:  Et  Joannis  filii  fratris 
Dracontii,  viri  admirabilis  Graece  est  in  Veneto  Ms. 
Kal  Itadivvou  lou  iSeXtpou  Apaxovrfou  4v8p6<  eawiia<rcou: 
El  Joannis  fratris  Dracontii  viri  mirabilis.  Ut  verear 
ne  pro  aStXtpou,  fratru:  legerit  interpres  Heraohdls 
A8tA^i8ou,iKpo<ii.Alia8808picari  qoisposeit  AStA^pto» 

13 


J^, 


395 


IN^APPBNDICBM  AD  VITAS  PATBUlf. 


306 


egendum.Certe  et  infra,o.33occurriL  i4rfci;/Aiuiln-  A. 
ter  moQachoscumAmmonio,  Pamboneet  aliis.  H®o 
inprimaEditione  palpans  intenebrisBcripseramvel 
di  vinaram  ;  nanc  hac  secunda  Editione  cum  teztus 
Gr<ecu8  Palladii  perfectior  prodierit,  totum  hunc  lo- 
cum  ita  corrige:E(  Origenes  Draconiii  viri  admirabilis 
nevo$.  In  Graco  Parisiensi  est:  *Uf)tYivou<  xou  A8eX- 
*<pioo\)  ApaKovx(ou  «vSpoc  lv865ou  xai  0a'JH3t<rcou. 

(4)  Hic  idem  sanctissimus  cum  a  Ruffino.]  Baro- 
niuB,  tomo  iv,  anno  Ghristi  394,  Siricii  paps  10. 
Theodosii  imp.16,  agens  de  synodo  Constantmopo- 
litano,  in  encaBniis,  ita  idt:  Quamobrem  illud  existi- 
mo  bujusmodi  episooporum  conventum  non  convo- 
catum  esse  vel  ecclesiasticorum  dogmatum  causa, 
vol  diBciplinaaecclesiaBticseterminandffi  studio;  sed 
ad  boc,  ut  novam  basilicam  apostolorum  Petri  et 
Pauli  nomine  erectamaRufnno  prsefecto  praetorio, 
penes  quem  summa  erat  in  toto  Orientaii  imperio 

■  auctoritasyiidem  dedicareut;  huncque  ipsum  esse 
conventum  episcoporum,  cujus  Paliadius  (inteiligit  g 
Baronuis  hunc  nostrum  Heraclidem,  ut  monui  Pro- 
legomeno  generali  4,  §  3)  res  suorum  temporum 
scribens  meminit,  cum  de  Evagrio  Pontico  agit,qua 
una  cum  Ammonio  et  aliis  ex  iGgypto  vocatus  a 
Hufnno  ea  de  causa  ConBtantinopolimvenit.  <c  Hie 
idem  inquit,  sanctissimus  cumaRuffino  {Pallad.,  in 
Lausiac.  cap.  2),  etc,  Bubdens  de  Amroonio  ibidem 
defuncto,et  in  eadem  basilica  RufHniana  dicta  se- 
pulto.  Gerte  quidem  ad  dedicationem  basilicaruni 
vocari  solitos  e  remotisimis  quoque  regionibus  epi- 
scopos,  quffi  dicta  sunt  superius  de  Antiochenas  ao 
Jcrosolvmitanse  ecclesiarum  encsniis  docent. 

Memmit  ejuBdem  a  RufOno  erecte  basilicaB  Sozo- 
menuB  lib.  viii  cap.  17.  ffidiflcatamque  fuisse  ait 
trans  mare  prope  Ghalccdonem,  in  loco  dicto  Ad 
Quercus ;  ubiab  eodem  PiUffino  sumptuosa  villa  ex- 
structa  erat,  erectaeque  regiffixdcs,  ipsaque  basilica 
in  honorem prscipuorum  apostolorum Petri  etPauli 
dedicata,  dicta  quoque  nomine  communiori,  ApO'  ^ 
stolcium :  in  qua  postea  a  Teophiio  episcopo  Aloxan-  ^ 
drino  coiiecta  synodus  fuitadvcrsus  Joannem  Ghry- 
sostonum,  utsuo  loco  dicetur.  Uactenus  Baronius. 

(5)  BucelUUum.]  Ita  legendum  cxMs.,cum  antea 
esset  bucellatim.  Vide  Onomasticon, 

1008  (6)  Maitam.]  lia  vertit  interpre8,quod  apud 
Palladium  in  Grsco  esL  ^^UOoc*  Vide  Onomasticon. 

(7)  Carcinus.]  Retinuit  intcrpres  Gr®cam  vocem 
y.Qcpx(voc,  qui  Ldiimls  cancer. 

(8)  Belua  quxdam.]  Palladius  hic  habet  hycenam^ 
An  igitur  hic  belua  pro  belba  est,id  est  hijxnaf  CeriQ 
^etusaepeinter  secommeant.  Sicinfra,c.  11,  ubiin 
nosiro/6ra?,inPalladio%a;na;.Capito[inus,inGordia- 
no,iii  Belbif  id  est  hyenoi^decem,  Quanquam  et  helua 
quoque  pro  hyaena  scribitur.  Gloss.  uaiva  2^a>ov  be- 
lua.  Gerte  belua  apud  auctores  nunc  pro  elephanto, 
nunc  pro  hyaena,  nunc  pro  ceto  capitur.  Pro  hyxna 
quoque  videtur  capi,  hic,  suf^ra,  cap.  5,  in  Natha- 
naeie  :  «  mults  enim  beluas  illa  esse  per  deserta 
noscuntur.  «  Ubi  Hervetus  ex  suo  Gneco  textu  ver-  D 
tit  :  Sunt  enim  hymnx  in  his  locis. 

(9)  Curiatis.]  Hervetus,  cap  22,  Palladii  : «  Ser- 
vuB  cigusdam  qui  regebat  rempublicam»  ;  olxixY^c 
uTc^pytv  icoXixeuojxivou  xtvdc.  Vide  Onomasticon. 

({(yjltalicos.]  Ms.  Noretianus  et  Insulensis,  Cya» 
thon.  lu  Palladio  Grsece  est  cap.  22,  £aixiv  iciuiv  (oc 
'IxaXtx&v  Sixaxat  6xxu».  u  Gum  saltem  Italicorum  cir- 
oiter  octodecira  ebibisset.» 

(11)  Clemonem  malorum  consortem  suorum.]  In 
Greco  Palladio  Parisiensi,  9U(xica(xxT)v  auxou  coUU' 
sorem  suum.  In  Palatino  eratvufxicpcoxxT);.  Utrobique 
autem  in  Grffico  erat  $a{fJiova  pro  KXi{(xova.  Sed  ez 
Heraclide  Palladius  emendandus.De  eadom  historia 
Bozomenas  lib.  vi,  cap.  29. 

(i2)  Scholatieui.]kpud  Palladium  Grecum,cap.  26 
^oXaoxix^  dic^D^ev  2x  xwv  iYXuxXCcov  «ai$eu(xdh;iav, 
dSseipUnarum  tiberalium  icboiasticus  Vide  Onomas- 
tieoa. 

(43) .  Repauio.] Id  est,  refloio,non  obvia  signifloa- 


tione.  Apud  Groscum  Palladium  est,  ivxicauci),  quod 
significat  reficere.  Hoc  interpres  Lalino  repausandi 
verbo  expressit. 

(14)  Satis  vereor.]  Id  est,  valde  vereor^  Ita  8»pe 
capitur  in  sacris  litteris,  et  aliis  auctoribna. 

(15)  Leniiculam.]  Apud  Palladium  cap.  26.  Graece 
est  f  axov  lentem,  (^uam  existimo  fuisse  pultem  ex 
lente,  ot  alias  in  libris  occurrit. 

(16)  Orgyas.]  Hervetus,  in  Palladio,  c.  28,  6p- 
piac,  vertit  ulnas. 

(17)  Fagedasnam.]  Grfficis  «paYiSoitva.  Latinis  PAa- 
gedxna^  triplici  significatu.  Vei  enim  ulcera  in  ge- 
nere  significat,  qu»  semper  mi^ora  et  deteriora. 
fiunt;  vel  oertam  speciem  ulceri  tomidi,  profundi. 
vicinas  panes  excedentls  ;  velnimiamoibiappelen- 
tiam.  Vide  Joannis  Gorraei  OeQnitionea  medicas. 

(18)  Valetudinis.]  Id  est,  invaletudinis.  Sic  snpra, 
cap.  6  :  «Gaput  consumptum  erat  illa  vaietudine, 
qu(B  carcinus  nominatur.  » 

(19)  Cilieensii.]  An  amphore,  vel  lagena  ex  Gili- 
cia  ?  Vide  OoosmaBticon. 

J20)  jEneus.]  Fabri  editio  Eneus.  Lipomani, 
neuSf  tanquam  si  ad  proprium  ali^juod  nomen  al- 
loderetur.  Sed  Graecum  verbum  retmoit  interpres, 
eneui  ab  ivei; vel  iwe^c,  quod  significat,  percutfum, 
mutum.  VidediotaBupra,iibro  i,ad  vitam  Abraha. 
cap.  b,  notat,  10,  et  Onomasticon. 

(21^  Lapsanas.]  Id  est,  olera  agreatia.  Vide  Ona- 
masticon. 

(22)  Trium  sibi  voluminum  eelluloi  feeii.]  Id  esl, 
trium  tholorum,  neu  tree  tholoi^  xpeTc  O^ouc,  nt 
est  apud  Palladiam,  cap.  43.  Vide  Onomasticon. 

(23)  Collusorem  suum.]  In  Palladio  capita  83. 
Graece  est,  9ufjtica(xxi2vdax7)xi{v. Hervetus  vertit  exer» 
n/aforem  ^tttcum«o/tt(/^df.Intelligeeumsuborna8se 
quemdam  roonachom,  ouieum  mimis  distraheret. 

(24)  Periodeutas.]  Expiicat  ipBe^presbyteri  ntttUa- 
rttm  ecclesiarum  euram  gerentis.  Deest  hoc  Palladio. 
Vide  Onomasticon. 

(25)  Osyrincham.]  PalladiuB  Herveti,  capite  86, 
haoet  eelerem  maitttm  An  igitur.  Hervetus  m  Grcco 
invenit  6(v>v  x^9*9  ?^^  ^^^  Ueraclidis  interprea  ie- 
geritlitterarum  transpo8itionem,i(uo(YX>?  Gnscus 
Pallad  i  textus  Venetus  Ms.  habet  i^upoYXov  X'^?^' 
xiJpx.Paris.  6(upuYX^^'  ^^^®  Onomasticon. 

(26)  Unum  Epeta.  atterum  Nonaxon^  tertium  AnU^ 
phiron.]  Hic  vero  haereo,  nec  video  qui  me  expe- 
diam.  Paliadias  Herveti,  capite86y  h»c  tantumoa* 
bet :  «  Gomposuit  tres  sacros  libros  monachorom, 

?ui  dicuntur'Avxi^pT)xixs^,  hoc  est,  Gontradiotona. » 
nvenio  in  Ms.  Veneto  :  Zuvxaxxa>v  ouv  xp(a  ptoX(a 
UpofJLOvixt^^^,^  xip>)xixflk  XeY^fjieva. 

Subjun^am  hic  auctores,  qui  agunt  de  operibaa 
Evagni,  si  forte  ex  iis  verum  exsculpere  posBimus. 
In  primie  hffic  de  Evagrii  scriptis  narrat  Socrates 
lib  IV,  c.  23,  secundum  Grascos,  vel  18,  justa  Lati- 
nos  :  Touxt|>  xal  pi6X(a  oYav  aicouoaia  auYY^Ypaicxai 
u>v  x6  |x^v,  Movaxoc,  ^i  «spi  icpoxxiXTic  iTzvxif^aicx^t 
x6  ^i,  rva>Tcix6c,  i)  x6v  xxxx^i(u6ivxa  yvcotccoc.  Keoi- 
Xaia  8e  auxou  icevxijxovxa.T^  $l/Avxi6prfXix6c  iico  xoW 
Oe((i)v  Fpscpcuv  Tzph^  xou^  iceipdi^ovxac  oa((xovac,  Iv  dxxw 
8mpT)p,ivov  (x£pe9i,xaxakx6v  ap(6(ji6vxa>v  6vxu>  XoYtvuwv* 
xai  ^ax6(TiaicpoYvti)TC(xaicpo6Xi{(xaxa.*Exi  (XT)vxa(oxi* 
5^r^pi8uo,Vv  icp6cxuucivxo(vo6(o(c,  iiivauvo8(atC|xova- 
Youc.xat  h  icp6cxTiv  [Suid.  icapOeve(«vJ  icap04vov.*Axtva 
oicot)ciT;iOau(xaTca,o(ivxuYydvovxecei90vxai.«Itemqoe 
JibriabilioaccurateconscriptiiquorumnnoByMona- 
chuBsivedevivendi  ratione,  quaBinagendocernitor* 
alter  GoosticoB,  Bive  scientiapreditus,  dicendussit; 
in  quo  sunt  capita  qninquaginta ;  alter  Antirrheti* 
CU8,  id  est,  advereus  demones  tentantes  oonfutatio, 
ex  Bacris  litteriB  coilecta,  inqae  octo  partes  dirisa, 
numero  ooto  cogitationnm  mentis  noBtr»  apte  ra* 
pondentia.  Sexcenta  pmterea  problemata  de  roram 
prsBeoBione  fatQrarttin.Hiiaceednntdao9arminaai 
libri  :  nnoe,  ad  monaoiiOB  qni  in  iMBnoiiils  0t  eoii« 
ventibas  ntatem  degnnt|AUer  ad  ▼ir^inem.Qai  qni» 


397 


NOTATIO. 


398 


dem  qnam  ezimii  siat,  facile  intcliigent  h!  quisunt  A  priumQomenhabet.Peraclides  videturjtij/amTheo- 


cos  perlecturi.  »  Quoq  totidem  vorbis  habes  apud 
Suidain  ia  Mzxa^io;,  ct  Nicephorum,  lib.  xi,  c.  4?. 
Gennadiusvero,ae  illustribusEcclesia^Scriptoribus, 
cap.  11,  haec  prodit : 

£vagriu3  monachus,  supradicti  Macarii  (yEgypti) 
familiaris  discipulus,  divinaatquchumana  littera- 
tara  insigais,cujus  etiam  liber,qui  attitulatur  f^t/<a? 
Patrum,  velut  continentissimi  et  eruditissimi  viri 
mentionem  facit,  scripsit  multamonachisneccssa- 
ria.  Ex  quibus  ista  sunt : 

Adversum  viu  principalium  vitiorum  suggcstiones, 
qaasautprimusadvertit,autintorprimosdidicit,viii 
ex  sanctarum  Scripturam  testlmoniis  opposuit  libros ; 
td  similitudinem  videlicot  Domini,qui  tenlatori  euo 
Bemper  Scripturarum  tostimoniis  obviavit,  ita  ut 
anaquxque  species  vcl  diaboii,  vcl  vitiataB  natur® 
BQggestionum,  contra  se  haberet  testimonia.  Quod 
Umen  opuseadem  simplicitatequa  in  GriBco  inveni, 
JQ8SD8  in  Latinum  transtuli. 

1009  Ck)mpo8uit  et  anachoretis  simpliciter  vi- 
lentibuB  librumcenium  sententiarum  per  capitula  di- 
ge9tuai,eteruditisac8tudio8is(/ti(Ngua^tfi/a<^<m//a' 
nuR.Ego  Latinumprimusfeci.Nam  superiorem  olim 
translatum,  quia  vitiatum  per  tempus  et  confusum 
vidi,  partim  reinlerpretando,  partim  emendando, 
aQctoris  veritati  restitui. 

Composuit  et  coenobitis  et  synoditis^do^^/mam  ap- 
tam  viix  communis, 

£t  advirgines  Deosacratat  libeilum  competentem 
religioni  et  sexui. 

midiiei paucas senteniiolas  viide  obscuras;  et(ut 
iMeiohia  ait]solismonacborum  cordibus  cognosci- 
biles,  quas  similiter  ego  Latinis  edidi. 

Vixitionga  stateySignis  etprodigiispollens.IIac- 
tenua  Gennadios. 

Ex  his  Bvagrii  Operibus  tria  nuno  haec  dubia  vel 
explicanda  vel  corrigenda. 

An  quia  dicitur  scripsisse  (rcr/Yjpa,  quod  Christo-  C 
pborsonus  apud  Socratem  camiinumlibros jLdinguB 
apud  Niccphorum  versuum  tibros  vertunt,pro£])fffa 
legendum  esiEpea^  a  Grsecoeices  ?Sano  Ms.Moretia- 
Dos  Epeadherie  habet.Quanquamalii<mx7)pa  ver- 
\uni  Elementariaf  ut  Palthenius  in  praemissis  ad  Ho- 
miliasaanctiMacarii.Nisiquissuspicetur^p^aortum 
ex  Gr®co  lEPA,  qn»  para  est  verbis  1tpQ^oyoLy}y.i, 
Equidem  librarii  saepe  p  Graecum  cepere  pro  P.Lati- 
no,  et  Grsca  Qrcece  scripta  velut  Latinis  liiteris 
ecripta  exscribebant.  Similem  conjecturam  sugge- 
ram  mox  ad  Palladii  Lausiacam,  c.  9  notation.  4 
Jamreliquorum  duorum  vocabulorum  facilior  es^ 
ratio.  Pro  Nonaxon  enim  videtur  legendum  Afona- 
chon;  nam  eo  nomine  librum  ab  Evagrio  scriptum 
testantnr  auctores. 

Pro  Aniiphyron  legero  Aniirrheitcon.  Ita  etiam  m 
Graeco  Vcneto  pro  axipijxixa  rcstituendum  'Avxi^pTj- 


dort^c  epitbeton  facere. 

(30)  Dexiro  pede.]  Quid  dexiro  pede  numerari? 
Credo,  intelligitur  Ghronium  a  cella  sua  vcrsus  dex- 
tram  abiisso  ad  desertum,  et  ibi  puteum  cfTodisse. 
id  est,iocus  ubi  puteus  effossus  est,  dicebat  a  Phae- 
nice  vico,  unde  oriundus  erat  Ghronus,  quindecim 
millibus  passuum.dfexiro  pede  numeratorum.xd  est, 
eundo  a  cella  cjus  vcrsus  dextram.Apud  Palladium, 


:ixa. 


(27) PMcam.]  Palladius  Herveti,  ptisanam,uh\  in 
Graeco  est  itxtordevT).  Lexicon  Graecolaliiium  vetus  : 
'OJuxpaxov,  pojca.  Infra,capite  42  :  «  Per  reliquum 
fivi  soi  tempas  posca  et  eicco  pane  contenta  vive- 
bat.  »  Ita  ibi  restituo  pro  vulgato  pcstea,  Nam  Pal- 
Iadia8Herveticap.l45,in  eadem  re  habetoaj/cra/on. 
Grece  est  65tSxpa|xa,  quod  proprie  posca,  M.  More- 
tiands  et  Insulensis  pro  posca  nabebant  aqua. 

(28)  Inter  guam  Paulam  Romanam,matrem  Toxotii,] 


jpiritualem 

stochiam  nomine  apudBethleem  U8(|ue  ad  prssens 
tempasinmonastenosuode^t^qaoniamipsequidem 

nescio,  audlvi  tamen  a  pluribus  ipsam  esse  caetisBi- 
mam.habentemquinqaaginta  vir^nes  secum. »  Hie- 
raelidea  Fabri  eodem  modo,  nisi  quod  pro  Toxotii 
hdbet  Euttoehii.  .^  ^  . 

(20)  JuOm  empir.  ]  Palladia0,oap.  429,  Vsta  pro- 


(31)  Cliorepiscopi,]  Ante  erat,  coepiscopus^  sed 
Palladius,  cap.  106  y^j^ptmviii.oTto^  habet.  Vide  Ono- 
masticon. 

(32)  Amaias,]  Existimo  hic  errorem  esse  in  Hera- 
clidis  inlcrprete  ;  nam  PaIladio,cap.i37,diciturilm- 
ma  Talida,  Jam  vides  unde  Amaia  profluxerit.ilm- 
ma  in  his  libris  aliquoties  occurrit  pro  nomine  ap- 

g  pellativo,  non  proprio. 

(33)  Mavortg,]  Mox,  cap.  49,  quidquid  vestium  se^ 
ricarum  inmavoriibus  Aa^uif.Scribitur  nuacmat;or/e, 
nunc  maforie^  Graecis  (xatpdpiov. 

(34)  Cotothus  vocabul)  martyr^  qui  eisdem  colebatur 
(oci5.JHincPalladius  Herveti  explicandus.  Ubi  vul- 
gatusmargiuum  notator  margini  a8cripserat:lfaWt/r 
hic  diciiur^qui  prsesi  martyrio ;  sed  imposuit  illi  non 
plana  Herveti  versio. 

{^)Parens,]  Gave  hic  parenicm  pro  patre  accipias. 
Sepeoevo  inferiore  parens  pro  cognato  et  afflni  acci- 
pitur.Sic8upra,cap.2: «  Habebatautem  etnonnuHos 
parentes,inter  quos  filiam  seroris  suas  adoptaverat 
sibi.  »  Etsequenticap.51 :  «  Non  amico  8e,non  cle- 
rico,nonparenti,  non  cuiquam  alii  se  credidit  ataue 
commisit.  >»  Palladii  vetusinterpre8,capitel2:«Non 
tanquam  paronti,  sed  tanquam  servo  Dei,  et  mona- 
cho  h(£C  ofifcrimus.  »Loquitur  sororMarciano  fratri. 
Vide  Onomasticon. 

{^)Agent€m  in  rebus,]  Palladio  dicitur,Afa^M/r(a- 
nus,  Nec  ibi  pro  nomine  proprio  accipias.  Dixi 
alias  dc  hoc  Magistriani  nomine  ad  Martyrologium 
Adonis,  2  Julii.  Vide  etiam  supra  ad  Pelagium,  li- 
bello  VI,  num.  24,  Vide  Onomaeticon. 

(37)  /Ve  affectibus  quidcm  parc^reni  suis,]  Videtur 
insinuare  tantam  iamcm  fuisse,ut  homines  ne  qui- 
dem  affeciibussuiSfSd  est,liberis  parcerent.Palladius 
Gr£cushabet,cap.ll4,  Aijjlou  Yevo(x£vou  ucYaXou  xal 
xaxa  oricXaYX^*^^  )^u)fiouvxoc  iravxwv  avSptoicojv.^Gum 
e88etmagnafames,etquffi  omnium  hominum  perva- 
debat  visccra.  n  Vide  Onomasticon. 

IN  PALLADH  LAUSlACAM. 

(l)BrMmttm.]  Intelligit /fforem.Inde  6rttmo5ttm,feti 
dum.Videdicta  8upra,aa  librumin,nam.  39,notat,9» 

(2)  rattr^am.JMaie  hoc  cepitHervetu8pro/?^((tf  tau* 
nna,quasi  carnifex  taurina  pelle  induatur.Vult  Pal* 
ladius  carnifleem  iaurea  seu  flagello  instructum. 

(3)  Grutaria,]  Heraclide8,cap.  6,  simplicitervocat 
fv  negotiationem. 
^      (4)  Neavoteponta,]  Divinabam  proxime  ad  litteras 

has  acceaen8,veapo)^4povxa,veI  veofipovxa.Nempe  P, 
id  cst  p  Graecum,primis  Editoribus  visum  fuitesse 
P,  id  est  p  Latinum.  Apud  Palladium,capite  i9,dici- 
tur  icatSap to Yip(<)v. 

(j5)  Nebulx,  Heraclides,  cap.  6.  crabrones,  Credo 
Pailadiiveterem  interpretem  incidiesein  corruptum 
Codicem,et  pro  (ixvfyec  legisse  vi<po;  vel  ve(p4XYjv,nM- 
bem,  nubilum^  nebulam,\ei  simile  aliquod  GraBCum 
afflne  vocabulum. 

(6)  Dehabent.]  Rarius  verbam,  nec  facile  obvium, 
Heraclidisinterpres,cap.2  hocefTert  \si  forsiianegere 
videantur,  Hervetus,  in  cap.  6  Palladii :  si  guid  eis 
defuerit,  Hieronymus.  epist  22,ad  Eustochium,  De 
custodia  virgin.,ttfnemo  qutd  postutet,nemodehabeat. 

1010(7).  Za6#mam.]  Hcraclidis  interpres.cap.  7 
saceum  habet.Itaet  HervetusPalladi  novus  interpres, 
0.  22.  Graece  in  Palladio  Veneto  est  (dSepvoVyin  aliia 
9^ov.  Vide  Onomasticon. 


399 


ONOMASTICON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFICIUORUM. 


400 


(8)  Praefedioni.]  Ita  correxi  ex  conjectura,M8s.de-  A 
stitutu8,cum  ante  essel,  pra?/*a«awi.Noti  prxfectiani 
posterioribus  Bcculis,  pro  apparitoribus  priefecti 
prffitorio.  Bt  res  ipsa  hic  ite  capiendum  docet. 

(9)  Italicum  olei,]  Sic  oap.  8  Ileraciidis ;  w  decem  et 
octo  itaiicos  ipsius  vini  solus  exhausit.  »  Vide  Ono- 
maticon. 

(\0)  Libralem  manum.]  Heraclides,  cap.  25,  Oxy^ 
rincham,  Palladius  Herveti,  cap.  SQ.celerem  manum. 
Intelligit  Evaerium  fuisse  antiquarium,  vel  TaxoY" 
pacpov  vel  xaXAiYP><pov.  Vide  Onomasticon. 

(11)  Rhinocerotis  duceret.)  Palladius  Herveti,cap. 
86,  ante  habebat :  «  adeo  ut  corpus  eju8,non  secus 
ac  corpuB  ferarum  animantium,  ecateret  muscis. » 
Correxi  nunc,rM;mw  *^a/ertf/.Heraclide8,cap.  25:  t  ut 
per  corpus  ipsiue  totum  quaedam  papuls  ilii,quas 
88Bpe  in  corporibus  vidimus,exirent.  »  Ubi  Grece : 
*i2aTeT6aw{iaauTO\)xx6diirtpTtuvA>(5ytuv  ^wtav  xpoTwvac 
ix6pa(rat.  Rp9Ta>v  Grfficis  nunc  rtctnta,id  est  vermis 
canibus  infestus,nunc  frutex  est,Dunc  oIe«  morbus,  B 
nuDC  cartilaginea  pulmonis  bronchea. 

Sed  quis  his  sensus,  qus  constructio  ?  ut  corput 
ejus  slcut  irrationalisanimalis  rhinocerotis  duceret  ?  si 
r  hinocerotis  ^ungdXur  cum  antma/ti,dee8t  sensui  ali- 
quid,  et  nescio  an  fH^ai  duceret,  vel  simili  aliquo 
modosupplendumsit.QuidvastumanimalrAtnoc^naf 

hic  faciat,  si  quidem  alios  interpretes  inspiciamus) 
non  video.Bicinus  pro  Graeco  vocabulo  xportov  facit. 
An  ergo  legendum  ricinos  duccret,  id  e8t,rta'nu  ver- 
mibus  vel  Insectis  scateretPan  cynorrhaistas  duceret^ 
quod  xp^Tcuv  seu  ricinus  etiam  Graecis  dicatur  xuvo^- 
paiTcfiC  a  oanum  infestatione  ?  Atque  ii&  licinus  vel 
cynorrhaistes  degenerasset  in  rhinocerotis. 
Unam  banc  conjecturam  adduc  annectere  placet, 


ut  XegBimxx^  duresceret.  pro,  (fuc^rf f.  Ita  et  sensoset 
constructio  constabit.  Isotum  durissimam  rhinoce- 
rotis  pellem  esse.  Yide  Onomasticon. 

KpoTtov  Etiam  Grecis  pro  ulcere  capitur  apudPol- 
lucem,lib.  v,  cap.  15.An  igiturexdiurnanocturna- 
que  subdiostatione  totum  exculceratum  e8t?Ita  ao- 
cepit  hic  xpoTu»va;  fieraclidis  interpre8,qui  papulas 
vertit. 

(12)  Pisper,]  Pluminis  hujus  nomen  deest  Her- 
veti  versioni.  Ab  hujus  vicmitate  ipse  mons  An- 
tonii  itaetiam  vocabatur.Huffinu8,lib.iiHi8t.,cap.8: 
«  Poenem  et  Joseph  in  Pispiri^qui  appeilatur  mona 
Antonii.  » 

(13)  Chindii  vini.]  Ghindium  vinum  nondam  mihi 
alibi  lectum.Notum  vinum  Chium.  8ed  non  existimo 
intelligi  de  vino  Ghio,  quasi  eius  usus  apad  ere- 
mitas  iEgyptios  fuerit.  Potius  lego  Chydxum.  No- 
tum  vinum  Chydaeum  inter  vina  factitia  e  Chydsie 
palmulis.Pliniu8,lib.xiv,  cap.i6.Vide  Onomastieon. 

IN  iEGYPTIORUM  PATRUM  SENTENTIAB. 

(1)  Martino.]  Fuit  hic  abbas  Dumiensis.  el  Braca- 
rensis  episcopus.  Vide  proleffom.  25. 

(2)  Conductelx.^  Ita  Ms.  Toletanus.  In  Ms.  Sancti 
Floriani  est,  Conauc^t/m.  Inferiori8»culo  varisvo- 
ces  formats  ea  inflectione.  Condudela  pro  condao- 
tione  rarius  occurrit. 

(3)  Dijudicari.]  Ita  Ms.  Toletanus ;  sed  in  Ms.Plo, 
riani  est  dirimari. 

(4)  Etmittens  pamitentiamanteipsum.]  Interaereba- 
tur  in  Ms.  Toletauo  glossema^  id  est,  jactans  se  ai 
pedes  ejus,qu»  vera  est  explicatio  eju8  quod  GreciB 
est  ^aXXetv  (jLETivotav.  Vide  diota  supra,  ad  Vitam 
sancti  Basilii  cap.  -11.  n.  54,  et  Onomastioon. 


ONOMASTICON 

RERUM  ET  YERBORUM  DIFFICILIORUM 

QDiE  IN  HIS  PATKUM  VITIS  OCCURRUNT. 


1011  Memineri8,lector,multa  in  notationibus  explicata,quorum  hio  naila  Gt  rememoratio.Rariora  nanc 
tantum  quaedam  attingo,qu8e  supra  obiterper8tricta,nuncpluribu8  flrmanturtestimoniis.Quanqaan  et  non- 
nulla  hic  annotata  invenies.quorum  nulla  in  notationibuj  facta  mentio.Nec  omoia  tamen,qaaBde  singolifl 
eollegi,  nano  insimul  do.  SufOciant  hiBC  nunc  ad  lucem  quarumdam  rerum  et  verboram  obscarioram. 


Absida.  Yita  Macarii  Romani,  cap.  8 :  u  Et  ecee 
ante  nos  maximam  invenimus  ab8idam,in  circuitu 
acriptam.  »  Ita  constanter  Mss. 

Dubitatum  olim  an  a6iii,an  vero  absida  diceretur. 
Panlinas  Severo  epistola  duodecima :  « In  qaa  aeque 
absidem  factam  indioavit.  Sed  de  hoc  absidam  aut 
absidem  magis  decere  debuerim,tu  videris  ;  ego  ne- 
scire  me  fateor,quia  hoc  verbi  genos  nec  legisse  re- 
miniscor.  »  Quem  locum  respicit  Isidorus,  lib.  xv 
Originam,cap.8  :  »  Sed  utrum  absidam  an  absidem 
diceredebeamus.hocverbigenusambiguumquidam 
doctorum  existimant.  Utrumque  auotoribas  usur- 
patum.  » 

Occurrit  absis  apud  sanctum  Aagustinum,  epist. 
225,  ad  Albinam :  »  Dicebam  ego  quibus  poteram^ 
qai  ad  no8  in  absidem  honoratioroB  et  graYiorea  aaoen* 


G  derant.  »   Conoilium  Gartbaginense  iii,    can.  52  :j= 
«  Gujuscunqueautem  pGenitentiapublioum  et  vulga — 
tissimum  crimene8t,quod  universaEcclesia  noyerit, 
ante  absidem  manus  ei  imponatur.  »  Qood  etiamei — 
tatur  Capitularium  lib.  v,   tit.  53»  et  in  Decreto, 
causa  ^16,  q.  Aimoinus,  lib.  iv,  capite  252,  Absis 
ecclesix. 

Absidom  habet  Augustinus  epist.203,ad  Maximi- 
numepiscopumDonatistarum^aTransithonorhoJoi 
8ieculi,tran8it  ambitio.  In  futuro  ChriBti  jndioio  nee 
absidffi  gradatse^nec  catbedr»  velate,neo  sanctimo* 
nialium  occursantium  atquecantantiam  greges  adhi- 
bebuntur  ad  defen8ioaem.»Evodiu8,Iib.i,cap.3,d6 
miraculis  beati  Stepbani : «  Com  in  looo  abaids  saper 

Q  cathedram  velatam  essent  reliqai»  eoMtitata.  » 
Et  iib.  UyO.  1 :  « Ipaaque  etiam  per  9%  gradas  abfida 


iOl 


Olf01USTICX)N  BBBUU  BT  VBBBOBUU  DIPFICIUOBUll. 


wnseeDdflna,  UDiTenis  emiaua  ooaspicieQdauta-  X 
bftt.  ■  leidoruB,  lib.  xv  Origin.,  capite  8 :  <'  Absida 
GnBoo  BermoQe,  Latineinterpretaturliicida,eoquod 
iQmtQorecepto  perarcnm  respleQdeat,  ■  Quk  cxsori- 
bens  Walifridus  Strjbo  de  rebuB  Ecclesiaat.  cap. 
t  :c  AbsidaGrceoe, Lstinslucida  dicitur,  quialumea 
■eeeptutn  per  arcum  iotromittit.  »  GregoriuB  Turo- 
Denai^,  De  Gloria  martyrum  iib.  i, cap.  63  :  «  Id  pa- 
rieta,  qni  &  parte  eral  oratorii,  absidam  coUegit.  i 
Ita  UB.Tiilgo,inain<fo<;o/(ej)Ei.Idem:[ibroDe  Glo- 
ria  conreasorum,  cap.  96 :  t  Ante  vilream  absidsm, 
qn&  sancta(Albini]  oonoluduatar  membra.eedebat.» 
Ita  Us.  Idem,  libro  de  Vitia  Patrum,  in  Gregorio 
Ungonlenni  epiacopo,  cujus  reliquiae  Tetrioua  epi- 
Mopoa  transferre  volebat: «  Aatealtare  basilicB  fun- 
dtmeatajacit,erectaqueabaidamiroopereooD8truit,  n 
tl  tniQavolvit.  >  Ita Hs.  Biacmaros,  Rbemensis  epi- 
KOpna,  de  gestis  habitia  pro  divortio  Tbietbergi», 
mpectans  ad  ooncilium :  «  Et  aacri  canonea  jubenl 
Ql  pcenitentes  tempore  qno  pcenitentiam  pelunt, 
impoeitQram  manuum  et  ciliciumBupercapitaaea- 
nrdote,  sicut  ubique  vulgatum  est,  ante  abaidam 
Npi&nt.  Qaod  uauaqnique  publice  pceuiieos  ab 
tpiscopOBuo,  de  cujus  parochia  eet,  debet  susci- 
ptre.n  Anaales  Fraacoram,  pag.  29 :  la  abiidaeccle- 
W.OIoBBs  vcteres  :  Abtida,sedet  tpiicoporum  Ibi  se- 
icm  epiacopi  fuisso  declarat  Idcub  Auguslini  anpra, 
epist.  225,  ubi  pmoedit  :  «  an  aoatra  BubBellia,  re- 
licta  turba,  redieram.. » 

Abtidat  bas  loco  eminentiore  fuisse  ideoque  gra- 
iitaa,  deolarant  loca  AugnstiDi  et  Evodii  supra  ed* 
dncta,  Leo  Marsicanus,  lib.  i,  caq.  19  :  «  In  baai-  ^ 
Bm  absida  media,  ad  quam  per  octo  gradua   as- 
cenditnr,  altare  constituit.  » 

Saperse  deo  plura  sggerere.  loca.Hffic  autem  ag- 
fmi,  nt  ei  iia  abiidx  qbub  aliquo  modo  ianoles- 
ceret.  OnuphriuB  Paaviaius,  ia  explicatione  vocum 
qDirumdam  ecclesiaiiticarum  absidx  oomine  intel- 
ligit  quam  Itali  BccUiiarum  ti-ibunam  vocaat :  « 
Porte  qnia  olim  vooabatur  tribuaal,»  velcerte  Jr>f 
tuat  in  abside  erat.  Gregoriue  Turonenais,  lib.  V 
Uiracul,  cap.2  :  «  Decique  oratione  facla,..^ig9 
DCiulornm  aciem  ad  tribunal,  conapicioqua  4p  .^9 
Tersiculoa  boc  modo  conscriptoa  :  ..| 

HeroasChriiU  geinino»  ha  ccanlhiel  «ulBi  ■  '■''     1 

Jalianom  capile,  corpore  FBTWoliWi» . .     ■  i        i 

Quod  HesychiuB  ij-ffia^,  prrtter  mjUB  cHttiliitB  ^ 
rtitmxafidpae  e»plic»t  dbm;  4il, 'Ai>£8Et,  ta  K(J/)(a' 
Twv  ipoxiuv,«H««pi^p"i«^  ■I|)wtjip((i,iAtelttj*ttidd« 
quo  hactann»eglmna.  8io  ecmura'Gvigoriai  Toro- 
n«n3iilih.-ilDBgloria-niartjrom-,  bsp.  47:  «■  Duni 
iD  bnna^Bl»!»  ipsorum  mattyrnm;  miBSarom  8<M 
l««ijia.nBlel)raiwrtnr,  o6cWwe*le  oaroera  tabnlan» 
noam.  ■Severo  Paulimi«,  epiat.'12 :  «  BBallicaigi- 
tDrnllKi<qn*<*<l!lhiminedinranoatmmoommBnem 
^iODiini  ii  neiiriiiie  Dornini'  Christi  jam.dedicata 
ceI«M«tnr<  (laalBor  ^w  basllioia  «ddatsi  reliqnitB 
«prtMQnm  et  nwtyniia  intra  abBidem  -tncber*. 
anb  altarla  «oratis,  non  aolo  beati  Felioia  booore 


venerabills  eet.  Absidem  aolo  etparietibus  marmo- 
ratam  camera  mueivo  llluaa  olarificat.  n 

Bx  dictie  quadruplex  absidx  usus  eruitur,  ut  tum 
aigniflcet  curvaturam  rotffi,  tum  arcum  cui  aliqua 

flt  inscriptio,  tum  locum  editiorem  ubi  sedet  epis- 
copus,  tum  cameram  in  qua  reliquice  Sanotorum 
conduntur.  Qub  fere  Oloesarium  Camberonense 
mBnuscriptum  ezprimit  :  «Abaida  dicitur  ezedra, 
id  est,  Bacratorium  ;vel  tooulus,  id  est  feretrum,  » 
Idem  :  «  Absida  Grsce  interprelatur  lucida,  eo 
quod  lumineaccepto  per  arcum resplendeat. >  Quod 
verbolcnuB  ex  iBidoro  aupra  cilalo  acceptum  vides. 
Idem  :  Abaida,  flpbcerB  aeu  hemiepberiam.  • 

Abspbs.  Vit  Onupbrii,  oap.  10  :  «  Abspes  eram 
multoties  vitn.  •>  Quod  Graacis  dictXnll^tuv. 

Aciia,  Leootius,  in  Vita  eancti  Joannis  Eleemo- 
aynarii,  cap.  21 :  "  que  collecta  erant  aUanris  in 
aoie  ipsorum,  Dubium  viderl  possit  aa  Iq  Qrnco 
fuerit  ipiXafE,  quod  nunc  aciem  aeu  multiludinem 
exBroitaB,nunctrutinam8igniDcat.  Certehicstatera 
flt  mentio,  in  qua  dicuntur  actus  ejua  appensi.  Hino 
aginari  et  acinari  a  Bcapo  trutinB.  Festus:  «  Agina 
aat,  qua  inBeritnr  Bcapua  trutinee,  id  est,  in  qno  fo- 
ramine  trutioa  severtit.  Uade  agiaatores  dicnntur 
qui  parvo  lucro  moveatur,  »  Gloasarium  Gambero- 
nonse  Ms  :  «  Aginator,  negotiator  ;  diotus  ab  agin^ 
Agina  Bnimdioitur  illud  roraman  in  quoacapiis,^tu; 
tinta  inaeritur,  et  in  quo  trutina  se  vertH^  ^^de^i; 
nator  dicitur,  qui  parvo  luoro  movetjir»  ".Id^iP?,; 
«  Aginaro,explio8ra,  agitare,  fujare^jjifjfanj  «|.^^: 
na,  quod  est  soapufl  trutine,(juO,ifljg,8j!!.ywatar 
qnod  es  menBura  ponderi^  Bgik^ur.  "^'Ginjssffl  J.^iaqri.; 
Aggimntet  e«pIwanU*.',fetquia  g.  ^yt^^Spi^f'^^}. 
operaa  prsBtant^hino.id  Glo^sU  laidon^:  ieiiwr^^ 
trieapi,  in  parvd  mifrari^  Ita  etiam  tiMi,  \^'^,^^ 
rium  CamberonenBei  Mb.,  .  .....ii 

AliaBignificatibneinGloasBrio:.<3ifio/<rtpi«tuitai. 
,*o(«ore,,9t^one'l'Eiv.^xi.B.timo,e9im  intelliffi  *ff«i«> 
iii  reftus.qui  pararaililiaieraTil.Jos,  Soatiger.adPe,- 
Btum,  legit  -caaK-ceJeTo;  et  TpBKTiJEiv,  id  est,  nego- 
tiari  Porle  guispiam  diviDaLlt  leEendum  oTpBYI^.V 
et  orp^YYsiE-ic  Nara  a  otpiT;,  guUa,  iit  ixpvq^^'^., 
gutlittimfxprimo,  et  melaphorice,  prevw  et  qu^ptf 
angustum  foramcn  exire  cogo.  , .    ,, . ; 

Acu^n.  Pelflgius,  Hheilo  sv,  n.  48.:  "  Siojit'  '^. 
poasibile  pRt  Qavinifabricflri  Bina.aculiB,  ",|Afl)  in 
'  OrKC0  3b'J£'j;atiquDdnomen  deduclum  ruent,q]^od 
interprati  occiiaionem  dedcrit  vertendi  acuiot,  equi- 
dem  nescio.Bii8.l.imotaraen  hic  peracutos,  intelHgi 
■^Xuu;  i;  ■[&n!fD\i(,  clavoi  vel  go'npkos,'\uoii  utrumquc 
In  navium.,cQ(np(^ctio9,e  j;efert(ir,afpiluce,lib.t c 
^,.§2.  IaidoruB,;iib.  iisOrif!^.,<JW  34:«  aavali 
qua8i,oajcei^ti,,((o,quod  minatJfleUTiB.ideal, a.c,uti8 
apiejBCaligjifl  vi^ciantor,»Sio  li?r|te  ab  ac^tipgompbia 
astrum,  infltrBmeijtucn,  rusl,icum,  dictum  Graqa 
illm  Hesychiut,;  'O^Wi  ^pT»^,»P''.,Ti,Tf*VJpT"<*^  "- 
JTlpouVTilJ^T'''-'^  **'."■•  y-"*!^'"''*'*'?!^'.''  -OkiUa, 
instrumentum  rualicum,'fiarr«la  gmn^bie  ^oiistat»;' 
auofl  A  bobua  tTabitur.  Allud  inlta  bisaouti. 


403 


ONOMASTICON  BBRUM  BT  VEEi.ORUM  DIFFICIUORUM. 


404 


Advivere  ^  Probum  yeTbumyQBi^Qinadhucvivere  A     Glausa  diu  reserans  credentibus   «tfaera  seelis. 
mutalum.Hieronymus,  in  Vita  Malcbi,  num.  3.  ut     Fortunatus,  lib.  ix,  carm.  1  : 


damfldi'ii;^.^(wflrer.Idem,IibroicontraJovinianum, 
cap.  28  :«  Licet  certior  hajreditas  sit,  dura  advivis, 
beneabutisubstantiatua,  quam  tuolabore  qussita 
in  incertos  usus  rolinqucro.  «Tertullianus,  dcAni- 
ma,  cap.  57  :  «  Et  hi  vel  maxime,  qui  in  ipsis  tunc 
fuerunt  cum  adviverent.  «  Gregorius  Turoncnsis, 
lib.  IX  Lum  advivit  possidcat  Jurisconsultis  quoque 
nota  vox,  1.  20,  g  Testamenlo,  d.   De   liber.    lcg.; 
1.  30,  d.  De  adim-  leg.;  30,  §   Testamento,  d.  Dc 
testam,  milit.;  leg.  Visigoth.,  lib  iv,  tit.  2,  1.  13  : 
«  Medietatem  vero,  dum  advixerit,  patersibi  vindi- 
cet,  filiis  post  obilum  relinquendam.  »  In  iisdcm- 
lib,  V,  tit.  2,  1.  4  :  «  Ita  illa  quae  usu  hoc  ad  possi- 


Aera  temperie  faveant  tibi  tempora  pace. 
Aldemus  de  octo  principalibus  vitiis  : 
Ailduci  mcrear,  Christo  regnante  per  sethra 

Ita  Ms.  asthra  pro  ffithcra,  ubi  Ganisius  xlhram  sub- 
stituit.  Idem,  de  Laude  virginitatis,  in  praefationc  : 
1 0 1 3  -^  the  raceUa  tonant  dum  fatur  Rector  Olympi 

Idem,  de  Laude  virginitatis,  cap.   37,  in   sancta 

Thecla : 

Quamvis  Terborum  rorarent  imbre  parentes, 
Sicui  nimbosis  Btillabant  «thera  guMis. 

Idem,  ibidem,  cap.  23,  in  sancta  Babyla : 
iEthera  glauca  petit  devineta  morte  triumphane. 
Afpectus,  id  eet,  parentes,  liberi  et  nepotes,  qui- 


dendum  percepit,omnia  dum  advixerit,sine  cujusli-  |>  tc    t        »,  ^       j        j  i^         \ 

1-  X .       .  1    1.         •   •  i       **     ^ «-,«:-     ^' bus  affectum  et  amorem  naturaduce  debemus.He- 

bet  inquictudine  suis  mcuncanter  utatur  expensis.» 


quem,iib.xiii,tit.  3.1.43:  «Juraredebebunt,quiaquaB 
eorum  professio  continet,  sinceroet  non  maculato 
corde  profiteantur,  sedonecadvixorintconservarc» 
iEGYPTUS  olim  varie  divisa,  seu  provincias,  seu 
dioQccses  spectes.  Vide  Philippi  Berterii  Pithancn 
Diatribam  i,  cap.  iv.  Sspe  apud  auctorcs  occurrit 
Mgypius  inferior  ct  superior.  Socrates,lib.  iv,c.  18, 
iEgytum  superiorem  opponit  Alexandriffi.  Agens 
enim  de  duobus  Macariis  ait  :  "Hv  6  fz£v  ln  tt]c  Syai 
^IyuitwOu  -^v  6  81  Ix  xtJ;'  AXe5av8p£(i)v  icdXeto;  :  t  Quo- 
rum  alter  ex  superiore  ;£gyto,aUer  ex  urbe  Aiexan- 
dria  oriundus.  «  Fere  lliebais  et  ^Egyptus  inter  se 
distinguuntur.  Hieronymus,  in  VitaPauli  primi  ere- 


raclides,  c.  54  :  «  Nam  cum  adeo  ilii  fame  quodam' 
tempore  laborarent,uthomine8  neaifectibusquidem 
parcerent  suis.  i  Apuleius,  de  Philosophia :  «  Nco 
angetur  charissimis  orbatus  affectibus. »  Marcus  im- 
perator :  «  Quod  interim  a  te  publicari  noloy  ne  aut 
ad  ipsum  Papirium,  aut  ad  ejus  affectus  perveniat.i 
Gapitolinus  Maximino  :  «  Timentes  igitur  miiites, 
quorum  affectus  in  Albano  erant.  » IdemGordianis: 
u  Affectus  suos  unice  dilexit,  filiumetnepotem  ultra 
morem,  filiam  et  neptem  religiose. » Idem,  in  anto- 
nino  Philosopho: «  Antoninus  quidem  non  est  satis 
motus  defectione  Gassii,  nec  in  ejus  affectus  8ffiviit.i 
Vulcatius  Gallicanus,  in  Avidio  Gassio :  «Nectamen 
Antoninusgraviterestiratu8rebeliionecognitan,nec 


mil8B  : «  Multas  apudiEgyptum  etThebaidemtem- ^  .      .      ,.,  .   «.   .  -a     «    i- 

11      L     in      i       u    1  1        •»     C  itt  ejus  liberosaulaffectussfflvnt.  MPaulinuB  semor 
pe8tass«vapopulataest.«-Algyptusabsoluteposita>  ^     ,     ....  ,,  „    . 


vel  totamregionem  iGgypti  significat,  veletiam  The- 

baidam  comprehendit,  vel  partem  ejus  circa  Alexan- 

driam,  quam  vocant  ^gyptum  inferiorem;  uti  The- 

baida  vocant  superiorem  iCgyptum.  Ptolemsus,  de 

Delta  et  fiuviis   circa  Delta  in  inferiore  i^gypto  : 

KaXeTxa».  S^  xotva>;  i\  irept  toutou;  xouc  iroxafiouc  X*^P'* 

xxtb) :  <c  Vocatur  autem  communi  vocabuto  regio, 

quse  circa  hos  est  fiuvios,  inferior.  »  Et  de  superiore 

parte,8eu  Thebaide  :  Ti  81  ext  fjie<n)[x6pta)Tepa  xwv 

'EircavoiJLfwv  xaXeTxai  BTjSalc,  xal  avw  T($7cot : :  «  QuaJ 

aut^m  adhuc  australiora  Heptanomis  sunt,  vocantur 

Thebaidi8,etloca  superiora.  «  Regioncs  et  dimceses 

iEgypti  ot  Thebaidi  collegi  possuntexsubscriptione 

concilii  Nicseni,  et  aliorum. 

tEthbr  neutro  genere.  Vita  Onuphrii,  cap.  16  : 

iEtheraangelicis  cantibus  resonantia.»Gomplure8 

auctores  sequiore  svo  ita  a^ther  usurparunt.  Enno- 

dius,  lib.  II,  epist.  13  :  <  Non  sic  pernix  fflther  acta 

nervis  arundo  proscindit.  i»  Idem,  lib.  vi,  epist.  38 

«  Facilius  credo  cursus  fiuminum  in  diversa  revoca- 

ri,  et  relictis  fiuentorum  alimoniis  slher  vacuum 

pisoes  expetere.  »Idem,  in  Apologetico,  de  Synodo  : 

«  Videbant  sether  tantum  directis  a  se  Jaculis  verbe- 

rari.  »  Marius  Victor  Massiliensis,  lib.  i: 

Sed  quid  es\  quod  mundus  erut,  quod  sidera  et  ortUB, 
iEi  heraque  et  vitrem  pelagus. 

Beda,  in  Vita  Gutperti,  cap.  9  : 


D 


ad  militem  :  «  Ideo  nec  affectumy  nec  patriam,  nec 

bonores,  nec  divitias  Deo  praeferre  debemue. »  Pau- 

linus  junior,  in  Eucharistico  : 

....  jamdudum  cunctis  affectibus  espers» 

Prima  socru,  ac  matre  dohinc  et  conjuge  faocta. 

Agape.  Pelagius,  libello  xiii,  n.  15  :  ut  acciperent 
agapem,  Clare  hic  agape  usurpaturpro  eleemosyna, 
seu  parte  aliqua,  quoe  ex  charitate  egenti  datur.  Ss« 
pius  hec  vox  in  his  libris  occurrit.  Pelagius,  libello 
X,  num.  46  : «  Semino  agrum  meum,  et  facio  exipso 
agapem.  »  Idem,  libello  xv,  num.  31 :  «Prsbentes 
ei  quae  necessaria  erant,  ut  faccretpro  eisagapem.» 
Palladius,cap.  18  :  «  Etfero  panes,  quoniamestaga- 
po  tui  noti  fratis;  et  cras  illucescente  Babbato  opus 
est  oblationibus.  «  Heraclides,  cap.  v  :  «  Quia  ipse 
frater  tuus  agapem  facturus  est.  »  Sic  Cassinus,  col- 
latione  xxiv  capitel2  :  «  Agapen  alienas  operationis 
exspectat.  »  Agapen  vocatopem  largitionis  alienaB,et 
opponit  rei,  quam  quis  proprio  labore  comparavit. 
Tcrtullianus,  ad  martyres,  cap.  2  :  «  Imo  et  quae 
justa  sunt,  caro  non  amittit  per  curam  ecclesia)  et 
agapen  fratrum.  «  Paulus  Diaconus,  de  Gostia  Lan* 
gobardorum,  lib.  i,  cap.  26  : 

Sigoat  ade8Be  dapes  agapeB,  sed  lividus  obslat. 

Capitur  fere  pro  solemmi  convivio  in  templis  vel 
memoriismartyrumexhiberiolimsolito.Videconci- 
lium  Gangrense,  can.  11;  Laodiceum,  can  27  et28. 


*  Vide  supra,  col.  208,  quid   in  hoc  verbam  Rosweydus  nosque  simul  notaverimus.  (Edit.} 


405 


0N0MA811CX)N  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFIdLIORUM. 


406 


Agens  iN  REB08.  Heraclides,  cap.  53:  «  Juvenem  A.  LatinogrsecuiD  ,  Antiqnarius  ,  ipxatoYpicpoc  xaXXi- 


quemdam  ageDtem  in  rebus,  etc,  commovit.  »  Quo 
loco  Palladius,  cap.  148,  Graece,  jJLQtYKTptav^c  habet. 
Erat  e  Palatinis  ofQciis.  Ambrosius,  epis.  13,  lib.  ii, 
ad  Marcellinam  sororem :  «  Palatina  omnia  officia 
hoc  est,  memoriales,  agentes  in  rebus,  apparitores 
diversornm  comitum.  »  Tamen  et  in  prcvinciisspe- 
cies  annonarias  curabant,  et  prserant  etiam  evec- 
tioni  publicae.  Dicuntur  et  Magistriani,  Vide  infra. 
Almiridenses.  Vita  Epicteti  et  Astionis ,  cap.  6  : 
« In  Scytharum  (ines  ingressi  sunt,  atqueinAlmiri- 
densium  civitatem  devenerunt.  »  Ex  his  colligitur 
Almiridensium  civitatem  in  Scythia  esse.  Sed  apud 
qnemauctorem  hujns  urbis  memoria  ?  ExistimoAl- 
miridensium,  seu  Halmiridensium  civitatem  dictam 


Ypd(poc.  Apud  Gassiodorum,  lib.  ii  Histor.  Tripart. 
cap.  16  :  ((  Quinquaginta  membranaceos  Codices , 
bcne  confectos  et  ad  usum  habiles,  ab  artificibus- 
antiquariis,  et  perfecte  artem scientibus  scribi  pra;- 
oipias.  » 

Aphroditos.  In  Vita  sancti  Hilarionis,  nurn,  30,  in- 
telligitur  de  Aphrodite,  qu®  Stephanodicitur  juxta 
Athribin,  quaeAphroditopolisStrabonilib.xviii.  De 
eaintelligihunclocumcoIligiturexitinereHilarionis 
et  ex  monte  Sancti  Antonii,  ad  quem  properabat. 

Apocrisiarius.  Moschi  cap.  88,  habes  Thomam 
apocrisiarium  coenobii ;  et  cap.  88,alium  quemdam 
apocrisiarium  Gennadii  patriarchse  Constantinopo- 
litani :  unde  colligilur  apocrisiarios  curassenegotia 


alacQy  qui  Halmyris  Plinio  lib.  iv,  cap.  12,  dicitur  g  ecclesiarum  et  coenobiorum.  GIoss®  Isidori:  Apo- 


inhoc  tractu  :  «  Exeodemalveoetsuper  Istropolim 
laeus  gigniturLxiiim.  p.ambitu.Halmyrin  vooaDt.» 
Laenm  huDC  DaDubius  facit,  quem  Piuetus  ia  suo 
Plinio  vulgo  vocari  ait  Lac  de  Nolre-Dame  (U  Danubi, 
id  esty  lacus  divx  Virginis  Danubian».  Forte  Salmo- 
ndis  AntoDiDi.  Nicephorus,  lib.  xii,  oap.  29,  post 
qaam  dixitEuDomiumjussuTheodosii  Halmyridem 
deportatnm,  addit :  «  Est  autem  HalroyrisMysiffi  iu 
Europa  locus,  ad  Istrum  situs.  »  Haud  dubie  hiuc 
HalmyrideDsinm  civitas  dicta,  itaque  scribenda. 

8x  desoriptione  Plinii,  juxta  Peucen  collocanda 
eet,  quee  est  in  MysiaiDferiore.  Mysia  autem  iuferior 
etiamScythieeDomiDeveDit,  uudein  Mysia iDferiore 
eiint  Tomi,  locus  exilii  Ovidii,  quos  iu  Scythia  po- 
nit  ipse  Ovidius.  Id  Notitia  imperii  multa  locaMy 


chrysiarius^  minisler  Romanx  ecclesix,  Glossarium 
Ms.  CamberoDCDse:  Apocrisiarius,  secretarius,  Papias 
vocabulista :  Apochrysiarius^thesaurariuSy  vel  legalus 
Justiaianus,  novella  6  :  Ata  x(i>v  x^  npa-^iiaL^za  irpat- 
T^vxtovTwv  iYimdxtov  Ix)cXtj(71u)v,  o3c  iTioxpionaptouc 
xaXouvtv :  «  Apocrisiarii  vocantur,  qui  sanctissima- 
rum  ecclesiarum  negotiacurant.. »  Occurrit  passim 
apnd  scriptores  postc-rioris  a?tatis.  Est  videlicet  apo- 
crisiarius  &  ItX  xtov  anoxpifxdiTtov,  a  responsis,  Quod 
apud  GeorgiumpatriarchamAlexandrinum  in  Vita 
sancti  Ghrysostomi  est  diiToxptarispioc,  Godefridus 
tM4  Tilmannus  vertit,  secreiarius,  De  munere 
hoc  vide  Hincmarum  epist.  3,  cap.  13. 

Aqua  ASPBRGi.  Vita  Hilarionis,  num,  20  :  «  Scy- 
phum(ictilemaquajussitimpleri,etc. ;  equos  asper* 


-^ ^ j       ^ ^     ^  ^ — ,        ,  _-, ^- 

m  inferioris  invenies  ad  Scythicam  preefecturam  ^  sit.  »  Videiti.  Sosipater  Gharisius,  Inst.Gram.  1. 1, 


pertinere. 

Amma.  Pelagius,  libello  xviii,  n.  19  :  «  Vos^  in- 
quity  estis.fatueB ;  nam  heec  et  vestra  et  mea  est  Am- 
ma.  Hoc  enim  in  ea  vocant  illi  feminas  spirituales. » 
Palladins,  cap.  42  :  A6xi{  Yap  xal  6fJLtt>v  xa(  l{xoi3  ajxe^- 
VMv  oSoa  'AM.fLac  ivxiv,  oGxto  -^kp  xaXouai  xac  Tcvsvfza- 
todic  (Ai^xipac.  <f  Hao  enim  et  vobis  et  me  meJior 
esstens  Ammaest.  Sio  enim  vocant  malres  spirita* 
les.  »  Sio  apud  eumdemPalladium,cap,  37,  Amma 
Piamun  ;  cap.  137,  Amma  Talida,  cap,  138,  Amma 
laer.  Non  abeunt  ab  hac  Ammee  significatione  quee 
HesychiuBhabet:  'A(x;jLak,  fAi^x7)p,xpof6<.Amma,ma- 
terynutrix.  *A(Afi.d^C9  xpo^ 6c  'Apx£fi.i$o<,  xal  i^  f^^^^^vjp, 
xal  i^  *Pia,  oxl  i(  /i7^fjii^xT)p.  «  Ammas,  nutrix  Artemi* 


capite  Deficientium,  ait :  »  Ad  fflquas  an  ad  aquas  vo- 
oari  dici  debeat,  queesitum  est.  Qui  adaquas  dicunt 
enarrant  quod  ex  luco  Camoenarum  aqua  religiosa 
afferri soleat,  puriflcandi  causa, Sed  melius  ad  eequas 
quod  olim  greges  equorum  in  Gircum  inducebantur ; 
ibique  per  populum  cursu  aequabantur.  »  Philippus 
Rubenius,  Electorum  lib.  ii,  cap.  18,  preefert  legi  ad 
aquas^  atque  ita  interpretatur  quod  est  apud  Ulpia- 
num.  De  his  qui  notantur  infamia,  1.  iv :  «  neque 
agitatores,  nec  qui  aquam  equis  spargunt, »  videli- 
cet,nonde  vulgari  aliqua  sparsione  aut  ad  recrean- 
dos  equos,  uti  Alciatus,  vi  Parerg.,  capite  3,  sed  de 
solemni  quadam  et  cum  religione,  imo  superstitione, 
conjuncta.  Nam  fuisse  mos  videtur,utquoniam  Gir- 


dis,  et  mater,  et  Rhea,  et  Demeter,   »  seu  Geres.  D  censes  sacri  ludi  erant,  hcnorique  deorum  dicati. 


Qnod  igitur  abbas  erat  inter  monachos^  hoc  Amma 

inter  virgines  sacratas. 

Abitiquabius.  Vetus  Lausiaca  Palladii,  cap.  15  : 

«  Pulchre  enim scribebat libralem  man um . »  Lexi - 

eon  Graecolatinum  xaXXiYpditpoc,  lihrarius,  id  estan/t 

quarius  erat.  Nam  antiquarii  erant  qui  bibliothecee 

Codices  componebant,  vel  vetustate  oblitteratos  re- 

pared)ant,  ut  docent  impp.  Constitut.,].  ii,  inprinc. 

Cod.  Theod. ;  de  Stud.  lib.  urb.  Rom.,  lib.  xiv  God 

Theod.  Augustinus^  de  Yerbis  Domini,  serm.  4i ; 

«  Qaemadmodum  qui  videt  litteras  in  Godiceoptime 

8cripto,etnon  novitlegere.  laudat  quidem  antiquarii 

mcLnum,admiran8  apicum  pulchritndinem  »  Lexicon 


equi  certaturi  prius  lustrarentur,  et  aqua  e  certo  lo- 
co  petita  spargerentur.  Idem  existimat  Hilarioncm 
hunc  ritum  in  mente  habuisse,  etprofanam,  hanc 
aquam  alia  aqua  damnasse.  Sioforte  putalegendum 
in  lapide  veteri  inter  offlcia  Giroensium,  Sparsor  pro 
spartor,  nisi,  inquit,  hoc  a  sparto  sit,  et  ad  circi 
metarumque  dealbationis  munusperlineat.Nam  in 
Giossis  ita  scriplum  Spartum,  Xeuxa(a  ^v  Oedixpoic. 
Archisterium.  Vita  sancti  Antonii,  cap.  53 :  »  Et 
cum  judices,  qui  ad  interius  archisterium  propter 
a3peritatemitineris,etc.,irenonpoterant. »  Glossa- 
rium  Stevsrechii  Ms.,  Ardsterium,  manasterium,  Glos- 
sarium  Gamberonense  Ms.,  Archisterium,  monaste-- 


¥y7 


ONOMASTIGON  BBBUM  BT  VBRBOUUM  DlFFICILIORUM. 


408 


rium. «  Archisterium,  principalis  statio;  sterion  enim 
statio  dicitary  archos  princeps,  »  Idem  :  t  Sterion 
QraBce,  Latine  statio.  »  Ibidem  :  «  Sterium,  solitarii 
habitatio. »  Eqoidem  Antonii  archisterium  interiusm 
monte  erat  praecipua  et  principalis  ejus  habitatio. 
Gapitur  tamen  pro  quovis  monasterio.  Vilasanctas 
Waibargis,  lib.  iii. «  Etadjacens  arcisterio  coemete- 
rium.  »Ibidem  :  «  Uujussanctiatriumarcisteriime- 
rui  contemplari. »  PaulusLangus,  in  Gbronico  Citi- 
zensi  (tomo  I  Germanorum  Scriptorum  a  Pistorio 
editorum)  anno  1569  :  «  In  carmine  quodam.  quod 
in  praeconium  praefati  Bursfeldensis  arcbisterii  edi- 
deram.  i  Idem,  pag.  886  : «  SubTritbemiimilitabam 
ol>edientia  in  archisterio  divi  Jacobi  propellerbipo- 
lim.  »  Hinc  archisteriale.  Vita  sancti  Willibaldi  : 
a  Verum  et  arcisteriali  jam  jugo  constrictus,  nun* 
quam  sino  abbatis  sui  licentiapergere  judicaret  di« 
gnum.  » 

Arsinub.  Vitae  Antonii  cap.  14  :  «  Quid  sane  et  in 
Arsenoitarum  oppido  gestum  sit,  non  transibo  siien- 
tio.  »  Cum  duplex  sit  Arainoe  et  Arsinoites  Nomus 
iniBgypto,hicintelligitur  de  Arsinoeseu  Crocodilo- 
rum  oppidoadNilum,utpatetbic  exadjunctis,  cum 
ad  Arsinoen  Nilum  crocodilisinfestum  transit  Anto- 
nius.  Alia  Arsinoe  est  ad  Cbarandram  sinom. 

ARTABA.Vit8eJoannisEleemosynarii,cap.3:«Om- 
niainunaCampana  statera,  modio  et  artube,  vende 
re  et  emere  contestabatur.  »  Palladius,  c.  76:«  Ac- 
ceperunt  unusque  frumenti  annuas  duodecim  arta- 
baSy  qui  sunt  veluti  quadraginta,  qui  apudnosdi- 
cunturmodii.  »  Interpres  Aristopbanis,  in  Acbarn., 
de  artaba:  Hepaixov  Zl  xai  Alf^^i^iov  zh  ovojjia :  Ar- 
taba  Persicum  et  iEgyptium  nomen  nomen  est.  » 
De  .^ypliorum  artaba  Fannius  : 

Est  eliam  terris,  quas  adyena  Nilus  inuodat, 
Artaba,  cui  superat  modii  para  tertia  post  tres. 
Namque  decem  modiis  explebitur  artaba  triplex. 

Hieronymus»  in  cap.  v  Isais  :  t  Pro  triginta  modiis 
quos  nos  pro  coro  posuimus ,  qui  Hebraice  dicitur 
homer  ,  LXX  verlerunt  dpxaSa^-  K{,  quaB  mensura 
iGgyptiaca  est,  et  facit  modios  viginti.  »  Plane  qua- 
drat  jfistimatio  artabcB  apud  Hieronymum,  cum  ea, 
qus  est  apud  Paliadiumjam  citatum.  Idem,  in  cap. 
zi  Danielis  ;  «  Ita  ut  (Ptolemaeus  Philadelphus)  de 
iEgypto  per  singulos  annos  quatuordecim  milliact 
octoginta  talenta  argenti  acceperit,  et  frumenti  ar- 
tabas  (quaa  mensura  tres  modios  et  tertiam  modii 
partem  habet)  quinquies  etdccies  cenlena  miliia.» 
IgnotusGrffiCUsiibrodepoodcr.etmcnsurisAlYuicTta 
apxdSr,  ixixpov  £^e  (Jiooiou;  e'*  6  ol  fi<58io;  6  Al7'JirTtoc 
xai6'lxaXix6<;  e^^etxo^^i^t^^^^V-^-^gyptia  artaba  capit 
modios  quinque  ;  modius  vero  y£gyptius  et  Italicus 
continet  choDnicas  octo. »  Papias  :  «  Artaba,  genus 
mensura)8yriacsB,qu6e  tres  modiosfacitettrientem. 
De  Persarum  etMedorum  artaba  Uesycbius:  'Ap- 
Ta6T)  [x4TpovMTrj8ix6va{Tou'ATxix6^|x4oi[xvoc  :«  Artaba 
mensura  frumenti  apud  Medos,  Atticus  medimuus  « 
Herodotus  Glio,  seu  lib.  i:  'U  81  dipTa^T),  jxkpov  ItzI 
'lUporixov  ^(^wpitov  [xe8(fxvou'ATTixouirAeTov  ^(^otvtJiTptal 

*Axxix]j[9i  Est  autem  ar  taba  mensura  Persica  capacior 


A.  quam  Atticusmedimus,'tribu8chQBnicibu8  Atticis.» 
Sed  omnino  varia  mensura  fuitartaba.  Nam  Eu- 
poiemus,  apud  Eusebium,  lib.  ix,  cap.  5  Prspar. 
Evang.,  explicans  epistolam  Salomonis  ait :  '0  $1 
x6po<  i<n\  dpTa6(I>v  S( :  «  Gorus  vero  est  artabarum 
sex.  »  Gonsule  Villalpandum  nostrum,  Apparatus 
in  Ezecbielem  parteii,  lib.  iii,cap.  11. 

Arura.  Bvagrius  interpres  Vitae  sancti  Antonii, 
cap.  2 :  «  Arurs  autem  erant  ei  trecents  uberes  et 
valde  oplim».  »  Retinuit  interpres  vocem  Grscam 
o(poupai,pro  quovulgosubstituiumpalmas.  Occurrit 
eadem  vox  bac  eadem  Vita,  cap,  15 :  «  Bt  statim  in- 
telligit  parvis  aruris,  et  parietibus,  vel  modica  auri 
portione  contempta,  nec  gloriari  se  debere,  qaasi 
magna  dimiserit »  Ubi  pro  parvis  aruris  in  Grseo  est» 

P  iXi^^a^  dpupa;  ;  quod  Hoeschelius  vertit  campos  exi- 
guos,  et  Goloniensis  editio  habet  parviM  ihesauris. 
Propria  i£gypto  terrs  divisio  in  auras.  Strabo»  lib. 
XVII,  dCiEf^ypti  divisione :  *H  84  ^cipaxTiv  jxlv  icpwTi}y 
8ia{pft7iv  eI;  vofxouc  ^^XI^t  ^^^*  K^^  "h  ^^^od^f  84xa  8*^ 
iv  To)  AiXTa,  i^  xai  84xa  8*  i\  fxcToc^u'  (<><  84  Tivec,xoao\>- 
Toi  ^aav  ol  9'j(xiravTe<  vo|xoi,6'arai  ai  &v  xcjp  Xa6up(vOtt) 
auXa('auTai8'4XaTTou;TU)VTpiaxovTa.  Hdt^Xtv^^ol  vofxot 
xo{xat;a8eac  lo^ov  etc  f*P  TOTrap)(^ia<  o\  icXcToxoi  oiij- 
pT)VTo,xal  auTat  8'  ei<  aXXa;  TO(xd^<,4Xdi^t9xai  8'ai  opou- 
pai  |xep{8e;  : «  Regio  initio  in  psfecturas  divisa  fnit, 
quas  Nomos  vocant ;  Thebaica  quidem  in  decem  : 
qu8B  vero  in  Delta,  in  totidem  ;  intermedia  aiitem  in. 
sedecim,  et  (ut  quidam  volunt)  tot  erant  hajusmodi 
praBfecturs,  quot  aulas  labyrinthus  habebat,  qus 
circitertriginta  erant.  Rursum  hoB  prefecturedivi- 

^  siones  liberas  habent :  majoreenimeparte  intopar- 
cbias  divissBfuerunt :  toparchiie  rursusinportiones 
alias,quarum  minimas  arurae  erant.  »  Non  recte  in- 
terpres  hio  arva  verterat.  HorapoUo,  lib.  i,  cap.  5 : 
"Etoc  t6  4Trt<jTdi|xevov  YpatpovTec,T4TapTov  apoupac  Ypi- 
cpouortv*  e<JTt  81  jxiTpov  ^^C  "h  «poupa,  itij^tuv  Ixox^v  ; 
« Instantem  annum  significantes,  quartam  aur»  par- 
tcm  pingunt.  Est  autem  apoupa  terrae  mensura,  cen- 
tum  complcctens  cubitos.  »  Herodotus,  Eutepe,  sen 
lib.  II :  ripsa  8e<jcpt  fjvxa  ^eiJapatpTi jx4va fxouvoiai  Aiyu- 
irTiwv  irapej  twv  tepiwv  apoupat  4|a{p£T0i  8(i>8exa  bta- 
OTtp  dTeXie;*  i\  8e  apoupa  1015  IxaTov  m^XEwv  im 
AtYUTtTftov  iravTr^'  6  81  AtYu^toc  ir^X'^^  tuyx«v6i  ^wc 
4a)VTa)£a|x((f>.<(HissoIis(qui  dicunturGalisiries  seu 
pugnatores)  ^gypiiorum  praeter  sacerdotes  hoc  exi 

D  miumhonorisbabebaturutsir.gulisduodecimarurs 
essentexemptaeetimrcunes.Estautemaruracentum 
cubilorum  i^gyptiorum  quoquoversos.iEgypiiusve- 
ro  cubitus  Samio  par  est. »  Suidas :  ^Apoupata  (xovxtCi 
4oi  Ttov  vtoOptbv  xa:  dt7rpaxTtov.'EffTi8lap'vC  8uax(vr^Toc, 
^xtjjpa,  xaXou(xevT)  jxavT^c,  fi<  Ttve^  irpoa^xovTEC  toT; 
xivYiaecjt  |xavTeuovTat.  "OTt  •?;  ^poupa  ir68ac  ^X*'  ^'»**  ^^* 
sticaua  vates,  de  segnibus  et  ignavis.  Estautemlo- 
custaadmodumtardamotu,viridis,quffivocatarman- 
tis,  id  est,  vates  ;  cujus  motus  quidam  observantea 
vaticinantur.Arura  pedesbabetquinquaginta.  »iibi 
iEmilius  Porlus  sensum  nonpercepit^cumextrema 
vertit ;  Rus  pedes  habcre  dicitur,»  Et  ingenoe  pro«. 
fessusesty  N.L.Legeratill6i'x^ivcum  legendameaset 


409 


ONOMASnOON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFICIUORUM. 


410 


ixti  V .  Ita  habet  Ms.  noster  Antnerpienffis.  Nempe 
araraeetdimidinm  plethri,pletbrum  aatem  continet 
pedes  centum  quaquaveraum,  ut  idem  Suidasait. 

Arura  Scriptoribus  Latinis  etiam  usurpata,  non 
pro  certa  terrae  portione,  sed  generatim  pro  terra 
sea  agro.  Velius  Longus,  de  Orthographia : «  Filix, 
qnam  ita  credo  dictam,  quod  sit  minus  felix  arura;., 
Hinc  arurasa,  id  est  agrestis,  rurestris.  Marcellus 
EmpiricuB,  lib.  de  Medicamentis,  pag.  63 :  «Lacer 
tas  pisinnas,  qusinsegetibusmorantur.quasGras- 
ci  aroraeas  vocant.»  Unde  proverbium,  MdcvTt;  ipou- 
psCa,  at  in  Suida  jam  citato. 

AsprTARB.  Yita  Joannis  Eleemosynarii,  cap.  51. 
■  Uno  hinc  et  altero  hinc  aspitantibus.  n  Ita  Mss., 
obi  Editi,  asiistaTUibus,  GIossob  Isidori:  AspUay  rui- 
M.  Ita  et  Glossarium  Ms.Gamberonense.Videodum 
Umen  nam  pro  ruina  legenduoi  sit  veruina.  Gerte 
$pilum  dicitur  veru.  Glossarium  Gamberon.:  Assium^ 
veru;  id  esisjntum. 

AssuBSGo,  id  est,  assuefacio.  Hieron.,  in  prologo 
Vit»  Malchi : «  Dispositumque  per  tabulatamiiitem, 
pondenti  gradu,  et  labente  vestigio  firmiter  stare 
iBsnescunt.»  Ita  Mss.,  quod  vulgo  mutarumtin  ad' 
tsefaeiunt.  Dionysius  Eziguus,  Vita  Pacbomii,  ca- 
pite23:«8ed  paulatim  assuescit  ea,  levioribus 
exercens  ante  ponderibus.  »  Ita  Mss.  et  vetus  edi- 
tio,  abi  Goloniensis  8nbstituit,aJ5ttefactt.Pri8cianus, 
lib.  ▼ni,  oap.  de  Verbis  communibus :  itAssuesco^ 
tbsolatam  estyinvenitur  tamen  pro  assuefacio.hxxc^.' 
BOB.in  v:tcAddeqaod  assuescissatis,»  proassuefacis. 

BABiE.  \^de  Vavje. 

Baia.  Occurrit  vox  bso  in  Grseco  Palladio,  uti  in 
Glodsario  suo  Grfficobarbaro  citat  Joannes  Meursius, 
led  non  recte  eam  percepit.  Quod  enim  Palladii, 
e.]6l,e8t,  Bata^X^Ytt  napd^xouirpeT^ucipou  avciQaafJievoc, 
ToTc  (ct>otc  2[(i&va<  elpya  aaxo,recte  ita  Gentianus  Her- 
TetuB  vertit:  «  Gum  paucos  palmaBramospetisseta 
presbjrtero,  efQciebat  cingulaanimalibus.  »Et8ub- 
dilar  miraculum  per  unum  ecinguiis  editum.  Fie- 
btnt  autem  ea  ex  palma  ramis  seu  foliis,qu8B  paVa 
dicla.Besychius  in  Lexico  :  BaV;,  paSSoc  «potvixoc  xal 
Patcov:  «  Bais  ramus  palmse,  et  baiorum.  »  Hierony- 
mas,  libro  ii  contra  Jovinianum,  cap.  9  ex  Gbffire- 
mone  Stoico,  de  Vita  antiquorum  ^gypti  sacerdo- 
tom  citat :  AGobile  eis  de  foliis  palmarum,quas  baias 
Toeant,  contextum  erat.  »  Idem,  in  cap.  viii  Eze- 
ehielisy  explicans  illud,  Et  ecce  applicant  ramum  ad 
nares  suas,\nqu\i  :  *  Haud  dubiumquin  palmarum, 
quas  Grsco  sermone  t^  ^aVa  vocant,  ut  per  boc  eos 
idolaadoraresignificet  •  (Son  recte  Meursius  supra 
existimavit,loco  illo  Palladii  per  ^iioL  intelligi  quod- 
eunqaedonam  generaliteritadictum.Quem  Meursii 
lapsum  video  etiam  notatum  Gretsero  nostro,lib.ii 
de  Benedictionibus,  cap.  4f. 

BAPTiSBfns  NUDORUM.Solebant  olim  nudos  tam 
▼iros  quam  feminas  oleocatechumenorum  inungere 
et  baptizare.  Patrum  spirituale  Joannis  Moschi,cap. 
3 :  «  Venit  puella  ex  Perside,  ut  baptizaretur :  quae 
ita  speciosa  erat  ac  tantae  pulcbritadiniSy  at  non 


A  posset  prosbyter  nudam  eamsanctooleoinungerc.» 

Sed  disputatio  inter  doctos  orta,  an   baptizaDdi 

omninonudifuerint,antantumsuper\orivesteexuti. 

Josephus  Vicecomes,in  Ecclesiasticis  suis  Obser- 
vationibus  de  antiquis  baptismi  ritibu8,lib.ii,cap.37, 
et  lib.  IV,.  cap.  10,  11,  12,  -13,  conatur  astruere 
plane  nudo,  nullo  vestis  vel  tegumenli  genere  ami- 
otos  olim  catechumenos  inungi  solere  et  baptizari. 

Sunl  qui  contradicant  (Joannes  Viringus  noster 
in  tractatu  Ms.  ea  dere)censeantque  Ecclesiam  ni- 
misquam  semper  honesti  tenacem  fuisse;  nec  simile 
vero  esse  eamdem  tam  evicenti  sacrilegiorum  pori- 
calo  sacramentum  hoc  exponi  voluisse. 

Ego  vero,  perpensis  utriusque  partis  momenlis, 
exi8timarim,8i  quis  recti  libram  judicii  tenere  volet, 
B  et  nudos  et  non  nudos  olim  catecbumenos  inunctos 
et  baptismo  tinctos  fuisse  asseret. 

NudoB  quidem,  quantum  ad  mysterium  pertinct, 
quo  vita  nobis  anteacta  emendandaet  in  melius  com- 
mutanda  denotabatur.Nam  nudi  censebantur,  qui- 
bus  superior  vestis,  qua  in  publicum  procedere  so- 
liti  erant,  detrahebatur.  Integre  iila  ponitur,  quia 
nihil  veteris  hominis  superesse  potest. 

Non  nudos,quia  vel  interulam  vel  praecinctorium 
aliquod  linteu  m  baptizandiad  honestatem  servabant, 
quareservatanonomninonudierantjsedquasinudi: 
nudiquedicipoterant,quodquiitainpublicoappare- 
ret,  nudus  prodire  censeretur.  Sic  Saul,IReg.  xix, 
nuduscecinissediciturtotadieacnoctecumprophe- 
tis,  depodito  scilicet  amictu  regio,  nec  enim  prophe- 
C  tm  nudi  erant.  Sic  David,  II  Reg.  vi,nudus  ante  ar- 
cam  saltasse  dioitur,  et  tamen  eo  tempore  indutus 
erat  Ephod  lineo,  nt  ibidem  habetur.  Joannis  xxi, 
Petrus  nudus  dicitur,  quod  breviori  veste  piscationi 
apts  indutus  esset ;  quare  ne  ita  nudus  Ghristo  se 
sisteret,  tunicase  succinxit,  It:£v8\Sx7),  id  est,  vesle 
quffi  alteri  injicitur.  Nec  desunt  graves  auctores(in- 
ter  eoB  Gaspar.  Sanctius  noster )  qui  ita  quoque 
Isaiam  nudum  et  discalceatum(l8aiaB  xx)intelligunt. 
Adhanc  loquendi  scribendique  consuetudinem  facit 
Seneca,  lib.  v  de  Beneflciis  cap.  13  :  «  Ou«dam 
ctiamsiveraconsint.propter  similitudinem  eodem 
vocabulo  comprehensa  sunt.Siciilitteratum  non  ex 
toto  rudem,  sed  ad  litteras  altiores  non  perdu- 
ctnm;sic  qui  male  vestitum  et  pannosum  vidit,nu- 
D  dum  se  vidisse  dicit.  » 

Basterna.  Vita  Eugeni»,  cap.  3 :  «  vobis  itaque 
duobus  juxta  hasternam  ambulantibus.  »  Est  vehi- 
culi  genus  mollius  stratum,raatronis  usitatum.Am- 
mianus,  lib.  xiv  : «  Opertis  capitibus  et  basternis  per 
latera  civitatis  cuncta  discurrunt.  »  Hieronymus,in 
cap.  Lxvi  Isaiee:  «Ubi  posuere  LXXcumumbraculis 
(qu«  nos  dormitoria  interpretari  possumus  vel  ba- 
stemas)yB\\iwoce  consona  transtulerunt  «popeXa.quae 
nosvariigeneri8interpretamurvehicula.»Ennodius, 
edigram.  129,  inscriptionem  habet:  «  In  basterna 
uxoris  BassiViol». »  Glossarium  Nomicum :  Aexxt- 
xiov  paaxTjpva,  xpaSaxov  :  «  Lecticula,  basterna» 
grabatam.  »  Glossarium  GamberonenBC  manuecri* 


411 


ONOMASTICON  BBRUM  BT  VBRBOBUM  DIFFICILIORnM. 


412 


ptum  : «  Basternae  sunt  quaadam  ferocissimaB  gentes 

non  procul  a  Macedonia.  1016   BasternaQ  etiam 

dicuntur  quacdam  matronarumin  itinere  vehicula, 

qud3  desuper  cooperta,et  mollioribus  stramentis  com  - 

posita,  aduobusequis  trahuntur.  »  Papias:«Baster- 

navehiculumestitineris,  moliibus  stramentiscom- 

posita,  quasi  vesterna.  ■  Glossae  Isidori:*  Basterna 

teota  manualis.  »Intelligitur,  opinurjectica  tecta, 

quffi  manu  fcrtur.  Nisi  quis  legal,  tnaniiualiSf  quod 

a  mannis  raptetur.  OvidiuS|lib.ii  Amorum,eleg.n: 

Parvaque  quamprioiun  rapienlibusesseda  mannis, 
Ipsa  per  admissas  concute  lora  jubas. 

Pcr  parva  esseda  videntur  intelligi  quae  posteriori 
saaculo  dicebantur  hastemx ;  qusB  quia  a  mannis  tra* 
hebantur,  forte  idcodicta  suntmannua/e  vehiculum, 

Glossarium  quoquo  CamberonenseMs.mecfum  in- 
terpretatur  basterna,  Hieronymus,  epist.  20,  ad 
Pammachium  de  obitu  PaulinaB:  «  Ibi  ferventesbu- 
ricos  mannos,  comatulos  pueros.  yy^^em^e  ferventes 
mannif  rapientes  basternam,etraptim  currcntes.In 
iisdem  csi  Bortanea  tectamanualis^^TO  quo  in  GIos- 
sario  Gamberonensi  manuscripto,Bortoma,^e</ama- 
nuatis,  nescio  an  exBa<(ema  utrumquesitdeprava- 
tum.  Gerda  noster,  cap.  141  Adversar.  sacror.,  n. 
407,  legit;Por/an^a/f5(a,mantta/t5,quodmanu  por- 
tetur.  Mihi  poiiiis  tecta  dicitur  basterna,quod  undi- 
que  clauderotur ;  claudebantur  enim  plerumque 
speculari  lapide.  UndeJuvenalis,  sat  4: 

Qu0  vehitur  clauso  latis  specularibus  antro. 
Ubi  Glossae  veteres  :  lecticam  clausam  dicit»  Enno- 
diuB  supra: 

Quam  vaga  constantem  retinent  hflec  tecta  decorum, 
Mittitur  a  dontina  quidquid  habent  pretii. 

Nam  rutilat  fulvum  Violae  de  luce  melallum, 
PoBsessor  radios  spargit  ubique  suos. 

Nempe  perlapidem  specularemtralucebatdecoret 
ornatusYioIs.  Et  quod  claus(BessentIectic8B,(rav^a< 
bastemarum  vocat  Uieronymus  epist.  22,  ad  Eusto- 
chium,  De  custodia  virgin. : «  Prascedit  caveas  ba- 
sternarum  ordo  semivirorum.  »  Unde  Isais  lxvi, 
oxiaSta  vertere  LXX,id  est,«umbracula,qujB  nos  dor- 
mitoria  interpretari  possumus  vel  basternas,  » in- 
quit  ibi  Hieronymus. 

Basternae  originationem  hanc  aifert  Isidorus, 
libro  XX  Orig.,cap.  12 :  «  Basterna  vehiculum  itine- 
ris,  quasi  vis  sterna:moIIibus  stramentis  eet  posita, 
a  duobus  animalibus  deportatur.»  Unde  videtursua 
hausissePapia8,etsiapudeumt;e<(€rnaproi;td?5^ema. 

Ex  dictis  auctorum  locis  apparetnunc  scrvorum 
manibus,  nunc  ab  animalibus  gestalam  basternam. 
Nam  quod  Meursius in  Glossario  Gaecobarbaro  apud 
Isidorum  animatia  interpretatur  5^i;o5,non  persua- 
det. 

Aiia  basternee  signiflcalio  apudGrcecos  juriscon- 
Bultos,  quibus  pro  transennis  et  protectis  accipitur. 
Vide  Cujacium,  lib.  xiii  Observat.,  c.  30. 

BfiLLUiE.  Quod  Vitas  Antonnii  interpres,  cap.  25, 
habet  belluaSt\h\  Graecus  textus  habet  6a(va;.  Bellua 
subinde  pro  hysena  capitur.  Vide  dicta  (5t4pra,  col. 
395,  not,  8)  ad  cap.  6  Heradiclidis  [qui  scripsitBEL- 
lua}.  Clemens  Recognitionum  lib.  viii,  c.  7 :«  Alia 


A.  qufiedamanimaliamaremvicibusalternisiDfeminam 
verteren  t,et  sexum  per  an  nos  singuios  commutarent, 
ut  leporcs  et  hyaenas  ,quas  belluas  vocant.»  Postre- 
mum  hoc,  quas  belluas  vocantf  interpreiamenti 
vicem  addidit  RufOuusClcmentis  interpres.  Glossa: 
"ratva,  (Jwov,  bcllua. 

AliasbeUuadeelephantiscapitur,utapudGurtium; 
lib.  VII. ;  Ammianum,  lib.  xxv;Arnobium,librovii. 
Item  pro  cetiset  pistricibus,  apud  Suetonium  Nero- 
ne,  c.  12 ;  et  in  Glossario  :  Beltua  xfjxoc.  Item  xi)- 
tU»  pistrix,  de  betlua  itemy  beltua  marina^  x^xoc 

Bema  seu  Bhma.  Vita  sancti  Basilii,  cap.  11.  In 
sanctum  tribunat,  Graece,  ei;  to  &(io^  P^Ma>  Quod 
certum  in  templis  antiquorum  juxta  altarelocQm  si- 
gniflcat.  Quod  ut  melius  intelligatur,ita  de  veterum 
D  Graecorum  ecclesia  Genebrardus  vel  potius  Glaudiut 
Sanctesius,  in  Liturg.,  ut  citat  Gretserue  noster  to* 
mo  II  de  Cruce,in  notis  adrelationemiceplT^corau- 
poirpoaxuvi{(Te(Dc,  deadoratione  Crucis. 

Ecclesia  Grascorum  in  quinque  partes  dividitur  : 

Prima  pars  diciturdfY^o^  fir^yiOLySanctamtabemacU' 
tum,  quod  gradibus  in  eamscandatur :  ubiduoeunt 
altaria,  majus  in  medio,  quod  dicitur  Ou^ta^xijpiov 
sacramensa  sancta  sanctorum,tccusDei  requieSfpropili' 
atorium^magni  sacrificii  officinafihristimonumenium^ 
etejus  gtorix  tabemacutum.  Minus  altare,in  quo  ea- 
cerdos  sacra  praeparat,dicituricp60£aic  quaai  propod- 
tio^quod  panis  consecrandus  in  eo  primum  ponalur. 

Secunda  pars  tempii  dicitur  UpaTtIov,cAonMy  lo* 
cus  clero  et  cantoribus  deputatus,  ubi  tabulatum  duo 
habens  ostia,  et  vela  utrique  ostio  oppansa* 
^  Tertia  pars  2(fjL6fa)v,ptt/jt7t/tim,ubi  recitantur  Evan- 
gelia  et  Epistolae,  et  verba  fluntad  populnm.  Unde 
t^xh  ^ici90afA6(Dvoc,ora/to  pone  ambonem  seu  tuggos^ 
tum. 

Quarta  pars  va6;,  templum  navis  Ecclesix,  ubi 
populus  orat,  in  qua  viri  a  mulieribus  sejuncti  eunt 
per  tabulata. 

Quinta  est  baptisterium^^vo^e  icpovaov  prope  m- 
stibutum  templif  ubi  hfierent  pcenitentes.  Hactenus 
Glaudius  Sanctesius.  Vide  et  infra  dicenda  in  verbo 
Templum  Grjegorum,  ex  Gentiano  Herveto. 

Beneoigtio.  Quanti  hsc  olim  estimata  fuerit  ha« 
bes  in  Yita  sancti  Antonii  cap.  39,  qui  epiacoporum 
et  presbyterorum  benedictionessubmissocapiteex- 
cipiebat  Vita  Marise  ^gyptiacae,'cap.9 : «  Ille  (Zosi- 
D  mas)  autem  in  terra  sostratus,  poscebat  benedictio- 
*icm  secundum  morem  accipere.  Prostravit  autem 
:  c  et  ipsa,  et  utrique  jacebant  in  terra,unu8  ex  alio 
bencdictionem  poscens.  »  Sic  apud  Gregorium  Njb- 
:  onum,  oratione  de  Vita  sanots  Macrinae :  «  Gum  fe- 
cissemus  et  precandi  et  benedicendi  finem,  atque 
illo},  inclinato  prius  capite  benedictioni,hone8tedi- 
sccdentes  abiissent.  »  Beda,lib.  iiiHist.  EocL,  cap. 
26 :  »  Accurrebant,  et  flexa  cervice  vel  manu  signa* 
ri,  vol  ore  illius  (monachi  vel  clorici)  ee  benediei 
gaudebant.  »  Vita  sancti  Fulgentii,  1  januarii,  ha* 
bet  concursum  populi,  quis  ab  exsilio  revertenti 
primus  salutaret  agnoscendus,  quis  benedicenti  caput 
supponeret.  Palladius,  in  Vita  Chryaostomi :  t  Ei 


413 


ONOIfASTlCON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFICIUORUll. 


414 


capot  vestrum  incliaate,ut  JoaDDi,per  omnia.  » Ita  X     lDquoilludimprimisanimadvertendum,non  sim- 


viduasdiaconissaSyUtruturiepiscopijbenedictionem 
capita  inclinato  accipiant,  monct  Cbrysostomus. 

Parvali  quoque  sacerdotibus  et  viris  sanctis,ut  be- 
nedictionem  percipiantjOfTerri  soliti.Theodoretusbic 
capite2,in  Juliano  Saba,cap.8,iaApbraate,capite9, 
io  petro  eremita  Galata.  Vita  Epiphanii  cpiscopi  : 
■Omnis  statis  el  sexus  turba  conflucbat,  offercns 
parvulos.  »  Auctor  Operis  impcrfecti,  in  Matth. 
iix:u  Pnesens  locus  instruit  omncs  parentes,  ut 
filios  suos  indesinenter  sacerdotibus  oireraDt.»Eu- 
doxia  quoque  imperatrix  jam  natum  in  purpura 
Theodo8iumjunioremPatribusobtuiit,uthabeturin 
Tila  BanctiPorphyrii,26  Febr.1017  Gum  Goiumba- 
naSy  in  Vulciacoviilahospitioexciperetur,  «inf&ntes 


pliciter  dici  birrum,8ed  lacernum  !?irrutn;  licet  Sul- 
picius  Beverus,  dialog.  I,cap.i4,birrum  a  lacerna, 
utroque  tamen  ezisten te habitu  clericaii,distiDguat, 
cum  invehitur  in  voluptuososcIericos,dicen8:«Hffio 
charisviduisacfamiliaribusmandattributavirgiDi- 
bus;  illum  ut  birrum  rigeDtem,hffiC  flucntem  texat 
lacerDam.»At  primumquod  attiaet  ad  lacerDam,si 
ethoicos  coasulas,  reperies  eam  brcve  fuisse  iodu- 
meatum  adarceadampluviam^utexhisquseGicero. 
Philip.  u,  ac  Pliaius,  lib.  xviu,  capite  26  traduat, 
evideoter  apparet.Porro  adhumeros  brachiaquetc- 
geadafuissecompositumejusmodivestimeatigeaus 
docet  Festus  Pompeius,  ia  verbo  Lacerna;  dum  de 
laceraa  agens,ait  eammiaoremfuisse  capitio;capi- 


mater  ad  beaedicer.dum  viro  Deiobtulit.»Vitaejus,  n  tium  vero  ait  Varro,  de  Liag.  Lat.  1.  iv,  fuissemu- 
o^  i^T         1.  ^_i.__  i.  .  L_.  .^  1.         .        li^ir^  pectoris  indumeiUum^ia,  dictum,quod  pectus 

capiat,et  compreheadat  brachia;  quae  eaim  siae  eis 
incedebant,  pectore  et  brachiis  eranl  apertis.Super 
tunicam  vero  superduci  lacernam,Gellius,  lib.xui, 
cap.  20  testatur,cum  ait:«Cum  me  praBsente  disci- 
pulos  quosdam  suos  senatores  vidissel  die feriato  tu- 
nicis  etlacernis  indutos,et  galiicis  calceatos:Equi- 
dem,inquit,maluis8em  vos  togatosesse:pigilumest 
cinctoB  saltem  esse  et  penulatos. 

Quod  verohabent  Acta/o^emttm  birrumwoxbirrum 
ad  colorem  pertinct;  nam  notatFestus  in  verbo  Btr- 
rttm,apud  antiquos  rufum  colorem  dictumessebir- 
rum.  Ac  proinde  lacernam  rufi  fuisse  coloris.Sive 
dicere  veiimus  lacemum  birrum^hoo  est  sericum  ; 
pijpout;  enim  veteres  dixere  8erica,utZonaras  et  Theo- 


21  Novemb.Golumba  quoque  abbas  Domnalloregio 
infanti  benedixit.  Vita;  ejus  per  Adamanuum  lib.i. 
Quin  et  infantes  adhuc  in  utero  existcntcs  benedi- 
cUoni  sanctorum  virorum  fucre  oblati.Ita  Eudoxia 
imperatrix  infantem.quem  utero  gestabat,  Patrum 
beDedictioniobtulit,in  VitaPorpbyrii  jam  citata.Sic 
Btephanus  Junioretiamnum  existcus  in  utero,  bene- 
dictioni  Germani  patriarchs  Gonstantinopolitani 
oblalQS  a  matre  est. 

Qaa  in  re  cavendus  est  errorCajetani,qui  censuit 
Bimiii  benedictione,in  voto  parentum,8alvari  posse 
infantem,  etiam  non  baptizatum,in  utero.Ita  enim 
ille  ait  in  iii  partem  divi  Thoms,  qu.  68,adart.ll: 
«la  articulo  undecimo  occurrit  scribendumetcon- 
seqnenter  dicendum,8ub  correctione  tamen,parvu- 


lo8  in  maternis  uteri8periciitaatcs,possesaivari,8i-  C  dorus  interpretantes  duodecimum  canonem  Gan- 


eiit  Buperius  (art.2)  diximus  de  infantibus  quinon 

possunt  baptizari.Posse  autem  saivari  dico  persa- 

eramentum  baptismi  noninre,sedinvotoparentum 

8a8ceptum,cum  aliqua  benedictione  proIis,seu  ob- 

latione  ipsius  adDeumcuminvocationeTrinitatis.i 

Quem  refutatum  vide  apud  Alphonsum  de  Gastro, 

adversns  bsreses,  libro  iii,vcrbo  Baptismti$^h(Bu9. 

Plura  de  variis  benedictionibus  vide  in  indice  re- 

ram,et  copiose  apudGretserum,Iibroeadereedito. 

BEROEA.VitaQ  Malchi  nam.  3  ^  Syriffl  est  civitas, 

eirca  quam  eremus  Ghalcidos.  Di.plex  Bercea  apud 

Stephanum  de  urbibus,una  in  Macedonia,altera  in 

Syrfa,  qus  hxc  nostra,quam  ct  Beroen  dictamait. 

de  Macedonica  Plinus.  lib.  iv,cap.40;  de  Syria3  Be- 


grensis  concilii  tradunt.Vide  Gujacium.in  l.ivGod. 
De  vest.  holoser.,  lib.  xi;  sive  magis  placeat  lacer" 
num  birrum  signiQcare  birrum  ipsum  in  modumla- 
cernsB  compositum.  (Porro  birrus  et  birrum  mascu- 
lino  et  neutro  genere  dictum  reperitur.)  Utcunque 
8it,con8tatquidcmteslimoniosanctiAugustinietiam 
clericos  in  Africa  uti  consuevisselineaatquebirro, 
sed  episcopos  birro  pretiosiore.Nam  eo  sermone,quo 
clericorum  suorum  disciplinam  componit,  haec  ait 
serm.  de  divers.50:  «  Nemo  det  birrum,vel  lineam 
tunicam,  seualiquidnisiincommune  ;  de  communi 
accipiam  mihi  ipsi.»Etpaulo  post :  •  OfTeratur  mihi 
verbigratiabirrumpretio8um,tortedecetepi8Copum, 
quamvis  non  deceat  Augustinum,»id  est,homincm 


raa  idem,  lib.v,cap.  26:  «  Infia  Palmyras  Golitudi-  0  pauperem,de  pauperibusnatum.Utunturexinstitu- 


nesStelendenaregioestjdictseque  jam  Ilicrapolisac 

Beroea,  et  Ghalcis. 

BiaRus.  Vita  Pelagis,  cap.{2:clnduit  so  tunicam 
tricinam  et  birrum  sanctlNonni  episcopi.»  Ueracli- 
des,  cap.  51,  de  Athanasio  episcopo  :  «  Tunica  ille 
tantam  8ua,birroquevestitus.»Unde,'conslatbirrum 
fQi88eve8temepiscopalem,quod  etiam  cla?  umexAc- 
tissancti  Cypriani :«  Exuit  se  lacernum  birrum, 
^Qem  indutus  erat,»Baronius,tomo  II,an  loGhristi 
27i,Dionysii  papae  l,Valeriani  et  Gallieni  impp.7, 
b>c  de  birro  ad  eum  locum  notat: 


tionesancti  Augustini  regulares  tunica  linea,atque 
cum  volunt,  diebus  praesertim  solemnlbus,in  Italia 
etiam  birro,quem  in  Bispania  semper  gestant.Eam- 
dem  quoque  consuetudinem  viguisse  in  EclesiaOrien 
tali,ut  episcopi  super  tunicam  birro  induerentur,ex 
iis  quae  scribit  Palladius  inLausiac.,cap.51,de8an- 
cto  Athanasio  episcopoAlexandrioo  possumusintel- 
ligeredum  ait,^Mmruntcfl  birroquevestitumsecessisse. 
Meminit  et  Gregorius  Turonensis  de  sanctoBritio, 
qui  arJentesprunasin  birrosuoposuit,addeclaran- 
dam  sui  animi  innocentiam. 


*  Vide  quid  de  hoc  nomine  Rosweydus  nosque  notaverimus  supra,  col.  208.  Edit. 


L 


415 


0M0MA8TIG0N  RBRUM  BT  YBRBOBUM  DIFFICILIORUIf. 


416 


C«lerum  propter  ejus  indumenti  brevilatem.Ve-  A  nu8criptum:«Birru8  planeta,palliamvi11atQro,roan- 


nantius  Fortunatus  nominat  birrum  ipsum  pallio- 
lum,cum  agit  de  sancto  GermanoParisiorum  epie- 
copo  visitante  Clolharium  regem;atque  de  ipso  re- 
ge  ait:  allambit  saucti  viri  palliolum. 

Quod  vero  sanctum  Gangrense  conc.,cap.l2,mo- 
nachos  Eustachianoa  incedentes  palliatos,  atque 
damnantesbirrisutentes,anathematis8ententiaper- 
culerit,  non  placet  quodper  birrum  alii  interpretati 
sunt  vestem  pretiosam  simpliciter^sed  potius  quod 
illiamictipalliosuilongitudineetlatitudinediffluen- 
te,  eos  damnarent,qui  birronempe  breviori  uteren- 
tur  indumento :  quod  vile vel  pretiosum  (ex sententia 
Augustini  superius  recitala)ad  libitum  cujusque  csse 
potuisse,  certissimum  est;  preliosiores  vero  fuisse 


tellum  flmbriatum.»  Hoc  babitu  in  Belgio  utaDtur 
canonici  reguiaree,qui  velBoluscamlineatanicaeos 
ex  divi  Augusti  instituto  esse  declarat,  cam  ille 
suos  clericos  linea  et  birro  ornarit,at  costat  ex  ejus 
Sermone  50  de  diversis. 

BiSAGUTUs.  Vide  dicta  ad  Vitam  Antonii  cap.  25, 
et  Frontonii  cap.l.  Vita  Antonii:«Ut  sarcalumsibi 
bisacutum  cum  frumento  deferret.»Ita  distingaen- 
dum  eum  locum  in  notationibus  monui.Sio  in  Vita 
Frontonii,  cap.  1:«  Deferentesque  ad  eremam  se* 
cum  parva  olerum  semina,  et  bisacutosparvosque 
sarculos.»  Glossarium  Gamber.  M.  «  Bisacuta,  fer- 
ramentum  quoddam  utrinque  incidens.» 

Bruchium.  Vita  HilarioniSy  num.33:«  Divertitad 


birros  Atrebatenses  et  Canu8ino8,Flavius  Vopiscus  g  quosdam  fratres  notos  sibi  in  Brucbio^baad  procol 


in  Carino  testatur.Cumitaque  eadem  ActaCypriani 
passionis  habeant  ipsum  lacernum  ^irrum  compli- 
cuisse,  et  ad  genua  posuisse^illud  fuisse  perbreve, 
ac  parvi  negotii  operam  egiese  demonstrant ;  nam 
non  sic  tunica  eum  fecisse,  sed  diacoAis  dedisse 
tradunt. 

Ex  his  itaque  jam  exploratum  haberi  videturepi- 
scoporum  fuisse  antiquum  habitum,ut  post  vestem 
superinduerentIineam,etdesupeream8oIutamtuni- 
cam  acdeniquehumerostantumtegensetbrachia  la 
cernumbirrum:quogenereindumentihodievidemus 
uti  S.R.E.cardinales,  atque  episcopos  illos,  qai  ex 
regularibus  adeam  dignilateniprovectisunt.Roma- 
numveropontificembirro  absquetunicasuper  line- 


ab  Alexandria.  •  Et  post  pauca:  c<  De  Bruchlo  per 
inviam  solitudinem  intravit  Oasim.  »  Easebias,  in 
Chronico ,  anno  1  Claudii ,  ante  Aurelianam  : 
«AlexandriffiBrucbiumquod  per  muHos  annos  fuerat 
obsessum,  tandem  destruitur.»  Ammianas,1ib.xx : 
tAlexandria,etc,ami8itregionum  maximam  partem 
quae  Brucbion  appellatur,  diuturnum  praestantiam 
horainum  domicilium.»Epiphanius,libro  Deponde- 
ribus  et  mensuris  locum  Bibliotheca  a  Philadelpho 
structa  insignem  fuisse  indicat.  Erat  enim  ibi  Mu- 
siam.8partianusinHadriano:aApudAlexandr!amin 
Musio  multas  qusstiones  professoribas  proposait.» 
Quod  Scaliger  ad  Eusebium.supra^  ait  Bpoox*^ov 
ante  (Saxtaxiv  dictura,   sine   auctore  asserit.   Ipsa 


am  sed  serico  atque  rufo,  interdum  vero  albo,  pro  p  Alexandria  ita  dicta  est,  teste  Stephano 


temporis  ratione.Porro  ex  dignitatis  ordine  birrum 
pretiosius  fuis8e,ex  Augustini  sententia  dictum  est. 
Hactenus  Baronius. 

tOIS  In  Palladio  nostro  bis  terve  Hrrumoccur- 
rit,  uti,  cap.  83:  pallium  gestabanl  et  byrrum.  Ubi 
Graece  est^TpiStavo^dpoi  xa(pu(Spo9«{poi.nervetusLa- 
tine  Qxiu\erBii,quipalliumgestabinletpileum.]n  Edi- 
tione  Lugdunensi  legebatur,  xaixi(Spocp4poi.  Et  in 
notis  suis  Meursius  ex  conjeotura  corrigit<nctp|5o(p4- 
poi:  fortasse,ait  Fronto  noster,quiaschoIiastes  Ari- 
stophania  exponit  <jxi^p6v  -zh  puTiwSeg  xwv  Tjpwv;  et 
apud  Eupolidem,  paSC^ei  axi^^S^v  i^[i<pie9(iiv7],ut  hic 
dicuntur  axi^pocp(ipoi,7Mt  sordidis  vestibus  amiWi;8ed 
eraendationem  e  Regio  Ms.erutam  P'j^|3ocp6poi,con- 
flrmat  Heraclidis  interpres:  a  Concurrentes  oranes 


Originationem  ejus  venatur  CasaubonuSy  ad  Ha- 
drianum  Spartiani,quasi  olim  dictum  faeritDupou- 
Xe^iov^quam  vocem  integram  aervat  Eu8ebias,Hi8to- 
riarum  lib.  vii,  cap.32,ubi  Christopborsonus  inter- 
pres,  quia  corrupte  legerat  tou  irupou  XP^^^c  oGai]^, 
vcterat,(;u>n  ibi  magna  esset  frumenti  inopiaAn  Vita 
ApolloniiGrammaticiAIexandrinidiciturnpouxt^tov. 
Notum  litteras  p  et  ic  invicera  permutari.Atque  ita    . 
Bruchium  fueritAlexandrinisquodPrytaneam Atbe-    - 
niensibus,  videlicet  irupou  xajxisTov:  frumentireeon'  — 
ditorium. 

Brumosum.  Varieboc  8criptum,nunc  brumosum^, 
nunc  bromosum,  nunc  bramosum,  Ruffinas,  lib.m^ 
n.  39  :  «  Et  cum  feteret  brumosa  aqua  odore,  non 
permittebat  ut  aliam  aquam  mutarent.  »  Palladii 


8imulquo8CunquepaIliis,quoscunquecernimu8bir- ^  Lausiaca,  in  appendice,  ex  veteri  interprete:  Per 


rhisessevestitos^ideindequoddixeritconvenissepri- 
matesilliusoppidi ;  postreroo,  quod  quosdaraphilo- 
Bophorum dicatunum ei solidura  dedisse,  ac proinde 
non  omnes  viles  homines  ibi  et  abjectos  fuisse  constet. 

Item,  cap.  136,de  sancto  Athanasio  :  accepto  suo 
stichario  seu  tunica.  et  5irro,Hervetus  verterat,  ac- 
cepto  suo  sticharioet  cereo.  Graece  est,  XaSwv  lauxou 
t6  oTiyipiov  xai  t6  p(^piov.Hervetus  xT)p6v  fortasse 
legerat. 

Aliadebirroaddipossent,sedhaecnuncsufnciant. 
Quod  ad  birrura  canonicorura  regulariura  attinet, 
hoc,opinor,intelligitGlos8ariumGamberonen8ema- 


biennium  enimmanusmca^,uadepercu8siquasifa* 
ciemejus,fetoremetbrumura8ufrerrenonpoteram.)i 
Glossaejsidori:  Brumosus,  annosuSy  resinosusAUm: 
Brumalia,  resinosa  pluvia,  Item:  Bromosa  immunda» 
Turnebus,  lib.  xxviii  Adversar.,  oap.  5,  citat  ex 
Onoraastico  perantiquo  Petri  Danielis: 6ramo<a,tm* 
munda  addituri^uod  verbum  Grsecx  tingux  esi.  Ze- 
no,  Veronensis  episcopus,  in  Exodum,  serm.  8  : 
«Quis  non  iatelligit,  fratres^illud  Pascha  non  essei 
sed  bramosura  latrcnis  cruenti  convivium  ?  Idem 


\s 


serm.  in  Psal.  xlix:  •  Si  diis  corporalibus  conyenit 
sacrificium  corporale,utique  et  8piritaleDerytfG^&« 


417 


ONOMASnOON  BBBUM  BT  VBBBOBUM  DIPFICIUOBUM. 


418 


cium  est  necessariuro:  spiritale,  quod  non  ez  saccu-  A  nensi  Glossario  etiam  est,  Buta,  historia,  puto  cor- 


lo,  sed  ex  corde  profertur,quod  non  bramosis  pecu- 
diJbus,  sed  suavissimis  moribus  comparatur. » 

BoGCELL4TUM.  Pauis  biscoctus,  seu  ;upo<;  aptoc, 
siccuspanis^  qui  eremitis  et  militibus  in  usu  erat, 
quiadiutius  durat.  Heraclides,  cap.  6  :  «  Gonfrac- 
tam  atque  in  partes  redaotum  modicas  bucceliatum 
inlagenasmisit.  »Ammianus,l.xvii :  t  Frumentum, 
ex  eo  quod  erat  in  sedibus  consumendum,  adusus 
diulurnitatem  excoctum,bucceiiatum  ut  vulgo  appel- 
lant,  humeris  imposuit  libentium  militum.  »  L.  vi 
Codicis  Theodosiani,  De  erog.  milit.  annon.:  «  Ex- 
peditionis  tempore  buccellatum  ac  panem,  vinum 
quoque  atque  acetum,  sedetlaridum,  carnemvcr- 
vecinametiam  militesnostros  itasolerepercipere.» 


rigendum,  Buda,  storea,  Donatus,  in  J.  ii  iEneid.,ad 
versum,  obscurus  in  ulvay  notal :  Ulvam  plerique 
eam  dicunt  esse.  quam  vulgo  budam  appellant.»  Sio 
in  Papia  :  Buday  storia.  Forte  hoc  postremum  Buta 
ortum  ex  Buta  historico,  cujus  meminit  Arnobius 
lib.v  :  M  Sicut  suis  scribit  in  Causalibus  Butas.  » 
Forte  Teutonibus  ISeb  id  est,  lectus,  a  buda,  quod 
olim  storeis  incubarent. 

BuLLAetBULLARE.  Vitae  Basilii  cap.  10:  t  Et  plumbo 
bulIavitchartamiliam.MVitaeJoannisEieemosynarii 
cap.  51;  u  Non  potes  scribere,  et  bullare,  et  afferre 
mihi?»  Etpo8t:«Dateiproprium  pictacium  bulla- 
tum. »  GlossariumCamberonensems.:  cBuilflB,  cers 
sigiliats.»  Idem  :  «  Bullare,  sigillare.  »  8ic  el  poste* 


8partianu8,inPescennioNigro:uIdempi8tore8  8equi  B  rioribus  Graecis  pouXXa  et  pouXXeuciv.  Vide  Glossa- 


expeditionem  prohibuit,  bucceilatojubens  milites  et 
omnes  contentos  esse.  >  Vulcatius,  in  AvidioGassio : 
if  Etpraeterlardum  acbuccellatum  atqueacetum,mi- 
litem  in  expeditione  portare  prohibuit.  »  Gonstanti- 
niiBy  ictplOtt^^cc^v^BouxEXXocTo  xpixeXXoeiSl^^^^fji^ov 
M^tTxai:  «cBucceilusorbiculatum  frustrum  vocatur.» 
Manritius,  in  Taclicis:  Xpif^  iv  :?|fjLipq^icoX4fxou,evxaTc 
oriXXaiciici^pipeoOai  exaorov  9TpaTiu)X7)v  uScopxaiBouxc- 
XoLxa:  «c  Die  belli  debet  quisque  miles  aquam  et  buc- 
cellatum  in  seliis  secum  ferre.  » 

Ab  hoc  pane  expeditionali  &eu  buccellato  elegan  • 
ter  panem,  quem  benedictionis  locotransmittebant, 
▼ocaruot  Paulinus  et  Therasia  ad  Romanianum  epi- 
siola  36,  apud  Augustinum  : «  Nevacuum  fraternad 


rium  Grsecobarbarum  Meursii. 

Gamelaughium.  Vita  Mariad  neptis  Abrabs,  cap  5: 
«Gamolaucbiumquoquelongumcapitisuo.ut  facies 
ejus  velaretur,  imposuit.  »  Et  cap.  9 :  «  Auferens 
quoque  camelauchium  a  capitesuo.  »Verbum  hoc 
sspeinManuscriptis  et  primisEditionibusdeprava- 
tum,  in  quibus  ferre  calemanchuSy  vel  calamaneus. 
Unde  in  Glossis  Isidori :  «  Galeros,  calamancos.  • 
LegQ^camelauchios.  Similiterapud  Bedam,  de  Taber- 
nac,  libro  iii,  cap.  8:  «  Super  caput  autem  gestat 
pileumin  modum  parvuli  calamaci,  sive  cassidis, 
quod  extenditur  sopra  summitatem  capitis.»  Lege, 
cameiauchii.Frequenterposteriori  svo  con8onantes 
vel  inter  se  commutabant  vel  posiponebant.  Sic  fere 


homanitatis  officium  videretur,  de  bucceilato  Ghri-  q  semper  in  Manuecriptis  corcodriUus,  pro  crocodilus. 


Biiane  expeditionis,  in  cujus  procinctus  quotidie  ad 
fragalitatis  annonam  militamus,  panes  quinque  tibi 
pariter,  et  filio  nostro  Licentio  misimus.  » 

BucOLU.  VitaAntonii,  cap.  24,  ubi  Latine  est  poi- 

tcralia^  Gnece  est  [BouxoX^a.   Hieronymus,  in  Vita 

sancti  Hilarionis,  cap.  36,  servavitGrscum  vocabu- 

lam;  «  ad  ea  loca  quae  vocantur  Bucolia, »  Heliodo- 

rus:  BouxoX(aa\SfjiicacxixXi)xat  irp6<  AlYUTrcfwv^x^noc 

cBocolia  apnd  iEgyptios  dictus  est  totus  iocus,  » 

Tidelicet,  ad  tacum,  quod  prscessit.  Locus  hic  erat 

apud  Alexandriam  juxta  maresub  rupibus.  Vitasan- 

cliMarcipostAbdiam,  anonymo  auctore  :  «Marcus 

iterumAlexandriam  venit,  et  reperit  fratres  multi- 

plicatoflingratia  et  fide  Domini,  ecclesiamque  cons- 


SedxafjicXau)^iov,velxa(jLaXauxiuvrectum  esse  suadet 
originatio  apud  Etymologicum:  KauaCa  e^lpT^Tat  (xlv 
xafjieXauxiov,  icapa  ToiXauveivT^xaiSiJLa.  «Gausiadici- 
tur  camelaucium,  quod  arceat  calorem.»  In  Glossa- 
ria  Gaberonensi  manuscripto  est :  «  Gamelaucus, 
vestimentum  pap»;  »  et  Galamaucus,  pileus  similis 
tiar».BOccurritaliquotiesapudSuidamxa(jLcXau^iov, 
vel  xa  fXfieXauxiov .  In  Hesychio  verbo  Ttipa  habes  etiam 

xa(jieXa^X^^^>  ^^^  ^^  ^P^^  scholiasten  Aristophanis 
ad  Acbarnenses. 

Gamisia.  Palladius,  cap.  449 : «  Gum  eam  suis  ve- 
stibus  induisset,  tunica,  camisia,  et  chlamyde,  etom- 
nibusvirilibus. »  Grsce  ibi  xafjitaCotc.  Glosss  Basili- 
corum:  Ka(x{(jiov,  6  I-kI  xa(jideT(i)v  ^iT^v.Isidorus,  lib. 


tractam  ab  eis  in  loco  qui  vocatur  Buculus,  id  est  j.  xix  Orig.,  cap.  22 ;  Gamisias  vooamus,  quod  in  his 
BobQloi,  juxta  mare  sub  rupibus,»   Hinc  Bucotici     dormimus  in  oamis,idest,instratisnostri8,B  Idest 


miUtes  Gapitolino,  in  Marco  Antonino : « PeriEgyp- 
tam  Bacolici  milites  gravia  multa  fecissent.  • 

BoDA,  Pelagius,  libelio  x,  uum.  76. «  Videns  au- 
temlOlS  ^yptius  vestitum  mollibus  rebus,  et 
bodam  de  papyro,  et  pellem  stratam  sub  ipso.  » 
Olo88ae  Isid ori ;  Bu(ia  historia.  Num  legendum,  sto- 
ftat  Sic  ex  veteri  5pania,addito  seu  prsfixo  hi  fe- 
oere  Hispania.  Glossarium  Gamberonenee  ms.  : 
« Bada,  stromentum  lecti  de  biblo,  id  est,  papyro.» 
h  QloBsis  f sidori  etiam  invenio :  «  Buda,ornamen- 
^  ngalia  vel  oamelorum. »  Item, «  Bulla,  stramen- 
^  regalia.  »  Qaod  vero  in  manuscripto  Gambero- 


indusium  vel  lintea  sindoD.  Idem,  ibidem,  c.  24  : 
«  Poderisesttunicasacerdotislinea,  eorpori  astricta 
usque  ad  pedes  descendens.  Haec  vulgo  oamisia  vo<- 
catur.  —  Ad  Palladii  iocum  de  milite  proprie  facit 
Hieronymus  epist,  128:  «  Solent  militantes  habere 
Iineas,quas  camisias  vocant,  sic  aptas  membris  et 
astrictas  corporibus,ut  expeditisint  velad  carsum 
vel  ad  prslia,  dirigere  jacula,  tenereclypeum,ensem 
librare,  et  quscunque  necessitas  traxerit.  »  Item 
Beda,  De  tabernaculo :  «  Quia  solent  miiites  habere 
lineas,quas  camisias  vocant.  •  Eademvoxsflepiusoc- 
currit  tam  pro  camisia  valgari,quamprolineaexi- 


ONOMASTICON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFICILIOHUM. 


419 

mic  ornata.  Victor,  De  persecutione  Wandalica. 
lih  :  I :  »  Atque  de  pallisallaris,  proh  ncfas  I  cami- 
siis  sibi  et  femoralia  faciebaat,»Bada  in  Martyrolo- 
gio  :  «  Iti  ut  impii  Ariani  de  ipsis  palliis  altaris  ca- 
misias  sibi  et  femoraliafacerent.  »Bonifaciuspapa 
lib.  II  Histor.  i\nglic.»apudBedam,cap.  10  :  «  PraBte- 
reabenedictionem  prolectoris  vestri  beati  Petriapos- 
tolorum  principis,  vobisdireiimus,id  estcamisiam 
cum  ornalura  in  auro  unam  »  Vita  Otthonis  episcopi 
«Camisias  aurifrigioin  oracapitii,et8uturahumc- 
rali  atque  brachiali  curari  iis  fecit.  » 

Campana,  tintinnabulum  armenlorum  grcgibus 
appendi  solitum.  Vita  Frontonii,  cap.  8  :«  Sed  cam- 
panae  sonitum  audire  non  potuit  porstrepens  sonus 
hymnorum.  »  Cujus  rei  varii  auctores  meminere. 
Phaedrus,  lib.  ii : 

Glaramque  collo  jactans  tintinnabulum. 

Paulinus,  Natali  6  sancti  Felicis  : 

...  ut  prajsepia  vidit 
Nuda  boum,  et  nuUos  dare  tintinnabula  pulaus  ; 
ExcuBsa  ut  cervice  boum  crepitare  solebaot, 
MoUibuB  aut  lentis  cava  linguis  aera  ferire. 

Endeleichus  Rhetor,  De  mortibus  boum  : 

PlaustriB  subdideram  fortia  corpora 
Lectorum,  studio  quo  polui,  boum, 
Queis  mentis  geminse  conpona  (innulo 
Concentu  crepitacula. 

Sidonius,  lib.  ii,  epist.  2:  «  Inter  greges  tintinna- 

bulatos  per  depasta  buceta  reboantes.  » 

Fortunatus,  lib.  ii,  de  sancto  Medardo  : 

Tintinnum  rapit  alter  inops,  magis  improbus  ille, 
Qui  jumeotorum  colla  tenere  solet. 

Legis  Gothorumlib.vii,  tit.  2,11  Antiq. : «  8i  quis 
tintinnabulum  involaverit  de  jomento  vel  bove.  » 
Legis  Burgundionum  tit.  4,  §  5 :  «  Qui  tintinnum 
caballi  vel  boyis  furto  abstulerit. » Idem  Legis  Boia- 
riorum  cap.  8,  tit.  U,  §  1. 

Curpecoribustiatjnnabula  fuerint  apposita,  varia 
Gstopinio,quibusdamcensentibu8idfactumadfera8 
noxias  aroendas ;  alii8,ad  deprehendendum  quibus 
looi8nemorumpascant;alii8,utpingucscantfaciliu8 
quod  existiment  pecora  harmonia  oblectari  ;  aliis, 
ornatus  gratia.  Ex  hac  Vita  videtur  coUigi  id  factum 
ut  eminus  audirentur  in  deserto  ab  bospitibus  ca- 
meli,  qui  necessaria  deferebant,  ut  et  hospites  iis 
strata  aptarent.  Vide  Hieronymum  Magium,  libello 
I>e  tintinabulis,  cap.  8 

Vide  quoque  Joannem  Btephanum  Durantum, 
lib.  i  De  ritibus  ecclesiae,  cap.  22,  de  campanis  seu 
tintinnabulis  sacris  agentem. 

Campana  statera.  Vita  Joannis  Eleemosynarii 
cap.  3  :  «  In  una  campana  statera. »  A  Campania  re- 
gione  Italiffl  ita  dictam  vultl8idoru8,lib.  xvi  Orig., 
cap.  24.  Exquo  videtur  sua  hausisse  Papias  vocabu- 
lista : «  Campana  ponderatio.  Haec  tamen  duas  lances 
non  habet,  sed  eetnigra  signata  libriset  unciis.  Uni- 
cuique  antem  ponderi  certus  esl  modus  propriis  no- 
minibusdesignatuB.DictaquiapriusinCampaniare- 
perta  est.  »  Ubi  pro  nigra  lege  virga  ex  Isidoro.  Hinc 
apud  posteriores  Bcriptores  Campana  et  Kafjiirav^c 
absolute  pro  statera  usurpata.  Qloss»  Grfflcolatinae, 


420 


A  KatfjLTra;';,  ctater,  Glossae  Arabicolatin©,  Campana^ 
slatera.  Unde  xafjLitav(;£iv,jE?o;z(f^rareapudNicetamin 
Alexio  A  ngelo,  lib.  ni,  etMyrepsum,lib.  de  Malagm., 
c.  21 ;  et  xafx-avicTixov  quod  libripendi  publico  sol- 
vebatur,  apud  Phranzem,  Chronici  Hb.  iii,  cap.24. 
Item  7tapaxafxi:avt<T[jLa  injusta  ponderatio^  apod  Ni- 
cetam,  libro  ii,  in  Andronico.  Vide  Meursium,  supra 
Cancellarius.  Vita  JoannisEleemosynarii,  cap.3 
«  Mittens  ceconomos  ot  cancellarios,et  reliqaos  qui- 
bus  erat  dispositio  civitalis  oredita.  »  Et  cap.  23  : 
«Convocatpercancollariumsuummonachum.Hinc- 
apparet  nonpalatinostantum^quodnimisquam  no- 
tum,  sed  et  ecclcsiasticos  fuisse  cancellarios.Hinc* 
marus,  epist.  3,c.  16:  «  Apocrisiarius  autem,  qucm 
nostratcs  capellanum  vel  palatii  custodem  appel- 

B  lant,  omnemclerampalatii  subcuraetdispositione 
8ua  regebat.  Cui  sociabatur  summus  canceliarius, 
qui  a  secretis  olim  appellabatur.  » 

Candidatus.  Vitae  Hilarioni8,num.  22  :  «  Candida- 
tus  Constantii  imperatorls.  »Certum  militia?  genus 
condidati,  scutarii  fere  protectoresque  principum. 
Ammianus,  lib.  xxv  :  «  Cum  Julianus  inter  belli  di- 
scrimina  versaretur,  clamabant  hinc  inde  candidatl 
quosdisjeoeratterror,  ut  fugientum  molem  tanqnam 
ruinammalecompositi  culminisdeclinaret. »  Victor 
TunnunensiSy  in  Chronico  :  «  Cui  nepos  1090  Jn- 
stinianus  vocabulo  fuit,  candidati  militia  functus.  » 
Duplex  horum  schola,  seniorum  juniorum,  Vide 
Fastos  Siculos  ct  Cedrenum. 
Cantii£:lium.  Joannes  Moschus,  Prati  sptritoaliB 

p  cap.  107  : «  Portabat  canthelium  capientem  ampho- 
ras  quatuor,  fercbatque  aquam  in  monasterium.  » 
Grsece  est,  xavOiJXia.  Erat  genus  cli  tellamm  ad  aquam 

ferendam,quodutrinqnea8inigcstant.Namxavei5Xia 
clitjlUe  sunt. 

Caradus.  JoannisMoschiPatrum  spirituale,  cap. 
70  :  «  Ecce  ego  ascendo  in  carabum.  »  Isidorus, 
Origin.  lib.  xviii,  cap.  1 :  «  Carabus  parva  scapha, 
ex  vimine  facta,  qus  contexta  crudo  coriOy  genni 
navigii  prrebet.  •  Papias  vocabulista :  «  Carabns, 

naviculadiscurrensin  PadOjidest,  inter.Estautem 

ex  vimino  et  corio.  »  Glo^sarium  Camberonense. 

Canoxarchos,  id  est,  proBfectusCanonis  qoi  lignnna 
pulsare  solebat,  utconvocaret  fratres  ad  colleetam. 
Joannes  Moscbus,  lib.  x  Yitarum  Patrum.  cap.  50: 
«  Cum  quadam  nocte  surrexissem,  ut  pnlsarem  ai- 
^  gnum(ea  quippe  cura  mihiutcanonarcfaeinjoncti 
fuerat,  ut  excitarem  fratres  ad  colleotam).  Gnece 
cst  :"Oii  h  jxtqf  voxTi  i^YepOTQV,  l<p*  «Ji  xpoucrai  x6  {tSXov 
(YiVijvYap  Kav6vapxo;).Idem,cap.  1 1  .*  KaUpouoavroc 
KavDvap^^ou  zh  {uXov,e<p'  cpTcavTa^  too<  d$sX^u<  awva^ 
BTlvai.  »  Cum  pulsaret  prsfectns  canonis  lignum, 
quo  fratrcs  omne»  convenirent. 

Caracalla.  Vestisgenus.  Palladiu8,cap.  117 ;  Por- 
tismulierindutaservilicaracalla. »  6raBce,iDKt8ap{oo 
xapaxdtAiov.  Eucherius,  De  vest. :  «  Ephod  veatia 
sacerdotalis,  qu»  superindumentum  vel  bumerale 
appellaU:r.  Est  autem  velutincaracallsmodum  sed 
sine cucullo.  »  Glossarium  Grseoolatinum  :Kap«xdLX* 
Xiov,  Caracalla.  Spartianus,  in  Caracalla  imp.  : 


421 


ONOHASTICON  RBRUM  BT  VBRBORUIf  DIFPICIUCmUII. 


422 


«  Ipse  Garacalli  nomen  accepit  a  vestimento,  quo<l  A  bcronense  manuscriptum  :  «IRenonessuntvelamina 


popuio  dederat,demi880  usque  ad  talos.»  Xiphilinus, 
inCaracalla  '.«Propriumgenus  vestimenti  inDodum 
penolffi  (fjL9v8u7]c)  excogitavit.»  Beda,  De  gestis  An- 
glomm  libro  i,  cap.7  :«  Mox  se  sanctus  Albanuspro 
hoBpite  (qui  clericu8erat}ac  magistro  suo,ipsius  b^- 
bitu,id  est,caracalla,qua  ve8tiebalur,indutus,miii- 
tibQ8CxhibQit.»M8.:«Garabuse8tqusdamnavicella.» 

GARiCiE.  Hieronymus,  !n  Vita  sancti  Pauli  primi 
eremit»,  num.  6 :  c  Quinque  caricis  per  singulos 
dies  sustentabatur.  »Item,  in  Vitasancti  Hilarionis, 
Mrm.  5:  •  Qerbarum  ergo  succo,  et  paucis  caricis, 
poet  tridQum  vel  quatriduum  deficientem  animam 
SDStentabat.  •  Interpretantur  caricas  esse  ficus  sic- 
cas.Gerteex  Bounm  generecaricas  esse  docet  Pllniusy 


humerorum,intorisviili8hispida,  quosvulgo  reptos 
vocant,  eo  quod  longiludo  viilorum  quasi  reptat.  • 
Occurrit  et  apud  Bonifacium  cpist.  77:  •  Misimus 
vobis  parva  xenia,id  est,reptem  ruptilem  unam.  » 
GHAMEUNiiE,  id  est,  humicubaliones,  Graece  x^P-*' 
euvCai  seu  xaniev^stt.  Ea  vox  Latinis  auctoribus  saepe 
usurpala.Vila  AbrahflB,  cap.  18  :  «Chameuniis  quo- 
queetcontritionecorporisnunquamomninolassatus 
est.  »  Vita  Mari©  neplis  Abrahaj,  cap.  9  :  «  Ubi  vi- 
gili«,ubi  chamcunia}  ?  »  Papias  :  t  Gameunis,8tori8B 
lecti.  »  Item,  «  Cameuniae,  vigiliae  in  hieme.  »  Non 
percepitvim  verbi  Hieronymus,  in  cap.  xli  Ezechie- 
lit :  «Puto  pcrspicuum  esse  lectori  semper  angustio- 
ra  esse  quae  deorsumsuntinjejuniis^x^xf^^^tteuvfatc. 


libro  xiii,cap.  5:  «  Syriapraeterhancpeculiaresha-  g  et  victus  continentia.  »  Idera,in  cap.  iii  Amos  :  El 


betarbores.In  nucumgenere  pistacia  nota.Prodesse 
adversQS  serpentium  tradunlurmorsus,  et  potu  et 
cibo.  In  flcorum  autem,carica8,et  minor  ejus  gene- 
118,  qne  cottana  vocant.  » 

Gabtica.  Pelagius,  lib.  v,  libello  x,  n.  76 :  «  Vi- 
dens  autem  iGgyptius  vestitnm  moUibus  rebus,  et 
bodam  de  papyro,et  pellem  stratam  sub  ip80,et  mo- 
dicamoapitale  de  cartica  sub  caput  ejus.»  An  carlica 
estlinum?  Nam  qaod  in  Vita  Onuphrii  apud  me  Ms. 
est :  Operatur  cum  fratribus  charsicariam,de  eadem 
se  hio,  lib.  vi,  apud  Joannem,  libello  iii,n.2,  est : 
€l  cpusmeum  erat  linilextura,  Sane  linum  cervicali 
convenit.  Quare  in  Vita  Onuphrii  vel  carlicariam  le- 
gendum,  vel  apud  Joannem  charsica.  In  excerptis 


percutiet  domum  hiemalem.eoshaereticosquilabo- 
rant  continentia,et  jejuniis,xerophagii8,  chaumeu- 
niis;  e  quibus  Tatianus  est  et  Manichsus?  » 

GHiEREUM.  Vita  sancti  Antonii,c.54  :  « Ad  primam 
mansionem  AIexandrix,quie  appellaturChereum.» 
Locus  fors  ab  ifigypti  civitate  ita  dictus,  nisi  haec 
mansio  ipsa  sit  civitas.  Stephanus,  De  urbibus: 
Xaipeoo,  i:6Xt<  AIywttcioo,  xax'  EXXEn|/tv  xoo  7r<5Xic*  xok 
iOvixovXatpewTi)^  wcNixswttjc.Hujus  idem  meminit 
in  'Ap^alo^j  vfiaoc.  Procopio,  lib.  viDe  aedificiis  Ju- 
8tin,Xepaio<,  iEgypti  locu8,quod  Ortelius  esse  putat 
Gherchu  Antonino>  circa  Canobum. 

Chalcidos  EREMUs.Hieronymi  babitatio.Vitse  Mal- 
chi,nuin.3 :  «  Perveni  tandemad  eremum  Cbalcidos, 


Gloisarii  Gr©oolatini,  col.  308,  Carticula,  SelTrvov.  q  quwinterlmmasetBerrhaBammagisadAustrumsita 

Caucus.  Poculi  genusessecolligiturexvariis  locis. 

VitaAbrahaB,cap.3 : «  Gaucum  quoque  permodicum, 

in  quoedere  seu  bibere  solitus  erat,habebat.»6Ios- 

sarium  Gamberonense  Ms. :  «  Gaucum,vas  ligneum 

ad  bibendnm. »  Spartianus^  iu  Pescennio :  «  Tantad 

foit  8everitati8,ut  cum  milites  quosdam  in  cauco  ar- 

genteo  expeditionis  tempore  bibere  vidisset,jusserit 

omne  argentum  submoveri  de  usu  expeditionali,ad- 

ditoeOyUtligneisvasisuterentur.  »TrubelliusPollio, 

in  Claudio,cx  epistola  Valeriani :  « Item  in  caucos, 

et  scyphos,  et  zemas  pondo  undecim.  »  Marcellus 

fimpiricu8,dc  medicamentis,  cap.25  :  «  Vermis  ier- 

reaaselToditur.etin  ligneo  cauco  ponitur.B  Hiero- 

nymuSylibro  ii  in  Jovinianum,deDlogene:  «Quodam 


est.  j»  Rst  in  Syria.  Hieronymus,  epist.  45,ad  Chro- 
matium,  Jovinum  etEusebium  :  «  Nam  postquamy 
Evagrio  transmittente,in  ea  ad  me  eremi  parte  de- 
lats  sunt,quac  inter  Syros  ac  Saracenos  vastum  limi- 
tem  ducit.  »  Idem,  epist.  51,  ad  Ruffinum  :  «Syria 
mihl  velut  fidissimus  naufrago  portus  occurrit.» 
Idem,  praefatione  in  Abdiam:  •  Quando  ego  etHe- 
liodorus  charissimus  paritcr  habitare  solitudinem 
S^riffi  Chalcidis  nitebamur. 
1031  Chinoboscium.  Vitae  Pachomii  cap.  5,  40, 
53.  Rectius  scribas  Latine  Chenoboscium fquod  forte 
ibi  anseres  pascerentur:  quanquam  nec  inde  nomen 
suum  traxisse  existimat  Stephanus,  De  urbibus : 
XrjVo6oax{a,  7c6Xtc  AiY^^ircou.  'AX4{av8po^  iv  izpuizt^  A.\ 


temporo  habens  ad  polandum caucum  ligneum,vidit     y^^^^^^^*  'Avxixpv)  81  tou  AtoTroXiTou  X7)vo6oax{ovy 

u:i >«  ^i:.:~»^    1^..»...  «^  U  --_M..    _?.    _^.. ^.'  ..    i L ^_     ..l^ 


paerum  manu  concava  bibere,  cl  elisisse  fcrtur  ad 
terram,dicens  :  Nesciebam  quod  natura  haberet  po- 
ealam.  »  Apud  Bnnodium,epigrammate25,inscri- 
pUo  est :  De  eaueo  cujusdam  habente  Pasiphaen  ct 
Uwum.  Eadem  inscriptioepigramm.  29.Plerisquo 
locia  non  recte  caveam  vel  cavum  vel  glaucus  hacte- 
&Q8  impressum  est.  Papias,  Caucus  vasis  genus^  ox 
incorruptis  ut  apparet  exemplaribus  olim  citat.  Oc- 
cnrrit  etiam  epi8tola40,inter  Bonifacianas  :  «  Reve- 
reotisvestraedirexit  devotio  meacaucum  argenteum 

intQB  deanratum,  et  duo  repta.  »  Quid  reptum  sit, 
dubitat  ibi  Serarius  noster  el  Gretserue,  lib.  ii  de 
BeDedict.,cap.  28.Aliquid  suggerit  Glossarium  Cam- 


(X7)84v  elc  Ti^v  icpooi^Y^P^^^  ifjicpipouaa*  vofjiac  y^p 
^7)Vta>v  oux  dt^  i8^  Ti<  ouaac.  «  Gbenohoscia,  civitas 
jEgypti.  Alexander  in  libro  primo  iEgyptiacorum. 
Est  e  regione  Diopolitis  nomi,nullam  nominationis 
ejus  causam  secum  ferens.  Nec  enim  umquam  ibi 
anseres  pascis  quis  vidit. 

Chorepiscopos.  Heraclides,  cap.  37:  «  Erat  au- 
tem  de  monasterio  Timolhei  Cappadocis  cujusdam 
chorepiscopi.  »  In  Palladio,  cap.  106.  Glossarium 
Camberonense  Ms.: «  Chorepiscopi  dicuntur  episco- 
porum  vicarii,quipropterpauperum  sollicitudinem 
in  villis  etvicis  constituti  gubernantcommissas  ec- 
clesiaSyhabentes  lioentiam  cositntuereusqne  ad  sub- 


OMOMABTIOON  RBRUM  BT  VBRBORUIf  DIFFiaUORUM. 


423 

diaconos.5»  De  munere  eorum  vide  Baronium,tomo 
III,  anno  Chrisli  357. 

CHYDiEOM  viNUM.  In  tPaliadii  Lausiaca,  ex  veteri 
interprettttione,  in  appendice,  cap.  20,n.  3 :  «  Acci- 
pe  tecum  unum  valculum  Cbydaei  vini.  •>  Ita  ibile- 
gendum  existimo  pro  Chindii^  ut  in  notatione  mo- 
nui.  Plinius,  libro  xiii,  capite  quarto,  de  palmis 
agens  et  earum  dactylis  :  «  Nam  quos  ex  his  honori 
deorum  dicamus,  Ghydaeos  appellavit  Judaea.gens 
contumelia  numinum  insignis.  »  Idem  lib.  xiy,cap. 
16,  agens  de  vinis  factitiis  :  «  Primumque  e  palmis, 
quo  Parthi  etlndi  utuntur,etOriens  totus,maturarum 
quas  vocant  chydaas  modio  inaquae  congiistribus 
xnacerato,expressoque.  »  Chyd«i  signiQcationi  fors 
lucem  dabit  locus  Exod.  i,  7 :  Filii  hrael  creve- 
runi^etquasi  germinantes  muUiplicatisunt. Xipud  LXX 
est:  O^  8^  wloi  'lapa-^X  irujTje^ffav,  holI  lirXrjOuveTQcrav, 
xal  ^uBaTot  Iy^^ovxo.  Arias  Mootanus  vertit:  Atfilii 
Israet  creverunt  et  muUiplicati  sunt,  et  abundantes 
fuerunt,  Ubi  Romana  Editio  habet :  et  effusi  facti 
sunt, x^-^Sa^tot lY^vovTo.^InterpresOrigenis  :  et  in  mul- 
titudine  magna  diffusi  sunt.  XuSaTov  sspe  siguiflcat 
vulgarCy  et  ex  ccpia  vile.  Quare  admonet  Theodore- 
tu8,q.  1,  non  esse  hoc  loco  accipiendum  quasi  per 
contumeliam  dictam,quemadmodum  nonnulli  acce- 
perint ;  sed  tantum  numerosam  multitudine  signi- 
ficare.Ita  enim  creverunt,inquit,  ut  per  universam 
illam  terram  diCTunderentur.Aquilal^TipTcoaav^Sym- 
machus  i^Tip^/av,  erepserunt.  Eustathius,  in  Home- 
rum :  XuSaToi.niXai  IXiYovxo  ol  ireirX7)6ua{x£vot,  vuv  81 
ol  ou89(ievoi.  i(  Chydsdi  oUm  dicti  multiplicati,nunc 
autem  nullius  pretii.  » 

CiLiCENSis  AMPHORA.Palladiu8,cap.i9,20 :  «Post- 
quam  amphorae  unius  Cilicensis  aquam  bibisset. » 
MexaTOTrtvetv  ijji^opia  KiXtxCatov  uSaxoc.Suspior  ma- 
xi  mam  amphoram  fuis8e,nara  praecedit:  •  Trium  rao- 
diorum  panem  postquam  comedisset,  et  ampho- 
r», »  etc.,ut  sit  proportio  aliqua  inter  tres  rcodios 
el  amphoram  unam  Cilicensem.  Idem,  cap.  33: 
•  Cum  ergo  multa  vasafictilia  portassset,  »  GraecuB 
addit.Ci/tcerwio.  BaTcaaa<o5v  ixeTvoc  xepdfita  xtXtxC- 
<jia.  Heraclides,cap.6:  «  unius  amphoraB  lagenam 
bibere  coegisset.  »  Ubi  quidam  Ms.,  Cilicencis  /a- 
genx  a^iiam.Apud  Athenaenm^lib.  iii,Ct7t«t  panes, 
Bunt  panes  magni,  quorum  etiam  meminit  Eusta- 
tius  ad  Homerum.  Isidorus,  lib.  xx  Orig.»  cap.  6, 
meminit  Siculajvasis.  «Lagena  et  situla  GraBcanomina 
Bunt,  inflexa  ex  parte  ut  fierent  Latina.  UU  enim 
X^ix^i^^oc,  nos  lagenam ;  ilH  sicile,  nos  situlam  dici- 
mus.  »  Papias  Vocabulista  :  «^Sicula  vas  aptum  ad 
vinum  vel  aquam,a  Qraeco  tractum,id  estsicia.  »  Et 
ne  vitium  hic  in  orthographiasuspiceris,legendum- 
que  n/tt/a,in  alio  post  li  Uerarum  ordine  situlam  ponit. 

ClNERENlE  ET  CACCABATE.    PclagiUS,  Hbell.  XV,  U. 

29 :  «  Bene  tibi  fecerunt  cinerente  et  oaccabate.  • 
Describit  seipsum  luridum  et  nigrum.Ibidem,num. 
25,  de  Macario  fornicationiB  falso  accusato :  «  Et 


424 


A  appenderuntincollum  meum  caccabatas  oUa8,6tan- 
sas  vasorum. »  Paulinus,  epistola  12 :  «  Cum  »difl- 
cia,  quae  immaculata  adbuc  operis  tui  gratia  Bplen- 
dentobscurata  nadniis  insipientiad  mee,et  (ut  digno 
mei8ver8ibuBverboutar)caccabata,ridentibaBmal- 
tis  vel  nauseantibus  confusus  aspicies.  »  Ad  quem 
plura  de  hac  voce  diximus. 

CuNicus.  Vita  Fabiola9«  capite  5et  PaulaB,  capita 
4.Capitur  hio^pro  a^gro,  qui  lecto  decumbit,  nec  se 
movere  potest.  Pliniu8,lib.  xxv,  cap.  5 :  «  Medetar 
ita  morbis  comitialibus,  ut  diximus,  vertigini,  me- 
lanchoHciB,  stoma  hicis,  spasticis,  cliniciB.  »  Sio 
paralyticum  Joanis  vCyprianuB  elinicum  vocatepUt. 
76:  «  Ego  enim,  qai  clinicum  de  Evangelio  novi.  » 
Erant  et  clinici  medici  qui  lectuliB  aegrorum  aBBi- 

Q  debant,  quo  aUudit  MartialiB,  Hb.  i,  epigr.  31,  abi 
Raderum  nostrum  de  hoo  medicorum  genere  vide. 
Clinici  quoque  tempore  Cypriani  dicebantur,  qai 
morti  proximi  in  lecto  baptibabantur.  Cyprianos. 
epistola  76 :  «  Porro  autem  quod  quidam  eos  sala- 
tari  aqua  et  fide  legiiima  Christi  gratiam  oonseoa- 
tos,  non  ChristianoSySed  ciinicos  vocant.  • 

CoLOBiUM.  Vita  Pachomii,  oap.l4 :  «  Lebiton  aa- 
tem  linea  vesti8erat,instaroolobii.  »  RurflnQByhie, 
Hbro  ii,c  3 :  «  Quibus  usus  est  indui  colobiis,  qaasi 
saccis  lineis.  «  Glossarium  Camberonense  mana- 
scriptum :  «  Colobium,  vestis  cucullad  BimiliB,  niBi 
quod  cucullo  caret.  «  Papias  Vocabulista :  «  Colo- 
biura  genus  vestisdictum,  quia  longum  est,et8ine 
manicis.  Hoc  antiqui  utebantur.  Sed  quia  nuditas 

p  brachiorumculpabatur,u8U8Colobioram  indalmati- 
cas  est  mutatus.  »  Existimo  Colobium  dictam  a 
xoXo66c,  quod  matilum  esset  videlicet  maniciB.Nice- 
tae,  Tbesauri  orthodoxi  lib.  i,  oap.  59,  agens  de 
Scribis  Judaeorum :  «  Dalmatica,  quae  nunc  colobia 
dicuntur,pupuraque  praetexuntur,  induityphylacte- 
ria  sua  ostentabat^breves  nimirum  chartalas,  qai- 
businscripta  lexerat^quasiili  pretioBis  fksciiB  orna* 
ta8,auroque  di8tincta8,tanquamJudaBorum  magistriy 
deferebant.  »  Etiam  colobiis  monachorum  signam 
erat  intertextum  e  purpura.  Vide  Dorotheum,  Do- 
ctrina  1.  Habes  etiam  cotobium  purpuraiutn  apad 
AnaBtaeium,  in  Eutychiano. 

CoNTERNATio.  Vita  sanctaB  PaalaB,nam  11  * :  t  Se- 
gor  vitulam  conternantem,  »  id  OBt  trimam,  bai» 
xy.  Papiaa  :  «Conternan8,vitala  tertiam  agenean- 

D  num.  •  Vocabalariam  Gerardi  de  Schearen :  Con- 
TERNANS,  die  in  synen  derden  iaer  is.  Vide  hanc  le- 
ctionem  accurate  explicatam  apad  noBtram  Gabrie- 
lem  Alvarez  in  Isaiam.Rariusvocabalam  eoeignifi- 
catu.Diu ibi  lectum constemantem.JJinLqueleoiw  est 
in  Glossario  Ms.  Camberonensi,  c  ContemareftX 
contrenare  est  tremere.Undeet  segor  vitala conter* 
nans  a  Propheta  dicitur :  Vituta^qux^  parva ;  omler- 
nanSf  quia  per  tremorem  terrae  saBpe  Babrata.  Cm- 
stemanSf  repellens,vel  cadens.  Constematio  dicitor 
Bubita  concitatio  et  aHquometu,a  stematando  dU 


^  Vide  Patrol.  1.  XXII>  ool.  887  init.,  abi  lapsa  lypographico  scriptum  est :  Cofistemantem.  Bdit. 


425 


0M0MA8TiCX)N  RBRUM  RT  VBRBORUM  DIFFICILIORUM. 


426 


r 


Unde  et  alii  prsdictam  Segor  non  contemantem  sed  A     Simul  cum  Petro  AlexaadriDSB  oivitatis  epiecopo, 


constemantem  dicuat,  quasi  ad  hostilem  adventum 
repentinotimoreturbandam.»  Aliud  est  Conternatio 
Hygino,  De  limit,  constit  videlicet  ternorum  com* 
paratio  : «  Qnod  si  illis  permissnm  fuerit  ut  inter 
convenientes  conternentur,  conternati  sortiri  debe- 
bnnl,  qui  tres  primam  centuriae  sortem  acciperede- 
beant.  Conternationum  factarum  singula  sortibus 
nomina  inscribemus.i 

CoxTiNBNTiA  iN  MATRiMONio.  Frequens  ea  meliore 
cvo.  Et  quidem  perpetu89  contimentiai  exemplaha- 
bea  hic  in  indice,  Ammonis  cum  uxore,  Anastasii 
10M  et  TheognicD,  Bucharistii  et  Maris,  Magn89 
cam  maritOyOlympi»  cum  Nebridio,  cujusdamano" 
nymi  qoi  postea  presbyter  oreatus  est,  cum  uxore 


perpetuas  coronas  et  immortalia  prnmia  sunt 
adepti.  ■  Martyrologium  Romanum,  1  Januarii : 
■  Ibidem  via  Appia  corons  sanctorum  militum  tri- 
ginta  inartyrum  sub  Diocletiano  imp.  Et  passim 
apud  ecclesiasticos  scriptores. 

GoRONA  REoiMiRi.Erat  solemne  olim  tam  sponsum 
quam  sponsam  corona  redimiri,  Palladius,  c.  8,  de 
Ammone  sponso  :  «Visum  est  ei  et  corona  redimiri, 
et  sedere  in  thalamo,  »  ^$o(ev  xal  9Te^3vou96ai.Ter« 
tuUianus,  De  corona  militis,  cap.  i3  :  «  Coronantet 
nuptiffi  sponsos  ;  et  ideo  non  nubimus  ethniois, 
ne  noB  ad  idololalriam  ducant,a  qua  apud  illos  nu- 
ptiflB  incipiunt.  »  Ita  quidem  observatum  fuitin  pri- 
mitiva  Ecclesia,  cum  periculum  esset  idololalriae, 


Quibos  adde,  Pelagii,  post  Laodicensis  episcopi,  «  qood  coron»  alicui  Deoprofano  sacraB  sunt.  Postea 


cum  uxore,  apud  Theodoret.,  1.  iv  Hist  Eccles.,  c. 
12 ;  Joliani  et  Basilisss  apud  Metaphra8tem,9  Jan. 
ZachariflB  calcearii  cum  Maria  oxore,  ut  habes  in 
Graeeorum  Menffiis,  17  Novembris  ;  CfficilisB  cum 
Valeriano  nobili  Romano,  22  Novembris  apnd  Su- 
rium  ;  duororo  Amantium  apud  Gregorium  Turo- 
nensem,  De  Glor.  Confess.»  cap.  33  ;  Gononis  Isau- 
rici  cum  Maria  conjuge  in  Mensis,  6  Martii ;  Edu- 
ardi  Angli»  regis  cum  conjuge  Editba;  Henrici  imp. 
Aaguati  cum  Cunegunde  uxore,  ut  habetSurius,  3 
Martii ;  Elzearii  comitis  Ariani,  et  Dalphiaen,  27 
Septemb.,apod  8uriumc.ip.32;  Edelfrida;  cum  duo- 
bos  regibns  Angli»,  apud  Bedam,  lib.  iv  Hist.  An- 
gltc.,eHp.23;BolesIai  Pudici  Polonife  regis  cumCu- 
negunde.  Aliorumaliquot  similiaexempla  videapud 


semoto  periculo,etiam  mos  hic  apud  Christianos  in- 
valuit,  ut  hic  vides.  Claudianus,  de  nuptiis  Honorii: 

Tu  fefltaa  HynieDiee  faces,  tu  Gratia  flores 
Elige,  tu  geminae  Coocordia  necte  coroDaB. 

Idem  exhortans  Stiliconem  ad  nuplias  ait  : 

Solitat  galea  fulgere  comas 
Stilico  molli  necte  corona. 

Vide  plura  apud  Carolum  Paschalium,  Decoronis. 

Crux  e  collo  oestata.  Leontius,  in  Vita  sancti 

Joannis  Eleemosynarii,  de  Zacbaria  ejus  discipulo, 

c.  1 :  «  Abstulit  a  se  quam  ferebat  cruoem  argen- 

team,  et  dat  ei. »  Crucem  e  collo  gestavit  Procopius 

seu  Neanias  martyr  temporeDiocletianiyUt  testatur 

Nicephorus,  iib.  vii,cap.  15,  et  concilium  Nicsnum 

Act.  4,  etMetaphrastes  apud  Surium,8  Julii.Ita  et 

Oresdes  miles  Christianus,ut  habetur  in  Vha  sancti 


GaaiBiom  noatrum,  lib.  ii  De  Maria  virgine,  cap.  11.  C  Eustratii  martyris  et  sociorum  13  Decembris,  apud 


TemporariaB  continentias  castimoniam  post  sos- 
eaptoa  liberos  coluere  Antigonus  et  Euphraxia,  Pro- 
tocomes  cum  uxore  annis  xxx ;  Pinianus  cum  Mela- 
nia  jQniore,qa8B  in  indioeVitarum  Patrum  vide,qui* 
baa  addi  possunt  Andronici  et  DrusiansB,  apud  Ab- 
diam,  libro  v,  in  Actis  sancti  Joannis  evangelistfle ; 
Andronici  et  Athanasis  conjugumanachoretarum, 
ot  habent  Menada,  9  Octobris,  cum  Martyrologio, 
Romano,  et  Metaphrastes,  27  Februarii. 

Vide  etiam  aliquot  continentiae  in  matrimonio 
exempla  apud  Joannem  Nyder,Pormicarii  lib.  i,cap. 
5,  et  ibi  scholiastem  Georgium  Colvenerium. 

HisannomerandinonvidenturMacariusRomanus 
enm  sua  sponsa  in  Vitis  Patrum»  sanctus  Alexius 


emdem  Surium.  Vide  plura  exempla  apud  Gretze- 
rum  nostrum,  de  Cruce,  lib.  i.  cap,  78.  et  lib.  ii, 
cap  27.  Item  lib.  ii,  c.  34,  de  Eucolpio  episcopo- 
rum,  qui  crucibulam  ruream  e  collo  gestant. 

CuBA.  VitaPauIi  primi  eremitse,  num.61  innota- 
tione  vide  et  cubam  et  gubam  dici  posse  (supra.  col, 
112)  Sic  apudTheodoretumPhiIothei,Iib.ix,cap.l3. 
Macedonius  Gubba  dictus.quod  staret  in  fossa  pro- 
f unda.c Id  autem  nomen,inquit,  si  ex lingua  Syriaca 
InGraecamtansferatur,  significat  Xdxxov,id  e8t,Ia- 
cum.» 

Aliud  Cuba  vel  Cumba  Festo:  «Cubam  Sabini  vo- 
cant  eam  quam  militares  leoticam  unde  videturde- 
rivatum  esse  cubiculum.  »  In  Glossis  Isidori  est. 


campoella  regii  8anguinis,apudSurium,  17  Julii,  D  ^tim^a,   cuneuSy  ripa,   Glossarium   Camberonense 


^biraildis  cum  Guidono  viro   nobilissimo,   quod 
coQsensos  mutous  defuerit. 

CoPAOiuic.  Pelagius,  lib.  v,  libello  iv,  num.  63  : 
*1St  acoipiens  arcbiepiscopus  unumcopadium,  de- 
ditJQxta  ae  recombenti. »  Papias  :  «  Copadium  par- 
ticola  carnis,  quod  Grsci  copium  dicunt. » 

GoEONA  MARTYRUM.  Frequcns  corona  eicaronari  de 
•^trtyrio.  Vita  Antonii,  cap.  23  : «  Episcopo  Petro 
jimob  martyrii  gloriam  coronato.  »  Vita  Malchi,in 
prologo  :  •  Per  quos  Christi  ecclesia  nata  sit  et 
^olta,  persetion*bu8  creverit,  martyriis  coronata 
*'t.  n  Vita  Pauls,  cap.  27  :  «  Mater  tua  longo  mar- 
tyrio  coronata  est.  »  Vita  Pachomii,   in  prologo  : 

Patiol.  LXXIY. 


manuscriptum  :  «  Cuba,  extrema  pars  navis,  dicta 
eo  quod  incubetaquis.Cumbavero  dicitur  lectica  a 
cubando.  »  In  iisdem,  Gumba  cuneus, 

Invenitur  et  Cubella  apud  postremissimos  scrip- 
tores,  pro  lintre,  in  quo  pasta  formari  splet.  Nide 
rus  in  Formicario. 

CuRARE,  id  est,  ivxa^piacrciv,  curare  funus,  lavare, 
ongere,  condirearomatibus,et  Cffiterapr8estare,qu» 
requiruntnr  ante  sepulturam.  Palladius,  cap.  10  : 
«  Quem  dum  ego  curassem,  et  linteis  sancti  corpus 
involvissem,  et  deposuissem.  »  *0v  ivTacptaaaja 
IYw,  y-*^  60(5vai<;  t6  acjjjia  xou  a^lo*j  IXtJa^Ja,  xai  aTTo- 
6e(Jiiv7).Hervetus  verterat ;  Quem  cumcgo  sepeUssem, 

14 


427 


ONOMASHOON  RBRUM  BT  VERBORUM  DIPFICIUORUM. 


428 


et  tinleis,  etc.  Nempe  ivxacptdll^eiv  curare  funus  cre-  A.  occuUissima    Justtiiae  sinoeritati    distribuit.  AH- 


didit  idem  esse  quod  eaicreiv,  sepelire.  Atqui  non 
poterat  sepeliri  corpue  anteqaam  involveretur.  Re- 
ctus  ordo  curare,  iavareet  ungere  corpus,  linleii  m- 
volverey  et  deponere,  eeu  eepellre.  Proprium  verbum 
huic  reifuQebrictiraraLatiniBiUtiGrsoiB  ivtacpidtZ^ttv. 
Quod  Gen.  i.  2,  est  Prxcepilque  (Joseph)  servis 
tuis  mediciSy  ut  aromalibus  condirent  patrem  ;  LXX 
habent  :  Kal  irpoaixa^ev  'ia»9i^(p  ToTcnaifflv  auxou  toic 
&vte(ptaoTaK  ivTa(piaaai,Tov  naTipxauTou.  EiprSBcepU 
Joseph  servis  suis  funeraioribus  funerare  patrem 
suum  ;  ibi  oiim  erat  sepuUoribus.  AuguBtinus,in  Lo- 
cut.  :  SepuUoribus  :  «  Non  invenit  iingua  Lstina, 
quemadmodum  appellaret  ivTa^p  (aTcdi^  ,Non  enim  i  psi 
sepeliunt,  id  eBt,terr89  mandantcorporaroortuorum 


quando  autem  iidem  nefandi  Bpfritus  etiam,  qnn 
ipsi  facturi  Bunt,  velut  divinando  prsdicQnt.  Qua- 
propter  bono  Ghrisliano  sive  matbematiei,  sive 
quilibet  impie  divinantium,  maxime  dicentea  vera 
cavendi  sunt,  ne  consortio  dfldmoniorum  animam 
deoeptam  pacto  quodem  Bocietatis  irretiant.  » 

Idem,  tomo  III,  lib.  iii  De  Genesi  ad  litt.,  o.  17: 
«  Caeterum  alicubi  longe  jam  facta  quod  nuntiant, 
qua9  p06t  aliquot  dies  vera  esse  firmentur,  non  est 
mirandum.  Possunt  enim  hoc  effloere,  non  solnm 
acrimonia  cernendi  etiam  corporali  incomparabili- 
ter  prnstantiore  quam  noslra  ost,  sed  etiam  ipso- 
rum  corporum  longe  utlquesubtiliornmmiravelo- 
citate.  Gomperimus  etiam  iu  domo  coDBtitotum  pt* 


quod  non  eet  Grseoe  ivTaipiavav  sed  eOaij/av.Iili  ergo  ^  tieotem  Bpiritnm  immundom,  dicere  solere,  quando 
ivTatpiaarat  id  agunt,  quod  exbibetur  corporibus  hu-  ad  eum  venire  ccBpisset  ex  duodecim  miilibos, 
mandiSfVel  condiendo,  vel  Biccando^vel  involvendo, 
etalligando;inquooperemaximeyEgyptiorum,cura 
praecellit.  Quod  ergo  dicit,  etiam  sepelierunt,  cura- 
verant  intelligere  debemus.  » 

Idera  tractalu  priore  De  resurrectione  mortuo- 
rum,  c.  12  :  «  iEgyptii  diligenter  ourant  cadavera 
mortuorum.»  Pius  episcopus  Romanus  (ut  oreditur) 
ad  Justum  cpiscopum  Viennen8em,epistola  2:«Cura 
autem  sanctorum  Martyrum  corpora,  sicut  membra 
Dei»  quemadmodum  curKfcrunt  apostoli  Stepha- 
num.  •  Suetonius,  Nerone,  cap.  40  :  i<  Imperavit 
aquam  simul  1023  et  iigna  conferri  curando  mox 
oadaveri.  »  Spartianus,  in  Hadriano  :  «  Curasse 
deiicatos,  cosdemque  sepelisse.  »  Nisi  ille  capien 


preBbyter,  et  p«^r  omnia  loca  itineris  ubi  esBety  et 
quam  propinquaret,  et  quando  ingrederetur,  et 
fundum,  et  domum,  et  eobicuium,  doneo  in  cooa» 
peotu  ejuB  astaret.  Quffi  omnia  etsi  Bon  ocQliB  pa- 
tiens  ille  cernebat  ;  tamen  nisi  aliquo  modo  ccrn*- 
rety  non  tam  veraciter  onuntiareL  Erat  autem  itte 
febrienB,  et  tanquam  in  phrenesi  isla  dioebat.  » 

Idem,  tomo  III,  lib.  De  divin.  daimonvm,  cap.  4 
et  5,  priBclare  ea  de  re  inquirit. 

Idem,  lib.  11  De  civ.  Dei,  eap.  24,  de  servo  Lacii 
Pontiiperdnmonem  vaticinantig :  m  Adjecitarsaram 
esBO  Gapitolium.  Hoo  cum  dixissat,  continuo  egrea- 
suB  e  caatriB,  poslera  die  ooncitatior  reversOB  e8t,et 
Gapitolium  arsiBse  damavit.  Arserat  autem  revera.  _ 


duB  sit  de  cura  depiiatoria  catamitorum,  legaturque  ^  Capilolium.  Qnod  qoidemdamoniet  pravidcre  faeil 
saepe  lisse.  Eginhartus,   in    Vita  Caroli   Magni : 
«  Gorpus  more  soiemni  lotum  et  curalum.  » 

CuBiAUs.  Heraclides,  cap.  7  :  «  Moyseus  servus 
alicujus  curialis  erat.  »  In  Palladio,  cap.  22,  est, 
xiTij;  uirijp^^ev  iroXtTeuofiivou  tivcJ^,  VetUB  Pailadii 
Lausiaca,  cap.  14  :  m  Moyses  sorvus  cujusdam  fuit 
curialis.  » Innocentius  I.  epist.  2,  ad  Victricium  Eo* 
tbomag.  episcopum,  cap.  11  :  «  Frequenter  quidam 
ex  fratribus  no8tris,curiales  vel  quibusiibel  publicis 
functionibus  oocupatoB,clericosfacere  contendunt.» 
Sunt  curiales  qui  curiisascripti  erant,  Glossffi:  Cu- 
n"rt/i«,pouX6UTTj5,  pouXeuTix<5;. 

CYPHONiBMUS.Suntquici/pAonijmumveiintdescribi 
a  sancto  Hieronymo  in  Vita  saucti  Pauii  primi  ere- 


fuit,  et  celerrime  nuntiare.  »  8io  lib.  vni,  oap.  23,^ 
docet  nude  Hermes  TriBmeglstos  Boire  potneritBn— 
perBtitiones  /Egyptiacas  auferendas.  El  1.  ix.  c.  22— 
distinguit  ioter  Bcientiam  dffimonam  et  angelorooi 
quod  angeli  «  oertius  temporalia  et  matabiiia 
noveront,  quia  eoram  principales  causaa  in  Verl 
Dei  conspicioQt,  per  quod  factue  est  monduB :  qoi  ^ 
bua  causts  quiodam  probantur,  qo«dain  reprobaor  ^ 
tur,  cuncla  ordinantur.  DaBmonea  autem  non  «ter^ 
naa  temporum  cauBaa,  et  quodammodo  cardinale^ 
in  Dei  sapientia  contemplantur,   sed   quoramdam 
signorum  nobisocoultorummajoriexperientia  mul- 
to  plura  quam  hominea  futura  proBpiciunt,  dispo- 
sitiones  quoque  suas  aliquando  prsnunliant.  Deni- 


mitffi,  num.  2  :  «  Martyremjnssit  meiieperuugi,  et  D  que  saepe  isii,  nunquam  illi  omnino  falluntur.» 


8ubardentissimo8oIe,religati8po8ttergummanibus 
resupinari,  scilicet  ut  muscarum  acuieis  cederct. » 
Vide  Galionium,  De  tormentis,  cap.  1. 

DiEMONUM  PRiEDicTio.  Hecte  de  ea  ratiocinatur 
sanctus  Antonius,  ut  habeturVitaeejuscap.  17.  Au- 
gustinus  vero,  tomo  III,  lib.  ii  de  Gen.  ad  iitteram, 
c.  i7,  ita  ea  de  re  disserit:  «  Quibus  quaedam  vera, 
detemporalibus  rebos  nos8epermittitur,parlimquia 
subtilioris  sensus  acumine,  parlim  quia  corporibus 
subtilioribus  vigent,  partim  experientia  cailidiore, 
proptertammagnamloogituiiinem  vitae,parlim  san- 
clis  angelis,quod  ipsi  ab  omuipotenle  Deo  discunl, 

eLiumju8suejussibirevelunlibu8,quimeritahumana 


DiEMONUM  ExsuFFLATio.  Nihil  frcquentiuB  in  sao- 
ctorum  gestis  dsemonum  exsufflationes,  insufflaiione, 
insputaiiojie. 

De  exsulilatione  habes  in  Vila  Pachomii,  capite 
decimo  septimo  :  t  Qui  aigno  crucis  frontem  suam 
muniens  cxsufflavit  in  eum,  moxque  fugatua  esU  » 
Etcapite  48  :c  Et  exsufflans  in  eum  dixit.  »  Irenaos, 
libro  primo,  capite  nono  :  «  Jam  vero,  qusdam  ei 
fidelissimis  mulieribus,  quae  habent  limorem  Deiet 
non  sunt  seducibiles,  quassimiliterutreliquaaaffe- 
ctavitseducere,  jubens  eas  prophetare,  exsuHlantes 
el  analheinalizanles  eum  separaverunt  seab  ^usmo- 
di  insano.»  Quod  hic  est  exsufflaniesfiTafiCQ  apud  Epi- 


429 


CmOMASTIOON  &BBU|i  BT  YBBBOaUM  DlFFICIUOBUlf . 


430 


phanium,hffire§i34,e»txaTa<pu<n5(jfli(fai.Tertullianu8,  ACodinum,     De    offio.    aol»    Constatinopolitan». 


De  idololatria,cap.  11 :  «  QuooreGhristianuBthura- 
rius  si  per  templa  transibit,  quo  ore  fuoianteB  aras 
deapuet,  et  exsufOabit,  quibutip8eproapexit?t  Se- 
verus  Sulpicius,  libro  iii  De  virtutibus  sancti  Mar- 
tini  :  «  Vidit  post  tergum  ipeius  daemonein|mirae 
magnitudinis  assidentem^quem  eminus  (ut  verbo, 
qnia  ita  necesse  est  parum  Latino  utamur)  exsuf- 
flans,  Avitianus  se  exsufflari  existiroans^Quidme, 
inquit,  sancte,  sic  aspicis?  Tum  Martinus  :  Non 
te,  inquit,  sed  eum,quicervici  tus  teter  incubuit. » 
Sic  dsmoniorum  exsufflatio  inter  ceremonias  bap- 
tismi  apud  Dionysium  Areopagitam,  Hierarcbise 
Bcclea.  cap.  2,  et  passim  apud  alios  ecclesiasticos 
soriptores  :  quo  respicit  divus  Augastinaa,  tract. 


Dehabbre.  Rarius  verbum,  nec  facile  obvium.  Ha- 
bes  inappendioe,  in  Palladii  Lausiaca,  ex  veteri  in- 
terpretatione,  cap.  13  :  «  Maxime  si  debabent  et 
egentiorea  sunt. »  Preter  Hieronymum  ibicitatum, 
usurpat  et  ^Ethicus,  de  Oceani  Occidentalis  fluroini- 
bu8,in  Tiberi :  a  Insula  vero,  quam  facit  intra  urbis 
portum  etOstiam  civitatem,  tanta  viriditatls  amcB- 
nitatisque  est,  ut  neque  sestivis  mensibus,  neque 
hiemalibus  pastulfle  admirabiles  berbas  dehabeat.» 

Dehonestamsntum.  Vita  Antouii,  cap.  30  :  «  Taii 
dehonestamentooorporispIurimumgloriabatur.^Bx 
GeJllo  8umptqm,ut  Tidebis.Etsi  rarius  verbum,  au- 
ctoribus  tamen  aliquot  usurpatum.  Salustius.lib.  i 
Historiar.:  ttFusidius  honorum  omnium  dehopesta- 


44  iD  Joannem  agens  adverausDonatistas  rebaptiia-  g  mentum. »  Taoltua  aliquoties  usurpat.  Oocurrit  et 


tores,  qui  semel  rite  baptixatum  exaufflabant,  at«> 
que  ita  GbriftDm  potius  quam  daBmonem  exeuffla- 
bant  r  «  Adversus  exanfflatorea  Christi,  adversus 
blafpbematorea  baptismi.  »  Item  :  «  Quando  vi- 
deot  iibriatum  a  qao  liberati  lont,  exsufflari  in 
Christianis  ?  Quem  looum  non  recte  pereepit  Deai- 
derias  Heraldus,  Notis  ad  Minutium  Felicem. 

De  insnfflatione  Prudentius,  in  Agone  Romani, 
hym.  14,  vers.  919  : 

IngresBQB  iile,  ut  hos  paratus  perBpicit, 
Ineufflat,  iptos  ceu  viaaret  dsmontB. 

Palladlus,   in  Vita  sancti  Joannis  ChrysoBlomi  : 

(c  Dffimonescredenlium  una  insufflatione  ligantur. » 

Exsnfflatiohec  demonum  et  inaufflatiosKpe  fiebat 

eom  diaputatione.  Vit(B  Antonii  oap.  20 : «  At  ego  G 

epataculam  maximumin  os  ejus  ingeminan8,toturo 

me  in  eum  Christi  nomine  armatus  ingesBi.  h  Unde 

deepuere  et  exsufflare  subinde  conjunguntur.  Ter- 

tullianus,  De  idololatria,  cap.lO: «  Quo  ore  Ghristia- 

naathurariuB  si  pertemplatransibit,quo  oreftiman- 

tes  aras  de8paet,et  exsufflabit,  quibus  ipse  prospe- 

xit. » Idem,  lib.  ii  ad  uxorem  cap.  5  :  «  Latebisne 

tn  eom  lectulnm,  cum  corpusculum  tuum  signas, 

eum  aliqnid  immundum  flata  exspuis  ?  » 

Subinde  despuere  Bolitarie  ponitur.  Tertullianus, 

D8  8peetao.,cap.l3 : «  Nec  minuslemplaquam  mo- 

nnmenta  despoimus.  »  Minutius  Octavio  :  Deos 

Ht4  despaunt.  »  Prudentius,  libro  i  contra  Sym- 

maehum  : 

Qois  io  orbe 
Qois  JoviB  infactam  Btnie  non  dcBpuat  aram  ? 

Uadenon  mirum  Vit»  8anct«BAntoniicap.20variam 
lectionem  eese,  nt  ibi  monui,  cum  Evagriua  vertit 
fpHtactt/um  ingeminavi,  Ubi  in  Graeoo  est  ivKpu^aoc. 
Dkfenbob.  Vita  Joannis  Eleemoeynarii,  capiteS : 
(Eivolentesadire  eum,  timore  caneellariorum  et 
^ImIs  defensoruffl  atque  ei  astantium  probiberen* 
tar.»  £t  cap.  23  :  «  Gecideruot  eum  ecclesi»  defen- 
tores.  I  Concilii  Gbalcedonensis  oan.  2,  qui  GraBce 
^icitur  &c$i3coc  Latine  est  deferuor ;  et  oan.  2,  23, 
^^68  IxStxou^  o^^oXaoTixou^,  defensores  schoUuticoSy 
^<i  est  advocatos.  Ut  bi  erant  defensores  eccle- 
'^%)  ita  alii   erant  derensores   in   palatio.   Vide 


apud  Justinum.  Beneoa,  de  Constantia  Sapientis, 
cap.  i9 ! «  Contumeliaa  et  verba  probrosa,  et  ignomi- 
nias,  etoatera  dehonestamenta  velut  clamorem  ho- 
Btium  ferat.  »  GeiliUB,  lib.  ii,  oap.  27  : «  Quo  ille 
deboneatamentoeorporiB  maxime  deleotabatur.»Ar- 
nobiuB,  iib.  n  :  ■  Ad  vitiorum  dehonestamenta  tra< 
duci.  •  TrebelliuB  Pollio,  in  Glaudio  :  Gallua  Anti* 
pater  ancillariorum  et  bistrionum  dehonestamen- 
tum.  »  Ammianus,  lib.  ikvi  ;  •  Ad  boc  igitur  de* 
bonestamentum  bonorum  omnium  ludibrioBa  bu* 
bJatuB.  n  Gloasa  :  Dehonestamenlum  alorx^vT). 

Dictum  tiinhonestamenlum,  Apuleius,ApoIogia: 
aNe  quid  maculc  aut  inboneBtamenti  in  me  admit- 
tam.»  l8idoru8,libro  u  Originum,  oap.21,ex  C.Grac- 
cho  citat :  «  PueritiatuaadoleseentifiB  tufleinbone- 
stamentum  fuit;  adolescentia  aenectuiiB  dedeco- 
ramentum;  senectuB  reipubliceBflagilium.  » 

Bio  honeatamentum  Bnnodio,  lib.  ii,  epiat.  1  : 
«  Neo  magistro  opus  sit  ei  quem  fecerunt  actuum 
Buorum  emendationes  et  honestamenta  oonspiou- 
um.  »  Apuleio,  Apologia:  •Itemque  multos  pbiloBO- 
pbosab  ore  boneBtiBBimoB  memoriaeprodi,  qui  gra- 
tiamcorporiB  morum  honeBtamentis  ornaveruot.  » 

DiPTYCHUM.  Vita  Pelagiffi,capite  7  :  «  Statim  trana- 
miBit  diptyohum  tabularum  per  eosdem  pueros.  • 
Qrscum  verbum  diptychum  8(7rcuxov,Latini8  tamen 
uBurpatum,  sed  sspeapnd  eos  depravatum.  Etymo- 
logicum  :  Aitttux^,  ovofia  ouSitcpov.  FeYOve  8t  ix  tou 

$(lCTu{,  dp9SVtX0U*  TOUXO  Ix  TOU    ItTtSaffb)    t6     9(pxX(^0), 

IV  itTtSJo),  itTij^,xat  fXETOCTou  86o,8iirTu^,o(7CTu}^oc  xX{vsTai 
xdt  ixtxi^txoLi  sU  euOetav  xat  t6  ou86Tepov,T6  8{ircu)^ov. 
AficTu^anoiiJjavTec,  BiicXtoTavTec  ttjv  xv{aav  vuv  8k  Xi- 
YEt  TTjv  ^Tc^TcXouv  :  «  Diptycha,nomen  neutrum.  Fita 
masculino  Siictu^  quod  fita  verbo  icTuaa(D,plico.  Fu- 
turo  TCTu^ta),  unde  icru^  plica,  etoum  $6oduo  S(ictu(, 
S(icTux.oc  flectitur,  et  traducitur  ad  rectum  casum. 
Et  neutrum  diptychum.  Diptycha  facientes,  id  est 
duplicanles  arvinam,  nunc  autem  dioit  itcdcXouv, 
omentum.  Alludit  hic  etymologioum  ad  versus 
Homeri,  de  quibus  post. 

Diptyohum  igitur  hic  oapitur  pro  libello  duarum 
plicarum,  seu  foliorum,8eu  paginarum,  quasi  dicas 
duplices.  Unde  Ovidio,  lib.  i  Amorum,  eleg.  i2  : 


431 


0N0MA8TIC0N  BBBUM  BT  VBRBORUM  DIFFICILIORUM. 


432 


Ergo  ego  yob  rebus  duplices  pro  nomioe  seof i, 
AuBpicii  oumerufl  oon  erat  ipee  booi. 

Quas  Joannes  Wouweriu9,ad  lib  i  Sidonii,epi8i.5. 
noo  rite  refertad  combinas  seu  diplomata  impp. 

Sic    Martiali,   1.    vii,  epigr.   52,   tripliceSj   sea 
TpCTrxoxoc  a  tribus  foliis  : 

Bis  senoB  triplices,  dentiscalpia  eeptem 

Et  eodem  libro,  epigr.  71  : 

Nee  vaoi  triplices,  breycBque  mappoB. 

Idem,  lib.  xiv,  epigr.  6  : 

Tuoc  triplices  oostros  ooo  vilia  dona  putabis, 
Cum  se  veoluram  scribet  amica  tibi. 

Sic  apud  eumdem  Martialem,  lib.  xiv,  ep.  4,  quin- 

tupliceSf  sca  itevtaiTxu^^a  babes  : 

Caede  juveocorum  domini  ealet  area  felix, 
Quintuplici  cera  cum  dator  altus  houor. 


Tum  virides  pardos,  et  cietera  colligit  Auslri 

iOlft  Prodigia,  immanesque  pimulLatoDia  dentes, 

Qui  eecti  ferro  in  tabulas,  auroque  micaotes, 

Inscripti  rutilum  cselato  consule  oomen 

Per  proceres  et  Tulgus  eunt.  Stupor  omnibus  Indit 

Plurimus.  ereptis  elepbas  inglorius  errat 

Deotibos. 

Cur  diptycha  sea  pugillares  tabulae  in  editione 
munerum  dono  missa  fuerint  equidem  nescio.  Lu- 
dovicus  Carrion  lib.  ii  Emendat.,  cap.  6,  supra, 
existimat  ea  a  qnsestoribus  candidatis  oiTerri  soli- 
ta.  quod  iis  ipsis  essent  in  usa  frequenti.  8ed  et 
consules  aliiqae  diptycba  obtulerunt. 

Videntur diptycha  amantium  fuisse  tabellae.  Unde 
vetus  commentator,  ad  illud  Juvenalis,  8a.tyr.  9  : 

.  .  .  Et  blandse  assiduse,  densaeqose  tabelliB 
Soliicitent. 

ascribit :  blnndis  te  epistolis  el  diptychia  sollieitet. 


VUiUbupiiui  urra  «iuiu   ua»ut   ai»uD  uvuvi.  |j  -    -  .    —   _, ^^    — ^^.j^^...^  ^^....^^«... 

Duplex  autcm  fuit  diptychorum  usas,  profanus et      Giossarium  Camberonense  ms.  :  «  Diptic»,  dicun- 


sacer.  Profani  mentio  apud  veteres,  qui  ea  muueris 
loco  88epemittebant,maxime  in  oditione  muDcrum. 
SymmachuSyin  Auotarioepistolarum,  epist.7,  quam 
fratribus  scribit :  •  ReligiosumatquevotivumestjUt 
a  QuflBstoribus  candidatis  doni  solemnia  potissimis 
atque  amicissirais  ofiTerantur.In  eonamero  jurecen- 
semini.OfTero  igiturvobis  eburneum  diptychum,  et 
canistellum  argenteum  librarum  duaram  filii  mei 
nomine,qui  quaestorium  manus  cxbibuit.>)Idem,lib. 
ii,epist.81,ad  Flavianum  :  «  Filius  noster  Symma- 
chus  peracto  munere  candidati,  offert  tibi  dona 
qaaBstoria,et  caeteras  necessitatcs  nostras  pari  ho<- 
nore  participat.Quaeso  igitur  ut  ejus  nominedipthy- 


turtabellae,  quibus  corruptores  puellis  suis  inscri- 

bunt  amorem. »  Papias  vooabularista  :  «  Dipticae  ta- 

bellae,  quibus  corruptores  amorem  suum  inscribuDt 

puellis.  »  Apud  Ovidium  quoque  lib.  ii  Amorum, 

eleg.  45,  habes  tabellas  areanas  ad  hanc  rem. 

Quod   Carrion  putat  diptycha  universum  fuisse 

plerumque  ^^umea, falli  eum  existimo.Neo  enim  si- 

mile  vero,  dyptycha  epislolica,  quae  vulgo  epistolae 

loco  sibi  mutuomiltebant.quibusque  arcanasuade- 

clarabant,  fuisse  eburnea  :  sed  potins  lignea,  cera 

obducta.UndeOvidiussupraamicaesuae^fip/ur^,  seu 

diptycba,  quibus  noclem  negaverat,  exseorans  ait ; 

Qoid  precer  iratus?  nisi  yos  cariosa  senectos 
Rodat,  et  immnndo  cera  sit  alba  sitq. 


chaetapophoreta8U8ciperedignemini.«Idem,lib.  g  Unde  colligitur  lignea    fuisse.  Et  eodem  lib.  i. 


V,  epist.  56,  ad  Sallustium  :  »  Ad  te  diptycbum  can 
didati,etapophoreticum  librarum  argentiduarum 
perhominem  tuum  misimus,  approbare  cupientes 
editioni  nostrse  te  animonon  defuisse.  Idem,lib.xi, 
epist.  409  :  «  Non  asperoabere,  utexistimo.diptychi 
et  apopboretici  oblationem.  » 

Erant  diptycha  quae  muneris  loco  mittebantur, 
fere  eburnea :  quo  epitheton  etsi  non  semper  addi- 
tur,  tamen  subintelligendum  videtur.  Sic  cape  di- 
pthychum  absolute  positum  apud  Symmachum, 
lib.  II,  epidt  84.  Nam  subdit,quasi  explioanB : «  Cs- 
teros  quoque  amicos  eburneis  pugillaribus  et  ca« 
nistellis  argenteis  honoravi.  » 

Gum  eadem  principi  mittebantur,  inaurari  soli- 
ta.  Symmachus,  lib.  ii,  epist.  81  :  «  Praeterea  do- 


eleg.  11,  qu»  priorem  prscedit  de   tabellis  suis 
amatoriis,  ait : 

Subscribam.  Veneri  fidas  sibi  Naso  tabelias 
Dedicat.  At  nuper  ville  fuisti  acer. 

Alia  erant  sacra  dipiychaf  quorum  usus  erat  ioK 

Ecclesia  catholica,  a  communi  in  privatam  notio— 

nem  deflexa. 

Erant  igitur  haec  sacra  diptyca  duplicestabulss 
quarum  una  parteinscribebantur  nomina  episcopo 
rum  pie  defunctorum,  altera  viro  vivorum. 

Et  quidem  quod  mortuos  spectat,  earum  tabulak.  ^ 
rum,quaB  Upal  xcuj^al  ibi  vocantur,  mentio  est  apa  d 
Donysium  Areopagitam,  Eccles.  Hierarch.,  cap.  S, 
ubi  agitur  demysteriosyoaxeos,sive  communioQio; 
Aal  daTraffafxivwv  iXXiJXouc  dTravTwv,  i^   {j.uoTixi\  xaiv 


mino  et  principi  nostro   ad   referendam  largitati  D  Upb>v7rcu^a>vdvd^jS|^7)(jiceittTtXeTTat.QuaB  itavertitPe- 


ejus  sedulam  magis  quam  parem  gratiam,  auro 

circumdatum  diptychum  misi.  » 

Prohibitum  post  ne  minor  consulari  magistratns 
diptycha  ex  ebore  et  sportulas  aureas  daret.  L.  1, 
De  expens.  ludor.,  G.  Theod.,ita  constitutuut  impp. 
Valentianus,  Theodosius,  et  Arcadius  Augg.  :  «  II- 
lud  etiam  constitutione  solidamus,  ut,  exceptis 
consulibus  ordinariis,  nulli  prorsus  alteri  auream 
8portulam,diptychaexebore  dandifacultas  sit,cum 
publica  celebrantur  ofOoia.  Sit  sportulis  nummus 
argenteus,  alia  materia  diptycbis.  »  Unde  Claudia- 
nus,  lib.  III  de  laude  Stiliconis  consulis,  ab  eo 
sparsas  in  populum  eboreas  tabellas  canit : 


rionius :  «  Gum  omnes  se  inter  se  Balutaverunt,my- 

stica  sanctorum  recitatio  fit.  »  AmbrosiusGamalda- 

lensis :  «  Et  cum  se  mutuo  omnes  8alutaverint,my- 

stica  sanctorum  recitatio  fit.  »  Uterque  omiaitver- 

terevocemTrroxwv.  Reclius  igitur  Joannes  Scotos, 

vetusDionysii  interpres  :  •  Et  omnibus  saiutaniibas 

inter  se  invicem,  mystica  sacrorum  voluminum 

praedicatio  perficilur.  »  Item  Joannes  Saracenus : 

«  Et  osculatis  se  invicem  universis  mystioa  sancta- 

rum  tabularum   praedicatio  perficitur.  »  Recte  ita 

vcrterunt,  modo  per  vohmina  et  tabulas  intelligant 

diptycha. 

Rursus  eodem  capite,  in  Theoria  :  '0  ii  OMtSTtttot 


433 


0M0MA8TIG0N  RBRUM  BT  VBRBOPUM  DIPFICILIORUM. 


434 


{jiujTixiQ  xal  Gicepx<S7fxt0i;  avappr^<Tic.  P6rioiiius:<(  Di- 
vina  autem  8alutatio,sive  osculum,  adhibetur,  san- 
ctornmque  animornm,qui  scripti  sunt^mystica  cob- 
lestisque  praedicatio.  »  Ambrosius  Gamaldulensis  : 
«  Porro  sacratissima  consalutatio  idcirco  celebratnr, 
sanctorumque  descripta  nomina  mystice  et  modo 
supramundano  prsedicantur.nClarius  veteres  inter- 
preies.Joannes  Scotus : «  Divinissima  autem  saluta- 
tio  sanote  agitur,et  bagiograpborum  voluminum  my- 
stica  et  supermundana  recitatio.  »  Joannes  Sarace- 
nna:«  Divinissimum  autem  osculum  sancte  agitur, 
et  hagiographarum  tabularum  mystica  et  super- 
mnndana  enuntiatio.  » 

Iterum  in  ejusdem  capitis  theoria,qua  hnjus  rei 
eontemplatio  et  explicatio  continetnr :  Ta>v  U  lepGjv 
icco)r«bv  fiExa  Ti^v  elpijvTjv  ava^<5»)<jic,  dvaxijpuTcei  tooc 
&«tci)c  ^oib>x6Tac,xat  icpo^  ivapiTou  (u)Ti<xeXe((i)(JivdfjLe- 
TaTrdtT(i><d9ixo;xivouc.QuffiitavertitPerionius:«<San- 
ctorum  autem  animorum,qu8e  post  pacem  adhibe- 
tor,  praedicatio  eos  qui  pie  sancteqoe  vixerunt,  at- 
qae  ad  vits  virtuti  consentane»  perfectionem  per- 
Tenernnt,  landil)us  afficit.  »  Rursus  hic  Perionius 
^jjjui>t  legit  pro  icxMyitoy.  Ambrosius  Gamaldulensis : 
«  Enimvero  sanctorum  post  pacem  illam  nominum 
praedicatio  eos  praeconio  attollit  qui  pie  sancteque 
Tizerunt,atque  ad  finem  usque  virtutis  vitam  con- 
stanter,  nusqnam  ab  ea  detlectendo,  tenuerunt.  » 
Clarius  Joannes  Scotus :  n  Sacrarum  aotem  tabula- 
ram  post  pacem  reoitatio  praedicat  sancte  firmatos, 
et  ad  strenuae  vita8  consummationero  immutabiliter 
advenientes.»  Item  Joannes  8aracenus:«Sanctamm 
aotem  tabnlarum  post  pacempreedicatio  prfledicatil- 
lo8  qoi  sancte  vixerunt,  et  ad  virtutum  vit»  perfe- 
ctionem  intransmutabiliter  pervenerunt.  » 

Othic  habuimus  Upd  ircux^»  qu»  Maximus  et  Pa- 

cbymeresscholiast«Dionysii$(icTu)^ainterpretantur 

ita  $iicT'j^ct)v  diserta  mentio  in  epistola  i£gyptiorum 

episcoporum  ad  Analolium  Constantinopolitanum 

episcopom  contraTimotheuminvasorem  sedisAIex- 

andrin»,qu«habeturparteiiiconciliiChalcedonen- 

sis  ex  Romana  editione  :  •  Etiam  in  venerabili  di- 

ptycbo  (in  quo  piae  memorise  transitum  ad  ccelos  ha- 

bentium  episcoporom  vocabuia  continentur,  quse 

tempore  sanctorummysticorumsecundum  sanclas 

regulas  releguntur)  posuit  suum  nomenetDioscori, 

qni  sob  damnatione  anathematis  a  Deo  et  universali 

concilio  esse  decretus  est;  etdelevit  exindesancts 

memorittet  secundum  Deum  viventis  Proterii  no- 

men,  regulariter  archiepiscopi  constituti.»  Item  in 

■exta  8ynodo,act.l3:Touc  Totouxou;  Iv  ayicf  zi\  fxvTJfiT^i 

Tpel^  flfvSpac,  TOUTioTt  ©(ojxav,  'Ia)avvi)v,xatKti)vaTavTT- 

>w  ouveiSofxev  iv  ttj  auTOTTjTt  (jieTvai  xai  Iv  toT<  UpsT^ 

iticrj)^ot<  AvatpepsffSatTtov  a-^iwza-ztayf  8xxXrja:a)v:«Hos 

Hnct«  memoriffi  tres  viros,  id  est,  Thomam,  Joan- 

Qem,et  Constantinum  praevidimus  in  identitate  ma- 

nere,atqueinsacrisd)ptychissanctarumeccle8iarum 

ncitari. »  Theodoretus,  Ecclesiasticee  historiae  libro 

▼,cap.  35:OuToc  ti?iv  Touawoo  tou  irovu  TrpooTjYopiav 


A.  icpwTov  ToT<  ixxXijjiadTtxoTc  8ticT'j;^oi<  iviToJe  :  «Iste 
(Aloxander  Antiochenus  cpiscopus)  primus  magni 
Joannis  nomeo  ecclesiasticis  diptychis  inseruit»  Quod 
etiam  habes  in  Historia  Tripart.,  lib.  x.  cap.  25,  et 
apud  Qeorgium  A]exandrinum,in  Vita  Ghrysostooii, 
capite  71.  Isidorus^Trimethensis  epi8copus,in  Vita 
Joannis  Ghrysostomi :  T6  Svofjia  'Icoiwou  toT<;  lepoT< 
iY>(a6uitoYpa<{/ai  $t7CTu)^oic:«Nomen  Joannissacris  in- 
scribe  diptychis.»Innocentius  papaad  Arcadiumet 
Eudoxiam,  apud  Georgium  Aiexandrinum  patriar- 
cham,de  Vita  Ghrysostomi  :  IIpoTca^ai  U  xeXeucraTt 
xaiT^  ovofjLa'Ia)dcvvou  toT<  lepoT^  l^paf^T^^ai  StitTu^^oi;: 
«Jubete  autemJoannis  nomen  saoris  inscribi  dipty- 
chis.  »  Bpistola  Justiniani  imperatoris  ad  quintam 
synodum  generalem,  quaeestConstantinolitana  ii  : 

n  M  Siout  et  eos  qui  injuste  condemnati  sunt,  revoca- 
verontpost  mortem,  et  in  saoris  diptychis  1098 
bcripserunt.Quod  factum  est  et  in  Joanne  (Gbryso- 
stomo)  et  in  Plaviano  religiosae  memorise  episcopis 
Gonstantinopolitanis.  »  Gitatur  can.  SanCf  24,  q.  1. 
In  Sacramentali  Gregorii  Magni  babes  orationem  5ti- 
per  diptycha:  Memento etiam,  Domine,  famulorum 
toorum,  qui  nos  prtecesserunt  et  dormierunt  iu 
somno  paci8.»Etin  Liturgia  sancti  Marci:'0$taxovo< 
Ta  SficTu^a  Tcuv  xey.oi(ji7)fjiivu)v : «  Diaconuslegit  dipty- 
cha  defunctorum.»  Ad  hanc  consuetudinem  defun- 
ctorum  nominain  missa  recitandi  alluditGyprianus 
epistola  10,ad  Glerum  et  presbyteroSy  qui  temere 
pacom  lapsis  dederant :  «  OfTertur  nomen  eorum.i 
Bt  epistola  66,ad  presbyteros,  diacones,  et  plebem 
Fumitanam:«Neque  enim  apud  altare  Dei  meretur 

^  nominari  in  sacerdotum  prece,  qui  ab  altari  sacer- 
dotes  et  ministros  voluit  avocare.  » 

Uti  rite  defunctorum  episcopprum  nominasacris 
diptychis  inscribantur,ita  haereticorum  etschisma- 
ticorum  ex  iisdem  toliebantur.Justinianusimpera* 
tor,inGonfessione  rectas  fldei  adversus  tria  capitula, 
seu  in  edicto  de  fide  catholica,  quod  habetur  post 
quintam  synodum :  *A{xAei  toi  xal  irav  t^  icXi{pa);ia 
T^<  Iv  Mo4/oue9Ti(f  ixxXY)a{ac,  iv  ^  XiY^^^sci  ItzIvy.otzo^ 
-^iytrfi^j^ai^  SiQlTa^  ^AacrcpTjfjiCa;,  Si'  aaicep  *EXX7)9iTexal 
*Iou3a(otc  xal  £o$ofji(TaicicapaTU)v  aY^covicaTipcjvTJvr^- 
ptOfiT^OTj,  airijXeti|;av  i^  ixe(vou  twv  lepa)v  ttJc  ixxX7)9ia«; 
StiTTu^fuv  TYjv  TouTou  irpooT^Y^P^*^  •  «Itaquc  «Homnis 
plenitudo  Mopsuestenae  ecclesis,  in  qua  episcopus 
p.  dicitur  fuisse,  cum  invenisset  quod  paganis  et  ju- 
daeisetSodomitatisasanctisPatribusoonnumeratus 
est,  deleverunt  ipsi  ex  illo  temporee  sacris  Eccle- 
sise  diptychis  ejus  nomen.»  Justinianus  imperator, 
epistola  ad  quintam  synodum,que  habeturibi,act. 
1,  de  Theodoro  Mopsuesteno :  c  Propter  istas  (bla- 
sphemias)  superioribus  temporibus  deletum  est  et 
nomen  ejus  e  sacris  diptychis  Ecclesi«,  cujus  fuit 
episcopus.  »  Divalis  saora  Constantini  Pogonati  ad 
domnum  papam  Agathonem,qu(c  praemittitur  sextffi 
synodo  generali,  quaeest  Constantinopolitana  iii  : 
IIoXXijv  Yfltp  ^voTaaiv  :?|fJLTv  lit(5ptaa^  o  Te  dtYttl^TaTo^  xai 
jxoxapttiTaTOCTcov  ivTau9airaTpidtp5^Tjc,xai  Maxdptoc  6 
iYtwtaToc  7raTpiap^rjg6eou7c6Xe(o^ix6aXeTv  BtTaXtavdv 


435 


ONOMASTICON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DlPPICILlORtJM. 


436 


Tov  pLxxapitoTaTov  ix  twv  3iirT'jxwv,<piTxovTec  'Qvtopiov  A.     Uti  viventium  episcoporam  nomina  sacris  dipty- 


ivTotc  8tTCT'j/oi<;  Std  TYjv^^^H^V  'AicoaToX(xou6p4vouT^<; 
itpevCuT&pac  *P()&(XT)c  :  «  Maltam  enim  nobis  instan» 
tlam  fecerunt  tam  hio  ■anctissimus  ac  beatisBimus 
patriaroha,  quam  Macarius  sanctissimus  patriar- 
ehaTheopoleoSyUtejicereturVitalianosbeatissimus 
de  diptychis,asserente8  Honorium  memorari  in  di- 
ptychis,  propter  honorem,  apostolicfie  sedit  antiqufle 
nostrsB  Romffi.n  Ecclesiastica  historia  Theodori  Le- 
ctoris  Con8tantinopolitani,apud  Dama8cenum,ora- 
tione3De  imaginibus  :  Elc  TOffouTov  ^ip  ^XT^XuOe  ttjc 
t4X(A7jc,  <5)«e  xal  TaTtt)vlxeTYtYOv(5T(ov(xaxap(a)vicoi(i4- 
vu)v  6v($|jLaTa,Ta»v  lep&v  8iirTO)^cov  AveTXe,  xa?  Totc  auTwv 
slxovac  xa^eTXe,  xaTaxatSaac  Tupawixtoc.  Oa«  Fran- 
eiscus  ZtnuB  Veronensis  fta  vertit :  a  Eo  vero  pro- 


chis  in8erebantur,itaex  iisdemtollebanturquando- 
que  viventium  nomina.  Proclu8,archiep.  Constanti- 
nopolitanus,  ad  domnumAntiochenumepitcopum, 
profoausa  Athana8iiPerrh«epi8Copi,cajus  viventis 
nomen  e  sacris  diptychis  erasum  erat,  habetur  in 
concilioChalcedonensi^act.^l^iKal  Tcov  lep&v  $£Xtc0v 
TiepteXEiv  tA  ovofxa  ToOiiriffxoitoo^/Toc.Ubivctusinter- 
pres  vertit :  et  episcopi  nomen  de  sacris  diptychis  a\h 
stulisse  .Vigilius  papM  in  damnatione  Theodori  : 
«  Etiam  Alexandrine  Ecclesis  sacerdotem  fratrem 
no8trumZoilum,oujus  nomen  usqneadmemoratum 
diemcommunieatum  vobi8fuerat,diptycbi8eximen- 
tes,  Appollinarem  quemdam  perversorem  atqueEc- 
clesis  ipeiuB  adolterum  vobis  sooiaftis.  » 


▼eotus  est  audaoia,  utbeatoram  quiillicfuerantepi*  g     Nomina|viventiom,quaB  saoris  diptychisiascribe* 


scoporum  nomina,8acerdotum  geminorum  sastule- 
rit,  tyranniceque  combusserit.  »  Qui  non  reote 
peroepit  Upcov  8iictv)^u>v,  quod  vertii  saeerdotum 
geminorum,onm  verlendum  sit^  sacris  diptychis,  ut 
rectemonuit  JacobusBilliasnotisadeam  oralionem 
Sic  quod  ex  eadem  historia  citatur  apud  Damasce- 
num  :  'Ava6efiaT(aat  Tac  t&v  intirxfSmov  elx6vac,  xal 
tta>v  lepu>v  $iicTu^(i)v  iicaXeX^^at :  «'Episcoporum  ima- 
gines  anathemate  damnare,et  tsacrisdlptyohis  de- 
lere,»ibi  rursus  Zinus  verterat :  sacerdotes  geminos 
d^/^rtf.Innocentins  papa,epi8t.ad  Arcadiam  impera- 
torem,apud  Georgium  Alexandrinum  de  VitaChry- 
8ostomi,ut  Arsacii  etiammortui  memoria  eradatur: 
06  Tivoc  o65l  T^  Svofia  i-^ypai^if^xta  [Y.hffpoi^io^ta]  toTc 


bantur,  ^rant  fereepiscoporura  et  patriarohanim,nt 
passim  patet.Quare  nesoioan  refsrenduBsitad  boo 
diptyoha  que  altari  imponebantur,  liber  vivorum, 
seu  saora  delta,quorum  meminitDionysiuBAreopa- 
gita  Ecolesiastica  Hierar.  o  2,  quibus  nomiDa  illa- 
minatorumet8U8oeptorumin8cribtbaDtur,qusZi&v< 
t(Dv  ^itrzoyiji^vivorum  diptycha,voo9AA  etset  extstimat 
Paobymeres:T6Te  ttjv  x^V^  '^^  xtcpaX^  ittit(6i)«i,xx{ 
xeXeuei  toTc  uic*  auTovicpeo^uTipoicxal  8iax6voiciv  8£X- 
toic  lepaTc  dttOYpa();aaOai  ta  ^v^fMita  tou  te  icpoveXs^v* 
Toc  xai  tou  dva$6^ou*  tautd  84,  olfisi,  elaC  ta  taiv  2^cdv- 
Tiov  ${nTuxa :  tf  Tunc  manum  capiti  imponit,  et 
presbyteris  acdiacoDisipsi  subditis,  jubetinaaoris 
deltis  nomina  scribere,  tam  ejus  qui  ad  baptismam 


lepoTc8iictiSxotc:MCuJU8Denomenquidemin80ribi8a«  p  venit,  quam  Busceptoris.  H«c  autem,  opiDor,  sant 
c.ri8diptychiscen8eo.»Anasta8ia8,inAgatbone:«Ab-      vivon 


BtuleruntdediptychisEoolesiarum  nomina  patriar-* 
oharum^vel  de  picturis  ecclesi®  figuras  eoru  m»  Viotor 
TunnunensiSyinChronico  :a  NominaProteriietSala- 
fatiatii  de  ecclesia8ticiBdiptycbiBtollit,etDio8coriet 
iEluriyquiProteriuminterfecit,8cribit.  Atque  hacte- 
nuBdemortuorumnominibusquffidiptychisinscripta 

Vivorum,  qui  diptychis  insoribi  solent,  meminit 
Joannes  diaoonusjn  vita  Bancti  If agni  Gregorii lib. 
iv,capite  23  :  «  Orientalefl  prffioipue  retinent  baote* 
nussedeB,  utinsuis  diptychis  nuUius  pontifioiB  no- 
men  de8cribant,quoueque  synodicam  ipsius  suBci- 
piant;et  tandiu  defunclum  pontificem  inter  vi  venteB 
numorent,quandiu  successorlilliussuaslitteraBBtu* 


vivorum  diptycba.  » 

Vivorum  et  aroriaorum  eimal  mentionem  faoit 
ChrysostomuB  inLitargia:'08idlxovoc  Oufit^  '^^p^fiw 
TTjv  aY^sv  Tpiice2^otv,  xat  Td  8(iCTU^a,  tcov  textxoifjLi)(A4- 
v(i>v  xai  (lovtcDV,  (A>c  poiSXetaiy|(xvi)(jiovetSei  :<cDiacona8 
incensat  in  1097  oircuitu  sacram  mensam  et  di- 
ptyoha ;  defunctorum  autem  et  vivorum,  uti  vult, 
memoriam  faoit.  » 

Permanelt  hujus  rei,tam  vivoB  quam  mortuoB  in 
mista  commondandi,con8uetudo  in  canone  miBBSy 
cumprimo  viventium,iDdedefunctorum  mentionem 
faoimuB  per  duplex  Memento.  Vide  Alcuinum,  De 
div.  Offlc,  cap.  De  oeiebratione  misBe,  et  Fioram 
Magistrum,  qui  de  boc  diptychorum  usu   eadem 


dueritda8tinare.»ConoiliumGhalcedonen8e,aot.ll:  ^  habent. 


'Edi^aTe  ^^p  a^T^v,  xal  IxotvtovT^aev  a&Tcji  6  fiaxdLpioc 
DpdxXoc,  xal  eico(T)9e  9uvo8ixa  YP^f^LjjLaTa,  xal  cic  xdi 
8(ircuxa  auT&v  ^ta(ev  :«  Su8($epitenim  eum,  etcom- 
municavit  eibeat»  memoriffi  ProcIuB,  etfecitByno- 
dicaslitteraB,  et  in  diptychie  eum  posuit.  »  El  ple- 
raque  priora  exempla,quibuB  post  mortem  quorum* 
damnomina  e  diptyohisexpunotadocetur,  satiso»* 
tendunt,  dum  viverent,  diplychis  inscripta  fuisBe. 
Qregoras,  lib.  v:'Ev  t«Tc  lepaTc  6fjiv({>8(aic  t^v  ndirav 
elcta8iirtu^a  (avv)  fjtovtijeaBat  6fioutoTcltipotct4ttap9i 
icatpt^p)^aic :  «  In  eaoriB  hymnodiis  mentionem  fa- 
ciunt  piipfiB,  oum  oratio  Buper  diptycbarecitatur,una 
cum  aliis  quatuor  patriarobia.  » 


Ex  dictis  colligitur,non  ideo  diptycha  dictayquod 
geminie8sentlibri,unu8viventium,aller,mortuorum 
ut  exiBtimavit  MeursiuBin  BuoGlossarioGrffiOoba^ 
baro,  cum  unus  idemque  liber  utrorumqoe  nomint 
continere  potuerit ;  et  boIus  liber  viventium,  item 
soluB  mortuorum,  etiam  diptychumBint  diota.Dictt 
igitur  diptycha,  qood  liber  illeduobut  foliiB  seu  ta- 
bulitoonstaretyUtsupradixi.UndeetapudGeorgium 
Alexaodrinum,  cap.  74,  eapra  citato  pro  8tircuxo(< 
alia  lectio  habet  8i6upotc,  quod  liber  hic  dQaram 
quasi  januarum  eeu  valvarumeB8et,8eu,utAQ80Diat 
loquitur,  bipatens  pugillar.  Quomodo  id  Evagri0| 
lib.  VI,  Eocl.  Hitt.,  cap.  20.d(jL(p(eupovO6vix6v,  oapio 


437 


0N0MA8TIC0N  RBRUM  BT  yBRBORUIf  DIFFICILIORUIf. 


438 


dksampkUhyro^evLdiptyehoopere  Hunico  facto ;  aisi  A  riluum,  quam  sacaB  legis  gnaros  observantcsque 


malia  de  velo  cum  aliie  oapere. 

Tale  ex  ebore  dipticbum  vidisse  me  roemiai  in 
ecclesia  sancti  Lamberti  Leodii,  oui  diquot  sancto- 
i^um  et  quorumdam  episcoporumnominainscripta 
sunt.  Videtur  ex  profanooonaulari  diptycbu,qualia 
ineditionemunerumamioislmittereconsulessolenty 
ot  su  pra  attigi,  io  ecclesiasticum  diptycb  um  transla- 
tum.  Sane  nomen  baviniaoi  seu  Sabiniani  consulis 
inscriptum  babet,qui  consul  fuitanno  Domini  505, 
contiuetque  varias  Oguras,qufleprofanam  militiam 
spec(ant,cumbacetiam  inscription^ :  gom.  i.omest. 
BQurr.  EfHgiemdiptycbi  bujus  biosubjecissem^si  ad 
me  correcta  inscriptio  transmissa  fuisset.  Alias  forte 
correctum  exprimere  dabitur.  £t  diptycha  ecclesia- 


faceretl  Meminisset  apud  magnum  Dionysium, 
quem  merito  veterem  Patrem  a88erltet«stimat,etBe ; 

Sx^icet  ol,  &'ti  xal  (jLVT)fA09uvotc  Upotc  dvaxt6sv6at,  t^c 
Oc{a<  (xvi{(jLT]c  oux  avOpcoTctxwc  iv  t^  tov»  fjivT^fJioyixou 
(pavraat^^  87)Xov>fJiEVT;c,  dXX'  U)C  av  xic  ^OL^rt^  OeoTupflTbJc» 
xaxa  XTjV  iv  6c({>Ta)v  TeTEXcjjjLsvtuv  OeoetSwv  Ttfx^av  xat 
afxeTaoTaTOv  yvw^iv.  "E"yva)  y^P,  c^^i  'c*  A^yia,  tou< 
ovTac  auTOu*  xai,  Ttjjiioc  ivavTtov  Kupiou  6  OivaToc  Toiv 
6a{a)v  auiou,  tou  OavaTOu  tcov  oviojv  avTt  ttjc  cv  6jt(5- 
TTjXt  TcXettoaetjJc  etprjfiivou.  iSed  animadverte  eosin 
sacris  etiam  inemoriis  inesee,  non  quod  more  ho- 
minum  divina  memoria  in  ea  parte  memorlas 
quaB  visa  recipitjnesse  declaretur,  sed  ut  ali- 
quis  dicat  pro  Dei  dignitate,pretiosam  immutabi- 


rum  fere  eborea  fuisse,  colligerequoqueestexFor-  n  lemque  in  Deo  eorum  quidifinamspecicmperfecte 


tunato,  lib.  x.  carm,  iO: 

Nomina  yestra  legat  patriarcbit  atque  prophetis, 
Cai  bodie  in  templo  diplycbus  edit  ebur. 

Sane  diptycba olim  ex prfflstanli  materia fuisse, ita ut 
capsis  includerentur,  coUigiturex  Ekkebardo  Junio- 
re,  coenobita  sancti  Gaili,  de  Casibus  monasterii 
sancti  Galli  in  Alemannia,  cap.  5:  tCapeUaoitatafit 
oratorium,  in  quod  invehuntur  crucos,et  diptycbiis 
capse,  nec  non  etpeneomnis,  prseter  libros  reposi- 
torios,  ecclesise  thesaurus.  »  Ous  habes  Alem.anni- 
carum  rerum  tomo  I,  parle  i.  Ubi  Goidaslus  scho- 
liastesper  diptycbainleliigitlibroBanniversarios,  in 
quibus  eorum  nominaperscripla,  qui  pro  suc  aliquid 
animaB  remedio  monacbis  et  ciericis  legassent,  custo- 
disB  quorum  capsis  istse  parat».  Dubitoan  diptycba 


prstulerunt,  scientiam  significat.  iVot;2(entm,inquit 
Scriptura  divina,  gui  sunt  tjus  {II  Tim,  ii).  Et :  Pre- 
iiota  in  conspectu  Domini  mors  sanclorum  ejus  {Psal. 
cxv).  Morte  sanctorum  dicta,properfectioneinBan- 
ctitate.  »  Memioisset  ab  Ecclesiastico  dictum,  cap. 
XLiv :  Laudemus  viros  gloriosoi  et  patres  nostros  in 
generatione  sua,  Qui  ibiet  sequentibuscapitibusca- 
talogum  virorum  justorum  texit.  Non  huo  potius 
quam  ad  Saliaria  carmina  respexit  vetus  Ecclesia  ? 
Quin,  ut  notat  Brouwerus  noster  ad  Fortunatum, 
in  Diptychis  librorum  vitffiquamdamideamadum- 
brasse  mcgorea  videntur.  Ut  enim  in  horum  albo  non- 
Dulli  inscripti,  qui  non  perenni,  sed  brevi  Justitis 
laude  commendati ;  alii  qui  certo  et  immutabili 
Numinis  decretoin  sortem  sanctorum  cooplati ;  ila 


iila  communia  mortualiaapud  monacbos  itaornari  C  dipiycbiseorumquoquenominairrepsissememini- 


sintsolita,  utinter  thesauros  numeraripossint.Po- 
tius  per  diptycba  eo  loco  intellexerim  diptychasanc- 
torum,  vel  librum  Evangeliorum,  val  aimiles,  quo- 
rum  coopertorium  diptychum,  seu  extremffi  tabulaa 
egregie  ornari  solent.  auro,  argento,  flguris,  et  in 
processione  circumgestari. 

Originem  bojus  rei,  nomina^videlicetsanctorum 
martyrum,  imperatorum,  pontificum  8ummorum,et 
aliorumfide  ac  meritis  excellentium  virorum  sacris 
diptychis  inserendi,  et  inter  bymnodias  recitandi, 
isaacus  Gasaubonus Animadversionibusad  Athenffii 
librum  vi,  cap.  14,  acceptam  refert  gentilitali  Ho- 
mans,  qui  eorum  nomina,  quoseximiohonore  vel- 
lentdecorare,Saliari  carminecanendadecernebant. 


mus,  quorum  ad  tempus  simulata  virtus  id  non 
meruerat;  aliorum  vero  Ormiusinsedisse,  quorum 
coQstans  exstitit,  et  illibata  fideiet  mosumintegri- 
tas.  Ususitaque  finisque  diptychorum  fuitio  sacris, 
tum  memoriie  sanctorum  retinendffi,  tum  paois  eccle- 
siasticffietcommunionissanciendaeicumdignosccelo 
ac  sempitKrna  memoria  viros  reciperent,  indignos 
vero  respuerentetexcuterent.  HactenusBrouwerus. 
De  diptycbissacriscommentariolum  olimscripsit 
Joannes  BaptistaCardona,  episcopu8Dertosanus,ro- 
gatu  Gabrielis  cardinalis  Paleotti,  quem  cum  aliis 
ejus  commentariolis  impressitPbilippus  Mey  Tarra- 
cone,  anno  i587.  De  iisdem  etiam  quffidam  habet 
Joannes  Stepbanus  Durantus,  de  Ritibus  ecclebiffl. 


Ita  Germanico,  inquit,  mortuo  bic  honos  inter  alios  D  cap  43,  qui  litteraslnnocentii  papeet  Arcadii  imp., 


tributus,  auctore  Tacito,  libroii.  EtM.quoqueAn- 
toninus  Pbilosophus,  mortuo  filio  Vero,  jussit  ut 
nomen  ejus  Saliarl  carminiinsereretur,testeSpar- 
tiano.  Jam  olim  id  Roms  institutum,  ut  ex  iis  cons- 
tat,  quffl  de  Mamurio  Veturio  et  Lucia  Volumnia 
scribunt  Varro,Ovidius,  Festus,  Plntarchus,  etalii. 
Vctus  quoque,  inquil,  Ecclesia  Cbristiana  hunc, 
ut  videtur,  morem  ad  pium  usum  traduxit.  Qua 
de  re,  addit,  dicemus  multa  alibi,  si  vitam  Deus 
produxerit,  scitu  digna,  nec  protrita. 

Quam  vellem  Casaubono  mentem  meliorem  fuisse, 
ne  ab  ethnicis  sacra  nostra  arcesseret,  quama  vete- 
ri9Testamentiecclesia,nePatresenthnicorummagis 


quas  supra  habes,  nonrite  contrariomodocitat. De 
iisdem  etiam  agit  frater  Angelua  Rocca  Camers,  ad 
librum  sacramentorum  divi  Gregorii. 

Habuimus  bactenus  diptycha  pro  sacris  tabulis 
mortualibus,  quffl  duplices,  seu  duorum  foliorum, 
erant.  Bo  respectu  Augustinus  tomo  VI,  iibro  xv, 
contra  Faustum  Manichffium,  cap. 4,  tabulas  Moysis 
lapideas  vocat  diptycbium  :  «  Namin  illodiptychio 
lapideo,  jam  tu  non  corde  lapideo,  intelligis  quid 
duro  illi  populo  congruebat.  »  Item  epist.  sancti 
Petri,  ex  1038  qua  quaedam  citarat :  «  Lege  sane 
etiam  illud  diptychium,netimea8,  planesponsi  tui 
est.  ■  Item :  «  Etbocdiptycbio  repeUis  adulterum. » 


439 


0N0MA8TI(X)N  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFiaLIORUM. 


440 


Item  :  »  Noli  ergo  reformidare  diptychiuro,  quo  tibi  A. 
Bcripta  olim,  qu»  dudc  agnosceres,  roiltebantur.  >» 
Item :  «  Hoc  ei^o  diptycbium  ille  prffimisit,  quitibi 
hffic  duo  prffioepta  veniens  commendavit.  »  Item  : 
«  0  pudicum  diptychium,  in  quo  vetere  Ogura  ille 
dilector  et  dilectus  tuus  prffinuntiavit  tibi  canticum 
novum,  in  decarcbordo  psalterio.  » Item :  •  Odipty- 
chium  conjugale,  quod  non  sineoausa  odit  adulte- 
ra.  s  Ita  etiam  usurpat  Isidorus,  lib.  De  vocatione 
Gentium,  o.  14  :  «  Bt  non  quidem  foris  in  lapideis 
diptychiSy  sed  intrinsecus  in  tabulis  cordis.  » 

Hoc  modo  a  Prudentio  librum  suum,  qui  titulos 
historiarum  Veteris  et  Novi  Testamenti  continet,     . 
Diptychon  quidam  inscriptum  volunt.  Quod  ad  Prn- 
dentium  cum  bono  Deo  aliquando  examinabimus. 

D 

Aliud  est  diptychum  apud  Homerum,  Iliad  a  et  6, 
videlicet  duplex  menbrana  seu  tunica  oraenti,  ut  in- 
sinuat  supracitalum  Etymologicum.  Quo  etiamSui- 
dam  ezistimo  respicere  ;  AiTcxu^ia,  $uo  icepi66Xaia 
l^^ovxa,  (A>c  t6  (jlIv  GireaxpwaBai,  x6  $1  ^xepov 
6Tco6eQ^a0ai.  Quffi  Cujacius  Observat.  lib.  iv,  cap. 
27,Carrioa,  supra,  et  Dionysius  Gothofredus,  ad  lib. 
I,  God.  De  summa  Trin.  et  Qd.  cathol.,  tit.  1,  1. 7. 
§  5,  de  diptycbis  tabellis  intelligunt  et  citant.  Sed 
textus  apud  Suidam  depravatus  est  et  mutilus.  Et 
intelligenda  verba  illa  de  duabus  omenti  tunicis. 
Locus  integrior  exstat  apud  Hesychium  :  A(ircuxa* 
$ijoiTci6oXa^<  ^X^'''^*»'^  8nfXoi>v,<5>aTex(i)  (xiv  oTrsaxpaxrOai 
x6v&ic(icXouv,x(i)$eim6e6X^a0ai:  (( Diptycba,8icdicta, 
quod  duas  commissurashabeant,  seuduplexoperi- 
mentum,  sicutpaniunaomentosubsternatur.altera  ^ 
eidemsupeijiciatur.»  Deduabusomentitunicisvide 
Joannem  Gorrffium,  indeGnitionibus  Medicis,  verbo 
*ETr(7cXoov  seu  licdiAouv. 

Aliud  quoque  diptychum  ostrei,  id  est,  duplex 
ostrei  testa,  qua  se  includit.  Ambrosius,  lib.  v, 
Hexaemeri,  cap.  8,  agens  de  cancro  insidiante  ostreo : 
«  Explorat  si  quando  ostreum  remotis  in  locis  ab 
omniventocontrasolisradiosdiptychum  iliudsuum 
aperiat,  et  reseret  claustra  testarum.  » 

DoMNio*  Palladius,  cap.  84,  ait  Serapionem  Sindo- 
nitem  Roms  »incidissein  quemdamDomnionem.» 
Porte  hic  ipse  est,  cujus  merooria  in  Martyrologio 
Romano,  28  Decemb.  «  Romffi  sancti  Domnionis 
presbyteri, » cujus  etiam  meminit divus  Hieronymus  D 
epistola  454,  ad  Desiderium  :  «  Quod  siexemplaria 
libneritmutuari,velasanctaMarceIIa  quffi  manet  in 
Aventino,vel  a  Lot  temporis  nostriDomnione,  viro 
sanctissimoaccipere  poteris.  »  Eum  etiam  utvirum 
sanctissimum  celebrat  divus  Paulinus,  epist.  45,  ad 
Alypium.  n  Eusebii  historiam  reperi  apud  parentem 
nostrum  vere  sanctissimum  Domnionem.»  et  post : 
cc  8i  ipsam  membranam  sancti  Domnionis  acceperis, 
transcriptamnobisremittere  dignaberis,  »  Adeum- 
dem  Bcribit  Hierony  m  us  epistolam  51  ,quffi  apologeti- 
con  continetcontraRuffinuro,qui  jaotabateum  roatri- 
monio  detraxisse,  ubi  Hieronymus  Domnionem  pa- 
trem  charisiimum  vocat.  Scripsit  eidem  et  Rogatiano 


epistolam  108,  qusestprffifatioin  librnm  Paralipo- 
roenon,  et  109,  quaeest  prsfatio  in  Esdram  et  Nehe- 
miam.  Ruffinu8,lib.iiInvectivarum,Domnionemvo- 
cat  beatx  memorix  $enem. 

Dromadbs  vel  Dromedes.  Vita  Hilarionis,  num. 
30;  ff  quilocatisdromadibuscamelis. »  VitaMalcbiy 
num  10:  »  Vidimusque  camelos  quos  ob  nimiam 
velocitatemdromedariosvocant. »  GlossariumCam- 
beronense  manuscripturo :«  Dromedus^etdromas, 
etdromedarius,idem.  Animal  estminus  camelo,8ed 
velocius  atque  currentius.  Unde  et  dromones  vocan- 
tur  longffi  quffidam  naves  veloce.  »  Idem :  «  Dro- 
medariietiam  dicuntur  droroadum  ductores.  »  De 
velocitato  camelorum  Aristoteles,  libro,  xi  Hislor. 
aniroaliuro,  c.  50  :  6iouai  84  6axxov  xa>v  NioaCcDv 
Itctcwv  ic(5Xu,  iav  BK((>ai,  Stcfcxo  fxiY^Ooc  tou  6pif[L7xo^  l 
u  Currunt  caroeli  celerius  quam  equi  Nisffii,  prop- 
ter  laxiorem  sui  gradus  glomerationero.  » 

EcuLEUS.  Hieronymus,  in  Vita  sancti  Pauli  primi 
eremitffi,  num  3  :  «  Inteseculeoslaminasquevicto- 
rem.  »  De  eculeo  varii  varia  sensere  et  scripsere. 
Nuncquidemhuictractationi  supersedebo,  cumobi- 
ter  tanturohic  ejusmentiofiat^auctoresaliquot,  qui 
deeotractarunt,assigna8secontentus.Videimprimi8 
Baronium  notationibus  ad  Martyrologium  Roma- 
num,22Januarii,AntoniumGallonium,libro  De  san- 
ctorumroartyruroCruciatibu8,capite3,etHieronymi 
Magii  libelluro  posthurouro  singularem  De  eculeo. 

Eneus.  Rarum  Latinis  usurpatum  vocubuluro,  nec 
meminilegereprffiterquaminVitis  Patrum,In  quibus 
tamendepravatum  eraimxneus  vel  ^'n^tK proprium 
nomen.  Vita  Abrab»,,  cap.  5 :  «  Et  niroio  stupore 
perculsi  qoasi enei  quidam  efifectisunt. » Heraclidea, 
Paradisi  cap.  15  :«Sed  veluteneusrevertcns  de  pu- 
blico.  »  Hesychius  :'Evveoc,  IxicXt^xxoc.  «  Bnneus,  ob- 
stufactus. » Idem  :  'Eve6c,  va>^eXT)<;,  fiexicopocxcixp^c, 
Pai6<, (jL(i)p6<,oc ouxe dixouei,ouxe XaXeT :  t Bneua,tardu8, 

suspensus  animo,surdu8,roodicus,stuItu8,qui  neqne 
audfi,neque  loquitur.»  Idero  :  'Evio^,a<pb)voi.«Eucii 
muit, »  Suidas  :  'Evve6c,a<p(i>vo;;,xa)p6c,i{eaxT)xci>CyVc»- 
86<;,  vcD^eXTjc,  fxexecupoc : «  Enneus,  sine  voce,  surdus 
mentecommotus,  edentulus,  tardus,  animosuspen- 
sus.  » 

Ennaton.  Pelagius,  libello  zi,  ii.  2;  «Dixitabbas 
Theodorus  de  ennsto.  •  JoannesMoschus,cap.l84: 
«Erarousin  NonoAlexandriffi.i  "Ovxec^Kxetc  iv'AXe{- 
avSpefqc  h  x(f>  'Evvax({).  Corrige  hinc  eumdem,capite 
145Hpoe6diXo[xev  ivx({>ivvax({)*AXe^av$peix<,ei<T6  xoiv^- 
6iov  ZaXafjia.aAccessirous  in  ccenobiuro,  quod  dici- 
tur  Salaroa,  nono  ab  urbe  roilliario  distans.  »  Im- 
pressuro  est  iv  x6  vaif).  Vide,  infra.  Nonum. 

EpENnYTES.  Vita  Antonii,  cap.  23 :  «  Lavit  epen- 
dyten  suum.  »  Vita  Hilarionis  num.  4 :  «  Et  pelli- 
ceum  habens  ependyten,  •  Grfleci  lirivSufta  velimv- 
$uxif)<,  omne  genus  extimarum  vestius  dicitor.  Apud 
asceticos  scriptores  ependytes  propria  vestis  mona- 
choruro.  Plerique  existimant  esse  scapulare.  Non 
recte  Marius  Victorinus,  ad  Vitam  Hilarionie,  exisii- 
mat  i7iev8ux7)v  esse  intimam  vestem,  qun  Latine 
dicitur  interula  vel  subucula ;  irao  exterior  vestis 


441 


ONOMASTIOON  RBRXJM  BT  VBRBORUM  DIFPiaLIORUM. 


442 


est,  vel  Bcapulare,  vel  pallium,  vel  simile  quid.       A 

Bpibat^.  Vita  Epicteti  et  Astionis,  cap.  24  : 
«  Gumque  egressi  de  navi  epibatee  fuissent. »  Apud 
Glementem  Romanum,  epistola  ad  Jacobum  episco- 
pumJerosolymitaDum,ante  libros  Recognitionum, 
ita  sanctus  Petrus  loquitur:  «Similis  est  omnis  Ec- 
clesias  status  navi  magn8e,qusperundosumpelagus 
diversis  e  locis  et  regionibus  viros  portat,  ad  unam 
potentis  regni  urbem  properare  cupientes.  Sitergo 
navis  bujus  Dominus  ipse  omnipotens  Deus ;  guber- 
nator  vero,  Jesus  Gbristus.Tum  demum  proret89  of- 
fioium  episcopus  impleat,  presbyteri  nautarum,dia- 
coni  dispensatoram  teneant  locum ;  qui  catecbizant, 
nautologis  conferantur,  epibatisautemtotius  frater- 
nitatis  multitudo  sit  similis.  » 

£pibata,iTci6dTia,dioti  aitoxo^ilTtiSa.i^iti^faconscen'  "jj^ 
dendo,  Sunt  milites  cla8siarii,8eu  bellatoresin  rena- 
vali.  Hirtius,  libro  iv  De  be|lo  Alexandrino  :  «  Gapta 
est  una  bostium  quadriremis,  depressa  est  altera, 
alieraque  perturbata ;  deinde  omnes  epibatis  nu- 
datiB. » Idem, lib.  v  De  bello  Africo  :  «  IbiqueGsBtulis 
remigibus  epibatieque  coroplet.  »  Hic  capitur  pro 
ipsis  nautis  vel  vectoribus,  id  est,  dvxt  tu>v  d^oufii- 
vcDv,  ut  subinde  etiam  apud  Grscos  accipitur. 

EpiTiMiUM.PratumspiritualeJoannisMoBcbi.cap. 

78  :  «  Ut  ego  congrua  illi  admoveam  epitimia  seu 

multas.  »  KoYcJ)  Ta^Sxaic  ipfjL^^ovxa  irpoadtYWTa  iizfzi- 

\ua,  In  usu  Epitimium  Ecclesiasticis  scriptoribus  pro 

multa  ecclesiastica.Mensa,  ib  Octobris,in  martyrio 

monachi  anonymi :  Kaxatppovijaac  xat  tou  iiciTifxtou, 

iir(Tip.T}Oe(cSiaTT|VT^c^icaxo^c  iB^^^Tjaiv.  c  El  poenam  p 

apitimiisibiobcontumaciaroirrogatamcontempsit.» 

Goncilium  viii  oecumenicum,  quod  Raderus  noster 

vulgavit,  hflBO  habet  aot.  2,  de  epitimiis :  «  Prsscri- 

pta  epitimiorum  pcBna  eunctis  lapsis  audientibus 

1099  legatur,  etc.  Qui  carnibus  vescuntur,  pcena 

eflto  nec^arnibus,  caseo,  ovo  vescantur.  Qui  alias 

a  carnibus  abstinent.abstineant  ab  ovo,  caseo,pi8ce, 

feriaquarta  et  sexta;  oleraque  et  leguminacomedant 

cum  modicooleo  etvino.Ingenuaprocumbant  quo- 

tidie  quinquagies,  et  illud  (Domine,  ignosce  mihi) 

inclamentcentieB,recitentqueP8almos  vi,xxxvii,  i. » 

Joannes  Diaconus,  lib.  ii  VitflB  sancti  Gregorii,  cap. 

45  :  «  In  hoc  itaque  non  mediocriter  tristatus  est, 

qaia,  antequaro  exiret  de  hac  vila,  non  solvit  eum 

aib  excommunicationis  epitono.  » 

Eraciestes.  Ubi  in  Vita  Hilarionis  est,  num.  4  :  ^) 
«  Et  pelliceum  habens  ependyten,  »  addit  Editio 
Joannis  Andreae,  et  erascietem.  Non  capio.  Petrus 
noster  Lansseliuslegebatma(;e5/^»,quasi  lanam  acn 
cansutam,A\ieTi  alicui  fors  aliud  occurret.Mihi  nunc 
8atis,donec  rectius  aliquid  occurrat,de  bac  lectionis 
varietate  monuisse. 

Bremi.  Varia  eremus  occurrit  in  Vitis  Patrum. 
Bremum  in  qoa  Paulus  primus  eremita  versatusest, 
investigavi  ex  eremo  seu  habitatione  sancti  Antonii ) 
Antonii  vero  habitationem  ex  peregrinatione  Hilario- 
nis.  Vide  Tabulam  Geographicam. 

De  eremo  Ghalcidis,  in  qua  vereatus  est  sanctus 
Hieronymus  et  Malchus,  vide  in  Ghalgis. 


DeeremojuxtaThecue,ita  Hieronymus,  procemio 
in  Amos  ad  Pammachium  :  «  Fuitde  oppido  The- 
cue,quod  sex  millibus  ad  Meridianam  plagam  abest 
a  sancta  Bethlehem,  qu«  mundigenuitSalvatorem: 
et  ultra  nullus  est  viculus,  ne  agrestes  quidem  cass 
et  furnorum  similes,  quas  Afri  appellant  mapalia. 
Tanta  est  eremi  vastitas,  quae  usque  ad  mare  Ru- 
brum,  Persarumque  et  ^Ethiopum  atque  Indorum 
terminos  dilatatur.  Et  quia  bumi  arido  atque  are- 
nosonihilomninofrugumgignitur,cunctasuntplena 
pastoribus,  ut  sterilitatem  terrse  compensent  peco- 
rum  multitudine.  » 

De  eremo  Oasis,  vide  Baronium,  notationibusad 
Martyrologium  Romanum,  12  Junii. 

EsoPHORiuM.  Vita  Joannis  Eleemosynarii,  capite 
21  :  «  Exspoliavit  se  esopborium  suum.  ■  Vox  ebt 
a  recentioribus  Grscis  composita,  iacocp^piov  seu 
t\9Ui^6pio^yguodinteriusgeslalurfinterula,G\ossdiT\um 
Gamberonense  Ms.  «  Esepborium^vestisinterior,  id 
est,  camisia,  quse  a  Marciano  interula  appellatur.  » 

EuGHARiSTiAM  MANU  suMERE.  Ita  oHm  Bolemne  fuil, 
non  8acerdotibustantum,sedetiam  laicis.Palladius, 
cap.  i44,  de  Sylvania  :  «  Ecce  ago  annum  aetatis 
sexagesimum  ;  praeler  extrema  manuum  mearum 
(ethoopropter  communionem)  non  pes  roeusaquam 
tetigit,  etc.  Tertullianus,  De  Baplismo,  adversus 
Quintillam,  cap.  20  :  «  Benedicti,  quos  gratia  Dei 
exspectat,  cum  de  illo  sanctissimo  lavacro  novi  na- 
talis  ascenditis,  et  primas  manus  apud  matrem  cum 
fratribus  aperitis,  petite  de  patre,  petite  deDomino, 
pcculia,'gratias,  distributiones  charismatum.  » 

Cyrillus  Jerosolymitanus,  Gatech.  mystag.  5  : 
«  AccedensadEucbaristiamnon  expansis  munuum 
volis  accede,neque  disjunctis  digitis  :  sed  sinistram 
veluti  sedem  quamdam  subjicias  dextr®,  qu(e  tan- 
tum  Regem  susceptura  est ;  et  concava  manu  su- 
scipe  corpus  Ghristi,  dicens  :  Amen.  >  Formabantur 
autem  manus  in  formam  crucis.Sexta  synodus,can. 
102  :  «  Eucbaristiam  accepturus,  manus  in  crucis 
formam  flgurans,  sic  accedat.  » 

Ita  quidera  viri  cava  nudaque  manu  excipiebant 
Eucbaristiam  :  feminae  ?ero  non  nisi  linteamine. 
Maximus  contra  Monothelitas  :  «  Mulieres  nitida  ex- 
hibeantlinteamina^ubicorpusGhristiaccipiantpura 
mente  et  munda  conscientia.  »  Augustinus,  serm. 
252,  de  Tempore  :  «  Omnes  vlri  quando  communi- 
caredesiderantjavantmanussuas^et  omnes  raulie- 
res  nitida  exhibent  linteamina,  ubi  corpus  Ghristi 
accipiant.  »  Concilium  Antisiodorense,  can.  36  : 
«  Non  liceat  mulieri  nuda  manu  Eucbaristiam  su- 
mere.  »  Hinc  linteum  seu  sindon  hsec  dcminicale  di- 
cta.  Idem  concilium,  can.  42  :  «  Unaquasque  mulier 
quando  communicat  doroinicalem  8uum  habeat.  » 

Linteum  hocquoEucharistiam  sumebantvidetur 
fiou^{xiov  dictum.  Pratum  spirituale,  cap.  79  :  Kal 
pxXcbv  TT^v  iv  fJiou![tx(cj)  iizkbixo  Iv  tcJ»  I8((p  apfxap((|). 
«  Accipiens  eam  in  lintea  mundissimo,  in  proprio 
armario  reposuit.  »  Nescio  an  fjiou^Cxiov  dictum  sit 
a  fiou<Ta,  quod  apparet  in  Euchologio  capi  pro  linteo, 
Typioum  Sabs,  cap.  41  :  'Ai:o^ujjivou«iv  autTjv  navxt- 


443 


0N0IIA8TIG0N  &BRUM  BT  VBRBORUli  DIPFCCILIORUIf . 


444 


Xa>;,)cai  irpwtov  jjilv  ffa(pooaiv  «uttjv  Sia  (xcjarjC  xaS^-  A 
pcaTaxT);.  Nudanl  omniDo  eam  (sacram  meDsam)et 
primo  quidem  purgant  musa  (seu  linteo)  muadis- 
sima.  »  Ibidem  :  KofiL^^ei  6  oxeuocpuXa^  (Aouoac  xs  xal 
SioTcapta  xa  xoivwc  XeYO|xeva  Teora,  o  X&Y^Tai  XexavT), 
klolI  iizotnzo-^-^it^fzoLi  }\  dYi3t  TpaTie^la.  «  Prseparat  vaeo- 
rum  custos  musas  (seu  liutea)  et  discaria  vulgo  di- 
cta  testa,  quae  dicilur  pelvis ;  et  detergitur  sacra 
mcnsa.  »  Quae  non  recte  cepit  Meursius  in  Giossario 
Graeoobarbaro,  existimans  fxou^av  esse  tessellam  vu- 
rie  picturatam.  Si  forte  (lou^a  et  (xouaiviov  etiam 
fucrint  variegata,  non  magnopere  pugnavero.  Con- 
stat  enim  non  solum  oameras  et  fornicee,  sed  etiam 
alia  fuisse  ex  musivo  et  variegata. 

Hic  usus  ad  aliquot  saecula  duravit  tam  in  Occi- 
dentali  quam  Orientali  Ecclesia,  uti  liquet  ex  Prato  j. 
8pirituali,cap.79,  ubi  linteum  quoEucharistiamdo- 
mum  deferebant,  Graece  (xouafxiov  vocatur.  Auctor 
autem  ejus  vixit  tempore  Zenonis,  Anastasii,  et  Ju- 
slini  impp.,  quo  tempore,  Hormisda  pontifice,  cele- 
brata  fuit  synodus  CtBsaraugustana,  in  qua  ea  con- 
8uetudoantiquaturhi8verbis:«Eucbari8tiaegratiam 
siquis  probatur  acceptam  non  consumpsisse  in  Ec- 
clesia,  anathemasitin  perpetuum.  » 

EvECTio.  Vitae  Antonii,  cap.  17  :  «  Secreto  ab  im- 
peratore  evectionem  petiit.  •  Significat  cursus  publici 
exhibitionem.  SeverusSulpicius,  iibro  ii  Sacrae  bisto- 
riae:«Hilarius,dataevectioni8Copia,  adesse  compel- 
litur.»Paulinus.libroivDemiraculis  sancti  Martini: 

Dicite  qaid  restri  velox  evectio  Regis 

Efflciat  tardante  Deo.  p 

Symmachus,  libro  i,  epist.  15  :  «c  Aooepi  evectiones 
quatuor,immane  quanlum  commodasin  excursuset 
recursus  meorum.»  Idem^l.  vii,  epist.  48  :  c  Favore 
tuo  factum  est  ut  evectionum  admioicula  sumere- 
mus. »  Eodem  libro,epi8t.95 :  <  Si  igitur  et  hoc  in- 
signe  detuleris,  quodannonarum  etevectionum  cu- 
mulet  adjectio.  »  Eodem  libro,  epist.  105  :  «  De  im- 
petralis  evectionibus  in  adminiculum  praetoriae  fun- 
ctionis.  »  Idem,  libro  ix,  epist.  20  :  «  Curam  tuam 
provoco,  ut  illis  et  velocitas  transeundi,  et  evectio- 
num  pra3stetur  adjectio.  »  Saepiusvox  haec  occurrit 
in  libris  jurisconsultorum.  Vide  lexicon  Juridicum 
Barnabae  Brissonii. 

EuLOGiA.  Vita  Frontonii,  cap.  9  :  «  Velut  eulo- 
gias  revocans  Domino  rerum.  »  Et  mox :  «  easdem-  Q 
queeulogiasindigentibusdistribuit.  »  Vocanturhie 
eulogiaecibariabenedictionisgratiatransmisBa.Post 
miFsas  alicui  eas  dare  vel  transmittere,  eratsignum 
communionis  et  charitatis.Gregorius  Turonensisji- 
brovHist.  Franc.yC.  14  :  «  Post  missas  aatem  petiit 
uteieulogias  dare  deberemus. »  Sed  fecit  accurata 
Gretseri  nostri  diligentia,  ut  nihil  hic  praeterea  de 
Eulogiis  addam.  Ejus  iib.  De  benedict.  consule. 

E.XENIUM.  Vita  Antonii,  cap.  27  :  c  Antocius  lae- 
tantibus  de  adventu  suo  cunctis,  quasi  xenia  de 
monte  portans,  spiritualia  impartitur  alimenta.»  Ubi 
Mss.  plerique  et  veteres  Editiones  habent  exenia.  An 
e  praefixum  xenio  ? 


Alias  notum  exenium  alilBScriptoribafl,  sed  nescio 
aneodemBignificQtu.Lege8Langobardorum,libroii, 
tit.  1,  1.  d  :  «  Si  aliquis  ex  amicis  acoepto  exenio 
ipei  roulieri  aliquid  dederit.  »  TeBtamentam  eancti 
Remigii:«  Et  incolas  loci  illius  maltiplicibus  exeniia 
gravati  obnixe  deprecantes  qnod  regi  debebant,eccle- 
Biaemeaesolvendum,mepeterecompulerunt.»ltaM8. 
loco  vulgati,  xeniis.  Baldericus,  HiBtoriae  Jerosoly- 
mitana!  lib.  iii : «  Condito  corpore  quibus  potuerunt 
HOSO  aromatibus,  imperialibuBexeniisillud  prose- 
cuti  Bunt.  »Glo8saBvetere8  :  Bxenium,  servUium,  Pa- 
pias  Vooabularista :  Exenium,  donumf  «ervt/tum.Glos- 
sarium  Camberonense  Ms. :  Exenium^honor^munui, 

AvLxenium  proprie  donum,  munus,  noto  signifi- 
catu,  et  exenium,  servitium,  quod  subditus  Buperiori 
dobet?  Idem  forte  quod  soniaea  dicitur  Aneelmo  ca- 
nonico  Leodiensi  in  Gestis  Pontif.  LeodlenBy  et 
Trajectene.,  cap.  40  :  «  Praecepit  ne  Boniacam  epi- 
scopis  LeodieneibuB  debitam,  ab  eodem  looo  ubi 
ipsius  saneti  oorpus  quie8oit,accipereprflB8umeret.> 
Ubi  doctiBsimuB  BchoiiasteB  Joannes  GhappeavillaB 
soniacam  haerens  luieTpTeidLiuTobsoniumepiscopisdS' 
bitum,  Existimo  intelligi  serviliu7n  episcopo  debitusy 
86  u ,  cerlam  annuam  pensionem^  quae  Gallis  Essogne  di- 
citur.VideFraucisci  Rageau  Indicem  Jurium  rega- 

lium. 

Fauni.  HieronymuB,  in  Vita  sancti  Pauli  primi 
eremitae,  Dum.  8 :  «  Quos  vario  delusa  errore  genti- 
litas  FauuoB,  Satyrosque  et  Incubos  vocans,  colit.  » 
De  Faunie  multa  coUecta  vide  apud  Lilium  Grego- 
rium  Giraldum,Byntagmatel5HiBtoriae  deorum,  et 
apud  Natalem  Gomitem,  Mythologiae  lib.  v,  oap.  9. 
Vide  et  ConimbricenseB  noslros,  in  libro  ii  Physico- 
rum,  cap.  9,  q.  5,  art.  3,  ubi  querunt  an  Geri  posBit 
ut  ex  humanaetbelluina  Bpeoie  homines  nasoaatar. 
Vide  et  Delrium,  Magiae  tom.  I,  lib.  ii,  q.  27,  Beot.2. 

Frigoretici.  Vide  Typi. 

Flabellum,  pi7c{3iov.  Ubub  eijus  in  Baoris,  quod 
diaooni  gestabant.  Pratum  spirituale  Joannia  Mo- 
schi,  cap.  150  :  «  Diaconum  illum  prope  me  assi- 
stentem,  qui  flabellum  tenet,  ab  altari  remove.  » 
Grfflce;T6v  oidxovov  xov  xaTe)(^ovTax6  p(ici8iov.8imeon 
Tbessalonicensis,  De  divino  templo,  ubi  agit de  Pro- 
cessione  ante  missam :  ildeoota>p.o(p6ptov  cam  crucd 
praecedit;  quo  docetur Jesum  et  signum  ejus decGelo 
ostensum  iri.Quod  moxsequuoturdiaconi,  qui  an- 
gelorum  ordinem  referunt ;  id  quod  etflabella  quc 
dicuntur,  et  a  sancto  Dionysio  alae  vocantur  signifi" 
cant.  »  SanctuB  GermanuB,  in  Theoria  rerum  Eccle- 
siasticarum  :  «  Flabella  vero  typum  referunt  ohera- 
bim. » HildebertuB,  Cenomanensis^episcopas^epist. 
7  :  «  Flabelium  misi  tibi  congruum  scilicet  propul- 
sandismuscisinstrumentum.Estetiam  quodinmu- 
nusculonostrointerpretari  te  oporteat.  Attendeergo 
quibus  muBcis  immolantesDominoBacerdotesgra- 
vius  infestentur,  quibus  frequenterimpediantursa- 
lutariaaltaris  officia.Mille  suntoccursantium  phan- 
tasraata  cogitationum,  mille  diaboli  suggeationes» 
mille  mortalium  tentatiooes  animorum.  •  Subdii : 
«  Dum  igitur  deatinato  tibi  flabello  descendentea 


445 


OKOMASnOON  RBRUM  RT  YIRBORnM  DIFFICIUORUlf. 


446 


supersacriOoia  inaBcaaabegeriByasacrincaDtiameQ*  A. 
td  Buperveoieniium  incursua  ientationuiD,  oatholi- 
ce  Adei  ventilabroexlarbari  oportebit.»  Hipronymus 
quoque  muscaria  matronaruoi  huc  trahit,  et  spiri- 
taliter  ezplicat  epistola  20,  ad  Marceiiam  :  «  Quod 
antem  et  matronie  offertis  muscaria  parva,  {parvie 
animalibuB  eventiiandiB,  elegAue .  significttio  est, 
debere  luxuriam  cito  reBtinguere,  quia  muBoe 
morituraa  oleum  BuavititiB  exterminant.  > 

Adumbratum  boc  in  Ecclesia  ex  facto  Abrabtm. 
Idem  HildebertuB :  «  Taliam  portenta  muBcarum 
patiaroba  Abrabam  propulBandaprasignavit,  cum 
a  eaerifioiis  aves  abegit  incurBantes.  »  Erant  haec 
tlabella  aeu  muscaria  vel  ex  tenuihui  membranUtVel 
ejf  pennii  pavimii  9Lni  ex  UnUOf  ut  babetur  apud 
Clementemi  1.  viiiConstit.  Apostol.,  cap.  12.  d 

FuNUS.  Aliquot  funebres  ritusin  Vitis  his  notatos 
habes;  quoadam  aberias  explicabo. 

Linteo  obvolvebantur  nobilium  et  martyrumcor- 
pora  apud  iEgyptios.  Vita  Antonii,  cap.  57 :  «  Mos 
iEgyptiis  est,  nobtiium,  et  prscipue  beatortm  mar- 
tyrum  oorpora  linteamine  obvoivere.  »  Sic  de  Ghristi 
eorpore,  Joannis  xi :  Ligaverumt  illud  linteistcum 
aromaUbus,  Acta  Abibi  martyris,  apud  Metapbras- 
tem»  16  Novembris  :  «  Pretioso  Jinteo  eum  circum- 
dederant,  et  unguentis  unxerunt.  t  PrudentiuSi 
hymoo  10  Gathemer. 

Gandore  nitentia  claro 
Pretendei*e  lintea  mos  est. 

Easebius,  lib.  vu,  capite  17,  de  Asterii  in  MaHnum 
martyrem  pietate  :  IlepivTefXac  xt  cu  (xd(Xa  TcXouafa)^,  r 
T^  icpo^xo69^  tatp^  TcapaSfdaxTi :  «  Quod  eum  ma- 
gniflco  et  sumptaoso  linteo  involvisset,  decenti  se- 
palcro  eondidit. »» Idem,  eodem  lib.,  cap.  10  et  18, 
lintea  illa  vocat  iceptfftoXdc.  Hieronymns,  epist.  40, 
de  rauliere  septies  icta :  «  Glerioi,  quibas  id  ofQcii 
erat,cadaver  croentam  linteo  obvoivunt.  »  Et  qni- 
dem  vetustissimui  roos  fuit  cadavera  linteo  invol- 
vendi.  Homeras,  Illiad.  V  de  Patrocii  funere : 

•Ev  Xevieaat  H  OlvTe;  iav^  Xtti  xdiXutlav. 

*E<  ic6oac  ix  xe«paX9|<,  xaQuTcepOc  fi&  (papeY  Xeuxcp. 

In  leetom  antem  imponentet  linteo   subtili  texernnt 
Ad  pedet  a  ctpite ;  deeuper  autem  alba  veste. 

Auratis  etiam  vestibas  obvolvebantur  quorumdam 
eorpora.  Vita  Paali  primi  eremitfie,cap.  14  : «  Gur  et 
mortnoB  vestros  auratis  obvol vitis  vestibas  ?|»  Quem 
vaQomseculimoremetsiHieronymusibireprehen* 
dat»  ornatas  tamen  splendidior  non  repudiatus  fuit 
in  faneresanctorum.  Gregorius  Nyssenus,  de  Macri* 
na  Borore :  «  Nuoc  quidem  invidiosum  non  erit,  si 
defuncts  splendidiorem  adjecerimns  ornatum,  et 
puram  illam  immaculatamque  camem  clarioribus 
Testimentisinduerima8.»Eusebias,sapra:*AaTupioc 
ecvT)p,x£jv  M  'Pc&fAi)c  auYxXY)Ttx6bv,x^v  a>fJiou  6ico6elc, 
lnl  Xafiicpac  Te  maX  icoXtirsXouc  iaOv)Toc  £pa,T6  axTivo^, 
imtpiptTat :  «  Asterius  viresenatorumRomanorum 
namero  cadaver  (Marini  martyris)  tollit,  splendida 
et  pretiosa  obtegit  veste,  atquehumeris  impoiitum 
inda  deportat.  >» 
H«cobvolveiidilinteo,  velyOroata  splendidiore  ca* 


D 


daveraservataconsuetndo,  ubi  commode  fleri  pote- 
rat.  Aiiasquavisobviarecadavera  fuereinvolutaSic 
ineremo,PaniiprimieremitKcorpu9pallio.Vitaejus 
0. 10:aPallium,  quod  tibi  Atbanasius  episoopusde- 
dit,  ad  obvolvendum  corpusculnm  meum  defer.  » 
Macrina  quoque  corpori  pallium  superjectum,  ne 
ascititius  ornatus  splendidior  quorumdam  oculos 
oiTenderet.  Gregorius  Nyssenus,  in  Vita  sanctie 
Macrinae. 

Cum  pBalmis  et  hyronis  deducta  olim  cadavera  et 
condita,frequenti98imein  bis  Vitis  Patruro  occurrit. 
DehocChristianorum  rituvideGretserum  nostrum, 
de  Funere  Ghristiano,  cap.  5.  Gur  autem  hymni  et 
psalmi  in  funeribus  decantati  sint,  hanc  rationem 
redditGhrysoBtomus,homilia  4  in  Epist.  ad  HebraBos  • 
Ti$eolu(jivoi ;  ou^Itov  8e6v  $o$a2i|o(Aev  xal  ed^optoTou- 
)jiev,&ci  Xoticov  ioTe^dvcoae  tov  diceXo^ivTa,  6Tt  t(i>v  tc^- 
vtov  dicijXXo^ev,  Ihi  ttjc  8etX(acix6xXa)v  e^eiicap*kauTij> 
ou  8td  Touto  ujxvot  ;  ou  $td  touto  «{'OtXfAciiStat ;  TauTa 
icdvTa  xaip<ivTu)v  eoT^v  :  «  Quid  etiam  bymni  ?  Nonne 
ut  Deum  gloriflcemus,  eique  gratias  agamus,  quod 
jam  coronavitdiscedentem,quodalaboribus  libera- 
vit,  quod  a  timore  liberatum  apud  sehabet?Nonne 
propter  boc  hymni  ?Nonne  propter  hoc  psaimodia? 
OmnialOSI  ista  gaudentium  snnt. »  Plura  hic 
addi  possent;  sed  eam  rem  jam  ezsecutus  est  Jacobus 
GretserusnostersingularilibroDefunereGhristiano* 

Gabdara.  Vide  de  iis  dicta  Vitam  sancti  Anto- 
nii,o.  57,  ubi  eaAthanasius  describit,etAugustinus 
nomen  prodidit.  Vocabulum  paucis  notum.Plinius^ 
lib.  VII,  cap,  16 :  «  Prooerissimum  hominem  stas 
nostra  divo  Claudio  principe,  Gabbaran  nomine, 
ex  Arabia  advectum,  novem  pedum,  ettodidem  un- 
ciarum  vidit.  u  Qute  exscribit  Solinus,  cap.  5  :  Cave 
Gabbaram  existimes  proprium  viri  nomen.  Omnia 
mortuorumcadaveraconditaitavocabantur.  GloBsas 
Isidori :  «  GalbareS|  mortuorum  condita  corpora.  > 
Lege,  Gabbares  vel  Gabbara  Eadem  :  u  Gabarus,  in- 
salsus,  barbarus,  unde  Gabares  mortuorum.  »  Pa- 
pias :  «  Gabbari,  inclusi  barbari.  Unde  Qdbbares 
mortuorum  corpora  condita.  •  Ubi  lege,  insulsi, 
barbari,  Sic  in  Glossario  Gamberonensi  Ms.  «  Ga- 
bator  sive  K&bitor,  dicitur  homo  jocosus.  »  Teulo- 
nibus  gabbereny  ridere,  jocari. 

Galil£i.  Ita  olim  Ghristiani  dicti  percontemptum. 
Vit«  Epicteti  et  Astionis,  cap.  7 :  <  Bt  aGaiiJfleis  fu- 
ratus  es. »  Plangitmater  Astionis.Lucianus^inPhi- 
lopatr.,de  sanctoPauloagens;'Hv(xa$&  (jtoiFaXtXaToc 
Iv^Tu^ev,  dvacpaXovTCac,  Sitffpivoc,  i^  Tpfxov  oipav^v 
diepo6aTi{(Tac :  «  Quando  autem  me  Galilfleus  ille  con- 
venit  recalvaster,nasoaquilino,qui  in  tertium  usque 
ccelum  per  aerem  ingressus  est.  •  Oequolocovide 
Baronium,  tomo  I,  anno  Ghristi  68.  Julianus  Miso- 
pogone:'E[jLtaT)  voVXpiffr^v  lic(50ouv,  olnop  l;jL6aX(5vTe; 
ToT<  T(4«pot(;  Twv  raXtXa(ti>v  ;  «  An  vero  Emiseni  Ghri- 
stum  amabant,  qui  Galilaeorum  sepulcra  incende- 
runt?»  Idem  ibidempost  :Nuvl$l6(i(ovlxa(rcoc  im- 
Tpiitet  {jiev  T^  Y^^*'*^  icavTa  itpipetv  ev6oOev  elc  touc 
raXtXa(ou;  :  «Nuncverouusquisqne  vestrum  man- 
dat  uiori  utomQiaGalileia  largiatur.eldem,  epist. 


447 


ONOMASnCON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFPICIUORUM. 


448 


33,ad  Actiumepiscopumhstresiarchara  :Aoiicot<(jLlv  /^ 
&TzaL<j;  ToTc  67ru)9ouv  6116  xou  (jiaxapixou  Ku)vaxavx(ou 
ireQpuY^^^^H^^o^^  evexev  xij;  xh>v  FaXiXaCcov  d^novoCac 
«vfjxa  xT^v  (puYifjv  :  <t  GflBteris  omnibas,  qui  a  Cons- 
tantio  vita  defuncto,  ejecti  patria  fuerant  propter 
amentiam  Galilseorum,  ezsitinm  condonavi. » Idem, 
epistola  7,  ad  Artabium  :'Eyw,  vt,  xou<  Geouc,  ouxe 
xxe(ve96ai  xouc  raXiXa(ou;,ouxexuiixeaOai7capax6  8(x«- 
lov,  ouxe  aXXo  xi  icaa-^eiv  xax6v  pouXofxai  :  «  Ego 
per  deos,  neque  interflci  Galileos,  neque  csdi  prae- 
ter  jus  et  sBquum,  neque  molestifle  quidquam  per* 
peti  volo.  •  Tbeodoretus,  lib.  iii  Hist.  Eccl.,  cap.  7: 
Kalicpa)XOV(jtlvoTrT)YOpeuae  xcov  FaXtXaCcov  xoucTcaiSac 
(oux(i>  ^kp  xou  £a)X7)poc  ^(jlcov  xouc  ^M0L<Ji6za^  [sic] 
a)v6(xa2^ev)  icoiT^xixcbv  xa^  p7)xopixa)v  xal  (piXoa6cpa)V 
(jiexaXaYX^Bt^  Xiywv  :  «  Ac  primum  vetuit,  ne  Ga-  g 
lilaei  (sic  enimfidei  Servatoris  noslri  consecratos 
nuncupabat)  poeticam,  rhetoricam.  ant  philoso- 
phiamdiscerent.  »Chryso8tomu8,  homilia  de  sanc- 
to  Hieromartyre  Babjla,  agens  de  furoee  Juliani : 
Ex  fii97)<  ivapicaaaarOai  t^<  olxou(ji4v7)C  x6  xa)v  FaX 
tXa(a)v  ^Qvoc  iTC7)YYiXXexo:  «  Ex  orbe  terrarum  exter- 
minaturum  seGalilflBorum  nationem  pollicebatur.» 

Atque  adeo  Ghristianorum  nomen  Juliano  exo- 
sum  erat,  nt  edicto  sanxerit,  ne  quis  Gbristianos, 
sed  Galilfleos  appellaret.  Ghrysostomus,  oratione 
contra  Gentes  :  raXiXa(ou<  dvxl  Xpi9xtava>v  a(>x6^  xe 
iv  xoTc  ^iazirfit.a9i  xaXa>v,  xal  xou^  ap^ovxac  xouxo 
icpoxp4i7a)v  icoieTv  : «  Galilfleos  pro  Christianis  nos  in 
edictis  suis  tum  ipse  appellans,  tum  principes  ut 
idem  factitarent,  exhortans.  »  Gregorius  Nazianze-  p 
nus,  oratione  3  contra  Julianum  :  raXtXa(ou<  dtvxi 
Xpi9xtava>v  6vo(xa9ac  xe  xa^  xaXeTaQat  vofjLoOexTJaac  : 
«  Galilfleos  pro  Ghristianis  nominans,  atque  ut  ita 
vocaremur,  publica  lege  decernens.  » 

Gallica.  Vita   Malchi,  cap.   4,  de  Ismaelitis  : 

«  Pallia  et  latascalliculas  trahentes.»  Ubi  manusc. 

Audomarensis  habet  gallicas.  Nescio  an  promiscue 

galliga  pro  caliga  accipiendum.  Tertullianus  car- 

mine  ad  senatorem  qui  ex  Christiano  factus  est 

idololatra  iSgyptius,  ex  consnle  sacerdos   Isidis, 

videtur  distinguere  : 

Nunc  6tiam  dicls,  quod  te  non  fecerit  flelafl, 
Sed  8ua  reiligio  calvum,  cali^aque  remota, 
Gallica  sit  pedibus  molli  redimita  papyro. 

Ita  distinguendus  hic  loous.  Nam  Paraelius,  qui 

Gallica  conjuogit  cum  caliga,  etvult  in  Gallica  bic  ^ 

a  abiativum  corripi,  frustra  fuil.  Hoc  vult,  senato- 

rem  hunc,  relicto  Romano  babitu  (quales  caligx^ 

unde  miliiia  caligata  TertullianolibroDeidololotria 

capite  19),  ad  iEgyptiumhabitum  saccrdotis  Isiaci 

transiisse,  id  esl,  ad  gallicam  ex  molli  papyro  pe- 

dibus  circumdatam  ;  quare  ja//{cam  puto  soccum 

esse,  quia  moHis.  Certe  Gallis  Gybeles  Isiacis  luteos 

catceos  tribuit  Apuleius  Milesia  8  :  Pedes  luteis  in- 

duti  calctis.  Gatullus,  lufeos  soccos  in  nuptiits  Uyme- 

nffio  tribuit  quia  luteus  fcu  croceus  amoris  estco- 

lor : 

LflBtus  hac 

Hune  veni,  niveo  gerens 
Luteum  pade  toceum 

Gallicas  dici  GaUis  galoches  existimat  Btyfius 


Galceorum  genus  esse  colligitur  ex  Cicerone,  Phi- 
iippica2  :  «  Quod  quflerebas  quomodo  redissem  ; 
primura  luce,  non  tenebris  ;  deinde  cum  calceis  et 
toga,  nullis  nec  gallicis  nec  laoerna.  »  Et  raox,  de 
Antonio  :«  Cura  galliciset  lacernacucurristi.  »  Ita 
utrobique  Mss.  pro  caligis.  Gellius,  lib.  xiii,cap.20, 
narrat  Titum  Gastritium  reprehendfsse  discipulos 
senatores  lacernis  indutos  et  gaUiciSfCateeatos.G^oS" 
sarium  Camberonense  ms. :  «  Gallicula,  calcea- 
menta  pastorum.  »  Idem  apud  Papiam. 

In  SuidaYaXXi^  pro  chlamyde  acoipitur.^^AXXtxs, 
yXa{jLu$a  xaxok  OeoaaXouc*  o\  ISicoxat  y^XXtxa  xauxr^v 
(padC.CerleinVita  Malchi  pallium  et  galliedi  conjun- 
guntur. 

Gello,  seu  GiLLO.  Rufflnas,  lib.  iii,  nnm.    14  : 

«  Gello  cum  aqua,  quera  ad   potum   sibi  prsBpara- 

verat,  vertebat  se,  »  Mox  eodem  nnmero   dicitur 

gellunculus.  Pro   quo  in   Pelagio,    num.  24,    esi 

suriscula.  Cassianus,  Institut.  lib.  iv,  oap.  16  :  «Si 

quis  gillonem  fictilem,  quem  bancalem  nnncupant, 

casu  aliquo  fregerit.  »  Cap.  20 :  «  Si  gillonem  aqaa 

impleverint.  t  GIossab  Isidori,  Gellonemf  baucalem. 

Glossarium  Latinogrflecura  :  GillOf  ^auxaXtov.  Item 

ico86xctXov,  a9tia2^.^^//o.Glossarium  Camberonense 

ms.  :  «  Oillo,  vas  fictile,  id  est,  baucaHs.  »  Papias: 

Gelonis  baucaliSf  vas.  Hinc  Legum  Visigoth.  lib.  11 

tit.  4,  1.  4.  Giltonariorum  prsepositi.  Hispani  nunc 

congilonem^  Itali  boccatem  vocant.  Intef  Catalecta 

veterum  poetarum,  lib.  n,  est  carmen  de  mensium 

pictura,  nbi : 

Augustum  penitUB  torret  Phaelhonthiut  ardor, 
Quem  recreal  fessum  gillo,  facella,  melo. 

Gbnuflbxio.  Saepiushicritusin  oratione  occurrit 
in  his  Patrum  Vitis.  Tria  nunc  attingam,  ejae  anti- 
quitatem,  quando  genu  flectere  vetitum,  et  quam 
aliqui  genuflexionem  frequentarint. 

Omnino  vetustaa  Ecclesise  moe,  genua  flectere  in 
oratione.  Omne  genu  Domino  flectendum  monent 
Scriptarae,  psal.  xxi,  IsaiexLV,  Rom.  xiv,  Pbilipp. 
II,  Ephes.  III.  Christus  quoque  in  terram  procidens 
orasse  legitur  ;  Lucae  xxiii ;  Eusebius,  lib  v:10S9 
Hist.  Eccl.,  cap.  5,  refert  milites  x$  Ttph^  xou< 
'RoXefxCouc  itapaxdjet  y^vou  6ivxac  iici  xi?iV  ytJj,  xaxi 
x6  olxeiov  "^(JtTv  xtov  eO^dov  eOoc  iitt  xa^  itp^c  xov  ©e^v 
Ixeviac  xpaiiiarOat :  u  In  ipsa  acie  contrahostesins- 
tructa,  genibus  humi  positis,  ut  nobiscumoramus 
in  more  est,  se  ad  preces  Deo  adhihendas  totos  con- 
vertisse.  »  Hieronymus,  in  Isaise  cap.  xlv  :  «  Moris 
est  enim  ecclesiastici  Cbristo  genu  flectere.  Quod 
Judffii,  mentls  superbiam  demonatrante,  omnino 
non  faciunt.  » 

Fleclendo  genuamagis  impetramue.Apud  Justi- 
num,  q.  115,  ad  OrthodoxosT6xX(veivx6  y^vu  i^xatc 
itpooeu^aTc  xou  iTcoixac  eu^eoOat  (xaXXov  8e^  xou;  eu- 
^ofxivouc  TtapfffXTjJt  xa^.  itXeiov  itpiXxet  xtjv  QeCav  ouja- 
icaQetav  :  «  Genuum  inclinatio  in  preoationibus, 
magis  precatores  Deo  commendat,  qaam  ai  Btan- 
tes  orent  ;  magisque  ea  res  divinam  permoTet 
comraiserationem.  Tertullianus,  ad  Scapulam, 
cap.  4  :  «  Quando  non  geniculationibuB  et  Ji|{u« 
nationibuB  noBtris  etiam    Biccitates  sunt  depal* 


449 


ONOMASTIOON  RBRUM  BT  VBREORUM  DIFFICIUORUM. 


450 


M?  »  Idem,  adversus  Marcioaem,  lib.  iii,  c.  4S  :  A.  nefasducimas,  vel  de  geniculis  adorare;  cademim- 


«  Jam  vero  Moyses  quid  utique  tunc  tantum  cum  Je- 
8U8  adversus  Amalechpr(Bliabatur,expansi8mani- 
bu8  orabat  residens,  quando  in  rebua  tam  attonitis, 
magis  utique  genibus  positis,  et  manibus  csdenti- 
bu8  pectus,  et  faciehumi  volutante,orationem  com- 
mendare  debuisset^nAmbrosius  lib.viHexaem.,cap. 
9 : «  Flexibiie  genu,quo  prae  cffiterisDoraini  mitigatur 
ofTensa,  ira  muicetur,  gratia  provocatur.  Hoc  enim 
Patris  sumni  erga  Filium  donum  est,  ut  in  nomine 
Jesu  omne  genu  curvetur.  »  Augustinus,  libro  De 
curapro  mortuis  agenda.  cap,  5  :  «  Nam  et  orantcs 
de membris sui  corporis faciun t quod  supplicantibus 
congruit,  cum  genua  flgunt,  cum  eztenduut  manus, 
vei  etiam  proeternuntar  solo^et  si  quid  aliud  visibi- 
literfaciunt;  quamvis  eorum  invisibiiis  voluntas  ot 
curdis  intentio  Deo  nota  sit,  uec  ille  indigeat  his  in- 
diciis  ut  Lumanus  ei  pandatur  animus  ;  sed  his  ma- 
gis  seipsum  exciiat  homo  ad  orandum  gemendum- 
qae  humiiius  atque  ferventius.  Et  nescio  quo  mo- 
dOy  cum  hi  corporis  motus  fieri  nisi  motu  animi 
prapcedente  non  possint,  iisdem  rursus  exterius 
viaibiliter  factis  ille  interior  invisibilis,  qui  eos  fe- 
cit  augetur ;  ac  per  hoc  cordis  ufiTectus,  qui,  ut  Oe- 
rent  ista  prscessit,  quiafacta  suut,  crescit :  »  Hie- 
ronymusincap.  iii  ad  Ephes.  :  «  Hsc  autem  spiri- 
taliter  exponentes,  non  statim  juxta  litteram  oran- 
di  consuetudinem  tollimus,  quaDeumgenu  posito 
suppliciter  adoramus,  et  fixo  in  terram  poplite, 
magis  quod  ab  eo  poscimus  impetramus.  Legimus 
enim  et  Paulum  in  littore   sic   orasse,  et  geni- 


B 


munitato  a  die  Pascbae  in  Pentecostcn  usquegaude- 
mus.  »  Hilarius,  Prologo  in  Psalmorum  expianatio- 
nem  :  «  Et  hacc  quidem  sabbata  sabbatorum  ea  ab 
apostolis  religione  celebrata  sunt,  utbis  quinqua- 
gesimffi  diebos  nuilus  neque  in  terram  strato  corpo- 
re  adoraret,  neque  Jejunio  festivitatem  spiritualis 
hujusbeatitudinisimpediret.Quod  id  ipsum  extrin- 
secus  etiam  indiebus  Duminicis  est  constitutum, 
qui  ultra  sabbati  numerum  per  pleniludinem  evan- 
gciicffi  predicationis  accedunt. »  Hieronymus,pro(B- 
mio  ad  Pauiam  etEustochium  in  Epistolam  adEphe- 
sios : «  Permansit  autem  Epbesi  usque  ad  Pentecos- 
ten  ;  tempus  laetitiffi  atque  victorisB,  quo  non  flecti- 
mus  genua,  nec  curvamur  in  terram,  sed  cumDo- 
mino  resurgeutes  ad  coelorum  alta  sustoilimur.  • 
Idem,  dialogo  adversus  Luciferianos,  cap.  4  :  «  Die 
Dominico,  et  per  omnem  Pentecosten,  nec  de  geni- 
culisadorare,et  jejunium  solveremultaque  alia  qus 
scripta  non  sunt,  rationabilis  sibi  observatio  vindi- 
cavit. »  Ambrosius,  serm.  61,  de  Pentecoste,  qui  est 
etiam  apud  Maximum  Taurinensem  : «  Sciredebet 
sanctitas  vestra  hanc  sanctam   Pentecostes  diem 
qua  ratione  curemus,  vel  cur  istorum  quinquaginta 
dierum  numero  sit  nobis  jugis  in  continuata  festi- 
vitas;  ita  ut  hoc  omni  tempore  neque  ad  observon- 
dumindicamus  jejunia,  neque  ad  exorandum  Deum 
genua  succidamus;  sed  sicut  Dominica  solemus 
facereerecti  et  feriati  resurreciionem,  Domini  cc- 
lebramuB.  »  Augustinus,  epistola  119,  capite  15  : 
«  Quinquaginta  dies  celebrantur  post  Domini  re  • 


culationes  in  oratione  prfficeptas. »  Tbeophilusepi-  G  surectionem,  jam  in  Ggura  non  laboris,  sed  quie- 


scopus  Alexandrinus,  epistola  Paschali  2,  contra 
Origenem  :  «  Genu  flecteresollicitffi  et  humillims 
mentis  indicium  esl.  » 

Sed  cum  genu  flectendus  8imulanimus,interiora 
videlicet  genua;  parum  alias  prodest  genuflexio  ex- 
terior.  Hieronymus,  in  cap.  iii  ad  Ephesios  :  «  Sed 
sicot  illud  sedificat  simplices,  sicut  veram  genicula- 
tionemesse  docemus  inanimo,quiamulti  corporale 
flectentes  genu  animffinequaquampoplitem  curva- 
verunt ;  et  contra,  alii  erecto  Deum  corpore  de- 
precantes,  magis  se  animo  curvaverunt.  Quem  vi- 
de  fbidem  disserentem,  quomodo  peccatores  ge- 
nua  flectant  peccato. 

Et  quidem  hic  ritus  toto  annitempore  in  oratione 


tis  etlffititiffi;  propter  boc  et  jejuniarelaxantur,  et 
stantes  oramus,  quod  est  signum  resurrection  is  : 
undeeliam  inomnibusdiebusDominicis  idad  altare 
observatur.  »  Et  c.  47  :  ic  Ut  autem  stantes  in  illis 
(Pentecostes)  diebus,  et  omnibus  Dominicis  ore- 
mus,  utrum  ubique  servetur  ignoro ;  tamen  quod 
in  60  sequatur  Ecclesia,  dixi,  ut  potui,  et  arbitror 
esse  manitestum.  » 

Gausa  bujusce  communicationis  assignaturapud 
Justinum,qus8tioneetre8ponsione8upracitata:*Hiv 
taic  l^  "Jjfxepatc  i^fxtov  YovuxXtaJa  9U(Ji6oX6v  ivzi  xfjc  iv 
•caTc  auiapx(aic  irccoaeto^  i^fjicov.  T6  8e  h  x^  Kupiaxri  [xtj 
xXfvetv  y<5vu,j-j[jl6oX6v  iaxi  xfjc  ovaoTaatwcSi^^^CT^TOu 
XptTCOu  )^apiTi,T(ov  Te  dkfxapTTjfJiaTiav,  xai  tou  iic^auTwv 


servabatur,  exceptisDominicis  ettempore  inter  Pa-  D  Te6avaTu)(jL4vou  QavoTou  i^Xeu6ep(x>6rj(xev,  etc.,iv7^(Hev- 


schaetPentecosten.  Vide  hic,  libroiv,  cap.  19,  ex 
lib.  II  Instit.  Gassiani,  cap.  11.  Goasilium  Nicffiuum, 
cao.20:  'EiceiSiJ  Ttvfc^elfftvlv  Tfj  Kupiax^Y^^^^^^^^^^^ 
xai  Iv  TaTc  Tf,<  HevTTjxoorfic  i\[ikpai^'  dizlp  tou  icavTaiv 
iciai)  icapoixfqt  6fio(a)c  <puXaTTe<j6at,  i<rcoi)Tac  l8o{e 
T^  a->(icf  auv<55(|>  Ta;  Buy(k^  dooSiWvat  t<{)  Oeqi  : 
«Quoniam  sunt  quidamqui  dieDominico  genuafle- 
ctunt,et  in  diebus  Pentecostes^ut  omnia  similiterin 
omni  paroocia  serventur,  visum  est  sanctffi  aynodo, 
stantes  Deo  orationes  persolvere. »  Quod  ipsum  re- 
petitor  in  concilioGarthaginensi  v],can.20.  Et  habe* 
turcan.Quoniam,Deconsecr.,  dist.3.  Tertullianus, 
De  corona  milit.,  cap.  8  :  «  Die  Dominico  jejunium 


TljxooT^)  ou  xX(vo(jtev  Y<5vu,  iicetfirj  lao8uva(X6iT^  "hy^^P^ 
T^C  Kuptaxfjc,  xxTa  ttjv  prjdel^av  icept  auTTi^  alT(av. 
«  Genuum  per  sex  dies  inclinatio,  symbolum  etnota 
est  lapsus  per  peccata  nostri.  Quod  vero  die  Domi- 
nico  genua  noninflectimus,  signum  estetdesigna* 
tio  resurrectionis,  per  quam  gratia  Ghristi,  et  a 
peccatis,  et  a  morliflcata  in  eis  morte  liberati  sum- 
mus.  In  Pentecoste  genua  non  inflectimus,  quo- 
niam  pari  est  cum  die  Dominico  potestate,  juxta 
eam  quffi  de  ilia  est  dicta  causam.  » 

EtprofundiushicadhucmysteriuminvestigatBa- 
silius,  10SS  libro  De  Spiritu  sancto,  cap.  27  : 
'AvaYxatov  ouv  li^  Iv  auT-ji  icpoaeu)^a<  ioTurcag   aico- 


451 


ONOMABTICX)»  RBRUM  BT  VlfilBOBUII  DIFFIOIUORUIf . 


45^ 


icXtjpouv  To6<;^auT7)c  Tpo<p(|jLOoc^  'ExxXsfftaitatfieiSeij^va 
T7)  auve^eT  6icofJivT5'<jei  ttjc  dTeXeuTiJTOu  5c«)t)<  t&v  Tzph^ 
TT)v  (xeTaTcaviv  ixe{vT)v  ipodfcov  (xi^  d^fxeX&fJiev.  KaticSva 
Sli?)  IUvT7)XOffTTJ,Tf)c  iv  TcJ)  tt^wvt  icpof  8oxou(jLivT)c  ivaff- 
Td«(i)c  ioTiv  6ir(5(xvT)|xa*  f,  *(^p  [lij.  Ixe(vT)  xaf  icp<*)TT) 
^(jL&pa  kircdLxic  i7rcaiicXa9taaO£<^aa,  t^c  ^icvo^  t^c  UpS^ 
IievTT)xo<rcf,c  iSBofxdSact  dicoTeXeT.'fixicpu)T/)<Ydp  dpx©" 
(xevr,  eU  ^"n^^PX^^  xaTaXTJYeijBi*  6(xo{a)vTa)v  ivTcJ) (xiacf) 
l5eAtTT0(x£vT)  icevTr,xovTdxic*  8i6  )cal  «icova  (xt(xeTTat  t^ 
6(xotdTT)Tt,  u)9irepiv  xuxXtxri  xtvT)9et,dicdT(i)v  «^Ttbv  dp* 
XO(xivT)  9T)(xe{a)v,  xat  el<  Td  auT^  xaTaXiJYOwaa.  *Ev  i^[T6 
opQiov  0^7) (xa  Tfjc  tipojeux''!^  TCpOTt(xq^v  ol  6e9(xoi  ttjc 
'BxxXT)9(ac  i^{Xac  iJeirottSeuaav,  Ixt^c  ftvapYov^;  6ico(xvtj- 
9e(i)c,olovet  (xeTotx((ovTe<  -^(x&vt^v  voGv  diciTcov  icap^v- 
TU)v  lic(Td  (xiXXovTa.  Kat  xa6'  IxdoTT^v  ^l  yos\jiikivlay 
xa^  Stavdrcaaiv  tpy((p  8e{xvu(xev,0Ti  8td  Tfjc  d^xapTia^  eU 
YTivxaTepptSr,(xev  xal  8tdT7,<(»iXav6pu)ic(a<T0UXT(aavT0< 
^(xS;,eU  o6p9v6v  dvexXi]67)(xev.«Neoe88ariuin  igituPiQ 
hoo  die  EccleBia  buos  alumnos  dooet  stanter  abeol- 
vere  preoes  suas,  ut  aseidua  eommonitione  vite  il- 
liu8  nunquam  deeitur»,  non  negiigamue  ad  eamde* 
migrationem  parare  viatioum.Quin  et  tolumtempus 
usque  ad  Penteco8tem,admonitio  est  reeurrectionie, 
quam  in  illo  eeculo  exspectamue;  |nam  unue  ilie  et 
primus  dies  8eptie8multiplicatu8,8eptem8acr«Pen- 
tecostes  hebdomadae  abeolvil.  A  primo  euim  inci- 
piene  in  principium  desinit^per  aimilee  qui  inmedio 
interceduntdieequinquagieeevolutue.Undeetntep- 
nitatem  eimiiitudine  refert,  dum  velut  iii  motu  cir- 
oulari  iisdem  orsus  eignie  in  eadem  desinit.  la  quo 
corporis  erecto  habitu  precari  potiu8  qo8  Eocleeia 
ritu8  doouerunt,  nimirum  per  evidentem  eommoni* 
tionem  qua8i  traneferentea  mentem  nostram  a  pre- 
eentibae  ad  futura.  Inauper  et  quotlea  genua  fleoti* 
mu8,etrursu8  eregimur,ip80  factoostendimus  quod 
ob  peccatum  in  terram  deiapsi  sumus,  et  per  huma- 
nitatem  ejus  qui  oreavitnos,  in  CGalum  revooati  su- 
mus.  »  Qu»  eadem  repetita  habes  apud  Anastasiam 
Nic8Bnum,Qu8B8t.  in  sacram  Soripturam,  q.  91.  Ger- 
manus  patriarcba  Gonstantinop.,  in  Theoria  rerum 
Ecclesiasticarum  :T6  (xV^  xX(vetv  y^vt  tt\  dva9Taa((X(() 
'^(x£paT^cdY(ac  Kupiaxfjc  9T)(xa(vetTfiv  T^<icaTaicT(t)9C(D( 
'^(xa)v  dv^p6io9iv  Yftvo(x4vT)v  8idTf,<  TpiT)(x4pouTouXpia- 
Tou  dvaaTdaeux;.  t6  81  (^l^XP^  "^^i^  nevTT,xoaT^<  (xt) 
xX(vetv  Y^vu,  eoTt  Ta^  iircd  f,(x4pac  (UTa  t6  aYtov 
Udo^a  licTaicXou(x£va<  xpaTelv  t^  8iaxtvT)a((xc|)*  t6 
kicT^aic^  iircd,  TeaaapaxovTaevvia,  xat  -^  KuptaxTj  icev- 
TTJxo-na.  «  Geuu  non  flectere  sancto  die  Dominico 
ressurreclionis,  signincat  lapsuum  nostrorum  ere- 
ctionem  factam  per  triduanam  Gbristi  ressureotio- 
nem.  Noq  flectere  genu  ad  Pentecoeten  uaque,  est 
soptem  dies  postaanotum  Pasoha  in  leptem  multi- 
plicatos  oontineri  die  Pentecostes.  Nam  septies  sep- 
tem  quadraginlanovem,  et  Dominioo  addito  quin- 
quaginta.  »  Vide  et  Officii  ecclesiatioi  scriptoreSy  Isi- 
dorum,  lib.  lOfflc,  cap.  33;  Rbabanum,  lib.  ii  De 
institut.  cleric,  oap.  44  et  alios ;  item  Turrecrema* 
tam,  in  locum  Decreti  supracitatum. 

Origo  bujus  rei  seu  mutationis  ad  apostolica  r&- 
fertur  tempora  apud  Justinum,  q.  115,  ad  Ortho- 


A.  dozos  :  'ExTcov  *AicoaToXtKu>v  y^  xP^^*^^  4  Totadn) 
auvT{6eia  IXa6^  tiIjv  dp^i^jV,  xa6(i>c  (pT)(riv  6  |xaxdp(0(  Bt- 
pT)vaioc  6  (xdpruc  xal  iic(«xoiio(  AouyBouv^u,  t*  Tcp  «tpc 
Tou  nda^^a  Xiyt^  i  cc  A  temporibus  autem  apoBtolo- 
rum  eon8uetudo  talis  aoeepit  initiam,  prout  et  be- 
atus  Ireneus,  martyr  et  episcopua  LugdunonsiB, 
in  iibro]de  Pasohate.  * 

Quod  vero  Paulne,  Aot.  xx,  legitar  positas  gonibus 
orasse  tempore  inter  PasohaetPenleoosteny  Baro- 
nius,  tomo  I,anno  Ghristi58,ex8timat  nondara  tone 
invaiuisse  eam  degenicaiis  non  adormadieotempore 
con8uetudinem,8ed  paulo  post.  Lorinus  nostar  in 
eum  looum  nil  obtare  existimat  dictum  eo  etiam 
tempore  ritum  jam  receptum  fuisae,  ▼eramtamen 
in  publicia  solemnibasqae  preeipibus,  qualos  noB 
D  videntur  fuisse  qufls  fuse  in  littore  Tyri. 

Quam  eanoti  quidam  genuflezionem  frequenta- 
rint,  constar  vel  ei  tabulis  eioavatiB,  val  ez  gena-» 
bus  induratia.  De  tabuia  ez  geniculatione  ezeavata, 
babes  apud  Joannem  Mosohum,  prati  apiritualis 
capita  486.  De  saneti  Jaoobi  genobas  iadaratia 
Hieronymus,  De  virie  illust.)  oap.  2  :  a  Flexis  ge- 
nibuB  pro  populo  depreoabatur,  In  tanluoi,  at  oa- 
melorum  duritiem  traxisse  ejua  genua  orederen- 
lur.  »  Idem,  epist.  15,  ad  Marcellam,  i)e  laudibos 
Aselic  !  M  Gujua  ooulis  durities  de  genibua  oamu- 
lorum  in  iilo  eancto  eorpueculo  pro  orandi  fire* 
quentia  obcalluiese  perspeota  est.  b 

Grutaiua.  Palladii  Lausiaca,  ez  veteri  interprete, 
cap.9,  de  Macario  Alezandrino:  «Aliusverogrataria 
vendens. »  Heraclides,  cap.  6,  simplioiter  :  •  nego- 
^  tiator  erat.  »  Ubi  tamen  Mss.addont :  m  qui  pomavei 
legumina,  nucesque  vendebat. » Palladiae  ez  inier- 
pretatione  Herveti, «  qui  vendebat  beilaria.  i»  Orsee 
est,  TpaYT{(xaTa.  Forte  alius  textua  babuerit,  YpoMrcs 
vel  YP^^ca.unde  vetueinterpretoa  Palladii^niiana  fe- 
cerit.Facitbuoquod  habentGlosas  Graeobarbartt 
'AvaYT)^tc.|iLd(a,aT)(XT)8(a,YpouT«,icavvA$a.lteiii :  *lli 
9T)(XT)Stac,^  YP^^'<*  Lexieon  Latinogrfleoum :  Crmsi 
Ypu^a.  In  Lezico  Orffioolatino  babes,  rpuxi).  teruiA^ 
Quo  facit,  quod  habet  Hesycbiue  in  rpu(xv«{f ,  qa.1 
Xeirca  oxeudota  ait  yP^^^t^v  dicta,  apud  quem  et  Tp^" 
Tat,  oxeuT).  Item,  TpuTeueTai,  napaaxsuaCcTai. 

Hebdomon.  Vide  Sbptimum. 

Hebdomadaru.  Vide  Septimanarii. 

HiMiPHORiUM.Palladiu8,cap.ll9,deMelaniajnnIo- 
D  re,  exinterpretatione  Herveti:  cOmniaeuaserioasu- 
perbumeralia  tegumenta  dedit  altaribus. » In  Grceo 
est:  Oavra  auTfjc  Ta  or^p txa  -j^fxt^^pta  xaX'j)X|xarca  toIc 
6u9ia(TTT)p(oic  l8a)pi{(raTo.  «  Omnia  8ua  Berica  hemi- 
pboriaamiculaaltaribus  dedit»  Epipbaniua  contra 
Ariomanitas,  de  Ario  :  'Hfxi(p6ptov  dei  xa(  xoXo^iinva 
iv$tSu7x6[XEvo<,  yXuxuc  ^Jv  t^  icpoaT^Yop^^. «  Ariuahe- 
miphoreum  et  colobium  indutn8,in  ooUoquiia  blan- 
du8  erat.n  Uesychio  ^fxttpaptov^  ij  (xtou  Ifxorciouy  hemi" 
pharium,dimidium  tmtis^fieUtdifnidiiUave§ii$>  Vide** 
tur  Hervetus  in  Palladio  legisse  («)tM(p6pta,vertenB  ««• 
p^/ium^raim.Sed  oumhemipliorium  fuerit  tantumdi* 
midiata  vestis,  forte  tantum  oapat  etpalnlom  ultre 
bumerostexit.Eteo  senauetiamctifxotpdpiovdioi  poeaet« 


453 


0N0MA8n(X)N  afiBRUM  BT  VHBBOBUU  DIPFICILIOBUM. 


454 


HxMiTRiTiEDS.  VitaB  HilarionisDum.  14 : »  Hemitri-  j^  piebant  oalices  oum  reverentiaet  tacitDrnitate,nec 


Ueo  pariter  arreptiomnes  a  medicisdesperati  aunt.» 
Est  semirtartiana  febria.  Yox  Grffica  'UfAiTpixaTo^; 
usurpata  Litinia  Martialis  iib.  ii  epig.  40  : 

Uri  Tongilias  male  dieitar  hemitritao. 
Idem,  lib.  iv,  epigr.  81  ; 

Declamaa  »ger,  declamas  hemitritsut. 
Idam,  lib,  xii,  epigr.  92  : 

Cui  gravia  et  ferveos  hemitritsBus  erat. 

CeUus^  lib.  iii,  oap.  3.  Idem,  cap.  8 :  u  At  ubi  id  ge- 

DU8  tertiaaa  est,  q  uod  hemitritffium  medioi  appeiiant 

magna  cura  opus  est,  ne  id  faliat.  »  Latini  medici 

Yocem  bano  Graicam  retinuere^  vei  quod  Latine  non 

poasetcommodeeCrerriyVeiquodGriBcomalebantuti. 

Q.  Serenus  Sammonicu8,ubi  euperetitiosumlOS^ 

siaQui  contra  eam  lebrim  remedium  suggerit  : 

Mortiferum  mogit  ett,  quod  GriBcit  HemilriloBum 
Vulgatur  verbidhoc;  hoo  DOdtra  dicere  iiogua 
Non  potuere  ulli,  puto,  nec  roloere  parentep, 
Intcnbil  chartiBf  qaod  dicitur  Abracadabra. 

HiPPOGBNTAURDS.HieronymnSyin  Vita  sancli  Pauli 

|irimieremitfle,num.7  :  u  Conspicit  hominem  equo 

mi8tum,cuiopiniopoetarumHippooentaurovocabu« 

lumindidit.  »Non  congeramhio  auctorum  de  Hip- 

pocentauris  ioca.  Remittam  ad  auctores  qui  de  ils 

copiose  agunl.  Vide  in  primis  e  veteribus  Phlegon- 

tem  in  Mirabilibus.  E  recentioribus  Hieronymum 

Magium,  Misoelianeorum  lib.i,  capite  20, et  Franoi- 

80um  Sabinum,  Fioridor,  libro  ii,  cap.  6;  Govarru- 

Tiam,  Var.  resolut.  lib.  iv,  cap.  2. 

Jerosolymitaiia  PSREaRiNATio.Crebra  hujus jam  ab 

«ntiquis  temporibusperegrinationis  mentio  in  Vitis 

l^irum.  Hieronymus,  epist.  17,   ad  Mareellam  : 

■  Longum  est  nunc  ab  asoensu  Domiui  usque  ad 

prasentem  diem  per  singulas  letates  currere,  qni 

«pisooporumy  qui  martyrum,  qui  eloqnentium  in 

dootrina  eeclesiastica  virorum  venerunt  Jerosoly- 

rnaiD,  pntantes  se  minus  religionis,  minus  habere 

«cientia,  nec  summam,  ut  dicitur,  manum   acee- 

pisee  virtutum,  nisi  in  illis  Christucc  adorassent 

locis,  de  quibus  primum  Evangelium  de  patibulo 

coruscaverat.  >  Idem  prsfat.  in  lib.  ivCommentar. 

in   Jerem  «  Multis  et  de  toto  orbe  huc  confluen* 

tiam  turbis,  et  sanotorum  fratrum,  monasteriique 

curisoccupatus,  commentarios  in  Jeremiam  per  in- 

tervalla  dictabum,  ut  quod  doesset  otio,  superes- 

set  iudustri». » 


dicebant,  sieut  mos  est,  Ignosce. 

luMJE.  Vita  Malchi,  num.  3  :  u  Perveni  tandem 
ad  eremum  Ghalcidos  qun,  inter  Immas  et  BeroQam 
magis  ad  Austrum  sita  est.  »  Syri»  est  civitas,  cir- 
caquameremus  Ghalcidos.  GhronioonEusebii,  an- 
no  2  Aureiiani :  «  Zenobia  apud  immas,  haud  longe 
ab  Antiuchia  vinoitur.  »  Jornandes,  De  regnorum 
suooessione,  in  Aureliano  :  c  Gontra  quam  (uxorem 
Odenathi)  eipeditionem  susoipiens  Aurclianus, 
apud  Immas  vioum  Antiochie  superavit.  » 

Incarduum.  Palm»  medulla.  Joannes,  libello  i, 
num.  6 :  «  Est  vero  in  palma  unum  incarduum  ct 
ipsum  oandidum.  u  Credo  ez  Grffioo  kfyiipBiov.  Dios- 
ourrides,  lib.  i,oap.  150,agens  depalma  elaterKaH^ 

j-  iyxdpSiov  fietou  npifjLvou  Xsuxov,  KailauTi  Ttp6ff«paTov,  pi- 
6pu)9x6fAtvov,xaU(p(<|/6(Jicvov,icoislirp6<  Htj%  xal  h  ^Ap" 
a9<ro<.  a  Ceterum  aibaquoque  caudlcis  (palmae)  me- 
dulia  tum  reoens  comesta,tum  deoocta  ad  eadem  fa- 
cit,adquaetiam  barassus.»  Ubi  Dioscorides  medul- 
lam  trunoi  seu  oaudicis  vocRtifxdpBiow^coreulum.Vi' 
de  ibi  Janum  Antonium  Saraoenum,  etDalecham- 
piumad  lib.  xiii,  e.  4,  Plinii,  ubi  de  cercbro  seu 
iyxc^paXqi  palmaB  agit ;  quod  tamen  ab  2Yxap$((i>  di- 
stinotum  esse  docet  Janus  Baracenus.  Sio  fertur 
avaxapoiov  arbor  Indica  nomen  sortita,  a  fructu  avi- 
oul«  coroulonon  dissimili.  Vide  Gorrsum. 

Ingentium.  Vita  sancti  Antonii  cap.  15 :  «  Lubrice 
carnis  incentiva. »  8«pe  ea  voce  ntitur  divus  Hiero- 
nymus.  Sic  epist.  4,  ad  Rusticum  :  «  Ct  adolescen- 
ti»,  imo  pobertatis  incentiva  oalcantem.  »  Item  : 

C  tt  Dum  inoentiva  adolesoentiflB  oalcas.  »  Ibidem  : 
«  Incentivavitiorum,  ardoremque  natnr»  ferre  non 
poteram. »  Idem,  epist.2,  ad  Nepotianum,  ineenliva 
vitiorum,  In  Isaia  lviii  : «  Gorporis  me  snperavit  ar- 
dor,  adoleacentia  incentiva  vicerunt.  «  In  Ezech. 
XVI  :  Uao  bysso  accingontur  renes,quotiespinguia 
libidinis  incentiva  tenuanda  sunt  nihilque  in  eis 
crassi  humoris  relinquitur.  •  Ibidem  mox  :  «  Queo 
vitiorum  incentiva  suppeditant.  Hursum  :  «  Levem 
punctum  sensuum,  et  incentiva  vitiorum.  »  Item  : 
«Ssculi  hujus  incentiva.  »  Idem,  in  cap.  xxxin 
Ezech.  :  «  Non  omnia  cogitationum  ineentiva  su- 
scipiat.  »  Matth.  iv  :  Suppeditare  incentiva  vitio- 
rum.  »  Item  in  ejusdem  cap.  xv  :  «  Incentivum 
diaboli.  »  In  Gommentario  ad  Galat.  vi :  «  Persin- 


lGN08GB.2:'JYXt^P^^o^-£<reini(&rummosloquendiusi-  D  RuIob  commotionis  oculos,  et  inoentiva  vitiornm.» 


tatissimns,  qui  sepissime  in  his  Vitisoccurrit.  No- 
tavit  id  Sozomenus.  lib.  viii,  cap.  47 :  TapaxOivxt; 
S4  fAOva^oi ,  xal  xouxo^p^^vai  iioieTv  vop^avxec,7ioXA(it>v 
eict9x6ic(DvicpoxaOi^[iiva>v,  xouxo  $7^  x6  9uvY)0ec  auxot^ 
Xiyetv  x&v  dStxiovTai  Si>YX<>^p^9ov,  S<poaav.  «Monachi 
pertorbati , alque  hoc  plane fleri oportere rati, multis 
episcopis  prffisidentibus,  illud  scilicet,  quod  ipsis 
dieere  solemne  est  :  Btiamsi  iiyuriam  fecerimus, 
Ignosce,  inquiunt*.  »  Quod  QsLiliBpardonne  moi,  Yi- 
detur  mos  bio  inaulicismum  abisse,  cum  sibi  invi- 
cem  propinarent,vei  etiam  calicem  ex  aiterius  manu 
acciperent.  Pelagius,  libello  xv,  num.20  :  «  Quando 
abbas  Theodorus  cum  fratribus  maaducabat,  acci* 


Eodem  sensu  eadem  vox  et  aliis  usurpata.  Ambro- 
sius.  lib.  VI  Hexaemer.,  cap.  4,  Odiorum  incentiva. 
Eidem,  Psal.  cxviii,  etserm.  15.  Jncentiva  delicto- 
rtim.  Gassianus,  oollaU  ii,  cap.  13,  Inceniivorum 
stimuli,  Idem  collat.  vii,  c.  1  Naluralibus  incentivis 
inquietari;  et  cap.  2  :  Ecce  inoentiva  carnis  tue 
abscisa  sunt.  Qu»  duo  ioca  posteriora  habes  su- 
pra,  lib.  iv  De  vitis  Patrum,oapite50.  Prudentius, 
Apotheosi,  Incentimm  peccaminis,  Hidonius,  libro 
VI,  epist.  1  :  Neo  percarnalium  vitiorom  inoentiva 
flammati  ad  altare  Domini  ignem  diutius  accende- 
mus  alienum.  » 
Nonnunquam  in  aliam  partem  oapitur.  Amobias, 


Con»ule  notam  pagioffi  55  tomi  prfficedentis  subjectam.  £dit. 


455 


ONOMASTICON  RBRUM  BT  VBaBORUM  DIFFICIUORUIC. 


456 


lib.  VI  :  «  Incentivo  ezlollitis  laudis.  «  Cypriaous, 
De  laude  martyrii«  mercedes  incentium. 

Inciioris.  Joannes  Subdiaconus,  lib.  vi  VitarHm 
Patrum  liLelio  i,  num.  12  :  «  Duojfratres  erant  ei 
vicini,  unus  peregrinus^et  unus  inchoris. »  a  Grseco 

^YX^P^^*  Nam  yj*>px  est  regio,  unde  ^YX^P^i^»  Q"^  ^^ 
regione  sua  semper  manet,  et  opponitur  peregrino. 
Divus  Ambrosius,  lib.v  Hezaemeron,cap.l4, fncAo- 
rium  vocat :  «  AUa  quoque  avium  genera  enchoria, 
quae  manent  in  locis  semper;  alia  adventitia,  qu» 
obeunt  regiones  alias,  et  peracla  hieme  revertun- 
tur.  »  Sic  iitiyitSipioy  vocabulum  Grnci  vocant,  quod 
familiare  estalicujus  regionis  seu  loci.  Divus Hiero- 
nymus,  epist.  140  : «  Pro  eo  quod  nos  transtulimus^ 
damibus  ebumeis  fquiainGraQCO  scriptum  oltzo  pap4u>v 
IXetpavxCviavjquidam  Latinorum  ob  verbiambiguita- 
tem,a  gravibus,  interpretati  sunt;  cum  pdipEt;  verbum 
sitepichorium  Palcestinfle,  et  usque  hodie,domus  ez 
omniparteconclusffi,etinmodum8ediGcatffiturrium 
ac  mcenium  publicorum,^d(pei<;appe]lentur. » 

Ingubi.  Hieronymus.inVitasanctiPauliprimiere- 
mitSynum.  8  :  u  Quos  vario  delusaerrore  gentilitas 
FaunosSaiyrosqueet  Incubosvocans  colit.  »  De  In- 
cubis  copiose  di&serit  Martinus  noster  Delrio,  com- 
mentario  in  Senecffi  Herc.  fur.,  parte  iii,  et  in  Ma- 
gicis  suis,  lib.  ii,  qusst.  15. 

JoANNES  Chrysostomus.  Prstum  spirituale  Joannis 
Moschi,  cap.  128,  quamdam  revelationem  seu  visio- 
nem  de  gloria  Joannis  Chrysostomi  supra  omnes 
Ecclesiffi  doctores  refert,  ad  quam  hsc  severe  Baro- 
nius,  tomo  v,  anno  Christi  407,  Innocentii  10S5 
papffi  6,  Arcadii  et  Honorii  impp.  43,  ita  notat :  Sunt 
autem  hec  parum  fide  tuta,  utpote  quae  in  primis 
ejusdem  JoannisChrysostomi  testimonio  mendacii 
ATg\i9LniQv(Chrysost,,epist.  126),  dumab  eo  ponitur 
Treius  episcopus  Arabissi,  et  non  Adelphius. 

Sed  et  cum  tradat  auotor  in  domo  Adelphi  hospi- 
tatum  esse  Joannem,cum  Cucusum  in  exilium  mis- 
sus  es8et,planeerrorisarguitur;  nam  licet  id  ipsum 
de  hospitio  Cucusi  dicant  Leo  et  Metaphrastes,  ta- 
men  ipse  Chrysostomus  (Episiola  13)  disertis  ver- 
bis  narrat  a  Dioscoro  se  susceptum  hospitio,  et  non 
ab  aliis;  licet  id  compluresexpetierint.Cum  autem 
bffic  compingat  ea  narratione  mendacia,  que  fides 
in  reliqius  ? 

Sane  qnidem  et  illa  invidiosa  nimis  assertio  est, 
omnes  qui  unquam  fuerunt  in  Ecdesia  doctores,  in 
inferiore  ponere  gradu,  et  super  omnes  Chrysosto- 
mumoollocare,cumprffi8ertimexiis  complures  mar- 
tyres  fuerint  coronati,  ut  inter  alios  Hippolytus  et 
Methodius;  ut  taceam  de  reliquisabsquesanguine 
vitafunctissanctis,  nempe  Basilio,  duobus  Grego- 
rii8,ThaumaturgoatqueTbeologo,itemqueomnibuB 
sine  invidia  prffiferendo  Magno  Anastasio. 

Sed  et  que  illa  absque  ratione  distinctio,  ut  om- 
nesdootores  fuerinloculis  eavidentis  perspicui,  so- 
lu8  autem  Joannes  ob  excellentem  gloriam  invisi- 
bilis?  perinde  ac  si  solus  inter  doctores  ipse  Cbry- 
sostoraus  fuerit  perfectam  gloriam  consecutus.  Sed 
facesaant  jam  isthffio:  non  enim  indigent  sanoti 


A  nostris  illustrari  mendaciis,qui  propriis  virtutibus 
decorantur.  Hactenus  Baronius. 

Annotator  quidam  (nescio  an  Fronto  noster)  in 
editione  Parisiensi  Grscolatina  Joannis  Mo8cbi,ita 
rembano  temperari  posse  censebat.  Verum,  inquit, 
monemus  quoque  ejusmodi  revelationes  interdum 
fleri  non  ad  ostendandam  miyorem  in  omnibus  ali- 
cujus  sancti  gloriam,sed  ad  indicandam  excellentem 
quamdametpeculiaremcujuspiam  beati  prsrogati- 
vam,  qua  aliis  prffieminuit  :  cujusmodi  fuit  zelus 
justitiffi,  qui  In  pectore  Cbrysostomi  adeo  exarsit^ 
utmerito  proptereain  visionedivinadictus  sitasBi- 
etere  throno  Dei.  Hujus  generis  visioilla  fuit  sancti 
Petri  Dominico  oblata,  cum  visis  diversorum  ordi- 
num  religioBis  in  coelO)  nullum  ex  Buis  alumnis 

l^  aspexit :  quos  tamen  sacra  Deipara  eximio  et  sin- 
gulari  favore  sub  pallio  suo  occultans^eidem  post- 
modum  ostendit.  Deinde  facile  in  epistolam  Gbry- 
Bostomi  nomen  Treii,  pro  Adelphio  potuit  irre- 
pere,  fel  fuit  binomius  Treius  Adelphius.  Deniqae 
verbum  mansit  curnecessarioreferendum  ad  hospi- 
tium?  Et  estverisimile  Chrysostomum  domum  epi- 
scopi  invisisse.  Haec  pro  assertione  libri  alioquin 
prffistantis  auctorilatis.  Ita  Annotator  ille. 

Quod  si  mihi  liceat  inter  tantos  viros  judiciom 
interponere,  censerem  ego  nihil  hic  de  Joannis, 
Cbrysostomi  gloriaindicatum  divinitus,  sed  potius 
deJoannis  Baptistffiprffirogativa  responsum  datum. 
Cum  enimdivina  providentia  vel  nunquam  vel  raro 
soleat  curiosulis  vel  contentiosis  de  sanctorum  in- 
ter  se  prerogativa  prfficise  respondere;  sed  potius 

G  vel  generali  responso,  nullius  dignitatem  de  qui- 
bu8  controvertitur  prffiferendo ;  vel  alio  quovis 
modo  iis  satisfaoere;  videtur  hic  deJoanneChryso- 
stomo  de  quo  instituebatur  quaestio  fuisBe  diBsi* 
mulatum;etJoannisBaptistffi  (is  enim  proprie  poQ- 
nitentiae  dux)  graduih  et  gloriam  obiter  introdac- 
tam.  Nam  cum  postulatio  Adelphii  clara  fuerit, 
non  clara  tamen  fuit  responsio  vel  oBtensio. 
Nam  ductor  primus  non  satisfecit  voto  ejus. 
Petierat  sibi  ostendi  Joannem  Cbrysostomuin, 
ille  ostendit  alios  doctores ;  quare  tristiB  rece- 
dit  non  viso  suo  Joanne,  cujus  glori^m  videre 
amabat.  Ostiarius  vero  cum  eum  tristem  videret, 
iotellectaque  causaanimadvertensourioBitatem  bic 
interoedere,  declinavit  a  Joanne  Chrysostomo  ad  Jo- 

J)  annem  Basptistam.  'Ici>dcvv7)v  t6v  ttj^  fAerovofac  xi- 
Yei<;«  Joannemdicispoenitentie  ducemPRespondet- 
que  interrupte  in  Greco,  non  interloquente  in« 
terrogatore :  'AvOpcoicocixeTvov  ivaapxlo^SiSvaxacau- 
Tov  ISftTv*  ixcT  YspicepCvxataioTcou  6  0p6vo<  SeoicoTtx^c. 
«  Ipsum  bomo  in  carne  vivens  vivere  non  potest ;  il- 
Hc  enim  assistit,  ubi  thronus  est  Domini. »  Quod  in 
8anctumJoannemBaptistamquadrat,quointernato8 
mulierum  megornon  8urrexit,Veritateip8a  attestan- 
te.  CbristUB  etiamdiscipulosdeprffirogativainregno 
ccelorum  quffirentescompescuit,  et  dubioB  reliqnit. 
Quare  optime  Thomas  a  Kempis,  libro  iii  De  imi- 
tatione  Christi,  cap.  58,  monet  :  t  Noli  inquirere 
nec  disputare  de  meritiB  sanotorum,  quia  alio  sit 


457 


0N0MA8TI00N  aSRUM  BT  VBRDORUM  DIFFiaLIORUM. 


458 


8anotior,aut  quis  major  fuerit  in  regno  ooBlorum.  A  prseter  oleum  consueverant  edere.  »  Sepe  in  his 

libris  olera  ap^restia,  qu89  Xa<];div2i  in  Graeco  textu, 
occurrunt.  Plinius,  lib.  xx,  cap.  H  :  •  Inter  sil- 
vestres  brassicas  et  lapsana  est  pedalis  altitudiniSy 
hirsutis  foliis,  napi  simillimis,  nisi  candidior  esset 
flore.  »  Meminit  ejnsdem  Piinius,  lib.  xix,  cap.  8, 
ubimilites  exprobrant  imperatori,<e /ap^ana  vixisse 
apud  Dyrrhachium, 

Lebiton,  Lebbton,  LsBiTOifARiUM,  LEvmo.  Quod 
in  Vita  Onupbrii  est,  cap.  16,  «  Deinde  tunicam 
perdimidiumsoidi,  »  6r89ce  est  XeSiTovapiov,  quod 
Metapbrastae  interpres  in  Onupbrio  retinuit  lebito^ 
nariumj  ut  et  saepe  alit  interpretes.  Vita  Pachomii, 
c.  14  :  «  Ut  nunquam  iebitone  alio  uterentur.  »  Ub 
explicatio  additur:«Lebiton  autem  linea  vestiserat 


Talia  sanctis  displicent.  » 

lBB?fARCHA,princeps  pacis,qui  paci  provinciarum 
incumbit,  pacator.Palladius,  cap.  116  ^wTransiens 
quidam  Irenarcha  a':novit  senem.»  Justinianus,in 
Godice,  lib.  x,  tit.  75  :  « Irenarchs,  qui  ad  provin- 
ciarumtutclamquietis  ac  pacispersingulaterritoria 
iaciunt  stare  concordiam,  a  decurionibus  judicio 
pras8idomprovinciarumidoneinominentur.»Michaei 
Syngellu8,inencomioDiony8iiAreopagit2eGhristum 
lrenarchamvjcat:'0  ovTa);dp)^nroifjL7)v  xoUlpT^vapXT^iC 
XpiTco;  icotpok  TtdivTwv  6[jio(pp(Sva);  SoJiJoiTo.  •  Vere 
princeps  pastronum  et  irenarcbaChristus  abomni- 
bu8  concorditer  habeatur.  » 

JuRARE  PER  GAPiTTiMPBRATORis.Palladins, cap.3  : 


«  Percaputimperatoris,qaemtutimes,>TT)vx£oaX7;v      instar  colobii,  qua  monachi  utuntur  hodieque  per 


xou  ^a<riA£(i>c7ou.  ovTj(po6:^.AddiditPotamisna,9u^m 
tu  iimes,  quia  gentilibus  solemne  fuit,jurare  per 
imperatoriscaput.VineLipsium,  in  Tacitum,  lib.  i 
Annal.Alias  illicitum  jurare  per  genios  impp.  Ter- 
tulLy  Apoioget.  c.  32  :  «  Sed  et  juramus,  sicut  non 
per  genios  Cs8arum,ita  per  salutem  eorum.»  Vide 
ibi  Cerdam  nostrum  bene  commcntantem. 

LACTORONBS.RufQnus,  lib.  iii,  uum  200: «Et  unus 
qoidem  deferebat  nuces,  alius  lactorones.  •  Cum 
DOtationes  in  hunc  locum  scriberem^nondummihi 
eavoxlectaerat,  poslea  occurrit.  Plinius,  lib.  xxiv, 
eap.  18:«Herba  lanaria,  ovibus  jejunis  data,  lac- 
tis  abundantiam  facit.iCque  nota  lactoris  vuigoest, 
plena  lacti8,quod  degustatum  vomitiones  concitat. 
Eaoidem  hancaliqui  esse  dicunt;alii  simiiem  illi  quam 


Thebaidam  et  iEgyptum.  »  Et  c.  22  :  «  Induantur 

noctibus  lebitones  lineos.MUbi  in  GrsQCO  apud  Palla- 

dium,c.38est,lvTaTc  vu^l  Xe^eTtova^  Xtvouci^covfxivoi. 

Joannes,  libello  iii,  n.  10  :  «  Frater  autem  ille  post 

haecprojecitlevitionem.  »  Paschasius, cap.  12,  d.8: 

t  Vestitusergo  lebetone  suo,  »  quae  propriamona- 

chorum  vestis.    Gloss»  veteres  :  «  Levitonarium, 

colobarium  lineum  sine  manicis.  »  Suidas  :  Ae^T)- 

Tiovapiov,  y^noiy  [xova)(^ixoc  ix  Tpi^wv   9uvTe0et(xivoc. 

«  Vestis  monachica  ex  pilis  composita.» 

Lenticula.  Vide  Zippuls. 

Lethe.   Vita  Joannis  Eleemosynarii,   cap.   25 : 

«Etdescendensin  Persidam,  retrusus  est  in   oar- 

cerem,qui  appellatur  Lethe,  hoc  est  oblivio.  »  Fuit 

videlicetposiremis  temporibusapud  Persas  caroer, 


militarem  vocant,quoniam  vulnus  ferro  factum,nul-  C  «li  Lethe  nomen impo8itum,in  quem  nullusnisi  ca- 


lom  non  intradiesquinquesanat^exeleoimposita.» 

LAMiNiE.  Hieronymus,  in  Vita  eancti  Pauli  primi 
eremit«,num.  3  :  «  Inter  eculeos  laminasque  victo- 
rem.»Hs  fusiorem  tractatum  exigunt.  Interea  con- 
8ole  Gallonii  librum,  De  tormentis.  cap.  6. 

Lapides  QUADRATi.  Palladius,  c.  19  et  20,  de  se- 
pulchro  JannisetMambris  :  «  Construxerunt  illud 
opu8  ex  lapidibus  quadrati8.«'Ex  TeTpaicsStDv  Xfo^v 
SxTiaov  t6  SpY^^  ^xelvo.  Uervetus  verterat :  ex  la- 
pidibus  quatuor  pcrfttm/on^i/udintf/quasiessetTeTpa- 
ico$(i>v,  aut  quasi  essenl  quadrupedes  lapides.Hera- 
clides  :  «  Quadratis  lapidibus  supradictum  opus 
eonstroxeront.wEt  alter  vetos  interpres  :«  De  qua- 


pitali  supplicio  destinatus  conjiciebatur.Procopius, 
libro  iDe  belloPersico  ita  8cribit:0l  81  xreTvai  av8pa 
PaffiXefoualfjiaTOc  ou8'  6'Xaj<  fYvwjav,  dXX'  ivcppoup^Cf) 
xaeeTp5ai,6'Trep  Tfi<;  \-/fir\^  xaXeXv  vevojxixaatv/Hv*  Yap 
TicivTaoQa  ifji6Xif]0eic  t^X^  i  ^^^  eTt  vdfxoc  a«p(ai  [xvjJfjLr^v 
Tic  IvTaue^i  IfjL^Xr^estC  "^'^XTi»  ^^^  ^"^'  V(5fjLoc  a«p(ai  jjLVTJfJirjV 
auTOu  eTvaf  aXXa  OavaToc  t(|)  a>vofjLax<STi,  i^  ^rnjiia  lazl' 
8i6  8tj  xai  TTjv  l7i:a)vu[i(av  TauTTjv  icpoc  IIepaa>v  Q.axcv« 
'Aira^  SItwv  'Apfisvtajv  laropia  «pTjai  v6fjiovTou  afJKplTq) 
AijOt)?  <ppoup(qj  TcapaXuaOQti  [F,  irapaXudat]  t^^v  8uvafJLiv 
nipaaiCjTp^Tctf  Tot(f)8t:«  Ui  autem  sanguine  regio  virum 
nonnecandumomninojudicabant,8edcarcerimanci- 
pandum,quemLethenvocarivoluerunt.Quidamenim 
casu  fortuito  in  hunc  injectus  fuit,  neo  ejus   apud 


dris  ergo  lapidibus  construxerunt  opus.»  Sic  Isaifle      .UQg  memoriam  superesse  lex  sivit;sed  praedicto  ca- 
IX,  40;Quadris  lapidibus  adificabimus,  Et  Thren.  iii,      lamitaeipsafuitmors.unde  etdenominationera  hanc 


9:Conclusil  vias  meas  tupidibus  quadris.  11  Paralip. 
XXXIV,  2  :  'ESojxav  dY^pa^at  XiOotc  TeTpaueSot;.  DC" 
derufU  ad  emendum  lapides  quadratos.^on  utKirche- 
ru8  explicat  in  indice  Grfleco,  lapides  quatuor  pe- 
dum;  possunt  enim  lapides  quadrati  etquatuoret 
qoatoordecim  et  qnadragintapedumesse.Hebraice 
estayno  "^TlHlapides  excisionis  vel  excisos.  Fronto. 

lOMLAPSANUM.Vita  Pachomii,  cap.  8  :  «  Lapsa- 
oas  enim,  id  est,  agrestia  olera,  et   herbas   alias 

•  Evidenter  scribendam  erat  1\v,cumaccenlugravi,to- 
taque  phrasis  hoc  modo  ioterpretanda  Si  qui  enim  in 
kune  ciareertm  confectus  fiierit,nuUam  efus  memoriam  lex 

Paibol.  LXXIV. 


apud  Persas  accepit.  Semel  autem  Armeniorum 
historia  dicit  per  legem  carceris  Lethes  dissolutam 
esse  Persarum  potestatem  hoc  modo.»Paulo8  Dia« 
conu8,Histor.lib.  xvii :  «  In  Perside  autem  eat  car- 
cerqui  dicitur  Lethe,  et  rexPersarum  multos  adi- 
verdis  gentibus  in  hoc  conclusit,  una  cum  captivis 
civitatis  Darae.  • 

LiGATURA  AURi.  Vita  Joanuis  Eleemosynarii,  cap. 
7;«Dat  mihi  ligaturam  auri  centum  numismatum.» 

superesse  sinit;  ned  mortem  aut  mulctam  minatur  nomen 
ejus  proferenti:  unrfe,  etc.Quam  absurbasitinterpretatio 
a  Uo3weydo  animi«8a,  nemo  non  videt,  Edit. 

15 


I 


459 


ONOMASTICON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFICIUORUM. 


m 


Vix  dubito  ia  Gr®co  fuisse  d^icdSedfxb; ;  oerte  ita  in  A  Cbristi  259  ex  Ms.  eruta  :  «  Et  relicta  sunt  corpora 


Metapbraete  est.  Curopalates,  De  offic.  aulse  GP., 
quales  bae  ligaturffi  fuerint,  explicat,  ubi  agit  de 
missilibus  seu  epicombiisia  populum  mitti  solitis, 
•EoTt  84  TOtouTov.  T[jnf5(JiaTa  ix  icav{ajv  xoTrTovrec,  xat 
iv  IxaoTtji  T|JLii[jiaTt  vo(A((jjjLaTa  X9^^^  ^^^  '^P^^*  apYupa 
8e  TO<TauTa,xai  TpfaiJ  66oXa)v  irepiSTJ^avTec  piTUT^uaiv 
bUto  irXYiOoc.^PiT^TOUJi  8e  toio'jto<;  airooijfjioucdpiOfJi^v 
^iXtaSwv  J)aov  ftv  Trpo^rcajot  6  paatXeu;  :«  Idbujusmo- 
di  eslrSegmeata  ex  paaao  Guat,  et  ia  segmeato 
uaoquoque  aumismata  aurea  quidem  tria,argeatea 
vero  totidem,  et  tria  obolaria  colligaatesprojiciuot 
ia  muItitudiaem.ProjiciuQtque  fasciculos  seuligatu- 
ras  bujusmodi  pro  eo  aumero  cbiliadum,queinim- 
perator  praeceperit. 


eodem  loco  Juxtaiasulam  Lycaoaiam.))Ubi  margini 
ascribit  BaroaiusiLycaooiadicta  iasula  inter  duos 
poates  sita;8ic  appeIlata,quod  ibi  Jovis  quoqueLy^ 
caonis  templum  esset. 

Magisthianus.  Palladius,  cap.  149:«Qu]dam  ado- 
lesceos  Magistrianus  specieformoBus,meatepiuB.» 
Utitur  etiam  eo  vocabulo  ia  Martyrologio  suo  Ado, 
2  Julii:  u  Natalis  saaclorum  Processi  et  Martiaiani, 
qui  cum  esseat  Magistriani  Mellopriacipes.BUbiila 
olim  aaaotavi.Suat  autemMagistriaai  seu  MagiBte- 
riaai  ex  officio  militiae  palaiiasB,  quietAgentes  in 
rebus.  Glossa;  Latiaograecs  :  Agens  in  rebiu,  Mz- 

Yi(XTpt2v<S;..QuoseosdemcumCa8trea8ii8  8euCastren 
sianis  faciunt  GIosSv^o  Basilicorum,  in  quibus  Mx- 


LiMiTKM  [VallarSy  lineam]  mitterb.  Vitae  Hilario-  g  yKj-zpiOLyh^,  6  KaTcp^vatoc.   Codex  Justin.,  L.  42,  di- 


nis,  ntim.,  25  :  Noa  prius  abire  passi  suat,  quam 

futurffi  ecclesiae  limitem  mitterot.)>Ita  vetustissimi 

Maauscripti,atque  ea  verayideturlectio.Aliababet 

lineam  mitlere,  Desumpta  utraquepbrasis  a  fiaium 

regeadorum  scriptoribus.Hygiaus  De  limitibus  coa- 

stitueadis^iBt  quidam  ae  proximarum  coloaiarum 

Jimitibus  ordiaatoslimites  mittereat.»  Ovidius,I.iii 

Amorum,  eleg.  7  : 

Nec  valido  quisquam  terram  scindebat  aratro. 
Signabat  nulio  limite  fosBor  humum. 

Lex  Tiberii  Caesaris  :  Juxta  pereaaem  ratioaem 
uaam  liaeam  mittuat. 

LoaoTHETA.Vita  Joaaais  Eleemosynarii,  c.  10  : 
«  Apprehendit  consilium  logotbetffi  et  ceconomi.  » 
Ecelesiasticum  bic  est  oflicium  quod  describit  Codi- 


nus,  De  offio.  aulae  Constantinop.  et  magnae  eccle-  ^  -^{.(rzpiawoyi^  xaXouat. 


versotitulo  Agentes  inrebusaCastrensianisdiBlin- 
guit.  Castrensiani  tamea  etiamMagistro  officiorum 
Buberaat  (uti  Magistriaai),  utbabet  titulus  26.  Alii 
sunt  Magisteriani  apudSuidam,  qui  et  xavarpffftoi 
dicti,  a  xav(TTpt({>,  canistrOy  qui  magistratus  est  Ec- 
clesiasticus.  Vide  Meursium,  ia  Glossario  Gneco- 
barbaro.lOST  la  GIossisBasilicorumfjutYiorptavoc 
dicitur  quoque  [JuxvOaTCDp.Magistriani  occurrunt  in 
Actis  sancti  Abercii  episcopiHierapolitani,220cto* 
bris,apad  Metapbra8tem,abi  Antoniusirap. : «  Vale- 
rium  et Bassianum  Magisterianos  divinorum  nostro* 
rura  officiorummisimus.  »  Et  apud  Evagrium.Liii, 
capite  16:0u  irapa  tou;  MaYiffTptavoi)<  diceordXijvov» 
MalchusinByzanticis:  'A8e^dvTotc  Sl  Taura  icuO^fie^ 
vo;,  irpoTcijjLTret  twv  l7ric4u)v  twv  ^afftXixwv  xtva,  o&cMa — 


8i3B:*0  XoYoOhtjcelc  t6  'ko^:>*^pa^ii^jy.(x\  zU  'cac  8r,jjLo- 
9iaxac  xal  ap^ovTtxi;  uTroOidetc  XoYOYpacpeTv:  t  Logo- 
tbeta  8cribendi8rationibus,et  quidem  rationibusad 
populum  principemque  sacerdotum  pertinentibus 
praescribendis.  »  Simul  oeconomi  ecclesiastici  offi- 
cium  obiisse^discimus  exVita  Joannis  Eleemosynarii. 
LoTio  MANUUM.Antonio  in  manusoqua  fuitafTusa. 
In  praefatione  Vitce  ejus  :  «Qui  ad  praebendam  ct 
aquam  non  paupulum  temporis  cum  eo  fecit. »  Sic 
Eliseoquoque  super  manus  ejus  aquaefrusa,IVReg. 
III,  H.  In  Martyrologio  Romano,  24  Junii,de  Galli- 
cano  inter  caetera  bospitalitatis  officia:  «  Videbant 
aquam  manibus  afrundentem.))Varia  variasobcau- 
sas  fuit  aqud  veteres  manuum  lotio.  Lavabaataate 


Magnificus.  Vita  Simeoais  StyIitflB,cap.  2  :  t  Ib&l 
ia  monasterium  sancti  Timotbeimagnifici  viri.Mlcm- 
telligitur  bic  per  magnificum  qui  magna  signa  facE  t, 
Oau  jjLaTO-jpv^c,  fJLeYaXoicot^^. 

Malchus  Vita  Malohi,  c.   1   :  <c  Senez  nomi  na 
MaIcbus,quemno8LatineRegempo8sumus  dicere.j» 
Eunapius,  in  Porphyrio  :  MaX^^o;  $^xaTaTiQv  Z6pii» 
it<5Xiv  (an  <pa)V7)v  ?)  6  llopcp-jpto^  ixaXelTO  TaitpaiTa,ToyTo 
8£  8'jvaTat  paatXia  X^Y^tv^Porpbyrius  juxta  Syromm 
vocem  prius  Malcbup  dictus  est,quod  regemposso- 
musdicere.»  Hinc  Naarmalchay  id   est  regius  fiU' 
vius,  In  Ammiano,  lib.  xxiv  :  •  Alia  pars  fiuminis 
Naarmalcba  nomine,quod  Fluviusregum  interpre- 
tatur  Clesipbonla  praBtermeat.»Eodem  libro  :  Ven- 


men8am,Iavabantpostraen8am,Iavabanl  oraturi,Ia-  D  tum  esthinc  ad  fossile  flumen  Naarmalcha nomine, 


vabantsacrificaturi.CredoAatoaiumlavisseanieora- 
tioaem.IdeaimGbristianissolemneerat.TertuIIianua 
Apologeticic.39:«Po8taquaramanuaIemetIumina,ut 
quisque  de  Scripturis  sanctis,  vel  de  proprioin- 
genio  potest,  provocatur  in  medium  Deo  canere.  » 
Vide  JuIiumNigronium  nostrum  ad  Regulasnostras, 
bao  de  re  fusedisserentem. 

Lycaonia  insula.  Vita  Eugeniae,  o.  28  ;  t  Haec  in 
iasula  Lyoaoaia  gesta  suat  coramomaibus,qui  se- 
quebaatur  agonem  Eageniae.nlnsulae  bujus  mentio 
etiamoccurrit  in  Actia sanctorum martyrum  Eusebii 
et  80oiorum,quorum  natalis  celebratur  2Decembr. 
Habes  ea  apud  Daroaium,  tomo  II  Annalium,  anno 


quod  Amnis  regum  iuterpretatur.»Simili  composi- 
tione  apud  eumdem,  eodem  libro,  Braxamakha  ha- 
bes  :  «  Ventum  est  ad  locum  BraxaoE^alcha.  t  Item 
Maiozamalcha,  eodem  libro  : «  Cum  Maiozamal- 
cbam  venisset,  urbem  magnam  et  validis  circomda- 
tam  maenibus. 

Mancipium.  Vita  Joannis  Eleemo8ynarii»capit6  2i. 
<«Et  animalportans  siIiginesamancipio,cansaprtn* 
dii  ipsius.»Est  hic  Mancipium  ipsum  ptVf rmttm. 8o- 
crates,  lib.  v  Histor.  Eccles.,  cap.  18,  de  pannm 
praefectis,7ui,  inquit,  fjiaY*^'^^^  '^  'P<«)fjt«{c«iv  Y^^w^ffT^ 
xaXouvxat,  mancipes  Homanorum  sermane  dicun' 
tur.  Paulus  Diaconus,   Historiarum  lib.  zm,  im* 


461 


ONOMABTICON  RBRUli  BT  VBRBORUM  DIFPXCILIORUM. 


462 


perant6  Theodosio  :  «  Erat  ab  inltio  in  urbe  Roma  .  los  gerons,  a  raanuum  impositione  et  unctione.  • 


domus  ingenli  magnitudine  fabricala,  in  qua  panis 
fiebat.  Horum  mancipes,  tempore  procedente,pistri- 
na  publica  latrocinia  esse  fecerunt,  etc.  Hoc  agnos- 
cens  imperator,  et  mancipes  suppliciis  occidit,  et 
ipsum  pistrinum  destruere  funditus  praecepit.  »  Eo 
sensu  Mancipes  accipiuntur  in  I.  i,  c.  De  frument. 
nrb.  Gonstantinop ;  lib.  zu,  ut  eti.  it  et  i.  ulte.,  eo- 
dem  tit.  in  Cod.  Theod. ;  et  in  1.  unic,  c.  De^pisto- 
rib.,  lib.  xi.  In  qua  tamen  mttncipis  vulgo,  vitiose, 
pro  maneipibus  legi  vult  Brissonius,  in  Lexico  Juris. 
8nida8;*ApToir(oXeTov,x6  (iaY^^^^^o^>^^$^^  &Ptoiy^vov- 

seu   mancipium,  in  quo   panes 


Optatus  Milevitanus,  lib.  i  :  <  In  Donatum  sunthaB 
sententiffi  lat»  :  quod  confessus  sil  se  rebaptizasse^ 
et episcopis  lapsis  manus imposutsse,quod  abEccie- 
sia  alienum  est.  »  Quod  intelligendum,  non  quod 
episcopos  manuum  imposilione  reconciliaverit  Ec- 
clesiflB  (quflB  et  ipsa  solemnis  cfieremonia  erat),  sed 
episoopos  semelpermanuum  impositionemritecrea- 
tos^  rursus  simili  caeremonia  eos  creaverit. 

Maphorium,  sive  Maporte,  sive  Mavorte.  Palla- 
dius,  c.  138  :  nEa  vestem  novam,  aulfjLa«p(5ptov,  aut 
calceum  noiuit  accipere.»QuodHaraciidis  interpres 
c.  48,  vertit:«  Non  tunica,  non  mavorte,  non  cal- 
ceamentis  unquam  novis  uti  voluit.  »  Item   Hera- 

.,         ,  .  n  »     nu  «  .      clides,cap.49:«0uidquid  vestium  sericarum  in  ma- 

siODem  AIexandn«,  quaappel  a turCh«reum.»  Est      ^,,tibus  habuit.  »Ubi  Hervetus  in  Palladio,  cap. 
Gr»C6  f.ovfi,  mansio,  certus  et  status  m  itmere  mter-  ^4,9. ,^^^^^  _.  ^  ^^^  annfirhnm^mli»  f .cnm.nf /« 


xai :  «  Pistrinum 
conficiunt.  » 
Mansio.  Vita  Antonii,  cap,  54  :«  Ad  primam  man- 


quiescendi  locu8,qu(B  dicte  etiamd^AXaYa(,vuaTi{  [xaxa, 
ad  eum  modum  quohodie  oursorum  stabuladigerun- 
tar. 

De  Mansione  ita  Fronto  noster,  in  Editione  Pari- 
aiensi  Palladii;  Movi^,  habitaiionem  et  domilicium  so- 
DatmoiiacAorMm;ideoscripseratHervetusapudPalla- 
diamy  cap.  28  :  «  pertransitocto  moDasteria.»Sed  ut 
intelligaturquantumiteremensus  fueritPaulu8,ve- 
ri8imiliusestPalladiumdesignasseman^toyi^5,quaeet 
ip80(xovatdicebantur.UndeHeraclides;«Ascenditoco 
to  proximas  mansiones .  »In  Vita  Antonii: « Ad  primam 
maDBionem  Alexandria,  quae  appellatur Chaereum.» 

Sed  distinguuntur  a  mutationibus  mansione8,ut 
reeteadmonetdoctissimus  Pythoeus  in  priefatione  in 


tomnia serica  sua superhumeralia tegumenta» 
Qui  videtur  in  Graeco  suotextu  invenisse  a)fjio<p(5pia; 
in  Graeco  textu  Veneto  est,  ^fxnpcJpia.  Vide  supra,in 
Hemiphorium.  'Hfxnp6piov  interpretatusum  mavortem 
quod  ita  Ueraclidis  interpretem  vertisse  aspiciam. 
Unde  quoque  colligimns  mavortem  fuisse  breve  et 
quasi  dimidium,  unde  i?)fii(p(5ptov  dicitur. 

De  eo  ila  Baronius,  tomo  VIII,  anno  Ghristi  593. 
Ea  voce  diversi generis  indumentum  pro  diversarum 
personarum  conditione  reperimus  signiQcari.Atque 
in  primis  Gassianus,  lib.  1  Instit.,  cap.  7,  de  habitu 
monachi  declarat  fuisse  super  humeros  apponi  soli- 
tumhabitummonachi,ubiait:')Posthfficangustopal- 
lio  tam  amictushumilitatm,  quam  vilitatem  pretii 


ItiDerarium  Jerosolymit.Suntenim  mutationesvere-  C  compendiumque  sectantes,coIla  pariter  et  humeros 

tegunt :  quod  mafortes  (sive  mavortes)  tam  nostro 
quam  ipsorum  nuncupatur  eloquio.» 

CiBterum  etsi  ejusdem  nominis,  haud  idem  erat 
hoc  indumentum,  dequo  in  hac  synodali  epistola 
synodi  Pictaviensis,  apud  Gregorium  Turonensem, 
libro  X,  capite  16  :  «  De  palla  quod  reputarent.pro- 
tulit  monacham  f  0S8  nobilem,  qu»  ei  mafortem 
holosericum,  quem  de  parentibus  detulit,  muneris 
causa  concesserit,  et  inde  partem  abscidis  et,unde 
quodvellet  etfaceret;dere]iquo  vero  quantum  op- 
portunum  fuit,ad  ornatum  altaris  pallam  condigne 
condideril;  et  deilla  scissura,  quaj  pallae  superfuit, 
purpuram  nepti  sus  in  tunica  posuerit.  »  Etenim 
minime  erat  vile,  quod  holosericum  esset  ;  neque 


doram  vel  animalium  ad  iter,  quse  vehiculis  et  ani- 
malibusinstructe  reperiuntur,8ed  non  caeterisrebus 
ad  usum  vits  humaus  peregrinantibus  necessariis, 
at  mansioneSyideoque  distinguuntur  in  libris  Codicis 
Theodo8ianiv,xi,lit.  l.c.Q.Itaqueutvidere  estin  Iti- 
nerario  Antonini  etlti  nerario  Burdigalensi  ab  eodem 
Pytheo  edito,  mansiones  a  mutationibus  distincise 
8Dnt;namaBurdigalaArelateu8quemutationes8unt 
zxx,  manaiones  xi,  et  a  Sardica  Gonstantinopolim 
mntatioDes  xix  mansiones  xv. 

Sont  et  qui  pro  itinere  unius  diei  sivediaeta  una 
mansioDem  ponant,  ut  cum  aitPlinius,Iib.xii,o.U, 
mansionibns  octo  distare  thuriferam  regionem  a 
monte  excel80,in  quo  pagus  est  SabseorumAtramitae. 


Arbiteria  man8io,de  qua  in  Vita  Hilarioni8,capite  D  ^^^^^»  ^^  Q^^  ^^  ^^^^^  est  altaris  palla,  et  insuper 


21:cVix  ab  invitoimpetravit,utsnumquoquemona8- 
teriDminmansionumordineponeret.nApudquosdan 
enim  maDebatHiIarion,quosdam  tantum  in  transitu 
Ti8itabat.Ibidemante:«Etdigereretin8cbeduIaapud 
qooB  manere,  quos  in  transitu  visitare  deberet.» 

IfANUUM  iMPOsmo.Vita  Abrahffi,cap.5:«Perimpo- 
Biiionem  manuspresbyter  ordinatus.»Jam  ad  apos- 
lolorum  temporibus  episcoporum  et  presbyterorum 
ordinatio  mannum  impositione  Beu^etpo6t<7ia  facta. 
Divos  Paulns,  1  Timoth.  ivet  v;  Gregorius  Nazian- 
xenoa,  orat.  20,  in  laudem  Basilii,  de  patre  suo  re- 
dennte  ab  electione  episcopi  Gasariensis  :  'Enave- 
tfftv  ^o6tvi?^c,  fivcij  pXinciuv^^-JwjOs^^  ijc  Tiic  X^'P^<>  ^^^ 

^JUfUmii^ithbdiXiirmnB  ao  valene,  aublimes  oou- 


ornata  sponsa.  Unde  magis  illius  generis  putamus 

fhisse  mafortem,  de  quo  sanctus   Hieronymus  ad 

Eustachium  scribit  epist.  22,  cum  hsc  ait  de  luxu 

nimio  stultarum  virginum  :  »  Etperhumeros  bya- 

cinthina  laena  mavorte  volitans. »  Quibus  intelligas, 

non  breve  fuisse  palliolum  et  angustum,8ed  laxam 

ve8tem,qu8e  praelatitudineexpandereturad  ventum 

uti  etiam  in  statuis  sculptum  videmus.  Gommune 

tamen  fuit  utrique  sexui,  quod  ad  tegendum  collum 

ethumerosveluti  palliumcompositumerat,ob  idque 

communiaequenominemafortesdiceretor.Haotenus 
Baronius. 

Mafortis  meminit  etiam  Gassianus,  lib.  vi  Instit., 
eap.  45 : «  Pr«ter  colobium,  mafortem,  oaligas, 


463 


ONOMASTICON  RBRUM  ET  VBRBORUM  DIFFICILlORUM. 


464 


melotemac  psiathium.  •  Isidorusy  lib.  xix  Origin.  A  ^s^  autem  matta  teges  ex  Juncis  coQtexta.Gregorias 


oapite  25:«  8toIa,matronaleoperimeQtum,quodco- 
operto  capite  et  scapula  a  dextro  latere  Iq  Isvum 
humerum  mittitur.  Eadem  et  ricinium  Latino  no- 
mine  appeliatur ,  quod  vulgo  mavortem  dicunt. 
Quod  expressum  ex  Servio,  in  i  iEn.uRicinius  dici- 
tur  abeoquodposttergum  rejicitur,quodvulgoma- 
vorte  dicitur.  »  Nonius  :«Ricinium,  quod  nunc  ma- 
fortium  dicitur.»Suidas:  KpTjSefxvov,  xtcpaXoSijfxtov, 
ii  fjLoicpf^piov :  «  Gredemnon,  capitis  vinculum,  sive 
maphorium.  »  Phavorinus  :  Ma^opiov  xe^aX^;  icEpt- 
^Xr^fxa :  «  Maphorium,  capitis  integumentum.BGlos- 
ss  ArabicolatinsB  :  «  Maforium,  fascialis,  iJ  est^an- 
guslum  palliumquo  utunturmonachi,collum  pariter 
atque  humeros  tegens.  »  Ubi  Moursiu8,in  Glossario 


Turonensis,  lib.  Devita  patrum,cap.  11 :  aNuUum 
habens  stratum  feni  paleaeque  molimen,ni8i  tantum 
illud  quod  intextis  junci  virgulis  Geri  solet,  quas 
vulgo  mattas  vocant.  »  Isidori  Glo8S8e:«Psiathium. 
matta.  »  Glossarium  uetus:«4^Ca6o<;,  teges,  matta.» 
Vetus  Juvenalis  interpres,  in  satyr.  6  :  «  Teges,  ut 
matta,  supellex  cubilis  obscceni.t  Regula  sancti  Re- 
nedlcti,  cap.  55:«8tramenta  autem  lectorumsuflR- 
ciant  matta  et  sagum.  »  Vide  infra,  Plumacium. 

Petrus  Venerabilis,lib.iii,epi8t.  20: «  Sed  et  si  pa- 
luslria  propesuntloca,  mattas  antiquum  opus  ma- 
nachorum  compone,super  quas  aut  semper  aut  s»pe 
dormias.  »  Idem  lib.  iv,  epist.  50 :  « Ipse  ei  in  malta 
monachica,  qusB  sedi  illi  contigua  erat,  assedit.  » 


Graecobarbaro,  legil  facialis^  hoc  est,  inquit,  (paxtdi-  |^     Medimnus.  Theodoretus,  lib  ix,  De  vilis  Patrum 


Xtov,  nec  plura  explicat.  An  Glossatoriile  maforium 
vocal  fascialem,  quo  respiciat  ad  resticulas,  ^eu  re* 
dimicula  et  rebrachiatoriajde  quibusCassianusJibro 
1  Institut.,  capiteC,  quibus  sequenti  capite  mafor- 
tes  8ubJuogit?Georgius  Alexandrinus,in  VitaGhry- 
80stomi,cap.  55  :  ''Earxi  81  uv  -zk  fjiacp^pior  iipni^r^aay: 
t  Sunt  et  inter  eas,  e  quarum  capitibus  rapto  detrac- 
ta  sunt  flammea.  «  Passio  heati  Pauli  nomine  Lini 
edita  :  «  Plautilla,  commoda  mihi  pannum,  quo  ca- 
put  tegis.  »  Mox  :  «Et  ligans  sibi  de  Plautillffi  ma- 
pborte  oculos.  »  Apud  Bedam,  io  Martyrologio,  20 
Septemb.:«Qui  etiam  jussit  Faustam  nudam,etsine 
maforte  flagel1atam,incarceratam  caput  terebrari.» 
IsidoruB,  Bupra,  mavortis  etymon  investigare  cona- 
tur:  «  Vocatum  autem  dicunt  mavortem  quasi  mar- 


cap.  2 : «  Duos  autem  medimnos  colligens.  »  Dice- 
batur  et  medimnus  et  medimnum,  Estque  vox  tam 
Latinis  auctoribus  quam  Graecis  usurpata  Hesy- 
cbius  :  MeotfxvaTov,  (jLkpov  (xe8(ou :  «  Medimnieum. 
mensura  modii.»Me8i[xvov,(x£Tpov  ^'fxoiovylj  ^oivCxwv 
Teaaapaxovxa  oxxci^ :  «  Medimnum,  mensura  similis 
sive  chcenicum  quadraginta  octo.»  Idem.  apud  Pol- 
lucem,  1.  IV,  c.  23,  et  Suidam,  qui  etiam  addil: 
Me8ifxvoc,  fxixpov  iarl  (T]p6v,  olo^  icup&v,  1}  xpiQcuv* 
fxiStfxvov  ouv  (xo8i(i)v  q,\  idc  eTvat  fx&xpov  (eaTcljv  o6',  f[xoi 
Xixpuv  pT)'.  «  Medimnus  mensura  est  aridorum,  ut 
frumenti,  hordei.  Medimnus  igitur  est  modiorum 
sex,  sextariorum  duorum  et  septuaginta,  sive  libra- 
rum  centum  et  oclo.  >  Gornelius  Nepos,  in  Vita 
Pomponii  Attici  :  «  Auxit  hoc  officium  alia  qooqne 


tem.  Signum  enim  maritalis  dignitatis  et  potestatis  ^  liberalitate  ;  nam  universos  frumentodonavit,itaat 

singulis  sex  modii  tritici  darentur,  qui  modaa  meo- 
Burs  medimnus  Athenis  appellatur.  »  Fannius : 


in  eo  est.  Caput  enim  mulieris  virest^indeetsuper 
caput  mulieris  est.  »  Qu»  fere  Papias  in  Vocabula- 
rio  Buo  exscribit. 

Martyridm.  Templum  Martyrum.  Palladiu8,cap. 
67  :  «  Quem  etiam  nos  in  martyrio  precati,  vidimus 
eumiisquicumipsofueruntmartyrioafflecti.ildem, 
cap.  103:«lngressus  esl  in  suum,  martyrium,  quod 
ipse  ffidiflcaverat,  in  quo  sit»  sunt  reliquiffi  Joannis 
Baptistffi.  »  Idem,  cap.  113 :«  Pedestri  itinere  venit 
Romam  usque,  ad  orandum  in  martyrio  sanctorum 
Petri  et  Pauli.  »  Idem,  cap.  139  :  *  Veni  ergo,  et 
prande  nobiscum  in  martyrio.  »  Ubique  in  Grffico 
(xapxtSpiov,id  est,templum  martyrum,8eu  oratorium 
dedicalum  in  honorem  martyrum.  Sic  in   concilio 


HnjuB  dimidium  fert  urna,  ut  et  ipsa  medimni 
Ampbora,  terqae  capit  modium  ;  eextarius  istnm 
Sexdeciea  haorit,qaot  solvitur  in  digitoa  pes. 

Gicero,  lib.  iii  in  Verrem  :  «  Sed  tritici  septem 
millia  medimnum  ex  Nymphonis  orationibus  edicta 
poBna.  »  Ibid.  «  In  jugere  Beontini  agri  medimnum 
fere  tritici  seritur.  »  Ausonius,  inGryphoTemarii: 

Hioc  Bromii  quddrantal,  et  binc  Sicana  medimna. 
Hoc  tribas,  hoc  gemitiis  explicat  usut  agendi. 

MEMBRANiE  PULCHRA.  Pratum  sprirituale,  capite 
134  :  «  Testamentum  Novum  ostendit  mihi,in  mem- 
branis  valde  pulchris. »  Grece  est  Eal  ISei(4y  (xot  ht 


Chalcedonensi  crebra  est  mentiomartyriisanctaeEu-  "  ffwf^afct  «oXiS  xaXtp.Nempe  Grfficis  membran»  dicon- 


phemiffi,  id  est  templi  in  ejus  honorem  memoriam- 
que  consecrati.  Habemus  in  1.  ult.,  De  sepulcris 
violatis.  God.  Theod,;  martyrium  appellandum  esse 
locum  illum  in  quo  martyr8epultusest.WaIafridus 
Btrabo,  Oe  rebus  EccIesiasticiB,  capite  6  :  «Martyria 
vocabantur  «  ecclesiae,  quffi  in  honorem  aliquorum 
martyrum  fiebant.MHieronymus,in  Chronico:«Con- 
stantinopoii  Apostolorum  martyrium  dedicatur.  » 

Martyrium  quoque  signate  dictum,  templum  Re- 
Burrectionis  Jerosolymis.  Vide  Resurrectio. 

Matta.  Heraclides,  cap.  6  : «  Jamque  et'am  mat- 
tam,  Buper  quam  atare  conBueveram,  inoenderet. » 


lur  autfxaxa,  unde  acafxdlxta  membranulo  quibas 
utimur  ad  8criptionem,et  atufxa  integer  liber.  Gicero 
ad  Atticum:  «  Hoo  totum  atbfxa  curabouti  habeas.» 
Glossffi  :<Ta)fxdtTtov,  membrana  LonginuB,Hspl  (l^^uc, 
de  Iliade  :  'IXtdt8o<  acofxaTtov.  HesychiuB :  *lXiat(,xou 
'OfXYJpou  atofxdtxtov  :  «  Ilias  ilomeris  menbrana.» 

f  0S9  Menoagium  0FFIG108UM.  Yaria  olim  hacde 
re  fuit  opinio,  plurimis  etiam  viris  doctia  existi* 
mantibus  mendacium  offlciosum  esse  licitum.  Ita 
censuit  OrigeneB  in  commentario  Epistolffi  ad  Ga- 
latas,  et  in  sexto  Stromatum  libro,  cujus  libri  me* 
minit  Hieronymus,  epistola  65,ad  Pammaohium  et 
Ooeannm,  et  Apologia  adveraaB  Eaffinom»  oajp.  4. 


j 


465  ONOHABTIOON  RBBUH  BT  YBBBORUM  DIPFIGIUOBUIC.  466 

ubi  verbaOrigenis  ex  sexto  StromateoD,  et  Platonis  A  <iui  menomensdicantar.  )iGa88ianaB,lib,ivIn8tit.' 


ex  libro  tertio  de  Repud.citat,quomodo  mendacium 
interdumsitutile  (qui  Uieronymi  locus  non  occurrit 
nostro  Joanni  de  Salas  tractatu  de  legibus,  disput. 
23,  sect.  9,cum  negat  Origenem  scripsisse  libros  Stro- 
matam).  Insinuare  etiam  hanc  sententiam  videri 
posaitHieronymus,  in  cap.  iiad  Galatas,  et  epist.  80, 
agena  deconcertatione  Potri  et  Pauli  quam  ex  simu- 
latione  factam  vuit.  Quam  siaiulationem  demanda- 
cio  ofQcioso  intelligereHieronymum  existimavit  Au- 
gustiausy  epist.  86  et  87  apud  Hieronymum.  Sed  Ba- 
ronias,  tomo  I,  anno  Christi  51 ,  existimat  Augusti- 
num  non  rite  percepisse  mentem  sancti  Ilieronymi; 
Chrysostomus,  Homilia32et53,  in  Genes.;  Maxi- 


c,  22:  «  Pisciculi  minuti  saliti,  quos  illi  msnominia 
vocant,  summa  voiuptas  est.  »  Itaplerique  veteres 
libri,  licetCiaccon  ibi  legat  {laiviSia  ex  Aristotele, 
qui  Piinio  mcenulx^  Gdaaihaleculas,  Exxsiixno  mxnas^ 
mcBnomenas.^  et  fxaivo(x&viaejusdem  generis  piscicu- 
los  esss.  Martialis,  libro  xi,  epigr.  32 : 

Fuisse  gerres,  aut  inatiles  mflsnae 
Odor  impudicus  urcel  fatebatar. 

Idem  lib.  xi,  epigr.  32 : 

Et  caudaoi  cybii,  brevesque  mnnae 

Cicero,  iibro  n  De  finibus :  m  his  licet  dicere,  se  a- 
cipenserem  maenae  non  anteponere.  »  Plinius,  libro 
'X,  capite  26:  «  MutantcoIoremcandidsB  hiememffi- 
nffi,  et  (iunt  sstate  nigriores.  »Meminitearumetiam 


mus  Tyrias,  serm.  3;  Cassian.,  collat.  xvii,  cap.  10, 

15  et  seqq.  et  llb.  v  Instit,,  capit.  37  et  39    Ex   re-  g  HbVo^x^,  capite  8-T2,  Persius,  Satyra  3 : 

centioribasineafaitsententiaMartinas  de  Magistris 

doctorSorbonicus,  tractatu  De  fortitudine,  quest.  v, 

De  martyrio,  quem  refutat  Cajetanus,  in  2-2,  q.  124, 

artic.  5,  ad  Dubium  3.  Marulus  quoque,  lib.  iv, 

cap.  4,  mendacium  offlciosum  admitlit,  imo  pene 

omnibus  videri  ait  Augustinus  lib,  iii,  quffist.in  Le- 

vit.,  cap.  68 


Omne  aatem  mendacium,  etiam  ofGciosum,  illi- 
citum  0886  docet  divius  Thomas,  2-2,  q.  10,  art.  3, 
et  Aagastinus  lib.  De  mendacio,  et  lib.  Contra  men- 
daciom,  et  epist.  86  et  97,  apud  Hieronymum  jam 
citatie ;  et  in  Decreti  parte  11,  causa  22,  q.  2,  capite 
14,  Ne  quis  arbitretur^  allegatur  ex  Augustino,  in 
peal.  Vyqaodprotemporali  vitaalicujus  nullusmen- 


Meenaque  qood  prima  nondum  defecerit  orca. 
Arnobius,  lib.iii: «  Neptunuspistricum  dominosat- 
que  mffinarum.  »  Oppiano,  lib,  i  dicitur  fxaivfc. 

DiciturautemdiicoTT)^  (JiavCac,  quod  Dianffi(quffiet 
Hecate,  qu»  (xavCac  causa)  olim  sacer  esset.  Vide 
Atbenffium,  lib.  vii,  et  Eustathium  Iliad.  (k.  De  ms- 
nis  etiam  Dioscorides,  lib.  11,  cap,  31,  et  Alexander 
Trallianus,  libro  viii. 

Mbnsium  tabdla.  Quia  hic  aliquotiee  mentio  fit 
mensium  iEgypliorum  quivariant  aEomanismen- 
sibus,  dabo  hic  ei  Beda  eorum  inter  se  comparatio- 
nem.  Beda  igitur,  tomo  II,  libro  De  temporum  ra- 
tione,  cap.  ix :  iEgyptii,  qui  primi  propter  ocio- 
rem  lunffi  discursum,  ne  videlicet  error  calcnlandi 


tiri  debeat.  Quo  respicit  Alexander  III,  in  iibro  vDe-  Q  ejus  velocitate  gigneretur,  ad  solis  cursum,   cujus 


cretaliam  Gregorii  IX,  tit.  19,  De  U8uris,cap.  4  Super 
eOf  abi  cum  dicit  per  Scripturam  sacram  prohiberi, 
proalteriasvitamentirijVideturintelligerescriptum 
iBtadAagastini.Eodem  lamen  loco  Decret],cap.  2i, 
ex  Hieronymo,  ad  Gaiat.  11,  utilis  dicitur  simuiatio, 
et  in  tempore  admittenda. 

Adverte,mireabauctoribu8confundi  et  citari  Ori« 
genem  pro  hac  sententia.  Quia  enim  Hieronymus, 
epiat.  65  ad  Pammacbium  et  Oceanum,  citat  Stro- 
mateon  librum  vi  Origenis,ubi  agit  de  mendacio,et 
idem  repetit  Apologia  contra  Rufnnum,   cap.   4, 
epist.  vero  89,  ad  Aogustinum,  citat  Stromateon  li- 
bram  x^  quffi  epistolam  Pauli  ad  Galatas  explanat. 
Pato  hco  ita  coniliari  posse,  utdicamusdecimoli- 
bro  Stromateon  haberi  verba  illa  Origenis  quae  Uie-  D 
ronymus  citat  ex  lib.  vi  Stromateon.  Sed  existimo 
Hierdnymum  vocare  sextum  Stromateon,  quia  de- 
cimum  illum  Stromateonlibrum,quiver8atur  in  ex- 
planatione  Bpistolae  ad  Galatas,  adjungitquinque  vo- 
laminibus  quffi  proprie  seripsii;  Origenes  in  Episto- 
lamadGalata8;atqueitadecimusilIeadjunctusquin- 
qoeillis  est  sextus  explanationum  in  Epistolam  ad 
Galata8.Verbaeju8epi8tolffi89sunt:  «ScripsitOrige- 
nesinEpistolam  Pauli  ad  Galatas  quinque  propria  vo- 
lamina;etdecimum8tromatum8uorumlibram,com- 
matico  saper  explanationeejassermone  complevit.» 

MsMOMBNJB.  Libro  i  in  Vita  sancti  Joannis   Elee- 
moaynariii  o«  19 :  t  Milie  restee  8iooaU>ram  pisciam 


motus  tardior  facilius  poterat  comprehendi,  suos 
menses  putare  cceperunt,  sumpto  ab  autumni  tem- 
pore  primordio,  tricenis  hos  produntur  inoludere 
diebus.  Quorum  primus  mensis. 

IV  Kal.  Septembrium  (29) 
IV  Kal.  Oclobr.  (28) 

V  Kal.  Novembr.  (28) 

V  Kal.  Decembr.  (27) 

VI  Kal.  Januar.  (27) 

VII  Kal.  Februar.  (26) 

V  Kal.  Martiaram  (25) 
VI  Kal.  Aprilium  (27) 
VI  Kal.  Maiarum                 (26) 

VII  Kal.  Juniarum  (26) 

VII  Kal.  Juliarum  (25) 

viu  Kal.  Augustarum  (25) 

die  sumit  exordium.  Quem  x  Kalendarum  Septem- 
brium  die  terminante8,residuos  quinqaedies  licava- 
YOfxivac  vel  intercalares  sive  additos  vocant.  Quibas 
etiam  quarto  anno  diem  sextum,  qui  ex  quadranti-* 
bus  conflci  solet,  adnectunt.  Unde  flt  ut  eorum  anni 
primi  a  bissexto  iii  Kalendar.  Septembr.,  Cffiteri vero 
rv  Kal.  earumdemdieportianturinitinm:  ipsi  autem 
bissextiles  anni,  iv,  cffiteri  v  Kalend.memoratarum 
die  terminentur.  >»  Hactenus  Beda,  Ubi  notatJoan- 
nesNoviomagus  scholiastes,  singulos  mensium  y£gy' 
ptiorumconstare  xxx  diebus,  postremum  vero  xxxv, 
et  quartoquoque  anno  xxxvi.  Subjungo  tabalam 
juxta  Bedffi  mentionem  digeetam. 


1. 

Thoth 

2. 

Phaofi 

3. 

Athir 

4. 

Choeac 

5. 

Tybi 

6. 

Mechir 

7. 

Phumenoih 

8. 

Pharmulhi 

9. 

Pachon 

10. 

Pauni 

11. 

Epiphi 

12. 

Me$ori 

4« 


OH0UA8TIC0N  BBBCU  ET  TBBBOBDU  DIFnCTLIOBUU. 


D 

1 

3 

1 
1 

1 

s 
1 

1 

=: 

g 

s 

T 

s 

1 

l 

o  3 
II 

i 

1 

u.      — 

^        _|     ^l    »1    ^t    - 

,, 

^l    ^ 

-  1  o 

_ 

rr, 

_ 

fn 

^ 

J 

-1   c 

^ 

5>l     IC 

n% 

-c  1  o. 

..-. 

'r 

..-. 

n 

nr. 

o 

rr 

., 

^l 

., 

it 

™ 

j 

^ 

„ 

^!  u. 

^ 

f,i 

?: 

.,, 

rp 

„ 

r,. 

., 

1  m 

CO 

u 

M 

^ 

^, 

-, 

-■- 

- 

*- 

j„ 

:=; 

^ 

?; 

*. 

2 

rn 

=. 

V, 

rr. 

f" 

- 

- 

.n 

:: 

- 

:=; 

fi. 

s: 

fT. 

?; 

W 

;; 

rn 

T 

77: 

i^ 

~ 

- 

- 

^ 

^ 

ra 

- 

o. 

-i 

^ 

- 

-, 

,, 

- 

., 

- 

-. 

M 

p; 

1  =: 

^, 

_, 

co 

" 

■X. 

= 

nr 

:i 

T 

rn 

fv^ 

- 

rr- 

" 

rr 

r. 

r.- 

« 

^ 

G       O 

^. 

-o 

z 

7=. 

„ 

- 

'n 

:^ 

- 

77i 

o 

« 

- 

FTi 

~ 

^ 

:=; 

ra 

c? 

o 

s; 

5 

5S 

7^ 

:: 

s; 

- 

- 

- 

ir 

n 

- 

- 

T^ 

- 

: 

-s 

^ 

~ 

w 

;; 

" 

:;■ 

p; 

;;; 

M 

ri 

" 

r, 

^ 

M 

r 

:q 

s 

s 

!S 

^ 

« 

« 

« 

;; 

^ 

f:^ 

^ 

7B 

ss 

u 

0=        0- 

S 

-J 

S 

= 

- 

- 

m 

P> 

e 

^ 

?^ 

n< 

7? 

^ 

i» 

!r 

FS 

i^ 

?; 

'X 

f^ 

?; 

'X 

FS 

g 

5 

- 

^        ^. 

S 

™ 

i^ 

- 

!S 

rS 

;;; 

fs 

s; 

f5 

&i  S 

t; 

r^ 

S 

s 

T, 

S^ 

^ 

fS 

» 

IS 

fS     = 

S* 

n 

a 

IJ,       ^ 

^ 

m 

2 

^ 

!S 

K 

K 

- 

IS 

?? 

13 

?? 

!S 

m 

fs 

« 

-^ 

S3    ^ 

s 

^ 

Si 

^ 

!?^ 

? 

fS 

p;; 

f^ 

E 

K 

p: 

S 

" 

s  s 

s: 

-1 

£    g 

s; 

fe 

a 

s 

S 

Pi 

!S 

•s 

J^ 

!^ 

m 

IX 

fs 

S 

IS 

f.- 

g 

IS    'S 

•isi 

te 

iS    l^ 

S! 

E 

^ 

!7? 

M 

S 

S 

^ 

s 

££ 

K 

ir 

3    tt 

f^ 

!i 

d 

s 

o 

fS 

fS 

S 

!S 

)S 

S 

IS 

s 

B 

s 

^^ 

s 

fS 

B 

ss 

ffi    kS 

^ 

B 

^ 

S    !g 

s 

ffi 

!^ 

!S 

!« 

K 

S 

f:^. 

s? 

ff^ 

IS 

IS 

fS 

f^ 

IS 

!? 

S 

fs 

8    !S 

fS 

IS 

S5      i= 

s 

li 

11 

a 

S 

^ 

s^ 

s 

K 

s 

£ 

If^ 

E 

!S 

£ 

g    t:    » 

£ 

S      yi 

!S 

^ 

B 

fs 

s 

f^ 

?; 

fs 

!S 

ffi 

IS 

fS 

1  ^ 

Is 

3      is 

s 

s 

s 

;s 

?s 

!S 

Hi 

S 

f^. 

1 

? 

w 

a 

!^ 

i.-i 

^ 

L^ 

1 

s 

nFl 

1 

1      1 

- 

H 

1 

3 

1 
1; 

g 

1 

1 

E 

1 

E 

f 

•0 

1 

1 
1 

1 

i 

s 

1 
s 

1 

1 

3' 

1 

f 

1 
|. 

8 

1 

f 
1 

f. 

75 

>■ 

1 

3 

1s 

i 

3' 
3 

j 

f 
i 

5 

1 
i 

=1 

i 
1 

% 

1 

1 

5 

1 

-\'^        -li.1- 

8    - 

Sg    -1 

S 

_ 

B 

_ 

8     -1   S:  -1  g 

_ 

i-', 

_ 

!S 

,.     S 

^l^        .l^il^ 

'£     ,, 

is  1  «  1 

B 

.o 

!s;    ,.l 

o  [  ,,  1  s  1  „  .  a 

^•, 

fs 

h-> 

f^ 

o    S 

^   1    ^   1     W  1    g   1    -^- 

S     u 

o:IL^ItolSlcol}gl.olS 

r,. 

s^ 

,„ 

-i 

..     If 

^l    ^l    ^l     gl    * 

,=.  1 

f^l 

j^  t 

^l 

»    8 

=.1^              11 

1 

tJ.   M-  1    o-  1    S  1    U.  1    ^  t    U'  1    ^ 

1 

1 

.,■   w 

1 

1    1    1 

1 

clSlolglo-.l^l         1 

1 

1 

„    - 

1     1    1 

1              1       1 

-.1  iil      1      1      1      1      1 

1 

1 

469 


ONOMASTICON  RBRUli  BT  VBRBORUM  DIFFICILIORUH. 


470 


1041  Gomparemus  jam  loca  ulrorumque  men- 
sium,  qusB  in  Vitis  Patrum  occurrunt,  et  videamus 
ED  recta  Bed«  inter  utrosque  menses  sit  coropara- 
tio. 

Vita  Pachomii  c.  3;  «  Reddiditanimam  quarto 
decimo  die  mensis  Pachon  secundum  iEgyptios,qui 
est  joxta  Romanos  ad  septimum  diem  Iduum  Maia- 
rum.  »  Incipit  Pacbon  vi  Kalend.  Maii,  id  est,  26 
Aprilis.  Unde  numerando^ad  9  Maii,  erunt  xivdies 
Juste. 

Vita  Pachomii,  c,?9:^  Undecimo  mensis  Tybi,id 
est,octavoId.Januariarum,qu89damapud  .^gyptum 
celebratur  ex  more  festivitas.  » 

Vita  Mariae  ^gyptiacae,  c.  25:»  Transeuntc  men- 
seParmothi  secundum  i£gyptios,qui  est  secucdum 
Romanos  Apriiis  die  nona,  id  est,  v  Id.  Apriiis.  » 
Erit  hio  dies  14  Parmothi  seu  Pbarmuthi  mensis 
iEgyptii  juzta  superiorem  tabulam. 

Vita  Oouphrii^anctore  Paphnutio,in Vitis Patrum, 
cap.  16:  (c  Sanctus  igitur  Onuphrius  obiit  mense 
Junio,  die  undecimo,  id  est,  tertio  Idus  ejusdem 
mensis.i»  Qum  nonquadrantcumnumeroapud  Me- 
taphrastem:  «Erat  autem  dies  sextus  quidem  deci- 
mus  mensis  Pauen  (seu  Pauni),nonu8  autem  Junii 
menaiB  apud  Romanos.»  Quod  si  recte  Beda  men- 
aes  iBgyptios  cum  Romanis  comparat,  dies  deoi- 
musBextus  mensis  Pauen  erit  decimus  Junii. 

Metanoeam  mittbre.  Quod  Graecis  est  ^aXXeivseu 
iroieTv  iiexdvoiav,  fere  vertunt  metanxam  seu  pceni' 
ientiam  mittere  vel  facere,  Vit®  Basilii,  c.  11 ;  «  Bt 
faeiens  metanoBam,  respondens  ei,  dixit.  •  Vit» 
Joannis  EIeemosynarii,cap.l4:  «Mittentibus  igitur 
ambobus  metanoBam.»  Quod  rectius  exprimitur  ibi- 
dem,  cap.  35:  •  Bt  mirtens  genuflexiones.  »  Vide 
dicta  ad  utrumque  locum.  Sic  cape  illud  apud  Joan- 
nem,  hic,  libello  iii,  n.  2:  «Qui  poenitentiam  agen- 
tes  dixerunt,»  id  est,  genuflectentes  etcaput  incii- 
nantes  Macario.Septima  synodus  generalis^quae  est 
Nioffina  ii,act.4,ex8criptoMaximiconfessori:Kai  iTil 
xo^oic  dvi(7Tif]aav  icdvTEc  [itz^  ^apz^xal  8axpu(x>v,xal 

lCsXov  jxeT4tvoiav,xat  eo^T?!  Y^Y®^^-^**'^***^®'^^^^'**^^^' 
hccBurgentesomnescufPgaudioetlacrymissurrcxe- 
mnt,poenitentiamqueegerunt,factaqueprecatione.» 
Ana8tasius6ibliothecarius:Etinhi8surrexeruntom« 
nes  cum  gaudio  et  lacrymis,et  miserunt  metanoeam, 
et  oratio  factaest.»Ubi  scbolioninCodiceMs.Joan- 
nis  Tilii  Meldensis  episcopi  tale  appingitur:  Meta- 
nosapoenitentiainterpretatur.Hoctamen  inloco  pro 
genuflexione  ponitur.Unde  cum  dicit,  miserunl  px^ 
nitentiam,  nihil  aliud  intelligitur,ni8i  posuerunt  in 
terra  genua,  Quia  enim  poenitentium  est  maxime 
fiectere  genua,  saepe  Grseci  genuflexionem,  meta- 
I  nseam  ideBi fpamitentiam  vocant.  Ita  ex  Codice  Tilii 
citat  Fronto  noster  Ducseus  notis  in  Goncil.  Nicse- 
num  11,  post  tomom  III  Conciliorum  Editionis  Bi- 
nianae.  Liturgia  Chrysostomi  :  '0  ^l  Upeu^  vuv  xcp 
$taex(Svc|»  icoiouvi  (xeTavoiac  xpeT^  ei<  x6  &y^^^  Ouvia- 
mjpiov.  Erasmus  interpres:  «Sacerdos  autem  cum 
diacono  faciunt  ascensiones  tres  in  sanctum  sacra- 


A  rium.»  Non  recte.  Reote  Pronto  noster  :  «  Faciunt 
inclinationes  trcs  ad  sanctum  altare.»In  Graecorum 
Euchologio  diaconus,  multis  locis,  TtJ>  hpil  zpzl^ 
fxexavofa;  paXAei:«Pa3nitentis  in  modum  tertio  ante 
ipsum  se  incurvat.»  VideBaronium,t.VlII,an.Chri- 
sti  656  et  Hillium,  schol.32  in  orationom  1  Joannis 
Damasceni  De  imaginibus. 

MiLiARisiUM.Joannis  Moschi  Pratrum  spirituale, 
cap.l85:«llabebant  tamen  quinquaginta  miliarisia, 
quod  militare  numismaligenusest.»Epipbanius,De 
ponderihus  et  mensuris:T6  ol  apyupov,  toukJ  eTciv 
6'  01  'Pa»jUaToi  |JLiXiap(jiovxaXov>Jiv  oepjATjve-jeTai  orpa 
TitDxixov  oo|jLa»  Argenteus  a  Romanis  miliarisium 
dicitur,quod  donativum  interpretari  possis.  »  Sui- 
das:  MiXiaprJjtov,  vo(A{j[jLaxo<;  8ixaxov.«Miliaresium, 
g  numismatis  decima  pars.»  De  hoc  numismatis  ge- 
ncre  videaccurateinquirentemDionysium  nostrum 
Petavium  ad  Epiphanii  librum  jam  dictum. 

MiNO.  Joannes,  libello  ii,  num.  10:  «  Mittit  per- 
sequens  et  minat  me  hinc»  Haraclides,cap.  5  :  Fit 
subito  parvuluspuervelutiannorum decem,minans 
asinum  panes  in  cista  ferentem.»Anianus  juriscon- 
8ultus:«  Actus,  quo  pecora  minare  consuevimus.» 
Gregorius,  Dialogorum  lib.  i,  cap.  2  :  «  Tollite  ut 
habeatis,  qualiter  hoc  jumentum  minare  valeatis.» 
Paulus  Diaconus: «  Agere  modo  significat  ante  se 
pellere,  id  est,  minare.  »  Idem:  «  Agasones,  equos 
agenteSfid  esl,  minantes.»  Apuleius,lib.iii  Metam.: 
t  Nos  duos  asinos  minantes  baculisexigunt.»  Inde 
comminare  apud  eumdem,lib.  viiMelam.,et  promi^ 
p  narc  lib.ix. 

MmuTUM.  Joannes  Moscbus,  lib.  x  Vitarum  Pa- 
trum,  cap.  42:«  Ut  perquatuor  dies  unam  tantum 
oblationem  manducaret  minutorum  viginti.BDesli- 
tuit  hicnos  Grsecus  textus.Forte  in  Grseco  fuitXeTr- 
xibv  vel  tpoXetbv.  Infra,  cap.  134  :  «  Accipiebatque 
quotidianum  stipendium  novem  minuta.  Ubi  in 
Graeco  textu  iiivxe  tp<)Xeic.  Vide  infra,  in  Pholes,  et 
Petavium  nostrum.ad  Epiphanium,in  Diatriba  De 
XeirxoT;  et  minutis. 

MoncELLUS.  Vita  Onuphrii,  11  :  «  Juxta  sum- 
mitatem  ipsius  monticelli.  »  Vox  rarior,  usurpata 
tamen  agrariis  scriptoribus.  Innocentius,inter  au- 
ctores  finium  regendorum^tEt  super  fontem  ter- 
minum  in  monticello  constitutum.»  Idem :  «  Inter 
valiem  et  vallera  monticellus  descendit^etdelatere 
^  hujus  monticelli  alveus.»  Idem  :  «  Arca  in  monti- 
cello  constituta.»  Latinus:«  Eliam  monticelli  sunt 
in  fmibus  constituti.»  Vitalis  et  Arcadius  inter  eos- 
dem:«  Tres  monticellos  transit.et  in  tertium  mon- 
ticellum  arcam  circa  lavacrumsigniflcat.»IdemVi- 
talis:«Nam  et  monticellos  de  terminis  circumdedi- 
mus.»  Faustus  et  Valerius:  tMonticellos  plantavi- 
mus  de  terra,  quos  botontinos  appellavimus.  >  6ic 
apud  Innocentium  est  campicelluSyCollicelluSyflumU 
cellus, 

MURO  SBPTi  (Pro).  Hieronymus  in  Vita  Malchi, 
cap,  9:«  Pudicitiffi  tantum  conscientia  pro  muro 
septi.B  Proverbiali  specie  id  dictum,expres8umque 


471 


0N0MA8TI00N  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIPFICIUORUH. 


472 


exSallu8tiiCatiliDario:«Auclaoiaproinarohabetur.»  A  ^^Y^^*  ^^'^  ^^^  iroXXol  vtavtxb>Ttpa  Ba^rAaTonot&v. 


Cicoro  VIII  VerrinH:«Acl  omDes  meos  impetus  quasi 
murus  quidam  boDiDomeDimperatoriBopponitur.B 
HieroDymus,  in  Isai»  cap.  xxxv]ii:«  iDdignationem 
ita  precibus  quasi  quodammuroiDtercludere.Idem 
in  Bzech.  cap.  xiii:«Dum  coDversi  ad  Deuoi  boc 
quasi  muro  et  pariete  flrmissimo  ciugereDtur.» 

Muscus.  Vita  Pelagis,  cap.  2:  t  Totuni  implevit 
aerem  ex  odore  musci.  »  Vita  Marcellffi,  cap.  3: 
ccFragrare  muscomure.  »  lude  muscaia  apud  Ruf- 
flDum,  lib.  iii,  num.  39:cQuoDiam  propterthymia- 
mata  et  muscata.  »  HieroDymus,  iu  Jereroiam 
c.  xxiii:  CoDtempIemur  hsreticos,  quomodo  semel 
desperautes  salutem,  et  gulae  se  tradaut  et  dcliciis: 
vescaotur  carDibus,frequeDtes  adeaDt  balDeas,mu- 


«Exio  verberabatetverberabaDturferulacirca  nates 
multaque  alia  juveuiliora  more  miri6co  ac  praesti- 
gioso  desigoabat.» 

NEAPOLis.Vita  JoauDis  EleemosyDarii,iDtitulodi- 
citur  Leontius  Neapoleos  Cypri  imulx  episcopus  ;  ita 
etiam  vocatur  a  Metaphraste,  i  Juuii  iu  Vita  Si- 
meoDis  Sali.  Item  io  syDodo  i  NicsDa,quffi  estgc- 
Deralis  vi ,  et  a  DamasceDo,oratioDe  4  et  3  Deima- 
giDibus.Quffl  hfflc  Neapolis?  HaroDius  itemque  Pos- 
seviuus  ceDsuereCoDstaTitiamseu  Saiamiuam  Cypri 
esse,  ut  ad  texlum  dixi.  Sed  id  stare  dod  potest. 
Diversam  urbem  esse  Neapolim  Cypri  a  CoDstaDtia 
Cypri,  liquet  ex  eadem  syoodo.  Nam  post  recitata 
verba  Leootii  pro  \mag\mbQ9  exguintosermonepro 


'bco  fragrsDtjUDgueDtis  varii8delibuti,quaeraDtcor-  g  ChrislianorumApolologiaconlraJudxos,acdeimagini 


porum  pulchritudiDcm.»  Idem,lib.  ii  adversus  Jo- 
viuiaDum,  cap.  7:«  Odoris  autem  suavitas,  et  di- 
versa  tbymiamata,  et  amomum,et  cyphi,(BDaDthe, 
1049  muscus,  et  peregriui  muris  pellicula,  quod 
disBolutis  et  amatoribus  couveoiat,  Demo  oisi  dis- 
solutus  Degat.»  Quo  loco  Volaterraous  muscum  pro 
parvo  mure,  coloris  flavi,  qui  odoratissimus  est, 
et  in  sylvis  versatur,  accipit. 

De  musci  origine  varia  opinio.  Moscum  enim, 
seu  muscum,  quod  odoramenti  genus  est,saniem  e 
vomica  capree  collectam  putat  Aetius;  alii  e  vomi- 
ca  unicornis  volunt;  ita  Simeon  Zethi.  Martinus  a 
Baumgarten,  in  Peregrinatione  sua  dicit  animal 
quoddam  esse,  nisi  esset  grandiusculum,catto  per- 


6uj($andorum,8ubdilConstaDtiDUsCoD8taDtiffiCypri 
episcopus:  05toc  6  dtvaYvcoaOeic  irotTifip  lv[xi^  Twvit6- 
Xecov  Tfjc  KuTrpou  lepoTrpeico);  8i4icpe4/&.«Hic  qui  lectus 
est  Pater  io  uua  urbium  Cypri  decore  sacratissimo 
claruit.s  Ortelius,  iu  Thesauro  Geographico  scribit 
LusigoaDum  existimare  haDcaGrscisdiciLemtsWa- 
NeuvCt  et  a  Latiois  Nemosiayel  Lemonne  appellari. 
Niu  ASGENSus.  Palladius,  cap.  37  :  «  Accidit  ali- 
quaudo  iu  ^Egypto,  cum  Nilus  asceDderet^ut  vicus 
vicum  iDvaderet.PugoaDt  eoim  pro  aquarum  divi- 
siooe,  adeo  ut  sequaotur  cffides  et  sauciationes.  » 
Quo  spectare  credo  illud  Palladii,  cap.  52,  quod 
duo  pagi  pro  agris  decertaverint,  67clp  d^poupujv  8ia- 
(ji2X(^[xevai.  Et  mox  gentiles  cum  Christianis    uickp 


Bimile,  quod  dum  virg®  ictu   ad  iram   concitator,  P  *P^*"^  «u-cwv,  pro  suis^nibus,  Id  enim  forte  accidit 


odoriferum  quiddam  editquod  auri  ponderevenditur 
Juxtahujusanimalisumbilicumnasciturapostema, 
quod  extractum,  gratissimi  esl  odori8,et  inter  pri- 
mas  hominum  delicias  habetur.Id  Itali  Zt6^/io,Qer- 
maoi  Bisam  dicuut. 

Myoparo.  Yita  HilarioDis,  nuro.  41  :  c  Cumque 
piratffi  duobus  baudparvis  myoparoDibus  occurris- 
Beot.»  Pauliuus,  epistola  ad  Macarium:  «  Procura- 
tor  ChristiaDivirifratrisDostri  PosthumiaDiessedi- 
oitur,qui  eam  uavem  ia  Brutiorum  littore,quo  pos- 
sessio  scDatoris  a]luitur,avarior  mari,et  sioe  myo- 
parooe  piralicam  io  terra  ageos  occupavit,  et  ca- 
ptam  vacuefecit.»  Ita  legeudus  is  locus,  ubivulgo, 
et  sene  meo  parone^  pro  sine  myoparone, 

Nates  verbbrare.  Vita  Marcellffi  Dum.9:  «Fictus 


quod  Nilus  iDuudaDSSoletagros  coDfuDdere,etlimi- 
tes  abolere.Muiti  tuDC  ffigrotabaDt.Idem,c.43:  «Na- 
vigaodo  in  flumine;  eratenim  tempus  ascensus^in 
quo  multi  ffigrotant,  quod  mihi  quoque  accidit.  » 
Kaipo;  ava6a9ea)<,  tempus  ascensus,  Idem,  cap.  22 : 
«Cum  fluvius  eo  temporeioundaret,etadmillepas- 
sus  pateret  latitudiDe'»KaTa  t6v  >catp6v  exetvov  «XTjfx- 
(jLupa>vTo<  Tou  iioTa[xou,xal  xpaTouvTo;  Inl  iv  9i](j.tTov 
Ttp  icAdtTet. 

Huc  quoque  facere  opiaor  quod  habet  Palladius, 
cap.  52  de  pompa  celebratacum  statua  lignea  pro 
aqua  fluviatili.tPompam  autem  ducebant,eam  per 
vicos  circumferentes  nefarii  sacerdole8,qui  baccha- 
bantur  cum  multitudioe,  veluti  pro  squa  fluviatili 
celebraotes  mysteria.»  Nam  suspicor  hic  intelligi 


iiATisg  visRBEKAKE.   viiGi  ii&arc6iiffi  Dum.v:  «riciUS  n  <^  » 

ariolus  Btulloruin  yerberet  natea,  et  obtorto  fuate      ""«"sum  Nili.  Quare.  in  Ruffino,  lib.  ii,  c.  7,  pro 


dentes  mordentium  quatiat.»  Idem,libro  ii  contra 
Jovinianom,  cap.  19:«  In  circulis  platearum  quoti- 
dia  flctus  ariolus  nates  verberat,  et  oborto  fusle 
dentes  mordentiom  quatit.  »  Idem,  Apol.  1  adv. 
RufBn.,  cap.  4:«  Quotidie  in  plateis  flctue  ariolus 
stultorum  nates  verberat,  et  obtorto  scipione  den- 
tes  mordentium  quatit.  »  Ila  omnibushis  locis  le- 
gendum  ex  Mss.  quos  aliquot  consului.  Ita  quoque 
legit  Heoricus  Gravius.Vulgatus  textus  habetrzare^, 
quod  Erasmus  et  Eeatious  coRautur  iDterpretari. 
Sed  pro  lectiooe,  quam  asserui,  clare  Luciauus  de 
morte  Peregrini:  ElTa  Tcatcov  xal  icai($(xevo;  vdipOiQxt  sic 


aquis  pluvialibuSy  corrigeudum  erit  fluvialibus.iidLtn 
hic  io  Palladio  Grffice  est:  uizlp  tou  icoTafxiatou  SSa- 
Toc,  pro  fluviattli  aqua.  Et  Dotum  carmea  illad  de 
iEgypto: 

Arida  oeo  pluvio  supplicat  herba  Jovi. 

NiXiE  sicc-fi.  Peiagius,lib.  v  De  Vitis  Patrum,  11- 
bello  IV,  Dum.  65:«  Et  attulit  quidam  frater  nixas 
siccas,  et  fecit  pultes.»  Nix»  hs  Isidoro  iib.  xvii, 
capite  7,  suot  coquimellayquod  detortum  ex  Grsco 
xoxxufji7]Xov.  «  Coquimella,  ioquit,  quam  Latiui  ob 
colorem  pruDum  vocaDt,alli  amultitudiDeenixifru* 
ctus  nixam  appellant.CuJus  generis  Damascena  me 


473 


ON(HUSTICX)N  BBBUM  BT  VBRBORUM  DIFFIGILIOBnH. 


474 


lior,  B  Damasco  oppido,  unde  prius  asportata  est, 
dicta:  cujus  solum  pomum  stomacho  mederi  pro- 
batur;  nam  csBtera  noxia  perbibentur.  Haec  solaar- 
bor  gummi  glutinosum  et  compacticum  distillat, 
quo  et  medici  et  scriptores  utuntur.»  Vide  Plinium, 
lib.  XIII,  cap.  11,  dQsarcocolla,  qui  bahet  pictores^ 
pro  scripiores.  Idem,  lib.  xxii,capite  25 :  «  Cum  ro- 
saceo  vero  et  fico,  sicca,  myxisque  decocti  furfu' 
res  (tritioi)  tonsiiiis  faucibusquo  gargarizatione  pro- 
sant.  »  Vide  ut  Dioscoridem,  lib.  i,  cap  175.  Glos- 
Barium  Gamberonense  Ms. :  «  Nixa  est  genus  arbo- 
ris,  a  similitudine  enixi  dicta  fructus,  »  quod  ex 
Isidoro  adumbratum.  Ad  quem  notat  Grialus  scho- 
liastes:  In  margine  Godicis  Romani  eancti  Petri, 
bsBC  addita  reperisse  se,  sed  eadem  manu  aiebat 
Chacon  :  «  Hanc  arborem  Romani  vocant  prunum. 
Hiepani  nixum,  Wandali,  et  Gothi,  et  Suevi,  et 
Gallaeci  csruleum.  »  Retinent  hodievestigia  bujus 
vocis  Lusiiani  et  Gallsci,  qui  prunaomnia  amevas 
sive  ameivas  dicunt*  £t  apud  Aurclianum,  lib.  iv 
Tard.,  cap.  8  :  «  Pro  decoctione  noxarum  et  gly- 
cyrrhizsB;  mxarutn  ego  leg<^rem.  Quod  uutem  myxa 
pro  nixa  iegendum  quidam  contendunt,  ex  Paulo 
^gineta  libro  vii,  Mu^^t,  Sevopou  >cap«($c  i(rci|jitxp(5':- 
epo^  (ilv  Totv  xoxxu{jLi{X(uv,  8uv(Z{iei  oi  irapaicXiJaioc, 
confirmal  quod  de  Gallaecis  diximus  ;  nam  min  lo- 
cum,  n,  aut  etiam  contra,  in  multis  vocibus  suc- 
cessisse  passim  videmus.  »  Hactenus  Grialus  in 
Isidoram.Afi/xabaec  etiam  mt/a:ana  dicta.Cassianus, 
coUat.  vni,  cap.  1 :  «  Post  hsec  superintulit  canis- 
trum  babens  cicer  friclum,  quod  illi  trogalia 
Tocaniy  ex  quibus  quina  tantum  sumpsimus  grana, 
myxaria  bina,  curicas  siugulas.  »  In  veteri  Lexico 
notatar,  Myxa  et  myxaria,  apud  recentiores  ^Grffi- 
eo8  medicoSy  esse  minora  prunis  Damascenis  nu- 
cleo  intos  triangulari. 

NoMiGus.  Moschus,  Prato  spirituali,  cap.  193  : 
■  Accersivit  itaque  Noroicum  seu  dispensatorem 
sanctissimsB  eclesiae.  »  "H^fT^t  x6v  No|jiix6v  x^c  aYico- 
Tdixi}<  ixxXijfffac.  Varia  Nomici  interpretatio  apud 
Caropalatam  in  octava  Pentade  officiorum;  ubi 
post  primicerium  lectorum  ponitur  '0  No[i.ix6c, 
qaem  Joannes  Gitrius  videlur  vocare  vo{jL{jLo86xr^v, 
quasi  nummidatorem,  Sane  hoc  loco  videtur  per 
NofjLtxov  dispensator  vel  qui  curam  rationum  et 
cbartarum  habet,  intelligi.  Vide  Gretserum  nos- 
trum,  ad  caput  1  Godini  Guropalat»  De  ofGc. 
Constantinop. 

NoMiNA.  Joannes,  libello,  ii,  num.  8  :  «  Asccndi- 

masmeterecum  eo  septem  nomina.  »  Gonslanter 

hic  Ms.  libri  plerique  in  nomina  consentiunt.   Sus- 

picari  quis  postis  an  septem  nomina  prodierint   ex 

Grsco  iicxavo{jL(a,  quae  certa  iEgypti   portio,  quasi 

messum  iverint  in  Heptanomia.  Sed  cum  textus 

Graecus  desit,  mera  suspicio  est.  Petrus  Lansselius 

Doster  varie  doctus  censebat  legendum  septem  no- 

tnia^  quia  existimo,  inquit,   solitudinem   Scythim 

divisam  fuisse  in  varias  portiones,  quas  appel- 

labant  v6(Aia  a  verbo  v&fjLU),  id  est,   divido.   Unde 

Proclus,  in   Timasum,   dooet  vofx^v  dici  i-nh  xou 

vcvt|A^90ai  Ti^v  Ynv    a  dividenOo  terrami  et^gy- 


f^  ptii  xot<  Siaipiaeic  xic  >wixa  (jLSYaXa  x^<  AIy^^i^xou 
\Li^ri  divisionesmagnarum\OM  partium  appella- 
bant  vo(jLo  Jc  No|jLo:.  vero  dividebantur  in  xoirap^{- 
ac,  et  bs  in  alias  xofxa;  seu  sectiones,  quarum 
minimo)  erant  apoupai.  Itaque  hoc  in  loco  septem 
notnia  accipienda  videntur  pro  scptem  aruriscon- 
junctis.  Quemadmod'jm  Thcbais  et  Delta  divide« 
bantur  in  decem  nomos,  et  intermedia  solitudo 
dividebatur  in  triginta  nomos  ;  ita  existimo  Scy- 
thim  divisam  fuisse  in  diversos  nomos  ;  quorum 
unus,  de  quo  hic  sermo.  divisus  fuerit  in  septem 
nomia^  id  est  aruras  seu  agros;  qui  vel  pascuales, 
inquibusfenum  demetebatur;velarabiles,dequibus 
hic  agitur.  Fortusse  non  dixit /i^p/ar7omta,  sed  sep- 
tem  nomina{Qi  si  eadem  sit  utriusque  signiilcatio) 

Q  ut  distingucret  ab  Heptanomos  seu  Heptanomia,in 
qua  GasitaB  eremitae  degebant,  ex  opposito  sotitu- 
dinis  Scythis  ;  inter  iftrosque  enim  interjacet  Mgb- 
ris  seu  Myris  stagnum.  Ita  ille. 

NoNA  HORA.  Ea  synaxis  expleri  solita.  Vita  Ma- 
carii  Romani,  capite  3 :  «  Hora  nona  quadam  die 
synaxi  cxpleta.  »  Ba  etiam  jejunium  resignari  soli- 
tum.  Vitu  Antonii,  capite  37  :  «  Hora  circiter  nona 
cum  ante  cibum  oraro  ccepisset.  »  Prudentius. 
hymno  ^IO  irepl  Zxe^pav. 

Qnosdam  de  populo  videt  sacerdos 
LibaDdumsibi  poculum  ferentes, 
Jejunamue,  ait,  recuso  potum. 
NoDdum  noDa  diem  resigoat  hora. 
Nuoquam  coDviolabo  jus  dicatum, 
Nec  mora  ipsa  meum  sacrum  reaolvet. 

Ruffimus,  lib.  iii,  4.  n:  •  Cumque  hora  nona  adve- 
nisset,  secundum  consuetudinem  complebat  omnes 
orationes  suas,  et  psalmodiam  secundum  regulam 
et  ponebat  panem  ut  comederet.  »  Idem,  lib.  iii, 
num.  55,  in  Silvano  :  «  Hora  autem  nona  circum- 
spiciebat  frater  ille  viam,  si  forte  vocaret  eum  se- 
nex  ad  comedendum.  •  Mrm  est  apud  Pelagium, 
libello  X,  num.  69  :  Joannes,  libelJo  iii,  n.  2  :  «  Et 
circa  boram  nonam  significavitpercutiens,  et  venit 
ilie  minor,  et  fecit  modicam  cocturam  pulmenti.  » 
Augustinus,  Regula  2,  de  tempore  edendi  :  «  Ope- 
rentur  autem  mane  usque  ad  sextam,  et  a  sexla 
usque  ad  nonam  reddent  Godices ;  et  postquam 
refecerint  sive  in  horto,  sive  ubicumque  fuerint, 
faciant  opus  usque  ad  boram  lucernarii.  » 
^  Quidam  jejunia  ad  vesperam  extendebant.  RufQ- 
nus,  lib.  11,  cap.  3^  :  t  Gibum  quoque  in  vesperam 
ei  sumere  prsBcepit.  »  Qood  etiam  apud  Palladium, 
cap.  28.  Item  Ruffinus,  lib.  ii,  cap.  1  :  «  Hic  ergo 
cum  post  orationes  cibum  solito  requisissetad  ve- 
speram.  »  Quae  etiamhabes  apud  Palladium,  cap. 
46.  Ruffinus,  lib.  iii,  num.  23  :  «  Rursus  ingressi, 
cellulam,  vespertinas  orationes  complentes,  ado- 
ranteseum,dixerunt :  Siprfiecipis,  domine,  ibimus, 
ut  eum  qui  remansitcaulem  coquentes  gustemus, 
quia  jam  hora  est  utcibum  sumamus.  b  Pelagius, 
libell.  XVI,  num.  18:«  Hli  autem  fratri  afferebat 
tantummodo  modicum  panem  ad  seram.  » 

8ed  jejunium  in  vesperam  differre,  non  omnibos 
Patribus  probatum,  magiaBQadebanthora&OQa  oi- 


475 


ONOlfASTIOON  RRRUM  BT  VBRBORUM  DIFPiaUQRUM. 


476 


bam  sumere.  Gassianus,  collat.  ii,  cap.  6,  loquente 
abbate  Moyse:  k  Recens  escae  perceptio  tam  in  ve- 
spertinis,  quam  in  nocturnis  orationibus  tenuem 
levemque  sensum  non  sinit  inveniri  :  ideocommo- 
dum  satiset  utile  bora  nona  refectionis  tempus  in- 
dultum  est;  in  quo  reficiens  monacbusnon  soium 
In  nocturnis  vigiliis  levis  ac  vacuus,  verum  etiam 
in  ipsis  vespertinis  solemnitatibus  digesto  jam  cibo 
invenitur  aptissimus.  » 

NoNNA.  Vita  Hilarionis,  in  prologo  :  «  Decus  ac 
dignitasvirginumnonnaAseila.  >  VitaJoannisElee- 
mosynarii,  cap.  10 :  «  Obsecro  te,  nonna.  »  Et 
cap.  46 :  Nonna  Pelagia.  Vita  Marisi  iEgyptiacs, 
oap.  17  :  c  AccipebsBO,  nonna.  »  Pelagius,  libel.vii, 
num.  10:  «  Nonnaista^veninobiscumadbalneum.» 
Frequenter  bffic  voz  pro  religiosa  matre  seu  doraina 
occarrit.  Hieronymus,  epist.  22,  ad  Eustochium, 
De  virginitate  servanda :  t  Quia  maritorum  experte 
dominatum,  viduitatis  prffiferunt  libertatem,  castae 
vocautur  et  nonnffi.  »  Idem,  epist  99,  ad  Asellam: 
«  Nonna  vocarentur  et  sanctffi.  b  Ubi  pro  nonnse  ir- 
repserat  dominx.  Bonifaoius,  arcbipiseopus  Mo« 
gunt.  epist.  49 :  «  Si  reus  inventus  fuerit,  ut  cum 
velataei  oonsecrata  Domino  nonnaconcubuisset.» 
Ibidem  babes  aduUeria  el  monasleria  nonnarum. 
8ynodi  quoque  a  Bonifacio  congregatffi,  quas  babes 
Gapitularium  lib.  v,  tit.  2, 3,  nonnarum  meminere. 
In  quarum  prima :  t  Similiter  et  nonns  velatas  ea- 
dem  pcenitentia  contineantur.  •  In  altera  :  »  Simi- 
liter  et  monachi  et  nonnffi.  »  Visio  Flotildffi,  pagina 
206 :  fl  Vidit  se  esse  in  quodam  amoeno  loco,  ve- 
lumque  nigrum  se  supercaput  babere,  de  quo  cum 
reqnisisset^andivit  quod  fleri  nonnadeberet.»  Glos- 
sarium  Gamberonense  Ms.  Sanctimonialii,  nunna^ 
monacha,  monialis. 

Nonnas  videntur  et  nonnanas  dictffi.  Golligitur  ex 
Gapitularium  lib.  1,  tit.  i7,  ubi  inscriptio  est :  C/«- 
ricis  etNonnanis.  Et  subdituroanon  concilii  Laodi- 
ceni,  quod  non  oporteat  mulieres  ad  altare  ingredi. 
Traditionum  Fuldensium  lib.  ii,  n.  38,  pag.  509 : 
f  Reliquais  quas  Einbildis  abbatissa  donavit,  ei 
tradidit  illis  nonnanis.  » 

Item  nonnanes.  Gapitularium  lib.  t,  tit.  78  :  t  Ut 
condignum  professioni  eorum  custodiam  habeant 
canonici,  vel  monacbi  atque  nonnanes.  »Et  lib.  vii, 
tit.  3^16 :  <c  Similiter  et  nonnaoes  velatffi  eadem  poe- 
nitentia  teneantur.  f  Unde  Gallis  nonnius.  Eamvo- 
cem  fruslra  ad  Germanicam  originationem  deducit 
Vitus  Amerbachius  notis  suis  ad  Gapitularia  seu 
Gonstitutiones  Garoli  Magni. 

Hieronymus,  epist.  47  ad  matrem  et  filiam  in 
Gallia  commorantes  adulationititulumnoniitascri- 
bit:  «Quffiinadulationem  tuisanctum  nonnumque 
coram  te  vocat.  »Arnobius  similiterin  Psalm.  cxl: 
«  Adalantes  nobis  invicem,ia  prsesenti  positi,  san- 
ctos  vooamus  et  nonnos ;  absentes  vero  ita  mor- 
demos  atque  peroutimus,  ut  recte  oanibus  com- 
paremor.  ■  Idem  in  Psal.  cv,  ea  voce  utiior :  t  Ter- 
ren«  mentes  iaterflciuatur  boo  ordioe :  Si  ille  qui 


A  sanctus  vocatur  et  nonnus  sic  agit,  ego  quia  aut 
quolus  sum  ut  non  agam  ?  »  Additio  1  ad  Gapitu- 
laria  Ludovici  imp.,  tit  54:  «  Ut  qui  prsponuntur 
nonni  vocentur.  »  Qusipsissimaverbasuntftynodi 
Aquisgran.,  anno  817  celebratffi,  qus  adumbrata 
videntur  ex  regula  Benedicti,  cap.  63 :  «  Priorea 
juniores  suos  fratres  nominent ;  juniores  autem 
priores  suos  Nonnos  vocent,  quod  intelligitur  pa- 
terna  reverentia.  » 

Illud  quoque  constat,  Nonna  etiam  nomen  pro- 
prium  fuisse,  Moscbopulus,  Uepi  oxeSuv  pag.  93  : 
N(5vva,  x'jptov. 

NoNUM.  Pelagius,  libello  vii,  num.  7  :  t  Dicebant 
de  abbate  Theodoro,  et  abbate  Lucio  de  Nono  Ale- 
xandris.  »  Mira  bio  erat  lectionum  varietas,  aliia 
n  de  Novo,  aliis  de  Nonno,  aliis  de  loco  legentibus. 
Obxia  cuipiam  conjectura  sit,  de  Nomo  AlexandriXf 
quod  iEgyptuSyteste  Plino,  lib.  v,  cap.  9,  divisa  sit 
in  nomos  seu  praefecturas,  inter  quos  nomas  Ale- 
xandris,  ut  vel  uterque,  vel  Lucius  certe  de  nomo 
1044  Alexandris  fuerit;  seu  boc  nictum  sit,  ad 
patriam  eorum  demonstrandam,  sive  ob  conversa- 
tionis  locum,  sive  ad  distinctionem  aliorum  qui 
eodem  censebHntur  nomine. 

Alicui  fors  in  mentem  veniat  No,  Ezech.  xxx  et 
Nahum  iii,  quod  divus  Ilieronymus  et  Gbaldaeus 
Alexandrtam  ^Egypti  interpretantur. 

Sed  verissimam  omnino  lectionem  existimo,  de 
Nono  Alexandrtse,  id  est,  de  nono  Alcxandriae  cli- 
mate  seu  xegione,  siquidem  Alexandriam  in  regio- 
Q  nes  seu  climata  divisam(ut  et  olim  Roma)innaant 
Ammiaous,  lib.  xxii,  ubi  Bruchion^  quae  apud  Ale- 
xandriam,  vocatr«ptOMtim  m^ixxmam  partem;  etEpi- 
pbanius,  lib.  De  ponderibus  et  mensuris,  pag.  536, 
ppou^^eToy  vocat  xX(fxa  ttjc  *AXe{ov8pou  it(5Xea)<,  Qua 
lectio  verissima  omnino  est.  Nam  qai  bis  Theodo- 
rus  dicitur  de  Nono,  apud  eumdem  Pelagium,  li- 
bello  XI,  num.  2,  dicilur  Theodorus  de  Ennato^ 
quod  est  idem  quod  de  Nono.  Sic  libello  xii,  num. 
9,  dicitur  Lucius  in  Ennato^  id  est,  Nano^  videlicet 
climate  Alexandris.  Sic  in  Mensis  Grscis,  9  Oc- 
tobris,  in  Vita  Andronici  et  Athanasiae  anachoreta- 
rum  habes  6aT(uxQii8£xaxov,  octavum  decimum^  vel 
clima,  vel  suburbanum,  vel  csBuobium  apud  Ale- 
xandriam.  Vide  Ennatum  et  Septimum. 

Obulus.  Palladius,  cap.  10  :  «  Qui  ne  duos  qui- 
^  dem  obolos  despexit.  »  Palladius  hic  duos  obolos, 
8uo  660X0UC,  appellat,  qus  Marci  xii,  42,  vocan- 
tur  Xeirxa  8uo,  0  xo8pdcvT7]c,  duo  minuta^  quod  est 
quadrans.  Atqui  oboli  quarla  pars  est  quadrans. 
Sed  hic  sumitur  obolus  pro  miaimo  genere  mone- 
ts.  Apud  LXX,  Exodi  i,  30,  6^okh^  appellatur 
aummus  quivigesimam  partem  didrachmi  valebat, 
sive  sicli,  eixovi  060X0I  SCSpa^fjiov.  Vulgata  Lat. 
Siclus  vinginH  obolos  habet.  Fronto. 

Orbis  terrarum.  'fl  61C*  oupav6v  Palladius,  cap.l9 
et  20  :fl  Dicebatur  majori  tempore  cum  Deo  versari, 
qua  bajusorbiBBeomuadi  rebusoccupari..»'EXiYsto 
(AaXXov  t(ipitXt(ovi^p^v(|)7cpo9Siatp(6eiv  6t()>,'^  toTc  6ic' 


477 


OMniABTICSON  RBRUM  BT  VBRBORUIf  OIFPICIUORIIM. 


478 


o6p«v^  icpdbf(jui9iv,  HervetuB  verterat :  «  Dicebatnr  j^ 
majori  tempore  vel  cam  Deo  vei  in  rebus  versari 
coBleatibue.  »  Fronto  in  GrflBCO  legii,  IJ  toTc  t^c  ^h 
oupocv^v.Vocari  enim  ait  ree  mundanas  et  sflBcularee 
xk  TtpirfiLaxa  Tijc  ^ic'  odpav^v.  UndeHeraclidis  inter- 
pree : »  Bt  coBleBtibue  amplius  quam  terrenis  nego- 
tiia  intereese.  »  Ti?iv  &ic'  o^pav^v  Scriptura  terrarum 
arbem  appellat.  Theopbiius  ad  Autolycum,  lib.  i, 
xal  (b< dvtpaXcTc  Cx^B&iinf^Y^^  "^^  ^^' oupav^v..  « Et  cum 
eonfirmatoB  ponebat  fontes  ejus,  quas  sub  cgbIo.  • 
Yulgata:  eteardines  orhUterrx.  Sicapud  Theophi- 
lam,  inf ra :  ^c&xijeTT^v  M  oupav^v,  «illuminator- 
bem  8ub  coelo  universum.  • 

Orbus.  Oculis  carens,  quod  Grflecis  kiC  dfX(iaT(i)v, 
qaasi  o^aea  ex  oculU,  Palladios,cap.  4 :  «  Didymus, 
qai  ftiitorbus.  »  6  knh  dfjLfjidiTcov  Yev(^(^evoc.  *Ait6  h\L* 
(iircDv  vertere  possis  Ahocellus.  Utitur  ea  voce  Pe-  B 
tras  BleseasiSi  eruditus  scriptor,  serm.  18 :  »  Noli 
aeqoi  retributiones^ne  facianttesenem  abocellum.» 
Et  aerm.  43 :  «  Ezcute  manum  tuam  ab  omni  mu- 
nere,  ne  parcas  pauperi,  ne  muneraezoculentteet 
faciant  senem  abocellum.  »  Dictum  ea  forma  *A^6 
4|i|jLdk^,  quasi  Ezoculutf  uti  dicitur  6liA  6icdk(i)v, 
exeansul,  et  similia. 

OSCOLO     nCIPBRfe   ADVENTANTBS.     VltflB    OnuphHi, 

eap.  8 :  «  Oscolum  mihi  pacis  tribuit.  »  Vita  Pauli 
primi  eremitflB,  capite  8  «  Et  post  sanctom  oscn- 
lum. »  Ammianas,iibro  zxii,De  Juliano  imp.:  »0s- 
oalo  saaceptam  rectorem  provincia  nomineCelsum, 
Jam  inde  a  studiis  cognitum  Atticis,  ascitumque  in 
oonseasam  vehieali  Tarsum  secum  induxit.  •  Idem, 
libro  XXIX :  «  Susceplusque  cum  osculo  (Maurus  a  Q 
Thaodosio  dace)  qaoniam  id  republicsB  conducebat, 
bon«  spei  Jam  plenas,  sufficientia  prflBbuit  alimen- 
tflu»  Idem^libro  zxii : «  Exosculatum  susceptumque 
(Mflaimnm  philosophum)  reverenter  secnm  induxit 
(JalianoB  imp.).  »  Sic  olim  in  eoclesia  Ghristiani  os- 
ealo  SBDoto  se  excipiebant.  Vide  Baronium,  tomo  I 
Annaliam. 

OscuLARi  MANUB.  Vita  Hilarionis,  num.  14 :  «San- 
eti  deoscalati  sunt  manns.»  Solemne  autem  fnit  epi- 
aeoporam  maxime  manus  exosculari.  Ambrosius.De 
dignit.  saoerdot.,  eapite  2 : «  Quippe  cum  videaB  re- 
gnm  coUa  et  principom  submitti  genibus  [sacerdo- 
tam,  et  eioseulata  eornm  dextera,  se  credant  com- 
maniri.  »  Ivo,  part.  v,  cap.  378,  hoc  ex  epistola 
Oregori  VII,  fltd  Herimannnm  Meten.  episc,  citat.  i> 
GregoriaaTaron.,  Histor.  lib.  ii,  cap.  1 :  «  Nec  Deus 
mosdiQtiaBBinitmanas  taflw  indignas  osculando  pol- 
loi.  »  Yita  Fnlgentii  Eospensis,  capite  4 :  «  Ad  hflBC 
ille  joveniB  magis  ac  magis  iDflammatus,repellentis 
manam  Buppliciter  oscnlatus,  »  etc.  Fausti  scilicet 
episeopi.  Sidonins,  libro  vii,  epist.  2,  ad  papam 
OnBoam,voeat  ejas  Baorosanctos  digitos  : «  QuflB  sa- 
erosanctiB  reserabuntur  digitis.  »  Idem«  libro  vm, 
•pist.  ii,  ad  Lupnm: 

Perge  flul  limina  mox  episcopomm 
Bancti  et  Oalliciiii  mana  oiealata. 

Brat  hic  episcopns  BnrdegfldpnBis. 


Etiam  sacerdotum  manus  osculabantur.  Habes 
hic  de  Hilarione.  Hieronymus,  epist.  99,  ad  Asel- 
lam,  cum  RomflB  versaretur,  et  Jam  ante  sacerdos 
AntiochiflB  creatus  esset :  «  Osculabantur  mihi  ma- 
nus  quidam,  et  ore  vipereo  detrahebant. » 

OscuLABi  0CUL08.  Vita  Pauli  primi  eremitflB, 
num.  42:  «  Osculatis  [Vallan. ,  exosculatis]  ejus 
oculis  manibusque.  »  Vita  Melaniae  junioris  Ms., 
cap.  4  de  Serena  imperatrice  et  Melania :  «  Et  ite- 
rum  amplectans  constringebat,  et  osculabatur  eam 
et  oculos  ejus.  »  Eanodius,  lib.  vii,  epist.  44,  ad 
Archotamiam :  «  Ut  cum  domno  meo  presbytero, 
utrique  osculantes  manus  et  oculos  tuos.  »  Gredo  ut 
ita  ostenderent  quod  se  oculos  contra  charos  habe- 
rent.  Sic  sanctorum  manus,  reIiquias,oculis  appli- 
cabant.  Vita  Simeonis  StylitflB,  cap.  17 :  «  Manus 
ejus  posui  super  oculos  meos,dicens  :  Benedic,ob- 
secro,  mi  domine.  »  Et  cap.  8,  de  verme  qui  ex 
corporeejus  ceciderat :  « Gurrens  apprehendit  eum 
in  Ode,  et  posoit  super  oculos  suos.  » 

Etiam  olim  apud  gentesoculos  osculabantur.Ar- 
riHnus,  Dissertationum  lib.  ii,  cap.  20 :  'H^Ccuxat 
8Y](jLsp^(ac ;  itdwTtc  ol  iitavxwvTec  auvTJSovtai,  &7Xoc 
touc  ^«peaXjiouc  xaxatptXtT,  &XXoc  t^vtpdix')^®^»  ^^  ^°"7 
Xoi  tic  X''P«<  • «  Tribunatum  adeptus  est  ?ecce  obvii 
omnes  gratnlantor,  alius  oculos  oscnlatur,alius  eol« 
lum,  servi  manus.  »  Homerus,  Odyss.  xvi : 

Euaac  U  (jliv  )U(paXi{v  tc  xal  ^(JKpo)  (pdica  xaX^ : 

Et  capiti  pulchrisque  oculis  jnnge  oscula  binis. 

OxYCRATUM.  Palladius,  Historiae  LausifllcflB  capite 
145 :  «  Omni  autem  alio  tempore  contenta  erat  oxy- 
crato  et  pane  arido.  »  Quod  Heraclidis  interpres,ca- 
pite  42,  vertit :  •  Per  reliquumaBvi  sui  tempus  posca 
et  sico  pane  contenta  vivebat.  »   Vide  infrA  Posca. 

OxYRYNCHDB  GHARACTBR.  Palladius,cap.86,de  Eva- 
grio  celebri  diacono :  «  Scribens  annuatim  pretium 
solum  eorum  quflB  oomedebat ;  eleganter  enim  scri- 
bebat  celerem  characterem.»  GraBce  est:  EStpuux  y^P 
JYpatptv  tiv  liJupuYXov  x*?*^*^^?*-  Heraclides,  ca- 
pite  25,  de  eodem  agens,  servavit  Graecum  1645 
vocabulum.«Similiteretia:iiillamscribebatmanum» 

quam  Oxyryncham  vocant  GrflBci.  •  Vetus  Palladii 
interpres  lihralem  vertit  cap.  15 :  •  Pulchre  enim 
scribebat  libralem  manum.  »Non  exislimo  per  Oxy- 
ryncham  manum  intelligi  manum  celer^m,  utvertit 
Hervetus,  cul  non  tanU  tribuitur  elegantia,  sed  po- 
tiusinsinuari  characterem  Romanum  seu  roiundum 
vel  Italicum  seu corsivum.Certe  acutarostroslvim 
vocis  Oxyrynchi  spectes,  est  character  Italicus. 
Quem  si  celerem  quis  contendat  appellari  posse, 
quod  cursim  scribatur,unde  corsivi  nomen  obtinet, 
non  magnopere  pugnavero. 

Duplices  olim  scriptores,  xax^^P^^^h  <!"'  «*  ^l^' 
Ypdt(pot  dicti  Philoni,  De  creat.  Princ,  qul  vel  notis 
vel  litterissingulisper  compendia  tU  tixo^,  celeri- 
ter,  verba  exoipiebant  et  notabant ;  nnde  notarii 
dicti.De  qulbus  vide  Lipsii  1  centuriam  epistolarom 
ad  Belgas,epiBt.27,adLeonardom  nostrom  LesBiom, 
Alii  erant  xdiXXioYpcnpoi,qui  tlc  xaXXoc,oZ  elegontum. 


479 


0N0MA8TIC0N  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIPFICIUORUM. 


480 


itaceleriter  excepta  red  igeban  t.  De  q  uibus  vide  supra, 
in  Antiquarius.  Utrorumque  roeminit  Philostratus 
ApolloniOjlib.i ;  'EJiXauve  Tnc 'Avxio/efac  (xexa  8uoTv 
6gpa7roiv,6  |jLev  ec  xa^^oc  Ypatptov,  6  81  i^  xaXXoc.  Eje- 
cit  ex  Antiocbia  cum  duobus  servis,  quorum  alter 
notarius^aiteranliquarius.  »  Eusebiu8,Histori8B  Ec- 
clesiasticffi  lib.  vi,  cap.  21,  de  Origene  :  Ta-^^uyp^?^^ 
8e  yap  auxt})  irXefouc  i]  Itzxol  tov  api0|ji6v  irapTJaav  Tt{» 
67taYope'jovTi  5^p6votcTeTaY[JL4voic  dtXXT(5Xo'Jca[Aet6ovxec. 
Pi6XioYpa<potTe  ou)^  -JiTTouc  A'jjLa  xai  x6paic  liti  xaXXi- 
YpatpeTv  ^ffX7]fjL&vaic.  «  Plures  quam  septem  notarii 
statis  temporibus  vices  suas  alternantes  dictanti  ade- 
rant :  nec  pauciores  librarii  ac  puellas  ad  eleganter 
Bcribendum  exercitati.»  Idem  babes  apud  Suidam. 
Hieronymus,  De  Scriptoribus  ccclesiasticis,  c.  51, 
in  Qippolyto  :  c  Ambrosius  cohortatus  est  Origenem 
in  scripturas  commentarios  scribere,  praebens  ei 
septem  et  eo  amplius  notarios  eorumque  expensas, 
et  librariorum  parem  numerum.  » 

Gum  igitur  Evagrius  noster  pretio  scripserit,  ut 
libros  divenderet,  videtur  xaXXiYpdl(poc  fuisse.  Hinc 
librarii  etiam  bibliopol»  dicti.  Interpres  Horatii,in 
Arte,  ex  Suetonio  Tranquillo  :  «  Scriptor^  iibrarius^ 
bibliopola.  ■ 

Mirum,  paeros  etiam  compendiarias  illas  notas 
didioisse,  ande  Athanasias  puer  notarioet  Gramma- 
tico  traditus  dicitur  apud  Moscbum  Prati  spiritualis 
c.  197,  quod  etiam  clarum  ex  Prudentii  hymno  9 
itepl  ffTe(piv(i)v,  in  Gassiano. 

PANis,  Palladius,  cap  2. :  «  Adeo  ut  sspe  panis 
quoque  exejus  ore  excideret.»  Grsce  hic  est  4^(0 [x6c, 
quod  /ru^fumtsignincat ;  ideo  verterat  Hervetus ;  ut 
saepe  frustrum  ex  ejus  ore  excideret :«  Sed  posterio- 
ris  sevi  auctores  GrflBci  ^'(i^K^v  peculiariter  panem 
appellarunt,et  ^'(«'HLfjV  sive  ^ttiyA  ut  in  Glossario  quo- 
que  Meursius  admonet.  Heraclides :  «  Panisque  ex 
ipsius  labiis  oris  cadebat. »  Itemque  alter  interpres: 
«  Ita  atfreqaenterpaniscaderetdAoreejus.»Sicin- 
fra,c.5 :«  cibumpanis  capio, »  iffOCo)  fjiouT6v  <{/(i)(i(Sv. 
Fronto. 

Papa.  Vita  Malchi  ttum.  2  :  •  Ad  papae  Evagrii, 
necessarii  mei,  possessionem  devolutus  est.  »  Ita 
Hieronymi  ternpore  etiam  episcopi  olim  vocati.  De 
quo  vide  Pranciscum  Bernardinum  Ferrarium,  lib. 
III  Deeccles.  epist.  genere,  oap  1  :Savaronem,  ad. 
Sidonii  lib.i,  epist.  6.  Postea,  Oregorii  hujus  no- 
minis  Septimi  tempore,  collecta  Eomaesynodo,  con* 
8titutum,ut  papsB  nomen  ani  Eomano  pontiflci  tri- 
baeretur.  Yide  Baronium,  notatione  ad  diem  10  Ja- 
naarii  In  Martyrologio. 

De  haoeadem  regita  notat  JacobasSirmondus  no- 
ster,  ad  lib.  iv,  epist.  1,  Ennodii :  Papas  comen  uni 
Romano  pontifici,tanquam  proprium  et  peculiare, 
primus  ut  videtur,  asseruit  Bnnodias.  Nam  cum 
episcopos  omnes  papas  csteri  fere,  qui  ejus  asvo 
proximi  fuerant  appellare  soleant,  at  Sidonius. 
Faa8taB,Rarlciu8  ipse  perpetaodiscrimine  antistites 
reliqaaram  eoclesiaram  epifcopos  vocat.  Papam  so- 
lam  RomanflB  sedis  pontifioem  sive  cum  illi  scribit, 


A  ut,  Symmacho  pap8B,et  domino  papa ;  sive  cam  de 
illo  apud  alios  agit,  ut  lib.  iii,  epist.  10 ;  vi,  epist. 
33,etpa8sim.Pari  postEnnodium  discrimineinejas 
vocis  usurpatione  usus  est  Gassiodorus,  qui  cum 
Bonifacium,  Agapetum,  et  Joannem  EomanaB  sedis 
pontiOcespapasnominet,  EustorgiumetDdtiamlfe- 
diolanen8is,etaIio8  aliarumcivitatam  pr8esuIe8,non 
aliter  quam  episcopos  vocat.  Neque  omnes  tamen 
hocite.nn  exemplumsecuti  8unt,quia  permulti  diver- 
sarum  gentium,praesertim  extra  Italiam  scriptores, 
papsnomenreliquieitemepiscopistribuerint.asque 
ad  tempora  Gregori  VII,  qui  in  synodo  Romana 
primus,  ut  a  Baronio  cardinale  observatum  est, 
edixit,  ut  papaB  nomen  unius  sitin  orbe  Ghristano. 

Parens.  Heraclides,  cap.  50:  «  Horam  parens, 
Q  Pammachius  nomine,  vir  proconsalaris,  »  id  est 
frater  vel  cognalus.  Gapitolinus,  in  Antonio  Philo- 
sopho  :  «  Omnibus  parentibus  suis  tantam  reveren- 
tiam  quantam  privatus  exhibuit.  »  Idem,  in  Maxi- 
mino  juniore :  Gum  grammatico  daretur,  quaedam 
parens  sua  libros  llomericos  omnes  purpureos  de- 
dit.  >  Lampndius  Alexandro  Severo  :  «  Amicos  et 
parentes  Alexandersi  malos  reperit,...  aul  panivit.  • 
Hieron.,  Apolog.  2  adv.  Euff. :  «  Nisi  forte  parentes 
militari  vulgarique  sermone,  oognatos  et  affines  no- 
minat.  »  Passim  ea  notione  occurritapad  scriptores 
posterioris  svi,  et  aliquoties  hic  in  Vitis  Patram. 

Patricius.  Vita  Joannis  Eleemosynari,  cap.  11 : 
«Intuens  Niceta  patricius  hujus  viri  virtatibas  pleni 
magnanimilatem.  »  De  dignitate  et  offlcio  patricio- 

n  rum,  quantum  bic  requiritur,ita  doctissimus  Nico- 
lausAleniannus.libroDe  Lateranensibus  Parielinis: 
Erant  olim  in  republica  Eomana  patricii,  qai  cam 
reliquo  senatu  sequo  jare  viverent.  Gonstantini  vero 
Mogni  lege,  si  quaZozimo  fldes  {Zozim,Mb.  iiHist.), 
proximi  majestati  Caesaris  facti  sunt,  ac  senatoribas 
praefectisque  praetorio,  gradu  sententiaquein  senata 
dicenda  praelati.  Quae  hujus  ordinis  excellentia  ad 
Justiniani  usque  dominationem  (si  Procopio  credi- 
mus]  ac  diu  post  integra  perduravit.  A  Justiniani 
ferme  tempore  (nisi  fortasse  prius,  qnod  quidem 
modo  non  succurrit)dignitati  addita  est  praefectura 
provinciarum.  Qui  eo  temporecarerent  manere  pro- 
vinciae,  ac  in  urbe  et  senatu  prffisentes  adessent, 
praesentales  patricii,ut  est  apud  Gassiodorum^voca- 

j.  bantur  {Cassiod.,  For,/i6.viii,  epist.),  Qui  praefecta- 
ram  gerebant,pro  suarum  quiqueprovinciaru  m  more 
ac  lege  nuncupari  consueverant^proconsules  Africae, 
Italiae  exarchi,  Sicilia  strategi,  praetorcB  Orientis; 
etc. 

PiXiMATESsea  Paximatia  seu  PAXAMiDiA.Rofflnas, 
lib.  I,  nam.  4  :  •  Vidit  de  sportella,  ubi  panes,  id 
est,  paximatia  reposita  erant,  sarexisse  famam 
magnum.  »  PeIagiu8,libello  iv,  n.  25 : »  Rapui  anum 
panem  paximatem,  et  manducavi  eum  occolte. » 
Quod  hic,  lib,  iv,c.47,in  excerptis  ex  Gassiani  col- 
lat.  II,  cap.  U  esi:  ii  Unam  paximatem  qaolidiein 
sina  meo  latenter  absconderem.  »  Pelagias,  libello 
z,  n.  65:  «  Ego  biduo  jejuno,  et  doos  paximate» 


481 


ONOIf  ASTIOON  RBRUII  BT  VBRBORUM  DIFFICILIORUM. 


482 


mandnco.  »  Palladius,  Hist.  LauBiaoe  c.  28 :  n  Im-  A 
ponit  mensffi  quatuor  paxaraidia  sex  unciarum*  »> 
Raffinua,  lib.  iii,  num  31 : «  Tantum  unum  paxima- 
tium  1046  et  quinque  olivas  in  cibo  capiebat.  » 
JoanneSjlibello  iii,  num.  2 :  «  Apposuit  vero  et  meo- 
sam,  innuente  ei  illo  majore,  et  posuit  super  eam 
tres  paximates.  >  In  regula  ccenobiali  Patrum,  c.  10, 
quemlibrumpcenitentiarumcolumbaniquidamesbe 
putant : «  Si  quis  frater  inobediens  fuerit,  duos  dies 
uno  paximate  et  aqua.Si  quis  dicit :  Non faciasn,  tres 
dies  uno  paximatio  et  aqua.  Si  quisveniam  non  pc- 
tit  aut  dicit  excusationem,  duos  dies  uno  paximatio 
et  aqua.  »  Buidas  :  A(icupoc  ^pToc,  6  izapT.  'P(o{iaiouc 
Kf^^yiVfOQ  ica^afjLoic  :  «  Biscoctus  panis,  qui  apud  Eo- 
manos  dicitur  paxamas.  »  Idem  :  LIa^a{xa<  6  8(ir\>poc 
£pxo;,  loTt  81  •?)  Xi^i^  'P(i)(xaixi5.  i  Paxamas,  panis  bis-  -^ 
coctus;  est  autem  vox  Romana.  »  Per  Homanos  hic 
Lipsius,  Oe  militia  Romana,  lib.  v,  dial.  11,  intelli- 
git  Grsculos  iilos  Romanos  in  imperio  Byzantino,  qui 
sic  dixere. 

Nicolaus  Rigaltius,  inGlossario  suo  Tactico  mixo- 
barbaro,non  improbabiliter  existimat  aPa^amo  cu- 
pediario  ita  dictum,  de  quo  Suidas  :  lla^afxo;  eYpa<{/e 
'O^^apwxixa  xaxa  ffxoi)^e(a)v  Bitoxixa  iv  pi6X(otc  ^'  : 
iiPaxamus  scripsitde  arte  culinaria,ordine  alphabe- 
tico;  et  Bioticorum  libros  duos.  « 

Paximatiorum  et  alii  varii  meminere  auctores. 
Leoimp.,inTactici8,cap.  10,  g  13  :  'AXXaxai  8a7rdtvr,v 
(r/civ)  ij  ica{a(xa8(ou,  f|  6(XXou  xivoc  eioouc  iXa^ppou 
cfxofft-^xaixptaxovxaXixpac  :  <(Gommeatuspaxamadii 
aut  pisti,  aut  alterius  cujusquam  expedits  rei  ha-  p 
beas  viginti  aut  triginta  libraa.  »  Idem,  cap.  12, 
§  123  :  Xp^J^  ouv  xai  iv  x^  '^j^^p?  'cou  iroX^fxou  exaoxov 
aTpaxici^i)v  Iv  xaicaiXXatcauxcoviicKpipeffOat  u8(op  el^  xa 
XiY^fieva  «pAa9x(a,xat  ica^t[jLa8tv  Iv  x^)  aeXXoiTouYY^<p9 
xal  iXc^pou  fx(av  I)  8uo )  ixpa^  :  «<  Ipso  belli  die  unus- 
quiaque  miles  gestet  ad  seliam  suam  secum  aquam 
io  phiasciiSy  et  paxamadium  in  sellopungio,  et  fari- 
ne  unam  atque  alteram  iibram.  »  Idem,  cap.  13, 
§  2 :  "Exaaxo^  axpaxiwxT,^  h  xtp  xivetv  Tipo;  irapixa^tv 
a^^^ri  Iv  xij»  aeXXoiiouY"^'!^  auxou  |jt{av  ^5  ^^^^  ^"^o  Xixpac 
fipTOUy  -^  dXeupou,  -fi  ir(<Jxou  i^^^^xou,  fj  ica^a(xa8ac,  ii 
xpio^  :  Quisque  miles,  quando  ad  dimicationem 
belli  procedit,  habeat  in  sellopuogio  suo  unam  aut 
duas  libras  panis,  aut  farinae,  aut  pisti  cocti,  aut 
paxamadii,  aut  carnis. «  Isidori  Gloseae:  <  Paxima- 
tium,  panis  subciueritius.  »  Luitprandus,  in  Lega-  D 
iion.  :  «  Soli  mensuiae  assident  nudie,  paximatium 
aibi  apponenles.»  Golumbanus,de  Regul.  monach., 
cap.  5 :  fl  Olera,  legumina,  farinae  aquis  mists  cum 
parvo  pane  paximate,  ne  venter  oneretur,  et  mens 
auffocetur.  > 

Frnstra  est  Goldastus,  qui  in  lege  Alemannorum, 
tit.  22,  §  i,  panem,  modia  duo,  corrigit,  paximadia 
duo.  Nimia  haec  crisis,  etiam  iegibus  vim  ioferens. 
RnrsuB  frustra  est,  dum  paximadia  vult  dicta  panes 
purpureos^  quod  ab  igac  rubeant.  Joannes  Moschus, 
Prati  spirit.  cap.  7^de  Macuo  sene  :  «  Neque  vinum 
bibens,  neque  panem  comedens,  nisi  purpureum.» 


Talis,  inquit,  rubidus panis Plauto.  Frustra, inquam , 
est  Goldastus,  cum  vera  lectio  sit  furfureum^  uti  ha- 
bet  prima  Editio.  Nec  singulare  aliquid  in  Macno 
abstinentia?exempIumnotaretur,sipa»t;ima(fit5vesce- 
retur :  plerorumque  monachorum  in  iEgyptois  cibus 
fuit.Sed  f urf nreo panewesci, hoc  inMacno  eximium. 
Rubidum  quoque  panem  apud  Plautum,  Casina,act. 
2,  scen.  5.  Feslus  interpretatur  pariim  coctum,  quod 
non  quadrat  in  paximalia,  licet  Isidorus,  lib.  xx 
Orig.,  cap.  2  recoctum  interpretetur.  Plautus,  in  Me- 
nschmis,  act.  5,  sccn.5,  ridicule  usurpatpanm  pu- 
niceum  et  purpureum, 

Paximates  hi  panes,  dicti  etiam  panes  sicci,  RufB- 
nus,  tib.  II,  cap.7,  in  Vita  Apollonii :  «  Erantautem 
eis  pauci  tantummcido  et  sicci  panes.  Palladius,  cap. 
52.  qui  eum  Apoilonem  vocat  :  «  Erant  autem  ali- 
quot  sicci  panes,  et  quaedam  olera  reposita.  » 
Rufflnus, Iib. III, n.  19 : «  Nihil  in  ea vidit,  nisi  paucos 
panes  siccos  in  sporta  pendentes. »  Pelagius,  libell. 
x,n.97:  «Etapposuit  eis  panem  siccum,etaquam, 
et  sal,  dicens  :  Ecce  propter  vos  festivitatera  habe- 
mus  hodie,  et  misit  parum  aceti  in  salibus  iftis.  » 
Joannes,libeII.in,n.  2 :  «Dediteissecurim,etspor- 
tam  plenam  panibus  siccis,  et  sal  » Ita  quidam  iibrl 
ibi  siccis  addunt.  Hc.^ychius  :  Aiwupot  (5tpxot,oUx8eu- 
xepou  67rxu)|jt£vot  :  Dipyri  panes,  secundo  cocli, 

Nempe  siccitas  ex  recoctione,  unde  supra  8iirjpoc 
Sipxoq  dictus;  quas  siccitas  et  recoctio  ad  diuturnita- 
tem  faciebant;  quo  respicitur  in  Vita  sancti  Antonii 
c.  11  :  «  Panes  mensium  sei,  ut  Thebxis  mos  est, 
secum  recondens;namcrebroperannumincorrupti 
durare  solent.  »  Viile  supra  Buccellatum. 

Et  quia  panes  hi  ticci  erant(puto  etiam  duriores) 
comesturi  eos  aqua  macerabant  et  madefaciebant, 
quod  in  his  Vitis  saepius  dioiturtn^under^panex.Pal- 
ladiu8,cap.28:  «Etimponit  mensae  quatuorpaxami- 
dia  sexunciarum;  etsibi  quidem  unum  madefecit, 
erant  enim  sicci,  illi  autem  tres.  »  RufHnus,  lib.  ii, 
num.  4  :  «  Et  oum  advenisset  horasexta,  infundebat 
panem  in  aqua,  dicens  :  «  Du m  bic  panis  infuoditur, 
oportet  me  etiam  horam  nonam  exspectare.  •  Ibi- 
dem  :  «  Cumque  advenissel  hora  sexta,  infundebat 
panem  in  aquam.  »  Quod  in  Pelagio,  libello  iv,  num. 
58,dicitur:  «Infuditpanem,etsedit  ut  manducaret.» 
Ilem  Rufilnus,  lib.  iii,  num.  19  :  «  Et  misit  aquam  et 
sal,  et  misit  buccelias^paximatii  videlicet,vel  ipsum 
paximatium),el  comederunl  pariter. »  Quod  in  Pela- 
gio,  libello  xv,  num.  66,  est:  «  El  infuditei  panes, 
et  roisit  ei  oleum  et  sat.  » 

Peccator.  Vita  Pauii  priini  eremits,  num.  18  : 
«  Obsecro.quicunquehaecIegiSjUtHieronymi  pecoa- 
toris  memineris.  »  Anastasius  fiibliothecarius,  in 
prefatione  Vitaesancti  Joannis  Eleemosynarii:«  Su- 
scipe  ergo  sanclum  a  peccatore  interpretatum.»Ita 
saepe  viri  sancti  ex humilitate  litleris  suis  superscri- 
bere  et  subscribere  soliti.Lisiardus,  episcopus  Sues- 
sionensis,  in  Vita  sancti  Arnulphi,  cap.  50,  Augusti 
15,  dicit  Arnulphus  de  &e  :  «  Hujus  peccatoris  Ar- 
nulphi  corpus  terrte  reddatur.  »  Desiderius  Gadur- 


483 


moMAffnoati  bbrum  m  vbbboruii  diffigiuobum. 


484 


cen»  oivitatis  episcopnsepist.adGrimoaldampalatii  A  ^^^g^  Gretserne  noater  ad  Godinnm  anggerit,  an  sit 


rectorem  :  «  Domino  illustri  Grimoaldo  Majori  do- 
mus  Desiderius  peccator.»IdemadMedoaldum  Tre- 
verican  urbis  episcopum : «  Domino  semper  suo  Me- 
doaldo  pap»  Desiderius  pecoator .  »Et  ad  Godulphum: 
«  Domino  illustri  Godulpho  Desiderius  peccator.  » 
Videplura  exemplaapud  Franciscum  Bernardinnm 
Ferrarium,De  ecolesiasticarum  epistolarum  genere, 
lib.  III,  oap,  1. 

Pedibus  adolvi.  Palladius,  cap.  15  :  Nobis  tuos 
pedes  attingentibuB.  »  Aberrarat  hic  ab  auctoris 
mente  interpres  Hervetus,  ita  vertens  :  «  Quomodo 
fieri  potest  ut  ez  tuis  pedibus  hi  sint  aequales  ?  » 
Non  animadvertit,  iliud  tcuv  itoSwv  aou  &Trc6fjLeea,  p«- 
des  tuos  attingimuSf  speciem  praa  se  ferre  obsecra- 


idem  qui  Typico  Sabae  ^uTcviaoTT^c,  Excilator  dici- 
tur,  cnjus  erat  in  vigiliis  et  k-^pMtoiiai^  circuire  et 
BomnolentoB  ezcitare.  Non  videtur.  Glare  Heraclidis 
interpres  rem  ezpiicat. 

PHOLBS.Mo8chus,Prato8pirituali,oap.  134  :  «  Ao- 
cipiebatque  quotidianum  stipendium  novem  mi- 
nuta. »  Grsce  est,  IXafjiSavev  ^(jLepouviov  ^(SXeic  icIvtc. 
Epiphanius,  de  ponderibus  et  raensuris :  4»6Xi]c  B  xal 
taXdlvTijv  xaXeTTai,  $iicXouv  $&  ioriv  5ici  StSo  d^p^iSpbiv 
9UYxe[(jLevov  ol  Y^vovxai  v^  $i]vipia.  Kal  ^6\y\  86o  Aeicxo) 
xaxck  t^v  8T)vapiajiiv,  dXX'  ou  xaTot  tov  d^pYupt9(JL<^v. 
«  Follis  sive  talentum  parvum  ex  duobus  argenteis 
constati  hoc  est  denariis  208.  Item  follis  si  ad  dena- 
rios,  non  ad  argenteos  redigatur,  duo  minuta  conti- 


tioaisvel  obtestationis.  Veteres  enimcumsupplices  n  net.»Suidas:4»6XXic7oXXe(i)c,666oX6c'icXrj0uvTtxci>c, 
accedebanl, genibus  ao pedibus advolvebantur.  Ho-         -       '^^  t>l....     .^  .       ^i      i..       l_... 

merus,  i  Iliad.  :  xal  Xd6e  yovuoiv.  Xenophon,  vii  de 
Cyri  institutione  :  KtSpou  xaTetpiXouv  tmX  x*'P«^  *"'* 
if^Sac.  Dionysius  Halicarnas.,  lib.  vi  De  Legatis  La- 
tinorom  :  Kai  twv  YOvdiTtov  4iiT<5MLevot  irdi<n)c  t^<  Y*P" 
ouafac  xal  Tak<  lxeTT)p(ac  itapdk  TbT<  «oai  tou  no<TTOu(JL(ou 
Tie^vTec.  c  Totique  senatui  ad  genua  procidebant, 
1647  positis  ad  Posthumii  pedes  supplicum  in- 
signibus.  »  TertuUianus,  De  pcsnitentia  cap.  9  : 
•c  PresbyterisadvoIvi,charisDei  adgenionlari.»  Dio- 
nysius,epist.adDemophilum  :  S{>  81  t6v  icpoaite<j6v- 
Ta  Upel  naptbv  diiceXdbcTiaac  :  •  Tu  vero  enm  qui  se  ad 
sacerdotis  genua  abjecisset,  calce  detrusisti.  » 
Fronto. 

Pbddus.  Vita  Ghristiani  monachl,  prolegomeno 
22,  §  5 : «  Inveni  unum  pedulem,  et  in  eo  magnam  ^ 
massam  denariorum.  »  Gregorius  Turonensis,  in 
VitisPatrum,inNicetioLugdunensiepi8Copo:«Nam- 
que  ubi  deciso  oucullo,  aptatis  pedulibns  (ita  Ms. 
pro  pedulis)  pedes  operuit,  extemplo  arreptus  a  de- 
mone  ruit  in  pavimentnm.  «  Guigo,  qnintus  prior 
prime  Garthusie,  in  Vita  Hugonis  Carthu8iani,Gra- 
tianopolitani  episcopi,  narrat  quomodo  Hugo  Odol- 
ricum  Dieosem  episcopum,  habitu  Garthusiano  in- 
duens,  « id  etiam  mandare  curavit,  ut  de  caligis  pe- 
dnles  abscinderet,quatenu8  preter  pedes  totus  ja- 
ceret  vestitus.  Dolebat  enim  nonnullos  in  religioso 
habitu,  ad  sanctitatisinjuriam,  tibiisdormirenuda- 
tis.  »  Interpres  Juvenalis,  sat.  4  :  «  Pedules  novos 
in  braccis.  Quos  pedornes  dicunt.  »  Glosse  Isidori : 


Tou<  (p^XXeic.  «  Phollis  obolus,  pluraliter  pholles.  » 
Marcellinus  Gomes,  in  Ghronico  :  «  Nnmmis,  quos 
Romani  teruntianos^Grffioi  follerales  vocant,  Anasta- 
sius  Buo  nomine  flguratis  placabilem  plebi  commu- 
tationem  distrazit.  » 

Phranoblitje.  Moschus,  cap.  49,  qui  assistebant 
lictores.  Grece  est,  xal  toTc  itapevT&at  «ppaYYeXCTatc. 
Nempe  lictores  ita  dioli,  qaod  fpoYT^^^*»  ^^  ^^ 
flagella,  gestarent.  Notum  ^paYY^Xiov,  eap.  iiBvange- 
lii  sancti  Joannis :  Kai  noti^ffac  «ppoYY^Xtov  h  vjoisiw^: 
Et  faciens  flagellum  ex  funiculis.  Inde  tppoYY^XCTijc, 
lictor.  Georgins  Alexandrinus,  in  Vita  Ghrysostomi : 
'AveXBcuv  Iv  Tc{>^lict9xoice((|)  xeAeutt  dtatpaXtaO^vai  to^c 
OtSpac  auTOu  xal  T7]pT)0^at  TaiSTac  ^iri  TCdV  OmjptToiv 
xai  (ppsYYcXtTcov  tvJc  ixxXT)9(ac. 

PiTTAGiDM.  Vlta  Joannis  Eleemosynarii,  cap.  10  : 
«  Proferensdehonoranda  manu  sua  iJle  sanotnspit- 
tacium.  »  Et  cap.  51 : «  Neque  uHo  modo  inveniatnr 
a  quolibet  pittaoium  hoc  aliquando.  »  Quod  eodem 
capite  aliqnoties  repetitnr.  Alii  scribunt  pycfturttcm. 
Zacharias  papa  Bonifacio  epist.  142,  inter  Bonifa- 
cianas  :  «  Gontinebant  enim  capitula  in  pyotacio  ab 
eis  porrecto.  »  Ubi  SerariuB  noster :  Recte  vero  tam 
icuxTdixiov  quam  iciTTdbctov  scribitur,  estque  proprie 
panni  frustulum,  et  per  Bimilitndinem,  indiculnm 
aliquod  membranaceum.aut  cbartaceuro.Sed  illud  a 
complicando  ducitur,  boc  yero  etiamnum  apud  Hia- 
panos  et  AqnitanoB,  eziguaouminflezione  nsitatnm, 
pedaco  et  pedas^  apud  Gallos  une  pitee. 

Hadrianus  Junius,in  Nomenclatura  ezlBtimatpi^- 


«  Pedana,  pedulis  novus,  qui  calige  assnitur.i  GIob-  D  tacium  detortum  forte  ape/<ttdo,quo  corii  prasaeg- 
aa  Benedicti :  DeSouXta,  ico$a)v  xaX\S(jLfxaTa.  Ttvlc  ap-      mina  exiliora  denotant  Dores. 


Tipta^p(jLi{veuaav.«PeduIia,pednmintegumenta,qui- 
dam  artaria  interpretatur.  » 

PERionEUTBS.  Circitor,  lustrator,  yisitator.  Hera- 
olideB,  cap.  25  : «  Evagrius  Olius  presbyteri  multa- 
rum  ecclesiarum  curam  gerentis,  quos  Periodentas 
vooant.  »  Glare  hic  PeriodeutflB  officium  ezprimitur, 
qnod  nomen  in  Godino  non  comparet.  Apud  Gen- 
nadium,in  EnclycHuhicordo  8tatuitur:«Epi8Copu8, 
oborepiscopuB,  periodeutes,  presbyter,  diaconus.  » 
Vide  Meursium,  in  Glossario  Grecobarbaro.  Viden- 
tor  nonc.  quos  yocamuB  decanosrwraleSiZxmWx  officio 


Moschopulus,  Hept  Tfttm  :  Ilercuxta  Aopto^  Xticxa 
ictptT(Ai{(iaTa  Ta>v  8epfjiaT((DV,di(p'  oS  ^f^etc  ictTrdbcta  Xi- 
Yofjiev :  «  Pettycia  Dorice  dicnntnr  tennia  oorioram 
prflBsegmina,  unde  nos  pittaoia  dicimus. 

Casaubonns,  ad  Alezandrum  Severum  Lampridtiy 
vult  iciTxixtov  dictnm  kiA  rijc  ic(tt7)c.  Sunt  enim  in- 
quit,  pice  vel  maltha  illit»  breves  tabeila,  in  quibus 
eIogia8cribebantnr,et  id  genuB  alia^qn»  pancisTer- 
bis  possnnt  comprehendi. 

Abiit  postea  fittacium  sen  peitycium  in  peiia^  qno 
posteriuB  avum  ntitnr.  BenriouB  RebdorffenBiSy  in 


485 


0N0MA8TICX)N  RBRUM  BT  VRRBORUM  DIFFICIUORUM. 


Annalibas,  anDO  1361 :  «  Item  olavus  oum  aliquali 
petia  Hgni  sancts  oruois.  Item  petia  braohii  sanctas 
Anns.  Item  petia  cbordfie,  qua  Christus  fuit  ad  oo- 
lumnam  ligatus.  »  Utitur  etTheodoriousde  AppoN 
dia  prsefatione  ante  Vitam  sancti  Dominici,  5  Aug. 
Plumatium.  Pelagius,  libello  vii,  n.  10 :  «  Et  tra- 
zit  unum  corpus  subcaputsuum  tanquam  pluma- 
tium  de  soirpo.  »  Glossae  GrscolatinaB  TcXoufjiacxibVy 
itXoujjLfjitov,  plumacium,  Anastasius  in  Sergio :  «  In 
quointeriasplumatiumexboloserioosuperpositum, 
quod  stauraois  dioitur,  invenit.  »  GodfridusViter- 
biensis  Gbron.  parte  iz  : 

Ultimos  AssyriflB  rex  nomiDe  Sardanapala 
Fecerat  ex  piama  plumatia  clausua  in  aula. 

Papias :  «  Plumaclum,  pulvinar  a  pluma  dicitur.  » 
Glossarium  Camberonense  Ms.  «  Palvinar,  capitale 
plomatum.  » 

PocMENiuM.  PallaiiuSi  cap.  77 :  «  Yixi  cum  eo 
anno  nno  in  Betbleem,  quando  sedit  ultra  PcBme- 
niuih.  »  ZMAl^yiJOL^fOLpi-^ioxojzti^iTzl  exoceviv  BrjOXcl(jL, 
6in]vixaixaO£2^eTolTr£xeivaxa)v  Hoi(jLev[ou.  Meursiusbic 
notat:  Intelligit  monasteriumabbatisPoBmenis,  ca. 
jas  meminit  Joannes  Moscbus  Limonarii  cap.  ^167. 
Ita  ille.  Ut  video,  etiam  viris  alias  diligentissimis 
error  latus  obrepit.  Poemen  Palladii  aliquot  ssculis 
distat  a  Poemene  Moscbi.  Hic  Moscbi  solitarius  fuit 
alter  ille  Palladii,  abbas.  Et  quidem  de  neutro  bic 
agitur,  sed  Posmenium  bic  esl  locus  apud  Setlheem  a 
pastoribu8itadictus,abiapparueruntei8angeli,qui 
non  procul  a  Betbleem  distabat,  nt  bic  apparet,  et 
testatur  Hieronymus  epistola  27,  ad  Eustocbium  : 
n  Haud  procul  inde  Bethleem,  desoenditadturrem 
Ader,  id  est,  gregis  ;  juxta  quam  Jacob  pavit  greges 
saos  (Gen.  xxxvii),  et  pastores  nocte  vigilantes  au- 
diremeruerunt:GloriainexcelsisDeo»(Liica?ii),eto. 
Distat  hflec  turris  mille  passibus  aBetbleem ,  ubi  tem- 
plum  erectum  estab  Helena,  utitestaturNicephorus 
lib.  VIII,  cap.  30.  Epipbanius  Monacbus,  in  Itinera- 
rio  Jerosolymitano  :  Ad  Orientem  Betbleem  est 
conditum  monasterium,  quod  dicitur  Ovile,  ubi  visus 
est  angelus  pastoribus,  dixitque  ipsis :  Cessate  a 
gregibus  custodiendis.  Clamate  celebrantes.  »  Vix 
dubito,  quin  in  GraBCofueritlloifxiviov,  id  est,  ovile. 

PoLLUTio  NOCTDRNA.  Palladius,  cap.22,  del048 
Moyse,  qui  latro  fuerat,  turpibus  sonniis  vexato, 
qni  ob  eam  oausam  sacramentis  abstinebat,  cum 
eum  Isidorus  presbyter  ab  iis  liberasset,  ait  ei : 
•  Bono  deinceps  et  fldenti  animo  communica  sacra- 
mentis.  »  Unde  apparet  olim  ex  religioso  animo  ple- 
rosque  communione  abstinuisse  cumturpia  somnia 
et  poUulio  nocturna  iis  de  nocte  obtigissent.  Vide 
Cassianumaccuratein  nocturnam  illusioneminqui- 
rentem,  collat.  xxii,  capite  4,  5, 6.  Dubius  etiam  in 
hac  re  besit  Augastinus  Anglorum  apostolus,  qui 
Gregorium  papam  ideo  censuluitapud  Gratianum, 
dist.  6,  cap.  Teslamentum,  Inter  Scbolasticos  oon- 
8ule  principem  Scbolasticorum  divum  Tbomam 
Aqoinatem,  iii  parte,  80,  art.  7. 

PosGA«  Heraclides,  oapite  25 :  «  Olera  tantum  et 


486 

A  poscam, et lenticulam per  solum bienniumgustans. » 
Ubi  Hervetus  novilius  Palladii  interprespro  poicam 
posuit  ptisanam,  Etiam  vetus  Palladii  interpres  pii- 
sanas  habet.  In  Grsoo  est  djuxpaxov.  Post,  apud 
Heraclidem,  c.  42 :  «  Per  reliquum  aevi  sui  tempus 
posca  et  sicco  pane  contenta  vivebat.  »  Ubi  Herve- 
tus  in  Palladio  suo  pro  posca  retinuit  oxycraUt  ex 
Graeco.  Gerte  vetus  Lexicon  Gracolatinum  babet 
'OJoxpaTov.  posca,  Plinius  quoque,  lib.  xxvii,  oap.  4. 
vertit  :(i  Radixdecoquiturin  poscadolori  dentium.  » 
quod  Discoridi  lib.  ii  capite  129,  de  ononide,  sea 
anonide  est :  'A^e^^r^OeTaa  81  ^  pija  iv  a^uxpdtTy,  xal 
8iaxAu(;o[jL£vij,  «6vov  686vxu)v  itpauvei.  Idem  Plinius, 
lib.  XX,  cap.  4  poscas  meminit ;  «  Sativi  rapbani  in 
poscadecoctiyContraserpentiummorsusillinuntur.» 
Item,  lib.  xxii,  capite25: «  Ad  jocinerisdoloreseam 

^'  (farinam  bordei)  cum  posca  concoqui  opus  est,  aat 
cum  vino.  »  Et  nomen  hoc  aliquoties  eodem  capite 
repetit.  Idem,  libro  xxx,  cap.  7 :  •  Tormina  sanat 
palumbus  ferus,  expjscadecoctus.  i>8uetoniu8  Vi- 
tellio,  capile  xii:  M  Cum  Puteolis  poscam  venden- 
tem  deprebendisset.  »  Spartianus,  in  Hadriano : 
«Cibis  etiam  castrensibus  in  propatulo  libenter 
utens,  hoc  est,  larido,  caseo,  et  posca,  exemplo  Soi- 
pionisiEmiliani,etMetelli,  et  auctoris  sui  Trajani.  » 
Gornelius  Celsus,  libro  iii : «  Dari  potest  intrita,  vel 
ex  aqua  calida,  vel  ex  posca.  •  Alexander  Trallia- 
nus,  libro  xi :  nips^e  l\  auTq|>  icp6  i^ixipac  e^ic&irc(|) 
SvTt,  fj  elc  (5o(jdiTov,  ^  elc  «poiSoxav  :  c  Pridie  bene  ex- 
ooctum  impone  rosito  vel  poscs.  ■ 

Gonfundunt  plerique  grammatioi  et  Lexicograpbi 
^  recentiores  poscam^  cum  lora  vel  zytho,  quos  redar* 
guit  Brodsus,  iibro  iv,  Miscellan.,  cap.  ii.  In  eadem 
opinione  fuitetiam  auctorGlossariiCamberonensis 
manuscripti,  dum  ait : «  Pusca,  vinum  secandum. » 
Vinum  autem  secundum,  seu  secundarium,  nihil 
aliud  est  quam  iora.  Quid  vinum  secundum  sit  ex- 
plicat  idem  Glossarium  :  «  Acini  dicunturprojeote 
nvarum  reliquis,  et  ideo  corripit  penultimam.Quo- 
niam  non  de  nomiae,  sed  de  verbo  derivatar  boo 
nomen  :  hic  acinus,  bujus  acini.  Acinum  vero  nea- 
traliter  dicitur,  qua  lavaotur  uv»  post  expressum 
vinum :  acinumdictum,  quasi  aquidum,  vocaturque 
vinum  secundum,  et  est  potus  servorum. 

Quid  poscaseu  (pou^rxa  sit,  explicat  Pbsemon  Gy- 
nosopbii  cap.  7 :  4»oiS7xa  8i  ioriv  o^o^,  xal  t>8u)p  Qep* 
u  (jLov,  xai  (oa  8uo  : «  Est  pbusca  seu  posca,  aoetum  et 
aqua  calida,  et  ova  duo.  »  Ita  quidem  ille  poscam 
aptat  pro  remedio  canis,  qui  incaluit.  Alias  posca 
simpliciter  est  potio  ex  aqua  acetique  mixtura  tem- 
perata,  qu»  militibus  in  usu,  sepe  solius  acetino- 
mine  exprimitur.  Plautus,  Hudente  :  «  Sed  bic  rex 
cum  aceto  pransurus  est  et  sale.  »  Spartianas,  in 
Pescennio  ;  Jussit  vinum  in  expeditione  neminem 
bibere,  sed  aceto  universos  esse  contentos.  »  Vul- 
catius,in  Avidio:  c  Prsterlaridam.etbaccellatam, 
et  acetum.  » 

Aliud  opinor  (pou(7xa  Moscbopulo :  4»ii9X7],  ^  xoiv(a»< 
(pouaxa  :Physca,vulgariUrphusca,  An  inteiligit quod 


487 


ONOMASTIOON  RBRUM  BT  VBRBORUII  DIFPICIUORUM. 


488 


Hesychio,(p*j<rxT),xoiX(a,xalT^7cax^SvTtpov:((phy9ca,  A  nomen  esse,  sh  kasta  derivatam,  quasi  qoi  hastam 


ventriculos  et  crassiue  inteetinum,  vel  quod  Coro- 
nffi  prelioaoB,  «pouaxa,  vesica,  xt<mrj  ? 

PosTLiMiNiDM.  Vita  Malchi,  num.  4 :  Rgo  enim 
longo  postliminio  hsereditarius  possessor.  »  Vox  ea 
Hieronymo  8»pius  usurpata.  Mem,  epist.  12,  ad 
Gaudentiuro  :  «  Et  post  neces  amicorum,  luctumque 
perpetuum,  infanti  senex,  longo  poBtliminio  scribe- 
rem.»  Idera,  praefat.  commenl.  in  Jonam:  «  I{?itur 
tanto  post  tempore,  quasi  quodam  postliminio  a  Jona 
interpretandi  initium  sumens.  •  Idem,  in  prologo 
Josue  :  «  Et  omissum  jam  diu  opus  quasi  quodam 
postliminiorepetere.  »OccurritfrequenterapudJu- 
pisconsultos  :  Vide  Lexicon  Brissonii.  Gic,  pro  Gor- 
nelio  Balbo  :  Quid  si  civi  Romano  licet  esse  Gadi- 


eeu  contum  regium  ferret ;  sec  imposuit  illi  libra- 
riorum  sequioris  aevi  mos,  qui  pleraque  aspirabant. 
Epistola  Justiniani  imp.  ad  Placidium  :  «  Cum  por- 
tubus,  aquis,  aquarumve  decursibus,  silvis,  proas- 
tiis  »  Germanus,  in  Sancitis :  K&v  TtpoccTcetov  ij 
jxovaTcijptov. 

1049  Protocomites.  np(OToxti)|i(TT)c,  primus  seu 
princeps  pagi,  Palladius,  Lausiac»  historifie  cap.  64, 
in  Paphnutio  :  Kai  iraXiv  cpcoviij  xic  •ysY^^vg  itp6<  auxov 
6»(a  X^Y^uffa*  *Eoixac  TtpTTic ''^^''^jff^ov  xti)|JLTf)c  tcpwxoxtoa- 
fflp.  Quae  ita  vertit  Hervetus:  «  Et  rursusvox  divina 
ad  eum  facta  est :  Es  similis vicini  pagi  protocomiti.» 
Recte  RufHous,  lib.  ii,  cap.  16,  irptoToxwiJLfTijv  ver- 
i\i  primarium  vici,  Alius,  protocomes^  Tzp{axox6yLT,^, 


tanum,  sive  exsilio,  sive  poslliminio,  sive  rejec-      «remtii,  seu  pn>k;e;?5Comt/Mm,  quaBdignitas  eratco- 

.•_        _    !-„• :-.:i.^&:^       D.....lAM»«.ia     ;»  'CInrMnn«ir*aMia   •    1'    :*;.._     •_ 1  _  »•  _        _       ?a__        •       _••  •*?•  4  .     « 


tione  hujuscivitatis.  Prudentius,  inHamartigenia: 

Tunc  postlimiQio  redeuDtem  suscipit  alto 
Cana  fides  gremio. 

Lactantius,  iib.  iv,  cap.  22 :  8i  quis  ab  inferis  re- 
diens  postliminio  vitam  recepisset. 

PaiEPECTiANi.  Vetus  Palladii  Lausiaca;  cap.  15, 
de  Evagrio  :  <  Adfuit  ei  angelica  visitatio  in  sche- 
mate  praefectiani.  »  Palladius  Herveti,  cap.  25  ; 
II  Adstitit  ei  visio  angelica  pr»  se  ferens  speciem 
militum  prefecti.  »  Gr»cee8l,'E7t£<rrijauTq)(iYYeXixTl 
6icTaff(a  Iv  ffX^fJLaTi  arpaTttiTou  tou  iTcapxou.  Novella 
124,  17 :  'Ev  Ti^ei  twv  ivSoJoTaTtov  lirap^^tov  ivatptptS- 
jjievoi.  <t  Apparitores  magnilicentissimi  et  gloriosis- 
eimi  prfflfecti  pr»torio.  »  Goncil.  Chalced.,  acl.  1. 

Pr^ffectus,  £icapxo<.    Diversus    hic  a  prasside. 


mitiva  in  palatio,  exercitu,  provinciis.  Vide  Juris- 
consultorum  Lexica^ 

PSIATHUS,  PSIATHIDS  VCl  PsiATHlIIM.  SffipiuS  OCCUr- 

ritin  Vilis  Patrum.  Vita  Pachomii,  capite  43  :  Ac  ne 
otiosus.essem,  psiathos  eiegi  cum  fralribus  texere  » 
Cap.  47  :  c<  Venit  ad  fratres,  qui  psialhos  operaban- 
tur.  »  Cap.  52 : «  Semperautem  psiathios  operaban- 
tur.  »  Vita  Abraham  eremitffi,  capite  3  :  «  Nec  non 
et  unum  psiathium,  in  quo  cubitare  solebat.  »  Et 
cap.  d4  :  «  Psiathiumsuum,superquod  subsistebat, 
CGBpit  vehemens  flamma  comburere.  »  Vita  Joannis 
Eleemosynarii  cap.  20  :  Quanti  sunt  modo  qui 
psiathum  habentes  subtus  dimidium,  et  supra  di- 
midium,  non  possunt  extendere  pedes  suos.  »  Vita 
Euphrosynae,  cap.  15:  «In  eadem  cella  demoratus 


Sffipe  tamen  interpretes  iTcap/ov  non  r\ie  praBsidem  ^  est,  in  eodem  psiathio  dormiens  in  quo  Euphrosy- 
t..^»    n.ii«..i:.,a    #.arx    K  ..  iT.om  fforiopai  nfmrAr.fn      na.  »  Vita  Mariffi  nentis  Abrahffi.  can.  8:  «   Ouin- 


vertunt.  Palladius,  cap.  5.  «  Eam  traderet  prffifecto 
Alexandrino ;  »  in  Grffico,  iicipxv  Hervetus  prxsidi 
verterat,  et  sic  ferme  semper,  Alexandriffi  autem  et 
iEgypto,  non  prffises,  sed  prffifectus  prffisidebat.  8«- 
pius  quoque  in  his  libris  occurrit  aic'  iTcapxou,  ex- 
prxfecius,  Quod  hic  et  alibi  non  rite  versum.  Vide 
Frontonem  nostrum,  ad  Chrysostomum. 

Pp^EPOSiTUSSACRi cuBicuLi.  Palladius, de Lauso, in 
prffifatione  Lausiacffi  historiffi  :  «  Ad  Lausum  prffipo- 
situm.  »  Cujus  rei  prepositus  fuerit  declarat  ipse  in 
epilogo  libri,  ubi  eum  vocat  7cpat7c6ff itov  Toutuffefieff- 
xizon  xoiTwvoc,  prcBpositum  sacri  cubiculi,  Occurrit 
officium  hoc  in  novelllis  22,  3,  4  :6  Tti)v  paffiAixtijv 
xotTti>vti)vicpoeffTt6c.  Et  apud  Zosimum.  NotitiaOrien- 


na.  »  Vita  Mariffi  neptis  Abrahffi,  cap.  8 :  «  Quin- 
quagintaannosconversationistuffi,8uperpsiathium 
oubitaveras.  » 

Frequens  hfficvox  in  supellectileantiquorummo- 
nachorum.  PsiasthiumOrfficis  teges  sive  storea  ex 
junco  aut  papyro  confecta.  Ea  pro  lecto  et  stragulo 
utebaotur  monacbi  iSgyptii.  Glossarium  ;  Teges, 
VtaOiov.  Vide  Cassian..  lib.  iv  Instit.,  capite  13,  et 
collat.  I,  capite  23.  Hosychiue  :  WiaOta  to^  iv  toTc  $ixa 
ffT7]p(oiciict  Tb)  vxa6ecptx)v  ciciffTopvu^jieva  :  a  Psiathia, 
quffiinjudiciorum  lococalhedrisinsternuntur.  Idem 
V(a6oc,  i^  )^a(jieuvTrj,xai  t6  ©uT6v,e{  ou  TiXixeTai  t|/{a6o( 
■  Psiathus,  lectus  humi  stratus,  et  frutex,  ex  quo 
plectitur  psiatbus.  »   Vide  eumdem  in   Kawai,  et 


tis :  •  Sub  dispositione  viri  illustris  prffipositi  sacri  D  Kiva6pa. 


cubiculi  domus  divina  per  Gapp&dociam.  » 

Proastion.  DpodffTeiov,  suburbanum  seu  prour- 
bium,  Vita  Basilii,  cap.  2 :  «  Invenit  (eum)  in  pro- 
astio  cum  philosophis.  >  RuffinuB,  lib.  iii,  n.  19: 
«  Prope  proastium  qui  vocatur  inSeptimo.  •  Quod 
in  eadem  re  apud  Pelagiam,  libelloxv,  n.  QQsub- 
urbanum  dicitur.  Paulus  Diaconus,  de  gest.  Laugob 
lib.  VI,  c.  58 :  Rex  Luitprandus  in  Olonna  nihilo 
minus  suo  proastio,  miro  opere  in  honorem  sancti 
Anastasii  martyrisChristodomiciliumstatuit.  »Quo 
loco  hallucinatus  est  Bonav.  Vulcanius,  qui  quia 
prohoitio  in  libro  suo  invenit,  existimavi  dignitatis 


Ptisana.  Palladiup,  Lausiacaexveteriinterpreta- 
tione,  cap.  15:  «Propterinfirmitatem  stomachico- 
ctum  cibum  accipere  compulsus  est.  Panem  quidem 
jam  non  contigit ;  olera  vero  et  ptisanas,  ac  legu- 
men  nsque  ad  duos  annos  aocipiens,  ita  defanctus 
est.  n  Quo  loco  Heraclidis  interpres,  c.  15 :  «  Gam 
necesse  esset  corpori  ejus  propter  stomachi  iafirmi- 
tatem,  ut  cootum  sumeret  cibum,  panem  quidem 
attigitnunquam,oleratantumet  poscam,et  lentica- 
lam  per  solum  biennium  gustans.  »  Palladius,  exin 
terpretatione  Herveti,cap.  86  : «  Cum  caro,propter- 
imbecillitatem  corporiBet8tomachi,opuBbaberet  at 


489 


ONOMASTIGON  RBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFICIUORUM. 


490 


aliquid  Bumeret  quod  per  igDem  tran8iis8et,panem  A 
quidem  tetigit,  nequaquam  autem  sumpsiteoacla 
olera,8ed  vel  ptisaoam,  vel  legumina  duos  annos.  • 
Qui  locus  81  cum  interpretatione  priorum  cooferatur, 
legendumvidetur,cpanemquidemtetigitneqnaquam 
sumpsit  autem  cocta  olera,  vel  pitsanam,  vel  legu- 
minaiuos  annos.  »  Omnino  nugatur  bic  Goldastus 
scribens  ad  regulam  santi  Columbani,  legensque 
pisanas  pro ptUanas:<i Pisana,inquit,pulmentarium 
ex  ipsis  confectum.  »  Garere  poteramus  hac  crisi 
contraconsensumomniuminterpretumquiinGrsco 
velirct9<TavT)v  invenere,  et  in  Latino  textu  retinuere, 
vel  per  poscam  idem  voluere  exprimere. 

Ptoghium.  Yita  Euphosyns,  cap.  7  :  ■  Ecce  pto- 
cbia,  hierocomia,xenodochia,  monasteria. »  Plere- 
que  Editiones,pro  plochia^  habent  /ajDe/tainuIlosen-  B 
su.Ptocbiorum  frequens  apudveteresmentio.Canon 
10  concilli  Ghalcedonensis,ceoumenici  v  :  ''H  xoi  tu)v 
uic'  auxriv  fjiapTuptcav  i^  7rcto)^t{(i)v  ^  ^^voSo^^sfwv  : «  Vel 
eorum  qusBSub  ea  suot  martyriorum,  vei  ptochio- 
rum,  vel  xenodochioruum,  et  can  8  :  Oi  xX7]pixoi 
Tcov  irraj^eib)v,  xai  (jLOV2(rc7]p(a>v  xai  fxapxupiiov  :  Gle- 
rici  ptochiorum,  monasteriorum  et  martyriorum.  » 
Vox  GrsBca  etiam  Latinis  usitata.  Teslamenlum  san- 
ctiRemigii :  «Sicutdisposuero  in  ptochii8,CGBnobiis, 
martyriis,  diaconiis,  xenodocbiis,  omnibusque  ma- 
triculis  sub  tua  ditione  degentibus.  Gapitularia,Iib. 
VII,  tit.  2  :  «  Glerici  qui  praeQciuntur  in  ptochiis, 
vel  qui  ordinantur  in  monasteriis,  vel  basilicis 
martyrum,  qu»  desumpta  sunt  ex  can.  8  concilii 
Chalcedonensis  jam  citato.  Plura  de  ptochiis  et  Q 
ptochotropbiis  in  Juris  Lexicis. 

Racana  sea  Raghana.  Vita  Joannis  Eleemosynarii, 

cap.  20 : «  Gum  storeis  et  racbanis.»  Unde  rachancl' 

Im^  cap.  20 :  «  Venundabantur  enim  quatuor  ra- 

chanelle  numismate  uno.  «  Ennodius,  lib.  ix,  epi- 

slolal7,adApodemiam  :  «  Lasnam  et  racahas^cujus 

V08  volueritis  coloris,  rubei,  aut  fusci,  mibi  sub  ce* 

lentate  dirigite.  »  Jacobus  Sirmondus  noster  ibi  no- 

tat:Racan8Bquodgenus  vestimenti  fuerit,nonliquet; 

ad  calceamenta  referendao  videntur,  ut  et  ragffl  et 

tzange.  L.  iii  Cod.  Theod.  De  habitu  quo  uti  opor- 

teat  intra  urbem  :  «  Intra  urbem  Romam  nemo  vel 

ragis  vel  tzancis  utatur.»  Ita  ille.Oubito  an  b»  ragx 

ad  racana^  spectent.  Potius  existimem  racana  detor- 

lum  a  Grffico  paxY],  quod  vile  vestimentum,  ut  etiam  D 

hic,de  racana  intelligitur.Nnm  jungiturupud  Bnno- 

nodium   cum  l^na,  qua  abjecta  vestis.  Gorrupto 

Ennodio  usus  est  Glaudius  Halmasius,  dum  ad  Vo- 

pisci  Firmum  Tyrannum  citat  lanae  racctnas  Heay- 

chius  :  *Pdlxi),  aicoaxopaxCajjLaxa,  xai  d7to9icdff|xaTa, 

l|idtia  :  •  Presegmina,  divulsiones,  vestes. »  Idem  : 

'Pxxxoc,  8ie^($u>Y6<  IfjLaxiov  :  laeemum  vestimentum. 

'Pdi^i),  ifKopayiiGyuaiXOL  xal  diroaicdiafjLaTa  :  ruptur^  et 

iivulsianes.  Hinc  igitur  nunc  racana  nunc  rachana 

Bcribunt. 

Apud  Nicetam  Ghoniatem,  lib.  ii  De  rebus  gestis 
Aiexii  Angeli,  (§axev8uTV)(,  cui  Glossa  Ms.  ascribit 
futvax^c.  Sic  apud  eumdem,libro  de  rebus  post  ex- 

Patrol.  LXXIV. 


pugnatam  urbemgestis :  (Sax(oicl<r7tetpafji&voi,pamitj 
involuti,  Et  apud  eumdem,  iib.  iii  De  Isaaci  Angeli 
imperio,  (SaxevSuTr^c  exponitur  aGlossatore  (>aaa(po- 
pb>v,  rasam  feretis,  de  qua  vide  in  Schema. 

RAPHANELiBUM.  Pelagius,  lib.  v  De  Vitis  Patrum, 
libello  IV,  n.  59  :  «  Vasculum,  in  quo  erat  raphane- 
lasum.  »  Editiones  vulgata  cum  addito  leguni :  ra- 
phanelum,  id  est  lini  oleum.  Parisiensis  Editio, 
omisso  verbo  raphanelssum  susbtituit,  o/^m  dese- 
mine  lini  expressum.  RaphanelsBum  quid  sit,  de- 
scribit  Plinius  lib.  xix,  cap.  5,  agens  de  raphano : 
iEgypto  mire  celebratur,  propter  olei  fertilitatem, 
quod  et  semine  ejus  faciunt.  Uoc  maxime  cupiunt 
serere,  si  liceat ;  quooiam  et  qusstus  plusquam 
ex  frumento,  et  minus  tributi  est,  nullumque  co- 
piosius  oleum.  » 

REOiA,absolute  positum  portam  primariam  signi- 
ficat.  Vita  MariaB  iEgyptiacs,  cap.  5  :  «  Regia  autem 
monasterii  nunquam  aperiebatur.  Sio  apud  Enno- 
dium,epigrammate  i7,inscriptio  est:cSuper  regiam 
triclinii  in  domo,  »  qus  Heliconem  montem  cum 
aquis  suis  prsBferebat.  GregoriusTuronensis,  libro 
IV,  cap.  13  :«  Dum  deambalabant  per  ecclesiam  ad 
regias  aedissacrae,  qu»  tunc  reserats  fuerant,  ap- 
propinquant. »  Anastasius  BibliothecariusinHono- 
rio :  Investivit  regias  in  ingressu  ecclesia)  majoris 
quffi  appellantur  medians^exargento.  »  Item  in  Go- 
none  :  1050  Qui  missi  fuerant  de  exrercitu  ad  cu- 
stodiendas  regias  basilicAB,  clausas  observabant.  » 

Begula.  Regulam  ab  Angelo  accepit  Pachomius. 
Vits  ejus,  cap.  12:  «  Quam  regulam Tabennenses 
hodieque  custodiunt.»  Quare  labiturJoannesMeur- 
siu8  in  Glossario  suo  Grfficobarbaro,  dum  verbo 
Mova^oc  existimat  sanctum  Benedictum  regulam 
monachis  primum  praecripsisse.Vel  ipse  Benedictus 
regulffi  suffi  cap.  73  priorem  sancti  Basilii  regulam 
agnoscit :  «  GoUationes  Putrum,  et  instuta,  et  vita 
eorum,sed  et  regula  sanctiPatrisnostri  Basilii,  quid 
aliud  sunt,  nisibene  viventium  et  obedientium  mo- 
nachorum  instrumenta  virtutum.  »  Et  jam  ante  Pa- 
chomius  ab  angelo  regulam  acceperat.  Quare  quod 
Hildegardis  dicit  de  Benedicto  primo  regularum  au- 
ctore,  intellige  de  Italia,  quam  ipse  primus  sua 
Regula  maxime  illustravit. 

Resgella.  Pelagius,  lib.vDe  VitisPatrum,  libello 
X,  n.  18  :  «  Dedit  ei  aurum,  et  nummos,  et  rescellas, 
et  omne  quod  in  responso  suo  habebat.  »  Kt  n.  76  : 
«  Vestes  meffi  iuffistemabilipretio  diguffi  erant,etpro 
hisulorhas  viles  rescellas.  »  Videnlur  rescellsQ  hic 
capi  pro  vili  vestimento.  Sic  apud  eumdem  Pela- 
gium,1ibelIoxiii,n.I:«VestivitseresceiIassuas,quas 
prius  habuerat.  d  Glossarium  (Jamberonense  Ma. 
«  Recella,  diminuitur  arecula,  recla  autema  re.  » 
GharisiusSosipater,  lib.i  Grammaticffi,a  res  deducit 
reculam^  utaspei  specula,  Ita  et  Priscianus,  super 
duodecim  versus  ^En.,  illud  lib.  m  iCneid.  «  Post» 
quam  res  Asias.  Ibidem,  in  Glossario  Gamberon.  : 
Rescelle,genus  indumenti;  id  e^t.pelles, »  Apuleius. 
lib,  IV  Metam. :  Quid  paupcrtinus  pannosasque  re- 
sculas  miserrimffi  annusdonas  vicinis  divilibus.  » 

16 


t 


491 


ONO   ASTICbN  RBRDM  frT  VBRBORmt  DlPFIClLlttktJM. 


492 


Ergo  a  rw  primum  rescula/mde  rescella,  Liceathic  A  Kevov.  Pliniusjib.  xi,cap.  34  :  c  Estanimal  infixo 


conjectuhatnineam  propdherede  loco  apud  Apule- 
luthjlb.lri  Metamorph.,  depositd :  <<  l^pecta  denique 
quamparvldquamquefutilibustantaresprocuretuf. 
Hercnles  anethi  modicum  cuni  foliis  iauri  itnmis- 
^utn,rorefontanoddldH8lVacrub,et  {)OCUldfc.»Ber- 
baidusait  dltm  fuis&e  Hef-ddis,  et  ip«c  tefortndl  Het' 
culeSjMi  sft  a^se^e^atid  pferHdr6uletn,t|uale  ^stitlud 
mehettMsfnediuspidiuL  LlpsltiS,  lib.  ii  ef).  qq.,  ep. 
22,aitdoriiilVi^sfeim«igtiutnihtertif0tem(Ber6fiildum). 
Veths  l0ctlo  iJercutis,  Lggit  ipsfe :  «  Tahta  reri  prd- 
etii-etur  hcrbblid.Ahfethi,»  etc.lU  ilie.  Scid  e^tiidehi 
tndlttlm  fa^rh^tum  hsuin  fuissein  remagica,  unde 
aphd  chihdenJ,  Ajjol.  1,  radieiilx,  herbs^,  surdili.  Et 
llb.  n  Metditi.,  suhulis  el  Uipillitet  idgeiiiis  frivdtis 


setnper  safaguini  capite  vivens»  in  bubus  frequens, 
in  canibUs  diquahdo,  in  ovibus  et  capris  hoc  so- 
lum.  »  Shidas  vhcat  xuvefouc  cpOeTpac,  pediculos  ca^- 
nutn,  Aristot.,  lib.  v  Historise  Anihialit]m,ca(l.  9i : 
Ti  il  -trp^SfliTd  xal  aT^t^  ^tp^TOJvac  J^^ouat,  xoTc  51  xu- 
fftv  o\  xaXd^fjisvot  ^(vovTdkt  xuvof|5ai^a(  :  «  Q^es  et 
caprte  rfedt^iodb&befit,  hahibhs  proprium  ricinus, 
qni  ab  eodetii  animali  tiiomen  Cynorrhaists  acce- 
pit.  »  Colhniella,  Hb.  xt,  c.  2,  rediviorum;  Plinius, 
lib.  xxtt,  c.  18,  ricinohim  teinttm  meminit.  'ExSpa- 
rfdtt  kd  verbbm  esset,  ebiiliirefAteret,  ejffHndieret ^Mi 
11  Machab.  t,  12  :  AStoc  y^?  l^iSpaJs  to?)c  irapaTaJ- 
«fiivooc  Iv  Tfi  ^lq,  iroXEt.  Ip$e  VBro  ebuUire  fteii  eos 
qui  pkgnaverunt  in  saneta  cMtate. 


inhalalis,  E  quibusvideri  quoque  possit  legendum  4^      RosAftiuM.  U^fus oratiotres  atinumorandi  Deo  per 

--        ^.    te^   ^      -    L^        .    ».•  Aa     !•„       L-^li l i,    i.^^:-li_     .     •*'    _^l_J-l__    »__1 1-1_    ^_-^^_l       .1^ „  «   *^     «1        «•  -     nn 


surculis  pro  fierculi^.  Malim  tiihien  lcgere  techlis  ; 
1»  Otiia  soliti  blihi  SJcriberc  hre^suiis  ut  llHnuk,  HlikW' 
ificus\Ti  Ms.vetustissiind^uhdettatisph^itidu^  hdete 
y^^r^/t^.So/l^^^t^/^sequentidoidnidcompbehendUnt, 
anethurh^  laurum,  roirem  fontanum;  tioh  ita  herbulsr, 
quse  in  nullum  istorum  quadrant,  si  anethum  (^e 
semine  capias.  3«  Reculx  hic  qiiod  librb  ii  apud 
cnmdem  frivola,  4«»  Hectdas  tisurpat  itierh  auctor 
lib.  IV  Mclamorpb.  jam  cilbto. 

t)icebatur,  et  Reicula,  Capitularium.  !ib.  vii,  tit. 
102 :  «  Qui  reiculam  ecclesiae  petunt  a  regibus  dt 
horretidsQ  cupidatis  impulsu  egentium  substantiam 
tapiunt.  »  Chronicon  sdiicti  Galli.  tle  gestis  Caroli 
M&gni :  «Quod  reiculffi  sancti  GaIli,non  ex  regalibus 
donarii3,sed  ex  privatorumtraditiuneuliscollectffi.» 


calehloSybabes  hio  exemplntn  apud  Palladinm,c.2d, 
de  Pauld  in  monte  Pheaue  habitante  :  ■  Hic  habebat 
treccfntas  preces  expressas  et  prsestitiitasy  totidem 
habens  in  sino  calculos,  et  in  unaqnaqae  oratione 
jaeiensunhm  cAlonlnm, « 4^^cpov.  Idem  de  eo  narrat 
8ozotnend9,  lib.  vt;  cap.  29,  et  ex  eo  Gadaiodorns, 
lib.  tiii,cap.  1.  Btiam  divam  Claram  sanctissimam 
feminam  precariis  calcults  usiam,  ut  Dco  orationes 
Buas  annumeraret,  produnt  ejns  Acta.  Neo  supers- 
titiosas  est  hie  calculornm  usus,  non  magis  quam 
duodeeitn  lapides,  qtios  Josue  jnssit  milites  saos 
sioco  p^ede  transenntes  secnm  ex  alveo  Jordsinis  in 
castra  deferre,  nerhpe  at  commonitorii  essent  be- 
nificii  a  Deo  Opt.  Max.  prasstiti. 
Sabtjluh.  Yita  Panli  primi  eremit»,  nam.  14  : 


Ati  RfiicuLiE  hffl  Ecclesiafum  siint  illa  ipsa,  qusb  ^  «  Sabulum   capiti  snperjaeiebat.  Vita  Hilarionis, 


Grscis  dlcebahtur  iiTCD^ixa?  t^asaloboh.  ad  Caa. 
Jtpost.  59  :  *(J  Ircf  jxo7:oc  ocpsiXei  (leTa  TTiv  avxfxaiav 
(XuTou  8a:tdivTf)v,  xal  tt,v  ty[;  exxXrjjia^  xat  twv  xXT,pt- 
xwv  auviJOiQ  ot^xovoiifav,  Ta  irepiTTeuovTa  Iy,  t5)V  etd(5- 
8(uv  TT)^  IxxXTjffia;  8ia8t8(5vat  Tcpo;  Tt&vTjTac*  irT(o)(^ix5 
Y^p  xaXouvTat  :  tlpiscbpus  post  hccessarids  sibf 
somptifs,  et  eccleslffl  ac  clericorum  cbh&ueiam  di- 
spensationem,  superfluaex  ccclesiasticis  reditibus 
debet  didtribucre  pauperibus.  Natn  icTw^rtxa,  id 
est,  paut)^ttim  bona  vocantur.  »  Etin  eumdem  ca- 
nonem  Zonards  :  ta  twv  IxxXrjffiwv  icpdiYiJLaTa  -f, 
TpacpTi  TCTw^txa  ovo[jLa(Jet,  xai  SeT  TauTa  StaSiSoo^at 
ToT;  TCTwj^oT;  :«  Scriptura  nominat  ecclesiaruni  bo- 
na  icTw)rtxa,  qUffi  tctwxo'^'^»  id  est  mendicis  et  inopi- 
bus  distribui  oportet.  • 

Restes  Piscium.  Vita  JoannisEleemosynarii,cap. 
19  :  c  Mille  restes  siccatorum  pisciam,  qui  meno- 
mons  dicuntur.  »  Sic  Martialis,  lib.  xii,  ep.  32  : 

Calvffiqne  reBtes  allioque,  cepisque. 
nbi  restibus  calvitiemi  tribuit,  et  veteres  ut  tritas 
ostendat,  e  quibus  allia  et  cepe  pendere  solita, 

RiciNus.  Palladius,  cap.86 :  «Adeo  ut  corpusejus 
non  secus  ac  corpus  ferarum  animantium  rieinis 
scateret.  »  Hervetud  veterat,  scateret  muscis.  Graece 
est  :  (t>c  xat  to  awfjia  xp^Tcavac  Ixopaaai.  Dixi  de  hoc 
satisfuse  ad  veteremPalladii  Lausiacam.Nuncquic- 
dam  addo  ex  Frontone  nostro  :  Kp(^T(ov  hic  reclius 
Bumitur  pro  ricino,  at  sit  xo  h  xuai  xai  ^ouai  ^tvd- 


nnm.  40  :  «  Qai  cum  tria  crucis  signa  piniisBetin 
sabuio.  »  Glossarium  Camberonense  Ms.  :  «  Saba- 
lum,  genus  terrae  levissimum.  »  Plin.,  lib.  xvui, 
c.  18  :  «  Qnippe  sabulum  subest,  granumqae  limo 
tantum  continetur.  Uieronymus,  in  cap.  xLViii  Ez- 
ecb.,  Ad  lumuios  sabuli  orientalis, 

Subuium  aulem  capili  superjacere  solemne  erat 
apud  plurimas  gentes  in  luctu,  maxime  funebii. 
De  iEgyptiis,  testis  haec  Vita. 

De  Romanis  yirgiliuB^  lib.  x  ^Eneid.,  de  Latino 

rege  ob  conjugis  et  urbis  fata  : 

.....  it  Bcissa  veste  Lalioos 
Conjugis  attouitus  fatis,  urbisque  ruina, 
iOal  Cftnitiemlinmundo  peffueam  pnlvere  tarpans. 

^  Ex  Hbro  X  de  Mezentio  prdpter  Lausum  filinm  ab 
JEnedL  occisum  : 

Agnovit  longe  gemitnm  praegaga  mali  mens  : 
GuQitiem  immundo  deformat  pulvere 

Idem  in  Ciri  : 

.  .' Glade  exterrita  tristi 

Intonsos  multo  deturbat  pulvere  crines. 

Catullus  in  Argonauticis  : 

Canitiem  terra  atqne  infuso  pulvere  foBdanf . 

Silius  Italicus,  lib.  xii  De  Gampanis  ; 

nunc  fcBdantea  in  pulvere  crinem 

Canentem. 

Otidias,  l!b.  vih  MManfOrph.,  fab.  4  : 

OEnens 

Pulvere  canitiem  genitor,  vultusque  •entles 
FoBdat  humifasus. 


493 


OUbkASTICd^  RBRtJil  Bt  VEltBOftuta  bimciLiORUM. 


494 


De  Graecis  tcatis  Homerus,  Iliad.  i,  ubi  Achilles  A  senum  Calvinistam,  et  apuud  Kormaniium,De  mi- 


audita  morte  PatrocH 

'Afx^poTspTJat  oi  Yepfftv  eXwv  x4viv  aieaXofi<jaav, 
XtJOLZo  xax  XEtpaA^c. 

Ambabus  autem  maDibus  capiens  pulyerem  calidum 
Fudit  super  caput. 

Idem  Iliad.  U,  de  Priamo,qui  puivere  aspersusfiiii 
Hectoris  mortem  deflet. 

De  Jtidnorum  more  in  hac  eadem  re  notum  ni- 
mis  ex  eacris  litteris. 

8A1T6S.  Palladius,  oap.  22  :  «  Cum  saites  octode* 
cim  ebibisset.n  Grsce  :  aatxTjv  Tttwv  wc  'ItaXixwv  oe- 
xaoxtiA.  Epiphanins,  De  pond^r.  et  men8ur.:*A7tof- 
fo|ial  Uli  Ttapi  fjt^voic  67)6a(ot;  fieTpeiTai.  'H|xi<ju  '^kp 
Tou  ^tcou  Itc(v6  8^  dX7]6iv6(;  aalxijc  5^<rcu>v  iaxtv  x6'. 


raculis  mortuorum,  partc  iii.  Vide  et  Grelserum, 
De  funere  Christiano,  lib.  1.  cap.  4. 

SANcnuAiiiuii.  VitaEuphrasia?,  cap.  i  :  «  Multas- 
que  oblationesinecclcsiisct  sanctuariis  ofTerebat  » 
Et  cap.5  :  «  Quas  etiam  illic  va(!ans  in  sanctuariis.i 
Nescio  an  hic  sanctuaria  vocet  aejjiveta^id  est,mona- 
stcria.  Alias  SHnctuariurn  ccrtus  in  tcmplo  locus. 
Vide  Segretarium. 

Aggenus,  commeht.  in  Frootinum,  De  limitibus 
agrorurn  :  «  Profanum  autem,quod  dum  sanctum 
fui5set,posteain  usuhominum  factum,hocestextra 
fanunri,  txtra  sanctiiarium,  profanum  dictum  est.» 

f)icla  etiam  sancluaria  vela  quffidam  sacra  seu 
brandaha.  Dc  quibus  ita  Bafonius,  notationibus  ad 


Aporrhyma«pnd8olo8Thebano«men8or.tur,Di-B"";'y"'°8'"^  Roinaiidm  ad  diem  15  januarH, 
Dtdiam  enitn  saito  est.  ^eroe  antem  s^ites.eeita-      P°stq"atn  rec.tav.t  Verba  suncli  Germani  el  col- 


rioram  tiginti  daoraiti  est.  » 

BANctonuM  coRPORA  iNGORRDPTA.Vit®  Hllarionis. 
oam.  46  :  u  Et  toto  corpore,  quasi  adhuc  viveret 
integro.  »  Joannee  Moschus,  Prbti  spiritdalis  cap. 
121yde  doobus  mdnachis  prs  siti  mortuis  : « Inveni- 
mo8  Tcro  ambos  integros^sumentesque  iilos,  sepc- 
liTimoB  in  Hayihu.  » 

MaltoramsanctoramcorporaDeusbacintegritaie 
honoravit:Sancti  Ur8ini,priini  episcopi  fiituricensis , 
apud  Gregorium  Turoaensem,  De  gloria  Confesso- 
ram,c.80;  alincti  Eligii,apud  Surium,'!  Decembris, 
aoctore  AudoenoRothomagensi  episcopo ;  sancti  Si- 
gebertiregi8Francorum,auctoreSigeberiomonaoho 
Qemblaeehsi,  apud  Sbr.,  1  Febr.,tomo  vii ;  eancti  n 
WenGe8iaiducisBohemi6e,per  JoannemDubravium, 
Olomaeeoeem  episcopum,28  Septembr.,  apudSu- 
rium,  tomo  vii ;  sancti  Stanislai^episcopiot  marty- 
ris,Bpod  Sdrium  1 1  Aprilis  ;  sanoti  lIuberti,episoopi 
Leodiettsis,  apod  eumdem,  3  Novembris;  sancti 
Othmari,  abbatis  Sangallensis,  auctor  Walafrido 
abbaie  Aagiensi,Sdriiim,16  Novembr.;  eanoti  Ed- 
maodi  epiaoopi  Gantuariensi8,apud  Surium,16  No- 
vembriB ;  8anetiRaynaldi,archiepi8Copi  Ravennatis 
aoctore  Hieirbnymo  Rubeo,  iS  Augusti,  apud  Su- 
rium,tomo  vii ;  sancti  Soeii  diaooni,auctore  Joanne 
diaconoi  5  Jan.,  apud  eumdem,  eodem  tomo,  23 
Septembris  ;  aancti  Honorati,  episcopi  Arelatensis, 
aaetoreHilarioepiso.Arelatensi,apudeumdem.tomo 
eodem,  15  Jan. ;  saocti  Jodoci,  auctore   Florentio 


legarutii  IcgatorumdpostoHcorurii  ad  Hormisdam 
papam  :  «  Unde  si  bealitUdini  vestrai  videtur,san- 
ctuaria  beatorum  «lpodtbidrumPetrielPauli,secun- 
dum  iliorem,ei  elarj^iri  pr*cipite ;  et  si  lieripotest 
ad  sccundam  catar&ctam  ipsasanctuaria  deponere 
vestrum  cstdeliberare.»  Exstantadcosdem  legatos 
HOrmisdic  papflc,  do  radcm  rc  scriptae  littftra;,  aHffi 
itidem  ad  Justinidhum,significanti{!se  lantum  saii- 
ctdaria  inittere.Perfeanctuarium  aulem  velum  inlel- 
ligere  dcbettius,qudd  sarictusGregopiup,in  epistoU 
ad  Constaritiam  reg.,  lib.  iii,  epist.  30  brandaeum 
appeliat.ex  quo  s;triguis  einuxil,cum  asancto  Leone 
papa(utaitJforcipibusincideretur.Alibiautemidem 
appellati»tf/amc«,quofi  admovcri  solitum  eratsanctis 
martyrum  corporibus,  utlib.  iv,  epist.  44,et  syno- 
do  Romano,  ct  libro  xii,  decrct.  4.  Brandaeumitem 
appellatvelum  illud  Joannes  Diaconus,in  Vita  sancti 
Gregorii  libro  li.capite  42,cum  ingens  ea  de  re  mi- 
racululii  harrat.  HactenUs  Baronius. 

Erdnt  et  regum  et  principum  sanctuaria,secreta 
videlicet  el  arcana  labularia.  Plinius,  libro  xxiii, 
cap.8  :  i<In  sanctuarils  Mithridatismaxlmi  regis  de- 
vicii  Cn.Pompeius  invenitin  peculiAricommentario 
ipsiusmanucompositionem  antidoti.»  Siculus  Flac- 
cus,  in  libro  Deconditionibus  agrorum  :  «  Quod  si 
quiscontradicatySanctuariumCflBsarisrespicisolet: 
omniumcnimagrorumeldivisorumetassignatorum 
formaSjSed  et  divi8ionem,el  commentarius  ot  prin- 
cipatus  in  sanctuarlohabet.Qualescuaque  enim  for- 


abbate,Bpod  eumdem,tomo  eodem,13  Decembris  ;  ^  "^®  fuerint.si  ambigaturdeearum  fide,ad  sanctua- 


sancti  Hermanni,8eu  Jo8epbi,canonici  Steinfelden- 
sis,  apod  eumdem,  tomo  eodem,  7  Aprilis ;  saocti 
Theodori  Studitfi,  auctore  Miohaele  Studita,ll  No- 
Tembris ;  aancta  Ediberge  virginis,  apud  Bedam, 
1.  III  ffiat.  Aoglicanffi,  cap.  8,  Julii  7,  in  tomo  VII 
Sorii ;  sanct»  Ludmille  martyris,  in  Vlta  sancti 
Wenceslai,  sopra. 

Plnra  dgo  congero.Similia  exempla  sffipissime  in 
Sanctorom  Viiis  occurront.  Vide  qosdam  apud 
Joanoem  Baptistam  Signium  in  ejua  Reliqoiario,c. 
21,  et  Grelaerom  nostrom,  in  Apologia  2  et  3pro 
Vita  sancti  Ignatii  nostri,  iib.  iv,cap.  i,  cootra  Mi- 


rium  pnncipis  revertendum  erit. 

Sartagines  IGNIT.E.  Hicronymus  in  Vita  sancti 
Pauli  primi  eremila?,num.3  :  «  Qui  ignitas  sartagi- 
nesantesupera88et.»Hujus  supplicii  mentio  II  Ma- 
chab.  vii,quod  ita  exprimit  Prudentius,hymnoi4: 

Videbat  ipsos  apparatns  fonerum 
Prseaens  euorum,  nec  movebatar  parens, 
Laetata,  quoties  aut  olivo  stridula 
Sartago  frizum  torraiBset  puberem. 

Plura  de  bis  vide  apud  Anloniom  Gallonium,lib.De 
sanctorum  martyrum  cruciatibus,  cap.  7. 
Satyri.  Hieronymus  in  Vita  sancti  Pauli    primi 


495 


ON0MA8TICON  RBRUM  ET  VERBORUM  OIFFICILIOBUM. 


496 


eremitae,num.8 : «  Quos  varioddlusa  errorc  gentili-  A 
tas  1059  Faunos,  Satyrosque,  et  Tncubos^vocans 
colit.»  De  Satyrisconsule  Lilium  Gregorium  Giral- 
dum  Historie  deorum  syntagmate  15,  ot  Marlinum 
Delrium  nostrum,  parte  iii  commentarii  in  Scnecae 
OEdipum  ;  NatalcmComitem,Ubro  v  Mytholog.,ca- 
pite  8,  et  Gonimbricenses  nostrosyin  lib.ii  Pbysic, 
cap.  9,  qu£st.  5,  art.  2. 

ScALpRiE.  Hieronymu8,VitaPauli  primi  ercmitaa, 
num.5  :  «  Krant  praelerea  perexesum  monlem  non 
pauca  habitacula,in  quibus  scalpra^,etiam  incudcs 
et  mallei^quibus  pecuniaolim  signata^visebantur.» 
Ita  vetustissimi  Ms.pro  5(;a6r(9?.Papias  Vocabulista: 
c  Scalpere,  fricare,  terebrare  ;  Scalprus  dictus,quod 
pituris  *  et  foraminibus  sit  aptus,quasi  scalpborus; 
cujus  diminutivum  soalpellus  facit.  Sca/pra,ferrum  n 
quocoriumaptatur,quofabricanturformffisutorum. 
Scalpellusjerrumquo  corium  aptatur,quo  fabrican- 
tur  form»  sutorum,  et  quo  chartas  corrigunt.  » 
Joannesa  Januain  Gatbolico  :  aScalprum  a  scalpo, 
pis,  dicitur  hoc  scalprum,  pri,  et  bic  scalprus,  id 
est,  ferrum,cu:ii  quo  corium  aptatur  vel  raditur,vel 
cultellus,vel  capulus  scriptorum.Item  scalprum  vel 
Boalprus  dicitur  quoddam  ferreum  instrumentum, 
quod  alio  nomine  dicitur  celtes.  Unde  hoc  scalpel- 
lum^li ;  et  hic  scalpellus,li,diminutivum  secundum 
Hugutionem.Unde  JeremioB  xxxvi  :  Scidil  illud  scal- 
pello  scribaB,n  Vocabularium  Gerardi  deScheuren  : 
«  Scalprum,  pri^  et  Scalprus,  pri»  Een  yser  dacrmen 
leder  mede  schauel :  ojt  eenscherp  mesken  derschzy- 
uer  :  oft  een  yseren  beyteL  » 

ScAPULARE.Vit®  Antonii  capite23  :  «  Lavitepen-  ^ 
dytensuum,B  idest  scapulare.ltaplerique  editi;  sed 
scapulare  interpretamentum  prioris  e  margine  in 
lextum  irrepsit.  Soapulare  proprie  kTzuiyii^, 

ScHEMA.  Vita  EuphrosynaB,  cap.  7  :  a  Induitque 
ea  tunioam  schematis.  »  Vita  Cuphrasise,  sive  Eu- 
phraxise^  cap.  8  :  «  Si  nos  diligis,esto  nobiscum  in 
nostro  schemate.  »  AnastasiusPersa  Jan.22,in  Me- 
nsis  :  Kal  Y^v^fjievoc  ^v  x^  fxov^  xou  dcYiou  S(z66a  x^ 
lepov  Tu>v  fxovax(A>v  ^vjfAa  Xafx6avei.t  Existensin  mo- 
nasterio  sancti  Sabos  sacrum  monachoruro  habitum 
sumit.BS^pissimeoccurritapudscriploresasceticos. 

Sed  quiaduplexfuit  sohemH  monachicum,unum, 
quod  dicebatur  x6  (jlixoov  a^ii[fxa,  sive  tou  fjiavSjou, 
parvum  schema,8\ye  schema  mandyi ;  alterum  quod 
dicebatur  t6  fJLlYa»  sive  t6  irf^tkKyLh^,  magnum  sive  D 
angelieum schema ;  iuvdi  bic  ex  Eucbologio  qufcdam 
utriusque  generis  attexere,  omissis  prccibus,  ritus 
tantum  attingendo,pra)mis80  an(e  ordinoinsliluen- 
di  novitium. 

'AxoXouO{a  elc  dpXdp lov  pavocpopouvxa. 
Ordo  instituendi  novitium  rasam  ferentem, 
Quod  inlndice  oapitum  itaconcipitur  pauioplenius 
^AxoXouOfa  YtvofiivY)  e!ct6(pop£9aixivipd9ov(JL6vovxal 
xafjLiXauytov  : «  Ordo,qui  seivatur  in  ferente  tantum 
raaam  et  camelauchium.MNonrecteapud  Meursium 
in  Lexico  Grfficobarharo  in  (^dva  ponitu  negatio  (xt^ 

'  Sic,  An  Ipgcndum  pirtum  vel  scr ipturis .'  Edit. 


ante  xa|xiXau-/iov.  Igitur  ita  inatituimur  novitius  : 

1.  '0  \tpih(;  auxov  (7xau,:>o£i8a)c  :  «  Sacerdos  novi- 
tlum  in  crucis  forniam  tondet.  » 

2.  'EvSuet  auxov  -/ixwva,  xai  xafxtXaux^iov  :  «  In- 
duit  eum  tunica  et  camclauchio.  • 

Ex  quibus  patet,  (^dcra  tunicam  fuissc.  Rudem  et 
asperam,  non  mollem,  indicat  Nicetas  in  Manuele 
ComnenOjlibro  vii :  T6  jxova8ix6v  ffy^fxaiixtaEjxal  ol 
irepi  auxov  6'Osv  E6p(5vxec  xtvoc  jxova^^ou  pdja  irepiououai 
[xlv  aux6v,xataiTex8uoujixa  jxaXaxdxai  dp^^txiafxcpia: 
«  Monachicum  schema  expetiit,et  qui  ei  astabant, 
nescio  undeinvcnientescujusdam  monachi  rasam, 
ea  eum  ]nduerunt,et  exuerunt  eum  vestibus  molli- 
buset  imperialibu8.»ItaquidcmcitatJoannesMeur- 
sius  in  Glossario  Graecorbarbaro,  pro  quo  vulgata 
Editio  habet  :  Kai  x^c  irveufxaxtxwxepac  dfxtpidaecuc, 
i^ouaTjc  t6  ditapdaxeuov  xpi6aiv(ou  [xiXavb;.  o\  irepi  x6v 
paaiXia  60evouv  euicopi({aavxec  :  «  Et  spiritualem  ve- 
stem  nigro  panno  omnisornatus  expertem  ministri 
nescio  ubi  nacti. »  Sic  que  eodem  libro  sunt  laO^  fxaxa 
scilicet  ixovaxtxd,  Glossaa  veteres  Mss.  apponunt 
^daa.  Et  ejusdem  Manuelis  lib.iv,ubi  (xiXav  djxtptov, 
glossa  apponit  ^daa.Et  apud  eumdem  Nicetam,lib. 
II,  De  imperio  Isaaci  Angeli,ubi  in  textu  est,(x£Xav 
dfxcptov,  glossa  ms.ascribit  pdaa.Sic  apud  eumdem. 
iib.  III,  de  ejusdem  Isaaci  imperio,paxev8uxT2(,quod 
glossa  ms.  explicat  per  paaa^pop&ov. 

De  camelauchio  supra  satis  diximus. 

Rasa  indumentuin  mystice  signiflcabat  sanctill- 
cationis  stoIam.CoIIigiturexorationeque  estiuEu- 
ohologio :  Ev8uaov  odx6v  dYiaajxou  oxoXtiv,  awtppoauvTj* 
icep(2^ti)aov  xrjv  6a^uv  auxou,  irdaTjc  aux6v  ^Y^^paxcia; 
dvd8ei^ov  dYCDviaxi({v  :  «  Indue  ipsum  sanctificationiB 
stolam,  temperantia  circumcinge  lumboa  ejus, 
omnis  ipsum  continentiee  ostende  pugilem.  n 
'AicoXouO(a  xou  fxixpou  (jyiyfiunoQ  ^xoi  xou  (xocvSuov. 
Ordo  instituendi  monachnm  parvi  schemaiis, 

seu  mandyi, 

1.  T^O^^yiv  6  lepeuc  iitdvoj  auxou  x6  a-/ij(xaxoX(5YOv 
fl  Sacerdos  ponit  super  eum  schematologium.  >» 

2.  Deinde  accepto  in  manu  psalidio  seu  forcipe, 
xoupeuei  aux6v  6  Upeu^  axaupoet8u>c  :  «  Tondet  eum 
sacerdos  in  formam  crucis.  » 

QusB  crinium  resectio  irrationalium  cupiditatum 
rejectionem  significat.quod  insinuatur  in  oratione, 
qu»  initio  pr«mittitur  :  "Iva  x^  d<paip4w  xwv  Avai- 
aO^itwv  xpt^^wv,  auva7Co6dX7)xat  xat  xdc  dA^YOu^  ivOo- 
(xijoeic  xe  xat  Tcpoad^et^  :  «  Ut  ademptione  sensu 
carentium  capillorum,  etiam  abjiciat  irrationales 
cogitationes  et  opera.  » 

3.  '0  d8eX(p6c  i^(au)v  6  8e(va  iv8tiexai  ^txtova  dY^X- 
Xidaeco^  :  «  Frater  noster  N.induitur  tanica  exsul- 
tationis.  » 

4.  Ilspt^iovvuxai  XTiV  dacpuv  auxou  8tSva(xtv  dXT)Oe(aCi 
elc  vexpiojtv  atofxaxoc,  xai  dvaxa(v(atv  trveufxaTOC  : 
fl  Prater  nosler  iumbos  cingitur  virtate  veritatis  in 
mortificationem corpori8,etrenovationem  spiritus.» 

B.KaXuTcxexat  tctptxecpaXatav  iXici8a  7(i>TT)p(ac:«Fra- 


407 


0N0MA8T1C0N  BBBUM  BT  VBBBQBUM  DIFPICILIOBUM.  498 


ter  noster  operiior  galea  ceu  si>e  salutis.  »  A 

6.  Aafi.6dtveiT6itaXiovT6va^pa6u)v3tTou  [ks^aXoM  xat 
a-fYsXtxou  (TXT^fxaTOC,  tU  <r:oXV  a?6ap«riac  xaiaefxveJ- 
TT^Toc  :  «  Prater  noster  surait  pallium  arrhabonem 
magni  et  angelici  habitus  in  stolam  incorruptionis 
et  sanotiroonise. » 

7.  'riroSusTat  Ta  tjavSaXta  etc  hoifxaafav  TotS  EuaY- 
YeX(o'j  zr^^  etp>iv7)c  :  «  Fraternostersubinduilur  cal- 
ceamentis  in  praeparationemEvang^lii  pacis.  » 

Oeinde  concludunt :  "EXaSe  tov  api^aSwva  tou 
(ieY<Xou  xat  dYY^XixoiJ  a^^njfxaTOc  :  «  Frater  noster 
sampsit  arrhabonem  magni  et  angelici   babitus.  » 

8.  A(8oTat  Ttj)  aitoxapevTt  XTjpoc  xai  t6  oYtov  EuaY- 
YiXtov,  xa£  ffTatip6c,  xaiY^veTat  6  dairaafjL^i;  :  «  Daiur 
dotoQSO  cereus,  et  sanctum  Evangelium,  ct  crux 
et  fit  amplexatio.  • 

'AxoXuuOJa  Tou   {xeYaXou  o-j^iJfxaTOC 
Ordo  magni  el  angelici  habitus. 


1.  '0  lepeuc  xoupeuet  auTo;  auaupostSwc  el^  "^6  ovofxa 
Tou  HaTp6c,  1053  etc.,  SaQerdos  tondet  eum  in 
formam  crucis,  in  nomine  Patris,  »  etc. 

2.  'O  oSeX(p6c  -^jfxtov  6  Seiva  IvSusTat  ytTwva  8txato- 
<rSvT,c  xat  diY«^^'«'^*«*<  ^"^^  fxeY^Xou  xat  dYT^Xtxou  ax^" 
fxxToc,  etc.:  Frater  nsster  N.induiiur  tunica  justi- 
tie  et  exsullationis  magni  et  angelicibabitus.  » 

3.  AafxSovet  t6  «aX Cov  tou  fxeYaXou  xai  aYT^^^^'^^  ^^ ■ 
fxaTo;,  el<  oToXriv  atp6apa(a<  xai  ffefxv(5TT)T0<:,  etc. :  «8u- 
mit  palliummagni  etangelici  habitus  in  stolamin- 
corruptionis,  et  sanctimonise. » 


ium  conscrvct,  quera  in   virtute   tua   induit 
habitum  : 

Pro  tunica  quidem  justitiara  araictus, 

Et  pro  zona  mortincationem  corporis  et  tempe- 
rantiam  in  soipso  circuraferens, 

Et  pro  scapulari,  cruce  ct  Hde  adornatus  ; 

Et  pro  pallio,  stola  incorruptionis  raunitus; 

Galcearaentis  vero,  ut  procedat  in  viam  pacis  et 
salulis.  » 

Sequuntur,post,eaderaquffi  in  ordine  parviscbe- 
mutis  de  cruce,  cereo,  amplexatione. 

Diclus  vidctur  angeJicus  habitus,  quod  eo  induti 
roemores  esse  deberent,  vivere  se  debere  angelicam 
vitam  Euchol.,  p,  102:  Sri  y«P  ireirotOwc  ffuvepYfqtTiQv. 
aif(zki7f.7^yf  noXiTe{av  TauTTjV  litsiffip^ofxat,  (ptXdvOpaJTce : 
B  « Tus  enim  obediens  cooperationi^angelicam  viven- 
di  raiionem  hancaccedo,  aroator  hominum.»  Ruf- 
finus,  lib.  ii.  cap.  11  de  Tlor:  «  Hic  multorum  erat 
monasteriorum  Pater,  qui  habitu  ipsohonoris  vide- 
batur  angelici.»  De  eodem  Palladius,  cap.  9:  «  Ha- 
bens  monasteria  millefratrura,habitu  angelico  praB* 
ditus.  »Rufnnuj,  lib.  II,  cap.  i,  de  Beno:  c  Per 
omnia  quasi  angelioi  ordinis  vir.  » 

Apud  Dionysium  quoque  Areopagitam^  cap.  6, 
parl.  II,  Eccl.  hierar.,  libi  agitur  de  mysterio  mo- 
nasticsconsummationis,  mentiotonsurfficumsigno 
crucis  elTrinitatis  invocatione,  mutationis  vcsti8,et 
ampIexationi8,8eu8alutationis:T((>  ffTaupoetSei  TUTccp 
ff^ppaYtffifxevbc  auT6v  6  Upeu<,  fli7roxe(pet,  Ttiv  Tptffffi^v 
TTJc  6t(ac  fxaxapt6TV)Toc^ict6oii{ffac  6ic6ffTafftv,  xat  tt^v 


4.  'EvSueTai  t6  xouxotSXiov  Tfjcixaxfac,  elcitepixe^pa-  p  ijQ^^ca  iraffav  dTrafxcpiiffac,  iT^pav  dfxcptivvufft,  xal  fxeTot 
:(av  IXic(8oc  ffu>Tif)ptou:  Induitur  cucuUam  simpli-      tcov  aAXcov  Upcov  dvSpcav,  Sioi  itdpetfftv,  dffn 


Xa(av 

citatis  in  galeam  spei  salutaris.  » 

5.  Aafx6dveiT6v  dvdXaSov  iv6v(5fxaTtTou  IIaTp6<,  xai 
Tou  r(ou,  xai  Tou  dYiou  IIvetSjxaTOc,  dvaXafx6dviov  t6v 

ffTOUO^V  OUTOulltl  TtOV  o!)fX(UV,Xa2  dxoXouOwV  TtJ)  8effTC(5T1[J 

XpiffTv:  «  Accipit  scapulare  in  nomine  Patris  et  Filii 
et  Spiritus  8ancti,as8umen8  crucem  suam  in  hume- 
ros,  sequens  Dominum  Chrislum.  » 

6-  nept!I(iivvuTat  t7|v  dfftpuv  auTou  Suvafxtv  dXi]0£(ac: 
t  Fralris  nostri  lumbi  cinguntur  virtute  veritatis.  » 

7.  TicootSeTat  TaaavSdXta  elc^TOtfxaff(av  tou  EuaY» 
YcX(ou  T^c  elpijvijc  :  «  Subinduitur  calceamentis  in 
praeparationem  Evangelii  pacis. » 

Conctudit :  "EXaSeT^  (xeYdXov  xat  a^^^ekiy.o^ «^'ifA*  - 
«  Sumpsit  magnura  et  angelicura  habitura.  » 

Que  quaai  repetcns  recapitulatur,  et  explicans 
exprimit  rureus  in  oratione  : 

"Ivalv  dYtafffxcj)  icoXtTEUffdfxevoc  dffictXov  8iaTif)pT5<n). 
^Tzzp  Tfi  ouvdfxet  ffou  ive^jffaTO  ffX^ilJ^*' 

T^  f*^^  X'*^*^^'  "^^i^  5txaioff'jvT,v  dfxice)^6fxevoc. 

Tfi  Sli  ?(5v7J  TV  vixpWfftV  TOU   ffWfXaTOC,  Xat   TTjV   ff(0-. 

opoffuvi}v  iv  lauTU)  icepitpipcov. 
Ttp  8i  dvaXaStf),  TtJ)  ffTauptJ)  t^  xai  7c(ffTet  xaTaxoff- 

^oufxevoc* 

Tcf>8£  icepi6oXatq),  ffToXT^vdrpOapfffacOwpaxilJofxevoc. 

Totc  ol  ffavSxXtotc,  'tva  eTctS^  t^  684)  t^c  e-p^i^T^ls, 
xai  Tfjc  ff(oTTjp(ac. 

m  Ut  in  sanctiOcatione  vitam  instituens,  immacula- 


dfficaff^ifxevoc 

auT6v  xotv(ov6v  ditoTeXeT  tcov  QeapXtxcbv  fxuffTy)p(cov  : 
«  Gonsignans  eum  signo  crucis  sacerdos,  tondet, 
trinas  divina  beatiludinis  personas  inclamans;exu- 
tumque  veste  orani,  aliam  inquit,  et  cum  sanctis 
aliis  qui  astant  viris  ipsum  salutans,  divinorum 
mysteriorum  participem  efficit. »  Et  mysterii  expli- 
calionem  subjungit : 

*H  81  Tou  ffTaupoet8ouc  tutcou  atppaY^c,  ^C  *^8t)  irap' 
Ijfxcov  e^pTjTat,  8ijXoTtt)v  icaffiov  6fxou  Ttov  ffapxtxcov  6pi* 
^etov  dvevepY7)ff(av :  At  vero  crucis  sancUe  signacu* 
lum,  ut  jam  dictum  est,  mortincationem  omnium 
simul  carnalium  cupiditatum  signat.  » 

'n  8e  T(ov  Tpt^^tov  d7C(5xapffic,  ifX(pa(vet  ti^v  xoOapdv 
_  xai  dff^7)fxdTtffT0v  (JtoTjv,  oux  liiiicXdffTotc  ff^iJKafft  t6 
xaxdvouv  8uffet8ec  iiciOeTtx(ocxaXXtoTci([ouffav,  dXX'  au- 
TT,v  l^*  lauTTJc  o6'x  dvOp(oiTixoTc  xdXXeffiv,  dXX'  lvta(otc 
xai  fxovayoTcelc  t6  OeoetoiffTaTovdvaYOfxivT^v  :  «  Porro 
tonsura  crinium  vitara  mundissimam  indicat,  et 
nulla  figura  fucatam,  etquse  nuilis  flctis  coloribus 
inductis  aniini  deformitatem  exornet ;  sed  ipsa  in 
seipsa  non  humaoisvenu&tatibus,  sed  singularibus 
et  unicis,  ad  Dei  exactissimara  similitudinem  pro- 
peret.  » 

*n  SeTTJcTrpoTspac  iffOTiToc  dTCo^oXf,,  xai  tt)c  ^Tipac 
Xfj^^^tc,  TT,v  diro  fxiffTjC  Updc  C^^^tJc  iTci  Tf,v  TeXetoTipav  fxe- 
TaTativ  ifxcpatvei*  xaOaTcep  ItzI  ttjc  Upac  OeoYeveff(ac  ^ 
TTjC  iffO^^toc  dfxeitpic  i^ijXouTfjv  dicoxaOatpofxivT)cC^^  ^ 


499 


0N0HA9T1C0N  BBRI3M  BT  VBRbORUM  DIFPICIMORnil. 


500 


eiCOewpijTixTjvxai^wTKTcixv  fi^i^^avaY^^^Tn^»"  Prioris  A  «  Hic  Eulogius  fuitdisciplinaram  liberalium  scbo- 


autem  vestis  posilio^alteriusque  assumptio,  migra- 
tionem  illam  a  media  vita  (eacra  licet)  ad  perfectio- 
rem  signiQcat:  sicut  in  divina  regencratione,  pro- 
motionem  indicabat  a  purgata  vita  ad  contemplan- 
tem  illuminaotemquo  habitum,  illa  vestis  canden- 
tis  iminutatio. » 

Et  0£  xat  vuv  6  tspsvi^  XE  xa»  Ttivxe»;  offoi  iidpsiJiv 
U,so'.,  xov  TETeXejfjti^ov  aTTia^ovTai,  tt;v  upav  xwvBsos'- 
Scov  evv(jr^<Jov  xoivojviav,  aYaT:T,Tixa>;  ev  eucppoJuvT)  Oeta 
j'jvr,5ojxivwv  aXXTjXot;:  «  Quod  si  modo  quoquetam 
sacerdos  quam  circumstantes  icliqui  viri  sancli 
sic  dicatum  consalutant,  sacram  intellige  Dei  pree- 
ferentium  speciem  societatem,  qua  sibi  iqyicem 
cum  Istitia  et  charttate  gratulantur.  » 


lasticus.»  PalladiiLausiacaexveteri  iQterpretatione, 
in  appendice,  cap.  16  :  «  Hic  EulogiuB  ecbolasticus 
erat  et  eruditus  vir.  »  HieronymuB  Catalogo  Illustr. 
Ecci.  scriptor.,  cap.  99,  de  Serapione  Thmucos 
episcopo  :  «  Serapion  ob  elegantiam  ingenii,  cogoo- 
men  sobolasticimeruil.  »Martyro|ogium  HoDQaoum, 
5  Februarii:«  Incujus^DorotheaijconfessiooeTheo- 
philus  quidam  scbolasticus  adChristi  (idem  conver- 
Rus.  »  Idem  apud  Bedam  et  Usuardum. 

Esinutem  scholasticus  posteriori  Bst^culo  advoealus, 
uode  in  Actis  DorotheiB  Tbeopbilus  nuoc  scholasli' 
cuSf  nunc  advocalus  dicitur.  Vita  aancti  Sebastiani, 
1.  II :  «  Dum  a  beato  Tiburtio  viroscbolaBlicidsimo, 
et  Dobili  et  sanoto.  »  Qui  ante  advoealu$  dicitur: 


Vestem  eam,  qua  induitur    monacbus,   nigrpim  P  «  Etquifuturus  eram  advocatua  adageodas  causas 


fuiBse  notat  Pacbymercs,  et  signiOcationem  ejub  ita 
expiicat:  llova^ixT)Td;tc,  oxt  {jtova';^a>;  xai  lvo&i8(oc,xal 
ou  oi/wCjii  Tpt}^a)^,ii  iToXXa}^u>;  icoXtTeueTai.Touro  •^ap 
Sr.AoT  oi  To  a^x^ptevvufxevov  (xi)lav.  Ti  ^ev  y^P  aXXaxwv 
}^,c»aj|xaTfwv  eic  eTepa  |xeTa7rejouvTat  pq^oico;,  xai  iravTa 
ei^  To  (xeXav,  t6  oe  (xiXav  oux  ejTi  (xeTa6Xr^0^|Vai  eU  "6- 
pov  XP*J^|J^*  TctoTcoTe  :  «  Monaphica  ordinatio,  ut  soli- 
tarie  et  unice,  non  dupjiciter  vel  tripliciter,  vel 
multipliciter  converBctur.Hoc  enim  signiHcat  nigra 
qua  induitur  vestis.  Alii  eoim  colores  facile  in 
aiioB  traDseunt  et  mutaotur,  et  omoeB  quidem  io 
oigrum  mutari  poesuot:  oiger  vero  color  oullo  uo- 
quam  modo  in  aliunn  trao8ip*4^ri  potest.  « 

HflBC  nuoc  de  dupUci  aiooacborpm  Bcheniate 
euffioiant.  i 

8CH0LARIU8.  Pratum  spiritqale  JoanniQ  ))osohi, 
cap.  25:  «  Ut  oobis  abba?  Gregorius  exScholaribus 
retulit.  »  GrsBce  est,  ix  Z^oXapiiov,  quod  ooo  recte 
Hervetus  it^Ao/a^/icu^  verterat.Nam  scbolaetici  oauBis 
diceodis  eraot,  scbolares  vero  palatiose  militiaa  dd 
tutelamprincipis.GregoriusigiturhioexBchoIaribuB 
seu  exscbolaris,  id  est  elim  Bcholaris,  ouoo  vero 
abbas.  Suidas  :  S)(^oXaptot,  Tpta^tXtoi  icevTaxoaioi  ijd 
^uXaxri  Tou  HaXXavTO^  fjffav  •ztx%'^[i.iwo{fapmi^r^'^  »T:t- 
Xe^^O^vTec  i^  *Ap(xev(a>v,  oT;  auvTo^etc  avixaOev  nXefouc 
■f5  tdTc  aXXot^  4'irafft  t6  §T)(x«ifftov  i)^opiJY6'«  «  Scbolarii 
ter  1054  mille  quingeoti  ad  custodiam  Pallaotis 
eraotcoDstituti,  ex  oplimatibus  Armeoiorum  de- 
lecti,  qnibusantiquitus  respubiica  majorastipeodia 
quam  nieteris  omaibus  suppeditabat.  »  Idem :  rirep- 
aptOfxoc,  ouTOC  6  apt0{x6c  twv  o^oAapfwv  xaXoufxivcav 
TOiff^^tXitov  TtevTaxofffwv  ovT(ov,lT£pou<  StffytXiou^  evT£- 
Oeixtv  'louffTiviavo^,  ou^  outcoc  ixaXeffiv.  «  Supernume 
rarius,  ut  cum  numerus  scholiariorum  esset  homi- 
Dumter  millectquingentorum,JustinianusaIioBbi8 
mille  ei  adjecit,  quos  ita  vocavit.  •  Severus  Sulpi- 
cius,  1*  I,  c.l,  De  Vita  sancti  Martini  :  ■  Ipso  arma- 
tam  militiam  in  adoledcenlia,  secutus,  inter  scho- 
lares  alas  sub  regc  Constantio,  dcinde  sub  Juliano 
Csesare  militavit. » 

ScnoLASTiGus,  Pascbaslus,  hic,  lib.  vn,  cap.  19, 
nuiu.  3:  «  Hic  Eulogius  schclasticuserat,  saeculari-: 
bus  litteriseruditus.  »  Palladius,  hic,iib.  viii,  c.  26 : 


D 


mortaiium>  i>  Sardic.  conc,  can.  13:  «Si  scbolasti- 
cus  dc  foroepiscopusfueritpostulatUB.  »GraecuBin- 
terpres  ffXoXaffTixoc  A7c6  t^c  AY^pa^.  Et  L.  ii  Cod. 
Th.,  DeConcuss.  i^dvocat. «  Praster  BolemoQ^  etca- 
oonicas  peDQitatiooes  multo  a  proviocialibuB  Afris 
indigniBsimopostulanturabofncialibuBetacbolasti- 
cis.  Nec  Utet  maosuetudioem  ooslrfim,  «upissime 
Bcbolasticos  ultra  modumacceptiBhooprariis  io  de- 
feosionb  causarum  omoium  et  aooooaB  et  Bumptus 
accipere  coosuesse.  » 

8ic  caoooe  97,  io  Codice  caoooum  Africaoorqm  : 
"UoreSoOfivat  a8eiav  tou  xaTaffTf|ffai  ixStxouc  vxoXoLTZi" 
xou;:  «  Ut  deot  faouUatem  defeosQres  cQ^Btitueodi 
BcbolasticoB.  »  Ubi  iDteUiguoturadfacaU.Nam  sub- 
ditur:  CiTive;  auT6  xouro  t6  XeiTOupYii(Aa  xou  IxStxeTv 
xa  TcpoL^^^mid  eic(Ti{8eufxa  S^ouffi :  «  Qui  io  actu  Buot 
velmuoere  defeDsiooiBcauBarum.  »  Quare  oon  recte 
Molaous,  ad  Usuardi  Martyrologium,  6  Febr.,exiati- 
mavit  io  Actis  Dorotheae  Theophilum  dictum  scbo- 
lasticum  per  cootemptum.  Nao^  eo  tempore  scho- 
laaticuB  flBqqe  atque  advocatus  io  booam  partem  in 
usu  erat. 

Olim  scholasticuBdictuB  declamator,quiouoqueBe 
io  causis  fiotiB exercebat.  Plioius,  lib.  ii,  epist.  3: 
«  Annum  sexagesimum  exces8il,et  adbuc  acholaati- 
GUB  tantum  est,  quo  genere  homioum  oihil  aot  sim- 
plicius,  autsioceriuB,  aut  melius.  Noseoim,  qui  io 
foro  verisque  litlbus  terimur,  multum  malitia}, 
quamvis  oolimus,  addiscimus.  »  Sic  cape  Hierony- 
mum,epi8t.  26,  ad  Pammachium,deobitu  Paulioae: 
«  Memioissete  puto  erroris  mutui^  quaudo  omoe 
Athenffiumscholasticorum  vocibus  resooabat. »  De 
quo  BUQ  studio  ipse  agit  io  Epist.adGalat.,  cap.  ii : 
«  Aliquoties  cum  adolesceotulus  Romos  ccotrover- 
sias  declamarem»  et  ad  vera  oertamipa  Qctis  io  li- 
tibua  cxeroerer. » 

Dictus  etiam  scbolasticus  vireloqueos.  eruditua, 
etsi  oec  causas  fictas  ageret,  ut  declamator,  oec  ve- 
rasut  advocatus  ;  talis  dicitur  Prudentius.  WaU- 
fridus  Strabo,  Ue  rebua  Kccl.,  c.25  :  «  Quales  com- 
posuerunt  Ambrosius,  Iliiarius,  et  Beda  Anglorum 
pater,  et  Prudenlius  scholusticus  Hispaniarum.  » 
Si^ebertus,in  Chrooico,  annoCbristi  1048  :  «  Franco 


50i 


0N0MA8TJC0N  RBBUM  ET  VBRPORUM  DIFFlClLfORUM. 


502 


schoUstioua  Leodiensium  et  scientia  litteraruin  et  A  q«e  quibuadam  altissimo   loco  ad   praBsidentium 


morum  probitate  claret.  •  Ita  etiam  vocatur  ab 
yEgidia  Aurea?  vallis  rcligioso  libro  De  gestis  Pontif. 
Leodiens.jCap.^.  Sic  Dipnygius  Bxiguus^abbas  Ro- 
manus,  interpres  Vitaa  Pachomii,  in  Mss.  dicitur 
scholasticus.  8ic  credo  Scrapion,  supr^,  apud  Hie- 
ronymum,  catalogo  illustr.  ecci.  script.,  cap.  99, 
flcholasticus  dictu^;  sic  forteetiam  Eqlogiugjde  quo 
supra. 

Secretum,  sive  Secbetarium  Vita  Joannis  Elee- 
mosynarii,  cap.  2  :«  Dicit  coram  omnibus  ad  eos 
qui  ©rantin  honorabili8ecreto.»Intelligitur,opinor, 
loctfs  ecclesiffi  qui  dicitur  secretarium,  de  quo  ita 
Barooius,  tomo  VI,  anno  Ghristi  451. 

Oaod  in  synodo  Chalcedonensi  habetur  eam  habi- 


ecclesias  honprem  collocatis,  et  subsellis  praeterea 
undique  ordine  dispen8atis,decore  eximicque  exor- 
nato,  altariquedeoique  tanquam  sancta  sanctorum 
in  medio  sanctuarii  105>  sito  :  ista  rursum,  ut 
a  plebe  et  multitudine  oq  non  possct  accedi,  can- 
cellis  ex  ligno  fabricatis  circumdedit.  »  Umc  ille. 
Ante  igitur  altaris  cancellos  aspidem  respicien- 
tesapparetcongregatum  fuisse  conciligm,totumque 
occupassc  locum  qui  interjacet  inter  cancellos  et 
apsidem,  ubi  erat  tbronus  episcopalis,  quideni 
inamplioribusbasilicishaudmediocrislatitudiniset 
longitudinis  existebat,  et  quidem  capax  cujusvis 
numerosi  consessus  episooporum.  Intelligis  puto 
et  ex  his  quam  procul  absit  ut   veritatis  scopum 


iam  atUe eanceUos  sacri  altarii,  Liberatus  Diaconus,  R  attigerintquidesecretariisalitersuntopinati^fuisse 

inBreviculo,capite42,eumlocum  voc^i secretarium  '  •  .  -.       t>     ,. 

abi  ait:  cAdveniens  Marcianus  imperator  ad   se- 

cretarium  cum  judicibus  et  sacrosenatu^allocutio- 

nis  verba  fecit  in  concilio,  etc.  •  Cujue  rei  oausa  e 

loeomatuatusipsenomenfSinguJassessionesibidem 

habitas  secretaria  nominavit.Moris  namque  fuit  ut 

in  basilicarum  secretariisconciliaepiscoporum  ce- 

lebrarentur.  Habes  de  his  inter  alia  plura  exempla 

ecclesie  Africanap,  ubi  concilia  Gartbaginensia   in 

Mcretariis  celebrata  reperies,nec  non  RomanaB  sub 

Martino,  et  aliarum  eoclesiarum. 

8ed  quienam  locus  anieeaneelloSf quemhiberaXuB 
nominat  seeretarium^f  Non  alium  quidem  putamus 
qoam  eum  qui  ab  Evagrio,  lib.  ii,  cap.  3,  descri- 
beDteipsumsanctffiKuphemis  templum  itadelinea-  r 
tur:«Ad  cujus  latus  versus  Aquilonumest  alterum 
«dificium  (quod  vocai  tertiam  templi  partem,eam- 

qiieintimam)quodspectatadsolisortum,ipsumque 
ad  formam  testodinis,  columnis  valde  artificiose 
fabrieatia.e  Et  paulo  post:  ■  Intra  testudinem  ad 
Orientemest  sacrarium  decoreconstructumjn  quo 
sanctisaimiB  martyris  reliquis  in  eapsa  bene  longa 
repositffi,»  etc.  Nominat  Evagrius  sacrarium,  quod 
Liberatu8  8ancta9riom;ulriu8que]namjqpevocisearo- 
dem  significationem  esse,  docet  canon  21  concilii 
Laodicen.  prima  editionis  verbis  istis:«  Non  opor- 
tetsabdiaconoslicentiam  habere  in  secretarium  seu 
8acrariam,quod  Grseci  diaconium  appelJani,ingredi 
et  contiogere  vasa  Dominlca.»Et  alioejusdemcoq- 
eilii  canone  57primae  editioni8:«Quodnonoporteat 
presbyteroB  ante  processionem  episcopi  introiresa- 
erariam,et  sedere.»  Grsece  etiam  invenitur  nuncu- 
patum  Up«T6Tov,quod  est  lacrarium.sive  p^|jia,quod 
pre  csteris  ecclesije  locis  emineat. 

Sed  qaomodo*dici  potest  ante  cancejlos  fuisse  se- 
cretarium,  sive  sacrarium?  Meminisse  debes  (quod 
et  in  antiquis  basilicis  cernitur)inter  ecclesiae  gre- 
miom  et  ap8idem,ubi  sedes  episcopi  locari  solebat, 
esse  sanctuarium  collocatum,  quod  quidem  altare 
erat  primarium  in  medio  situm,  undique  circnm- 
circa  cancelHs  septum.Describitur  ejus  formagra- 
phice  8ane  ab  Eusebio,  lib.  x,  cap.  4.  verbis  istis : 
«  Saoctuario  hoc  modo  absoluto  et  perfecto.cellis- 


D 


quidem  ea  intra   apsidem,Paulinus  in  epistola  12^ 

ad  Severum  haud  obscure  significat;  in  iisdemque 

disponi  sacra  vasa  ad  ministerium,et  sacrosCodices 

adlectionemostendit.Adhaecetiamspectatquodsan- 

ctus  Gregorius  papa,lib.ii,epist.54,jure  expostulat 

adversus  Joannem  Havennatem  episcopum,«  quod 

tempore  Jejunii  gcstaretpallium  per  plateas  etvias, 

quando  nec  licet  eo  uti  in  socretario,  loco  nimirum 

consueto,ubi  in  suo  throno  in  apside  collocatose- 

dere  soleret  episcopus,  et  cnm  eo  presbyteri,  dia- 

coni  nequaquam.  Nam  haec  babet  canon  decimus 

quintus  concilii  Arelatensis  ii:«In  secretario   dia- 

conos  inter  presbyteros  sedere  non  liceat.  »  Hacte- 

tenus  Baronius. 

Binius  quoque,  ad  tom.  I  Concil.,  pag.  294,  haec 

notat:  Loca  ecclesiae  apud  apsidem  posita,quae  hic 

et  a   Paulino^  epist.    12,   secretaria  nominantur, 

eadem  a  Glem.,  lib,  ii  Gonst.,  cap.  62,pa8tophoria, 

id  e3t,utexpIicatHicr.in  Ezech.xLii^duothalamiseu 

interiora cubicula  appellantur.Ubi dicit  in  omnibus 

ecclesiis  duo  pastophoria  extrui  consuevisse,eaque 

hinc  inde  apud  apsidem  posita  fuisse.asserit  prae- 

dicto  loco  Paulinus.  Quorum  quis  esset  usus,  duo 

hsecdistichaabdodem  desuperinscripta  declarant.A 

dextraapsidis: 

(lic  locus  est  veneranda  penus,  (jua  condituret  qua 
Promitur  alraa  eacri  pompa  miuiaterii. 

A  sinistra  ejusdem  : 

Si  quem  sancta  tisnet  meditandi  in  le^e  vdontas, 
Hic  polerlt  reeidens  sacris  intendere  libris. 

Hactenus  Binius. 

Erat  secretarium  intra  velum,  et   dictum  etiam 

reperitur  diaconicum,  Nazianzenus,  orat.  20,   quae 

esl  in  laudem  Basilii  Magni,de  ValentoBasiliumin 

sacrario  conveniente:iav  eiffw   tou   irapairtTacjfiaToc 

lauTov  iTtotiiaaTo  :  «  cum  intra  velum  extitisset.  » 

Ubi  Nicetas  7rapa7r4Taj|jta  interpretatur  oiaxov'.x(5v. 

Diaconicum  autem  signilicare  sacrarium,  patet  ex 

canone  21  concilii  Laodicensis;   ubi  in    Graeco   est 

Siaxovixov,  interpres  vetus  habet  secretarium,  Ca- 

none  56  concili  Laodiccni,ubi  in  Graeco  vetatur  ne 

presbyteri  ante  ingre;-8um  episcopi  sedeant  £v  t(J> 

pTfi|jiaTt,veti:s  intcrprcs  habet  in  ^acrarto. Godex  Ca- 

nonuui  African.  Gr.ecolat.,  in  Hippon.concilio   an 


503 


ONOMASTICON  RBRUM  BT  VERBORUM  DIFFICILIORUM. 


504 


393.  'Ev'lTt7rtt»vt'PeY^V  ^^^  "^^  a>5xprjxov  xijc  ixxXTjatac 
'iidtxT)(;:«HipponeRegio,in8ecretariobasilic8epaci8.  » 
Concilium  Cartbaginenae  nomine  tertiura,  ordine 
temporis  inter  ea  quse  post  Nicaenum  cxstant,  vere 
secundum:  «  in  secretario  basilics  restitutae.  » 
Vide  dist.  23,  Non  oportet  ;  et  in  concil.  Agath., 
cap.  i66. 

Aliquandoaccipitursecretarium  pro  ipsasessione 
etconventu.Unde  inter  epistolas  Bonifacii  arcbiep. 
Moguntini  135,  venluro  secretario;  item  prfeierito 
secretario,  Ex  ipso  videlicet  loco,  conventus  nomen 
accepit. 

Apud  Augustinum,  conc.  2,  pBB.\.xxxiWtSecretaria 
fnentis  babes. 

Semina  virtutum.  Vita  sancti  Antonii  cap.  15  : 
«  Hujus  operis  homini  inserta  naturaest.«Sic  ple- 
rlque  Patres  virtutum  semina  bomini  innata  esse 
et  insita  scribunt.  Quse  quomodo  dici  possint  in- 
sita,  vide  Bellarminum,  tom.  IV  in  Controv.  go- 
ner.  Oe  reparatione  gratisB,  controv.  1  princ,  lib. 
V,  cap.  12,  arg.  7. 

Septimanarii.  Vita  EupbrasisB,  seu  EuphraxisB, 
cap.  22:«Ni8i  collegcro  1igna,et  septimanam  meam 
complevero,  non  ascendam.  »  Sic  in  regula  sancti 
Henedicti:«  Egredi  de  septimana,»  quod  est  septi- 
manaro  complere,et  septimanarii  munus  deponere. 
Benedictus,  reg.  35:«Egre88uru8  deseptimana.sab- 
bato  munditias  faciat.»Item:  c  Egredientes  autom 
de  septimana,  dicant  hunc  versum:Benediotu8  es, 
Domine.»  Uildegardis,  in  explicat.  Regul.:»Egres- 
8ura  de  septimana,  sabbato  munditiusfacit,  scopis 
sordes  et  pulverem,ubi  necessc  fuerit,extergendo.» 
Hegino,  Cbron.  lib.  ii:  »  Accidit  autem  ut,  juxta 
quod  mosest^ad  coqninse  ofticium  hebdomadarius 
deputaretur.nCassianus,  lib.iv  Institulionum.  c.l9: 
(«Singulis  bebdomadibus  fratree  bsec  officia  sibired- 
denda  succedunt»  Item:  «  Has  autem  septimanas 
unusquisque  8uecipien8,usque  ad  Ccenam  Dominici 
diei  ministraturus  observat.^De  his  septimanariis 
BeuhebdomadariisagitidemCassianuSjlibroeodem, 
capite  20-22,el  monet  banc  per  singulas  septimanas 
culinae  inserviendi  consuetudinero  viguisse  in  mo- 
nasteriis  Palffistinse  et  Mesopotamise;  aliam  fuisse 
consuetudinem  in  monasteriis  if)gypti,  ubi  cerlus 
quispiamtoto  vitssuaetemporeculins  deputabatur, 
quousque  vires  suppeterent.  Haec  tamen  quse  de 
Euphraxia  habemu8,suaHentetiam  alteram  consue- 
tudinem  in  quibusdam  if)gypti  monasteriis  serva- 
tam.  Sic  in  Vita  Pacbomii  cap.  47:«  Transiens  au- 
tem  frater,qui  constitutus  eratad  obsequium  ejus 
qui  septimanam  faciebat. »  Et  Hieronymus  pracfa- 
tioneinrcgulamsanctiPacbomii^Habentpersingula 
monasteria  Patre8,et  dispeneatores^etbebdomada- 
rio8,ac  mini8tro8.»Etiam  apud  sanctumBenediotum 
reg.  38,  occurrit  septimanarius  lector, 

Sbptimum.  Rufnnus,  lib.  iii,  num.  19:  «  Habita- 
bat  autem  parva  cellu  foris  civitatem,  prope  pro- 
astium,  qui  vocatur  in  Septimo.MPaulus  diaconus, 
Historiarum  lib.  xvii  :  «  Cunctis  convenientibus 


A  apud  S9ptimium.»quod  aliquotiesibioccurrit.Lege, 
^«'p/tmttm.IbidemfuittemplumsanctiJoannisBapti- 
stae,  unde  8ubjungitur:«  Denuntiatio  vero  tyranni 
in  templo  sancti  Joannis  Baptisfse  eCfeciaest.wQuod 
et  mox  hic  habes.  Varifle  urbis  et  suburbiorum  re- 
giones  erant,  maxime  Constantinopoli,  et  Alexan- 
dri8e,qu8e  certo  numero  distinguebantur.Sic  in  Me- 
naeis  Gr8eoorum,23  Aprili8,martyrium,8eu templum 
sancti  Georgii  Tropaeopbori  esse  dicitur  ivccf)  ^cu- 
xipcf>,m  seoundoAn  iisdem  18  Septemb.celebraturfe- 
stum  martyrum  Gbaralampys,  Pataleonis,  et  so- 
ciorum,lv  xcj)  fxapTv>p((|i  auxcov  tc{)  ovxtlv  xcj)  SEuxipcp: 
in  ecctesia,  qvx  est  in  secundo,  Codex  Can.  African. 
Graeco1at.,in  Conc.  Cartbag.,  anno  404:  *Ev  Kap)rt)- 
8(5vi  eU  xyJv  ixx>T)ff(av  t^c  pa<itXix^<;  aexo(Sv8ou  :  Car^ 

^  thagine  in  basitica  regionis  secund^eM^m  in  Concil. 
Carthag.,anno  407:  'Ev  Kapyi^S^vi  e*c  x^v  ixxXi^a^av 
Tou  SeuTipoT  xX(fjiaTo<;:  Carthagine  in  basitica  regio- 
nis  secuud x,Sozom.^  1.  vii,c.24:  Ai^txai  81  tcJts  ttjc 
KcovaTavTivou7i(iXeocix8T)fjicov  itp^dTcJ)'  E6$6fi({>  fXT)X(8ic 
Yev6fxevo<;,itpoaeiS5aaOatTc5)0ecf>  iv  t^  Iv6a8i  ixxXT)a(i|f, 
fjv  iiti  Ttfx^  ^fcodtvvou  Tou  BaTtTtoTou  i8s(fjiaTo:MFertur 
autem  quod  cum  egressus  Constantinopoli  ad  eepti- 
mum  milliare  pervenisset,! OftSDeoprecesnuncu- 
parit  in  ecclesia  illa  quam  in  honorem  JoannisBap- 
tistfle  construxerat.  »  Ita  vertit  Christophorsonus, 
qui  pro  depravato  illo  vocabulo  legit  fX7)A(c|»,  uti  et 
Curterius;  Bcaliger,  fiiX(cf>.  Ego  existimo  fuisse  xX(- 
fjiaTt,  vel  xX.,  abbreviate.Nec  enim  existimo  eccle- 
8iam,iliaro  sancti  Joannis  Baptist®  distareseptimo 
milliari  a  Constantinopoli,  sed  esse  in  septimocli- 

C  inate,seu  regione  urbis  vel  suburbiorum.  Vide  Pe- 
trum  Gillium,TopographisB  Constantinopolitana;lib 
IV,  cap.  4.  Vel  certe  septimum  milliarium  capien- 
dum  non  de  millibus  passuum^sed  de  palatio,quod 
in  septimo  erat,et  sepiimum  quoquedicebatur.Vide 
Jacobum  Cujacium,  lib.  xx  Observat.,  cap.3.  Forte 
plura  fuere  milliariaseu  column»  insigniores  Con- 
stantinopoli,  et  hoc  ordine  septimum  erat. 

SBVERiANiTiS:.  Vita  Joannis  Eleemosynarii,  capite 
39:»  Et  cum  Severianitis,  ac  coeteris  circa  regio- 
nem  existentibus  immundis  ba^reticis.  »  Intelligit, 
opinor,Acephalos  baereticos,qui  pauloantetempora 
Joannis  Eleeroosynarii  orti  anno  Christi  513,  auc- 
tore  Severo  Antiocheno  episcopo  De  quo  Evagrius, 
Hist.  Eccl.  lib.  iii,  cap.  33  et  34.  Vixit  Severus  bic 
D  temporibus  Anastasii  imp.  et  Hormisd®  Pont.  Ni- 
ceph.,  lib.  XVI,  cap.  31,  et  lib.  xviii,  c.  2,  7,  9,  23. 
Vix  diffemnl  ab  Eutychianis.  Vide  Nicepb.,  lib. 
VIII,  c.  45.  et  Joannem  Maxentiura,  contra  Ace- 
phaIo8.IdemanonnullisdicunturMono/;/ii/527^,quod 
unamnaturam  in  ChristodefenderentcumEutyche, 
quorum  meminit  divus  Gregorius,  libro  x,epi8t.55; 
et  lib.  II,  epist.  36,  dicit  Acepbalos  a  Vigilio  papa 
fuisse  damnatos. 

Aliisunt  Severiani  a  SeveroEocratitarum  assecla, 
qui  orti  circa  annum  170,de  quibueEusebius  libro 
IV,  cap.  26,  et  Spiphanius,hffires.45  et  Augustinusi 
hseresi  24. 


505 


ONOM A8T1CX)N  RURUM  BT  VBRBOBUM  DIPFICILIORUH. 


506 


SiBiNUS.  Moachus,  in  Prato  8piritoali,capitel23. 
M  InvcDique  ibisenem  vestitum  collobio  de  sibino» 
Grsce,  4>opouvTa  aico  9i6{vou  xoXX^6iov.  Habetur  et 
cap.  120,  hic  ante,  sed  ibi  Graecus  iextus  deest. 
Sibinum  quod  buc  faciat,  etiamnuro  qusero.  Noti 
£{6uvot,  genus  teli.  Justinianus,  Nove11.85:Kaixouc 
T6  xaXo'jfji£rfOi»c  ffi6'jvouc,  ^ixoi  fjii9i6(Xia.  Et  apud  Fe- 
8tam:«Sibinam  appellant  Ulyrici  telum  venabuli  si- 
mile.n  Ennius :  «  Illyrici  restant  sicis,  sibinisqne 
fodentes.» 

SiGNUM  PERGUTERB.  Pelagius,  Hbello  XVII,  numero 
20.  Sic  apud  Joannem,  libell.iii,num.2,  percutiens. 
De  consecratione,  dist.  2,  cap.  50,  ex  concilio  Ga- 
bilonensi :  «  Solent  plures  qui  se  jejunare  putanl, 
]nqnadragesima,mox  utsignum  audierintadhoram 
nonam,  comedere.  »  Gregorius  TuronensiSf  in  Vitis 
Patrum  a  se  conscriptis,  in  Gregorio  Lingonensi 
episcopo :  «  Commotoque  signo  sanctus  Dei,  sicut 
reliqui,novu8ad  offlcium  Dominicumconaurgebat.» 
Idem,  in  Nicetio  episcopo  Lugdunenei  :  «  Quod 
presbyter  audiens  gavisusjussit  signum  ad  vigilias 
commoveri.  »  Idem,  lib.  ii  Hist.  Franc.,c.23,  5t- 
gnttfn  aeifna/iiitnas.Einhardus,  De  translatione  SS. 
Marcellini  et  Petri,  lib.  iii,  cap.  15  :  «  Turricula, 
qnae  signa  basilics  continebat,  ab  eis  conspici  po- 
inisset.  »  Capitularia,  lib.  iv,  tit.  168  :  «  Ut  sacer- 
dotes  signa  tangant  horiB  canonicis.  »  In  Ordine 
Danstani  Dorobernensis  Archiep.  «  Benedictio  ad 
Bignum  ecclesin,  id  eet,  tintinnum.  »  Leo  Marsica- 
nos,  libro  iii,  cap.  42:«Signum  quo  fatrum  obitus 
signiflcari  solet,  insonuit.  »  VideAlcuinum,Dedi- 
vinis  Officiis,  cap.  Quid  signiftant  vestimenta;  Ama- 
lariam  Fortunatum,  lib.  i,  De  ecclesiast.  ofT.,  ca- 
pite  1 ;  Walafr.  Strabonem,  De  reb.Eccl.,  cap.  5. 
A  tigno  Gallis  veteribus  seins  et  inde  tocsin, 

Que  signa  olim  lignea  erant.  Liber  miraculorum 
Anastasii  martyris,  qui  recitatur  in  vii  synodo, 
act.  4  :  «Lignaque  sacra  pulsantes  invicem  obviam 
faeti  Bunt.  »  Vide  Baroniuro,  tom.  I,  anno  Ghristi 
58,  de  duplici  signo,  quo  olim  fldeles  ad  ecolesiam 
eonvocabantur,  agentem.  Lignea  fere  monasterio- 
rum  erant. 

SiNOULARis  FRRUS.  Vita  Pachomii,  capite  15,  ex 
Psalmo  Lxxvii  :  «  Exterminavit  eam  aper  de  silva, 
elsingularis  ferus  depastusesteam.MSingularishio 
8nb8tantiveaccipiturutGrscefxovi6c.Suidas:Movi6c 
sYpto<  O9fjie(jiovci)fx&voc  [Forte  veve(iT)fji4vo<  vel  ve(jt,6(xf- 
vo<]:«Monius8ilve8ter  porcus  pascens.  »  Hesychius: 
^r^  arfpto^  6  (jiT)  ToT^  aXXoi^  9uvaYeXa((i(jievoc  ;«Porcu8 
Bjrlvester  cum  aliis  noncongregatus.»Sic  in  fabulis 
<€sopi,  (Jiovioc  oYpioc.  Cyrillus,  in  expositione  OseiB 
prophetae  fjioviov  dicit  signiilcare  Svov.utannotatHe- 
sychius ;  forteillo,  qui  ovaYpoc,  id  est,  asinus  sil- 
vesUr. 

SippULA.  Vide^  infra  Zippul£.  Nescio  an  huc 
faciat  quod  est  in  Glossis  Latinogrncis  :  Sappulo, 
Xdifi&t.  An  Sappula^  vel  Sippula  .^Nisi  hoc  sit  a  sapa 
id  pst,  vino  defruto. 

SoLiDus.  Palladius,  cap.  83,  de  Serapione  Sin* 


A  donita  :»  Se  vendidit  histrionibus  viginti  eolidis.  » 
Bt  hic  et  passim  Paliadio  Gr&co  est  v6(jLi(7(jia,  quod 
Hervetussempernttmmumvertit ;  sed  Fronto  noster 
mavult  solidum,  Solent  enim  plerumque  scriptores 
Greci  vo(jLi(7(xaTavocare  aureosy  quosinterpresVul- 
gats  Latin»  solidos  vertit,  ut  i  Paral.  xxix,  7  :  xal 
Xpuvouc,  (xupiouc,  etsolidos  decem  millia.  Ueraclides» 
cap.  24,  de  hoc  Serapione,  «  quod  viginti  solido- 
rum  pretio  paganis  semetipsum  distraxerit  mi- 
mis.  »  Nummos  autem  Latini  scriptores  sestertios 
appellant,  vel  argenteos,  vel  sereos:  at  v6(xi7(xa 
nttmmtt>n attrettm  sigoiflcat.  Uorat.,  episi.  i,  lib.  ii: 

Rettulit  acctptos  regale  numisma  Philippos 
Aureum  vero  etsolidum  idem  valereintelligimusex 
variis  legibus  Digestorum  et  Codiois^ctex  eo  quod 

l^  Socrates,  iiii.  34,  iv,  54  ^Y^oi{xovTa  xp^^ivouc  di- 
cat ;  et  Epiphanius  iaterpres,  TripartitsB  lib.  viii. 
c.  13,  et  lib.  XII,  cap,  2,  ocloginta  solidos  vertat, 
Lib.  II  Godicis,  1. 1 :  «  Solidos  veterum  principum 
veneratione  formatos. » 

SoROR,  id  est  uxor  oontinenter  in  matrimonio  vi- 
vens ;  ita  et  frater  dicitur  de  marito  continente. 
Pallad.,  c.  8,  de  Ammone  conjugem  alloquente  : 
«  Adesdum,  domina  et  soror,  »  8eupo  8tj  xupCa  xal 
iSeXcpiJ.  Vita  Malchi,  c.  lO: «  Diligens  eam  utsoro- 
rem,  non  tamen  ei  me  credens  ut  sorori.»Vita  Ba- 
silii  de  Anasiasio  et  Theognia  :  «  Dicit  nomiuatim 
uxori  suse,  usu  autem  sorori.  »  Paulinus,  epi8t.26, 
ad  Victricium : «  Clericos  pascit  subjugatorum  Deo 
conjuguro  arcana  germanita8,qu8e  orationibus  sedu- 
tt  lisylaetuminoperibus  suis  Ghristumadvisitationem 
jam  non  maritalis  tori,8ed  fraterni  cubilis  invitat.» 
Sidonius^  lib.v,  epiet.  16,  de  Papianilla  sua  :  «  Li- 
cetdis  uxor  bona,  soror  quoque  opiima  es.  »  Gre- 
goriuB,  lib.  iv  Dialog.,cap.ll :  «  Presbyter  qui- 
dam  presbyteram  suam  ut  sororem  diligens,  sed 
quasi  hostem  cavens,ad  se  propius  accedere  non  8i- 
nebat.» 

SpETLUM.TetinuivocemGraacam^quodrarumesset 
vocabulum,  et  incert»  signifloationis.  Joannes  Mo- 
schus,  Prato  spirituali,  cap.  184:  «  Ita  degens  Ju- 
giter,nihiIcuinmoreretur8Uoinmona8teriodimi8it, 
non  porlam.non  fenestram,non8petlum,noncande- 
laro,  non  tabulam,  »  Graece :  Ou  6'<>pav,  ou  Oup^Sa 
1057  o6  7itiTXov,ou  xav8i{Xav,  ou  icuaxa.Ambrosius 
r^  Camaldulensis  intcrpres  omiseratan&TXov.Suspicor 
intelligi<7ic4xXov,spectt/ttm,id  est  vitream  fenestram 
cx  speculari  lapide  ;  nam  per  ^'jpi^oL  intelligi  potest 
fenestra  lignea.  Vox  haec  et  alibi  occurrit  :  ut  non 
videatur  esse  depravata.  Dorotheus,  docirina  3  : 
'AXX*  a)a7repXj^vo^Sta(Tir4TXov,oGTa)<;ap^6Tai  Seixvueiv 
-fjfiiv  a(iaup6Tepov  :  «  Sed  quasi  lumen  perspeculum 
translucens,ita  nobis  incipit  qufficunque  obscuriora 
et  tenebrosiora  OHtendere.»  Ms.  libri  hio  habent 
9iriTA(i>v,  ex  quo  Editores  facere  nunc  (nrixXtov. 
Basilica  :  ^iiincep  Ta  ifx^XiifxaTaTutv  dpYupicov  oxeucov, 
xai  Ta  oiciTXa  tou  oixou.  «  Sicut  emblemata  argen- 
teorum  vasorum,  et  specula  domus.t  Doctissimus 
Leunclavius  puta  legendum  aicixAa.  Forsan  illo  sn- 


507 


ONOIfASTlOON  RBRUM  BT  VBRBORUIC  OIFFIOIUORUM. 


508 


ouio  ita  looDti  aunt.Non  temere  a  veteri  soriptura  re- 
oedeDdum  est.  P&ellus,  De  deroonibus  :'u<;  iici  ta>v 
ivoirxpcuv  xai  xwv  9icixXa>v  6pqw  fc'aTiv  tSicut  per  Bpe- 
oula  videre  est. 

Stabulum.  Vita  neptis  Abrahae,  cap.  iii  :  «Atque 

in  stabulo  se  quodam,mutato  pristino  habitu,  coDo- 

oavit.  »  Et  c.  6,  Divertit  in  slabulum.  Est  hic  8tabu« 

lum  diversorium.Ita  stabulum  frequenter  lam  a  pro- 

fanis  quam  sacris  auctoribus  usurpatur.PIinius  lib. 

VI,  epist.  19:  Urbem  Italiamque  non  pro   patria, 

sed  pro  hospitio  aut  stabulo.  •>  Spartian.,  Severo  : 

•  Dormient!  etiam  in  stabulo  serpenscaputcinxit.» 

Item  apudjurisconsultos,  ut  1.  i,  fin.,  d.  Furti  ad- 

vers.  naut.,  et  1.  iv,  d.  In  quibus  caus.  pign.,  et  1. 

cxcviU,  d.Deverbor.  Signific.,unde8tabulumTheo- 

philus  vertit  TCovSoj^iTov  in  g  penultimo  Institut.,De 

obligat.  ex  quasi  delict.  Gyprianu8,epi8toIa  67:»Aut 

81  in  via  stabulum  aliquod  ubsideri,  et  teneri  a  latro- 

nibu8CGBperit,utquisqui3  ingressus  fuerit^insidian- 

tiumillic  infe8tationec8piatur;nonne  commeantes, 

hac  opinione  comperta,fltabu1a  alia  in  itinere  appc- 

tunt  tutiora,  nbi  sint  fida  hospitia,  et  receptacula 

commeantibus  tuta?»  Tertullianus,  Apolog.,capite 

42:    Itaque  non  sine  foro,  non  sine   macello,  non 

sine  balnei8,taberni8,orficini8,stabuli8,  nundinieve- 

8tris,cflBterisquecommerciis  oobabitamus  in  hoc  eae- 

oulo.»  Hinc  stabulariuSy  qui  diversorio  prasest.  Vitas 

neptis  Abrahffi,  capite  6:«Subriden8  ait  ad  etabu- 

larium.»  Seneca,  lib  iDe  benef.,  capitelS: «  Nemo 

sestabularii  aut  oauponishospitem  judicat.vTertui- 

lianus,  Apolog.  cap.  39  :  »Salii8  coBnaturis  oreditor 

erit  neoeBsarius.Hercolanarum  deoimarum  et  pollu- 

ctorum  sumptue  stabularii  8uppeditabuml.«Ubi  ta- 

men  aiia  lectio  habet,la^iiiamfupptt^hinl.  Apuleius, 

Milesia  2  :  •  Sumo  saroinulam  et  prelio  mansionie 

stabulario  persoluto  oapessimus  viam.» 

Stigharion.  Quod  nunc  Gr»ce  axijx^piov,  nuno 
oToi^apiov,  nuno  (rtixapiov  scribitur,  quae  postrema 
verior  videtur  leciio.  Palladius,  LAUsiaca,  cap.  136: 
ccAocepto  8U0  Btiohario  et  oereo.  »  Ubi  pro  cereo  le« 
gendum  birro  monui  in  notationibus.  Grece,  apud 
Metapbrasten  in  Vita  Athanasii  est  xb  <jxiy(jkpto^ 
xai  t6  ^{^ptv.  Et  lleFaolidis  interpres,  cap.  51,  habet : 
«  Tunica  ille  tantum  saa  birroque  vestitus.  »  Litur- 
gia  Ghryeoetomi,  xal  Xafjiodivei  Tci^^dpiov,  et  accifdt 
iunieam,  GioBsarium,  <rttx<^iov,  ^imtca,  inteiligitur 
alba  seu  Unea  tum^a.Nam  quod  Athanasins,  Apolo- 
gia  2,  habet  :i[ai«AdETTovtau  7tp(i(>T7)v  xorcr^Y^pCav  Tcept 
aTi)^ap{a)v  Xivwv  (ibci^uKav6vaToi<AiYUicT{otc^itt6dX- 
XovToc.  Ubi  Petrns  Nannius  vertit :  «  Tale  orimen 
deordioariis  linteiaemantiuntur^quasi  egocanonem 
istiusmodi  tributi  iEgyptiis  inducerem;non  perce- 
pit  vim  vocie  oTt^apCou  boc  loco  interpres.  Rectisei* 
me  Fronto  no8ter,noti8  ad  Liturgiam  Gbryeoetomi 
vertendum  monet :  «Et  crimen  ementiuntur  detu- 
nieia  lineis, »  etc.  Sic^nicn  restituendam  oam  inter- 
pretationem  con8tatexSozomeno,qui  referens  eam« 
dem  historiam,  sicait  lib.ii,cap.21:Ilp(in:Ttv  6icofxivei 
YpatpTjv  (b<  ^iT(uvi(iiv  Xivtjv  (p6pov  iiciTt$eic  AlYu«x(otc; 


A  «Primuminorimenvocatur,quodtribulum  linearum 
tunicarum  iEgyptiis  imposuerat.  >»  In  To&tamento 
sancti  GregoriiNazianz.iAoO^vat  ^ouXofxai  ffTi-^dptov 
a',  icdXXta6'::(Dari  vulo  tunicam  unam,  paliia  duo.» 
Monet  idem  Fronto  male  a  Junio  versum  in Curopa* 
lata,  De  offic.  aulas  Gon&tantinop. :  t6  (tuviqOe^  auTq» 
(jTtxdptov,  consueium  suum  manipulum  :  vertendum 
erat,  consuelam  suam  tunicam, 

Striniari.  Pelagius,  hbeWo xWyH.iiynestrinientur, 
Synonyma  Ciceronis  Ms.,  in  Lexico  Gusano:  »  Sal- 
tabunt,hiatriabunt,striniabuntur.»61o8&ariuoiGrae- 
colatinum  :  I^zpTi^iibfgerrio.gesiio  Suidas  :  ZTpiJvoc, 
eic  X7)v  icaAatdv  toutq  xeiTai.  ToMarpijv^Sc  90v>  dv46i]  ev 
ToTc  (k>a{  fxou,  »  TOUTeoTt...  u  xat  arptjvia),  dTaxTo».  » 
«  Strenus.  Hoc  vocabum  invenitur  in  Veteri  Te- 

g  etamonto:  Tua  immodesttaascenditinauresmeas^hoo 
est...  et  strenio,  immodesie  vivo,  »  Looum  Quida 
imperfectum  ita  aupplet  Portus  :  TouTioTtv,  "H  aou 
ixa^ioL,ii  6icepY)(pav(a,^  dxoXaaia.Tua  dissolutio,super~ 
bia^  intemperanlia, Locu»  Veteris  Testamenti,  quem 
citat  Suidae,  eet  iv  Reg.  xix,  28.Eadem  vox  occur« 
rit  in  Novo  Testamento,  Apocaiypsis  xviii,3:Kat  ol 
efxitopot  T^c  Y^c  ix  TT^c  Suvdfjieci)^  tou  aTpijvouc  auTijc 
eicXouT7)oav.  Etmercatores  terra  de  viriuie  delieiai'um 
ejus  divites  fadi  suni.  lbidem,7:Kai  lffTp7]viaffe,el  ii» 
deliciis  fuit,  Ibidem,9:0l  fieT'  auT^c  icopveuffavrecxal 
0TpT)vtdffavTe(;,(iim  illa  fornicantes  ei  luxuriantes,\&- 
rinus:  £TpT,viq^v,  dToixTeiv.  Kat  oTpi^vttovTec,  icapd  to 
orepetv  xal  dicooicq^  Tac  ^^vCac^dic^  fxeTatpopdc  tu»v  dX(>- 
Y(ov  C(i>a)v.»  Btriniare  per  metaphoram  dicitur  ab 

p  animalibu8rationeoarentibu8,quodfreno  careant.» 

SupER  PAGEM  E88B.  Vlta  Joanais  Eleemosynarii, 
cap.  ii:c  Mittene  enim  mox  dispenaatorea,  et  eum 
qui  dicebatur  Superpacem.»Ne8oioan  boelocoin- 
telligendus  sit  diaconus,  qui  pronuntiabatelpv^vixd, 
quae  exstant  in  Euchologio  Grccorum.  Sie  apud  Cu- 
ropalatam,  De  offic.  Constantin.:  Tou 'Apxt^iax^vou 
Td  elpT)vixd,  (bc  l6oc,  elic^vroc.  «Archidiacono  preces 
pro  pace,  ut  moris  est^  recitante.i*  Nam  fere  archi- 
diaconi  erant  ceconomi  seu  dispensatores  Eccleeic, 
qnorumhiomentio.  Metaphastesin  Vitabujus  sancti 
tantum  habet,((iis  accersitisqui  res  Ecclesiaediepen* 
sabant»  MeTaxaXeffdfjievoc  touc  TaT^c  ixxXi}ffiac'>lxo- 
vofjtouvTac.Non  existimo  faic  intelligi  Irenarcham.  8ea 
pacatorem^  qui  pacem  etquietem  io  proviDciie  et  ur- 
bibua  curabai,  de  quo  aupra  diximus  in  Iaxn arcba. 
^  Niai  forte  praeter  secularem  Irenarcham  et  alius  Ec- 
cleaiasticua  fuerit. 

SuRTecuLA.  Pelagius,  libello  iv,  n.  67:«  Lavabat 
suriecuiam,  et  implebat  eam  aqua.  »  Idem,  lil>ello 
V1II,  num  4:«Propter  cauma  tulerunt  8uri8culaBi,et 
dederunt  ei  ut  biloeret.»Idem,libello  vii,n.  33:«Una 
autem  die  implens  sibi  surieculam  aqu».  »  Idem, 
Jibello  xvi,num.3:«Suri8CuIatua,  abba,  veneno  est 
plena.»  Idem,  libelio  xviu,  n.7:«Puerulu3  8tetttan- 
te  eum  habens  panem  et  surisculam  aqus.»Quid  sit  et 
undesuriecula  dicatur,non  plaoeexpedio.Exoerpta 
exvet.Glo88.Graecolat.,ubideva8iBnctiiibu8 :  PultO' 
rium,<jr^piaiMQ[An  ^^.8:up(9xoc?]Vulcanius  \egiipulia' 


509 


(mOlf  A8TIC0N  RBRUM  BT  VBRBORUM  DTPPICILIORTJM. 


510 


niim(n}p{(nco(;.Sed  quiseo  8igniBcatu97)p((Txo<  usur- 
pavit^lQveQioiDHesychio:  ^MplTKo^^iy^zl^^  xt  icXe- 
XTOVy  fttc  S  TJTML  ifi6diXXou7i,Tivec$^  6pi<Txov[L^.  6^- 
pivxbv]  Syriscus  (seu)  snriscus  vasevimine  vel  alia 
materia  plexum,  in  quo  ficus  reponi  soliti,  quod 
quidam  6pi9xov  vocaot.M  Apud  euudem  Hesychium : 
'rpi9t8a,(7irjpi8(0Vy  ffuupic.Idemcyjoc  oopfi^^:  «  Hyri- 
sida,  sportula,  sportn.  Hyrissus,  sporta.  »  Sed  hiec 
plexa  et  viminea  aquam  continere  non  possunt.  Vo- 
lunl  aulemTjpi^oc  vel  TjpiTxoc,  dictum  quasi  a-jxtov 
xpi^oc.  Quare  cum  Hesychio  oopicrxT)  sit  68pe{at,  vi- 
dendum  an  hinc  sunscula  tudriscula  proveniat  $ad- 
jecto  Gerte  6  in  iu  saepe  vertitur  ut  jc;,  sus,  et  mul- 
tatalia  :  nisi  suriscula  sitacrjpco,  idestirai^o,quQd 
ea  aquam  eztrahebant  e  puteis.  Sic  Isai»  zx : 
o<sTpaxov,  in  quo  dicovoupet  li^topy  ostracum,  quo  aqua 
kauriiur.  Vide  notas  in  LXX  Interpretes,  ad  cap.iv, 
Oseae  ez  editione  Romana. 

SiNGBLLUS,seQ  Syngellus.  Pratum  spirituale,  cap. 
432 :  «  Videns  igitur  eum  potiarcha  dizit  Men» 
syncello  seu  assessori  suu.  »  Vim  usumque  vocis 
orscs  ffuY^^iXXo-j  non  eatis  exprimebat  assessor  ; 
qaare  Grecum  vocabulum  in  textu  Latino  posui. 
Brat  vero  syncellus  in  Graeca  Eoclesia  proximusa 
patriarcha.De  quo  plura  Gretseras  noster,  ad  Godi- 
nam,  lib.  iii,  cap.  14,  Gomment.,  et  Meursius,  in 
Qlossario  Grfficobarbaro.  Ubi  tamen  halluoinatur, 
cum  inNolkeriiBalbuliMartyrologio  ron9e//fim  capit 
oro  si^ngeUo*  Imo  Congellus  viri  sancti  Hiberni  no- 
meQ  proprium  e8t,disoipuli  sanot«  Go1umba9,caja8 
festum  oeeurrit  9  Junii.Ipse  vero  Gongellus  prscep- 
tor  IMS  fuit  sancti  Golumbani.Vita  ejua  cap.  3  : 
Monasterium  cujua  vocabulum  estBencbor  petiit,in 
qao  praasal  virtutum  ubertata  eluebat  bealus  Gon- 
geJlus,  egregius  inter  suos  monachorum   Pater.  • 

Tabbnnbsus.  Palladius,  cap.  38 :  c  Tabennensis 
ett  locas  sic  appellatus  in  Thebaide. »  Ubi  notat 
FroQto  nosterilQ  editioQeLugduQobatavH  legebatur, 
za^kwr^viq  eart  T^icot;,  et  corrigebat  ex  oonjeotura 
Moursius,  Ta6ev\i)  zi^  ivrt  t6icoc  quod  Ta6evvi) 
diceretur  insuia;  at  regius  Ms.  et  NicephorusGrs- 
cus  imperatoris  Ferdinandi  II  constanter  retinent 
To^evvijatoc  ut  sit  a  Ta64vv7)  TaSewiJaioCy  ut  (ractui 
Rhodani  dicitur'Po8avTj(rioc,et  Aouy^ouvijvioc  LugdU' 
mnsis  agerAn  Vita  Pachomii,Diony8ius,  interpres  : 
•  Accidit  ut  ad  loca  TabeaQensium  navigio  perveni- 
ret.»  Heraclides  etiam  hoc  loco  vertit :  «  Taben- 
nensis  nomine  inTbebaideprovinoiadicituriocus.» 

Taricha.  Vitfl9  Antonii,  eap.  35:«  Asserebant 
cuQcti,  piscium  falsorem  et  tarichorum  in  navi 
poaitoraro  hunc  esse  putorem.»  Ea  vera  lectio,  qoq 
caricarum  vei  rarLcaruf»,  uthacleQuseditum.Erant 
xaptxot  Mi<ai»eii(tt,  UQdeT(xptxoira>X«i,  saksamentarii 
et  xaptxoTctoXeTa  sulmeniariorum  officinx.Wde  scho- 
liastea  ad  Ariatophaais  Equites. 

TAUREA.Id  eat,  scutica,flagellum.  Palladius,  Lau- 
siaca  cap.  8  :  «  Adfuit  dsmon  quadam  nocte  tau- 
ream  tenens  sicul  carnifex,  i  ubi  Hervetus,novitiu8 
Palladii  interprea,  cap.  18,  vertit :  •  Taurlna  pelle 


X  edens  strepitum.»  MeliusHeraciidis  interpres  :  So- 
Qumqueilagris  fkcere  videbatur.»He8ycbius,  fxapi- 
Yvqt  T^  Taupe(qt.  Item  fiapiY^a,  {xdtTti5,|5a€8o;,Tai)pe(a, 
Athanas.,  epiat.  Ad  solit.  vitam  agentes,  de  Arianis 
Eutychum  subdiaconum  Alexandriae  infestantibus, 
p.  668: Kt\  itotTJ wtvTE^  eU  t^ va>Ta Taupe^Satc  ^-(tol  8avaTy 
xaT3ixo7rr,vai:«Quem  primum  scuticisusque  ad  mor- 
tem  curarunt  verberari.a  Quia  vero  tauree  ex  corio 
bubulo  iiebant,  somniantibus  presertim  servis  se 
carnibu»  bubulis  vesci,  flagra  iis  immlnere  con- 
jectat  seu  somniatpotius  Artemidoru8,libro  i,  cap. 
72:  IcjXoic  B\  ^affavouc  (crT,[ia(vei)  8ia  tov  'ifxovTa,  xal 
T7)v  Taupeiav;  «Servis  ve**o  tormentum  (designat) 
propter  lorum  et  flagrum  taurinum.  »  Euseb.,  in 
Ghron.,  olymp.  55:  «Tarquinius   Superbus   exco^ 

l^  gitavit  vincula,  taureas,  fustea,  latomias,  carceres, 
exsilia,  metalla,  compedes,  catenas»  Quib  desump- 
ta  videntur  ab  Hieronymo  ex  Eutropiihistoria.  Ter- 
tullianus,  ad  martyres,  cap.  5:  «  Alii  inter  vena« 
torum  taureas  soapulis  palientissimiB  inambulave- 
runt.»  Vita  Pontii  martyris,  14Maii:  «  Statim  e- 
gressi  sunt  duo  venatores  oum  taureis  et  nervicis 
secundum  consuetudinem.  »  Juvenal.,  sat.  6: 

Altior  hic  quare  cincinnue  ?  Taurea  punit 
Continuo  fiexi  crimen  facinueque  capilli. 

Glosss  veteres:  «Taure»,  plagas,  nervi.»  Glossa- 
rium  Gamberonense  Ms.:«TaureaB,  quoddam  genus 
tormenti.  »  Glossarium  Glaromarescanum  Ms.  : 
«  Tauree,  piagse,  nervi  genitalis  tauri.» 

Et  quia  ex  taurino  corio  varia  fiebant,  ideo  nunc 
r%  scutum,  nuna  galeam,  nunc  alia   quoque   ea  vox 
signat. 

Templum.  In  aliquot  Patrum  Vitis  mentio  fit  qua- 
rumdam  partium  templorum  ut  sacrarii.tribunalis* 
Vide  dicta  supra,  Bbma,  seu  Bhma.  Ne  quid  ad  ea 
locainteliigenda  desideretur,  consule  quaB  deGra;- 
corum  iemplisnotavitGentianusHervetuSyad  Litur- 
gias,  qui  templum  Graecorum  in  tres  partes  dividit. 
Bupra,  in  BEMA.inquinquepartesdivisam  habesex 
aliorum  sententia.  Sed  res  in  idemrecidit.  Vide  et 
Meursium,  in  Glossario  Grecobarbaro,  inllp^^Oeatc, 
qui  teropla  Grsecorum  etiam  in  tres  partes  dividit. 

Tenattes.  Vita  Hilarionis,  num.  4  :  «Et  pelliceum 
habens  epeQdytem,»quo  loco  JoauQes  Aodreas  epi- 
stolarum  divi  Hieronymi  vetus  editor,  post  ependy- 
tem  addit,  et  eraciestem  cujus  loco  tres  Mss.  apud 
^  Adonem  in  Martyrologio,  21  Octobris,  habent  et 
(^iuil/em.Neutreum  in  textumrecepi.veritusneinter- 
pretamenta  sintvocis  ^endyl^^.Sed  ipsa  interpreta- 
menlavoce  primariasunt  obsouriora.Suprade  tfra« 
ciette  inquisivi,  nuno  videamus  quid  tenattesAn  pri- 
mis  videtur  non  essediatinctumaiiquid  ab  ependyte 
sed  potius  ejus  interpretationem.  An  legendum  et 
nactem,  ut  te  irrepserit  ex  ^neependylen  ?  Ndixocet 
vixTa Hesychio,  pettis  pili^  Sunt  qui  ienattem  divi- 
nentorlum  ex  GrecoTTjv  vdx7)v,  quasi  tenacem.  Ita 
Lansaelius  noster.  Scd  cumHieronymusLatinescri- 
pserit,  neo  ex  Gr»co  verterit,  alia  quaerenda  ratio. 

Siiapicor  l«f>ail#m  pro  renal/an  in  plerosquelibroa 


511 


ONOIfASTlCON  BBRUM  BT  VBRBORUM  DIFFIClLlORUIf. 


512 


irrepsisse.  Renaltii  autetn  depravatum  etdetortum  \  instrumentis^acerrisscilicetvelthuribulis^per  illaiu 


a  renone.  Suspicionis  mes  fundus  eet  Ms,  Sancti 
Floriani  vetustissimuSy  in  quo  hic  locus  ita  conce- 
ptus:  «  Et  pelliceum  habens  ependyten  (renatum 
hoc  est  palliuro).»Explioatvidelicetp^//t(;^um  epen- 
dylem  per  paUium  renatum  seu  renovatum  a  renoni' 
bus,  qui  ipsi  quoque  pellicei. 

Thedaida.  Ita  ssBpe  nominandi  casu  occurrit  in  his 
libris  pro  Thebais,  Hieronymu8,in  Vita  Pauliprimi 
eremits  ilDm,2:«  Multas  apud  iEgyplum  et  Tbebai- 
dam  ecclesias  tempestas  ssva  populataest.»Eo  for- 
ma  dicitur  Persida  pro  Persis^  in  Vita  sancti  Se' 
bastiani  ;  Piolemaida  pro  Plolemais,  Marciano  Ca- 
pellffiy  I.  VI,  cap.  Detertio  sinu.  Siceidem  Chalcida 
pro  Chakis,  sio  supra  babuimus  absida  pro  absis. 


totam  dispositis,  aerem  ipsum  odoris  suavitate  per- 
fuderis.quantum  si  omnes,qui  bodie  per  illam  ipsam 
viam  incedunt,martyris  certaminainter  se  narrantes 
domum  redeaut,  linguas  ipaas  singuli  pro  thymiate- 
rio  seu  vaporis  instrumento  exercentes.  »  Ubi  pul- 
chra  subdit  de  ordinata  et  composita  processione. 
Vita  Audoeni  episcopi,  apud  Surium,  24  Augusti  : 
«  Cum  crucibuset  lampadibus,  atquetbymiamate- 
riis,  etc,  corpus  humeris  gestantes,  »  etc. 

TuMULUM  coMPONERE.  Vits  Pauli,  num.  6  :  «  Tu- 
mulum  ex  more  composuit.»Dixiibi  cx  Hieronymo, 
clericorum  id  mnnusfuissesed  non  quorumvis,  sed 
eorum,  qui  copiaise  seu  laboratores  dicti  fuere,  late 
capiendo  nomen  clorici.GertePatres  qniddira copiatas 


Porro  duplex  erat  Thebaida;  unadicebaturi>2/<;<  g  inter  clericos  recensent.Apudfgnatium,epi8t.adAn- 


rtor,  altera  superior.  Hieron.,  in  Vita  santi  Pauli 
priml  eremitffi,  c.  4:  «  Quo  talia  gerebantur  apud 
inferiorem  Thebaidam.»  Vita  Pachomii  c.  27: 
«  Qui  oum  soleraniter  superiori»  Thebaidse  cirouire 
ecclesias.  » 

Tholus.  Vita  Joannis  Eleemosy narii ,  cap.  26: 
«Illic  enira  eis  fecerat  quasi  tholos  quosdam  proli- 
X08.  »  Palladius,  cap.  8 :  «  Bt  sibi  fecit  duos  oella- 
rum  tholos.  •  Bt  capite  43:ffEt  in  cacumine  montis 
factis  sibi  tribus  tholis,  ingressus,  seipsum  insdifi- 
cavit.Atque  eratquidemunus  tholus  ad  U9us  carnis, 
unus  autem  ubi  operabatur,  alius  vero  ubi  orabat.» 
Intelligit  hic  pertholosintegrum  a9diflcium,no!i  par- 
tem  aliquam.Btymologioum  magnum  :  6(iXoc  itept- 


tioohenos:  'Affiidc^ofiai  6ico8iax6vouc,divaYV(K>Tcac,4''^'' 
xac,Tt'jXu)po'Sc,Tol>;  xoict(ovxa(;,ii70pxi9xa<,6fJioXoY7]xac 
«Saluto  subdiaconos,lectores,cantores,ostiario8,  la- 
boratores,  exorcistas,  oonfes8ores.»Epiphaniu8  in- 
flnePanarii.:Aotic6v  $k  xal  xo7rtaxai,ol  xa  (7(A»(jLaxa  ne- 
ptoTiXXovxecxb)vxotp.(iifxivb)v,xai6up(i>po{:«  Deinde  la- 
boratores,quicorporaeorumquiobdormieruntobvol- 
vuntacoperiunt,etostiarii. «  Cod.Thecdos.libro  xvi, 
tit.  2,  J.  15:  «  Clerici  vero,vel  hi  quos  copialas  re* 
oens  usus  instituit  nuncupari,  ita  a  sordidis  mu- 
neribus  debent  immunesatqueacollationeprsstarf, 
si  exiguis  admodum  mercimoniis  tenuem  sibi  vic- 
tum  vestitumque  conquirent.  »  Quomodo  copiatas 
inter  olericos  numerati,  vide  Bellarmin.,   tomo  II, 


(pepl^  otxo$(){A7)fxa  d^ic6xouitepi6eTv.  6(iXoc  x^iroc  xt^  iv  p  controv.  2  gener.,  lib.  i,  de  Cler.,  cap.  11 


xoTc  Ap)(e(o'.c  xXT)6eIc,  Sta  xov  xp^itov  xrj^xaxaTxeu^C» 
9SvYapXt6oeioi^C,>cai6po«pi?iveT5^e  iteptcepfj  otxoSofjiTjxijv, 
ou^^i  {uX(vTjv,  (b;  xaaXAa  otxo$o{xiJfxaxa.  Ki>(vz%K  6tjXu- 
x(i)c«^  6^Xo(;*:Tholos  domus  est,rotunda,  dicta  diic8 
xoj  Tcept6iTv,a  circumcurrendo.Item  locus  quidam  in 
tabulariis  seu  archivis  dicebatur,a  fabrlc»  ratione. 
Lateribus  enim  constructus  videbatur,  et  fastigium 
habebat  rotundum,  erat  autem  ex  structura,  non  e 
ligno,  ut  cffitera  flediOcia.  Dicitur  feminine  haec  iho- 
tus,  »  Vide  et  Phavorimum,  in  Lexico. 

THYMiAMA.Ritus  thymiama  incendendi  in  honorem 
sanctorumjamoliminusu.  Pratumspirituale  Joan- 
nisMoschi  c.  57  :  «Mittitethymiamain  Ihuribulum.» 
GroBce  :paXXexe  6u(i^iafxa.DivusChrysostonius,homil. 


Existimo  tumulos  olim  ex  more  composito8,id  est, 
exaggeratos,  undeUeliodoro.  ^thiopic.  lib.  i :  KolI 
youv  6X(yov  lictipopTSaa^,  «  et  tumulum  aliqnantu- 
lum  accumalasset,  »  ut  in  oculos  incurrerent,  et 
mortales  mortalitatis  monerentUnde  uimonumenta 
a  monendo  dicla.  HiDcSidonius,nequistemere  vio- 
laretApollinaris  sepulcrum,quodolim  exaggeratum 
nunotemporis  longinquitate  subsiderat^monet  via- 
tfjrem,lib.  iii,  epist.  12,  ne  «  tellurcm  tereres  inag- 
geratam.  »  Quam  otile  sit  monumenta  inspioere, 
vide  Ghrysost.  homil.  De  flde  et  lege. 

Typus  TERTiANUS.  Ruffinus,  libro  ii,  capite  1  : 
«  Tertiano  typo  gravissime  vexabator.  i  Ubi  pro 
typo  frustra   pi/re/osubstituit  Melchior  Goldastus, 


41,  de  sancta  Pelagia  virg.  etmarl.  Antiochena,qui  |%  tomo  I,  parte  ii,  Rerum  AlcmHnnicaruin,  notts  in 

.,  1  »         •     «  1  .  **    fT :j J_   \T'A.  L         mmr*!  %  •*■ 


exeoritusuosadmonetfUtdumdomumquasiproces- 
sione  factaaPelagistumuloredGunt^sermonesinter 
ae  de  martyris  virginisque  gestisconserant,atque  ita 
viam  velut  thymiamate  sufHaQt  :  6ufjita(xaxb)v 
lOftB^fiitAijdtojJLevxiQvXecj^p^povouSeYipo^^cwco-EjxvTj 
(paveTxai-f)6S6c,  et8taira(nr)<auxfic6uK(ax-iJptdcxi<xi6etc 
x-^C  eu(i)8(ac  d^va^ptovetc  xov  aipa,  (!><  aefxvT)  (paveTxat 
vov  el  Tcdtvxrj  1)  [F.  teg,  iravxe^  ol]  xijfxepov  auxT,v  68eu- 
ovxe<  xou<  a6Xou;  xtjc  jxipxDpoc  itpoc  iauxou^  8it)you- 
fxsvDi,  Pa8i^otev  ofycaSe,  ^upaxTjpiov  xi?jv  kauxou  Y^t»*'^- 
xorv  ixaxoc  icoicuv  :c  Multo  thuris  vapore  seu  thymia- 
mateviam  impleamus.Non enim  tam honesta  viailla 
apparucrit,  si  thymiateriis  seu  vaporis  atque  odoris 


Hepidannum,  de  Vita  sanctae  Wiboradffi,Iibro  i,  ca- 
pite27,  ubi  eliam  tomere  supponxi  pyreiico  pro  fri- 
goretico.  Et  typus  et  frigu^  de  febri  dioitur. 

De  typo  vide  dicta  ad  textum  citatum  Ruftlni. 
Glossarium  Gamberonense  Ms.  :  t  Typhi  dicuntur 
frigidffi  febres.Sunt  autom  accessionum  ct  recessio- 
num  revolutiones  statutis  temporum  intervallis.  » 
Sed  fypi  legendum.  Nam  alia  est  febris  typhodes 
xucp(i>S7](;.  quae  est  symptomatica  ex  ardentium  ge- 
nere,  natae  jecinoris  erysipelate,  aut  renum  ;  sio 
quffi  ab  erysipelate  pulmones  infestante  oritur,xpu- 
(xto^T]^  vocatur. 

Idom  Goldastus,  in  Vita  Eugeniae,  c.  12,  ex  suo 


513 


ONOMABTICON  RBBUM  BT  VBRBORUM  DIFFICIUORUM. 


514 


MaDuscripto  citat  :  «  Quia  quartano  typo  gravis-  \ 
sime,  et  jam  per  annum  et  eo  amplius  vexaba- 
tur.  »  Ubi  rursus  reponit  pyreto,  Sed  nostri  Hbri 
eo  loco  babebant  absolute  quartanay  supple  febri. 
Yita  sancti  Winebaudi  abbatis,  in  Promptuario  sa- 
crarum  Anliquitatum  Tricassinffi  dicBcesis :  «  Quem 
tertiaaa  typus  incommodis  gravissimis  perurge- 
bat.  »  Ubi  nequidquam  NicolausCamuzat  scbolia- 
stes  exismavit  iypus  supervacaneum  esse,  et  in 
tezlum  irrepsisse.  Gregorius  Turonensis,  De  gloria 
Confess.,  c.  24  :  «  A  quartano  typo  quatiebatur.  t 
Et  cap.  82  :  '<  Quartant  typi  rexareturardoribus.  » 
Idem  in  Vita  Galli,  in  Vitis  Patrum  a  se  oonscri- 
ptis  :  «  Cum  Julianus,  a  quartano  typo  correptus, 
graviter  cruciaretur.  »  Bt  mox  :  «  Valontinianus  a 
tjpo  quartano  corripitur.  • 

De  frigore  et  frigoreticis  testis  est.idem  Grego- 
rius,  De  gloria  Confess.,  capite  24  :  «  Nam  quanti 
frigora  passi,  quanti  a  pustulis  malis  veneno  in- 
crassante  praamortui  ?  »  ubi  frigora  sunt  frigid® 
febres.  Inde  frigorelici  eidem  Gregorio,  De  gloria 
Martyrum,  lib.  i  cap.  75  :  «  Nam  si  qui  nunc  Iri- 
goretici  in  ejus  honore  missas  devote  celebrent, 
ejusque  pro  requie  Deo  ofTerant  oblationem  sla- 
tim  compressis  tremoribus,  restinctis  febribus, 
sanitati  pristinsB  restaurantur.  »  Et  lib.  De  gloria 
Comfessorum,  cap.  59  :  «  Nam  energumeni,  frigo- 
retici,  cslerique  intirmi  plerumque  ad  ejus  tumu- 
lam  exorantes,  accepta  incolumitate  recedunt.  » 
Bl  cap.  64  :  «  Ad  cigus  tumulum  saepius  frigore- 
tici,  caterique  infirmi  sanantur.  »  Bt  cap.  101  : 
<c  Nam  et  frigoroticorum  febres,  etalia  incommoda  C 
ciJQB  meritis  restinguuntur.»  Idem  in  Vita  Monegun- 
dis,  in  Vitis  Patrum  a  se  conscriptis  :  c  Frigoreti- 
cu8  quoque  accedens  ad  hoc  monumentum,  ut 
pallam  tegentem  attigit,  restincta  contagionis  fe- 
bre  convaluit.  »  Et  in  Vita  sancti  Martii  apud 
eumdem  :  «  Frigoreticorum  vibrantia  membra.  >» 
Item  in  Vita  Niceti,  episcopiLugdunensis,ibidem. 
Qaod  in  Palladio  Grseco  est  c.  12  (nam  Latino  de- 
est)  :  Ou  t6  fjLvfjfjLa  XiY^^^o^i  OepaicetSeiv  icavTac  xou^ 
6iYia2^o{jLivou<.  t  Fertur  hujus  monumentum  sanare 
omnes  frigoreticos ;  »  Ueraclidis  interpres  vertit, 
«  diversis   febribus  laborantes.  t  t6  pX-^o^  frigus 

veliemens  sonat.  Apud  Medicos  iiti6oXinf5^T°^^»  M' 
goricis  accessio ;  et  apud  Dioscoridem,  p^y^  irepio- 
8txa  rigores  febrium  circuilu  redeuntes^  et  fjiYo^^vxec,  J) 
qui  algent. 

Wayje,  Occurit  aliquoties  in  Vita  Joannis  Elee- 
mosynarii.  Hesychius  :  BaSal  6au(jiaaTixi?^  ^(ovij  : 
«  Babsey  vox  admirantis.  »  Lexicon  GraBOolatinum 
Cyrilli  :  BaCa(,  BabsB. 

Vbspbrtinom  ldmen.  Palladius,  cap.  38  :  «  Et 
cum  ad  vespertinum  lumen  venirent.  •  Grsce  : 
h  TCjp  Xi»xvix(i>,  in  lucemario,  Ueraclides,  cap.  49  : 
c  quando  ad  vespertinum  lumen  venirent.  » 
In  Vita  Pachomii,  cap.  22,  duodecim  diurnsB, 
duodecim  vespertins,  et  nocturn»  duodecim. 
Cassianusylibro  in  lostit.,  cap.  3  :  «  Ad  extremum 


undecima,  in  qua  lucernaris  hora  signatur.  >» 
Thcodorus  Balsamon.  in  can.  91  synodi  vi  :  ILaX 
xaTaXT^YSt^  V^XP^  '^^^  aufjncXTjpwaeu)^  tou  Xu^^vixow 
^Tot  Tou  ioicepivou  Tvic  xuptox^c.  «  Kt  desinere  ad 
complementum  divini  officii.  »  Fronto. 

VicARiA.  Palladius,  cap.  123  :  «  Macarius  ex  vi- 
caria.  »  Inteliige  Macarium  gessisse  vicariam  prs- 
fecturam.  Graecis  kizh  ^ixap^ac,  eocvicarius^  qui  vi- 
cariam,  prsefecturam  gessit.  Severue  Sulpicius, 
dial.  3,  c.  1 :  «  iEgre  tamen  obtinui  uiltuiherium 
ex  vicariis  et  Celsum  admitteret  consularem.  • 
Idem  cap.  48  :  «  Lycontius  ex  vicariis  vir  fide- 
lis.  1  Bixap{a  occurit  apud  Justinianum,  Novell.  8. 
SiG  apud  Chrysostomum,  epist.  14  :  01  dico  ^ixa- 
picov,  o\  knh  '^JYKfL^vcov,  vocpiaTai,  ol  dico  Tpi6ouv(i>v  : 
Ex  vicariis,  ex  prseaidibus,  sophistse,  1 O60  extri- 
buni.  •  Qu»  non  rite  Anglicani  scholiastas  perce- 
pere,  cum  ipsi  vicarios,  duceSy  tribunos  interpre- 
tentur,  cum  potius  exvicarios^  exprasstdes^  extribu- 
nos  vertisse  oportuit.  Yide  Frontonem  nostrum, 
notis  ad  eam  epistolam,  Deceptus  fuit  Abrahamus 
Ortelius.  qui  Vicariam  apud  Pallad,  locam  quem- 
dam  esse  existimavit. 

ViTTA.  Palladius,  cap.  i  :  «  Hic  sanctus  ((sido- 
pus  usque  ad  horam  obitus  nihii  lineum  gestavit 
extra  vittam.  »  Outoc  6  dtYtoc  jjix.P"^<  TeXcuTYjc  oix 
60(Svii)v  i(p(SpT](7ev  IxT^c  cpaxioXfou  cpaxi(SXiov.  Venetus 
diserte  ^axi^Xiov  exhibet,  quo  modo  etiam  legisse 
videtur  in  suo  Codice  Hervetus,  dum  vittam  vertit. 
Nec  aliter  olim  interpres  neraclidis  in  textu  suo 
reperit  cum,  capite  1  Paradisi,  vertit :  «  Non  lin- 
teo  U8U8  est,  nisi  eo  quo  velaret  caput.  »  Suidaa 
f  axi^Xiov  est  capitis  tegumentum  :  4»axeAXoc,  t6 
T^C  xecpaX^^C  (p6pY](jia,  B  xal  cpaxi&Xtov  Xtjf*^*'»  «  Pha- 
celius  capitia  gestamen  est,  quod  et  phaciolum 
dicitur.  •  Pratum  spirituale,  oap.  196  :  01  Sl  toT< 
cpaxioX{oic  i^ptici^ov*  a  Illi  vero  faciolis  pro  flabei- 
lis  utentes.  »  Photius,  Cod.  3,  ex  Nonnosi  Histo- 
ria  :  Tob  aavSiXia,  cpijat,  vuvl  XeY<5fieva,  dtpCuXac 
SXrfov  o\  iiaXaioly  xal  t6  cpaxi^Aiov,  tpaaciXTjV.  «  Vult 
qus  nunc  dicuntur  sandalia  olim  dictas  arbylas  : 
et  quod  nunc  dicitur  cpaxt^Xtov,  olim  dicium  cpa- 
awXirjv.  »  Non  vero  ut  in  indice  Photiuno  est,  «  po- 
strema  hsc  duo  vocabula  veteres  pro  sandaliis 
usurpasse.  »  Regius  et  Palatinus  Codex  Palladii 
habent,  ixToc  cpaxiaX^ou.  Quare  Fronto  et  Meursius 
malunt  vertere,  excepto  faciati^  ut  Graeca  haec  vox 
posteriori  svo  e  Latina  formata  sit,  facialis,  de 
qua  in  Glossis  Latinograecis  :  «  Da  facialem.  »  Soc 
icpo(j(oir(Siov.  Ita  In  colloquio  scholastico,  SuoTpav 
Tcpod^^^tov,  TcoSexfxdiY'^^»  Xi5>tu6ov  :  «  Strigiiem,  fa- 
cialem.  pedulem,  ampullam.  »  In  regula  sancti 
Caesarii  :  «  Acupicta  nunquam  nisi  in  mappulis 
et  facitergiis,  in  quibus  abbatissa  Jusserit,  (iant. »» 
In  Glossario  ArabicoIatino,facitergium  et  manuter- 
gium  a  tergendo  faciem  vei  manus,  vocatam.  » 
Facialem  igitur  appellat  linteum,  quo  facies  su- 
dore  manans  tergebatur,  qualia  erant  quaa  oraria 
dicebantur  etimappulse. 


m 


ONtlMitMidtW  il^tJitt  ^  VBRfiorftuM  biM4ciLtotttJit 


516 


YoLtMmA,  id  fist  cattidrffi  ^el  fornides.  Heracllded;  j^ 
cap.  2  de  Ammotie  :  *  Fecitqoe  sfbi  duaramvd- 
Itimina  cellSiruni.  Palladitls,  Up:  8  :  ^  Et  sibi  fe- 
cit  duos  cellardnl  thblbs,  »  OixoJiJfxe!  i±\hlj^  5tJ0 
B6\o\i<;  3ceXXib>v.  Hidc  tran$olvere;  id  est  forriicem 
facere.  Oregorids  Toroneosis,  lib^  viu.  «  Erat  aU- 
tem  ibi  crypta  ab  antiquis  transvoluto  elegantique 
opere  exposita.  Idem  libro  de  Vilis  Patrum  c.  7, 
in  Gregorio  Lingonensi :  «  Ante  altare  fundamenia 
jaoit,  ereotli^ne  absida  miro  opete  constniit,  et 
transvolvit.  ■  Yidetur  trctctum  a  serpenlibus,  qui 
proprie  promovendo  sevoluminfei  faciiitit.  Glaudia- 
n«s,  panegyri  in  qnitrtUiii  consulatum  Honorii  : 

Cffiruleiis  tali  prostratiis  Apt^ollide  l^ytbdn 
Implicuit  fraotis  mbritara  YoiQmlDa  sHvis. 

Siaonius  Apollinaris  :  B 

Figeret  iDOumeris  numerbsa  voiumina  telis. 

VidB^  HaprAj  Tholds. 

Xenium.  Vide  EjEfiivu. 

ZABBliNA  ^idetur  bapi  pro  armario,  repdsitorio, 
sacco.  Palladii  Lfeia^iilcsl,  ex  vet^ri  interprete,  cap. 
14  :  «  Quos  (latrones)  ligavit  simul,  sicut  zaber- 
nam  de  Paleis.  »  Interpretes  Heraclidis,  cap.  7  ha- 
bet  saccum  palearum.  Ita  et  Hervetus^  recens  Pal- 
ladii  interpres.  Excerpta  mea  Ms.  Veneta  fciic  lia- 
bent  (aSepvov^  alii  (idbcxov.  Sed  zaberna  etiam  aliis 
aactoribus  asurpaia.  Abdias,  lib.  iv  Hist.  Apost.^ 
in  Jaoobo  Joannis  fratre  :  «  CoIIectis  libri  magi- 
ciSy  zabernas  plenas  ad  apostolum  attulit  oervici- 
bas  et  suis  et  discipulorum  impositas.  »  Item  : 
•  Appende  zabernis  lapidesel  piuinbum,  et  mitte  C 
in  mare.  »  Ita  ibi  Ms.  e^hibent,  Yulgo  zabyras  et 
zabyris  legitur,  unde  Joannes  Menrsius  Lexicd 
Gr^cobarbaro  faciebat  %abarids^  quod  zabdrium, 
aotSapslcov^  sit  repositorium  zabarum  seu  lorica- 
rum. 

Sed.proba  leetio  apud  Abdiam  est  zabema,  Pa- 
pias  Yocabularista  :  «  Zaberna,,  arca  vel  armario- 
ium.  »  Item  :  «  Zaberna,  db'i  vestes  reponuntur, 
vel  quidlibet  aliud.  »  Glossarium  Gamberonense 


Ms.  «  ^aberna  dicitbr  ubi  vbstes  rbponuntur,  ai*ba 
vel  sirriidridlbtti:  »  Titd  sancti  tJdalHci  :  t  Ihierim 
etiath  qiisdilivit  zabbf  nas  et  bttldeatnedta.  » 

ZjEtA.  Qddd  Yitili  Ba^ilii,  cilp.  5;  bsl  ad  intigne 
kabitaMufn,  Ghaece  est,  hl  iri(tVj(ic|)  ^iolIv^,  qubd  al- 
tbr  Vltae  BaSilH  fhte^pres  itt  z^hi  deflexit.  Et 
dta?/a  et  %a?ta  dicebatur.  Suetonibs,  Claudio,  cap. 
10  :  «  Iri  diffitam,  ctii  nomen  est  Hermfebra,  re- 
cesserat. Sa^pe  et  dixta  et  iastd  boburrnhi  apdd  au- 
ctores.VldeL^xicaJtiris.GlossariumCaniberdtiense 
Ms.  «  tmiM;  domu^  (^^  subtils  pedes  haben 
aquas.  » Ibiderti  :  ^  Zfl^ta  biemal^s,  doinus,  qaas 
ceLlefilbft  sfuUductiid  igtiis  :  zsetsb  sstivales  9tiht, 
qusis  infrigidclt  aqtld  sbbddcta.  »  Eddeth  fere  apad 
Papidth. 

Zema.  Vita  Joannis  Eleemosynttrii,'  tap.  20  : 
•  Quanti  veilent  tingere  pane.m  sunm  in  zemate, 
quod  projiciunt  fioqni  mei.  n  Hinc  ioll^e^jLa  ebulli' 
tio  in  summa  olla  fervente.  Sanclus  Hieronymas, 
lib.  III,  inOseam  :  «  Prd  spuhia  Septuaginta,  The- 
odotio  (pp^Yttvovj  id  est  chemium  transtulit,  aridas 
soilicet  herbas,  qae  camihb  et  incehdio  prspa- 
rantur.  Symmichus  posuit  ^icl^epLoij  volens  osten- 
dere  ferventis  oIIsb  superiores  aquas,  et  in  spu- 
mani  bbllasque  surgentes,  qnas  Greeci  'nof&tpoXuYoic 
vocant.  t 

ZippuiJB,  seu  SippulA.  Pelagius;  libello  iv,  n. 
59  :  «  Feeit  de  farinnla  lenticulam  et  zippulas.  » 
Rufflnaslib.  iii  n.  51,  in  eadem  re  babet  piacen- 
tas,  Rarsos  apud  Pelagium,  libello  viii,  n.  'I^  : 
Da  dis  modicas  zippulas,  quia  de  labore  sant.  • 
lik  eo  loeo  habbnt  Mss.  dt  veteres  Editiones.  Aii- 
qni  sapiiosaerant  ptittes  pro  xippulas,  Gnm  nunc 
zippula,  ijunc  sippula  scribatur,  videnddiii  an  ait 
a  verbo  Jttpar#,  vel  siperbi  vel  sipere.  Vide  Festam 
et  Paalom}  apad  qao^  babes  farinulam  et  puHes, 
Qood  igitdf  vulgata  hib  lectid  babebat  pultes^ 
erat  bsc  sippulamihy  qum  vera  et  antiqua  fuit  lec- 
tio,  ioterpretameiitnm^  Palladias,  cdp.  74  :  «  Py- 
tirion  eommedebat  parvam  piiltem  et  farina. 
<<  Graece,2^(0^6v  diXeupoii.  Puto  sippulas  hds  eise. 


ADDENDA 


AD   QUOSDAM  PRIORUM 


LXXIV  PATROLOGIiE 


TOMORUM , 


IN  QUIBUS 


AUCTORES  VI  PRIORUM  SiECULORUM  ECCLESIyE 


GONTINENTUR. 


521 


NOTITIA  IN  C0N8TANT1NUM  IMPBRATORBM. 


522 


ADDENDA 

AD  OVOSDilM  LXXIV  PRIORDH  TOHORIJI  PATttOLOGIJ 

IN  QUIBUS  AUGTORES  VI  PRIORUM  SiEGHLORUM  ECGLBSIiE  GONTINBNTUR. 

AD  TOMUM  VIII 


NOTITIA  HISTORIGA  IN  GONSTANTINUM. 


(Fabricii  Biblioth.  Grcca,  t.  VI.) 
i.  Fiafius  Valerius  Aoreliue  Glaudius  Gonstauti-  A  aliis  servatffi,quae  a  doctissimo  Gaveo  in  Hist.litte- 


nusycognomine  Magnus,Flavii(a)Valerii  Constantii 
Chlori  F.,  natus  Naisi  DacisB  oppido  a.  G.  274,  die 
27  Febr.  Parenti  in  imperio  suoocssit  a.  G.  306 
.25  Jul.  Uxorem  habuitMinervinam  Grispi  matrem, 
eaquedeiunota,UercuIiifiIiam,PlaviamMaximianam 
Faustam,  ex  qua  Gonstantinum,  Gonstantiom  et 
Gonstantem,  Gonstantiamque  et  Helenam  genuit. 
Idem  post  visum  in  ccelo  crucib  insigne  Gbristiana 
sacra  amplexus  et  victoria  de  Maxentio  potitus  est 
a.C.312  Hinc  Mazimino  a  persequendi»  Gbristianis 
desistere  coaoto,et  victo  etiam  Licinio,  nihil  ab  eo 
intermissum  quod  ad  Ecclesiam  Christi  ornandam 
ampliOcandamque  etstudialitterarum  fovenda{6)fa- 
cere  posset.  Unde  a  Gr(ecis  laair^oxoXoc  vel  6  iv 


raria  scriptorum  ecclesiasticorumdiligenterreoen- 
sentur.Eijus  observatis  pauca  hec  siplacet  addes: 
BpistoUe  ad  Athanasium  fragmentum  pro  Ario  reci- 
piendo  (e)  habet  etiam  9ocrates,  lib.  i,  cap.  27,  et 
Sozomenus,ii,22.  Edictum  prius  pro  pace  Ghristia- 
nis  conoedenda,  quod  Gnece  Eusebius  refert  x,  5, 
Hist.,  servavit  Latine  Lactantius  lib.  de  Mortibus 
perseoutorum,  o.48.  Bpistola  aa  Ecclesias  de  Synodo 
Nicyna  legitur  etiam  apud  Tbeodoritum,  lib.i  HisU 
Eccles.,  cap.  iO,Epistola  adAriumei  Arianos  quam 
producit  Gelasius  in  Actis  concilii  Nicaeni  iii,l,sup- 
posititia  videtur  Gasaubono^in  Gasaubonianis,pag. 
143.Prodiit  hoc  rescriptum  etiam  separatim  Paris» 
1595,  in-8*.  Ab  Epistola  ad  synodum  Tyriam,  nuam 


PaviXeudi  (c)'Ait6aToXocdicituret8olemniter  colitur  j^  habentBusebius,iv,42,de  VitaGonstantin],etTheo- 


ejo8  memoria  die  21  Maii,  Non  ineleganter  etiam  a 
Theodorito  in  Historia  religiosa,  p.  768,  appellatur 
Ghristianorum  Zorobabel,  qui  6deles  e  captivitate 
Jiberavitet  templaeis  restituit.  Deniquemultispace 
et  bello  prfficiare  gestis,  morti  vicinus,  ab  Eusebio 
Nicomediensi,  non  procul  Nicomedi  in  Achyrone 
vilia,baptismuLu  (d)  suscepit,et  paucis  diebus  post 
diem  obiit  sucro  Pentecostes  festo,22  Maii  a.  G.  337, 
Feliciano  et  Titianocos3.,cumregnassetzxxannos. 
xnenses  ix,dies  xxvi^vexissetqueannos  LZ]ii,menses 
XI.  et  dies  xxv. 

II.Exstant  ejus  epistolae  complures  ab  Eusebio  et 

(a)  Ita  vocatur  in  nummis,  ut  apud  Tristanum, 
t.  Ill,p.  395,  quanquam  alii,ut  Aurelius  Victor,  Ju- 
liumConstantiumappellant.GonstantiniM.nummos 
lllustrarunt 
rum  edidere 

ander  Wilthelmius,  8.  J.,  in  Actis  sanotbr.,  t.  V 
Maii,  p.  22  seq. 

(6)  Aorel.Victor,in  Epitome,cap.  41,  de  Gonstan- 
tino  :  Commodissimus  rehus  muUis  fuit :  calumnias 
stdare  legibus  severissimis,nutrire  artes  bonaSfprse- 
eipue  studia  titterarum;  tegere  ipse^scribere^meditari^ 
auiire  tegationes  et  querimonias  provinciarum, Oon^er 
Eusebii  Orat.  de  laudibus  Gonstantini,  pag.  361, 
ubi  de  Scholis  ab  eo  constitutis. 
^  (c)Vide  Vale8.,ad  Buseb.  iv,  60,  de  Vita  Gonstan- 
tini,  et  Mich.  Le  Quien.,  ad  Damascenum,  tom.  I, 
papr.  630. 

(•/)Bapti8mum  alterum,quem  a  Silvestro  episcopo 
Roaiaao  saacepisee  lepra  obsitum  Gonstantinum 
acriteradversas  Tentzeiium  t^v  {Aaxo(p(tv)v  disputat 


doritus,  lib.i  Hist.,  cap.  29,  diversa  est  qus  ezstat 
apud  Socratem,  lib.  i,c  34,Sozomenum,  ii,  28,  neo 
minusin  Tripartita,  iii,7,etapud  Nicephor.,viii,50. 

Oratio  ad  sanctorum  detum  ad  calcem  librorum 
Eusebii  de  Constantini  Vitalegitur  Grsce  e  Latino 
versa,non  ab  Eu8ebio,sed  abaliointerprete,utipse, 
lib.  IV,  cap.  32,  de  Vita  Gonstantini,  diserte  innuit. 

Similiter  a  nescio  qno  e  Latino  Grsce  versa  est 
brevis  Oraiio  ad  synodum  Nicxnam  de  Pace,  quam 
idemEusebius,  ni,12,  exhibei.Prolixiorem  que  oc- 
currit  apud  Gelasium,n,7,legitetiam  Theodoritus, 
utex  ejus  lib.  i,  cap.  7,  Uistoriecoliigitur. 

clarissimus  Schelstratus,  fabulis  ascribunt  non 
modo  Protestante8,ut,prffiter  laudatumTentzeliom, 

^^ parle  II  diss.selectar.,  Abraham  Scultetus,  in  diss. 

runt,prster  alios,qui  numismata  imperato-  G  antibaroniana  de  baptismo  Gonstantini    Romano, 
idere,  Gangius,  in  fami)itsByz.,atque  Alex-      Neostadii  1607,in-4-,8ed  pleri(]ue  etiam  in  Romana 
^T....   ,    .       «,....  .         .    *.      Bcdesia  eruditi  viri,ut  Benedictini,  ad  Ambrosjum 

t.II^pas.  1209;  Tillemontios,  t.  IVHist.imperator., 
pa^.  634,  Papebrochiue,  in  Actissanctor.,  tom.  V., 
Maii  21,  pag.  14  seq.,  et  Gouradus  Janningus,  in 
Apologia  pro  Papebrochio,  qus  praemittitur  Actis 
sanctorum,  t.  I,  Junii,pag.  16seq. 

(e)  Neque  tamen  Arii  hffiresin  ideo  probavit  Gon- 
stantinu8,de  qua  nondum  et  satis  liqaebat,8ed  spe- 
ravit  80  ita  dissidiorum  semen  in  berba  soppressu* 
rum.  Conferejus  epistolam  irenicamad  Alexandrum 
etArium,apud  Eusebium,  ii,  64  seq.,de  Vita  Con- 
8tantini,el^ad  illnm  B.Balthas.  Bebelii  exercitatio- 
nem  Historico  thcolog.,  Argentorat.  1663,  ot  Nic. 
Vedelium,  de  Prudentia  veteris  Ecclesiffi»  pag. 
202,267. 


PATiOL.  LXXIY. 


v\ 


523 


ADDBNDA  AD  QUOBDAM  PRAGBDlSNTflS  TOIIOS. 


524 


Edkta  quamplurima  CoustanUiii  illutiraDt  Jac.  A  oap.2,§e.Theedorus  antom  BaUamoti  Grscd  Versam 


Godorredu8,ad  Godicem  Theodo8iaDum,FraDciscu8 
BalduiDua  JCtu8,ia  8UoGoDBtaDtiDo,  Basil.  1956,  et 
ArgeDt.l6i2,  iD-8.,  et  qui  ad  tempora  quslibet  sua 
revoCADt  AotiaUaili  acripioreft,  ac  pracipue  Tiile* 
moDiius,  iomo  IV  bibiortae  itnpefatorum.G(Bterum 
edictum  quod  sub  GonBtaDtini  DomiDa  vulgavitNi- 
colaus  Gu8aDU8,lib.iii  GoDcordi»  catholic(B,cap.95, 
HoDorio  ac  Theodosio  viDdicat,  it  iDiegriui  edidil 
Sirmoudus,  ad  SldoDium,  pag.  245. 

III.  Confessio  GoDstaDtiDi  ad  Siivestrum  episco- 
pum  Rom8B,qusB  Latiue  exstat  ad  calcem  Recogni- 
tioDum,aIiorumque  scriptorum  Glementi  Rotn.BUp* 
positorDQi,  GoJoD.  1569,  io-fol,  pag.  471,  periDde 
ut  Acta  Siivestri,  spuria  eut. 


exhibet  iu  scholiisadPhotii  NomocaDODem,tit.viii, 
in  Bibl.  caooDica  Justelli,  t.  II,  pag.  929  seq.  Illa 
BalsamoDis  versio  unacum  altera  Matthaei  BlHstaris 
edita  etiam-tsi  a  Marquardo  Prehero  a.  16iO,iD-4.y 
additisaDimadvcrsioDibus.LoDgeprolixioredtquam 
vertit  e  Ornco  Latine  ei  Julio  II  poDtiflei  inBcripsii 
Bartholomaeus  Picernus,  de  Monte  ttrduo.Haec  pr»- 
miSBam  habei  qaam  modo  memoravi  fictitiam  Gon- 
stantini  confessionem,  atqoe  post  EditionemColon. 
1515  saepius  lucem  vidit,et  D.  Joach.  Hildebrandi 
dissertationi  de  Donatione  Gonstantini  imp.  pr»- 
misha,  Delmst.  4661,  et  1703,  atque  BalthasariB 
Gualteri  Diatribs  elenctics  de  imp.  GoDstanUni 
bapiismo,donatione  etlegatiooead  conciliumNicae- 


Donaiio  quae  eidem  Silvestro  a  CoDstaDtiDO  facta  n  Dum,  leu  J6i8,  iti-12,  pag.  67  seq.  iDsertu  legitur 

•  m^  I  •  1  *    •  • *^  *      -  4  -    •  ^   -  1  ^^  •   i        T  ^^  J  * 


fertur,BomaDae  etiam  Ecclesiae  doctissimorumviro 
rum  ^d)  Judicio  ac  consensuitidemetcommentitia. 
Primus  ejus  meminit  ^neas  Parisiensisi  qui  circu 
a.C.  854  scrlpsit,  libro  adversus  decem  ofajectioues 
Graecorum,  i.  VII  Spicilegii  DacberiaDi,  pag.  111. 
lDdeHincmaru8Rhemensi8,PetrusDamiaDi,LeoiX, 
Ado,  aliique.  EditioDCs  ejus  admodum  diversse  fe- 
ruoiur:uDaquamhabeDtActaspuriaSilve8tri,quam- 
que  ADselmus  t^uceusis  Collectiooi  suae  cauoDum, 
lib.  IV,  cap.  32,  Deusdedit,  lib.  iv,  c.  2,  ivo  Caroo- 
ieDsis,  parte  v  Decreii,  cap.49,ei  Gratiaau8,partei 
Decret{,di8t.  96,c.  i4,Latine  inseruit,  licet  in  anti- 
quioribus  Gratiani  Codicibus  legi  negat  Antoninus 
archiepiscopus  Fiorentinus,  parte  i  HisL,  iit.  8, 


Atque  Angustinum  Stouchumarguii  Joan.Bodinus 
lib.i  de  Rep.,  eap.  9,  png.  221,  Graeco  sermone  do- 
nationem  Gonstantini  ecripsisse,  ut  fucum  faceret: 
Sed  fraus  inquit,  facile  ex  ipnius  oratione  ei  antiqui' 
taiii  cognilione  confHlaiur,  Alia  Grsca  versio  (Con- 
stantioi  Harmenoptili,'ut  notai  Nesselius,  parte  ii, 
Gataiogi  mss.,  pag.  27)  exstat  in  Bibl.  Caesarea,  et 
Lambecio,  lib.  v,  pag.  244,  memoraiur ;  sed  quoad 
sensum  eadem  est  cum  illa  Balsamonis,cujuB  idem, 
pag.  237,  mentionem  facii.  Hanc  ipsam  e  Godice 
regis  Gbrisiianissimi  Graece  ei  Laiine  exhibei  JuHus 
Cssar  BuleDgeruB,lib.it  delmperio  Romano,cap.6, 
p.3i8,et  quoniam  brevis  esi,  hoo  etiam  loco  exstare 
non  er:i|  puto,  leotori  ingratum,  iDJucundumve. 


CONSTANTINI  EDIGTUM. 


I*    t 


Edictum,  ac  efTatum  divinum  magui  Gonsianiini 
de  pontifice  Romano.Omnibus  provinciarum  recio- 
ribus,  senatui  H.  imperii,  Romanum  pontificem, 
successoremsanctorumapostolorum,  etdumini  mei 
Petri,  majorem  quam  imperator  habere  potestaiem 
per  universum  orbem  adversus  omnes[(/^e<^xa'.]et 
plusquam  imperatorem  coli  et  honorari,  caputque 
esse  qualuor  antiquaruiu  8edium,et  ab  eojudicari 
ei  decerni  quce  orthodox®  Odei  conveniunt,  dici- 
mus.Donamus  eDJmPatri  meo  beato  Silvestro,  ft 

(a)PrinriusprolixaetdiserlaoratsoneeJu8fal8itatem 
ostcndit  Laurentius  Valla,  quae  et  separatim  excusa 
est  plus  Bimplicivice,et  cum  Ulrici  Hutteui  praef.iu 
Ortuiui  Gratii  Fasciculo  rerum  expeteudarum  ac 
fugieDdarum,apudLondiDenBe8recuso,etiDSimoDi:! 
Scnardii  Syniagmate  tractatuum  de  imperiali juris- 
dictione  legitur.  iEnese  Sylvii  aliorumque  plurium 
iestimonia  VallsB  Buffra^antia  produxit  Flacius  in 
Catalogo  testium  veritati8,et  Rob.  Cocus  in  Censura 
vett.  scriptorum,  quibus  adde  Baronium,  ad  a.  C. 
324,  n.  118  seq.,  et  1191,  n.  52  seq.;  Isaacium  Ha- 
bertnm  ad  Ecclesise  Graecae  ^ApYiepaTixov,  pag.  24; 
Joan.  Morinum,  io  Hietoria  Gallice  edita  Jiberatae 
per  Constantinum  Ecolesiee,  deque  origine  ac  pro- 
greBsu  potestaiis  saecularis  Romaoi  poDtificis,c.8;- 
Petrum  deMnrca,  iii,  42,  deCoDCoraia  sac.  et  im- 
perii,  et  vi,  6,  §  6.  Antonium  Pagi,  ad  a.  324,d.16; 
TillemoDtium,  t.  IV  Hist.  imperator,  pag.  226; 
Petrum  Josephum  Cantelium,Hist.  urbium.metro- 
pol.y  parte  ii,  diss.  2,  oap.  2,  n.  7,  et  praecipue  Na- 
talem  Aiex.,  sec.  iv»  diss.  25.  Quos  faoile  opposue- 


C  Bk9m9\kOi  tou  (JisY^Xoo  KwvwfltvrNou,  tztpl  tou  rira 
'P(o(JiY)c.  6ETiT((o(xtv  (b)  Taai  xoTc  wcpairaic,  xat  x^ 
9UYxXy^T(|*Tf)<-^(Awv  BacriXe(ac,T6v  *Pt)i)|A»)C  Jiciaxoicov  xal 
Sidioo)^ov  tu>v  «Y^uiv  ^Ttoot^Xwv,  xai  xup(oj  {xou  HsTpou, 
icXc(ovtt  ttJc  BaaiXs(ac  ^X^^^  i^ouafav  xoTi  itaaav  ti^iv 
olxoufjiiyTjv  xaraTcdh^TtovuoXXipicXebv  ijT^v  BaaiXiaTtfJia 
oOat  xal  ci^g^ai  xs^aXiJvTesTvaiTwvTead^pQDv  apg^a((i)v 
Op^vbtv,  Kp(vs(TOa(  Te  icpoc  aOTOu,  xai  ^if]<p(2^ea6at  TaT^ 
^pOo8(i^(|>  7up.6aivovTa  ii(aTei.  A^opotSfieOa  yo^p  t(^  iraTp( 
fxou  To)  [JLaxapi(|i  StXSiaxp^p  xat  toTc  auTOu  8ia5(5)^oic  to 

ris  Aug.  Steucho,  lib.  de  Donatione  Coostantini, 
Lugd.  1545,  Jac.  Gretsero,  de  Munilicentia  princi- 
pum  in  sedem  apostolicam,  Ingolstad.  1610,  in-4., 
pag.  36  seq.,  et  Apologia  pro  Bellarmino,  cap.  21, 
el  Nicolao  Schaten,  in  Carolo  Magno  Roonano  ca- 
tholico,  lib.  II,  cap.  6.  Ex  Protestantibus  de  t'alsi« 
Q  tate  donationis  hujus  vidondi  Joan.  Henelios,  in 
Otio  Uratislaviensi,  cap.  22 :  Gisb.  Yoetius,  t.  II 
Disspp.  select.,  pag.86ti)  seq. ;  Jac  Usseriue.de  Ec- 
clesiarum  sucoessione  ei  statu,  pag.  60 ;  Joan. 
Rainoldos,  Colloquiocum  Hardio,  pag.  227  seq. ; 
Franciscus  Hotlomannus,in  bruto  iulmine  8ixli  V, 
pag.  128, 151  seq.,  ei  novissime  rev.  D.  Joan.  An- 
dreas  Scbmidius,  in  Hisloria  saeculi  iv,  fabulis  va- 
riorum  in  rebus  GonstantiDi  M.  maculcia,  Helmst. 
1712,  eto.  Bdiclum  seu  fictuniy  seu  depravatum^  adeo- 
que  indignum  quo  Silpetiri  pont^ifieii  kisi&ria  augea- 
tur,  inquit  Papebrochius,  propyiaeo  ad  Acla  eaoo- 
tor.,  t.  II  April.,  pag.  1. 

(^J  Ms.  Vindobonense  addit,9uv.  DecemimMiuna 
cum  omnibui  eairapis  ei  lentUu  mperii  «Mlrt. 


525 


CABMBN  DAMASO  ASCftlPTUM. 


526 


successoribus  ejus  Dostrum  palatium,  diadema  ca-  A 
pitis  iapillis  pretiosis  et  gemmis  iatextum,  epomi- 
dem  quffi  collum  cingit,  cblamydem  purpuream, 
coccineam  tunicam,  et  omnia  regia  vestimenta, 
ephippia  quibus  equi  regii  insterountur,  sceptra, 
et  reliqua  imperii  ornamenta  et  gloriam  orrnem 
me«  potestatis. Eos  autem  qui  in  clerum  Romanum 
allecti  sunt,  ornari  jubemus  iisdem  quibus  senatus 
-  iioster  feslimentis,  [(a)  legoicapaitXjAaioK;  J  equo  vebi, 
albis  vestibus  tegi.  Ita  et  calceos  eorum  fleri  ex 
pannisalbis^eteum  quilectus  sit  clericus a nemine 
impediri  posse,  quominus  sit  senator.  Quandovero 
corontm  auream  Pater  meus  sanctus  Sylvester  qua 
mI  bomilitate  el  moderatione  respuit,  hso  orna- 
meDta  quaa  sanctam  resurrectionem  et  superillus- 
trem  locum  signiGcant  [lego  xa^  ttJv  (^Y^ctv]  sancto  ^ 
eju8  capiti  imposuimus.  Nos  stratoris  oflicium 
obeunte,  et  frena  ejus  equl  tenentes  ex  aula  palatii 
exivimus,  reverentia  et  metu  domini  mei  sancti 
Petri.  Maxime  autem  utile  el  amicum  Deo  esse 
duxirnus  cedere  urbe  Roma,  etomnibusOccidentis 
locis  ac  urbibus  sanctissimo  pap8p,et  robur  imperii 
transferre  ad  Ortum,  et  capere  Byzantium  urbem 
optimo  sub  sole  situ,  el  eo  sedem  imperii  ponere ; 
iniquum  existimantesutimperator  in  eolocosum- 
mam  potestatem  babeat,  ubi  ChristiansB  fldei  ccc- 
litus  principium  nobis  fliit.Cum  baec  manu  propria 
Bcripserimus,  et  reliquiis  domini  mei  Petri  impo- 
suerimus,  jusjurandum  damus,  non  modo  nosser- 
vatnros  qu®  sanximus,  verum  et  nostros  succes- 
Bores,  utsancte  ac  religiose  servent,  obstringimus, 
idque,  jurati  patrl  nostro  pape^  ct  successoribus  C 
ejus,  pollicemur. 

(a)  Emendationes  h»  sunt  interprelis  Bulengeri. 


fjfihepov  itaXaxiov^T^eTrtTTJcxe^aX^c  StaS7)|xalxX(6a)v 
Ti(i(tov  xai  fxapYapwv  <ruYxe([i£vov,  xo  xuxXouv  tov  Tpa- 
^TlXov  (I>|xo94ptov,TT;v  itopcpupav  j^XajiuSa,  tov  xoxxiov 
X,tTU)va,  xa?  TravxaTa  pajiXixi  evSujxaTa,  Taxwv  paai- 
Xixa>v  iTtirtov  a^i^fiaTa,  Ta  crxfiTCTpa,  xat  tk  Xoiirai^c 
Pa(iiXe(a<;  xoaixTj^aTa,  xai  tyiv  So^av  aTraaav  t^c  i^yLii}^ 
l{oja(a<;'Touc  81  Ttp  xATfjptpT^c aYiccTaTYjc  'Pt&fiT^cxaTei- 
XeY(i£vou<,  xojfietaOat  xeXeuofxev  iiapa7rXr^ar((i)c  t^  auY- 
xXT^Tcpfjfxwv  IvSuixaaiv^lTnrot;  liro)^ou(xivouc,66<5va;ice- 
pixeifxlvou;  Xeuxdc.  'ii;  81  xat  Ta  ^TroSiJixaTa  toutwv 
iOovitav  elvat  ireironr)[x£va  Xeuxwv^xai  o;  Sv  alpotTO  xXtj- 
ptxo<:,ixTfj;  •f)[xtt)v  auYxXTfJTOuYeviaOaiTouTov  irpo^Tiv^c 
p.7^8a(X(i)c  efpYeaOai.  "Oti  y^  fXTjv  ttjv  Ix  yup\}<jio'j  oTe^i- 
VT)v  (ppovrJfxaTo;  fx6Tpt(5TT)Tt  6  iraTTJp  fxou  6  aYtoc  EiX- 
oeoTpo;  TrapatTeTTai,  TauTa  Tot  tov  U7r£pXa|X7rpov  ^topov 
aT^fxa(vovTaTTiv  aY(av  dvajTaatv,  ttj  dYiq^xecpaX^  auTOu 
I8(atc  X*P^^^^  iTreQTjxafxev.  'IlfxeT;  OTpdTtopo;  6<p«p(xiov 
6TreXO<5vTec,  xai  Tot  j(^aXtvd  tou  iTrirou  auTou  xaTe)(^ovT6<, 
T^<  auXT)c  Twv  teptov  auTou  ^^^'efxev  dvaxT(5ptov,  atooT  xal 
(p(5ot{)  Ttu  xup(ou  fxou  Tou  ^Y^ou  auvs^^fxevot  Tl^Tpou* 
Ttov  )(pT)j(fxtov  Z\  xofxiS^  xat  0£ocp(Xtov  v£vofx(xafxev, 
ixoTTjvai  filvT^ciriXeto;  'P(ofXT);,  xat  T(ov  8uTixa)v  dirav- 
T(ov  X'^?^'^  "^^  ^*^  ir6Xetov  T^  dYttoTdTtfi  iraTnrgf,  xb  81 
Tfjc  Ba(TtXe(ac  xpdxoc  irpocTaTTJcltoa;  fxipT)  fxeTeveYxeTv 
xal  TT)v  4v  xaXA(aTtf)  twv  6(p*  ^}ili^  tou  Bu^avTo;  irfSXtv 
xaTaXa6eTv,xal  h  auT^  iSpuaaaQat  Ta  Ba^^Xeta,  aotxov 
olrjOevTe;  l|ou7(av  S^^eiv  tov  eirl  y^^  BaaiXia,  evOa  xat 
dp^Tj  TT);  Ttov  )^ptaTiavtov  Op^joxe^ac  ix  twv  oupavwv 
uirfipjev  "f^fxTv.  TauTa  Tat<;  18 (at;  X^P^^^  yP^'1'*^'^^^»  **^ 
T(j)  vexp(f>  Tou  xup(ou  fjtou  eirtOefxevot  IliTpou,  ir((rceic 
lv6pxouc  TroioufxeOa,  ou  fxTjv  SXtocirapaS^vai,  dXXdxal 
Tot<  :J)fx£Tepov  Sejauifcvoic  xpdTOc  (puXdTTetv  diropd- 
OpauoTa  irapeYY^^f-sO^  Ttpo^  tov  iraTipa  :f)fx(I)v  irdirav, 
xa{  T0i)c  a^Tou  StaS^^ouc. 


CONSTANTINI  IMPERATORIS  EPISTOLIUM 

AU  UNIVEKSl  OKBIS  CHRISTIANOS. 


(fide  koc  Epistolium  et  quod  de  eo  diclum  est  ad  epiitolam  fictitiam  Hieronymi  ad  Eustochium,  Palrologise 

tom.  XXX,  col.  226.) 


II 

G.  MARII  VICTOR[NI  DE  MACHAB^IS  POEMA. 


Hoc  poema  dedimus  inter  opera  S.  Rilarii^  Arelatensis  episcopiy  tom.      L      Patrol,,  ubi  videsis,) 


^D  TOMUM  SIIX. 


GARMEN  DAMASO  PAP^E  ASGRIPTUM 

Hoc  carmen  non  reperitur  in  Bibliotkecis  ante  nostram  editis.  Datum  est  primum  luci  a  diligentissimis 
bibliographis  Milter  et  Aubenas  (a)  eum  quibusdam  observationihus  ad  nostrum  tom.  Xlll.  Id  eruerunt  e 
Mantiseriplo  Sungermanensis  bibliaihecx  uoi  latebat.  In  initiali  folio  tegitnr^  manu  recenti  scriptum :  Horum 
versuum  auctor  creditur  sanctus  Damasus  poot.  mazimus,  minime  tamen  genuitaiem  opusculi  asserere 
prxvatemus. 

(a)  Revue  de  Bibliographie»  aoiStt  1845. 


527 


INGIPIT  GARMEN 


Nec  meminisse  moror  prseconia  clara  Gbrysanti, 
Quem  merito  mundus  famosa  laude  frequentat. 
Hunc  igitur  genitor  florentem  tempore  (a)  proto, 
Tradiditinvestemrbetorum(stc)sub8ortemagistri8, 
Ut  puer  iudolis  (sic)  librorum  disceret  artes 
Quas  mundana  colit  stolido  sapieutia  sensu. 
Qui  fuit,  ul  fertur,  donatus  mente  sagaci, 
Ardens  ingenio  et  prudens,  ac  pectore  pubes. 
Post  bac  industris  cum  sacra  voJumina  lector 
Auribus  hausisset  cceiesli  grammate  scripta, 
Protinus  antiquse  contemnens  dogmata  sectse^ 
Falso  vetustarum  calcavit  frivota  legum, 
Et  diolo  citius  nactus  rudimcnta  fidei 
Flagitium  sceleris  baptismi  deluit  unda. 
Mox  publice  Gbristum  paganis  praedicat  ultro 
Dira  superbarum  spernens  tormenta  minarum. 
Tum  genitor  sobolem,  oaturae  jura  rosolvens, 
Truserat  in  tensbras  conclusi  carceris  atras 
Magnopere  metuens  flsci  decreta  nefandi ; 
Insuper  et  capital  tremulus  formidat  acerbum. 
Sed  cum  mens  juvenis  fcrret  tormenta  libenter, 
Mox  aliam  genitorconcinnan8machina(iu;)scenam 
Lubrica  mundanis  admovit  gaudia  pompis, 
Serica  purpureis  prsebens  velamina  peplis 
Quae  morita  facit  festo  viscere  bombix, 
Induit  egrcgium  pretiosa  et  veste  nilente. 
Tunc  jussu  patris  convia  larga  puellse 
Deliciasque  ferunt  epulis  luxusque  culinae 
Vestibus  ornataa  variis  et  fronte  venusta, 
Talibus  ut  pompis  miles  mollesceret  audax 
Ferreaqui8(6)crebroc8edunt((;)pr8ecordiavirum(d). 
Sed  tamen  armatus  Cbristi  testudine  tyro 
Oscula  virgineis  despexit  lubrica  labris, 
Nec  penetrare  sinit  stuprorum  spicula  pectus; 
Sed  procul  excussit  jaculatas  fraude  sagittas. 
Non  secus  ut  cecinit  sponsali  carmine  vates 
Dulcia  sed  Ghristi  ieniscunt  labra  labellis, 
Melloa  tunc  roseis  nigrcscunt  labra  iabellis. 
Venit  ad  extremum  virgo  certamen  aduita, 
Daria  vestalis  formosa  fronte  rubescens, 
Aurea  cum  glaucis  quam  comit  lunula  gemmis. 
Nititurbaecjuvenemmuneris  («tclconstringere  nexu 
Quatinus  ad  thalami  flectat  connubia  mentem. 
U«o  falerata  fuit  facundis  freta  loquelis, 
Denique  diserti  stupuerunt  forte  magistri 
Virginis  ingenium  biblorum  famine  fultum  : 
Nempe  tenax  scripti  fuerat  veloxque  legendi. 
Sed  secus  evenit  fortunae  casus  opaoe. 
Dum  pius  obposuit  faiis  contraria  fata, 
Daria  quae  dudum  servabat  numina  VestaB, 
Credidit  Aitithrono  cceli  qui  sceplra  gubernat 
Facundis  virgo  verbis  conversa  Chrysanti. 
Tunc  eimulata  thori  fingunt  consortia  fata, 
Moribus  et  castis  vivunt  concorditer  ambo, 
Ut  spuroum  penitus  vitarent  pectore  nsevum 


ADDBNDA  AD  QU06DAM  PB^BDBNTBS  T0M03.  528 

A  Et  maculam  ventris  puilam  de  corde  fugassent. 
Post  hnc  baptismi  Bacratis  tingitur  undis 
Quatinus  exuvias  spoliaret  mente  vetustas 
Et  nova  de  liquido  sumatur  gurgile  lodix. 
Sum  virgo  veterum  sprevit  documenta  librorum 
Et  sequitur  Christi  quadratis  dogmata  biblis. 
Quis  poterit  vulgi  tantas  numerare  catervas 
Quantas  exemplis  egerent  credere  Ghristo  ? 
Traditur  idcirco  poeais  torquendus  acerbis 
Septuaginta  viris  (sic)  quem  denso  milite  servant, 
Herculis  in  fano  ni  forsan  tura  litaret. 
Tuno  miles  ccepit  dirus  vexare  negantem 
Athletam  Domini  fretuni  virtute  superna, 
Udis  et  crudis  nervorum  nexibus  angens 
Torrida  flammantis  laturum  caumata  solis. 

6  Sed  puncto  citius  iaxantur  lora  lacertis 
Omnipotente  Deo  restes  solvente  ncfandos 
Ecce  sudes  iterum  cipporum  vincula  cludunt 
Gruraque  cum  rigidis  nectebant  turgida  lignis, 
Extemplo  cippum  findit  Regnator  olympi 
Quamvis  hunc  stolidi  cecata  mente  ligareut. 
Lotia  tunc  lictor  crudelis  spargere  jussit 
Sacros  humectans  artus  fcetore  putenti  : 
Qui  liquor,  ut  dicunt,  atrum  fantasma  fugabat 
Dum  vernam  Domini  soerat  nicromantia   fretum ; 
Sed  putor  ambrosiam  flagrabat  nectare  suavi. 
Exin  tortores  bucula  de  globo  rebyrsa  [sic) 
Mandant  ut  crudo  stringantur  tergore  membra 
Marthyris  ardentem  passuri  lumine  solem. 
Torrida  sed  Titan  compressit  fulmina  fervena 

Q  Ut  nulla  insontis  ferunt  incendia  membra ; 
Tumque  reciproca  concludunt  ergastula  sanctum; 
Arta  catenarum  constringunt  vincla  laeertos, 
Necnon  et  collum  nectunt  cum  crure  gemello. 
Ecce  repente  pius  nodatos  arbiter  artus 
Eripit  et  chalibis  mox  stricta  ligamina  rumpit. 
Porro  cum  sanctum  nodoso  vimine  miles 
Gederet  infaustus  rubro  qui  sanguine  gaudet, 
Sed  mirum  dictu  sceptrorum  flagra  beatus 
Ictibus  argutis  roartyr  non  sensit  acerba. 
Quin  immo  ut  plumae  mollescunt  vimina  (sic)  sancto 
Geu  viridis  lentescit  lcne  papyrus  in  amne, 
Glaudius  insignis  compunctus  credidit  ultro 
Septuaginta  viros  converlena  dogmate  claro 
Feoit  baptismi  purgari  gurgite  raersos ; 

^  Quapropter  rubro  perfusos  sanguinis  ostro 
Miles  Ada  ethereum  faustus  perduxit  olimpum 
Quos  simul  obstruxit  felix  spelunca  sepultos 
Lucida  perpetuae  ^isuros  praemia  vitae. 
His  convexa  poli  merito  lustrantibus  alto 
Daria  cum  duro  patitur  tormeota  Ghrysanto. 
Impiger  ast  ille  strictus  molimine  ferri 
Truditur  in  tenebras  laturus  carceris  atrus 
Luaida  quo  putidis  fluxerunt  stercora  criptis  ; 
Nectare  sed  foetor  cedit  oeu  luce  latebras. 
Traditur  interea  et  sceleratis  Daria  Bcortis 
Prostibulum  mechae  penetrans  sine  crimine  sevo. 


(a)  Pour  Tzpihxto,  que  le  poetc  a  latinise.  Mil.  et         (c)  Liscz  ccdunl,  Mill.  et  Aub. 
AuB.  (a)  Pour  virarum :  mais  il  y  a  une  faule  de  quaa- 

{b)  Pour  queU  c^eet-k-dire  quibus.  Mill.  et  Aua.      tit^.  Mill.  et  Aua. 


529  DIS8BRTATI0  DB  DAMASO  BT  LAURBNTIO.  530 

Scd  leo  de  daustris  rugibundus  niittur  arctis  A  Tuncdcmum  Augusti  qui  Romaa  regnaregebat 

Virgineos  artus  servare  puellae.  Decreto  rubrassumpserunt  morte  coronas, 
Si  quisquam  cuperet  sacrum  temerarc  pudorem      Et  simul  in  cripta  pausaot  Sabulone  sepulti 

Gestibus  obscenis  contractans  corpus  honestum  Quos  simul  in  vita  voxavit  pcena  cruenta. 

Arcam  cen  quondara  probrosus  contigit  Oza,  Gredimus  ut  fausti  glomeratos  jure  catervis 

Protinus  oppeteret  confusus  fronte  petulcus  De  gremio  tumuli  cum  tellus  sponte  dehiscet 

Rictibus  et  rabidi  conrosus  dente  leonis  Et  genus  humanum  tumbis  emerserit  atris 

Ultricem  poenam  sentiret  morte  ferina.  Suscitet  ad  requiem  mundum  dum  laxat  habenis. 


DISSERTATIO  HISTORIGA  DE  DAMASO  ET  LAURENTIO, 

VEL 

DAMASUS  ET  LAURENTIUS 

HISPANIS  ASSERTI  ET  VINDICATI, 
Auctore  Fr.  Perezio  Bayero  pmfty^ero  Valentino.  Romde  1756. 

EPISTOLA  EEDICATORIA. 

Uluttrissimo  aique  omatissimo  viro  D.  D.  Joanni  Francisco  Qaonx  Portocarrerio^  eic.,comili  Vallis-Paradisiy 
militix  Calatravensis  equitiy  Ferdinandi  VI  Hispaniarum  regis  caiholiciy  in  Indiarum  senatu  consiliariOf 
summoque  regii  census  adminislro,  eic^  eic.  Franciscus  Perezius  Bayerius^  felicitaiem. 

Quod  tibi  quidquid  hocest  laboris  nostii  nuncupatumoptaverim,come8]llustrissime,non  taroofficium 
quain  excusatio  videri  potest.Cumenim  eorum  qu(B  a  clementissimo  rege  vereque  Hispanis  nostrae  parente 
Fdrdinendo  Yi  procuranda  mihi  in  itinere  Italicu  praiscripta  8unt,atque  adeo  totius  negotii  otiiq^ue  nostri 
ratio  suo  demum  tempore  tibi  reddenda  sit,  erunt  fortasse  qui^ubi  me  ad  hffic  studia  divertisse  viderintab 
animo  sibi  male  consoio,  judicis  oscupaodoB  gratifle,  potius  quaro  ab  offlcioso  cliente,M8ecenati8  optimi  de- 
merendi  studio,  munus  istud  profectum  putent.Etquidem  cum  vanahorumjudioia  atque  importunitatem 
non  semcl  initio  prd8vidi8sem,parum  abfuit  quin,abJecto8cribendicon8ilio,pubiicam  ego  nostratium  cau- 
saoa  ob  privatae  reprehensionis  timorem  desererem.  Verum  quidni  potius,tricis  apinisque  his  spreti8,ab 
optimo,  patriique  decoris  amantissimo  principe,  te  praesertim  patrono,paucorum  roihi  mensium  induoias 
pollicerer,  non  ut  eas  ignavo  in  olio  traducerem,8ed  ut  veterem  avitamque  Hispanis  nostrao  gloriam,quam 
ab  Italis  quibusdam  magni  nominis  scriptoribus  ereptum  iri  noveram,  eidem,8i  fleri  pos8et,re8tituerem? 
Aut  quo  pacto  si  inclinats  ac  prope  jacenti  Hispanorum  causscum  eam  erigi  a  me  utcunque  possespera- 
rem,  suppetias  ferre  neglexissem,non  ego  patriam  prodidisse  dicendusessem^Jam  veroeo  loco  acdiscri- 
mine  Hispanorum  sententiam,  quse  tot  rctro  saeculis  Damasum  et  Lauretiiium  populares  ipsorum  fecerat, 
versarip  tote  ipse  fatebere,  comes  illustrissime^cum  videris  ab  anno  1741,quo  nova  opinio  utrumqueRo- 
manis  civibus  ascribens  in  vulgus  primum  emissa  fuit,  tot  viros  eximios,  editis  cerlatim  libris  veteri  illi 
profligandaeconjurare,non  jam  quaside  redubiaaut  probabili  in  utramque  partemdisputantes,sedcau8am 
pro  Romanis  dictam,  remque  omnino  demonstratam  csse  asserentes.Num  vero  meliora  deincepsHispani 
sperare  deUeamus,  nostrum  non  providere  modo,  sed  neconjicere  quidem  est.Licetenim  non  listantum 
quibusopusculum  istud  examinandum  publicedemandatum  fuit,sed  quibusipse  pridem  iegendum  privatim 
tradideram^summis  profecto  viris^rationes  et  conjectnras  n ostras  pro  DatmMO  et  Lcitir^io  Bispanise  asse- 
rendis  non  vulgariter  probari  videam^ineoquidemutmagisillorum  humanitasmihi  perspeotaest^itaplus 
vereor  ne  quid  ab  ipsis  voluntati  potius  quam  judicio  tribuatur.Verum  cum  eosdemtamenintegerrimos 
atque  incorruptissimos  noverim,quo  proindecitra  insignem  injuriam  nemo  contra  quam  senserintjudi- 
cium  protulisse  suspicari  audeat,non  obscura  mibi  spes  affulgetfleri  tandem  posse  ut  ea  prsesidio  fultae 
rationes  nostrae  tanaiu  sustineantadversariorum  impetum,dum  Hispaniaiscriptorum  cohors,quam  nobis 
auxilio  futuram  speramus,8equiore  loco  pugnam  capessere  dcque  summa  rerum  acie  cum  hoste  decertare 
valeat.  Sane  uti  unusego,Bicum  tot  virisstrenuissimis  congrcdi  ad  me  rcciperem,Plautino  illo  palfiestrione 
confidentior  habendus  essem;  ita  si  aliorum  qui  ab  Hispanis  starevidentur^validissimo  agmine  stipatus, 
ccrtamen  (1etrectarem,etiIlisinjuriu8,etmerito  mortaliumomnium  audirem  ignavissimus.Sed  etilludme 
ut8criberemcompulit,comes  ilIustris8ime,quod  cumnon  ita  pridemsuperstiturain  UrbeHispanicinominis 
moQumentorum  Collectionem  absolvissemjn  qua  ccc  circiter  illustrium  gentisnostraevirorum  imagines, 
elogia,et  gentilitia  etemmata  totidem  grandioribuschartis,quantum  fieri  potuit^accurate  atque  elegantis- 
sime  expressa  conspiciuntur,  eo  videlicet  consilio  uterpgionesepulcraliscujusquetitulipatriagenusque 
dignitas  eorum,  tum  res  ab  iisdem  pr^eclare  gcstae  summatim  indicentur,  vel  tiamasum  fjturentiumquet 
quibuB  primus  omnium  in  ea  Collectione  locus  a  nobis  attribntus  fuerat,  Hispanos  esse  ostendero,  vel, 
quod  turpidsum  foret,  eosdem  gradu  dejectos  planeque   exautoratos   dimittere  neoesse  erat.  Jam  vero 
cum  mibi  ad  manus  essent  rationes  quibus  adversariorum  argumentis  non  improbabiliteroccurri  posse 
8perarem,quam  ego  non  apud  Ilispanos  modo,8ed  et  apudexteros  quosquc  contraherem  ignominiseiabem, 
81  segne  atque  inhonestum  otium  pulcherrimo  labori  pri^etulisssem! 

Hsec  autem eo  a  me  consilio,atque  illorura  occasione  dicta  8unt,comes  illustrissime^si  quiforsan  nostrum 
quidquid  hoc  est  muneris  prffitexendae  potius  excusationis,  quam  ofioii  cauea  nomini  tuo  consecratum 
putant;de  teenimcum  propriaatqueavitabenignita8,tum  perpetuum  ilIud,quod  respatriaspropensissime 
tueris  atque  ornas^stuaium  longealiterutsentiam  faciunt.Licet  enim  mihi  ut  tepraesentem  praesens  allo- 
quererad  hanc  diem  datum  non  tuerit,non  sum  nesciustamenquam  paramanterlitterasearumquecultores 
amp1ectaris,quamque  animoinflxum  sedeat  liberales  artes  ac  disciplinas  apud  nostrates  amplificandi  con- 
silium.Atque  hanc  quidem  inter  egregias  tuas  laudes  pr2ecipuam,non  modo  in  hac  urbium  principe  Roma, 
ted  ubivis  gentium  celebrari  cum  mihi  gratissimum  eat,  tum  veroilud  longe  gratiusfuit,  ac  jucondius, 


531 


ADDENDA  AD  QUOSDAM  PRJECBDBNTES  TOMOS. 


532 


quod  vivam  mioimeque  fallacem  illarum  imagiaem  intueri  atqueadmiraricoram  aliquandolicuerit.Cum 
enimantehocbienniumVenetii8agerem,etincelebridiviMarciBibliothecanescioquid  nugarummeditarer, 
forter  eodem  deiatum  illustrissimum  marchionem  Annavetium  dignam  te  prolem  clarissima9que  domus  spem 
alteram  ,quem  optimo  sane  consilio  ut  in  vasto  orbis  voluroine  mores  hominum  atque  urbes  noaceret  e  pa- 
ternosinumaturpdimisera8,eademfaustalux,quate  ad  summamregiicensus  administranionem  a  pruden- 
tissimo  rege  nostro  vocalum  fuisse  ibidem  fama  vulgaverat,mihi  8alutandumobtuIit;aquo  cum  ita  beni- 
gne  liberaliterque  exceptus  fuissem,ut  quandiu  unaVenetiis  fuimus  suavissima  ejusdem  consuetudine  et 
alloquio  fruererylicuitin  ornatissimo  adolescente  virilem  e  vestigio  prudentiam  cum  insigni  morum  faoili- 
late  conjunctam  demirari;  tum  vero  ubi  ad  reculaa  quasdam  eruditas  a  me  in  itinere  Italico  oollectaSy 
ejusdemque  itineris  prulixasephcmeridas  penitusevoiveodasanimum  adjecit|incredibilem  ipsius  humani- 
tatcm,et  singulare  erga  litteras  studium  expertus  8um;prorsus  ul  tot  aotibus  egregium  Juvenem  supra 
aetatem  cumulatum  intuenti,non  modo  paterna  virtue  animique,  sed^si  per  jurieconBultoa  licet,ipsa  mihi 
viventis  patris  haeredilas  ante  oculos  obversari  videretur. 

Haec  autem  cum  ita  sint,  comes  illustrissime.nonmagnoperemihiverendum  essearbitror^an  non  exile 
munus  istud.quod  sub  tuis  auspiciis  luccm  quxrit.placido  vultu  excepturus  sis.  Quod  si  conatus  hosce, 
quos  ab  aliud  agente  patriue  amor  expressit,  tibi,  viro  sciiicet  probatigsimo,  atque  Hispanici  splendoria 
amantissimo,  probari  cognovero,8ati8  hoo  uno  prsclare  mecom  actum  esse  iotelligam.bad  qai  8i,qua  es 
apud  Augustum  nostrum  auctoritate  et  gratia,  Majestatem  illius  adduxeris  ut  in  has  meditationes  nostras, 
nihil  earum  tenuitatem  moratu8,oculo8  demittere  non  gravetur?  Quod  cum,8erio  quidem,ne  optare  mihi 
datum  sit,  illud  superest  ut,conceptiB  pro  tua  inoolumitate  voti8,rau8ta  tibi  et  prospera  omniaa  sommo 
bonorum  largitore  comprecer.  Rom®,  ipso  Laurentii  martyris  pervigilio  1756. 
• — 

EPIGRAMMA 

Elc  xriv  pCSXov  icept  d-y^ou  AafJiavou  xai  Aaopevcfou,  x^  'lairavJ^  aicovefxijO^vr  iv,  uapa  4>pa*pc((7xou  Ilept^Cou, 

TCoXu(taOeaxdixou  dvSpo^,  ft-^^paiiiLhr^yf, 

A*  A.  T'  AuYouaxtv£8oo. 


Priscos  HeBperiaa  reddit  Franciscus  honorea, 
Ultra  ne  possit  dicere  Roma  euos. 

Mille  revicta  modis  compellitur  ista  fateri, 
Hispanis  geminum  se  rapuisse  jubar  ; 

Gestit  at  illa  palam  duplici  redimita  corona, 
Tantffi  com  prolis  oernitur  esse  parens. 

Si  Damasofl  moriens,  moriens  Laorentios  ossa 
Romanis  liqoit  marmore  clausa  saero, 

Invidet  illa  nihil;  satis  exhocnomine  clara; 
Patria  si  divum  sola  sit  Hesperia. 

HaBO  veint  Hispanis,  veniet  sed  gloria  major, 
Principe  sic  Musas  ampliflcante  domi. 


Tk^  XI [xa;  'jraXtv  'Ecnttplj^  4»paY>t{(ntoc  Ktoxe, 
M7)xixt  Sv  *Pu)fJLTi  (Sonrep  la<  xaxi^^in* 

'H  84  ^ -itoXXdt  y'  iXsYX^et^'  elSuTa  auvoifie, 
*I<7iiav(t>v  'Ay^co  6'xxi  d^elXe  Suco* 

To)  8k  axap  axecpdtvu)   Ke(vv)  ukv  ^yioMaai  idjoLpxaHf 
U6xvia  (u<  Myixv)p  xou  xoxecoc  fiixapo<* 

El  vap  xot  Aaupfcvxtoc,  ^l  AajjiaacJc  •ts  XJicovxo 
TcojxaCoic  xi  fjifcXir)  irdtvxoxs  d18ta, 

MiQ  9^oviet  Tt^vt)  xoTc  fJtlv  Y<ip  *l6T)patv  dcicipxet 
Ei  fx<5'v  'EairsptT)  HaxpU  ?l[i  'Ay^wv 

Taux*  apavuVyfAiXXovxaSlfxe^Cova-cLcTceol  Mouautv 
T(f»  BaatX^i  fxiXet  itpo;  [liyci  xXeToc£u>v. 


DIVISPATRUS  LAURENTIO  ET  DAMASO  VOTOM  AUCTORIS. 


0  lox  Gtocidois,  piagisqoe  Eols, 
Bina  aed  face  praanitens  Iberis, 
Glarom  par,  Damase  alme,  toque  Laorens, 
Qoos  consensio  longa  secoiorom, 
Nedom  barbarie  vigente,  sed  post 
Illatam  Latio  Atticam  loquelam 
Hispanis,  veterom  vetante  nollo, 
Ascripsit  patriieqoe,  civibusqoe, 
Qood  voB  sob  seniom  fo^aois  evi, 
Ereptos  laribos  domesticis,  atqoe 
Exutos  patria  novos  Qoirites 
TrojaQom  genos,  urbe  gestiente, 
Janos,  rodtra,  forom,  Patres,  senatos, 
Sommos  deniqoe  Pontifex  salotent, 
Nil  est  quod  doleamos,  aot  qoerelis 
Urbi  orbis  domine  sobinvidentes 
Hispanis  fora  raoca  personemos; 
Novit  scilicet  illa  qoantos  inde, 
Binom  si  sibi  qoaerat  onionero, 
Accedet  proprio  decor  monili; 
Hincqoe,  ot  fit,  dubiis  otrinque  rebos, 
Geco  torbine  controversiarom* 
Laorentem  Damasomque  civitates 
Dum  plures  repetunt,  suosque  otrumque 
Jactant,  jure  sibi  peouliari 
Ascribit,  vetus  alterum  priusque 
Commonis  patria  Dinil  morata. 

(a)  Qood  Hispanif  et  qood  sidera  tiiit 


B  Qoid  tom?  Noslrane  ad  bso  silebit,  aot  immota 

Hispania  nil  reponetY  Et  vos 

Laurens  ac  Damase,  Oocidentis  ora, 

Quos  bis  (a)  bactenus  Hesperos  vocabat, 

Demissis  manibus  migrare  tandem 

Permittet?Faciant  quibos  podoris 

Sensos,  neo  pietatis  olla  cora  est, 

Immites  animaa.  Tuis  benigne, 

Tellus  Hespera,  mansuetiores 

Instillas  animos,  quam  ut  aot  silentes 

Hanc  sortem  patiantor,  aut  inulti. 

Hinc  nobis  patrius^  tuiqoe,  Laorens, 

Et  compar,  Damasi,  ardor  acriores 

Adjongit  stimolos,  ot  imparati 

Discrimen  sobeamos,  atque  magna 

Conemor  tenoes.  Eront,  opinor, 

Dom  nos  stringimos  arma  veJitari 

PugnaB,  qoos  acie  paratiores 

Decertare  jovet.  Fidem  hio,  Iberi, 
C  Veetram,  vestram  itidem,  beate  Laorena, 

Bt  nostri,  Damase,  auctor  o  laboris, 

Imploramus  opem,  benigni  adeste, 

Nostramque  Hesperiam,  sinu  qu«  utromque 

Materno  tovet,  excipitque  alumnum, 

Vel  81  Roma  dehinc  beatioris 

Vos  dignetur  honore  oivitatis^ 

Nonqoam  iinqoite,  patriosve  (ines. 


T»    T 


rw^^^^ 


mm 


■1« 


■M 


533 


DISSBRTAHO  DB  DAMAPO  BT  LAURENTIO. 


534 


DISSERTATIONIS  PARS  PRIOR. 


DE  DAMASI  PATAIA. 


CAPUT  PRIMUM. 

Seriplionis  occasio.  Status  hodiemae  controversi», 
Fundamenta  Hiipanorum  ut  Damasum  sibi  tan^ 
quam  poputarem  ascribant, 

Cum,  Dovis  iDvicem  slbi  succedentibus  negotiifl, 
diuiius  quam  initio  statueram  manondum  mihi  in 
Urbefuisset^atqueex  tam  ubere  utriusque  antiqiii- 
tatis  latifnndio  vacuum  redire  in  patriam  ingiorium 
essetettantum  non  verccundum^homini  praesertim 
quem  ab  ejusmodi  studiis  non  abhorrere,  iis  saltem 
magnopere  delectari  aiebant,  in  animum  continuo 
induxi  a^ellum  mihi  subsecivis  operis  excolendum 
secemere,  queis  tamen  Hispanis  nostr»  domesticis 
prscipue  in  rebus  fructus  oonstaret  aliquis.  Id  qui- 
bus  modisasBcquerer  meditanti,succurrebat  non  ita 
pridem  a  Prancisco  EmmanueleMenaMatritensibi- 
bliopola  novam  cl.  Nicolai  Antonii  Bilbliothec®  Hi- 
spaniceeEditionero  adornariplurimis  auctorum  atque 
operum  ineditorum  accessionibus  locupletissimam 
quaeque  ut  omnium  votis  responderet,  invitatorias 
abeodem  ad  doctos  per  Hispaniam  viros  litteras 
missas  fuisse^rogatum  ut  tantae  rei  perficiendflesym- 
bolam  quisque  pro  virili  conferret  suam.Bavero  ubi 
primum  animum  pervasit  cogitatio,  nihil  ultra  de 
exsequendo,consiliodeliberandumcen8ui.Sperabam 
etenim  quod  litterarii  Ihesauri  nunquam  penitus 
exbauriantur,  vel  post  lustratas  ab  oculatissimo  ao 
diligentissimoauctoreUrbisbibliothecasuberrimam- 
que  messem  factam,nonpoenitendum  nobissuper- 
fore  spicilegium.  Neque  vero  me  fefellit  eventus. 
FactaetenimmihipriDcipemomniumVaticanamad- 
eundi  copia,  Manusoriptorum  indieesevolvere  dili- 
gentissime  coBpi,  et  quscunque  iu  eis  vel  auctoria 
nominevel  operis  argumentopatriam  quoqao  modo 
bibliothecamditare  posse  arbitrabar,  in  deletitias 
Bchcdas  cursim  pro  tempore^nulloqueadbibitodele- 
ctu,referebam,domimoxper  otium  oum  editis  aNi- 
colao  Antonio  conferenda.Absolveram  trimestri  fere 
spatio  Palatinam,UrbiDateDsem,et  eam  qufiBoIim  ad 
Christinam  Suecorum  reginam pertinuit,ternam sci- 
licet  accessionem  Vaticanfle  bibIiothec63  nobilisai- 
mam;neque  dies  abiit  quo  Manuscriptorum  cum 
Editis  collatio  uon  me  redderetnovo  auetore  autope- 
re  invento  locupletiorem.Ventum  eral  ad  ipsampri- 
mariam  bibliothecam,  quo  tempore  Angeli  Marin 
cardinalisQuirini  S.  R.  E.  bibliotheoarii.  bonisde- 
flenda  omnibus,  nulli  tamen  quam  mihi  flebilior, 
intercessit  mors.ConveneramBrixi63  in  transitu  meo 
virum  pietate  insignem^demerendisquelitterisna- 
tum,  a  quo,  ob  injectam  a  cl.  Balthasare  Oltrochio, 
Mediolanensi    Ambrosianae    bibliothecce   prsfecto 

(a)  Is  est  cl.  Emra.Martinus  cujus  nomen  editaque 
ingenii  ac  doclrinee  monumeata  illastriora  sunt 
quam  ut  alicubi  latere  posBint. 

(6)  Gasparis  scilicet  loannczii  de  Segobia»  cajus 
post  multa  quae  ipso  superstite  lucem  viderant,nu- 


A  nescio  quam  destudiis  nostris  mentionem,  nedum 
perhumaniterexceptus  fui  seepiusque  ad  familiare 
colloquium  invitatu8,8ed,  qu8B  non  omnium  postre- 
ma  amorie  signiflcatioest,  neo  indonatus  discessi. 
Multa,cum  noctem  interdum  variosermonetrahere* 
mus.grandffif  us rogitabat  senex de  studiorum  deque 
itineris  nostri  ratione;  Jacerentnean  in  ppetio  esient 
apudHispano8  litters;  plurimum  denostrium  inge- 
nii8minime,uti  aiebat,vulgaribu8  8ubinde  disserens 
neniinemque,eorumquo8olim  Rom«  noverat,  quo- 
rumvelegeratseripta^decani  prffisertim  Aloneneis^a) 
marohionis  Mondexarensis  {b),  immo  neque  auper* 
stitum  sine  laude  prasleriens,  ut  vehementissimum 
summi  viri  erga  litteras  litteratoique  sludium.  tum 
memonam  in  ea  state  retinentisaimam  demirarer. 

n  Hecautem  utpaulolatius  quam  pro  inBtitulo  perBO* 
querer  tam  cbari  mibi  capitis  deaiderium  fecit,  tum 
eorum  quaeipsius  mortem  consecutaBunt  recordatio 
peracerba.  Pauci  etenim  ab  ea  efQuxerant  dies,  cum 
primoutaCfectumopus  tantisper  intdrmitterem,mox 
utejusdem  perficiendi  spem  plane  omnem  depone* 
rem,  tristiBsimum  nnntium  accepi.  Vulneri8  causts 
refricare  moleBtissimum  OBael,  nisi  Bub  eximio  ao 
vere  iioXu(i.QixeTTaT(|i  6.  B.  E.  cardinali  Dominico 
Passioneo,  qui  ut  in  amplissimo  bibliolhecarii  apo- 
stolici  munere  Quirino  succederet  unus  omnium 
summiac  prudentissimi  pontificis  Benedicti  XiV  ju- 
diciocomprobatusidoneusquehabitus  est,  nonob- 
scura  nobis  spes  alTulgeret  fore  tandem  ut  inter- 
missum  opus  ipsius  auspiciis  absolvatur. 
Nova  exinde  mclienti  mihi  sacrasque  Urbis  edes 

^  oe  interea  dome8ticuBotiarer,pomeridianis  borisin- 
visenti,  obviam  ubivis  fiebantsepulcraliailloBtrium 
Hisponici  nominis  virorum  epigrammata,  qui  duni 
in  urbe  publica  aut  privata  negotia  perseqquntur, 
morte  intercepti  carnisexuviasDivorum  Tuteiarium 
aris  in  diem  immutationis  sus  concrediderant.  Ho- 
rum  ago  dum  describendis  elogiis  adumbrandisque 
utcunque  gentilitiis  stemmatis,  qui  meus  est  mos, 
non  indiligenter  incumbo,  sensim  enchiridium  in 
molem  justi  voluminis  assurgit,  vix  tertiasacrarum 
Urbis  sdium  parle  perlustrata. 

Hoc  mihi  primum  in  causa  fuit  cur  Hispanorumin 
Urbe  monumenta  paulo  quam  anlea  diligentius  in- 
quirerem,aode  iis  qua  usque  superessent  cmnibus 
in  unum  colligendis  serio  mecum  cogitarem.Spera- 

D  bam  etenim  fore  ut  Hispanicarecentium  ssculorum 
Historia  nonihil  inde  caperet  adjumenti,  si  illu- 
strium  nostrfle  gentis  vivorum  series  ob  eruditorum 
oculos  unico  luslranda  obtutu  proponeretur.Id  porro 
ut  uberiori  cum  fructu  fieret,  animum  prasterea  ad- 

Ser  prodiere.  Notae  in  Hisfor,  Hispan,  el.  P,  Joannis 
'arirtiiae  S.y.t  fol.  Itom  Opus  chronologicum,  fol.. 
edeoto  illustries.  Valentinae  arbis  litteratorum  coe- 
tu.  Ann.  1744  et  n46. 


535 


ADDENDA  AD  QUOSDAM  PRiECBDBNTBS  T0M08. 


596 


jeci,  ut  quo8  peitaledoctrinaqueprffislaDtes  fuisse,  A  obteslari,nec  prius  orandi  Onem  facerequara  Odem 


publicisque  muneribusegregie  funct08,tum  maximo 
quorummemoriamcineribuscontnmulatamnossem 
de  eorum  patria,  studiis,  ac  praeoipuis  gestis  pauca 
sepulcrali  elogio  0ubnecterem,fontesque  unde  ple- 
nior  ipsorum  notitia  bauriri  possetindicarem. 

Hflec  fuerat  universa  propositi  nostri  ratio,  quam 
dum  propius  urgereincipimu8,aquadenuo  nobisbe- 
sit.  Eum  etenim  summumaniistitem  Damasumjdoc- 
trinffi  ac  dignitatis  laude,  arcbetypis  preeterea  mo- 
numentis  ipsius  nomine  inscriptis,  et  usque  Romae 
Buperstitibus  ante  aliosiilustriorem,  dignum  pra 
offiteris  arbitramur  quiHispanorum  agmen  in  opere 
Dostro  duceret,  nonnullorum  recentium  auctoritas 
intercessit,  qui  veterum  fidem  iubricis  conjecturis 


in  id  meamobstrinxissem.  Eam  ergo  nunc  primum 
rco  auspice,  atque  utinam  fausto  eventu  liberare 
incipimuB. 

Primus  igitur  omnium  qui  sanctum  Damasum 
pontificemlonga  saeoulorum  consensionepro  Hispa- 
no  babitum  Romanis  attribait,  quique  recentium 
veterumque  scriptorum  Adem  ao  vetustissimorum 
Codicum  auctoritatem  solis  iisque  non  admodum 
firmisconjecturis  postbabendas  censuit,  Tillemon- 
tius  fuit  (a).  Is,  quod  sciret  Damasum  Rome  a  pue- 
rosacrffi  militi»  tirocinium  po8uisse,perque  omnes 
gradusalectoratusummamtandemecclesiasticarum 
rerum  adeptum;  patrem  insuper  ejus  Antonium 
primo  exceptorem,  moxlectorem,  levitam  et  sacer- 


posthabente8,Dama8um,8ecusatquehactenuscredi-  B  ^'^*'^™  fuisse^idque  in  basilica  sancto  Laurentio  sa- 


tum  fuerat,  Romanis  civibus  annumerandum  cen- 
suere,  ipsumque  etiam^sisuperis  placet,  Lauren* 
tium  levitam  et  martyrem  invictissimum. 

Gonqueri  primum  ego  temporum  nostrorum  ini- 
quitatem,  quod  tantum  IribunitiflB  hypercriticorum 
potestati  juris  permiserit;  tum  tedium  ac  propositi 
satietas oonsecuta  est  incredibilis,  ut  nisi  Jam  eo 
processiBsem  unde  pudor  lexque  operis  pedem  re- 
ferre  prohibebant,  ne  bilum  quidem  de  penitus 
abjiciendo  dubitassem.  Satis  enim  aroe  imparatus 
adbasdifficultates  8uperandas,nuno  prsterealibro- 
rum  qui  ad  manus  essent  praesidio,  neque  ut  opor- 
tebat  otiosus,  qui  concitatos  ab  aiiis  tumuitus  aut 
sedare  ipse  possem,  aut  novos  concitare  uubinde 
vellem  ? 

Unum  illud  supererat,  siquo  astu  adversariorum 
impetus  declinando,  eorumquo  utcunque  tela  retun- 
dendo  viam  mihi  quodammodo  ad  rem  nostram 
aperirem,  donec  instructior  domesticorum  aliquis 
squiore  loco  puguam  capesseret  deque  s  um  ma  reru  m 
acie  cum  hoste  decertaret.  Hinc  mihi  disserendi 
materies  hujusque  operis  argumentum  enatum  fuit 
quod  dum  in  Hispanorum  gratiamvernacuiosermo- 
nepaulo  latius  persequi  studeo,  iibellusiste,  quod 
necogitaram  quidem,  e  manibus  elabitur  meis. 

Is  cum  interea  amicorum  nonnuUis  quorum  plu- 
rimumapud  me  valetauctoritaslegendustraderctur 
neque  adeo  visus  edsetinformis,obnixe  a  meoratum 
veniunt,  ut  Latio  quantociusdonatum  publici  juris 


cra,  quffi  olim  ad  Theairum  Pompeii  dicta,  nunc  in 
Damoio  a  conditoris  seu  verius  instauratoris  nomi- 
ne  vulgo  audit,  ceu  vetus  nos  docet  ipsius  Damasi 
epigramma  (^);putafit  non  minus  parentem  quam 
fiiium  Romffi  pueritiam  transegisse^quandoquidem 
uterque  lecloris  inibi  gradum  obtinuit  qui  pueris  ex 
ffivi  disciplina  demandabatur;  nequeproximum  vero 
credidit  quod  Damasi  parens  Romam  ex  Hispania 
Cum  uxore  et  liberis  concessisset:  saltem  quo  id 
pacto  fieri  potuerit  expeditum  non  babuit. 

Goncinit  Tillemontio  cl.  Antonius  Maria  Merenda 
nuperrime,ut  audio,  ad  canonicatum  ejusdem  basi- 
licffi8anctiLaurentiiinDama80promotus,quielap8o 
proxime  anno  1754  nuvam  opusculorum  ejusdem 
sancti  pontificis  collectionem  adornavit,  nobisque 
C  (quibus  prior  illa  Tillemontii  opinio  parum  quidem 
probata  f iris  doctis  jam  diu  exolvisse  videbatur) 
htyusscripti  occasio  fuit.HicigiturTillemontiicon- 
jeoturis  novas  de  suo  adjicit;  sed  conjecturas  tan- 
tum,  queis  ex  Jurisconsultorum  placito  (c)  inre  non 
dubia  minime  locus  est.  Exnggerat  ilaque  longissi- 
mi  exHispaniaitinerisdifficultatem^infantium  pene 
liberorum  vixqueei  ferendoparium  impedimenta; 
tum  quod  Damasiparens  novus  prorsus  ignotusque 
Romffi  statim  ab  adventu  nomen  Ecclesiae  dediseet, 
notarii  primum,  mox  lectoris  titulo  in  sancti  Lau- 
rentii  baflilica  e  vestigio  bonestatus  fuisset;  quod 
utrumque  non  satis  consonum,  imo  alienum  putat 
ab  illorum  temporumdi8ciplina.(d)  Secundumeam 
eienim  (inquit)  primo  baptizari,  deinde  ex  intervallo 


facerem.  Abnuere ipse primum  angustiasquetempo-  J)  probari debuitf  dignusne  esset qui sacrx  militix  ascri- 


ris  apud  eos  causari,  verum  id  per  speciem;  re  ipsa 
contentiosum  argumenti  genus  etplanepolemicum 
refugiebam,  in  quo  neclibere  ingcnium  exercetur, 
et  ubi  aliorum  orrata  deprebenderis,  aut  Jus  pro- 
prium  pauloenixius  tucare  malevolentiapartiumque 
studio  factum  putant.  Contra  illi  fidem  suam,  com- 
munem  amioitiam,  gloriam  deniqucHispani  noroi- 
nis,  cui  reliqua  a  me  omnia  postbaberi  noverant, 

(a)  Tillemont,  Mimoires  pour  servir  H  CHistoire, 
tom.  VIII,  pag.  386,  et  773,  in  not.  Edit.  Ve- 
net.  1732. 

(b)  Damasus,  epigramm.  35,  ap.  Merend.,  pag. 
SS41  r 


beretur.  Postremo  novennium,  saltem  septennium  pro 
minorum  graduum  officiis  exercendis  etrecipiendorum 
interstitiis  insumere  minimum  cportuit,utjprobatione 
accedente  ad  aUiores  Ecclesix  gradus  ecchi  posset.  Et 
paucis  interjectis  pergit :  An  itaque  in  inferioribus 
ordinibus  positi  pater  et  lilius  uno  eodemque  iempore 
atque  eadem  in  Ecclesia  ?  Hoc  alii  judicetit. 
Neque  hismelioraOregoriusJacobusTerribilinus 

Hac  pater  exeeptor,  lector,  levita  sacerdos 
Creverat 

{c)  Leg.  Continus  137,  §  2,  ff.  de  V.  0. 
(d)  Ant.  Maria  Merenda,  opusc.   et  gest.  sancti 
DamaBl,  cap.  1,  num.  1. 


537 


DI8SBRTATI0  DB  DAMA80  BT  LAURBNTIO. 


538 


Ronoanus  aCTert,  (a)  doroestico  vir  et  nostraiium,  A 
apud  quos  olim  oommoratus  fuerat,eiogio  clarus. 
Itaque  RomaQam,8icuti  prioresduOyDamasQm  facit; 
et  quaai  crambem  non  satis  esset  recoxisse,  tertio 
nobis  Tillemontii  ariolationes  obtrudit.ld  UQum,ne 
omhinoveniretasymbolus.aseaoimadversumruisse 
ait,ex  veteribus  scriptoribus  qui  de  Damasoagunt, 
a  Martio  Milesio  Sarazanio  (b)  et  P.Coustantio  lau- 
datis.neQnuraquidemessequieam  Uispanum  dixe- 
rit  ante  catalogam  Romanorum  pontificum,  quem 
8ub  Felice  IV  (ad  annum  scilicet  Gbristi  530)  con- 
scrlptum  putant;aut  Anastasium  Biblioihecarium,a 
quo  Pelioianus  ille  catalogus  descriplns  creditur. 
Neutrum  autem  ex  bis  scriptoribas  magn®  auctori- 
tatis  esse  afflrmat,  neque  Hispanos,qui  de  Damaso 
scripsere,  quod  ad  patriam  ipsius  attinet,  solidam  ]g 
aliqaam  que  ipais  faveat  rationero  afferre;  dissentire 
prflBterea  de  ioco  in  quo  sanctissimus  pontifex  nata- 
les  hauserit.Hactenus  Terribilinas,  qui  tamen  post 
ereptum  Hispania  nostr»  Damasura,  id  cst,  post 
adacturo  in  ima  Hispanorura  viscera  capulo  tenus 
ensem,  inani  eosdem  solatio  demulcere  studet, 
gentem  subinde  vocans  inclytam. 

Jara  vero  ut  meum  ipsede  Tillemontiiconjecturis 
judicinm  aperiaro,utieas  alicujus  momentiac  pon- 
deris  esse  minime  inficias  ivero,neque  satis  hacte- 
nu8  expeditam  qusstionem  esse  de  tempore  quo 
Damasi  p&rens  Romam  cura  uxore  et  liberis  (an 
potius  absqueillis  ?  longene  saltem  postDamasum?) 
comraigraverit,eas  nibilominusnon  tanti  a  criticis 
facienda8arbitror,ut  veterum  scriptorum  Godicum-  p 
quefldeipraBferri  aut  opponiullo  pacto  valeant;'imo 
non  alio  sstiroandas  loco,quam  quo  in  forensibus 
aariti,qaorum  ipss  in  bistoria  vicem  8ubeunt,prffi 
oculatis  testibus. 

Essetsaltemfulcrumauctoritatisqaamlibetmini- 
mum  cui  inniti  possent :  roburillis  atque  as  profecto 
triplexaccederet>neque  iniquissimout  nunc  prflelio, 
parumque  victoribus  decoro,confligeremuB ;  verura 
sinistro  Tillemontii  ejusque  sectatorum  oscine  nulli 
non  modoveterum,sed  nequerecentium  scriptorum 
▼el  postrestitutam  oriticen  hactenus  in  mentem  venit 
Peliciani  pontificum  catalogi,autAna8tasii(quoloco 
Damasum  aterque  disertissime  Hispanumfacit)  fi- 
demelevare,prsterunumTerribilinum,quigratisid 
aflirmare,atque,utaiunt,sinelegeloqui  non  erubuit. 

Latuisse  unquam  pntuit,cedo,Paronium,  Panvi-  D 
nium,  Ciaoconium,  Fleurium,  Pagium,  cffiterosque 
insigniores  cr.ticosquide  Damaso  nostroegere,ne- 
dum  ipsum  Romffl  a  puero  meruisse  in  lectoratu  et 
reliquis  Gcclesiae  gradibus^sed  etpatrem  ejusAnto- 
nium  iectoris,4nter  alios  qui  pueris  attribui  solebant 
ordines^in  basilica  Laurentiana  munusobtinuisse? 
Minime,  inquam,gentium  ;  verum  quod  subortara 
hinc  de  tempore  quo  Damasi  parens  Romam  cum 

(a)  Abb.  Terribilinu,  in  appendice  opusc.  sancti 
Damas.,  pag.  1. 

(b)  Mart.Milesius  Sarazanius,opu80.beati  Damasi 
Rom»,  ann.  1638. 

(#)  Nic.  Ant.,  Bibl.  Hisp.  vet.  lib.,  ii,  cap.  6. 


uxore  et  liberis  exHispaniacommigrarepotuitdiffi- 
cultatem,nullo  praeterea  velerum  aut  recentiorura 
tesiimonio  fultam  viderent,illam  non  tanti  acTille- 
montius  fecere ;  neque  eo  fiducis  delapsi  sunt,  ut 
dubiam  conjecturam  fidem  certs  scriptorum  et 
Godicum  auctorilati  committendam  judicarent. 

Excidit,  fateor,imprudenti  mihi  fiducix  verbum, 
quod  tamen  in  malam  partem  ab  adversariis  accipi 
aut  ipsis  uUatenus  injuriusossepenitu8nollera;ve- 
rum  si  mente  aprajudiciis  vacua  reminspiciamus, 
quo  pacto  eam  apad  litteratos  notam  elTugero  pos- 
sint  prorsus  non  video,cum  quod  multo  pridem  in- 
signiores  critici.iis  ipsis  conjecturis  ducti,proferre 
potuissent,veterum  tamen  reverentia  quominus  id 
facerent  prohibiti  sunt :  boc  illi  nullo  recens  eruto 
Godice,  nulla  ratione  aut  nova  prsterea  conjectura 
fulti  asserere  nihil  dubitant,idque  sibi  palmarium 
ducunt. 

Saltem  Merends,  dum  vulgari  receptissimwque 
de  patria  sancti  Laurentii  martyris  opinioni  obsi- 
stere  pcrgit  (quanquam  et  ipsum  ea  in  re  nonnihil 
humani  passumfuisee  putamus),condonandum;ne- 
que  gratis  id  fecisse  dicendus  est.qui  non  uno  super 
detecto  vetusto  Godice,  multiplici  prsterea  ratioci- 
nio  eoque  in  speciem  satis  firmo  sententiam  suam 
constabilit ;  veruni  sine  nova  propositione  aut  as- 
sumptione.novas  easque  diversissimas  ab  bactenus 
deductis  conclusiones  elicere  velle,id  vero  exquiei- 
taB^  imo  extrero»  subtilitatis  est. 

Prius  igitur  quam  mentera  meam  aperiaro  de  Ro- 
mano  patris  Damasi  itinere,  deque  ejus  ralione 
edisseram,  quo  scilicet  pacto  inolTensa  historia) 
fide,servatisque  ad  unguem  ecclesiasticis  legibus, 
imo  enim;verosimilliroe,  uti  ego  arbitror,  Komaro 
ex  Hispania  venire  potuerit,  veteruro  testirooniay 
queissentcnliKHispanorumDamasurosibi  tanquam 
populareni  ascribentium  innitilur,exponere  oppor- 
tunum  duxi.  Bam  vero  Hispanicffi  Historisparlem 
domestici  scriptores,  dum  prifatis  quisque  studiis 
quampublicffi  rei  inservire  mavult,  oivemque  suum 
\Ae%iconierraneum  Damasum  facere  nittitur,negle- 
tam  atqueuniusAnastasii  bibliotbecarii  fideiconcre- 
ditam  reliquere.proinde  quasi  aut  tanti  viri  aucto- 
ritas  in  tuto  illamextra  bypercriticorum  ictus  collo- 
caret,aut  P.Tlbagorico  etiamnumsfficulo  viveremus. 

Gautior  tamen  in  eo  fuit  cl.Nicolaus  Antonius  (c), 
o.t  qua^i  rera  quo  tandem  perventura  esset  eminus 
agnovisset,viam  disputationi  nostrffi  aliquanto  altius 
pracmunivit.itaquepostfalsiconvictosccnturiatores 
Magdeburgcnses,  qiii  a  Platina  Romanum  alicubi 
factumDamasumtemereatqueimpudentcrasserue- 
rant  (d)^  pergit  sanclissimum  pontificem  Hispanise 
nostrffivindicare;  eamque  in  rcm  vetera  ipsius  Acta 
producit  ex  ms.  Godice  chartophylacii  basilicffi 
sancti  Petri,  allata  a  Martio  Milesio  Sarazanio  ini- 

(d)  Platina  Damasum  nostrum  diserte  Hispanum 
facit,  his  ejusdem  vitam  verbis  exorsus  :  Damaso 
di  nazione  Spagnuolo,  e  figliuolo  d^Antonio.  Edit. 
Venet.  1730,  pag.  66, 


539 


ADDENDA  AD  QUOSDAM  PIt«CBDBNTB8  TOMOS. 


540 


tio  Editionis  operum  ejusdem  {a)y\n  quibue  Dama-  A 
8U8  sancti  Laureatii  levit®  et  martyris  primum 
compatrioiay  mox  Hispanus  disertissime  dicitnr. 
Postremo  autera  omnium  loco  oum  emersieset  du«- 
bium,e88entne  scilicet  miracula  qusedam  Damaso, 
an  potius  Laurentio  martyri  attribuenda,  soriptor 
Actorum,  neque  in  miraouiis  eos  disjuogendos  as- 
serit,  quos  una  genuit  patria  atqae  una  iiidempro- 
movit  Ecclesia. 

Viderat  hoc  ex  parte  Merenda,  qui,  ad  verba 
a  nobis  postremo  loco  relata  sermonem  intendene^ 
ait  (b) :  Non  dilfiteorlegi  in  Vita  sancti  Damasiex  ms, 
Codice  Vaticanm  basilic»  a  Sarazanio  editayUt  sanctum 
Martyrem  Laurentiumy  sic  Damasum  ipsum  oentb 
Hispanum  fuisse,  quos  ideo  una  genitos  ait  palriay 
una  promotos  £(?/;/es<a,etc.Tentare  quidem  primum  n 
ut  puto,Merenda  voluit  num  comma  unagenitos  pa- 
tria  ad  originis  potius  quam  ad  nativitatis  locum 
transferre  quoquo  modo  posset ;  ubi  vero  parumid 
ex  sententia  procedere  animadverlit,  cespitans  nec 
satis  sibi  fldens,  de  Laurentii  patria  rem  hactenus 
inexploratam  esse  ait,  dubitarique  vehemenier  posse 
an  ipse  etiam  Laurentius  Romx  ortussit ;  nam  tnve- 
teri  Sacramentario  quod  clJoseph  Blanchinus  ediditf 
atgue  auctorem  habere  censuit  sanctum  Leonem  Ma^ 
gnum^  Bomanus  nasgbndo  civis  aperte  didtur. 

Hactenus  dubia  tantum  procertis  quae  illi  objeoi- 
mus  Merenda  profert,puto  puia  sub  operis  sui  ini> 
tium  cum  hsBc  scripsit  (^),  nondum  iegerat  poste- 
riores  ejusdem  Blanchini  annotationes  in  libellum 
Oralionum  antiquissimi  ritus  Qothico-Hispani,  de 
quo  nobis  inferius  sermo  recurret ;  neque  hujua  ^ 
auctoris  de  sancti  Laurentii  patria  sententiam  ex- 
ploratam  habebat  {d),  Verum  opere  jam  fervente 
rursum  de  Laurentii  patria,  non  suo  iooo  scilicet 
(0),  sermonem  instituens.levitam  fortissimum  Ro- 
maniscivibusoranino  adnumerandum  esseait^sub- 
latamque  de  ea  re  dubitationem  omnem  ex  quo 
Blancbinus  Veronense  Sacramentarium  evulgavit. 
Nempe  Merendas  responsio  hucredit  denique :  Lau- 
rentium  non  minus  patria  Romanum  esse  quam 
DamasuB,  eoquesensuabActorumscriptoreutrum- 
qne  conjungi,atque  i n ter  se  £ompa/rto/a5  appellari. 

Verum  heeo  ut  ut  allats  a  Merenda  auctoritatis 
vim  eludere  interea  posse  videantur,iit  lamen  quss 
proximeinActisprscesBerantminimeaccommodari 
valent.  Neque  satis  mirari  possum,  cum  extrema  D 
Aotorum  verba  sibi  Merenda  objecerit,  in  quibus 

(a)  Romffi,  1638,  a  pag.  40. 

(b)  Cap.  1,  num.  1. 

(c)  Cap.  1,  num.  1. 

(d)  Vulgavit  eum  libellum  ex  vetere  ampiiss.Ve- 
ronensis  Ecclesiie  capituli  Godice  cl.  Joi^eph  Blan- 
chinus,  congreg.  Oratorii  Romani  presbvter,  in 
prolegomenis  operum  liturgicor.ven.  card.josephi 
Mariffi  Thomasii,  Romffi,  1741,quem  et  copiosisan- 
notationibus  auxit;  in  cjuarum  altera  106,  scilicet, 
pag.  292,  Jate  de  sancti  Laurentii  patria  disserit, 
Romanum  eum  sinecontroversiafaciens^causamque 
pro  Romanis  dictam  pronuntians. 

{e)  §  3,  de  Damasi  operibus,  qus  nihil  meo  qui- 
demjudiciocommunehabentcumpatriasanctissimi 


Damasus  et  Laurentius  unageniti  patria  dicuntur, 
curde  iis  qu»  pauloante  in  iisdem  Aclis  ieguntur, 
queisque  Damaius  disertissime  Hispanus  dicitur, 
altum  interea  sileat  ?  Rem  narrabo  ordine. 

Exposuerat  Actorum  scriptor  precipua  Damasi 
gesta,  horuraque  occasione  mentionem  («aurentii 
injecerat,horumqueocca8ionementionemLaurentii 
injecerat,cum  subinde  Damasi  compatriotam  appel- 
ians  (/).Mox  sub  Actorumfinem  reoentiore  fortassis 
manu,stylo  saltem  nonnihilvariante,denuo  videtur 
ipsorum  Auctorexordiri,8ubdens:  Fuit  autem  beatus 
Damasus  natione  Hispanus  (g).  Postremo  denique 
omuiumlocoLaurenlium  Damasumque  una  genitos 
ait  pairia  (/i).TriahfficprofectodiverBaque  commata 
cum  sint,ternum  tandum  Merenda  videlur  animad- 
vertisse ;  saltem  unum  illud  eibiotgioitibinispriori- 
bu8,qu»  certe  majorissunt  robori8,omnino  insalu- 
tatis.Atqui  non  una  tantum  genitri  patria  dicuntur 
in  Actis  DamasuB  et  LaurentiuB,8ed  prior  ille  diser- 
tiBsime  Hispanus  appellatur.  An  vero  si  utrumque 
expedito  Romanum  Merenda  dixerit,  Actorum  ea 
ratione  verbis  quoquomodo  satisfactum  putet?  Heo 
nos  tamen,quod  denuosub  examen  revocandasunt 
oum  de  Laurentii  patria  sermo  erit,  missa  interea 
facimua,  veterumque  pro  nostra  sententiatestimo- 
nia  legentibu8  exhibemus. 

Primum  autem  omnium  catalogum  summorum 
pontificum  subFelicelVconscriptum^annum  ciroi- 
ter  Ghristi  530,  cujus  auctorem,  licet  anonymum, 
chartophylaoio  tamen  apostoiicoprffipositum  fuisse, 
saltemeodemusum  ad  texendam  Romanorum  pon- 
tiOcum  rerumque  ab  ipsis  gestarum  seriem^exque 
ea  penu  sincera  et  minime  corrupta  monumenta 
mutuatum,inferiu8  ostendemus.isautem  catalogus 
secundumeditionem  Patrum  Henschenii  etPapebro- 
chii,  prolegomeniB  tomi  I  ApriliB  insertam^de  Da- 
maso  loquens  :  Damasus,  habet,  natione  Hispanus, 
ex  patre  AntOMO,  sedii  annos  iLyii,menses  n.  diesm, 
Quoniam  vero,  ut  nuper  diximus,  non  magni  fa- 
oiendam  hujus  Codicis  auotoritatem  Terribilinus 
censuit,  eam  propterea  multiplici  alia  ratione,  ve- 
terumque  Bcriptorum  teetimonio  fulciendam  aiqu# 
adjuvandam  mox  curabimus. 

Secundolocoexhibemus  vetustiBsimum  pontiQcuai 
catalogum  qui  olim  ad  comitis  Palatini  Rbenani 
bibliotheoam  pertinuit,etabeain  principem  omoium 
Vaticanam  migravit  (ceu  nobis  ejusdem  quondam 
prffifectUB,  quique  illum  prior  evulgaverat,  Schel- 

levitffi.  Vid.  ibi  Merend.,  pag  H6. 

(f)  Quodam  namque  tempore  cum  dirutarum  eccle- 
siarum  restaurationi  beaius  Damasus  operam  daret^ 
hortum  quemdam  .  ,  *  ab  iMperaiore  Vatentiniano 
Juniore  sibi  dari  poposcU,  in  quo  compatrioUe  sui 
beati  Laurentii  martyris  eccfesiam  fabricarct  (Acta 
Damasi  ex  Cod.  ms,  archivii  canonicor,  S,  Pelri,  ap, 
Sarazanium^  pag,  47). 

(g)  In  eisdem  Actis,  ap.  Sarazan.,  pag.  60. 

(A;  Hasc  autem  miracula  alii  beato  taurentio  mar- 
tyriyalii  beato  Damaso  deputant  confessori ;  nos  tamen 
in  miraculiis  non  diviiimus  quos  uma  ggnuit  patru, 
una  promovit  EcQlesia,{ln  eisdem  Actis^  ap.  Sara%an, 
pag,  62 j. 


541 


DI8SBBTATI0  DB  DAMASO  BT  LAURBMTIO. 


542 


btraiius  (a)  teetatum  reliquit)  inscriblturque  hoc  A  reginre,  monasterii  Gassinensis,  sanctiMarciVeneta 


titulo  Bpiicoporum  Romanx  urbis  nomina.  In  eo 
autemCiOdice,  qui,quo  bcc  Boribimua  anno  Oominl 
1755,  nongentoB  oirciter  triginta  annoe  ordine  nu« 
merat,  uti  suo  loeo  demonstrtbimus,  hfficde  Damaso 
habentur :  Damasus  natione  SpanuSy  ex  patro  Anio- 
nio,  sedit  annos  xvn,  menses  iii,  dies  xi. 

Tertio  a  nobia  loco  exponendus  est  vetustiseimuB 
aliud  Godezinscriptus :  Yitae  Romanorum  pontificum 
a  t>eato  Petro  apostolo  ad  sanctum  Paulum  l  per- 
duetaet  quem  ex  ampliseimi  Yeronenais  ecclesi» 
capiluli  cbartophyiacio  primus  omnium  evulgavit 
Joaeph  Bianchinus  Francieci  ex  fratre  nepos  (quem 
idoiroo  Juniorem  in  processu  operis  appellabimus) 
et  quarti  Anaatasii  tomi  proiegomenis  inseruit  (b). 


LaurcDtiana,  etaliis  pcr  Italiaraceleberriniis  hodie 
dum  supersunt  ejus  exemplaria  mavelis  evolvere, 
consonam  plane  de  Damaso  senlentiam  reperias 
ipsisqne  his  verbis  conceptam :  Damat^us  nafione 
nispanuSy  ex  patre  Anionio, 

Possem  equidem  alia  de  eodem  argumento  scrip* 
torumte&tirooniaadducere,sedoiio  parcendumgra- 
taque  poiius  novitate  morandum  leotorem  puto. 
Unum  id  tamen  quod  Damasipridem  Vitam  aquo- 
dam  Benedicto  presb^iero  conscripiam,  et  a  Sara- 
zanio  (t)  operi  suo  prsQxam,  ex  vetere  ms.  Codice 
abbatis  Gonstaniini  Cajetani,  legenti  mibisuccurre- 
bat,  iacitus  praterire  nequeo.  Conversus  ad  Dama- 
Bum  pius  ille  Bcriptor,  sub  ilnem  ejus  Vitae,  sancti 


JaaQtemdeDamaBopeniiua  oonsonaprioribusCodi- |v  pontiflcis  opem  implorat  universo  primum  fldeli 


oibuB  habet.  Damasus,  inquit,  natione  Hspanus,  ex 
patre  Antanio^  sedit  annos  xviii,  menses  iii,  dies  xi. 
QuaDta  vero  sit  huJuB  GodiB  auctoritas  docet  dob 
Janior  ipse  BlanohinuB,  dignus  profecto  eensor, 
qui  Don  semel  eum  prsestantissimum  appeliat;  quique 
ipsum  celeberrimo  VeronenBi  Saoramentario,  inte- 
gfffl  soilicet  chiiiadiB  Godici,committere  nihil  dubita- 
vit ;  imo  vero  cum  SacrameDtarium  illud  Becundas, 
utaiuDt,iDprolegomenisducat,priDcep8  omoium  ei 
de  quo  loquimur  Godici  Iooub  ibidem  attributus  est 
Superest  nobiBexponendum  Anastasii  BibHotho- 
carii  testimonium  e  libro  GreBtorum  pontifioalium, 
qui  aliis  Gesta  Romanorum  pontificumy  seu  liber 
pontificalis^  inBcribitur ;  de  cujus  tamen  auctore 
DODnihiIprieDotareoportet.'Primu8omDiumMarouB 


populo,  iis  prscipue  qui  devote  atque  ex  auimo 
ipsiuB  Datale  oelebraverint  Verba  hsc  sunt :  SaiirM 
itaque  Damase,  suocurre  ac  miserere  omni  populo^  si 
quisdevoie,  ac  desxderiOy  ac  toiocordis  affectucelebrat 
iuum  natale,  Pergit  subinde  DamaBi  patrooinium 
populo  Romano  in  hunc  modum  exposoens  :  Sancte 
Damase^  sis  iniercessor  illiuSy  adjutor  et  dfffensor  pO" 
puli  Romani,  ubi  pontificatus  honorem  habere  me^ 
ruisti, 

i&timet,  quffiso,  prudens  lector,  quamnonBiIuis- 
set  Damasi  Vitn  scriptor  ejus  patriam,  %\  vere  ea 
Roma  esset,  quando  ob  suprem»  ibidem  obtent» 
digDitatis  memoriam  Damasum  fldentius  orat,  ne 
Boilicet  eoB  doBerat  a^iud  quos  pontiflcetus  honorem 
haberemeruit.Autcurnon  oommunem  illepatriam 


VelseniB  triumvir  Augustanus ,  qui  post  Petrum  ^  8iDamasusBomcnatuBfuisset,oboixiuBobteBtatu8 


Crabbeum  boc  opus  evulgaverat,  AnastaBio  mona- 
cho,  qui  vulgo  BibliotbecariuB  audit,  integrum  attri 
buit,  nullo  tamen  oblato  Bponsore  idoneo(c).  VeiBori 
aententiam  primo  Panvinius  (d),  mox  et  oardinaliB 
BellarmiDUB  (^),  aliique  amplexati  Buut ;  Baronius 
(/)  tamen,  libro  ad  trutiDam  exactissime  revocato, 
eomperitADastasiumDuIIo  modoauotorem  dioipoB- 
80,  Bod  tantum  oollectorem  pontificalium  gestorum 
usque  ad  Adrianuro  II,  doneo  tandem  ScbelBtratiuB 
(p),  Holetenius  et  alii,  inviclis  argumentis  docuere 
unam  Niuolai  I  Vitam  AnaBtasio  tanquam  certo  auo- 
tori  attribui  posBO,  reliquorum  autem  pontificum 
non  uniuB  alicujus  Bcriptoris  aut  aetatiB  opuB  esti- 
mandas  esse. 


opem  ejuB  non  jam  gratuitam,  sed  quasi  ex  debito, 
Romanis,  oivibua  nempesuis,  reddendam popoBcis- 
set?  Cur  DOD  demum  scriptor  ille  Damasi  palriam 
opportuneatque  in  rem  suaro  appoBitOy  utpoterat, 
deprecationi  inseruisBet,  hia  Banctum  pontiflcem 
verbis  compellanB  :  Sancte  Damaie  ,  sis  defcnsor 
populi  Romani,  ubi  et  natus  fuisti  et  pontificalus 
honorem  habere  meruisti  f 

De  antiquitatebujuBCodicisnibil  ipse  in  promptu 
habeo,  nec  Sarazanius  eam  nobis  indicavit.  Quod 
autem  Auctorum8oriptor,propriumnomenetdigni- 
tatem,  seu  gradumy  profesauB,  gentem  familiamve 
iiidem  suam  non  prodiderit,  ea  vero  non  vulgaris 
mihi  antiquitatis  conjectura  est,  quam  simplex  te- 


In  ejuB  autem  PontiflcaliB  libri  primaparto,  qua  D  nuisque  orationiBBtylusmiriflceconfirmat.  Siquid 
Bub  initium  viii  ssBCuIi  conscripta  ab  eruditis  cre«  autem  in  his  rebus  divinare  liceat,  locum  iJlum  : 
dilur  (/i),  Vitasque  Romanorum  pontificum  continet  Sucurre  ac  miserere,  etc  :  si  guis  devote  ac  desiderio 
usque  ad  Gonstantinum,  seu  VaticanoB Godices,  Beci  celebral  tuum  natate,  ex  Prudentio  mutuatum  suspi- 
veteBlissimaquaeinbibliothecisChristinsSuecorum      cor,  qui  de  Vincentio  levita  et  martyre  non  mul- 


(a)  Tom.  I  Aniiquit.  ecclesiastica,  in  append.  ad 
opuB  Chronologicum,  num.  22,  pag  611.  Edit.  Rom. 
1692.  — Senior  Blanchin.,  tom.  llAnastasii,  ap.  14. 

(6]  A  pag.  1  et  deinceps. 

(c)  M.  Velserus,  in  praefat.  ad  lib.  Pontif.  Mogun- 
tia)  editum  ann.  1602,  ap.  Schelstratium,  dissertat. 
de  aniiq.  Roman.  poni.  catalogis,  cap.  7,  n.  4. 

(d)  In  not.  ad  Piatinam,  in  Niool.  l,  apud  Schel- 
Btratium,  ibid. 

(e)  Lib.  deScriptorib.,  in  Damaso,  ap.  Scbeelstra- 


tium,  ibid. 

(f)  Ad  ann.  867,  num.  139. 

(g)  Dissert.  de  Antiquls  Rom.  pont.  catalog., 
cap.  7,  num.  2,  ct  ibi  Holstenius. 

(h)  Vid.  Senior  Blancbinus,  in  prsfat.  I  tom. 
Anast..  num.  6,  7. 

(f)  In  Bditione  Romana  oper.  sancti  Damasi, 
ann.  4638.  a  pag.  63. 


543 


ADDSNDA  AD  QUOSDAM  PRBCBDENTB8  TOMOS. 


544 


tum  absimilia  pridem  paDxerat(a).  Enejusverba; 

MiBerere  Dostrarum  precuDi, 
PlacatUB  ut  ChriBtuB  suis 
iDclioet  anrem  prosperam 
Nozas  Dec  omDes  imputet. 

Si  rite  soIemDem  diem 
VeDeramur  ore  et  pectore, 
Si  8ub  tuorum  gaudio 
VeBtigiorum  Bteruimur. 

CAPUT  II. 

Feliciani  ponlificum  cataloyi^  atque  Anastasii  aucto- 
ritas,  non  Catholicis  modo^  sed  ipsis  etiam  hetero- 
doxis  rata. 

Bes  bic  nobiB  est  oum  TerribiliDO,  qui  catalogo 
Romanorum  pontincum  sub  FeiicelV  (quem  vulgo 
Secundum  appellari  diximus  eoque  e  nobis  deinceps 
Domine  designabitur^loquens,  dequelibro  gestorum 
pontifioalium  ab  Anastasio  collecto,  non  magni  fa- 
ciendam  utriudquesoriptoris  auctoritatemaffirmare 
nihil  dubitat.Merendaautem,  an  etipseinbacparte 
Terribilino  adhffireat,  roinime  ego  afOrmare  ausim; 
in  ejus  certe  sententiam  propendere  ex  eo  mibi  vide- 
tur,quod  tamAnastasiiquam  secundi  catalogiauto- 
ritatem,  qu»  utraque  opinioni  sus  ex  adverso  stat, 
perindeneglexerit,qua8inihileiabhaoparle  timen- 
dura  foret.  Primum  autem  omnium  operae  pretium 
fueritindicarequeisdemumpartibusAnastasiiliber 
Pontificalis  constet, earumque  auctores.tum  ma« 
xime  e  quibus  bi  fontibus  hauserint  pontifioum  vi- 
tas  rerumque  abipsis  gestarum  aeriem  attexuerint. 

Universum  igitur  Anastasii  opus  in  tres  potissi- 
mum  tractus  uberioris  doctrins  gratia  dividi  potest 
PrimusserieroexhibetRomanorumpontincumasan 
cto  Petro  ad  Liberium,qui,quodadnomina,patria8 
atque  annos  pontiflcatus  eorum  spectat,  ex  vetere 
omniumque;antiqui88imo  Romanorum  prssuiumca 
talogo  omnino  desumptus  est.  Hicautem  catalogus, 
quod  omnium  primus  eum  /Cgidius  Bucheriusevul- 
gaverit  (6),  aliis  Burherianus,  aliis  Catalogus  sub 
LiberiOf  aut  primus  absolute  audit.  De  ejus  auotore 
non  est  satis  hactcnus  exploratum.  Nonnulli,  quan« 
tus  is  est,  Damaso  attribuunt  {v),  pars  Anterum  quo- 
quepapam  eidemconficiendoallaboras6evolunt((i); 
ex  bis  tamen  quiB  Scheelstratiusaflert^e)  verosimi- 
liu8  arbilror  anonymaro  ejus  auctorem  fuisse  qui 
Bub  Liberio  vixerit,  id  est,  cura  primum  inclinare 
ccepit  sseculum  iv  a  Christi  nativitate. 

SecunduB  Pontificalis  Anastasii  libri  tractus  se- 
riem  Romanorum  prssulum  exhibet  a  Liberio  ad 
Felicera  IV.  Ea  vero  totidem  fere  verbis  descripta 
estex  alio  pontificum  cata1ogo,qui,  quod  sub  Felice 
IV  prlore  scilicet  ssculi  vi  triaconteteride  exeunlc, 

(a)  In  hymn.  sancti  Vincent.  Mart.  8lroph.  H5 
Similia  item  apud  Laiinos  legas.  Tcrcnt.,  Hecyra, 
prolog. : 

Si  Duoquam  avare  statui  pretium  arti  me».. 
Sinite  impelrare  me. 

Item  in  Hcautontiraor.,  pro1og.,et  alibi.  frao  et 
apud  Grfficos,  Horaer.,  'iXiaS  A,  Xe' : 

*'H  el  8t{  iroT^  Tot  xaTa  -jtCova  jjir^pl  l  r^a, 
T(9etav  AavaoC 

Et  alibi  sffipius. 


\  conscriptus  priraura  fucrit,  Felicianus  ;  quia  vero 
solido  quara  prior  ille  Liberianus  sesquiesculo  re- 
centior  est,  secundus  vulgo  catalogus  appellatur,  ab 
anonymo  itidera,  ut  prior  ille,  soriptore  confectus. 
Postremo  omnium  tractu  nobis  exhibet  AnaBtasii 
liber  Acta  resque  gestas  pontificum  recentiorum,  a 
Felice  scilicetlVadNicolaum  I,cujua  vitam,pr»eun- 
tibus  Ho]8tenio,Scbeeistratio,etSeniore  Blanchino, 
genuinumtantum  Anastasiifetumesseprideradice- 
bamus.  Vitas  vero  pontificura  qui  interFelicem  et 
Nicolauraternis  eteo  ampliuB  sfficulis  sedem  tenue- 
runt,  non  unius  scriptoriB  neque  ffitatis  opus  esse, 
una  ipsorum  styii  varietas  jampriderc  ab  Holstenio 
(f)  animadversa  satis  argueret,  etsi  alia  deBsent  om- 
nia.  ItaquesingulaSySummum  binasternaaveabuno 
auctore  conscriptas  fuisse,  diversisque  temporibus 

"  secundum  sfficulorura  seriemlibro  Pontificali  assutas 
merito  censent  eoclesiaBticarum  rerura  Bcriptores. 
Nec  Prioris  ergo  iiiius  Liberiani  tractusi,  neque 
Posterioris  hujus  tertis  Anastasiani  operis  partis 
fidera  auctoritatemque  tueri  nobis  est  animus,  neu- 
trubi  etenim  nostra,  quod  aiunt,  rcs  agitur ;  verum 
cum  in  secanda,  iteraque  in  Feliciano  Pontificum 
catalogo  Oaraasum  diserte  Hispanura  pronuntiari 
dictura  sit  sffipius;  eorumque  auctoritatem  verba- 
que  pro  nostra  sententia  prsallegaveriraus,  utriu- 
sque  idcirco  scriptoris  fidem  adversus  Terribilinum 
et  si  qui  suntalii  ejusdem  impugnatores,  sustinen- 
dam  in  nos  recipimus. 

Neque  in  eo  magnopere  nobis  alIaborandura,ex 
quo  utraraque  hanc  spartara  ornavere  Holstenius, 

C  Scheelstratius,  Seniorque  Blanchinus,  suraroi  pro- 
fectoviri,quorura  propterea  testiraoniaordinesiste- 
raos.  Incubuerat  prior  Holstenius  in  eam  curara  ut, 
collatisveteribuslibri  Pontificalis  Codicibus,  veram 
germanaroque  auctoris  litterara  erueret,  quod  et 
raagna  ex  parte  prsstitit.  Mox  Scheelstratiun,  se- 
cundo  pontificura  catalogo  atque  Anastasii  libroad 
trutinara  exactissime  revocatis,  rlvuiisqueadfontiaa) 
capita  continenti  sludio  reductis,  hoc  de  Feliciano 
oaialogo,  ejusque  auctorejudiciumprotulit :  Ac  de 
nomine  auctoris  (Scheeletratii  (g)  verha  sunt)  nihit 
mihi  eompertum  est^  cum  catatogus  scriptus  sit  s3P' 
culoiw^  quo  nemoe  veteribus  Acta  Uomnnorum  pontifi- 
cum  collegisse  memoratur.  Quantum  tamen  ex  Actis 
ipsis  colligi  videtur^  auctor  liomx  floruit  et  arehivo 

rv  aposlolico  forsan  prsepositus  fuit,  Quod  enim  auctor 
Ronm  scripserit,  indicat  magna  rerum  Urbis  et  agri 
Romani  notitia  quam  habuit.  Qmnia  cxmeleria  eiiam 
quam  longissime  ab  Urbe  dissila^  omnia  sepulcra  mar* 

{b)  In  comra.  Gan.  pasch.  Victorii,  Autuerp.  1634, 
pag.  269. 

{c)  Panvin.  in  corara.  libri  ii  Fastor  ;  Sarazan.  in 
not.  ad epigramra.  Daraasi  ix,  ap.  Merend.,  pag.  240. 

{d)  Henschcnius,  tora.  I  April.,  in  prolegom.  an- 
tc  catalogos  Rora.  pont. 

{e)  Giesert.  de  antiq.  Rora.  poni.  cutalog.,  cap.  2. 
nura.  10. 

(f)  Apud  Scheelstrat.,  Dissert.  de  catalog.  Rora. 
pont.,  cap.  7,  nura.  7. 

{g)  Dissert.  de  antiq.  Rora.  pont.  catalog.,  cap. 
5,  nura.  12. 


545 


DI88BBTAT10  DB  DAM A80  BT  LAUEBNTIO. 


'546 


lyrum  eliam  in  crypiiselcavemis  posita^omnei  eccie- 
siasetregiones  Urbis,  omnes  reliquias  ettitulos^omnes 
vias  viarumque  distanfiasy  cxtera  demum  omnia  per^ 
specta  habuit,  Quod  autem  archivo  aposlolico  forsan 
prxfectus  fuerit  deduci  videturexhis  quae  habet  de  Leone 
Magno  :  «  Hic  fecit  epistolas  mulias  exponens  fidem 
caihoticam  rectam^quaehodiearchivoEcclesix  Romanx 
tenentur ;  •etex  Actis  Hormisdee  cujus  tibeltus  eodem 
a^chivo  reconditus  tenetur.  Quomodo  enim  auctor  Ro- 
manum  archivum  citassei,ni  illud  vidisseteique  forsan 
prxpositus  t^issel  ?  Illa  sane  qux  de  singulorum 
pontifieum  decretis,  de  eorum  gestis,  de  episcoporum, 
presbyterorum  et  diaconorum  ordinationibus  ubique 
affirmaly  clare  indicant  auctorem  omnia  ex  regestis 
archivi  desumpsisse. 

NeqQebi8conteDtu8BiauohinusSenior(a)improbo 

sane  labore  quseeitum  uUeriue  pergit :  qu«  tunc, 

cum  is  de  quo  loquimur  Felicianue  catalogus  con- 

scriptQs  primum  fuit,  superslites  in  Urbe  essent 

pontiGcum  Romanorum  tabulsc^qun  rerum  ab  iiedem 

gestarum  anagiypha,  veterumque  de  eodem  argu- 

mento  scriptorum  commenlaria,  ex  quibus  Vitarum 

pontificalium   series  a  Petro  ad  Felicem  IV,  non 

interruptobistori8efiJio,perduci  posset;  rursumqus 

in  priscis  ecciesiis  ct  ccemeteriis,  lapideis  tabuiis, 

quas  a  figura  platonias  (b)  appellabant,  incisa  tum 

forent  antiqui^simorum  pontificum  Acta;  quas  in 

ipsorum  sepuicris  epigrammata,queis  patrias,utfit, 

precipuaque  eorum   gesta,  sanctiones  item  atque 

ordinationes  ecclesiasticas  expressas  fuisse  verosi- 

millimumest;  quffi  tandem  superessentecclesiasticas 

retroactorumseculorumbistorismonumeDtaeaque 

autographa,  atque  adeo  in  aperto  posita,  ut  vel  parnm 

attentoscriptori  nullibi  non  essent  obviam  futura. 

Quantavero  priscis  illistemporibusharumrcrum 

seges  fuerit,  facile  conjiciet  quicunque  paulo  atten- 

tius  ooDsiderare  velit  quae  nunc,  post  duodecim  sci- 

licet  sscuiorum  lapsum,  supersuntadbuc  nobis  ec- 

clesiasticaB  antiquitalis  vestigia.  Argumento  item  a 

sacris  profanis  ducto  agnoscere  etiam  debemus  pri- 

scis  pontificibus^adsustinendam  atque  amplifican- 

dam  Bummi  sacerdotii  dignitatem,  non  minus  curs 

fuisse  sacra  Ghristianorum,  Ecclesise  ordinationes, 

acta,  functionessupremimunerisproprias,  aliaque 

ej  us  generis  monu  menta  chartis  tabulisve  concredila 

Romanorum  praesulum  fastisadnotarequam  etbnicis 

ejus  8Bvi  sacerdotibus  ut  numinum  suorum  cultum, 

ilem  ut  propriam  dignitatem  adversus  temporum 

injuriam  tuerentur.  Horumautem  maxim&mperpe  - 

tuo  fuisse  ea  in  re  diligenliam,  innumera  apud  Gru- 

terum,  Reinesium,  Muratorium,  et  alios  veterum 

inscriptionum  coUectores,  epigrammata  ad  banc 

diem  oxstantia,satis  ostenduntyin  quibus  flaminum 

Diaiium,fratrum  Arvalium,Isidi8,8erapidis,Mithrap, 

atquealiorumprisoaesuperstitioni88acerdofum,mu- 

nera,  deorumque  cultus  ac  ritus  praecipui  graphioe 

(a)  Praefat.  tom.  I  Anastasii.  a  num.  17. 

[b)  Id  est,alatitudine ;  TiXaxuc  etenim  latum  signi- 
flcat.  Hispani  diceremus  VafdosaS,  Alias  Platonise 
Cassiodoro  (lib.  m  epist.Q)  oolum]|ib  dicuDtur.  Gon- 


B 


X  ftut  emblematice  expressi  oonlinenlur  ;  prorsus  ut 
quicanquetandem  ille  fuerit  secundi  catalogi  scri- 
ptor,  exiisquaeipsiuseevosupereranl  arcbetypis  mo- 
numentis  non  interruptam  pontificalium  gestorum 
soriem  attexere  facili  negotio  potuerit;  imo  nisi 
oculos  ab  ubivis  Rom.T  prostantibus  tabulis  coa- 
sulto  averterevellet,  nelatum  quiJem  unguem  ali- 
cubi  a  veritate  deviare.  Atque  hactenus  de  secundi 
pontificum  catalogi  auctoritate. 

Quod  ad  Anaslasium  attinet,  missis  quae  Guilliei- 
musBibliothecaria8yThrithemiu8,Platina,Baroniu8, 
aliique  auctore8,inejus  commendationemscripsere, 
de  quibus  videndus  Senior  Blancbinus  (c),  Scheel- 
stratium  itidem  judicio  praedem  sistimus  (d),  qui 
primo  satis  superque  ostendit  auctorem  libri  Ponti- 
ficalis  Anastasio  attributi,  ut  Vitas  gestaque  Roma- 
norum  praesulum  a  Petro  apostolo  ad  Zachariam 
scriberet  (quos  inter  Damasus  noster  recenselur) 
secundam  pontificum  catalogum,de  cujus  auctori- 
tate  nuper  egimus,  ad  manum  babuisse,  eoque  ad 
seriem  illorum  attexendam  omnino  usum,ut proinde 
eadem  in  hao  parte  Anastasio,  ac  Peliciano  ponti fi- 
oum  catalogo,  fides  necessario  adhibenda  sit. 

Mox  autem  oum  idem  auotorsuumdeposteriore 
libri  Pontificalis  parte,  Vitas  scilicet  Zachariffi  ad 
Nicolaum  I  continente,judicium  protulissetyipsius- 
que  fidem  summopere  commendasset,  utpote  quaea 
syncbronis  scriptoribus  ex  antiquis  Ecclesia  monu- 
menlis  atque  apostolicis  cbartopbylaciis  desumpta 
fuerit,  pergit  de  priore  ejusdem  Pontificalis  libri 
tractuinquoDamasusnosterestsententiamsubinde 

C  Buam  promere,  inquiens  :  Licet  autem  prior  pars 
(Pontificalis  soilicet  libri)  non  conscripta  sit  ab  au^ 
ctoribussynchronis,KL  antiquistamen  Romanjs  EccLfi- 

BliE  MONUMENTIS    PARITER    CONCINNATA    FUIT,  udeO  Ut 

pro  discemendis  Romanae  Ecclesix  ritibus,  pro  ejus- 
dem  discipliM  el  dogmalibus  cognoscendis  hic  tiber 
meritoallegaripossit,cum  ex  eo  homm  omnium  notitia 
eruatur,  Sic  enim  de  ritibus  sacrifirii  qui  jam  inde  a 
primis  temporibus  cmperunt ;  si  de  ordinationibus  epi» 
scopomm  et  inferioris  clerij  eorumque  muniis ;  si  de 
rcliquiis  martymm,  de  invocatione  sanctomm,  de 
psalmisetorationibus  ab  Eeclesia  recitarisolitis;  si  de 
varia  jHmti/ids  electione;  si  de  sexcentis  aliis  discipti- 
nas  et  dogmatum  ecctesiaslicorum  capilibus  agamus^ 
reperiemus  profeetoinhoclibro  Pontificaliundecunctis 
rw  satisfiat,etquibusmodis Bcctesia^regimenoctopriomm 
sceculomm  spatio  constitit  facite  conjiciemus;  ita  ut 
vix  sdam  (concludit)  an  in  tota  antiquilate  opus  atiud 
reperiatur  ex  guo  tam  mutla  ac  ex  libro  Pontificati 
addisci  possint, 

Necminore  in  pretio  aSeniore  Bianohino  habitum 
fuisse  Pontificalem  libram,luculentissimum  ejus* 
dem  in  praefatione  tom.  I  Anastasii  (e)  testimoniuro 
ostendit;  a  quo  prasterea  observatum  scimus  super- 
stiteshactenusRomae  et  in  suburbanis  Pontificalium 

sule  Henr.  Stephan.,  in  ea  vooe. 

(c)  Proleg.  Tom.  l  AnQst.is.  Biblioth.,  post  Praefat. 

(d)  Diss.  de  ant.  Rom.  pont.  catul.,  cap.9,  a.  n.  4. 

(e)  A  numa  scilicet  31. 


k 


547 


ADDBNOA  AD  QUOSDAM  PRJBCKDBNTBS  TOMOS 


548 


ordinationum,  dedicationum  basilicarum,  aliarum- 
que  id  genus  eccleeiasiicarum  functionumtabulas, 
quae  ipse  oum  Anastasio  diligentissime  oontuiit,mi- 
riflce  hujua  doctrins  congruere»  id  quod  in  aliis 
etiam  quorum  comprobationes  non  habentur  incor- 
ruptamAnastasiifidem  coofirmat,multoitcm  plures 
quam  nuncecclesiaBticflBantiquitatiereliquiashujus 
auctoris  flevo  in  Urbe  superfuisse,  ut  proinde  ex  iis 
tantura.etsi  aiiadefuissent  omnia,  priorumEcolesisB 
889Culorum  bistorica  series  utcunque  continuari, 
saitem  suppleri  atque  adjuvari  piurimum  posset ; 
iisqueomnino  monumentisusumfuisselibriPontiO* 
calis  auclorem. 

Nollem  cl.  Joanni  Giampinio  qoi  pauio  ante  Scheel- 
Btratium(a)£.taffi«ii  libri  Pontificnlii  ex  profcsso 
Bcripserat,  Romss  typis  editum  anno  1688,  injurius 
esse,  ejusqnehacderesentonliam  taeitus  preterire. 
Expenderatisveterum  Godioum  collationes  ab  HoU 
Btenio  factas,momentiBquerationum  omnibuB  denuo 
Bub  trutinam  revocatis,  in  h«c  verba  ceneQram  de 
libro  Pontiflcali  saam  profert  (b) :  VerunUanem  licet 
a  pluribus  exaratum  Codieem  Komanorum  fontificum 
existimemus,  nihileminui  ut  aiUograpKo  genuinisque 
scripturis  excerpto  maximam  ac  summam  fidem  eidem 
habendam  esse  eensemuSf  prascipue  cum  propter  anii' 
quitatem  eximise  venerationis  sit^constantemque  hisio- 
riam  conlineat,  quam  tol  ssecutorum  cmsensu  Eccte- 
tia  recepit^  utpote  qux  liiteris  consignata  faerit  a 
scriptoribus  qui  %^l  pontifidbuSj  quorum  gesta  scri- 
psere,  coasm^  vel  paulo  juniores  fkierunt.  li^o  Ciam- 
piniuB. 

Nec  defnere  ex  ipBis  heterodoxis  cordatiores  qui 
Pontiflcalem  libram  non  vulg&rielogio  commendave- 
rint,  ut  suo  loco  dicemuB.  Intereavero  nihil  mora- 
murPearsonium(0},Moiin(Bum  (i<),  Ho8piQianum(0), 
Dodwellum  (f)  et  si  qui  sunt  alii  hiyas  ordinis 
viri,  quorum  jecora  difflcili  in  ritus  eccleBiasticoe 
bile  tumentia  virus  acerbitatis  suae  in  AnastaBium 
iibrique  Pontiflcalis  auctorem  evomunt,  suspedum 
eumscriptorem^  etrerumsiatusqueprimilipae  Bcctesiso 
^orsus  ignarump  quiqueex  vetustis  ^uidem  seripturis 
apocryphis  librum  suum  consarcinaverU  vooitantes, 
atrocibusque  utrumque  conviciis  proscindentes. 

Hos  omnes,  proter  Giampinium  (g),  Soheelstra- 
tiusiisipsisquffi  modo  retulimus  argumentis  exagi- 
tat;  Pearsonio  vero  quod  libri  Pontificalis  auctorem 
incertum  ssecuUyiscriptoremdixisset,  non  illepidum 
preterea  subcinit  epiphonema  {h),  Gum  elenim  in 
designandaauctorisejuslibriaetatenonnihilhumani 
passus  Pearsonius  fuisset  (non  enim  sexto,  ut  ipse 
aiebat,  s3Sculo,  sed  exeunto  sepiimOj  et  fortassis  sub 

(a)  BlancbinuB  Senior  (/n  prxfatione^  Tom.  I  Ana- 
stasii)  innuit  Scheelstratium  quatriennio  post  Joan. 
Ciampinium,  annonenipe  1692,opus8UumAntiqui- 
tatis  ecclesiasticse  edidisse  ;  quod  et  verum  est  si  ad 
Romanam  ejusoperisEditionem  multiplici  disserta- 
tione  atque  appendicibus  auctam  referamuB ;  idem 
tamen  opus  Antiquitatis  ecclesiasticffi  multo  licet 
contractius  Antuerpi®  excusum  pridem  fueratanno 
nempe  1678,  furma,  ut  vocunt,  quarta. 

(b)  Exam.  lib.  Pontiflcal.  seoi.  H,  pag.  407. 

(c)  Dissert.  i,  de  serie  Rom.  pontif.,  cap.  12«  n.  8, 


A  ociavi  initium  is  auotorvixit),  non  injuriaaSoheel- 
stratio  reprehenditur,  quod  iibri  Pontificalis  aucto- 
rem  status  primitivx  Ecclesix  prorsus  ignarum  dixe* 
rit,  ignarus  profecto  ipse  qua  demum  ffitate  floruerit 
libri  Pontiflcalis  auctor  :  Quandoquidefn  autem  (per- 
git  ScbeelstratiuB)  sseculo  jam  sbptimo  (sphalmaest 
typographicum  pro  sexlo)  tibri  Panlificaiis  auctorem 
scripsisse  Peanonius  fatetur^  meliusdeBomana  Bccte- 
sia,  ejusquedisciplinay  ritibus  et  fuU^  inetrwtumeum 
fuisse  quam  novissimis  temporibus  natos^  agnoseere 
quoque  debuisset» 

Scio  fuisse  etiam  ex  oatbolicis  scriptoribus  qoi 
lihri  Pontiflcaiis  atque  Anatftasii  auctoritati  non 
parum  detractum  voiuere.Bino8  apud  Ciampiniom(t) 
videre  licet,  quos  cf^o  tamen  honoris  oaasa  toceo 

n  Bciens  iubensque.  Ex  hisalter  :  Pantifieum  VHas  ab 
AnaslasiodeformalasetatlucinationibusplenM :  alter 
vero  eumdem  auctorem  fusdissima  adulatione  erga 
Nicolaum  I  poniificem  usum  fuisse  afflrmat.  Verum 
utrumque  iniquiore  erga  Anastasium  animo  fuisse, 
facile  oo^jiciet  quicunque  a  Giampinio  ibidem  pro 
Anastasio  allata  liber  a  partium  studio  considerare 
velit.  Ipse  vero  uti  non  negavero  plurima  in  Ana- 
Btasio  deprehendi,  vel  ab  eo,  quoB  humana  oonditio 
estjinitio  parum  animadversa,  vel  exemplorum  cre- 
britate  ab  antiquariia  deformata,  tanti  tamen  ot 
prsfati  auctoroB  oontendunt  faoienda  minime  arbi- 
tror.  Neque  si  Anastasiua  in  Nicolai  I,  quem  nedum 
communi  supremsdignitatis,  sed  proprio  clienteis 
Jureacdebitorevereridebuit,  laudesaliquanto  lik>e — 
riusexcurrit(quod  scriptoribussolemneeet  in  nun» 

^  cupaioriis  presertim  epi6tolis),f<Bdum  eidem,  pro- 
pterea  palpum  obtrusisse  censendus  esi.  Sed  dehi9 
nos  alias. 

Intereavero»  ut  e  divertioulo  in  viam  rodeamus, 
nuspiam  ipse  adduci  potero  utoredamTerribilinum, 
etsiabejuB  partibus  Merenda  steterit^  prioribus  illis 
quus  modo  confutabamus  heterodoxis,  aut  poBterio- 
ribusbiscatbolicissoriptoribuscooseatire^cautiores 
tamen  vellem  ecclcsiasticoB  pr«sertim  viros,  quos 
proinde  nedum  8copulos,sed  eiallidendidiscrimen 
devitassetutissimum  fuisset.  Non  enim  hio  nobiade 
lana,  quod  aiunt,  oaprina  eermo  est,  ncu  quaerimus 
quot  hiemes  Laerlis  errarit  puer,  aliave  poetarum 
fabulis  decora.  Summa  ferme  universs  pontifioam 
bistoriffiindubioest;  dequeeasimulstatuetquicuQ- 

D  que tandem  secundi catalogi atque Anastasii auctori- 
taiidetractumvelit.  Agiturenim  inutroque  hoc  libro 
degesiis  liomanorumpontiflcum  deque  eorumdem 
Actis,  ordinationibus,  decretis ;  de  summi  sa- 
cerdotii  auotoritate,   de  sacris   reliquiis   et  pre. 

ap.  Scheel8tratiom,Diss.  de  catalogis,  cap.  8,  n,  4. 

(d)  Ap.  Ciampin.,  in  Rxam.  lib.  PoQt.,  abi  pro- 
xime. 

(e)  De  Ori^.  Templor.  lib.  ii,  cap.  14,  §  7,  ap. 
Ciampin.,  ubi  prox. 

(f)  Dissertat.de  paucit.  martyrum.apud  Ruioart., 
prsf.  ad  Acta  mart.  sinoera,  pag.  67. 

(g)  Sect  12,  pag.  108. 

(h)  Diss.  de  ant.  Rom.  pont.  catal.,  cap.9,  q.  9,  in 
fin. 
(t)  Bxam.  lib.  Ipnt.,  seot.  12,  pag.  108. 


549 


DIBSBRTATIO  DB  DAllABD  Bt  LAURBNttO. 


no 


cibus,  de  sanetoru  Ji  invocatione»  de  Bacrorum  ri-  A. 
tuum  praeeertimlitorgicorumantiquitateetorigine, 
quam  utramque  tantopereinf^ingere  saiagunt  nova- 
tores,  deque  universa  ecclesiasticarumrerumKum- 
ma;pror8UB  ut  in  his  duobus  totam  ferme  discipli- 
nm  EccieBiffi  legem  pendere,  prscipuum  saltem  in 
eiB  Homanorum  prioris  svi  proBBulum  historiss  oar- 
dinem  verti  non  immerito  dixeris. 

Nec  bumani  tantum  consilii  aut  industri»  opus 
exisUmandum  est,quod  utrumqueillud  eooleBiaBticaQ 
antiquitatismonumentumin  communi  fere  aiiorum 
naurragio  BUperBtee  Spons^B  sus  Bervaverit  Cht  istus, 
hia  potissimum  proceiloeis  temporibUB  o  tenebris 
eruendom  ;  quodque  vel  bKreticorum  noniiulliB, 
queifl  itt  hae  pafto  eor  profecto  Bapoit,eam  mentem 
iodiderit  atftrmamratamquebaberent  libriPontiii-  n 
oaliB  auotoritatem.  David  etenimBlondelluB,adver- 
9UB  FranciscumTurrianum  8criben8(a|,Pontincaii8 
libri  auciorenc  icriptorem  vocat  forie  non  malwn ; 
quequi«enipha8inimportaot,sequentibu8Hlonde1li 
verbis  dec\diraniuv{b):Eo  enim  libro  veteres  Ecciesiss 
Romanx  tabulm  contineniury  nihilgue  eo  scripto  tn- 
corruptius.Hec  mullumabhis  abludit  Salmaeiu8,et 
ipse  beterodoxu^,  qui,  SoheeiBtratio  tCBte  (c)  Ubri 
Ponlifiealis  auetorem  quasi  solis  radio  scripsisse  ali- 
oubi  tradit.  Atque  bcBcdeBecundo  catalogo  et  Pon- 
tificali  Anastaeii  libro  generatim  dicta  Bunto. 

CAPUT  III. 

Felieiani  Ponli/icum  catalogi  aique  Anastasii  ieatus^ 
quo  loco  Damasam  tUerque  Uispanum  facit^emnino 
tncorruptus,  (J 

Haclenua  secundi  PontiQcumcatalogi  atque  Ana- 
BtaBliauctoritatem  generatim  ratam  foreatque  eBse 
docuimuB ;  verum  cum  non  idcirco  uterque  iile 
Bcriptor  nmni  penitus  oavo  careat(idetenim  uniue 
divins  Scriptur»  privilegium  est  ac  praerogativa 
peculiaris),  Bingulatim  propterea  eorumdem  Codi- 
Gum  fidem  atque  integritatem  examinaodam  duxi- 
mus;quo  Bcilicet  loco  DamaBum  uterque  acriptor 
disertiBBime  Hispanum  facit;id  etenim  centrum  est 
et  Bcopus  universffi  disputationiB  nostrffi. 

MagnuB  oiim  Bcriptorum  censoratque  aestimator 

Horatius  fas  esse  aiebat  (^),  in  longo   prssertim 

opere,ut  somnos  quandoque   obreperet;  utque  id 

catalogi  Becundi  scriptori  atque  etiam   Anastasio, 

nequeadmodumrarOyContigisse  fateamur,neminem  D 

propterea  fore  puto  qui  utrique  iHi,quorum  cetero- 

quin  adeoest  conducibilisinduBtria,  vulgaremeam 

saltemindulgentiam  rebusaliisdesperatiB  denegan- 

<lam  censeat.  Verum  si  eorum  tamen  doctrinam  ad 

Oribrum  hodiedum  exactissimerevooareiiceret,e8- 

^etquc  quisolidaejusdem  granasciret  internoscere, 

a.tque  ab  infelici  lolio,  forsan  et  a  superseminatiB 

^izaoiis  Becernere  (glossas  intelligo,antiquar!orum 

Bphalmata,siglasjitterarum  compendia^numerales 

^otas,alque  id  genus  reliqua),  conatantior  fortassis 

(a)  Apud  Scheelstrat.,   Diss.  de  ant.  Rom.  pont. 
cataiog.,  cap.  9,  num.  9. 

(b)  ibid.,  ap.  eumdem. 


atqueequabiliorBeoundi  pontifioum  catalogi  atque 
Anastasii  fides  haberetur,nec  quidquam  in  utroque 
Bcriptore  deiioatulos  muliebrique  malacia  iabo- 
rantes  stomacbos  fastidire  cerneres. 

Fontes  igilur  e  quibus  inanuscriptorum  Codicum 
pr(Bsertim  historicorum  vita  frequentissima  adnos 
emanarunthi  prscipuea  criticis  indicantur.Hetero- 
doxorumpravita8,qui,utCalholici8dogmatiscalum- 
nio8edetraherent,nonrarovelerum  soriptacorrupo- 
runt  83  oommacularunt.Interdum  ipeorum  catholi- 
corum,  quoB,  dum  privata  quisque  opinioni  aut 
oommodiB  pluB  justo  inBervire  8atagit,ambitio  ple- 
rumque  mala  falBOs  fleri  Bubegit.  Nimia  item  pla- 
nequeindifrerenecreduIoromBimplicitas^hienim  ex 
faisa  aut  malo  assuta  historias  lacinia  populorum 
fldem  augendamarbitrati,anilibu8B«pefabelli8  na- 
tivum  bistorica  veritatis  splendorem  obsourarunt. 
Marginales  praeterea  glossae,  quas  antiquariorum 
oBcitantia  aut  imperitia  in  textum  admisit,  com- 
pendia  Bcriplurarum  non  satis  ab  iiBdem  intellecta, 
leotionum  varietas,  Biglarum  denique  notarunque 
uumerialumfrequensu8UBinrepr«s8ertimchronolo- 
gica,quaruni  dum  vel  minima  non  buo  loco  ponitur 
inextricabileB  erroree  inducit.  Exeuiplis  rem  illus- 
triorem  fore  arbitror. 

Luciferianorum  aliorumqueLiberii  obtreotatorum 
perverBitasgenuina  higus  pontificis  Acta  corrupisBe 
vulgo  oreditur,  nonnullaque,ut  ipsius  fama  calum- 
niose  detraherenl,eorumdem  loca  interpolasse.E^us 
flagitii  non  obscura  supersunt  nobis  hodiedum  apud 
Anastasium  veetigia  a  primie  iliiB  temporibus  de- 
ducta;Vitaetenim  Liberii  prout  in  vulgatie  Anastasii 
Godicibu8oiroumfertur,parum  sibi  consonam  uescio 
quam  prssefert  styli  varietatem,  ut  non  unius  ali- 
cuJusopuB  0888  0  voBtigio  dignosoatur.Nec  DamasuB 
Doster  in  bacparte  feliciorfliit,cujushi8toriiBgenui- 
niBqueActisplurimumoffeciBse  depravatrices  UrBi- 
oini,  8eu,8i  mavi8,Ur8ini,Gompetitoris  ejusque  sec- 
tatorum  manue,  vebemeuB  eruditorum  BUBpicio  est, 
ut  Buo  looo  dicemuB.  Hsbc  ad  primam  ab  hffireticis 
cauBam. 

GontentioAlexandrinffietAntiocbenaBcumRomana 
EccloBia  de  primatu,quod  utraque  illa  non  minuB  ac 
Romana  se  diceret  apostolicam,  causam  praebuisse 
vulgo  creditur  utquedam  exapooryphaepistolano- 
mine  Clementis  pape,  ab  Jaoobum  fratrem  Domini 
appellatum  directa  Vite  bujus  poaliOcis  altexe- 
rentur,  cumprimis  vero  Clementis  designatio  ad 
apostolici  muneris  dignitatemeodem  prorsus  modu  a 
beatoPetro  apostolo  facta,quo  Petrue  ipseregendam 
a  Chrislo  Domino  euaceperat  Ecclesiam,  quam  et 
apudAnastasiumlegimus.Putal^antetenimRoman» 
pr89  aliis  Eoolesiis  dignitatis  assertoreB  peculiarem 
banc  Clementis  a  beato  Petro  designationem  argu* 
mento  fore  speoialie  quoque  Romans  cathedrffi  ante 
alias  excellentiaB,primutu8que  Ecclesiae  universalis; 
quasivero  defuissent  vei  lum  indubia  alia  monu- 


( 


(c)  ibid.,  ap. 
(aj  In  Arte,  i 


eumdem. 
360. 


561 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PSUBCEOEmSB  T0II06. 


552 


menta,quei8  ibidem  primaria  Roman»  sedis  digni-  A  abierimas.  Anastasius  DAmaso  pontincatus  annos 


tas  suslineri  ac  demonstrari  plane  posset.En  aliam 
depravandi  Godices  causam  eamque  a  Catholicis 
profectam. 

Quid  autem  de  Anastasii  colo  in  Vita  Pii  pap®  I, 
ubiHermesquidamejusponlincatustemporOylibrum 
composuisse  dicitur,  in  qao  mandatum  conlineiur 
quod  ei  prxeepil  angelus  Domini^cum  ad  eum  venirei 
in  habiiu  pastoriSy  ei  prxcepit  ci  ui  sancium  Pascha 
die  Dominico  celebraretur  (a)  ?  Hsc  ex  apocripho 
GonstitulionumClementislibroad  supplendam  anti- 
quissimi  Liberiani  pontificum  catalogi  lacunam,aut 
ex  Actis  quibusdam  sancts  PudentianaB  virginisca- 
talogi  descriptorem  temere  mutuatum  fuisse  suspi- 
catur  Senior  Blanchinus  (b).   Brunt  fortasse   qui 


xviii,  menses  iiydies  X,  attribuit;  catalogus  autem 
8ecundu8annostantumxvii,monsestamen|iii,sedem 
tenuisse  aifirmal.Diversitas  exantiquariioscitaniia 
natacreditur,quicum  arithmeticamnotam  i,ex  an- 
norum  areola  detraxisset,eam  mox  pontificatusDa- 
masi  menses  enuinerans  iisdem  imporlunissime 
restituit,  quasi  ad  menses  potius  quam  ad  annos 
pertineret. 

Desigliscompendiisquelitterarumuberior.opinor 
errorum  seges  e8t,quam  uteam  allatis  exempliscon- 
firmare  oporteat.  Neque  umbigo  nonnuUa  ab  Ana- 
stasio/ortassis  etiam  a  secundi  catalogi  scriptorey 
in  unoquoque  genere  prstermissa^verum  ea  tamen 
delicta  sun  t  quibus  ignovisse  velim.Etenim  ubi  plara 


propter  Asiaticornm  cum  Romanis  episcopis  de  Pa-  »  nitent  in  opere,pauci8qaaB  autinjuria  fudit  macuHs 

,.•■•«*  j  __  _      _._i_^7*^i_    ____^_  __  A_,._       "  ii.  '  X         A.  A*  a_ 


schate  di88idium,quod  mox  sub  Victore  papa  recru- 
duit  integram  periodum  hujus  pontificis  tempore 
abjectamcredant,ut  sacri  sciHcet  Pasohatis  in  die 
Dominica  reiiogiosum  culturonedum  ex  apostolorum 
traditione,8ed  ex  divinaquoqueiastitutionederivari 
ostenderent.Utrovisautem  modose  res  habeat,illud 
certede  angeloinhabiiu pastoris  apparente,alteram 
esse  constat  earum,qua8  modo  dicebamus,  lacinia- 
rum,a  simpliciore  aliquo  per  speciem  pietatis  te- 
mere  histori»  assutam,  tertiam  videlicet  eamque 
non  infrequentem  depravationis  Godicum  causam. 
QuartenobisexemplumsuppedidatAnastasiicoo)- 
ma  in  Vita  Damasi.  Fuit  aulem  Damasus  (inquit) 
iemporis  Juiiani  {c)  qus  quanquam  eodem  Blan- 
chino  teste  (tf),  ex  depravatis  Liberii  Actis  descen- 


aut  humanaparum  cavit  natura,non  protinus  oflen- 
duntur  quibus  est  equuB,et  pater,et  res;  imo  e  con- 
trario  niitius  cum  auctore  agendum,  sublevandam- 
que  ejuB  industriamsquissimojure  oen8ent,8icabi 
eam  laborare  cootingat. 

Ego  vero  cedum  in  hac  parte  Anastasio  et  secundi 
catalogi  scriptori  indulgendum,8ed  ulterius  ex  ipsis 
qui  in  utroqueconspiciunturnseviBeorumfidem  mi- 
rifice  commendandam  censeo.Gametenim  de  Ana- 
stasio  prffidixerimuscoHectorem  eum,non  auotorem 
fuisse  Pontificalis  libri  (quo  etiam  Jure  ac  nomine 
secundicatalogi  criplormeo  quidemjudiciocensen- 
du8est),maluit  alter  quae  in  Liberiano  catalogo  re- 
pererat,  utcunque  dubia  aut  parum  sibi  compertai 
relinquere  ;  alter  vero  quae  in  prioribuB  ilHs  Libe- 


derenonnuHi  suspicentur,  propius  tamen  verocre-  ^  riano  et  FeHciano,  atquo  in  recentiorum  Pontificum 

diderim,abimperito  rei  chronologicaeglossatoreor» 

primum  Godicis  apposita  indeque,  utfit,  in  textum 

irrepsisse  ab   antiquario  scUioet  introducta.  Ejus 

mihi  rei  fidem  pene  facit  indubiam,  quod  si  verba 

illa  stirpitus  e  textu  avulseris^nedum  sensus  perse- 

verat  integer,sed    et  narrationis  series  non  jam 

ut  pridemvideatur  interrupta.Quidquid  autem  illud 

fuerit,falsissimam  eo  commateenuntiationem  con- 

tineri  manifesturo  est,cum  Julianus  vivo  Liberio  ad 

Y  BoUicet  Kal.  Julias  anno  363,  jam  diem   suum 

obiisset,  id  est,  solido  triennio  anteDamasi  pontifi- 

catum,cuju8  initium  a  Kalondis  demum  Ootobribus 

anni  366,Graliano  et  Daglaipho  coss.,  auspicandum 

ipse  Blanchinus  evidenter  demunstravit  (f). 


Vitis  ab  ipsarum  auctoribusscriptapridemyiderat, 
qualisounqoe  tandem  eorum  fides  esset,  retinere, 
pontificalium  gestorum  universam  suam  qaodam- 
modo  facere,  ejusque  veritatem  tuendam  in  se  re- 
cipere. 

Jamveroutquo  hsecdemumpertineantvideamus, 
rogandusprimumTerribUinubest,numquidUrsicini 
ejusquesectatorum  interesset  Hispanum  potiusDa- 
masum  fuisse  quam  Romanum  vel  aliubi  natum,ut 
eum  propterea  secus  ac  res  habebat,  pro  Hispano 
oblruderent  secundumque  pontifioum  catalogum 
atque  Anastasium  de  vora  Damasi  patria  loquentes 
flagitiose  corrumperent  autinterpolarent;an  si  Hi- 
spanum  DamasumostendissetUrsicinus  probrotfum 


Quod  ad  chronologiam  attinet,id  est  in  designan-  D-einomenautinclementius  diotumobJeci8Bet,qao8ci< 


da  ratione  temporis  quo  unusquisque  pontificum 
8edemobtinuit,miraiiiquantumdi8Bideanttaminter 
8e,tum  etiam  ab  Anastasio,  Godiceset  catalogi  ante* 
riore8;idqueplurimum  ex  arithmeticis  notis  priB- 
postereaut  alias  non8UolococoHocali8,aliquaveea- 
rumimportune  adjecta  vel  omi8sa,qu8B  in  hoc  argu- 
mento  minutiffisinegHganturmagnasin  expedienda 
temporum  ratione  difficuUates  afferant.  Non  longe 


Hcet8ibifavorem,Dama80veroclerietpopuHRomani 
conflaret  invidiam.Nondum  eo  aut  spei  aut  timoris 
tandem  patris  communio,  potentam  cHentele,8ta- 
dia  denique  partium  processerant,  ut  proinde  nihii 
ex  hao  parte  Damaso  obstiturum  eBset  quomioaB 
tanto  muneri  par  Judicatus  communibuB  Buffragiis 
Romanus  pontifex  salutaretur. 
Necea  tempestateautuspiamomninoalias  abHi- 


(a)  Yide  Anaslas.,  in  Pio,  tom.  I,  pag.  14,  ex  quo 
haec  ac  littersm  descripta  sunt. 

(b)  Tom.  II  Anust.,  in  Pio  I;  pag.  117.  Ilem  pag. 
22. 


i. 


(c)  Anastasius,  in  Damaso. 

(d)  Tom.  III.  AnastasH,  in  Damaso,  pag.  33, 

(e)  In  Prolegom.  II  Tomi  Anastas,  pag.  68,  col. 


553 


DIS8BRTAT10  DB  DAMA80  BT  LAURBNTIO. 


554 


panie  Ecoiesiis  primariffiomDium  BomaD® cathedr»  A 
de  jure  aut  prsrogativa  litem  iateotatam  legimus, 
cuiproHispaDis  decideads  coaferrequidquampos- 
set  fueritao  apud  ipsos  aa  alibi  oatus  Damasus,  ut 
aeque  ex  boccapitesuspicioailocassitvitiatosprop- 
terea  veteres  secuadi  catalogi  atque  AoastasiiCodi- 
ces.  Praeterea  oibil  e  margioe  io  horum  scriptorum 
textum  irrepsisse,  oullamve  boc  loco  lubrice  fldei 
oarratiuaculam  eidem  subiotroductam,  aut  temere 
assutam  fuisse,liquido  coastat  ez  eoquodtribusom- 
oiao  yerbiB, Damasus  natione  HispanuSfnegoiinm  uai- 
versum  traosigatur^omaesqueitajpraeclusi  siat  adi- 
tuSyUt  aec  iota  uaum  ad  rem  oostram  coaflcieodam 
reduodare  aut  deesse  oemo  aoa  videat. 

Ulterius.  Noo  bic  oobis  de  ootis  aritbmeticis  aut 
de  re  chroaologica  sermo  est ;  aec  de  siglis  aut  lit-  » 
terarum  compeodiiSyUt  ex  errorum  io  bis  rebusfre- 
queotia  coiyicere  prooum  fuerit erratum  quoque  ab 
auctore  secuodi  cataiogi  atque  Aoastasio  fuissedum 
de  Damasi  patria  loquereotur,aut  ab  aotiquariisia 
velustis  eorum  Codicibus  describeodis.  Neque  de- 
mum  (quod  miraculi  loco  babeodum)  ia  taotaexem- 
plarium  secuodi  cataiogi  atque  Aoastasii  ia  Biblio- 
tbecis  per  Italiam,  Galliam,Germaaiam,et  )5elgium 
uoiversum  copia,  qua  stupeado  iabore  cootalere 
Oolsteaius  (a),  et  post  eum  Seoior  Biaaobious  (b), 
prnsertim  cum  io  aliis  horum  scriptorum  locis  iofl- 
nita  peoe  sit  lectiooum  varietas,  vel  uoum  bacteous 
repertum  legimus,  quod  de  Damasi  patria  ioqueoB 
aoo  miriflce  csteris  omoibus  coosealiat. 

Haeo  autem  cum  ita  siot,  satis  mirari  oequeo  cur 
secuadi  cataiogi  atque Aoastasii  fldem  taoto molimi-  ^ 
neTerribiliousia  dubium  revocare  aitatur;Baltem 
Bcirevellemquotaodem  astu  Daaaeaistamtotuodi- 
que  excubiis  circumseptam  deludi  ac  vitiari  potuisse 
arbitretur,utpropterea  Damasi  patriam  utriusque 
iilius  Bcriptoris  auctoritati  ac  testimooio  doo  satis 
tutocredi  aut  committi  posse  afflrmet.  Verumfuerit 
(quodgratuitoTerribiliaodamu8),fuerit,iaquam,ali« 
quisiahacpartecootraAoastasium  et  secuadi  cala- 
iogi  Bcriplorem  suspiciooi  locus;  ao  idcirco  Veroaeo- 
818  pontifloum  catalogi  quem  Juoior  Blaachiaus  evui- 
gavit(^),aaGodicis  Palatioo-Vaticaoi,  Aoastasio,  ut 
videbimus,  aatiquiori8,quem  utrumque  pro  oobis 
aliegavimu8,8uble8ta  quoque  fldes  atqueauctoritas 
futura,  aui  Damasi  patria  duplici  alio  eo  }ue  idooeo 
teste  accedeoteaoosafsadhucexplorata  babeoda?  D 

Neque,  ediverso,  cum  de  gloriaHispaoorum  qun- 
ritur,8ati8  multasuccurruot  oobis  exempla  queis  ab 
exteris  oatiooibus,  seu  faisa  rerum  ab  Hispaoisprae- 
clare  gestarum  praRdicatiooe,  sive  illustrium  pietate 
doctrioa  ao  t  militari  iaude  virorum  attributiooe,gra- 
tis  eam  auctam  sciamus.  Uocuaum  si  Terribilious 
aoimadvertis8et,cautiorem  eum  debuisset  facere,oe 

(a)  Apud  Blaochioum,  ia  pr8efat,Itomi  Aoastasii. 
Ib)  II  tom.  Aoast.,  io  prote^omeois,  a  pag.  85. 

(c)  lo  proiegomeois  IV  tomi  Aoastasi!,  pa^.  1. 

(d)  OpuBC.  et  geet.  Baocti  Damas  ,  oap.  22,  o.  2 
pag.  i23. 

(e)  Iq  iadice  ms.  bibliotbecae  GaBaaateoBis,  quo 

Patrol.  LXXIY. 


Boilicet  styium  io  AoaBtasiam  et  aecuadi  catalogi 
Bcriptorem  acueret.  Debuit  id  saltem  ab  ipeo  impe- 
trare  amice  coojuraatis  Meraod»  io  Tiliemoatium 
aaimadversio.  Egerat  Mereoda  (d)  d»)  quodam  Arse- 
oio  quem  Damasus  Arcadio  puero  Jam  declarato 
Augustoprsceptoremmiserat.IsArseoiusaBarooiOy 
qui  prioridioMetaphraste  legerat,  Romanm  Ecclesite 
diacontis  appellatur.Obsistere  pro  iogeaioTillemon- 
tius,  nec  diaconum  Arseoium  agaoscere,  oisi  alius 
isqueidooeusMetaphrastsspoasoraccedat^Mereada 
tameaiatercedeoBhisTillemootiumverbiBCoapeliat 
Verum  cui  bono  scriptor  ille  (Metapbrastes)  hanc  in 
Arsenio  dignitatem  fingere  potuisset  ?  Cur  non  potius 
hoc  scripserit  ilte^antiquiore  aliquo  minimeque dubio 
testimonio  fretus  ?  loju  rius  profecto  sim  eecuodi  cata- 
logiscriptorisatqueAoastaBiosiutrumqueauteorum 
alterum  Metaphraste  cootuiero.  Notum  de  Greca 
fldequffiparcBmiaelocum  fecit.Iotereaergo  Terribi- 
liaus  viderit  quo  pacto  popularem  seateotle  sue  Me- 
reodam  eCfogiat,  si  iste  ab  eo  quQsitum  pergat :  Ctii 
bono  secundi  catatogi  aactor  atque  Anastasius  Damaii 
patriam  sibi  pro  arbitrio  con/inxerint. 

CAPUT  IV. 

Fundamenta  adversariorum  infirma.  Homanmm  pa- 
rentum  Damasi  ex  Uispania  iter  expeditum  atque  in 
proclivi  positum. 

Que  desuo  oobis  Terribiiiaus  objioit,  si  quid  ego 
video,  magoi  ooo  suot.  Idciroo  leviBBime  attiogenda 
et  taotum  ooo  prstereuada  puto.  Summa  huo  redit 
deoique :  Neminem  veterum  quide  Damaso  egere  His* 
panum  eum  dixisse  ante  secundum  pontificum  catato^ 
gum  sub  Felice  IV,  aut  Anastasium;  utriusque  hujus 
scriptoris  auctoritatem  non  magni  faciendam  ;  recen^ 
tiores  Hispanos  nutto  ut  Damasum  popularem  suum 
astruant  solido  fundamento  niti ;  dissentire  prxterea 
de  tocOf  multumque  inter  se  digladiari ;  Hispanum 
itaque  Damasum  non  esse. 

Primum  autem  omoium  ex  parte  falsum  esse  ca- 
talogus  ille  pootiflcum  e  Palatiao-Vaticaao  Godice, 
quem  secuodolocopro  oobis  adduximasBubtituIo  : 
Bpiscoporum  Romanx  urbis  nominay  manifeBtissime 
demoostrat ;  auctor  eteoim  ejus,  cui  itidem  Damasus 
Hispaaus  audit^totis  quadragiota  aoois  aote  Aaasta* 
sium  vixit.  Supputemus  ratiooes  probe.Quo  tempore 
primusomoium  catalogum  de  quo  agimus  evuigavit 
Scbeelstratius,  ad  aooum  sciiicet  1691  (ooa  eoim 
muito  id  serius  facere  potuit,  cum  sub  initium  se- 
queatisaooifatofunctus  fuisse  dicaturf^]),  is  Godez 
ipso  attestaote (/), aooos  oumerabat865.  Ex  quo  fit 
aooo  demum  quo  haec  scribimus  Gbristi  1755  ffitatit 
fore  Godicem  aooorum  dccccxxix.  Jam  vero  si  haoc 
Bummam  ab  eo  qui  ouoo  volvitur  aooo  1755  subdu- 
camus,  reiiqui  flent  aooi  dcccxxvi,  totidemqae  a 
Gbri&tiaativitateeflluxeraot,cumprimumcatalogu8 

loco  Scbeeistratii  opera  receoseotur,  e  regiooe  no- 
miois  auctoris  ioveoitur  hsec  aota  :  Obiit  6  Apritis 
1692. 

(f)  T.  I  Aotiquit.  ecclesiastic,  io  appeod.  ap  opus 
cbrooologicum,  num  22,  pag.  611. 


\% 


655 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PBACBDBNTB8  TOUOS. 


•CKA 


de  qno  agimuB  exaratas  fiiit.  Atqui  Anastasius  post 
Bublatum  e  viyis  Nicolaum  I,  cujus  Bubiode  vitam 
gestaque  scripsisBe  pridem  dicebamus,  id  est,  post 
annum  867,  Pontifioalislibri  collectionem  adornavit, 
utproinde  cataiogi  auctorem  totos  quadragintaan- 
noB  Anastasio  antiquiorem  fuisse  necesse  sit. 

Quod  ad  secundum  pontificum  catalogum  speotat 
id  unum  Terribilino  assentiar^nullum  nobis  aucto- 
rem  superesse  qui  anle  eum  catalogum  Damasum 
Hispanum  dixerit,  saltem  a  mebactenus  ignorari ; 
verum  si  ea  recolimus  qus  de  Actis  Romee  supersti- 
tibu8  8ubinitiumsfficulivi,quo  tempore  catalogum 
ilium  exaratum  fuisse  constat,deque  scriptisetge- 
etispontificumaliisqueecclesiasticismonumentisid 
temporis  ubivis  prostantibus  aiibi  dicta  sunt,  non 
minusverumputosecnndiponlificumcatalogiaucto- 
rem,nonni8ialiquoeoquearchetypo,quod  sibi  prs- 
Ineeret,  dooumento  de  Damasi  patria  locutum  fuisse, 
quanquam  illud  exserto  nunc  digito  indicare  non 
facile  sit.  Saltem  non  id,  amabo,  squius,  non  prae- 
Btabilius  fuerit,  quam  suspioari  secundi  catalogi 
auctorem  Damasi  patriam  eproprio  sibi  cerebro  non 
secuB  ac  Jupiter  Minervam  confinxisse? 

Yerum,  utaliadesint,  annonunasecundi  catalogi 
antiquitas  abundeei  suffioereoensendaestutpropria 
constet  flde  ;  nec  postxiitandem  saeculorum  lapsum 
alieno  ipsi  ad  suam  tuendam  auctoritatem  sponsore 
opus  Bit?  Autcurnon  secundi  catalogi  testimonium 
de  Damasi  patriaaByncbrono  auctore  profectumaes- 
timabimus?E}u8certe8criptor^si  non  viventemipse 
Damasum,  perplures  tamen  agnoscere  cumque  iis 
verBari  faoillime  potuit,  qui,dam  in  vivisageretsan- 
ctus  pontifex,  eum  sapius  intueri^  sspius  alloqui, 
publiceque  et  privatim  colere  valuerunt ;  atque  ex 
his  quae  ad  Damasi  patriam  gestaque  speotantfami- 
Hari,ut  flt,  sermone  mutuari.  Rursumhio  nobis  sup- 
putatione  est  opus.ADamasi  mortequss  in  annum 
inoidit  Ghristi  384  ad  Felicis  IV  pontificatum,  quo 
tempore  Becundus  catalogus  scriptus  fuit,  cxLii,non 
amplius  effluxerunt  anni ;  si  vero  hujus  pontificis 
exituB  (qui  ad  annum  demum  salutis  530,  Octobri 
mense,  a  chronologis  refertur)  omnino  spectandus 
8it,  oentum  summum  quadraginta  et  sex  anniinter* 
cessere.  Jamvero  interstitiumistud  binseesque  non 
hominum  longsvissimorum  setates  facile  implerepo- 
tuerunt,utpriori  tempus  ad  pubertatem  usqueattri- 
buamus,  quo  Damasum  sspfus  videre,  qusque  de 
ipso  in  ore  omnium  ferebanturab  aliis  accipere,  et 
fideli,quali8  puerorum  est,memoriaretinere ;  poste- 
riori  vero  nondum  adbuo  octogenario  ut  catalogum 
de  quo  agimus  conscribere  potuerit  (a).  Haec  meo 
quidem  judicio  usqueadeoin  proclivipositasunt,  ut 
b!  quis  eacumTillemontii  aut  adyersariorum  conje- 

(a)  Plato,  Simonides,  Stesichorus  aliique  plures 
(apud  TuUium,  de  Senect.)  octogenariis  majores 
egregiaoperaedidercnequeeoBinstudiissuisobmu- 
tesceresenectusfecit.Sedauidadveteraethnicorum 
exempiaconfugimus,cum  nodie  sanctissimusdomi- 
nus  noster  benediotus  PP.  XIV  in  omnium  lucever- 
setur;  imo  ipse  sit  lux  supra  Ecclesi»  candelabrum 
po8ita,  nedum  suprem»  in  terriBMajestatis  ful^ore, 
et  luculentisBimorum  scriptorum  radiis,  vel  in  ea 


A  oturis  conferre,nedum  postponere  audeat,iDiquum 
profecto  ipsnm  rerum  sDstimatorem  fore  necesBe  sit. 
Verum  inquit  tamen  Terribilinus.  Nemo  veterum 
Bcriptorum  ante  secundum  catalogum  Damasum  Hi- 
8panumdixit,tanquamadrematlinuis8etquidquam. 
Nemo  eorum  Damasi  vitam  ex  professo  attexuit. 
Uieronymus  certe  totusest  in  ejus  scriptis  reoensen- 
dis.Optatu8,RufiDU8,Marcellinus,Symmachu8etalii 
de  ipsius  potissimum  gestis  tructavere,idqueocca- 
sione  Liberii  pontificatus  iq  qua  scena  primas  post 
eum  contraArianos  Damasumnostrum  partesegisse 
norunt  omnes.  Scimus  prseterea  veteres  Bcriptores 
prsesertim  ecclesiasticos^quod  ad  sanotorum  patrias 
attinet,  verborum  parcissimos  fuisse,qua  de  reinfe- 
riusnobissermo  recurret.  Quare  nihil  horum  neque 

n  instituta  ab  ipsis  disputationis  intererat  Colcbus 
fuisset  an  Assyrius  Damasu8,Thebis  potius  an  Argis 
innutritus.Sed  cedo;numveterum  scriptorun  aliquis 
Damasum  propterea  Romanum  dixit?NuncJnquiet 
non  erat  his  locus.  Atqui,  reponam  ego,  neque  ut 
ipsum  Hispanis  attribuerent;  utproindeveterumin 
hao  parte  silentium  dijxcpCSoXov  plane  8it,nequein  nos 
magis  quam  in  adversarios  urgeri  possit. 

Nec  Terribilinum  (quod  ejus  paoe  dixerim^satisa 
partibusliberum  8estimo,qui  de  nostratium  scrtpto- 
rum  argumentisproDamasi  patria  sententiam  ferre 
possit  Ad  sequiores  provoco.  Sed  fuerint  ea  sane, 
quoniam  ita  Terribilino  visum  fuit,  paulo  quam  res 
postulat  infirmiora;an  propterea  ubi  sesquimillenarii 
facti  qusestio  est,ut  probatio  deficiat,  jus  iilico  defe- 
cissecenseridebet?MeIiorapro8eTerribilinu8  affe- 

^  ret,  scilicet.Sed  Hispanosscriptores,  prster  insilum 
gentidomesticarum  rerum  neglectum  privatispotioB 
inhac  re  studiisquampublicaereiinserviissepridem 
diximus.  Itaque  dum  singuli  popularem  suum  pres- 
sius  ea  voce  usurpata  Damasum  faciunt^desumma 
rei  id  est  de  eodem  Hispania  generatim  asserendo, 
quod  extra  controversiam  id  positum  putarent,  noD 
ut  oportebat  solliciti  universi  fuere. 

Privata  autem  ipsorum  conoertalio  de  urbein  qua 
natales  hauserit  Damasus,  quod  postremum  in  nos 
Terribilinus  urget,  dum  alii  Matritum,aliiVimara- 
num  aut  Igeditaoiam,  alii  demum  Tarraoonem  eam 
fuisse  putant(addereinsuperTerribilinu8  possetOc- 
ciduas  Gades(6)  Saguntumque  fide  inclytam  (c)  ad 
duodecimum  aValcntia  nostra  lapidem,  Manviedro 

D  nunc  indigenis  appellatam);  privata,inquam,Hispa- 
norum  bac  de  re  concerlatio  nec  publics  unquam 
ipsorum  causie  officere,  neque  ullo  modo  Terribili- 
num  juvare  potest.  An  ergo,  quod  de  Homeri  patria 
seplem  olim  celebratissimae  urbes  tanta  animorum 
contentione  disputaverint^eritproptereaqui  Qrapcis 
eum  abjudicandum,autGr9eciseuniversffideeo  argu- 

a3tate  lucens  omnibus  qui  in  domo  sunt? 

{b)  Vid.  Joseph  Maria  Suareziua  Gallus  episcopus 
olim  Vasionensis,  ap.  Nicol.  Antonium,  hb.  ii  Bi- 
blioth.  Hispans  veteris,  cap.  6. 

(r)  Bernardinus  8.  R.  E.  cardinalis  Garvaialias.in 
oratione  ad  Alexandrum  PP.  VI,  habita  23  Novem- 
bris  anni  1492.  Unde  et  Gaspar  Scholanu8,in  Histo- 
ria  Valentina,  apud  eumdem  Nicol.  Antonium,  loco 
proxime  citato. 


567 


0IBSBRTAT1O  DB  DAMASO  BT  LAURBNTIO. 


558 


mento  litem  intentaQdam  censeat?  Atque  bsc  ad  A  iemvorisjttmleclorfuissevidetur.AnUaque  [concludii) 


Terribilini  objecta. 

Fortiores  profeoto  sunt  in  speciem  saUem  Tille- 
montii  (a)  conjecturas  quas  in  nos  Merenda  rege- 
rit(6).Gum  etenim  nedum  Damasus,  sed  et  parens 
ejus  Antonius  lectoris  in  Urbe  munus  exercui8set,po- 
steriorqaeisteinbasilicasanctoLaurenliosacrayqutB 
nunctn  Oama^o appellatur,  peromnes  ecclesiaslicos 
gradus  ad  sacerdotium  pervenisset,ceu  ipsenosDa- 
masuB  docuit,lectoratus  autem  ex  eorum  temporum 
di8ciplinapueriGommitteretor,elicitiQdeTillemon- 
tiusnon  seous  Damasi  patrem  atque  ipse  Damasus 
Romas  pueritiam  transegisse.  Jani  vero,  pergit,  vix 
credibile,saltemparumverosimilentDamasipatrem 
primo  in  Hispaniam  concessisse,  ductaque  ibidem 


in  inferioribus  ordinibus  positi  pater  et  /Hius  uno  fere 
eodemgue  tempore,  atque  eadem  in  ecclesia?  Hoc  alii 
Judice^it.  Hactenus  Merenda. 

Quia  vero  multa  argumento  insunt^  eaque  mox 
8ingulatimseduloqueexpendidebent,oper8Qpretium 
me  facturum  puto,  si  in  limiQC  ob  lcctorum  oculos 
ponam  ecclesiasticam  ejus  astatis  disciplinam,ide8t, 
quaetuncvigebatcum  Damasi  parens  AntoniusBo- 
mam  venisse  existimandus  est :  qua  scilicet  astate 
lectores  ecclesiastici  ad  id  munus  assumerentur ; 
quantum  in  minoribus  ordinibus  oonstitutis;  ut  ad 
altiores  gradus  proveherentur,  temporis  opus  esset 
pro  singulorum  exercitio ;  statimne  a  baptismo,  an 
ex  intervallo,  qui  Ecclesias  sese  devoverant  clericali 


uxoreac  ausoeptis  in  ea  regione  liberis  Romam  de-  ^  miiitise  in  aliquo  ordine  ascriberenlnr;  ac  demum^ 


nao  cum  his  impedimentis  regressum  fuis8e,eccle 
BiasticoscilicetordiniinexceptoratusofflcioprotiQus 
a8cribendum,lectoratu8que,levitatn8  et  presbyterii 
bonoribus  brevi  intervallo  temporis  hooestaQdum. 
NeqQohiccoQstatMereQda,8edexpensatemporum 
ratione,itinerum  dirfioultate,eccIesiastica  illius  svi 
di8ciplina,8ubductisdenique  rationibusaliis  impedi- 
tissimaomDiacfficisqueviarumanrractibuspleQaesse 
pronuntiat.  Agcbatilaque  Damasus  (verbaipsius  (c) 
sunt)  cum  tectoris  munus  exercebat  annum  saltem  deci- 
mum  teriium,.,  ac  Romam  cum  patre et  matre  venisse 
debuil  quadnennis  aut quinquennisinfans.Facigitur 
ea  iilum  aetate  tanto  itineri  ferendo  idoneum.an  vero 
Anianins  pater,  notnu  prorsus  ignotusque  homo  nomen 
Ecetesim  dedisse  potuit  statim  ac  Romam  venit^  lector^ 


fueritne  praestitutum  prcbationi  promovendorum 
spatium.His  etenim  vim  argumenti  omnem  dilueu- 
dam,  tnm  etiam  qus  nobis  reponere  est  animua 
dilucidiora  fore  arbitror. 

Primo  autem  omnium  loco  statuendum  est  sub 
initium  salutis  St^eculi  iv,8altem  post  pacem  Eccle- 
eis  a  Gonstantino  redditam  (quo  demum  tempore 
Damasi  parens  Antonius  Romam  omnino  venira 
debuit,  ut  mox  dicenius)  lectoratus  ecclesiastici 
gradum  pueris  frequentissimecommitti^ut  ex  con- 
ciliis  II  (d)  ei  iii  {e)  Romanis  sub  Silvestro,  ad 
annum  324  ot  sequentem  habitis,  colligere  fas  est. 
Quanquam  etenim  prioris  auctoritati  ncn  omnino 
astipulentur  critici  (f),  ratam  eam  tamen,  quod  ad 
nostrum  propositum  attinet,  receptamque  Ecclesi» 


que  ejus  basiliem  creatus  est^  Id  erat  profecto  ab  eorum  C  usu  doctrinam  traditam  fuisse,tum  aliorum  testimo- 


temporum  disciplina  alienum ;  nam  primo  baptizari. 
ac  deinde  aliquo  temporis  intervallo  prcbari  debuit  an 
dignus  essei  qui  clero  ascriberetur.Postremo  in  mzrto- 
rum  ordinum  exercendis  officiis,  aut  novennium,  aut 
septenniunt  saUem  insumere  debuit;quo  etapso  tempore^ 
si  quisseidoneum  probaverai^ad  altiores  gradus  evehi 
poterat.  Huic  autem  novennio  aut  septennio  (pergit) 
quod  Antonius  in  minoribus  ordin  ibus  exercendis  trans  • 
egisse  debuit,  si  alios  annos  quinque  aut  sex  addas, 
guos  filium  naium  esse  oportuit  ante  Bomanum  iter, 
ae  prius  quam  pater  clero  ascribereturjam  accedes  ad 
xtatem  itlam  in  qua  Damasus  positus  erat  cum  Acta 
tanctorum  martyrum  (Pctri  scilicet  et  Marcellini) 
audiit^  et  memorix  mandata  descnpsit  At  vero  twic 

(a)  On  pritend  que  saint  Damase  eiait  Eitpagnol^  fils  D 
i^un  nommi  Antoine,quoiqu*on  nepwsse  gutre  douter 
qu*il  ne  soit  n6  d  Rome^  et  que  son  pere  paraisse  y 
avoir  demeurS  dls  ses  premidres  ann^es;  car  Baronius 
rapporte  une  inscription  out7  est  dit  que  sonpire  avait 
iti  icrivainy  XccicMv^diacre  et  pritre  dans  Vigtise  de 
saint  Laurent  d  Rome  (Tillemont,  Mimoires  pour  ser- 
vir  d  Vhistoire  ecclisiastique,  tom.  vjil^  Ed.  Venetx, 
pag.  386.)  U  ya  mimepeu  d^apparence  que  le  p^re 
de  saint  Damase  fUt  venu  d'Espagne  d  Rome.et  encore 
avec  ses  enfantSj  comme  cette  Histoire  (de  sanctae  Irc- 
nes  Actis  loquitur  quae  Bollandiani  Patres  aflerunt 
die  21  Pebruarii)  le  semble  dire :  puisqu*H  avait  servi 

d  Rome  dans  la  fonction  dicrivain  et  de  lecteur,ce  qui 
semble  marquer  quHl  y  avait  demeuri  dds  son  enfance 
{Idem.  ibid.,  in  notis,  pag.  773). 

(b)  Merenda.Bubinitiumopu8Culor.8ancti  Damasi. 
{e)  Sub  Init.  opu^culor.  sancli  Damasi,  n.  1. 


monia,  tum  allataB  a  Thomassino  (g)  rationes  satls 
superque  ostendunt. 

Alte  hanc  doctrinam  imbibere  Tillemontius  et 
Merenda,  queis  propterea  de  ®tate  qua  Damasi  pa- 
rens  clero  primum  ascribi  potuitnibil  omnino  scru- 
puli  subortum  fuisse,  vel  inde  inferre  licet,  quod 
uterqueeum  apuero  lectoris  munus  obiisse  constanter 
asserat  (h).  Id  nos  tamen  num  sic  habeat  expedie- 
mus  modo.  Nunc  quo  argumento  probare  Merenda 
pergatexecclesiasticaejussvidisciplinalectoratum 
pueris  attribui  solitum,  obiter  inspiciendum  est. 
Pueros,\nqu\i  (z),  ad  gradum  tectoris  assumi  sotitos^ 
tum  ex  Siricii  et  Innocentii  epistolis  tum  ex  variis  a 
Thomassino  ei  Bonarotio  altaits  exemplis  constat. 

(d)  Goncil.  Roman.  ii,  sub  Silvestro,  act.  2  cap.  11, 
t.  I  Labb.,  p.  1586. 

(e)  Ganc.  Rom.  iii,  sub  eoden  Silvest.,  sub  rubr. 
De  prxficiendis  in  ordinibus. 

(f)  Pagius,  ad  ann.  324,  n.  17,  18;  ap.  Labb.,  I 
tom.,  col.  1576. 

(g)  De  vet.  et  nov.  Disciplin.,  p.  i,  lib.  ii,  cap. 
35,  num.  2,  5  et  7. 

(h)  TillemoQt.,  loco  superius  allegalo,  et  in  not., 
pag.773  :  Le  ptre  de  Damas  avait  servi  d  Rome  dans 
la  fonclion  d'icrivain  et  de  lecteur,  ce  qui  semble 
marquer  qu*il  y  avait  demeuri  des  son  enfance  {Me- 
renda^  cap.  I,  n.  1,  ibi).  «  Pater  enim  Damasi  in 
sancti  Laurentii  basilica  exoeptor,  tum  iector  fuit, 
qui  suut  primi  puerorum  ^radus.  A  teneris  igitur 
annisDamasipaterineabaBilicatirociniumposuisse 

videtur.  » 
(0  Loco  proxime  allegato. 


559 


ADDBNDA  AD  QU08DAM  PRfiCBDBNTBS  TOMOS. 


560 


Atqui  Siricii  et  Innocentii  epistol»  solido  minimum 
Bsculo  aetatem  de  qua  quaesitum  oportuit,  nempe 
cum  puer  erat  Damasi  parena,  recentiores  sunt* 
Exigamus  rem  ad  calculum.  Damasus  ad  annum 
Ghristi  304natu8dicilur ;  quare  patris  ejus  pueritia 
in  qua  lectoratus  gradum  obtinuisse  adversarii  vo- 
lunty  ab  anno  285,  aut  non  multo  post,  integro 
scilicet  ante  Siricium  saeculo  inoipere  omnino  de- 
buit.  Quid  autem  de  Innocentio  dicemus,  quem 
ineunte  demum  ssculo  v  ad  ponliGcatum  evectum 
fuisae  constat?  Nec  magis  huc  spectant  Thomas- 
sini  (a)  et  Bonarotii  (b)  exempla  muito  quam  vel 
Siricius  atque  Innocentius  recentiora,  ac  proinde 
tempori  quo  puer  erat  Damasi  parens  non  facile 
accommodanda.  Sed  e  diverticulo  in  viam  (c). 

Ante  Silvestri  tempora  fueritne  in  aliquo  ex 
oonoiiiis  aut  canonibus  ecclesiasticis  certa  aetas 
pr«stituta,qua  lectoribos  id  munus  committi  debe- 
ret,exploratum  non  est.  Utcunque  lamen  id  fuerit, 
illud  constat,  provecliores  eum  quoque  gradum 
obtinere  potui8se,idque  jam  ab  ipsis  Ecclesias  pri- 
mordiis.  Gerte  in  his  quos  apostolorum  canones 
Tooant,  qui  ex  vita  gentili  ad  Ecclesiam  accesserint 
et  baptizati  fuerint  non  prohibentur  in  clerum  ad- 
mitti  (cf),  ceu  in  eorum  canonum  79  disertis  verbis 
legitur.Scio  siquidem  nonnullorum  auctoritatem(6), 
imo  ct  Gelasii  papsB  de^^retum  (/)  intercedere,  quo- 
minus  tuto  his  canonibus  assentiamur;  verum  is 
quem  adduximu8,quod  jam  pridem  ab  Origene  con- 
traCel8um((f)allegatusfuerity  minime  falsitatisvitio 
laborare  censendus  est  Id  ipsum  ex  secundo  concilii 
Nicaeni  canone  (quod  concilium  eodem  ipsis  tempore 
oelebratum  fuit  quo  Damasi  parens  Romam  venisse 

(a)  Affert  quidemThomassinusexempladuodecim 
puerorum  qui  cum  lectores  essent  Garthugioe  Gbri- 
Btum  in  persecutione  Vandalica  confessi  sunt.  Item 
Epipbanii  Ticinensis,Joanni8  Cabilonensi8,Chryso- 
stomi,  Euthymii  et  allorum  qu»  longe  recentiora 
sunt.De  Felice  autem  Nolano,  quem  primis  in  annis 
iectorem  Deo  serviisse  Paulinus  ait,  nec  quis  is  Felix 
inter  alios  cognomines  fuerit,neque  astas  qua  floruit 
satis  explorata  est,  de  quo  videndus  Ruinartius 
(Acl.  mart,  Edtt.  Veron.,  pag.  216).  Potuit  quoque 
primos  annos  Paulinus  non  ad  Felicis  pueritiam 
sed  ad  juveniiem  iotegramque  aetatem  retulisse  : 
nam  comma  a  pttero  insiiiuit  servire  Deo  praecedentis 
periodi  pars  est.  Yid.  Paulinum,ap.eumd.RuiQart. 
{Pag,  218). 

(6)  Messii  Romuli  lectoris  pueri,quod  unum  a  Bo- 
narotio  afrerlur  exemplum,receQtius  es8e,cum  sty- 
lu8  epigrammatis,  tum  forte  adjectum  e  re^ione 
ejusdem  Christi  monogramma  satis  indicat.Viden- 
dus  t&men  nic  auctor  (Observat.ad  fragm.  vitr.  Flo- 
rent.,  Edit.  1716;  pag,  115). 

{c)  Vide  inTra  primam  notarum  huio  disserta- 
tioni  sub  addendorum  nomine  adnexarum.  Edit. 

(d)  u  Eum  qui  ex  vita  gentili  accesserit  {aii  Eccle- 
siam,  scilicei)  et  baptizatus  fuerit,  vel  ex  improba 
vivendi  ratione,non  est  sequum  prolinus  episcopum 
fieri  «  (Canon  Apostol.  79,  tom,  1  Coll,  Lab,,  Edit. 
Venet  1728  pag.  42). 

(e)  App.  em.  card.  Aguirrium  {Tom,  /  Concilior,, 
dissert.  3.  excursu  2,  3,  4). 

(/)  De  apocryphis  Scripturis  (In  concilio  Romano, 
ad  an.  494). 

ig)  Origenes  contra  Gelsum,  lib.  iii,  ap.  Sever. 
Binnium  {In  nat.ad  cananeml^ apottotor.,tom.lfCol* 


A  inferius  dicemus)  evidentissime  dedncilur  (h);  ibi 
enimcumproveotioresbaptizari,  actemporedemum 
procedente,  si  dignos  sese  exhibuerint,  ad  episcopa- 
tum  pervenire  posse  dicantur  :  consequens  fit  ut 
prffivios  quoque  inferiores  gradu8,atque  adeo  lecto- 
ratum  obtinere  omnino  potuissent. 

In  specie  autem,  quod  aiunt,  de  lectoratu  pressior 
est  atque  apertissimus  in  rem  nostram  concilii 
Sardicensis  locus  (t) ;  verum  cum  integro  post  tem- 
pore  de  quibus  inquirimus  vicennio^ad  annum  8oili« 
cet  347  habitum  fuisse  constet,  ejus  propterea  te- 
stimonium  consulto  prffitermittimuspotiorique  jure 
decretalium  Siricii  (;),  Innocentii  (k)  et  Zosimi  (Q 
epistolarum^quibushsceademdelectoratudoctrina 
disertissime  traditur.  Unum  tamen  prntereundum 

n  non  putamuSy  quod  de  Gelerino  et  Aurelio  Ghristi 
confessoribus  loquens  Gypriannus  innuit  (fn),Eccle« 
siam  scilicet  Africanam  eos  ad  lectoratus  gradum 
assumere  soliiam,  qui  jam  confessorum  gloriam 
adeptifuerantyid  est,  quimartyriitirocinium  posne- 
rant;  bos  autem  integrae  potius  quam  infirmae  statis 
fuisse  verosimiilimum  est.Imo  cum,  prcter  lectora- 
tus  eo  tempore  inter  minores  ordines  excellen- 
tiam  (n),  multa  lectoribus  inoumberent  qus  «tatem 
integram  virilemque  constantiam  desiderabant(ultrt 
lectionem  etenim  Scripturarum,  qu®  propria  erat 
muneris  eorum  f  unctio,sacrorum  Codioum  custodia 
frequentissime  ipsis  committebatur,  ut  ez  variis 
Actorum  martyrum  locis  (o)  coll]gitur),vix  credibile 
est  ui  saltem  exeunte,  atque  ineunte  iv  salutis  s»- 
culo,  quo  rabies  persecutorum  in  sacros  Godicei 

^  crudelissime  desaeviit^pueros  ad  lectoratus  gradum 
assumptos  fuisse. 

lect.  Labbxanse^  col,  62). 

(h) «  Quoniam  multa  vel  necessiiate,  vel  urgenti- 
bus  alioqui  hominibus  prster  cannnem  ecclesiasti* 
cum  facta  8unt,ti<  homines  qui  cx  vita  gentili  adfidem 
nuper  accesserunt,  et  exiguo  lempore  catechumeni^  id 
estj  iniliali,  fuere,  stalim  ad  tavacrum  sptiuale  de* 
ducant,  et  simul  ac  baptizati  fuerint  ad  episcopaium 
vel  presbyleralum  provehartt^  recte  habere  visum  est^ 
ut  deinceps  nihii  tale  fiat.  »  Conc.  Nicxn.,  can.  2, 
Coti.  Labb.  iom.  II,  col.  49). 

(t)  (c  Osius  episcopus  dixit...  ot  si  quis  ez  foro, 
sive  dives,sive  scholasticus,  episcopus  fieri  di^nus 
habeatur,  noc  prius  constituatur  quam  lectoru^  et 
diaconi,etpresDyteri  ministerium  peregerit»  (fionc. 
Sardicens.y  can.  10,  Coll.  Labb.  tom.  II,  col.  300). 

(j)  Ad  Himerium  Tarraconens.,  n.  10. 
D      (k)  Ad  Eglicem  Nucer.,  n.  4,  5. 

(0  Ad  llesychium  Salonitan.,  n.  3. 

(m)  Lib.  n,  epist.  5;  lib.  iii.  epist.  22,  apud  Tho- 
massin.  (Parte  i,  lib.  ii,  c.  30,  n.  6  seq.)  Vide  etiam 
n.  12. 

(n)  De  Lectoratus  iuter  minores  ordines  prsstan- 
tia,  vid.  Thomassin.  (P.  i,  lib,  n,  cap,  39,  num.  11, 
13). 

(o)  In  aclis  sancti  Felicis  episcopi  Africani  legi- 
tur  :  Aprum  vero  presbyierum  ad  se  jussit  perduci,  ei 
Gyrumei  Vitalem  iectores,  quibus  Magnilianus  euraior 
dixit  :  Libros  Deifxos  habetis?  Aper  dixU  :  Habemus 
[Ap.  Ruinart.f  Act.  mart.  sinc.,  Edit.  Veron,  1731, 
pag.  313).  Item  in  Actis  Saturnini  Dativi  et  aliorum, 
Anuiinus  tyrannus  juniorem  Saturninum  lectorem 
ita  interrogat  :  Dic  an  aliquat  Scripturas  habeas 
{Ruinart.,pag.  338)^  Ac\a  proconsulariB  pertecu- 
tionis  Afrioane  sob  Munatio  Felice  :  Felia  curalor 


661 


DISSBRTATIO  D3  DAMASO  BT  LAURBNTIO. 


562 


Hac  ego  de  caosa  cum  6x  Banctorum  Godicum 
custodiatot  pericnla  lectoribusimmiDere  auimad- 
verterem,  ut  meritoisordo  quidam  quasi  martyrli 
procinctus  haberetur  (a),  prajlcrca  cum  hinc  doc- 
trinam  de  lectoribus  pueris  nullo  veteri  jure  aut 
explorato  exemplo  niti  (Clerimus  namqueet  Aure- 
lius  huc  non  pertinent  6]),8a;pissime  autemoppu* 
gnari  {c)  observassem,  inde  voro  auctoritates  et 
exempla  pro  puerorum  lcctoratu  ab  auctoribus  quos 
supra  retulimus  allegata  ad  Theodosii,  Arcadii,Ho- 
norii  et  posteriora  tempora,  quibusEccIesiaoptata 
pace  etotio  fruebatur,  referenda  esse  deprehendis- 
Bem,ex  borum,inquam,omnium  inter  sc  collatione, 
pracipue  vero  ex  immutata  sub  Constantino  Magno 
rcram  facie,  non  temereelici  posse  arbitrabar,tunc 
primum  post  pacem  Ecclesia  redditam  pueris  ad 
lectoratum  adituro  paiuissCy  novsque  hujus  ordi- 
nationis  semina  a  Silvestro  in  conciliis  Romanis 
Jacta(d),  Siricii  (^)postea  etInnocentii(/3  epistolis 
exculta,  et  latissime  in  Ecclesia  propagata  fuisse. 
Gom  enim  nullus  sub  Gonstantino  persecutionis 
metus  ingrueret,  non  ea  jam  in  lcctoribus  qus 
pridem  constantia  desiderabatur ;  et  alias  puerilis 
etas  in  iis  qui  EoclesiaQ  ascribendi  erant  tutand® 
ipsorum  innocenlisalque  addiscendis  ecclcsiasticis 
ritibosopportunioromninoexistimatafuit.Hancego 
tamen  de  lcctorumaetatedoctrinam  spu  potiuscon- 
jecturam,  {g)  quod  vix  sciam  an  ab  alio  traditaaut 
animadversa  pridem  fuerit^disciplinaeecclesiastica 
peritioribus  examinandam  propono  (h). 

Qood  ad  minorum  ordinum  interstitiaspectat.id 
cfltytemporaquibusconslituti  inminoribus  proipso- 
rum  exercitio  msgores  gradus  opperiri  deberent, 
neqoe  eapro  his  qui  natu  grandiores  Ecclesis  ascri« 
bebantur  certo  definitacomperimus.Sane  concilium 
Sardicense  (si  ejus  nobis  testimonio  uti  per  Meren- 
dam  licet)  (i)  pro  unoquoque  gradunon  minimiUm- 
parit  longitudinem  statuit ;  neque  tamen  deflnit 
quanta  demumeafuturasit.Romanumn(;)  etii(^), 
sab  Silvestro,  quaa  modo  laudavimns,  ut  indu- 

reip .  Marcuclio  et  Silvano  dixii :  Quare  unam  tan^ 
Iwnmodo  Codicem  dedistis  ?  Proferie  Scripiuras  quas 
habelii,  Miraculius  ei  Catulinus  dixerunt :  Plus  non 
habemus  quia  subdiacones  sumus^  sed  leciores  habent 
Codices  {Baron,,  ad  ann,  303,  Edii,  Lucen,  1738, 
pag,  341).  ItemActaconciliiCirthensis  subSccundo 
Tigisitano  :  Felix  Paulo  episcopo  dixit:  Profer  Scri- 
pturas  lcgis,  Pauius  episcopus  dixii :  Scripturas  iecio- 
res  habent  {/iugustin  ,  Conlra  Crescon,  Donaiislam^ 
iib.  iii  cap,  29).  Et  alibi  ap.  alios. 

(a)  Vid.de  bac  re  Thomassin.  {P,  i  iib.  ii.  cap. 
30,  sub  init.), 

{b)  Aurelius  et  Gelerinus,ob  virilem  in  tormentis 
constantiam,  lectoratum  prtemium  confessionis 
8ue  juvenes  retulerunt. 

(c)  Gyrus  etVitalis,  in  Actis  sancti  Pelicis;  Sa- 
torninu8,Juniorob  Patrem  cognominem  appellatus 
inActis  sanctorumSaturnini  et  Dativi^Poliio  deni- 
qoe  in  Actis  sanctorum  Pollion.,  etc.  Apud  Hui- 
nard^^  pag.  350),  et  alii  iectores,  pueri  non  erant, 
ut  ex  eorum  responsia  et  ex  Actis  proconsularibus 
Ai^icane  persecutionis  colligitur. 

(d)  Secunda  scilicet  {Avt.  2,cap.  11)  et  tcrtio,  sub 
Rubrio.  De  prxficiendii  in  ordin. 


A  bium  sit  eorum  testimoninm,  pro  his  tantumquia 
pueris  ecclesiastics  militiss  nomen  dedere  tempo- 
rum  interstitia  constituisse  credenda  sunt ;  longior 
etenim  in  utroque  annorum  tractus  decernitur 
quam  uteum  ffitate  provectiores  priestolari  pos- 
sint. 

Merenda,  ut  vidimus,  novennium,  saltem  sep- 
tennium,  conslitutis  in  minoribus,  atquo  adeo  Da« 
masi  parenti,  omnino  exspeclandum  fuisse  ait,  ut 
ex  eorum  temporum  disciplina  ad  altiores  gradus 
provehi  posset  (/).Verum  id  nec  refellere,neque  ta- 
men  procerto  afflrmarepossumus.donec  idoneano- 
bis  afiferantur  testimonia.  Recentiores  certe  Siri- 
cii,  Innocentii  ac  Zosimi,  epistolae,  ad  quas  nos 
Merenda  in  hujus  doctrinae  conflrmationem  manu- 

l^  ducit,  nihil,ut  modo  dicebamus,  commune  habent 
cum  eorum  temporum  di^^ciplina  de  quibus  que- 
situm  oportuit. 

Verum  nec  si  septennium  pro  minorum  ordinum 
interstitiis  parentis  Damasi  state  abEcclesia  pra- 
stitutumtuisseMerendaegratisconcesseriniuSyimpe- 
ditior  nobis  via  subinde  fuerit,ul  suo  loco  dicemus. 
Interea  vero  supicari  fas  est  plurimum  in  hac  re 
juris.episcopis  permissum  fuisse.utjustis  decausis 
inexspectato  septennii  Iapsu,quemcunqueEcclesi8B 
minisleriis^opportunumfore  providerent,ad  altiores 
gradusevehere  possent.  Eavero  temporis  indulgen- 
tia  ut  maxime  iis  qui  ffitaie  nonnihil  provectiores 
sacrae  militiae  nomen  dedissent  tribueretur,aBquita8 
quodammodo  et  naturalis  ratio  suadere  videbatur ; 
iis  etenim  nonsqueacpuerisintegrum  eratlongius 

C  ad  gradus  reliquosinterstitium  praQstolari  (m). 
Exemplahujasgenerisordinationum  in  numerato 
habemus  plura,in  Gallo  scilicet  et  Juliano  e  regia 
Gonstantini  Magni  ptirpeortis,in  Nectario  Gonstan- 
tinopolitano,Ambrosio,Epiphanio  Ticinensi,  Marti« 
no  Turonensi,  Gaudentio  Hrixiensi  et  aliis  ;  sed  ea 
nonnihilo  tamen  quam  vellemus  recentiora  sunt. 
llludcredibile  fuerit,jusconcedendiex  causasepten- 
nii  dc  quoagimusveniam  in  his  qui  grandaavi  acces- 

(e)  Epist.  ad  Himerium  Tarraconensem. 

(/)  Epist.  ad  Felicem  Nucer. 

(^)  Videinfrasecundainnotarum  huio  dissertatio- 
nisub  addendorum  nomino  adnexarum.  Edit. 

{h)  Suboluit  fortassis  haec  doctrinacl.Lud.Mara- 
torio  qui,innolis  adillud  Paulini  Nolani  desancto 
Felice  martyre:  Primis  iector  servivil  in  annie  {Noi, 
n  238,  Edit.  Veron.  1736,  coi,  933)  sio  habet :  Otim  et 
Cypriani  xvo,  ut  videre  est  in  iiitus  epistoiis  33,34,^/ 
nonnuliisaiiiSySalis  provectxxtatis  hominibusmeritis 
ei  docirina  insignibus  iectoris  munusdemandabaiur,,, 
Ai  posimodum  ad  iiiud  admissi  sunt  impubeies  el  tn- 
fantuli, 

(t)  Gan.  10,  ap.  Labb.,  tom.  II,  col.  666. 

(;')  Actione2  cap.  11,  ap.  Labb.,  tom  I,  col.  1585. 

{k)  Rubr.  De  praeficiendis  inordinib.,  ap.  Labb., 
tom.  II,  col.  417. 

(/)  Postremo  in  minorum  Ordinum  exeroendis 
officiis  aut  novenniu.m  aut  SEPTENNiUMsaltem  insu- 
meredebuit,  quo  elapso  tempore  si  quis  seidoneum 
probaverat,  ad  altiores  gradus  evehi  polerat  (Me- 
renda,  sub  init.  Opuscuior.  S,  Damasi,  n,  1). 

(m)  Vid.Thomassin.  (Fet  ^^  nov.  Disc.  part.  i, 
lib.  II,  cap.  36  n.  5  et  6). 


563 


ADOSNDA  AD  QUOSOAM  PB^CBDBNTBS  TOMOS. 


564 


inserant,  BaltemhootenQporisinterstitium  mitigan- 
di,  jam  tum  episcopis  a  primis  Ecclesiae  sfficulis 
competiisse.  Sane  in  eo  quem  pridem  laudavimus 
apostolorum  canone  79,  post  stabililam  generalem 
regulam,  ne  quis  scilicet  ex  viia  genlilit  aut  ex  im^ 
proha  vivendi  ralione  ad  clerum  accedens  protinus 
episcopus  fixitf  subditur  continuo  exceptio  nistforte 
koc  divina  gratia  fiat^  qua  nonnibil  juris  ea  in  re 
episcopis  attributum  fuisse  suspicari  fas  est.  Id 
tamen  alii  judicent. 

Vidimus  hactenus  etate  etiam  provectiores  clero 
a8cribi,atque  adeo  lectoris  gradum  obtinerepotuis- 
80.  (De  his  intelligi  volumus  qui  non  antea  militas- 
sent,  administrassentve^quiquenon  curiales,p(Bni- 
tentes,  digami,  neque  alias  per  canoues  impediti 
fuissent.)  Superestutinquiramusanbistatimabap- 
ti8mo,an  potius  ex  intervalloquasiprobationis  suae, 
sacraemilitisinaliquo  gradu  ascriberentur.Merenda 
(a)  post  injectam  difficultatem,ut  Damasi  parens  no- 
vu8  prorsus  ignotusque  homo  nomen  Ecclesia;  de- 
disset  statim  ac  Romam  venit,notariu8quee  vestigio 
et  lector  basilicae  sancti  Laurentii  creatus  fuisset, 
ejus  difQcultatis  causas  exponens,  alienum  id  es- 
esse  ait  ab  eorum  temporum  disciplina:iVcm  prtmo 
baptizarifac  deinde  aliguo  temporis  intervallo  probari 
debuit  dignume  essei  qui  ctero  asciberetur. 

Hoc  ut  nobis  persuadeat  tertio  ad  biricii,  lonocenlii, 
ac  Zozimi  epistolas  provocat  (6).  Verum  non  hio 
jam  cum  eodeparachronismo.seddeenuntiationis 
veritate  agendum,  cumapertissimeSiriciusetZosi- 
mus  iis  ipsis  qusaMerendaalleganturlociSjforsan 
etiam  et  Innocentiu8,in  alia  prorsusomniaabierint. 
Sistimus  Siricii  verbBL(c):Quicungue  itaquese  Eccte- 
six  vovitobsequiis  a  sua  infantiaantepubertatis  annos 
baptizari  et  lectorum  dehet  ministerio  sociari,  Deinde 
capitesequenti  pergitiQui  vero  jam  sstate  grandaevus 
metioris propositicanversatione provocatus  ex  laicoad 
tacram  militiampervenire  festinat^  desideriisui  fru- 

CTUM  NON  AUTER  OTINEBIT,  NI8I  EO  QUO  BAPTIZATUR 
TEMPORE  STATIM  LECTORUM  AUT  EXORCISTARUM  NUMERO 

sociETUR  ;  si  tamen  eum  unam  habuisse  vel  habere 
(quod  verbum  notare  oportet),^/  hanc  virginem  ac- 
cepisse^  constet  uxorem.  Hec  in  prsfata  epistola  Si- 
ricius. 

ZoBimus  vero  in  ea  quamad  Hesychium  Salonita- 
nuoi  Bcripsit^non  multum  ab  his  Mudens  (d):  Hxc 

(a)  Sub  init.  opusculor.  sancti  Damaai.  ni>m.  1. 

\h)  Laudat  hoc  loco  llerenda,atque  aifert  pro  bu- 
JU8  doctrins  conflrmatione  Siricii  epistolam  ad  Hi- 
merium,  num,14;lDnooentii  adFelicem  Nuceriao., 
cap.  5,  etZosimi  ad  Hesychium  Salonit.,  cap  5. 

(c)  Bpist.  ad  Himer.  Tarrnconen.,  sub  titulis  :  De 
aimittendis  adeterum  et  de  his  qui  grandxvi  ad  sacram 
milUiam  convertuniur,  cap.  9,  10  Numerus  enim  14 
hujus  epistols  aui  a  Merenda  citatur,  in  Editione 
conciliorum  Labbeana  Yeneta  1728,  qua  usi  sumus 
de  pGBuitentibus  est,  non  de  promovendis. 

[d)  Num.  3,  tom.  III,  col.  iOO.Numerus  enim  5  a 
Merendalaudatusibi  nullus  est^sed  in  tertio  desinit. 

.{e)  An  et  sine  ofQcio  aut  ordine  EcciesisB  ascribi 
qui8  possetprioribus  quinque80BCuliB,vide  Thomas- 
8iD.(Part.  I,  lib.  ii,  cap.  34,  anum.2),qui  omnino 
id  fieri  posse  negat.  Videatur  tamen  hio  auotor, 
part.  I,  lib.  ii,  cap.  67,  num.  2. 


A  autem,  ioquit,  m  singuiis  gradibus  observanda  sunt 
tempora.  Si  ab  infantia  Ecclesiasticis  ministeriis  nO' 
men  dederit,  inter  lectores  usque  ad  vigesimum  xtatis 
annum  conlinuata  observalione  perduret;  si  major  et 
grandxvus  accesserity  ita  tamen  ut  post  baptismum 

STATIM  SE  DlVINiE  MILITIJE  DESIDERET  MANCIPARI,  SiCC 

inter  lectoros  sive  inter  exorcistas  quinquennio  tenea* 
tur,..  Hac  aulem  iege  servata,  ut  neque  bigamus^  ne- 
que  vidux  maritus  ad  hos  gradus  possit  admiUi, 

Hic  primum  obscrvo  Siricium  Zosimuroque  circa 
eos  qui  a  puerisEcclesiaese  devoverunt  nihilpenitos 
de  intervallo  quod  a  baptismo  ad  clericatQm  inter- 
cedere  Merenda  voluit,  atquehis  pontificibosattri- 
buit,meminisse;ubi  vero  ad  eos  perguntqui  adalta 
jaro  aetate  clero  ascribi  desiderant,  Siricium  diser- 
n  tissimisverbis^o  quobapiizttnturtemporeyStatimleclO' 
rum  aut  exorcistarum  nnmero  sociandos  decernere, 
Zosimum  vero  quinquennio  inter  lectores  seu  ezor- 
cistas  retinendum,  qui  grandaevus  ad  clerum  acoe- 
dens  statim  a  baptismo  sacrx  se  militix  desideret 
mancipari;  ut  proinde  ex  verbis  Zosimi  integrum 
sit  iis  qui  grandxvi  sacrs  militis  addicuntur, 
modo  velint,  statim  a  baptismo  lectoratus  aut 
ezorcistatus  gradibus  initiari  le),  Quae  sane  8i  quis 
cum  Merenda  doctrina  contulerit,  nedum  aliena 
aut  parum  cohffirentia,  aed  planissime  contraria 
deprehendet* 

Unum  ei  reliquum  estadlnnocentiumconfugiuro, 
qui  in  epistolaadFelicem  Nucerianum,8ub  titulol^ 
his  quide  iaicis  possunt  cterici  fieri,  hec  scribit  (/): 
Laici  vero  qui  habentes  uxores  baplvMti  susUt  ac 
sic  seinstituerunifUtopinio  eorum  in  nulto  Wiciiiel^ut 
aut  clericisjuncti  sint^aut  monasteriiM,  ez  qdo  bapti-* 
zATi  SUNT  hseserint,,,,  non  prohihentur  hajusmodi  ad 
ciericatus  sortem  assumi,Ex  his  etenim  illud  confici 
videtur,ita  demum  iaicos  qui  uzores  habueriDt,aul 
habenty  fas  esse  in  clerum  admitti,  si  post  iapsum 
temporis  ez  quo  baptizati  fuere  probos  sese  coDti- 
nentesque  ezhibuerint. 

Verum  cum  praeallegatae  a  nobis  Siricii  et  Zoaiipi 
decretales  disertissime  etiam  delaicis  adu,utaiunt, 
uzores  habentibus  luquantur  (consulto  utriusque 
pontificis  verba  e  regione  collocavimus)  (^):eoBqud 
Siricius  statim  a  baptismo  clero  a8crit>eDdo8  esse 
jubeat;Zozimus  vero,  8ivelint,id  in  eorum  arbitrio 
et  potestate  relinquat  (h) ;  praeterea  oum  digamoa 

D     (f)  Cap.  4,  tom.  III,  Coll.  Labb.,  col.  21. 

(g)  Siricius,loco  citato:«  Eo  q[uo  baptizaturtem- 
pore  statim  lectorum  aut  ezorcistarum  numero  80- 
cietur,  ai  tamen  eum  unam  habuisset  vel  habere^  et 
hanc  virginem  accepisse.constetuzorem.DZosimua 
quoque:«Po8tbaptismum  statim  se  divins  militin 
desideret  mancipari...  hac  tamen  lege  servata,  ut 
ncque  bigamus,neque  paniitens^neaue  viduse  mariiuti* 
ad  hos  gradus  possit  admitti.  Um  notandumy  non 
repelli  maritum  ejus  qu»  virgo  ducta  fuit. 

(h)  Gam  Siricii  tempore  EcclesiaB  U8U  receptam 
doctrinam  fuisse  ostenditThoma8sinus,p.  i,  lib.ii, 
cup.  67,  n.  11,  ubi  et  rationem  reddlt  cur  atatim  a 
baptismo  initiarideberent,qui  jam  maturiad  Eoole- 
siam  accedebant,  soilicet  ne  interimirrepereinani" 
mum  possent  ludibriasweularium  pomparum  et  eeele» 
stem  baptismi  innocenOam  atiqua  iurptiudini^mamUa 
contaminare. 


C  „•/ 


565  DiaSBETATlO  DB  DAMAflO  BT  LAUBBNTIO.  560 

^antam,aat  ab  aliis  relictaruin,itidemqae  non  virgi-  A  ^is  est.Primo  autem  omnium  loeo  stataamas  Laa- 


nam  maritos,  altaris  ministerio  per  ecclesiasticas 
leges  probibitos  esse  sciamas,  minime  vero  qui  vir- 
gines  dnzerunt;  ho8qQe,maneDte  etiam  sacramenti 
vincalo,  sequestro  tamen  (uti  canones  aiunt)  cubi- 
culo,  ad  clerum  illico  admitti  posse,  ceu  ex  innu- 
meris  ejus  aevi  conciliorum  decretis  (a)  apertissime 
l]quet;Innocentii  idcirco  verba,quei8  Merenda  inni- 
titur^  consiiium  tantum  continere  de  prffistantiori 
bono,minime  vero  interstitii  a  baptismo  necessita- 
tem  inducere  credenda  sunt;  atque  boc  pacto  hujus 
pontifiois  doctrinam  cum  Siricio  et  Zoeimo  conci- 
liandam.  Pergamus  rem  illustriorem  reddere. 

Ck)n8uluerat  Innocentium  Felix  super  quibusdam 
adeoexploratis,  utinepistolaeiiminedicat  pontifex: 


rentium  levitam  etmartyrem  invictissimum  (cujus 
de  patria  in  secunda  hujus  operis  parte  ex  asse  in- 
stituetur  sermo)  sub  Valeriano  imperatore,  Tusco 
et  Basso  coss.,  Ghristi  scilicet  anno  258,  passum 
fuisse  {b)y  licet  Acta  et  Martyrologia  passim  De- 
cii  persecutionem  preererunt,  quod  nonnullis  {c) 
placere  video.  Utravis  tamen  harum  opinio  verior 
fuerit,  quod  nostra  nihil  interea  refert,  illud  certis- 
siroum  e8t,si  minus  Damasi  nostri  parente8,ip8iu8 
ab  utraque  stirpe  avos  Laurentium  optime  cogno- 
scere  per  aetatem  potuisse^cumque  eo  versari,  imo 
et  familiariter  uti,  si  patriae  forsan  communio,  aut 
casus  ipsos  alicubi  conjunxisset. 
Vellem  equidem  liceret  mihi  per  Blanchinum,  Me- 


Stupuis$e,prudentem  virum  de  his  voluisse  consulere^  n  rendam,Victorium,Acamum,  et  si  qui  sunt  alii  qui 

_  •■  *  -  j    •  M  •      ^^        •  •    • 4  •  W^  m  •  m  mm 


quse  omnibus  sunt  certa  ralione  comperta ;  neque  ei 
quasi  ignoranliysed  qwisi  in  aliis  occupato  aut  oblito 
respondere.  Inter  alia  de  laicis  absolute  quaesierat  : 
Possentne  in  clerum  admitti,  Deinde  de  his  etiam  qui 
uxores  habentes  baptizali  sunt,  Prodit  se  iliico  Pelix 
8aperoilio8um,austerique  ingenii  virum,neque  ad- 
modum  proclivem  ut  laicos,  prssertim  uxoratos  in 
cleram  reciperet.Gui  pontifex  ad  primum  quaesitum 
retpondit :  Non  de  omnibus  laids  constitutum  esse  ne 
etero  ascribi  possint,  subdens  non  sine  stomacho  : 
Neque  etenim  clerici  nasci,  et  non  fieri  possunt.  Ad 
secundum  autem  :  Eos  quoque  qui  uxores  habenies 
baptizati  fuerint  in  clerum  recipi  posse,  prxsertim 
(bsc  enim  pontiflcis  mens  est)  si  ex  quo  bapUzati 
sunlyita  se  instituerunt^ut  in  nullo  vdcillet  eorum  opi" 


LaurentiumpatriaRomanumfuis8ea88erant,sancti8- 
simum  levitam  Hispanis  nostree  tantisper  aicribere, 
dum  qualequanlumquetuncnostratium  ergaipsum 
studium,  qualisque  tepido  adhuc  inclyti  martyris 
cruore  populorum  pielas  fuerit,  ex  patris  quoque 
communione  conjicio.  Verum  ubi  hanc  vnniam  aegre 
ab  ipsis  impetrandam  esse  animadverto,  insitam 
Hispanicae  genti  religionem,  obflrmatam  adversus 
extrema  quaeque  constantiam,  martyrum  denique 
et  oonfessorum  Ghristi  Jam  tum  in  ea  regione  co- 
pi&m,  hujus  interea  conjecturffi  praedes  sisto.  Sane 
levitffi  sanclissimi  memoriam  nusquam  locorum  in- 
corruptius  nec  luculentiuf  quam  in  Hispania  nostra 
conservatam  fuisse^superstes  adhuc  elegantissimus 
Prudentii  hymnus,neque  longe  ab  illis  temporibus 


nio;  quasi  diceret,  non  prohibendos,  vel  maxime  si  ^  scriptus^evincit;  cui  proinde  tanturo  auctoritatis  at- 


talea  sinf.  Hoc  autem  consilium  potius  continere 
quam  necessitatem  inducere  palam  est.  Vel  dici 
aimpliciter  poteet  Felicis  consultationem  particula- 
rem  fuisse  de  quibusdam  uxoratis,qui  aliquo  post- 
quam  baptizati  fuerant  tempore  tunc  primum  ad  Ec- 
deaiam  animum  adjdcerunt,ut  proinde  rescriptum 
illudy  minime  vero  constitutum,  sive  lex  generalis 
credenda  sit.  Utrovis  autem  modo  res  habeat,  illud 
con8tat,nec  si  Siricii,Innocentii,  acZosimi  tempora 
oum  aetateparentisDamasi  congruerent|Opuseifore, 
aot  aspiam  fuisse,  ut  ex  intervallo  a  baptismo  di- 
gnusneesset  probaretur,  quod  tamen  Merendffi  falsa, 
at  arbitror,  persuasione  visum  fuit.  Sed  de  his  plus 
aatis. 


tributum  fuit,ut  in  frequenti  sincerorum  Laurentii 
Actorum  naufragio,unu8  hodie  nobis  eorum  locam 
vicemque  (d)  expleat. 

In  ea  igitur  Laurentii  nominie  per  Hispaniam  ce- 
lebritate,  paradoxum  non  fuerit  Damasi  nostri  pa- 
rentes  pio  in  sanotissimum  levitam  studio  ductos, 
forsan  etiam  voti  religione  obstrictos,  aut  alia  de 
causa,  quam  divinare  facile  non  est,  impuberem 
(fingamuB  duodecennem)  fllium,  ad  pietatis  offlcia 
suopte  ingenio  paratissimum  ejus  cultui  dedicasse^ut 
Romae  ad  sacra  scilicet  ipsius  lipsana  ministerio  al- 
taris  in8erviens,cleroque  mancipandus  eccleftiasti- 
cum  stadium  inchoaret  conflceretque.  Nallu6  jam 
tam  subConstantino  persecutionum  metus^EccIesia 


Nunc  ab  Ecclesiae  disciplinae  ad  hi8torica,imo  ad  D  triennio^ante  pacem  adepta  novam  faciem  induerat; 
conjecturas,  sive  tU  xa^  irtiOava,  transeundum  no-      tuta  denique  erant  tranquillaquae  omnia.  Porro 


(o)  Vid.  ol.  nostratem  Ferd.  Mendozium  (De 
Gonnr.  concil.  Eliberit.,  canon.  33,  et  praecipue 
vetastum  concilii  Nicaeni  Vaticanum  Godicem,  ap. 
AllonBum  Pisanum  {Libro  iii,  de  Actis  ejus  Concilti) 
ab  eodem  Mendozio  relatum  {Ibid,  col,  1234,  litt. 
D.  ibi  :  Statuerant  igitur  (concilii  Nicsni  Patres) 
de  eo  quod  non  oporiet  clericos  sacri  ordinis,  sive  epi' 
scopoSfSive  hypodiaconos^sive  aliquem  ex  sacro  cata^ 

logO^DORMlKE  CUM  UXORIBUS  QUA8  ADHUG  LAICI  DUXE- 

juMTy  etc. 

{b)  Ap.Bolland.(a(i  diem  10  August.  g  4,  num.  36; 
et  Blanohin*  Seniorem  {In  Fita  Sixti  11,  tom.  Il^ 
paa.  225). 

(e)  Ap.  Baron.  (Jn  not.  Martyrolog.,  ad  diem  10 


Aug.) 

{d)  Theodoric.  Ruinart.  {Acta  martyr.  sincera,  a 
pag.  162,  Edit  Veron,  1731),  ex  quo  Blanchinus  Ju^* 
nior  {Annot.  105  in  libellum  Orationum  antiquiss. 
Ritus  Goihici,  pag,  283)  hcec  habet :  Quandoquidem 
Acta,  quaiia  vulgo  circumferuntury  viiiata  sunt^  Lau- 
reniii  passionis  notitiam  aliunde  repetere  visum  est. 
Ex  multis  autem  sanctorum  Patrum  et  vet.  scriptorum 
opusculis  quae  de  ejus  beatissimi  martyris  laudibus  et 
passione  seripia  sunt^hymnum  2  tibri  nepl  £te(pdva>v 
seu  de  Goronis,  Aurelii  PrudentiijSelegimus,quod  ibi 
iota  rerum  gestarum  series  clare  ei  dilucide  conlinenter 
exponatur. 


r 


ADDBNDA  AD  QUOSDAll  PRJBCEDBNTBS  TOMOS. 


568 


Hispania  parebat  Romanis^eoque  proconsules,  im-  A  cuivis  conjicere.  Eaverout  ipsi  vel  ()e  integro  Ro' 


peratoresy  legiones,  militarisque  in  dies  prssidia 
mittebantur,indequere(liucta,neperotiumtorpesce- 
retroiles,  Romamdeniqueconfectisstipendiisremi- 
grabant.  Brant  qui  bonoribus  defuncti  ad  propria 
redirent,  praeter  eos  quos  diviliarum  amor  in  opu- 
lentis8imamregionemimpulerat;utproindeiotanta 
ultro  citroque  commantium  frequentia  credibile  sit 
inveniendum  fore  ex  amicis,forte  etiam  ez  necessa- 
riis,  cui  Damasi  parentes  tuto  atque  boneste puerum 
Romam  asportandum  ct  in  Laurentianabasilicacol- 
locandum  concrcdereot. 

Id  mibi  tanto  verosimilius  videtur,  quanto  non 
longe  ab  iis  temporibus,  ipsaque  fortassis  Damasi 
state,illustrium  perHispaniam  virorumliberoscla- 


mam,invisendi  fllii  gratia,  cogitarent,  sive  illis  tale 
jam  olim  propositum  fuis8et,cjusdem  maturandi  ac 
perficiendi  causa  eubeese  potuit;  prorsos  ut  Roma- 
num  parentum  sororisque  Damasi  ex  Ilispania  iter, 
quantum  cxbujusaetate^temporum  rationealiisque 
demumconjecturisassequipotuimuSfCirciterannum 
Cbristi  325adu]tiore,  ct  minimum  vicenne  Damaso, 
refcrendum  omnino  sit. 

Fueritne  autem  Damasi  parentibus  Jam  tum  in 
Urbe  manendi  eoque  fortunas  suas  transfereodi  con- 
silium,  an  filii  tantum  ad  tempus  invisendi  suoqne 
demum  loco  ad  propria  redenndi,  non  facile  divi- 
narcest.  Illud  propius  vero  crediderim,  initio  nibil 
tale  cogitantes,  nec  nisi  de  (ilio,  qui  paternus  est 


rissimoCbristimartyrivotivummunusofrerrisolitos  j^  amor,  sollicitos,  alia  postbabuisse  omnia;  ex  qoo 


fuisse,ipse  nos  Prudentii,quem  modolaudavimus, 
bymnusabunde  docet.  Postquam  etenim  poetasaccr 
Laurentii  passionem  elegantissime  descripsit,indica- 
lurusqnantumexeagloriaB  Cbristiani8,etbnicisvero 
dedecorisaccessissetjdesertaprorsusinquitdeorum 
templa,'tum  flamines,vesta]es,augures  et  quidquid 
in  urbe  superstitiosissimum  erat,sanclorum  exinde 
martyrum,  ipsiusque  Laurentii,  limina  invisere 
atque  exosculari  minime  dedignatos;  nec  parentes 
eanguinis  sui  parciores  fuisse,  quo  minus  liberos 
sanctisBimi  martyris  obsequio  dedicarent  consecra* 
rentque.  Sistimue  Prudentii  locum  (a) : 

VidemuB  illQslreB  doaioB 
Sexu  ex  ntroque  nobileB 
OfTerre  votis  pignora 
ChariBBimorum  liberum. 

Ex  verbo  autem  videmtu,  et  quod  alias  bymnum  de 
quoloquimurinHispaniacompositumfuisseconstet, 
quidni  tractum  istum  ab  auctore  ad  Dama8um(quem 
recenti  Patrum  memoria  Laurentio  a  puero  dicatum 
fuisse  forte  noverat)  relatum  suspicemur? 

Constitutus  itaque  in  Laurentiana  basilica  Dama- 
BUSjid  quod  factu  facillimum  fuit,  ibique  statim  a 
baptlsmo  (nisi  ob  viaruro  discrimina  in  patria,  ut 
potuit(6),  baptizatuspridemfuis8et)lectorumcoIIe- 
gio  ascriptus,  egre^^ium  illud  pietalis  doctrinseque 
Bpecimen  vesticeps  prsbere  potuit,  quo  jam  tum, 
teste  Eginhardo  (c),in  magoum  rerum  culmen  assur- 
gerevidebatur.  Ibietiam  sanctorum  martyrum  Petri 
et  Ifarcellini  Acta  posteris  transmittenda  ex  ore 


autem  voli  jam  compotes,  Damasi  famam  eximiis 
ejusdem  dotibussuperari,  periculo  fdcto,  didicere; 
maxime  vcro  ubi  praestitutum  redituitempusimmi- 
nere  occepit,  tunc  primum  filii,  a  quo  agre  divclli 
paliebantur,  desiderium  itineri  quam  longissime 
prolatando,mox  manendi  in  Urbe  proposito  causam 
aut  saltem  occasionem  praebuisse. 

Seu  igiturconsilium  istud  jam  animoconjugesin 
liispania  praecepissent,  sive  id  demum  ab  ipsis  fiiii 
extorsissct  pietas,illud  quoque  verosomile  est,  jacta 
semel  de  in  Urbe  manendo  alea,  novum  exinde  An- 
tonio  de  ineundaclericali  militla  propositum  succre- 
vi88e,eoque  uiori  patefacto  initoque  inter  utrumque 
sorvanda)castitati8propo8ito(idetenim  ex  Ecclesis 
Latin®  prcescripto  necessarium  omnino  fuit  [d],  hac 
^  sibi  Antonium  ratione  aditum  ad  Ecclesiam  prepa- 
rasse.Damasum  praeterea  in  eam  rem.ceu  omnium 
quae  usquam  iili  acciderepossent  gratis8imam,8tu- 
diose  allaborasse  donec  parentum  vota  perflceret; 
ejusque  tandem  opera  eCfectum  ut  Antonio  (qui  pe> 
rinde  ac  Damasus  in  Hispania  baptizari  potuit)  lec- 
toratus  mox  gradu  decorando  exceploris  interea 
offlcium  comroitteretur. 

Id  ne  cui  difflcile  aut  parum  probabile  videatur, 
Damasi  primum  auctoritas  atque  existimatio,  tum 
Antonii  patris  industria  et  probitas^EccIesiae  deni- 
quciis  temporibus  status  utiiltasque  consideranda 
8unt.  De  Damaso  explorata  res  est;  cum  etenim  is 
ad  annum  Cbrisli  325  (quo  demum  tempore  gesta 
haec  fuisseputamus),  io  ipsojuventffi  flore,  pietatis 
Dorothei  persecutoris  excipere,  ac  demum  csetera  D  doctrinffiquelaudesupraaetatemcumulatusomnium 


quffi  Mcrendse  parum  probabilia  visa  sunt  exsequiac 
prestare  commodissime. 

Tempore  autem  procedente,  cum  eenilis  in  dies 
emineretin  epbeboprudentia,ejusque  eanctitatis  ac 
doctrioae  fama  lcnge  lateque  vagarelur,  quam  non 
tarda  in  Hispaniam  no8tram,ad  anxios  scilicet  hian- 
lesque  de  filio  parentes  permanatura  csset,facilee8t 

(a)  Hymno  2  de  beato  Laur.,  stroph.  131. 

\b)  Concil.  Eliberitan.,  can.  38,  Peregre  navigan- 
ie$^  etc,  et  aliis. 

(c)  Act.  sanctorura  Petri  et  Marcellioi  die2  Junii 
(lom.  I,  ejusd.  mensis,  ap,  nolland.,  png.ilO,  173; 
apud  Merendam^  Opuse.    GesL  S.  Dam.,  cap,  i, 


in  ee  ora  atque  etudia  convertisset,  credibile  eet 
squa  proque  patrc  postulanti  clerum  populumque 
Romanum  minimeobstiluros,  imobellum  orone  in 
cjus  spem  gratiae  libentissime  militaturos  fuisse. 

Antonio  praeterea  vix  tum,  ut  putamus,  quinqua- 
genario  multa  quoque  infuisse  credenda  sunt^quaB 
industrium  fldumque  ministrum,  ejusque  operam 

num.  1). 

(d)  Cono.  Eliberitan.  [Can.  33)  et  pro  cjus  oonoi- 
lii  conflrmatione  cl.nostras  Ferd.Mendozius  (Tom. 
I  CoUect.  concilior.  Labb  Venei.f  col.  4231),  Tho- 
massin.  (P.  i,  lit.  xi,  c.  61). 


56 


DI8SBRTATI0  DB  DAMABO  BT  LAURBNTIO. 


570 


BccIesiflButilissimamforepmDuntiarent.Nequeenim 
rusticanom  eum,  seu  de  plebe  aliquem  existimare 
fas  est;  aut  non  insigniter  pium  probumque,cui  tam 
alte  insederit  fjlium  ab  llesperia  ultima  Romam  re- 
ligionis  causa  mittendi  studium.  Raro  hsctangunl 
vulgares  animas.  Prudentius  quoque  illustres  domos 
Laurentio  liberos  suos  voti  causa  dedicare  solitas 
fuisse  commemorat.Vorum  si  fortes  forlibus  crean- 
tur,  neque  imbelles  progenerant  aquilam  columbffi, 
ut  olim  canebat  profanus  (a)  vatcs,non  ultimamAn- 
tcniipatris  commendationem  fiiisse  puto,  quod  ipsi 
talis  tantusque,qualis  ea  jam  state  Damasus  erat,li- 
lius  obtigisset.  Ecclesiadenique  quanquam  eo  tem- 
poretranquiilapace  atque  otioirueretur,  nondum 
tamen  recentium  sub  Mazimianoet  Liciniovulne- 
rum  cicatrices  obduxerat;  prorsus  ut  talium,  qualis 
Antonius  erat,  virorum  praesidiis  contra  belli,  si 
quando  ingrueret,  procellam,  propere  munire  esse 
atque  mature  providere  consuitissimum  ipsi  fuerit. 

Ckinstituto  jam  vero  in  exeptoratu  Damasi  paren- 
te,IectorsubiQde  fieri.quodque  rciiquumerateccle- 
siastici  stadiiconGcere,  non  perinde  difGcile  atsti- 
mandum.  Una  etenim  viri  probitas  industriaque  in 
exceptoratus  niunere  spectata,  ut  alia  defuissent 
omnia,  gradum  ei  ad  lectoratum  cstcrosque  ordi- 
nes,  idque  inexspectato  temporum  interstitio,  fa- 
cere  commodissime  potuit.  Neque  nos  tamcn,  si 
prflBassertam  ecclesiasticarum  legum  severitatem 
ad  amussim  in  eo  observatam,  intAgrumque  in 
minoribus  constituto  septennium  exspectandum 
Merenda  contenderit,  magno  propterea  nisu  repu- 
gnabimus.  Etenim  vel  sic  Antonius,  vixdum  sexa- 
genarius,  integra  scilicet  state,  provebi  ad  pres- 
byteratum  facile  potuit. 

Hactenns  verosimilium  seriematteximus,  in  qua 
taroen,  si  quid  ego  video  nihil  est  quod  liberum  a 
partiam  studio  lectorem  moraripossitNequevero- 
similia  tantum  dixerim,  queis  bistoriae  veritas  ex 
partesaltem  roburadjungere,  imo  etiam  iis  causam 
dedisse  credenda  est.  Rem  igitur  paulo  altius  repe- 
tere  placet.  Damasi  patrem  ab  exceptoratu  ad  le- 
etoratus  ordinem  processisse,  ipsi  nobiscum  Me- 
renda  ac  Tillemontius  agnovere ;  idque  apertissi- 
mo  ipsius  Damasi  testimonio  in  epigrammate  De 
templo  sancti  Laurentii,  ubi  de  Antonio  patre  lo- 
quens,  ejusque  gradus  enumerans,  ait  {b)  : 

U8BC  pater  bzckptor,  lictor,  levita,  sacerdos 
GreTerat,  etc. 

Neque  etenim  ut  metro  inserviret  Damasuslectoris 
gradum  ezceptoratui  postposuisee  credendusest, 
sed  potius  ut  rem  quo  gesta  est  ordine  nobis  ex- 

la)  Horat.  (Odar.  lib.  iv,  4,  slroph,  8). 

\b)  Ap.  Merend.,  pag.  241. 

{ej  Ennodius  (M  Vita  Ediphanii  Ticinencis^  Edit. 
Paru.  1611,  pag.  360). 

(d)  In  not.  ad  Sacramentarium  Gregorian.  {Not. 
300  ibi :  Notarii  hoc  loco  sunt  Svribx  episcopi  qui  ut 
plurimum  assumebantur  ex  Lectorum  cotlegio.  Sub- 
ditque  ezempla  e  Pbotii  fiibliotheca  (iVttm.  256)  e 
pohtia  Bancti  Metropbauii  el  aliis.  Nec  diBsentii 


A  poneret  cum  alioqui  fecillimum  ipsi  fuisset,  salva 
poeseos  lege  sic  ezordiri  : 

Hac  LBcroR  pater,  ezcbptor,  levita,  sacerdos. 
Jam  vero  processus  iste  ab  exceptoratu  ad  lecto- 
ratum ,  non  ita  freqnens,  mirico  conGrmat  Antonium 
non  a  puero.sed  provectiorem  ad  clerum  accessisse. 
li  etenim  qui,  redditaEcclesiflepace,  apuerisdivinaa 
militiffi  ascribebantur,statim  abaptismo  in  lectorum 
collegium  ante pu bertatis  annos  relati,  lunc  demum 
exceptoris  ofGcium  assequebantur,  si  gnavos  sese 
atque  industrios  ad  id  muneris  exhibuisseot.  IIlus- 
tre  in  hanc  remEpiphaniiTicinensis  exemplumsup- 
pedilat  nobis  Ennodius  (c),  qui  postquam  eum  coele- 
sti  militiaBtirocinium  sub  Grispino  sortitum  fuisse 
ait,  lectorisqueofGcio  fujictum,  pergi t :  iVo^nim  in 

n  scribendo  compendia^  et  figuras  varias  verborum  mttZ- 

iitudinem  comprehendentes  brevi  assecutus,  in  Exce- 

ptorum  numero  dedicatus  enituit.  Neque  hoc  in  Epi- 

phanio  singularo  existimandum,  sed  morem  Bccle- 

siflBUsu  receptum  fuisse  notarii  sive  exceptores  sae* 

pissime  e  lectorum  collegio  assumerentur,  ceu  nos 

multiplici  exemplo  Menardus((f)  docet. 

Neque  vero  idcirco  negamus  cxceptoratus  ofQ- 

cium  a  sseoulo  iv  pueris  frequentissimecommissum 

fuisse,ut,pr8Bter  Epiphanii,quem  modolaudavimus, 

locum,  Ausonius  apertissime  docet  {e)  inquiens  : 

PuBi  notarum  prsBpetam 
Sollers  minister  advola ; 

Unum  tamen  hoc  asserimua,  in  his  qui  &  pueris 

ecclesiasticfle  militise  ascribebantur,  nullatenus  ab 

ezceptoris  offlcio  ad  leotoratum  progressionem  fle- 

C  ri ;  atque  adeo  quemcunque  Ecciesifle  ministeriode- 
dicatum  ab  exceptoratu  inccBpisse  constiterit,  eum 
profeclo  fletate  grandiorem  abdicata  sfleculari  pom- 
pa  ad  Ecclesiam  transiisse.  Sane  vero,  qui  a  puero 
Ecclesiae  ascriptus  primo  exceptoris,  mox  lectoris 
gradum  (ut  Damasi  parens  Antonius)  obtinuerit, 
neminem  prorsus  in  eoclesiastica  historia  inve- 
niendum  fore  puto. 

Atque  hac  ego  ratione  Romanum  Damasi,  paren- 
tumque  et  sororis  Irenes,  ex  Uispania  iter  inoffensa 
Qistoriffinde,  servatis  ad  unguem  ecolesiaaticis legi- 
bus,  imo  enim  verosimillime  conflteri  potuisse  arbi- 
trabar.Saltem  nullum  mihihactenuB  scopulum  ani- 
madvertere  licuit,  cui  devitando  magnopereallabo- 
randum  sit.  Nam  quod  a  nobis  Merenda  inquirit, 

rv  num  sciiioetin  inferioribusordinibuspositipateret 
filius  unofereeodemqoe  tempore,  atgue  eadem  in 
ecd^^iainservireautministrarepotuerint,  tanti  non 
est.  Licet  enim  exceptoratum  patris  oum  Glii  lecto- 
ratu  tompore  et  loco  conjungamus,  nihil  prohibei. 
Exceptoratus  enimofflciumest^/),  nongradus  seu 

Merenda  qui  {In  annot.ad  Carm  Damasi  xxv,pag.2ii) 
inquit  :  Vides  etiam  ex  lectoris  ordine  ad  of/icium 
exceptoris  gradum  statui. 

(e)  Epigramm.  137. 

(/)  Erant  quidem  iis  temporibus  sacrorom  custo- 
des,interpretes,defen8ores,  iaboranteB,qui  mortuo* 
rum  corpora  curabant,  oeconomi,  et  alii  Ecclesia 
offlciales  sine  ordinatione  aiiqua.  De  auovidendus 
TbomaBsinuB  (P.  i,  lib.  u,  cap.  34,  n.  2,  5). 


671 


ADDVNDA  AD  QUOBDAM  PRiBCEDBNTBS  TOlfOS. 


572 


eoclesiasticos  ordo;  neque  attributum  Ecclesise  X 
mutus,  sed  regioni  potius  aut  Urbis  tractui  quam 
vulgo  parochiam  decimu8(a);  ut  proindefas  iuerit 
Damasi  lectoratum  cum  exceptoratu  Antonii  com- 
ponere,  quin  propterea  in  ecclesiasticas  ordinatio- 
nes  impingatur. 

Si  vero  de  patre  et  Olio  simul  in  eadem  basilica, 
inlectoratu,exempli  gratia,autin  alio  ex  minoribus 
ordinibusconstitutis,  inquirere  Merenda  pergat,  ta- 
iebimur  rem  non  esse  usque  adeoexpeditam.Verum 
cam  Damasi  patrem  non  a  puero  sacrs  militiffi  as- 
oriptum  fuisse  prsdixerimusi  Romanusis,  sive  Hi- 
spanus  fuerit,  in  eumdem  ac  nos  scopulum  allidat 
Merenda  necesse  est.  Quomodo  enim  pater  longo 
postfiliumintervallo  EcclesicB  ascriptus,  multo  ta- 
men  ante  ipsum  presbyter  ordinatus,  &i  utrumque  n 
eidem  basilicaB  addictum  volumus  (6),non  fllio  pau- 
lalim  propior  fleret,  moxque  in  eodem  atqueille 
gradu  ministraret?  An  magis  patrem  etdlium  in  ea- 
dem  ecclesia,  unoque  prorsus  tempore  levitas  fuisse 
dicemus?  Utrumque  difflcile;  sed  quo  tandempacto 
alterutrum  a  Merenda  (vel  si  gratis  ei  DamasumRo- 
manum  fuisse  concesBerimus)aut  a  nobis,  si  Uispa- 
num  eum  volumus,  vitari  servataque  ecclesiasticffi 
diclplinaQ  severitate  is  obex  amoferi  possit,  plane 
non  video.  Superest  igitur  ut  qualemqualem  eccle- 
siasticarum  legum  eain  re  coniventiam,  quam  loci 
temporisque  rationes  atque  Ecclesiffi  utilitas  exige- 
ret,  nobiscum  confugiat. 

Neque  Acta  beatffi  Irenes  germaneDamasi  sororis 
a  BoUandianis  Patribus  allate(c),  ex  quorum,  modo 
sincera  8int,collationo  cum  ejusdem  epitaphioa  Da-  G 
maso  composito  neminem  negaturum  e$se  Merenda 
profert  {d)  Bomanu  ilidem  virginibus  annumerandam 
Irenem  /or^,magnum  nobis  negotium  exhibent.  Non 
equideminQcior,  si  hinolrenesexitumadannum  12 
pontincatusDamasiyid  estyChristid78.  proutin  Actis 
habetur,  referamus,  inde  vero,  exepitaphio  scilicet 
vixdum  eam  vicennem  denatam  fuisse  elicimus,no- 
stram  de  Irenes  patria,  deneque  Romano  ipsius  ez 

[a)  Merenda  (Annot.  in  epigramm,  Hac  Pater, 
etc,  35,  pag.  2ki)  :  Quanquam  igitur  (ait)  Damasi 
nostri  pater  ascriptus  fuent  sancti  Laurentii  titulo, 
nihil  obstat  quominus  notarius  et  exceptor  esse  pO' 
tuerit  pro  septima  regione  ecclesiasiica  cui  basilica 
itla  accensebaiur. 

(6)  Antonium  in  basiiicasancti  Laurentii  ad  thea- 
trum  Pompett  ministrasse  Damasi  testimoniocons-  D 
tat;  deDamaso  non  item,  cum  plures  essent  in  Urbe 
jam  a  primis  seculis  Laurentio  £desinscriptae.Om<* 
nium  celeberrima  atque  antiquissima  in  Agro  Ve^ 
rano  fuit,  quo  loco  sacr®  ipsius  exuvias  ad  hano 
diem  asservantur,  aiteraque  est  ex  vii  sacris  Urbis 
ccclesiis  vulgo  :  San  Lorenzo  fuori  delle  Mura.  Quid 
autem  si  dicamus  ob  Laurentii  reliquias  huic  eccle- 
si»  ascriptum  Damasum  fuisse? 

(c)  Ad  diem  21  Februar.  (Tom.  Ill,  pag.  245,  Ed. 
Ven.) 

(d)  8  2,  de  Damasi  carminib.,  pag.  144.  At  siqux 
Actis  itlis  (Irenes  scilicet)  fiUs  naberi  potest^  nemo 
negaverity  quin  Irene  Bomanisvirginibus  accensenda 
sit. 

(tf)  Te  GiRMAiiA  soROR,  nostri  nonc  ieitis  amoris 

{Damas.,  in  epitaphio  Ireoes.) 


Hispania  itinere  doctrinam  penitus  concidere.  Gum 
enim  ex  utroque  consequens  flat  Irenem  anno  de- 
mum  358  aut  sequenti,  in  lucem  editam  fuisse, 
quo  pacto  ad  annum  325,  Romam  venire,  aut 
anno  378  nondum  vicennis  e  vivis  excedere  potuit, 
cum  eo  tempore  tantum  non  sexagenaria  futura 
esset  ?  De  hoo  tamen  nos  alias. 

Interea  veronon  minus  adversarios  torquet  Acto- 
rum  cum  epitaphii  sententia  de  state  Irenes  conci- 
liatio.  8i  enim  utriusque  testimonium  verum  esse 
volunt,  quo  tempore  nasci  Irene  potuit,  id  est,  anno 
358,  ejus  ac  Damasi  parentes,  sin  minus  e  vivis  su- 
blati,quod  verosimilius  arbitror,  saltem  idjameta- 
tis  fuissent  qua  liberis  operam  dare  prolemque  sus- 
cipere  minime  possent.  Sed  esto.  An  non  eis  obsti- 
turum  esset  castitatis  propositum,  quod  ex  nsu  La- 
tinn  Ecclesis  necessarium  fuit  ut  pater  clero  ascri- 
beretur  ?  At  quomodo  Damasus  germanam  sororem 
totis  quinquaginta  quatuor  annis,  quod  tamen  ex 
utroque  conficitur,  praecessisset?  Ckmsulto  adjeci 
germanam^  qualis  a  Damaso  Irene  vocatur  (^),  ne 
quis  eos  consanguineos  tantum,  utcanoniste  loqu^ 
amant,  non  item  uterinos  fratres,  solutumque  hae 
ratione  difflcultatis  nodum  putet.  Demum,  si  Da- 
masi  parens  aliam^priore  uxore  defunota,  subindu- 
xisset,  quo  pacto  digamus  (/*)  ad  clerum  accedere 
aut  presbyter  unquam  ordinari  potuisset? 

Optime  hso  eadem  perapecta  Merenda,  et  ante 
eum  Tillemontius  habuere;  cumque  alterutrs^m  ex 
illis  enuntiationibus  neceasariofalsamesseagnovis- 
sent^adversus  Acta  pronuntiarunt;  prior  ille  quidem 
tevissimam  illorumfidemin  uiramque  partem  eaae  af- 
rirmans(^);  posterior  vero  quanta  ea  suntinter  ani- 
lia  commenta  referens  (h).  Horum  nos  interea  si 
plaoitum  sequi  volumus,  expedita  responsio  est; 
verum  cum  in  Actis,  si  praejudicatam  ipsorum  cum 
epitaphio  dissensionem  demas  nihil  non  jam  et&ibi 
constans,  et  cum  aliis  quas  historica  flde  nituntur 
optimsB  cohsrens  reperiatur  (i),  prsBterea  cum  ea 

(/)  Nollem  de  digamia  infidelium,autdebini8  bqc* 
cessive  nuptiisa  Damasi  patre  ante  et  post  baptisiDum 
contractis,  hunc  locum  ab  aHquibus  accipi.  Quan- 
quam  etenim  ipsis,  ut  puto,  Damasi  tempore  ques- 
tiodehocargumento  emersisset;  fuissentqne  qui- 
bus  nuptiarum  in  infidelitate  multiplicitas  Dallam 
irregularitatem  inducerevideretur,  inqua  eenten- 
tia  Hieronymus  fuit  (Bpist.  ad  Oceanum),  Siricius 
tamen  eam  litero  diremit,  idem  de  nuptiis  omnibus 
statuens.  (Bpist.  ad  Himer.  Tarrac.y  eap.  10,  11)  et 
clarius  post  eum  Innocentius  I  (Epist.  ad  Viciridum 
I\othomag.,cap.  Q,ap,  Labbeum  tom.III^Cott,  conc, 
Edit.  Venei,,  col.  9). 

(g)  Merenda  (De  Damasi  carmin.y  §  11  ftimi.  1, 
pag,  144).  Sed  Actorum  illorum  (Irenes,  scilicet), 
ut  verum  fatear,  levissima  prorsus  uiram  in  parlem 
velis  aucloritas  est. 

(h)  Tillemont.  (Tom.  VIII  fag.  773  in  Noi.),  Ainn 
cette  piice  (Acta  Irenes  inteiligit)  peut  encore  Stre 
mise  enire  celies  qui  rendent  la  foi  des  Eepagols  fort 
iuspecte  en  maliire  d'histoire. 

(t)fixagerat  quidem  Tillemontius  Actomm  BtYli  bar* 
bariem.Non  tamen  sunt  adeo  ut  putatinformia;  nee 
si  es8ent,ip8orum  propterea  fidesmfiroDa  redderetur 


573 


DI8BBRTATI0  DB  DAlfASO  RT  LAURBNTIO. 


574 


claris.  nostras  Thomas  de  HerreraAagustinianus, 
cui  in  re  facti  fidem  derogare  nefas  esset,  ox  perve- 
tuato  Hispaniensi  Martyrologio  eruisse  testetur  (a), 
alia  prius  omnia  experiri  oportuit,  quam  Actorum 
veriiasinuniversumtraduceretur.Atqueegoquidem 
ipsorum  oausam,  saltem  qualia  Tamayus  noster 
evulgavit  (6),  nullo  pacto  tuendam  in  me  recipio ; 
imo  ex  hujus  auctoris,  caeteroquin  doctissimi,  inge- 
nio,atqueexargomenti  importunitate,  vehementer 
suspicor  Damasi  patriam  genusque  sub  Actorum 
inilium  interpolataesse.  Dehoctamenaiii  judicent. 

Illod  mihi extra  controversiam  videtur positum,  si 
aemel  admittimus  Irenes  epitaphium  non  ab  alio 
qoam  ab  Actorum  scriptore  sub  ipsorum  (Inem  addi- 
tum  fuisse,  longe  eum  diverso  ac  vulgo  creditur 
senso  versum  quintum,  quo  Irenes  setas  indicatur, 
intellexisse.  Merendaequidem  ac  Tiliemontio  ex  re- 
eepto,  oti  arbitror,  designandae  statis  in  epitaphiis 
more»  nibil  scrupuli  subortum  fuisse  videtur  (c), 
quin  tractus  bit  denas  hiemes  nedum  compleverat,  ut 
in  eo  quem  diximus  versn  legitur,  ad  annum  quo 
vivere  Irene  desiit  referendus  sit;  quod  et  ipsum 
mihi  cum  primo  eum  versum  legerem  accidissenon 
difQteor ;  verum  ubi  sententiam  satis  per  se  ambi- 
guam,  et,  si  ineo  sensu  accipiatur,  non  uno  in  loco 
Aotis  quae  modo  prscesserant  e  regione  contrariam 
deprehendo,  facile  persuaderi  passus  sum  Actorum 
soriptorem  eam  periodum  non  ad  «tatisanaum  quo 
Irenesdeeessitsed  quo  pervirginitatis  votumCbristo 
se  dicavit  retulisse;  quasi  signiflcarenobisvoluisset 
Damasus  Irenen  in  ipso  juventas  flore  virginem  Deo 
consecratam  fuisse. 

Sanecum  is  locusantiquariorum  vitio  corruptus, 
et  sententia  implexissima  sit,  cur  potius  de  Irenes 
morte  quamdeemissoperipsamvoto  accipi  debeat, 
prorsus  non  video ;  cum  e  contrario  muita  nosindu- 
cantuteuminposteriore  sensu  abActorumscriptore 
usurpatum  putemus.  Quo  enim  ille  pacto,  si  ad  im- 
maturam  Irenes  mortem  respexit,  epitaphium  quo 
Actorum  veritas  apertissime  oppugnaretur,  illico 
poat  Acta  subdidisset  ?  Praeterea  cum  in  Actis  Irene 

(a)  Ap.  PP.  Bolland.,  ad  diem  21  Februar.  {Tam. 
lUt  pog.  214,  de  S.  Irene). 

eApud  eosd.  BoUand.,  ibid. 
Loco  proxime  allegato. 
Ap.  PP.  BoUand.  {Zi  Febr.,  lom.  111,  p.  245)  : 

Hoe  tamulo  sacrata  Dao  nanc  membra  quiescont. 
Hic  Boror  est  Damasi  :  nomen  si  qQaeris,  Irene. 
Voverat  h»c  sese  Christo  cum  vita  maneret, 
Virgiois  at  meritam  sanctuB  pador  ipse  probaret. 

BlB  DUfAS  HIBHBS  HECDUM   COMPLBVERAT  JSTAS. 

EgregioB  mores  TitsB  prsBcesserat  eetas, 
Propositam  meotis,  pietas  veneranda  puellffi 
MaffDificoB  fractuB  dederat  melioribuB  aoniB. 
Te  [Forsan  :  Hcec]  germana  soror,  nostri  nanc  testis 

[amoris. 
Ccm  fugeretmundamdederat  mihi  pignuB  noneBtum. 
Qddi  [Sarazan.^  Quam]  Bibi  cam  raperet  melior  tunc 

[regia  coeli. 
Non  TiMUi  [Saraian.f  timuit]  mortem  coeloe  quod  libera 

[adiret. 

Stfd  DOLUI  FATBOR   G0NS0RT1A  PBRDBBX  jnM  ', 

Nane  veniente  Deo  nostri  reminiscere  virgo 
Et  [Sarajian.,  Ut]  taa  per  Dominum  prestet  mihi  la- 

[coia  lumen. 


A  invirginitatis  proposito  permanens,  atque  in  diea 
proflciensinducatur,  cum  Damasua  renuntiatus  fuit 
pontifex,  quaratione  credidisse  potuit  illorumscrl- 
ptor  eam  nondum  vicennem,  anno  pontiflcatud  Da- 
masi  12diemobiis8e,niBisimaIcrederetanteannum 
octavum  virginitatis  votum  emisisse,  eaque  aetate 
noncupatum  ipsi  a  fratreDamaso  libellum  de  eodem 
argumento?  Denique  versus  epigrammatisalter^in 
quo  Damasus  doluis:e  ia  sovons  obiiu,  fatetur^  con^ 
sortia  perdere  vitx,  satis  indicat  ea  demum  setate 
Irenen  obiisse  qua,  prfledefunctisutriusqueparenti- 
bus,  unum  Damaso  repositum  erat  in  ipsins  conver- 
satione  8o1atium,id  quod  utroque  in  senium  incli- 
nante  contigisse  verosimiiius  est.  Nos  tamen,  epi- 
grammate  (d)  prout  in  calce   Actorum   exhibelur 

|.  descripto,  integrum  de  ea  re  lectoribus  arbltrium 
permittimus,  ad  propria  redeuntes. 

Unum  (quod  nescioana  Merenda  animadversnm 
sit)Romano  patris  DamasiexHispania  itineri,  utque 
novus  homo  in  clerum  e  vestigio  cooptaretur,  nego- 
tium  nobis  qualequale  facere  potest,  canon  scilicet24 
Eliberitani  concilii,  quo  praecipitur  (e)  eos  qui  pere^ 
gr^  baptizati  fuerint,  eo  quod  eorum  minime  eognita 
sU  vita,  ad  cterum  non  esse  promovendos  in  alienis 
provinciis.  Idem  non  multo  post  a  Silvestro  papa  in 
ooncilio  Romano  cautum  fuisae  Gratianua  refert(/); 
atqueitidemaGarthaginensiiv,canone  24  repetitam 
novimuB  (g).  Imo  ob  frequentes  ManichaBorum  frau- 
des,  auctor  libri  Pontincalis  ab  Anastasio  I  oonstitu- 
tum  fuisse  B.\i(h),  uinultarationetransmarintis homo 
in clerum  admitteretury  nisi  quinque  episcoparum  chi- 

C  rographa  designaret. 

Yerumcumharumomnium  constitutionum  sco- 
pusisesset,neci]gusvitaconver8atioquenon  fuissent 
exploratffi,  secundumPaulieffatum,  cleroascribere- 
tur,  potuit  commode  Damasi  pater,  autcommenda- 
titiis  episcoporum  Iitt6ris,aut  Gde  dignorum  testi- 
moniis  anteactffi  vitffi  honestatem  comprobare;  aut 
demuminexceptoratu  constitutus  id  fidei^probitatis 
industriffique  specimen  prffibere,quod  ipsi  absolutis- 
sims  probationis  instar  esset.Damasiad  hffic  pietas, 

Si  Damasi  mentem  divinare  liceat,  existimarem 
binis  quibusque  versibus  singulas  in  hoc  epigram- 
mateperiodos  absolvi,  utsensus  prioris  periodi  sit : 
Hic  requieseit  Irene  Damasisoror.  Secundffi  vero^binis 
qui  sequuntur  versibus  :  Voverai  hsec  sese  Chrislo 
virgo  perpetua,  pudore  sanctum  ejus  proposUum  com- 
D  vrobante.  Tertiae,  quinto  et  sexto  versibus  compre- 
nensffi  :  Vix  dum  vicennis  erat,  et  egregiif  monbus 
setatem  superabat.  Quarts  porro.septimoetoctavo  : 
Propositum  et  pietas  virginis  magnificos  ediderunt 
fruclus  in  juvenili  ejusdem  xtate;  sic  enim  verba  illa, 
fn^/toK^u^  artn  ts  i  nterpretanda  censeo.Id  autem  miri- 
ficeconfirmat,Irenen  non  vicennem  obiisse,  sed  ea 
ffitate  virginitalis  votum  emisisse.  Gstera  non  usque 
adeo  implexa  sunt. 
(c)  Ap.  Lahb.,  tom.  I,  Coll.  concil.,  col.  995. 

(/)Gap.  NulluSy  98  dist.,  ap.  cl.  Ferd.  Mendozium 
{de  Confirm.  conciL  Eliberit.,  can.  24). 

(g)  Ap.  eumd.  Ferd.  Mendozium  (de  Confirm.  con- 
cil.  Eliber.f  cap.  50). 

(h)  In  Anastasio  i,  et  hujus  pontificis  epistola  ad 
omnes  Germaniffi  ct  Burgund.  episcopos,  cap.  2. 


575 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRiBCBDBNTBS  TOMOS 


576 


qaamapareatibas  baustamomnesmeritocredereDt  A  Qos  deniqueproutaliodistraotis oblata  primumfuit, 


magnum  subinde  rei  perficiendamomenlumafTerre 
potuit.  Neo  demum  aut  Hispanis  invidiosum  tunc 
propter  ManichaBoa  trayismarinorum  nomen  uspiam 
inditum  legimu8,out  fuisse  per  eatempora  quod  ab 
Hispaniae  parlibus  limeri  posset,  cum  nondum  eam 
Ariana  infestrtsset  pravita8,nequePriscillianu8Gno- 
sticorum  errores  disseminavissetyUtremexpendenti 
manifestum  fiet. 

Vix  scio  an  huic  conjecturarum  seriei,  quam  ut 
verosimilem  attexuimus  quidpiam  insi  t  quod  in  eccle- 
siasticas  legesaatin  historicamfidemimpingat.Eam 


utcunque  examinatam  tamen,  squis  lectoribus  re* 
praesentamus.Nequeeteniminexpeditoitinereotium 
nobis  ad  eam  ulterioribus  curis  discutiendam  sup- 
petiit, nec  libri  ad  manus  fuerunt  noclornis  preser* 
tim  horis,  quibus  longiores  cum  Musis  congressus 
earum  amatores  discupiunt.  Quicunqueergo  nosaii* 
cubi  deceptos  certapro  incertis,incongrua  pro  vero- 
similibuscaptassedeprehenderit.dequeiisbonafide 
admooitos  velit,  maximo  ille  atque  immortali  bene- 
ficio  sibi  devinctos  reddet. 


APPENDIX 

DB  DAMASI  MONUMENTIS  ROMJE  SUPERSTITIBUS. 


Non  fuit  animusinitio  de  hoo  argumento  agere,  B  demumattritupenitasabolendasabinterituvindicet 


quippe  qnod  minime  exigebat  propositi  nostri  ra- 
tio ;  eamque  ob  causam  exstantes  bodie  in  Urbe  Da- 
masiinscriptionesad  collectioncm  superstitum  Ro> 
meHispanioi  nominis  monumentorum^quaeafTecta 
etpropediemabsolvendamanibusnostristeriturreji- 
ciendas  duximus.Yerum  cum  ea  Gollectio,  que  tri- 
bus  mcgoriSyUt  ?  ocant,  formae  voluminibus  constabit 
Don  eo  coDsilio  a  nobis  adornata  sit  ut  in  vulgus 
emittatur ;  sed  potius  utin  regia  Matritensi  biblio- 
theca  reposita  superstites  Hispanorum  in  Urbe  reli- 
quias,  tot  haotenus  adversis   conflictatas,  ipsoque 


easque  nostratibus  domi  per  otium,  unoque  icta 
contemplandas  exbibeat,  congruum  arbitrati  sumus 
arcbctjpa  Damasi  poemata  lucubrationi  nostrsin- 
serta,  nunquam  intermorituris  chartis  posteritat 
consecrare. 

Ex  quadragenis  igitur  quae  Sarazanius  collegerat 
Damasi  epigrammatis,  quibusetMerenda  nonnalla 
ex  Grutero  et  Palatino  Codice  adjunxit,  quaterna 
tantum  hodie  nobis»  cum  alterius  fragmento  super 
Bunt.  Ea  nos  quantum  fieri  potuit  accurate  ez  ar- 
chetypis  descripsimus.  En  illa. 


I.  in  Baiiliea  Saneii  St^iumi  ad  Catacumbai,  Vii  Appia^  II  ab  Vrbe  miUittri.  Uarm,  Ui  irt%  pedn 

eum  iexiante;  long,  ieptem  pede%  cum  iemisie, 

eVTYCHIVS  •  MARTYH  •  CRVDELIA  •  IVSSA  •  TYKANM 
CARMFICVMQf  *  VI AS*  PARITR  -  TVNC-  MILLE  •  NO^NDI 
V^INSKE  « QVOD-  POTVIT*.  M0NSTRA7IT-GL0RIA  *CmsTi 
CAR8RIS  •  LNLVVIEM  •  SEQV1TVRN0>\'P0ENA-PER-ARTTS 
TESTARVM •  FR AGIENTA -  PARA^ -NE •  SOMNVS •  ADIRET 
BISSENI  •  TRANSIERE  •  DIES  •  ALIMBNTA  *  NEGANTVR 
MITTITVR  •  IN  •  6ARATKIVM  •  SANfi  VS  •  LAHT  -OMNIA  •  SAflSlS 
VVLNERA-  QNiEINTVLERAT^  MORTIS  •  VETVEN)A  *  POISSTAS 
NOCTE  •  SOPORIFERA  •  TVRBANT  •1NS0MNIA  •  ITENTEM 
OSTENDIT  •  LAl^BRA  •  INSONTIS  •  QHE  *  «EMBRA  •  TEMERET 
QUERIT VR  •  INVEI^^VS  •  6LITVR  •  FOVET  •  OMNIA  •  PRESTAT 
EIPRESSIT-DAMASVS-  lERITVll*  VEOERARE-  SEPVLSRVM 

Sb  Im  meleeia  Sannes  Agneti$  vulgo  Sanu  Agn^e  faori  delle  Mura  Via  Nomentana^  II  ab  tlfba  teifiie^ 
Marm»  taium  iree  pedee  cum  qutneunee^  iong.  vero  decem  pedes  eum  iemiua. 

*  FilJrAReFERT  ^ANCTOS  DVDVM  RETVUSSEPARENTES 
ilC^NENCVM  LVGVBRESGANT  VS  T  VBACONCREPVISSET 
iWTRIClSGREMIVH  SVBITO  LIQVISSE  PVELLAM 
SPONTETRVCIS  CALCASSEMINAS  RABIEMQ4TYRANNI 
VRERECVMFLAMMIS  VOLVISSET  NOBILECORPVS 
SXm^  INMENSVM  PARVIS  SVPERASSE  TIMOREM 
NVDAQVEPROFVSVMCRINEMPERMEMBRADfeDISSE 
NEDOMINI TEMPLVM  FaCIES  PERITVRA  VIDERET 
OVENERANDAMIHISANCTUHDECUSALMAPVDORIS 
VT  DAMASi  PRECIB^  FAVEAS  PRECOR INCLYTAMARTTR 

*  Uiurai  siippletai  italico  diaraciere  distiozimas.  Epit. 


t^  ^  DKSEIITATIO  DB  D&HASO  KT  UUIIBfnO.  fl% 

5..  A4  Crifplu  Banlitm  Vuticatiir  e  regione  Ara  B.  Mariai^  Pra^gnaniiom.  Marm.  Imiff.  wUiHlm  ptiu 

ei  sextatttem^  lat.  tre$  pedee  cum  trienla.  - 

aNGeBANT  LATICES  liONTEM  TCNEROQVE  MEATV 
CORPORA  MVLTORVMCINERCSATQVE  OSSARIGABANT 
MONTVLITHOC  QAMASVSCOMMVM  LEGESEPYLTOS 
POSTREQVIEMTRISTESITERVM  PERSOLVERE  POENAS 
PROTIN  VS  ADGRCSSliS  HAGN  VM  S  VPER  ARB  LABORCM 
AGGERIS  INMBNSl  nEICGIT  CULMINA  MONTIS 
INTIMA  SOLLICITE  SCRVTATVS  VISGERA  TERRA6 
SICGAVITTOTVMQVIDQVIDMADEFECF.RATHVMOR 
INVENIT  FONTEM  PRAEBET  QVI  DONA  SALVTIS 
HACC  tVRAVlT  KERCVRIVS  LCVITA  FiDELIS 

4.  tk  €frl^  SS.  Quamor  Caronatanm  Frasminiam  poiteriori  parte  recenter  iuppleium.  In  muro. 

BXTRCMQTVMVLVSLATV/rSF^  AGGERE  MONTIS 
HVNCDAMASVS'M0NSTRA7SfiAVArQKiif£lfB/UPi0ftVil 
TBPROTVM  RCTINET  MBUOiiriBi  REGIA  CABLI 
SANGVINC  PVRPVRCO  SEQVERIS  IIIACINTEPROBATVS 
GCRMANI   FRATRCS  mMISINGEi^TIBVS  AMBa 
H;C  VICTOR  MERVIT  PMMAM  PRI0RILl,EC0R0i9AM 

5.  la  parimento  uclenee  SS.  Uartiui  et  Sitmtri  tiiuh  Equitii.  9.  Mariloo  a  Montl,  eirta  medlum» 

Marm.long.  uptm  pedee  et  eextantem^  iat.  vero  duo  pedee  eum  $extante. 

QV*iD  LOQVAR  AVTSlLEAJi  PROHiBBT  DOLOR IPSE  FATCRI 
HIC  TVMVLVS  LACRIHAS  RETINCT  COGNOSC&  PARENTV 
PROICCTAB  FVERAT  PRIMO  QUAC IVNGTA  MARITO 
PVLCHRA  DECORB  SVO  SOLO  CONTENTA  PVDORB 
HBV  DU.BCTA  SATIS  MISERA6  GENBTRICIS  AMORB 
ACCIPB  Q  VID  M  VLTIS  THAL  AMl  POST  FOEDBRA  PRIM  A 
BRBPTA  Bl  OCVUS  FLORI GBNITORIS  ABIIT 
ABTHERIAM  CVPICNS  CACLI GONSCCNDBRE  LVCBM 
HACC  DAMASVS  PRCSTAT  CVNCTIS  SOUCIA  FLCTVS 

vniT^ANN^.XVItMtXtDICSmVtDEPtlUtlULiIAR^FLtMEROSAVDStBT+FL^SATVRNlNKONE^^ 

Nihil  est/.ne  in  erratis  qaidem,  de  quo  lector  ad-  A  mftou,   cum    in    autographo    deessent,  suppleta 

dabitet.MireturQobi80umpotiu8,cumMerenda(inter  luisse  (c). 

alia  qua  minotioribus  scatent  sphalmatis  Agnetis  lilud  hoc  loco  dubitare  quis  possit,  cam  oonstet 

epigrammu  secundo  a  nobis  loco  relatum,  semei  VigiliumpapamsesquiseouioamorteDamasidiruta 

aique  iterum  cum  archelypo  contulisse  alque  emenda»  in  UrbeaGothiB  martyrum  sepulcra  renovasse,  quod 

tumdedisse  afOrmet(a),  piurima  etiamnum  in  ipso  no8vetusip8iu8Vigiliiepigrammadocet((i),foerintne 

aliorum  curis  emendanda  reliqui8se;neque  ejus  go-  quae  adduximus  ex  prioribus  iliis  archetjpis  a  Da- 

neria  que  facile  in  typographum  rejici  possint.  Bina  maso  exstrnctis,aa  ex  posterioribus  aVigiiioinstau* 

nobis  loca.Qe  gratis  id  asseruisse  videamur,  sistere  ratis?  8ed  cum  quina  illa  eodem  omnino  tempore, 

placaitcamapographono8trocoQfereQda(^).Verum  forsan  et  ejusdem  artificia  manOf  marmori  inciea 

hocnon  tanti  est.  De  eo  opportunius  lectorem  ad-  videaatur,  id  quod  oedum  litterarum  ductus,  sed 

monendum  putamus.trium  priorum  ejus  epigram-  earum  lemnisci  atque  ornatus  inter  se  Bimilimi,  ea- 

matia  versuum  initia,aec  non  posteriorem  partem  deroque  prorsuB  Bcriptionis  indolea  satiBOstendunt, 

carminis  de  sanctis  Proto  et  Hyacintho,  recenti  prseterea,  com  in  eo  epigrammate,  quod  postremo 

(a)  Merenda,  de  Damasi  Carminib.,  §  2,  n.  13,  {c)  Cl.  Joan.  Marangonius  a  quo  Agnetis  epi- 

pag.  143.  Carmen,  inquit,  de  sanda  Agnete  cum  ar-  n  gramma,anno  1728  primo  detectum  fuisse  dicilur, 

cketypo  coilaium,  afque  emendatum  aedi,  Item  in  paulo  aliter  versuum  ioitia  restituit.  Habet  enim  in 

notis,  pag.  237,  de  cod.  epigrammate  :  Tum  siatim  primo  :  Fama  prbfert,  quod  nec  orthographia,  ne- 

legitur  (in  Vaticano  Godice)  carmen  sancti  Damasi  iis  Que  metri  ratio  patitur ;  in  secundo  vero  Agnbs  pro 

ferme  verhis  quibus  adhoc  exatat  lapidi  incisum  in  Agne?!,  ut  est  in  archetypo.  Caetera  exaotua  (Vide 

eadem  basilica  ubi  illud  ilerum  eontuii.  6.  Victorini  Acta  ab  eoaem  illustrata^  in  Appendice 

(6)  Versu  7  Merenda  :  de  Autographo  inscripiionis  S.  Damasi,  Romae  1740, 

Nudaqae  perfuBos  crinea  et  meoibra.  p&g*  438). 

Epigramma  vero  habet,  ut  vidimus  :  W  Affertur  a  Merenda  J  2  de  Damasi  carmlnib., 

Nudaqae  profusam  crinem  per  membra.  ^^^* 

Item  versu  ultimo  Merenda  :  ^»  "s.  mm.  vitau,  biartuli  «t  alkzandro. 

...  Fa««  pr.cor  IncIyU  Tlrgo ;  '^Kril^lS  E2&nX'?ri-'  "'*"'' 

Gam  in  epigrammate  legatur  ;  molyta  martyr.  Totaqae  sacrilego  verterant  eorde  sepalcrat 


579 


ADDSNDA  AD  QtX>6DAII  PRiBCBDKNTJBI  lOlIOS. 


S90 


omniuin  looo  retalimas,  stas  diesqae  depoBitioois  A  BlaDchinas  initiales  litteras  aab  epigrammatis  ioi- 


ProjectSyConsulatus  item  Merobaudis  et  Saturnini 
(quisecundumMerendffisupputationem(a)iaannum 
incidit  pontificatus  Damasi  17)  minutissime  desi- 
gnentur,  crediderim  ejus  potius  quam  Vigilii  tem- 
pore  marmori  incisum  fuisse ;  atque  adeo  ipsum 
csteraque  a  nobis  adducta,  ex  antiquioribus  a  Da- 
maso  conscriptis.alque  erectis  monumcntis  arche- 
typa  nobis  superesse.Neque  enimcredibileestmen- 
sium  dierumque,  quibus  Projecta  vizit,  minutias 
Vigilii  terapore  in  numerato  habondas,  ut  ejus  epi- 
taphiotamaccurateadnolarentur.PraetereaVigilium 
martyrum  tantum  sepulcra  renovasse  ex  adducto 
ipsius  epigrammate  liquet;  cui  coetui  nescio  an 
Projecta  illa,cui  elogium  inscribitaryadnumeranda 


tium  occurrentes  boc  modo  interpretatus  est :  Tiiulus 
in  Chrisii  nomine,  etc.  Posteriores  vero  ejasdem  si- 
glas  :  Nona  regione  dedicatam  Septembri  mense, 
Sanctus  Paulus,  Sanctus  Pelrus,  Merenda  tamen, 
qui  et  ipseinscriptionem  afrert(e)alia  via  incedens, 
ita  explicat :  novatam^  refectam,  dicatam  sancto  mar- 
/yri,quae  mibi  inlerpretatio  planior  atque  opportu- 
nior  videtur.  Id  tamen  alii  Judicent. 

Gaeterum  quod  paulo  ante  Merenda  nos  admonet 
venia  scilicet  non  carere  Damasum,  licet  aliquando 
inmetricaslegespeccarey\dedLiur  (/),  nollem  equidem 
ita  a  lectorihus  accipi,  quasi  menda,  queis  passim 
Damasi  epigrammata  8catent,inaactoreibre^renda 
sint.  Deformaverat  ea  pridem  librarioram  imperitia 


Bit.  Scriplionis  denique  genus,  si  qnid  ego  video,  ^  atque  exemplorum  crebritas;  dein  typographorum 
Damasi  statem  non  respuit.De  his  tamen  Leotorum      incuria  tot  ipsis  plagas  intulit,  ut  in  aliquibuslocis 


arbitrium  esto. 

Blanchinus  Senior  ex  oollectis  olim  a  Fulvio  Ur- 
sino  vcteribus  inscriptionibus,  aliam  nobis  exhibet 
Damasi  nomen  praBferentem,  in  qua  basilicae  sancti 
Laurentli  in  DGmasoconsccralionem,abeodeffl8ancto 
pontifice  peractam  contineri,idque  antiquissimum 
fortassis  hujus  ecclesiastici  ritus  geouinum  docu- 
mentum  esse  affiruiat.  Eam  primum  Alexandri 
S.  R.  E.  cardinalis  Farnesii  liberalitate  ab  interltu 
vindicam,  deinde  serenissimi  Francisci  Parmo)  et 
Placentiffi  ducis  jussu  ad  ann.  ni6  oum  aliis  ia 
ejusdem  palatio  ad  Gampum  Florae  illuatriori  loco 
repositam.BIanchinus  saspius  vidisse  testatur.Nobis 
tamen,quibus  jam  pridem  animo  insederateam  ex 
autographo  repraesentare,  vel  post  multiplioem  in-  C 
tima  domus  excussionem  nostraetamicorumdili- 
gentiam  peractam(6),  lustratasque  singulatim  Fui- 
vian»  desoriptionum  veterumGoUeotionisreliquias, 
quae  ibidem  in  scriniis  asservantur  (c),  non  liouit 
esse  tam  beatis.  Exiguitate  sua  teotam  putamus, 
crusta  enim,  ut  Blanobinus  asserit,  marmorea  semi- 
palmaris  est.Eam  ergo,quando  uitra  non  datur^sis- 
timus  qualem  is  auctor  secundo  loco  protulit  (d). 

T.  I-  k.  N.  EGO  GAMASr 
VS  VRB^ROME  fi?S  AN 
C   aOMV    COSECRAVI 

N.R.j^S.M.S.  PA.S.PB 

Martyribas  qaondam  rite  Bacrata  piis.  r\ 

Quos  monstraute  Deo  Daaiasus  sibi  papa  probatos 

Affixo  monuit  CARnmB  jure  coli. 
Sed  periit  titulus  confracto  marmore  Banctas 

Nec  tameu  his  iterum  posse  latere  fuit. 
Diruta  Vigilius  nam  post  haBC  papa  gemiscens 

Hostibns  expnlsiB  omiik  movavit  opds. 

(a)  Cap.  22,  pag.  119. 

[p)  Egregie  nos  ea  in  re  juvit  cl.  oivis  atque  arnxi 
nostri  D,  Joachimi  Jbannezii,  Garolo  Uispaniar.  in- 
fanti  et  utriusque  Sicilia)  regi  inRomana  legationea 
secretis  diligentia;  cujus  opera  effeotum  ut  nobis 
amplissimarum  aedium  abdita  recessusque  intimi 
paterent. 

(e)  Exhibuiteas  nobis  perhumaniter  Josephus  Vasi 
Fornesianse  supellectilie  cu8to8,GKar^a  Robbam  vo- 
cant,qai  FeteHsetnovm  Urbis  admiranda,  x  majoris 
forma  voluminiboB  comprehensa  propediem  evul- 
gaturoB  est. 


vixDamasi  mentem  copjecturaassequiliceat,  in  aliis 
vero  ne  divinare  quidem  faoile  sit :  tanta  est  ipsorum 
obscuritas.  Neo  mirandum  si  Damasus  fovends  po- 
tiusyvel  dum  versus  pangeret,ndelium  pietati,qaam 
syllabarum  ralioni  intentior,metrica8  alicubi  leges 
parum  curaverit;  id  enim  in  communi  s«ouli  qoo 
floruit  labe  soientem  neglexisse,  magis  quam  eas 
minutias  ignorasse  credibile  est.  Sane  Prudentios, 
Damasi  fere  auY^povot;,  coi  nemo  eximii  poel®  lau- 
dem  hactenuB  invidit,  nihil  moratur  metro,  ut  ipse 
ait,  renuente  Saturnini  nomen  supplicio  versui  in- 
sere  subdens  (g)  : 

CarminiB  legeB  amor  aoreorum 
Nomioum  parvi  facit 

Licuit  hoc  interdum  nedum  sequioris  aBvi^sed  et 
priscis  iili8,quo8  asiatis  aurex  poetaspassim  appella* 
raus,quanquamineononlaudandi,  multoqueminus 
imilandi  sint.Nec  scio  an  sspius  eadem  oberraverit 
chorda  Damasus.  In  his  certe  qoo  aarchetypos  ex  eo 
versus  attulimus.si  socondam  ex Agnetis  epigram- 
mate  dempseris^^qaem  tameo  initio  mutilum  et  re- 
center  euppletum  diximus)  nihil  jam  fore  potoquod 
vel  Scioppius  jurereprehendat.  Praterea  Damasum 
elegans  in  versibuspangendisingenium  habtnsse.BierO' 
nymi,  qui  optimeipsum  noverat,  testimonio  {k)  aoi- 
mus ;  in  Actis  vero  politiore  in  uiraque  lingua  sden' 
tia  (t),id  e8i,Attica  ei  Romana  facundia  pr»dito8,non 
secus  atque  ab  Horatio  Mscenaa  (;')  dicitor ;  ut  vero- 

{d)  Primoquidem  hunc  lapidem  BlanchiDus  edi- 
derat  in  prsBfatione  tomi  I  Anastasii  Bibliotbecarii, 
num.  35;  postea  vero  nonnihil  immutatum  reoudit 
tom.ejusdem  operis  Ill,8ect.54,in  Damaso, pag.34, 
Ex  quo  loco  superius  exemplum  mutuati  somua. 

{e)  ^  3  de  Damasi  operib.,  pag.  145. 

(f)  bub  tinem  ^  2  de  Damasi  carminib.,pag.l44. 

(g)  In  bymno  ae  SS.  xvii  MM.  GeBaraugusiaois, 
stroph.  41. 

(h)  De  Viris  illustrib.  :  Damasus,  inquity  etegans 
in  versibus  componendis  ingenium  habuit, 

(i)  Acta  Damasi  ex  ms.  God.  archiv.  oanonicor. 
sancti  Petri,  a  Mart.  Sarazanio  evulgata^  pag.  42 : 
Porro  Libenus  dum  in  cxsiiium  duceretur  Damasum 

ELEGANTJS    IN    UTRAQUB    UNGUA    SCIEffTIA...  IH  Urbe 

vicarium  dereliguit. 
ij}  Horat.ylib.iii,  cd.  8,  ad  Mscenatem,  stroph.  2. 

Docte  «enti«ueB  atriofqiie  lingott. 


581 


DlSfiBllTAtlO  DB  DAMA80  BT  LAOTBNTla 


682 


•imiie  faerit  Baoctissimum  pontifleem  amoDniores,  \  rationis  metriee,  forean  et  Latini  eermonisyignarns 


saoraB  tamen,  Musas  non  vulgariter  excoluisse. 

Sed  haec  paulo  generaliora  videbuntur.Illudmeo 
quidem  judicio  conficitmendadequibus  agimusin 
librarioa  ac  typotbetas  rejicienda  ess6,quod  cum  in 
epigrammate  de  sanctis  Proto  et  Hyaointho  quarto 
loco  a  nobis  adducto,prior  pars,(]uam  archetypam 
diximu8,nihilpro78us  reprehensione  digDum  conti- 
neat;inposteriorequffirccenssuppletaest,necpiura 
quam  sena  hemistichia  complet,bi8  in  metricas  leges 
impingitur,  ut  primum  etquartum  ejus  versum  ad 
digitosatqueaurem  expendenti  manifestum  riel(a). 
Quod  ei  reliquorum  Damasi  epigrammatum  auto- 
grapha,  ut  ita  dieamu8,vel  incorrupta  nobis  exem- 
pla  anperessent,  constantior  fortassis  atquo  asqua- 
biiior  Bancti  pontiflcia  poetice  haberetur. 

HacpotiBsimum  de  causa  dum  hac  scriberem  non 
semelanimumpupugitcogitatioDamasiversusundi- 
qoe  conquisitos  in  unum  colligendi,et  si  fien  poeset 
priatinonitoriatque  integritati  restituendi ;  verum 
ardaae  aggressislabor  nectraotabile  pondus  visum 
fait,  prasertim  sine  prasidio  veterum  Godicum  e 
qaoram  collatione  germana  auctoris  littora  omnino 
eraenda  est.  Interea  tamen,  ne  nibil  egisse  videar, 
apecimen  eonatns  nostri  sistereplacuit  in  epigram- 
mate  De  oognomentis  Ghristi  Servatoris,  quod  a 
Sarazanio  undecimo  (6),  a  Merenda  sexte  loco  (c) 
ponitur.ln  eo  etenim  cum  primus  versus  claudicet, 
iyllabamiptideesse^^noT  ille  scriplor  existimavit^d); 
mihi  vero  pyrrhiohio  integro  decurtatu8,atque  hoc 


ex  harum  vooum  via  et  viia,  quod  ad  scriptoram 
attinet,  afQnitate,  eamdem  in  antiquiori  exemplo 
per  errorem  repetitam  fuisse  euspicatus,  alteram 
sustulit,  et  versum  restituisse  putans  misere  de- 
formavit.Sistereplacuit  integrumepigramma  quale 
nos  id  legi  debere  existimamus  : 

Spes,  viA,  Tiia,  Balus,  ratio,  Bapieutia,  lameo, 
Judez,  porta,  gigas,  rez,  gemma,propheta,8acerdoB, 
Messias,  sabaotb,  rabbi,  spoDBUs,  mediator, 
Virga,  columna,  maDQS,  petra,  filius,  EMHAiiUELque, 
ViDea,  pastor,  ovis,  paz,  radiz,  vitiB,  oli?a, 
FoDs,  paries,  agous,  vituius,  leo,  propitiator, 
Vcrbnm,  homo,  recte,  lapis,domu8,  omQia,CBRiSTUs 

Iesos. 

Ne  qnis  autem  nobisdecsteroDamasianephra- 
8008  in  epigrammatis  tenuitatera,elumbeque  dicon- 
B  di  genus  (non  enim  diBsimulamns)  objiciat,desty1o 
Banctorum  Patrum,  quem  ecclesia$ticum  vocant, 
postremo  omnium  locoprsemonendus  e8t,quanlum 
prisci  illi  Attic»  et  Romana  lingu»  dictatores  de 
extollendo  sermone  solliciti  erant,tantnm  ecclesias- 
ticos  patres,  ut  candida  styli  simplicitate  vnlgari 
9080  captui  acoommodarent,  in  eo  deprimendo  la- 
borasse  ;  non  enim  eloquentisIaudem,8ed  fidelium 
atilitatem  aucupabantar  (/).  Sane  id  Uieronymoin 
Vita  Pauli  eremite  propter  simpliciores  accidisse, 
locuples  ipsesibiin  epistolaadPaulumGoncordien- 
sem  testisest  (g),  Nee  mirum  si  Dama8U8,qui  eo- 
dem  ac  Hieronymus  saculo  floruit,  id  prncipuum 
inepigrammatishabueritjUteorumsententiarudem 
illico  populum  et  vel  parum  attentum  occuparet. 


paoto  restlluendus  videtur,8i  post  primam  ejusvo-      Certe  quicunque  carmen  Christo  Servatori  inscrip 
cem  spes,  et  ante  sequentem  vita,  tertiam  hanc  via  ^  tum  Damasi  ffenui 


eldem  inBeramus ;  ut  non  jam  :  Spef^vita^salus feic.j 
aicut  pridem,  sed  :  Spes,  via,  vita,  salus,  etc,  legi 
verosimillime  debeat.Ita  enim  flet  ut  aliudChristo 
congruenti88imumnomen,imo  abipsosibi  inditum, 
Goijusqae  nulia  in  epigrammate  mentio  pridem  fue- 
rai,attribuama8,ver8U8quejamadmetri  leges  atque 
aurem  numerossissime  fluat.  Allusitin  eo,  utiego 
«rbitror,  Damasus  ad  illud  Joannis  de  Cbri8to(e): 
^go  sum  via^  et  veritas,  et  vita ;  desoriptor  autem 

(a)  Sio  habent : 

latnit  sub  aggere  montis 

sequeris  HyaclDthe  probatus. 

Qaoram  priori  vix  scio  an  medica  poetarum  ma- 
naa  opitalari  valeant.Posterior  utcunquesustineri 

potest ;  non  quidem  vulgari  illo  grammaticorum  ad      

{irci)(i^fupiv  suam  confugio,quoa huc  non  pertinet;  D  haeo  pueril*ia*sunt. 


genuinum  fetum  agnoverit  (in  quibus 
Merenda  nomen  profltetur  suum  {h),  eum  profecto 
eximii  poet®  laudcm  Damaso  minime  invisurum 
esae  arbitror. 

Atque  hactenus  de  Damaso,  deque  superstitibus 
ipsius  in  Urbe  monumentis.Nunc  autem  MerendaB 
responsio  ad  illum  ex  ejuedem  Actis  looum  in  quo 
sanctUB  pontifex  boatissimi  Laurentii  gompatriota 
dicitur,  ita  scilicet  hanc  (ut  olim  dicebamus  [tj)  vo- 
oem  interpretati,quasi  Actorum  scriptor  utrumque 

brevem  qu»  prfficesserat  syilabam  produoit  Eclog. 
▼I,  53  : 

lile  latns  niveom  molli  fu1fii«  Hyacintho. 

Neque  enim  ob  cesuram,  ut  vulgus  grammatico-' 
rum  pulat,  syllaba  lus  a  poeia  producta  fuit.  Sed 


^d  ex  Grscorum  usu  qui  brevem  syllabam  in  fine 

diotionisconsonaterminatamfrequentissimeprodu- 

eant,  ubi  eequens  vocalia  aspero  notatur  spiritu. 

ApudifiolaBnamqueisspirituSyCujusvicemsustinet 

Latinorum  tf ,conson0B  naturam  induit  ob  soni  aspe- 

niatem,aqaa  non  multum  B»tici  nostri  abhorrent, 

dam  litteram  deneius  aspirantes.  Potuit  igitur  Da- 

aiaaut,  ai  hemistiohium  de  quo  agimus  ad  ipsum 

pertinet,ob  sequentem  aspirationem  voois  Hyacin^ 

l^iupostremamins^^u^M  syllabamalioquin  brevem 

producere.  Bxempla  ejus  rei  apud  Homerum  fre- 

qaentisfima  sunt,  ut  Odyss.  xiii,  343  : 

Xux^fACvoc,  6't'.  ol  ulov  (p(Xov  i|aXdXb)9ac. 
Item  aapiua  :  Ol^ficvoc  'EXivi)v,  etc. 
Imo  et  Virgilius  ob  eamdem  vocem  Hyacinthus, 


(b)  Sarazan.,  pag.  83. 

(c)  Mereoda,  pag.  224. 

(d)  Annot.  in  Damasi  carm,  xi,  pag.  168. 
{e)  Joan.  xiv,  6. 

\f)  Qui  multa,  eaque  aurea,  de  stylo  sanctorum 
Patrum,  qnem  ecclesiasticum  vocant,  nosse  cupiat, 
legat  clogio  nostro  majorem  Dufresnium  Ducan- 
gium  [Prxfat,  iu  Glossar,  med,  et  in/imx  Latinita- 
m,  a  num,  58-60). 

(g)  Hieronym.  {Bpisl,  ad  Paul.  Concord,^  sub. 
fin,) :  Mittimus,  inquit,  interim  te  tibi^  id  cstPaulo 
seni  Paulum  seniorem,  in  quo  propter  simpliciores 
quosque  multum  in  dejiciendo  sermone  laboravimus. 

(A)  §2  de  Damasi  carminib.,  pag'  130. 

(i)  Gap,  1,  pag.  9. 


583  ADOBNDA  AD  QU08DAM  PRiBCBDBNTn  TOliOB. 

eo  verbo  Romanaai  intellexerit  prodideritque,alio  A  rentio  soUicitiorea  elTecti,  acriore  nisu  ac  stodio 
nos  advocant,  nem^eutdeasserendoacvindicando  novam  ultro  nobis^  eamque  difficillimam  provin- 
Hispanis  nostris  invictiseimo  ievita  et  martyre  Lau-      ciam  decernamus. 


DISSERTATIONIS  PARS  POSTERIOR. 

DB  PATRIA  LAURBNTn. 


CAPUT  PRIMUM. 

Exordium,  Hesternus  el  hodiernus  controversUe 

status. 

Eo  tandem  ingeniosa  temporum  nostrorum  gula 
processitjtantumque  lautitiae  et  epularis  disciplina 
palatis  attulerefastidii^ut  fatuumeis  denique  atque 
obsoletum  sapiat  quidquid  non  saliarem  in  modum 
condierit  Apicius.  Non  satis  est  peloridas  dizisse 
aut  ostrea,  nisi  Lucrina  adjicias ;  nec  iupo,  nisi 
Tiberinus  atque  inter  ponte?  jactatus  fuerit,  suus 
hodie  constabil  bonos,  quod  olim  Romanis  vitium 
exprobrabat  Uoratius  (a).  Refert  item,  prostentne 
ubivis,  an  peregrina  atque  e  longinquo  advecta 
fuerint ;  summo  hffio  planeque  regio  potius  quam 
vulgari  sumptu  voluptatis  irritamenta  comparave- 
ris.  Si  quis  autem  ea  non  illico  internoverit^rusti- 
canum  ac  de  plebe  stomacbum  vooant.  Interea  ta- 
men  his  praesidiis  conflrmatam  valetudineai  sen- 
sim  in  pejus  ruere;  proque  diuturno  ac  vivido 
st^tis  robore,  maciem  in  dies  novamque  febrium 
cohortem  terris  incubare  cernimus. 

Nec  sumptus  laborisve  parcior  sapientam  coBtus 
est  ut  litterarias  sibi  Japes  apparet,ea8  vero  mazi- 
me  queis  aeger  jacensque  vulgarium  scriptorum 
oopia  gustus  erigitur  atque  ezcitatur.  Nihil  aevi 
nostri  criticis  intentatum.Ubivisdoctorum  scrinia, 
bibliothecas,  vetera  saorarum  aedium  cbartophyla- 
oia  atque  ima  quaque  adytapenitiseime  introspici, 
maria  terrasque  improbo  laboreet  sumplu  circum- 
lustrari,aliudque  alio  ferri  ac  misceriomnia  videas. 
Non  blattas,  non  tineas,aliosve  id  genus  dedignamur 
hostes,quibusoum  Andabats  novi  confligamus;nec 
latebris  jam  abditissimisve  angulistutum  se  adver- 
8U8  aevi  nostri  sagacitatem  fore  confldit,  si  quod  in 
eis,  exesum  licet  ac  semilacerum,  etiamnum  latet 
venerandaa  Antiquitatis  monumentum.  Interea  vero 
tot  veterum  Godicum  accessione  rem  lilterariam 
non  miriflce,neo  pro  modo  laboris  atque  impensa- 
rum  auctam,  pletatis  autem  studium  forsan  refri- 
guisse  scimus,  prorsus  ut  subvereri  quis  possit,an 
non  pras  nimia  hypercriticorum  ffitatis  nostrsB  sa- 

(ff)  Lib.  II,  salyr.  2,  31  seqq. 

(b)  Quanquam  hypercriticorum  nomen  (qua  voce 
consulto  hactenus  usi  sumus)  satis  doceat  minime 
haec  eo  a  nobis  consilio  dictaesse^utin  adversarios, 
doctrina  sciiicet  alque  eruditione  prs8tante8  viros, 
ulio  pacto  referantur,  de  eo  nihilominus  leclores 
rursum  apertiusque  monito8volumus,idque  palam 
obtestamur;  iroo  ol.  BIanchinum,^ui  ut  mozdice- 
mus,  novam  de  Laurentii  patria  opinionem  primus 
evulgavit,noa  levi  aliquo  fundamento  at  ab  antiqua 


B 


pientia,priscailla  veterum  fraudibusque  opporlana 
simplicitas  aliquando  tandem  optabilior  sit. 

Verum  commendabilem  inquis  temporam  no- 
Btrorum  8olertiam,hone8tamquedoctrin8eatque  in- 
genii  opum  avaritiam.  Neque  id  abnuentibus  nobiB, 
si  tamen  ei  studio  modum  statuas;  nam  vitia  prozime 
virtutem  sunt.  An  ergoquod  utrobiqueaut  manus 
impigre,  aut  animus  splendideezerceantur,  mala- 
rum  idcirco  rerom  audaciam,  fortitudioem,  aliena 
largiri  liberajitatem  dixeris?  Diverea  hec  aunt. 
Neque  ambigo  longe  mazimam,  quam  olim  fuerit» 
his  temporibusessedoctrinaeetlibrorum  messem ; 
verum  ubi  ea  in  horrea  litteraria,  id  est  ia  biblio- 
theca8,purganda  conjicitur,nedum  avenas  steriles, 
sed  et  infeiiz  lodium  tritico  succrevisse  comperi- 
mus,dum  scriptorum  plerosque  propria  eztollendi 
studium,  laudisque  amor  immalarus  saepissime 
transvereos  agit. 

Haec  no8  tamen  adversus  ssculi  nostri  hypercri' 
ticos^eorumqueintemperantiam  praelibare  oportuit, 
queis  proinde,  si  quid  dubia  luce  lippientibusqoe 
C  oculis  subrimari  contigerit,  id,  quasi  perviderint, 
proezplurato  venditantes,decaptum  novitatis  illicio 
vulgusad  se  trahere,sapientumquefamaro  aacupari 
student.  Ex  serie  eorum  qus  inferius  disputanda 
sunt  palam  fore  speramu8,non  hffic  a  nobis  impor- 
tune,  aut  ul  aerem  verberemus,  sed  omnino  e  re 
disputationis  nostras  dicta  esse ;  neminem  tamen 
Iffidere  aut  sugillare  est  animus  {b),  Nonc,  quod 
instat,  antiquum  ac  recentem  controversi»  nostraB 
statum  aperiamus. 

Manlius  olim  Galvinista^nescio  qui8,Laarentiam 
levitam  et  martyrem  invictissimum  patria  Roma- 
num  voluit ;  in  quem  Gretserus,  ipsis  helerodozo- 
rum  Hospiniani,Fabrlcii  et  aliorum  ejasdemsecte 
popuIarium^testimoniisManlianaetheseosfalsitatem 
D  edocturus  invehitur  (c) ;  ejus  tamen  argumenta  non 
satis  valida  propositae  rei  conflciendae  visa  sunt  Bol- 
landianis  Patribus,a  quibus  id  acceplum  retulimus. 
(d).  Verum  cum  iidem  Patres  rationum  momenta 

et  communi  sententiadiscederet,  sed  vetere  eaqae 
in  speciem  apertiesima  auctoritate  nizum  faisae. 
agnoscimus ;  licet  ea,  ut  putamus,  aiio  qoam  ad 
Laurentii  patriam  referenda  sit.  Oe  quo  inferios 
erit  disserendi  iocus. 

(c)  Jac.  Gretserus  S.  J»,  de  Festis  GhriBtianor., 
lib.  II,  cap.  9.  fol.  348;  ap.  Bolland.,  10  Auga8t.y 
§  10,  de  Patriasancti  Laurentii,  n.  101. 

(d)  P.  Joan.  Pinius,  loco  prozime  allegato. 


1SB 


DianETATIO  DB  DAMA80  BT  LAURBNTIO. 


580 


queis  HaziliQS  nitebatur  cit  Laarentium  Romanis  A  nasgendo  cms,  $aeer  minister^  H  dieaium  nomini 

aacriberet,  a  cl.  Fraocisco  CarrillioCordubcnsi  alibi      tuo  munvx  rst,  pniy.fium. 


expensa  (a),  noQ  luulto  posl  cxactissimc  ai  iruti- 
nam  revocassent,  parum  eid  digna  visasunt,  ne  ut 
proponerentur  quidein.  Ad  Urhem  Bomanam  (in- 
quiunt  [b]  quod  aiiinet,  quasiin  eanatales  hauscrit 
Laurentius^  adeo  omni  probabilitatis  specie  viletur 
destitui  opinio  qux  asserit,  ut  ne  vel  proponi  qui' 
dem^  nedum  refutari  mereatur, 
Non  pluris  fecere  biograpbiae  sanctorura  dictato- 

res  argumenta  quibus  Romani  Laurentii  natales  in- 
nituntur  :  idque  salutis  anno  1433,  quo  demum 
sanctissimi  martyria  Vitam  Actaque  digerere  cl. 
Joanni  Pinio  contigit.  Sed  quae  resbumanas  pro  lu- 
bidine  magis  quam  exvero  celebrat  aut  obscurat 


llTCubi  primum  Blnnchinus  a  liminc  ?alutavit, 
verborum  specie  decipi  facile  passus,  Laurentium 
patria  Romanum  e  vestigio  credidit,  veteremqueet 
receptissimam,  quae  Ifispanis  favet,  sententiamab 
cruditorum  animis  eradendam  censuit.  Quo  minus 
autem  rem  eatenus  inexpertam  sapientum  scene 
tunc  committeret,graviore8  aliae  in  quas  ultro  sese 
conjecerat  cura?  in  causa  fuere.  Vix  enim  edito  8a* 
cramentario,  Leoniani  nomen  prorsns  inauditam, 
titulusque  Codici  praefixus,  quo  a  sancto   Lbonb 
coNFECTus  dicebatur,  rei  liturgic»  ac   bibliotbece 
ecclesiasticffl  peritioribus  innotuit,  cum  Blanchinus 


vioIataB  critices  reus  ab  ipsis  dictus,  imo  injuriarum 
sors,  ut  poetae  loquuntur,eaprofectoin  bacquoque  n  postulatusfuit,  quasifalsoSacramentariumsanctis- 
disputatione  ludum  iosolentem  lulere  visa  est.  Vix  simo  potifici  attribuerit.  Totus  igitur  in  eo  ut  sese 
enim  biennium  effluxerat,  cum  ex  detecto  Veronaa      purgaret,  post  varium  multiplexque  Sacramentarii 


circa  ea  tempora  Sacramentario  missarum  Codice, 
in  quo  ernditerum  nonnuIli,8ummiquidem  viri,non 
tamen,ut  arbitror,  satis  explorato  Godicum  liturgi- 
corum  ingenio,  neque  Ecclesiaein  ipsorum  ordina- 
tione  proposito,  Laurentii  patriam  disertissime  con- 
tineri  arbitrati  sunt,  tanta  rerum  commutatio  con- 
Becuta  est,  ut  si  quis  jam  alibi  quam  in  Urbe  natum 
contendatmartyrem  invictissimum,difncili8  plane- 
que  desperataa  causae  patrocinium  suscepisse  cen- 
sendus  sit.  Exponam  rem  quo  gesta  est  ordine. 

Inclinante  salutis  anno  1735,  cl.  Joseph  Blanchi- 
nuSjCongregationis  Oratorii  Romani  presbyter,  Ve- 
ronensis  olim  canonicus,  dum  absolvendffi  vaticanao 


examen,crebrasque  ultro  citroque  consultationes  ad 
sapientes  per  Italiam  viros  (quorum  responsa  non 
ambigue  capiti  suo  impendebant  [c])  alte  imbibi- 
tam  de  Romana  Laurentii  patria  sententiam  turbi- 
dis  adbuc  rebus  promere  non  satis  opportunum 
duxit. 

Verum  uhi  prooessu  temporis  partium  studia  sen- 
sim,  ut  fit,  deferbuisse  animadvertit  virevuIgandaB 
opinioni  quam  animo  praeceperat  intentissimus^im- 
puneque  jam  a  nonnullis  cum  Codicem  Leonianum 
dici,  imo  etiam  eo  nomine  a  liturgicis  appellari  (ut 
ipsum  scilicet  a  GelasianoetGregorianodistingue- 
rent) ;  tunc  demum  novae  illi,  quam  ex  Sacramen- 


Anastasii  Bibliothecarii  Editioni  (quam  praestantis-  ^  tario  hauserat,  de  patria  sanctissimi  martyris  opi- 


simam  sane  illustrissimus  Franciscus  ejus  patruus, 
quo  tempore  morte  interceptus  fuit,  infectam  reli- 
querat)  novisque  accessionibus  locupletandae  totus 
incumbit.  Quarti  ejus  operis  tomi  prologomenis 
(Pag.  12-57)  inseruit  repertum  ab  ipso  non  multo 
prideminBibliotbecaampIissimicapituliVeronensis 
Ecclesis,  Sacramentarium,  id  est,  missarum  Godi- 
cem  vetustissimum,  cui,  si  libere  pbilosophari  volu- 
mas,  paulo  quam  oportebat  properantiusLeoniano 
nomen  fecit,  boc  eum  titulo  simpliciter  inscribens 
(Ibid,) :  Codex  Sacramentorum  vetus  Romanst  Eccle- 

SUV  A  SANGTO  LeONB  PaPA  I  CONFEGTUS.  lu  60     igitur 

Codice  ubi.sub  initium  Augusti  mensis  multiplex  in 
natali  sancti  Laurentii  Martyris  missa  recensetur. 


nioni  in  vulgusemittendaetempus  adesse  arbitratus 
fuit.  Itaque  cum  anno  1741  venerabilisS.  R.E.  car- 
dinalis  Josepbi  Mari»  Tbomasii  liturgicorum  ope- 
rum  Collectionem  adornasset,interejusdemprole- 
gomena  (Pag,  1-136)  veterem  edidit  Codicem  ora- 
tionumantiquissimi  ritus  Gothico-Hispani  ex  Vero- 
nensis  ilidem  Ecclesiae  bibliotheca  non  multo  pridem 
abip8oerutum,notisque  illustratum,  quemqueolim 
ad  Tarraconensem,  cognominis  in  citeriore  Hispa- 
nia  provinciae,  Ecclesiam  pertinuisse  (d)  contendit. 
Ineoautem  Godice  deorationibus  agens  quae  olim 
in  sancti  Lanrentii  missa  atque  officio,  natali  scili- 
cet  ejusdem  die  cani  aut  recitari  consueverant,  qui- 
bus  inter  Blanchini  annotationea  ea  respondet  quae 


ea  queordineduodecimaestbanc  contestationem,  D  ordine  106  numeratur  (e),  fuse  de  invictissimi  mar- 
seu  praefationem  habet  (Pag,  38,  ro/.  1).-  Quamvis  tyris  sermonem  instituit,  tantaque  eum  anirai 
enim  sanctorum  tuorum  propaganle  te,  Domine^  toto  contentione  ac  fiducia  Romanis  asserit,  quantam 
orbeclara  sUgtoria,  debeati  tamen solomnitate  Lav-  jurein  sapientevirodemirere.  Itaque  indicta  ab  Hi- 
RENTXi  pecutiarius  prx  cxteriSf  Roma  Ixtaiur  Gujus      spanis  causa,  prorsusque  insalutatis  quae  pro  eorum 


(a)  la  opere  cui  titulus  :  Certamen  historicum  pro 
patria  sancti  Laurentii,  Cordubx  1673. 

(b)  P.  Pinius,  10  August.  g  11.  de  loco  Hispaniae 
in  quo  Laurentius  fuerit,  num.  140. 

(e)  Gonsulti  de  bao  re  fuere  ciarissimi  viri  Cajeta- 
nu8  Maria  Meratus,  cier.  reg.  Theatinus,  sac.  rit. 
consultnr  ;Eusebiu8,  Amort.  can.  reg.  sancti  Salva- 
toris;  Polinganus  ;  Lud.  Antonius  Muratorius,  et. 
R.  P.  Josepb  Augustinus  Orsius,  sacra  palatii  apo- 

Patbol  LXXIV. 


stolici,  dum  haec  scribimus,  magister,qui  omnes  vel 
editis  Iucubrationibus,vei  in  privatis  ad  Blancbinum 
litteris,  consentiente  tamen  suiTragiOjSacramenta- 
rium  sancto  Leoni  abjudlicandum  censuere,ceu  ncs 
docet  comes  Acamus  (lu  dissertat,  apolog.  de  anti- 
quitate  et  auctore  Sacramentarii  Leoniam^  parte  ii, 
§  42  seqq.), 

(d)  Annotatione  22,  vag.  157,  infine  et  sequenti, 

(e)  Pag.  292,  in  prolegom. 

19 


587 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PBJBCBDBNTB8  TOMOB. 


BeQteaUa  vulgo  addad  solent  argutnenti8,qua8i  ni- 
hil  ipsi  ex  hoc  capitetimendum  eseet,  in  aleae  pleno 
opere  securus  incedit  per  ignes  suppositoe  doloeo 
oineri.  Primum  autem  omnium  ex  ipso  Gothico- 
Hispanico  a  ee  edito  orationum  codice,  mox  ex  ve- 
tere  Vaticano  alio  in  quo  Laurentius  civis  Romanus 
dicitur,  prfleterea  ex  hymno  Prudentii  quem  de  Lau- 
rentii  passione  actriumphoelegantissimumpanxit, 
ac  demum  ex  iliis  Veronensis  Sacramentarii  verhis, 
qu8B  nuper  desoripsimus,  universum  disputationis 
negotium  confectum  arhitratus,  in  heec  verba  sen- 
tentiam  pronuntiat  (a) :  Si  nihil  alitui  de  civUaie  «an- 
cti  Laurentii  dicerem,  dicla  causa  esset.  Quomodo 
enim  tanti  ponlificis  (sanctum  Leonem  Magnum  in- 
telligit,  qua  de  re  nos  inferius  disseremus)  tesiimO' 
nium  infirmari  potest  ? 

Falsa  porro  triumphi  iraagine  delinitus  Blanchi- 
nus,  advocata  senatus  populique  Romani,  imo enim 
sacri  coUegii  apostolici  Patrum  concione,  quernam 
sibi  more  majorura  decerni  postulat,  quod  iniquis 
historicorum  prflBJudiciis  exsulantem  Romanum  ci- 
vem  illustrissim  um,unu8  omnium  longo  ssculorum 
postliminio  patriffi  vindicaverit  restitueritque  {b), 
Temperare  scilicet  sibi  nequit,  modestus  prudens- 
que  csteroquin  vir,  quin  pres  supereffluente  gau- 
dio  more  torrentis  exundet,  eohibitamque  ac  com- 
pressam  diu  animo  Istitiam  eo  quoque  nobis  arga- 
mento  prodat. 

Tuta  Jam  sub  hac  egide  nonnulla  alia  conjectu- 
ralis  generis  argumenta,  quibus  hactenus  ne  hiscere 
quidem  datum  fuerat,  capere  ingentes  animos,  ef- 
f erre  sese,  atque  ei  sententia  qu»  Hispanis  favet 
palam  occentare  audet.  Nec  soriptorum  Bianchino 
duoe  demissiores  sunt  animi,autfortunadissimili8 
Come8Jacobu8Acamu8quem»utaIibiostendemus(6'). 
vehementissima  suspicio  est,  non  sine  Blanchini  af- 
flatu  dissertationem  scripsisse  de  antiquitate  et  au- 
ctore  Sacramentarii  VerooenslB  (d),  in  ipso  ejusdem 
absolvend»  articulo  sub  epigraphe :  De  suprema  Ec- 
eltiisB  Romanx  aucioriiaie  aliisque  adeamspectanii' 
&tii(0),Laurentii  patriam  importuniBsimelegentibus 

(a)  Pag.  293,  sab  initium. 

(/i)  Ego  numquamne  reponam  :  Me^  me,  adsumf 
Bt  quoniam  S.  P.  Q.  R.  decreio  civis  Romanus  sum, 
Laurentium  Romanum  fuisse  dieo,  vindicOy  repeio 
atque  confirmo  ad  ejusdem  populi  Romani  gloriam 
taudemque  semjniemam,  Et  paulo  inferiiis  :  Ex  hoc 
igitur  llmpidissimo  /onr^  (Sacramentarium  intelligit 
veronense)  puriores  aquas  hauriam,  perficiamque 
profectOt  ui  Laureniium,non  segrepandum  (sic),  cum 
silRomanusciviSja  numero  civium  ;  sed  contra  totius 
Drbis  et  sacriapostolici  coilegii  acclamaiione  repeieh- 
dumesse  fateaniur  omnes  {Blanchin,,   Annot.  iOQ^ 

Pag.  292). 

(c)  Dissertat.  de  Auctore  Sacramentarii  Veronen- 
sis  quam  praelo  maturamsuotemporeedendamcu- 
rabimus. 

(e)  Prodiit  ea  RomaB  1748,  Italico  sermone,  sub 
hoc  titulo  :  DeiV  kniichita,  auiore  e  pregi  del  Sagra- 
mentario  Veronesse  publicato  dal  M.  R.  P.  Giuseppe 
Bianchini. 

(e)Part.  iii,  aub  hac  epigraphe:  §  XH.  Suprema 
auiorita  deiia  Chiesa  Romana,  ed  altre  cise  speiianti 


A  obtrudit;eamqoci  ex  Saoramentarii  de  qao  a{^iis 
verbis  ibidem  ab  ipso  allatis  Romam  fui88e,remqae 
omninoincontroversam  pronuntiat.  Eam  ego  disser- 
tationem  cum  legerem,ubi  appetente  jam  ipsius  fine 
altum  in  ea  de  Laurentii  patriasileri  comperio,ne- 
quibam  enimvero  satis  mirari  rem  si  sic  abiret,  cum 
irruens  ex  insperato  Acamus  (quid  enim  suprema 
Ecclesiffl  auctorita?  cum  patria  Laurentii  commune 
habet  ?)  postremis  dissertationis  verbis,  Veronensis 
Sacramentarii  contestationem,  novamque  de  Lau- 
rentii  patria  sententiam,  lectori  nihil  ]am  tale  me- 
tuenti  regerit.  ^Egre  eoilicet,  uti  ego  existimo,  fere- 
bat  Acamus,  si  indictus  abiret  in  ea  dissertatione 
Laurentius,  oblatamsibinovfB  theseos  propagands 
occasionem  nequicquam  e  manibus  elabi ;  cum  au- 

n  tem  forsan  imprudenti  scriptionis  filum  prscissum 
fui88et,maluithomolepidusutcunqueas8utamoperi 
suo  iaoiniam  adnectere,  quam  eam  damnoso  sane 
silentio  dissimulare. 

Neo  magis,  ut  arbitror,  ad  Merend»  rem  attine- 
bat,  dum  de  Damasi  opusculis  gestisque  sermonem 
instituit  (/},  Laurentii  patriam  operi  suo  inserere, 
nisi  per  occasionem  veterum  sancti  pontiflcis  Acto- 
rum  {g)  in  qpihn^eadem  acLaurensiuspatriagenitus 
dicitur  ;  eo  tamen  loco,  qui  proprius  erat  de  hoc 
argumento  disserendi,  nihil  pronuntiareausus  {h), 
dubitari  tantum  posse  affirmat,  an  ipse  eliam  Lau- 
renlius  Romae  orius  faerit ;  cum  in  processu  operis 
sub  epigraphe  de  Damasi  fabrici8,qu8B  sane  diversa 
tractatio  eat,  Laurentii  patriam   aliquanto  fusius 

p  per8equatur,causamque  pro  Homanis  dictam,atqae 
aperto  sancti  Leonis  Magni  testimonio  demonstra- 
tam  asserere  nihil  dubitet(t) ;  quin  etiam  coojecta- 
ram  de  suo  adjicit,ex  qua,  siDeoplacet,  evidenter 
eonsequitur  (;)  Laurentium  non  secus  ac  Scipio  aut 
Lselius  inter  Romanos  cives  recensendum.  Ejus 
d^vap(jLO(TT{a<  causam,  quia  nos  alibi  de  Damaso  lo- 
quenles  indicavimus  (k),  hoc  ioco  missam  facere 
placuit. 

Glarissimus  prsterea  Romanus  eques  Franciscus 
Victorius  (quod  mihi  absoluta  hac  lucubratione  ex 
fortuitocum  ipso  apud  Blanchinum  colloqulo  nosse 

ad  essa. 

{f)  Prodiit  Merends  opus  Romffl  1754  inacriptum 
Sancii  Damasi  papae  opuscuia  ei  gesla.  Fol. 

{g)  Ea  sunt  pra?  ex  ms.  Godice  basilics  sancti 
j>  Petri  M.  Milesius  Sarazanius  evulgavit,  de  quibus 
^  ssepius  alibi. 

{h)  Dubiiari  enim  vehemenier  poiest,  an  ipse  etiam 
Laurenlius  Romx  orius  sit  (Blerend.,  Opuseul,  et 
Gest.  B.  Damasiy  cap.  1,  pag,  2). 

(i)  Hunc  foriissimum  martyrem  (LAURfiNnuM)  Ro- 
manis  civibusj  secus  atque  hactenus  credilum  fueraty 
adnumerandum  demonslravil  Jos.  Blanchus  vir  clar.^ 
aoerto  Leonis  Magni  tesiimomo  {Merenda,  Opusc.  tt 
Gesta  Damasi,  §  3»  de  Damasi  operibus,  pag,  146, 
col.  i). 

{j)  Ex  quo  (coojectQram  intelligit  ex  Prudentii 
hymno  elicitam)  illud  evidenier  consequiturjLauren- 
tium  a  ciaris  illis  Romanae  Urbis  fUiis  (Gosso,  Ca* 
raillo  et  Gaesare)  minime  disjundum  {Merend,^  loco 
proxime  altegato). 

{k)  Priore  scilicet  hujus  operis  parte^  cap.  1 , 


680 


DlflBBETATIO  OB  DAMASO  BT  LAUBBNTIO. 


590 


B 


aontlgit)  cum  per  ea  tempora  DiBsertatioDem  philo-  \ 
logicamedidiBset  (a},in  quanonnulla  saora  antiqui- 
tatismonumentaad  Laurentium  nostrum  spectantia 
nonvulgariterillustranturydeposthumasanctisBimi 
martjrris  in  terrisgloria.deque  ^acris  aedibus  ipsius 
nomini  in  Urbe  inscriptis  disserendi  occasionem 
nactoB.neque  temporaiem  ejusdem  patriam  silentio 
pratereundam  duxit.Quasi  vero  non  surOceret  eam 
omnino  Romam  asserereytdgue  pro  cerlo  habendum^b) 
pronontiare,taxat  subinde  contraria  receptissims- 
que  sententiflB  patronos,  atque  adeo  Hispanos,quod 
non  jure  Laurentium  popularem  suum dixerint. Quas 
enimf  inquit,  {e)  amabOt  ratio  iuadeat,  extemum  ho- 
minem  natione  Hispanum,  ut  nonnulli  perperam 
KxiSTiMANT,  eumdemque  juvenemy  statim  ac  in  Urbem 
advenerity  unvm  e  pluribus  electum  luissCyqui  ponti- 
fici  sanctissimo  (Sixtum  intelligit)  ministraretyquique 
Romanx  Ecclesim  diaconus  designaretur  ac  renuntia' 
retur  f  An  hominiplane  novo  id  muneris  committere- 
tur  f  An  qui  neminem  in  Urbe  cognosceret,  curator 
pauperum  et  thesauri  Ecclesise  custos  eonstitueretur? 
Pergit  porro  Victorius  iisdem  ipsis  argumentis 
que  pridem  Blanchinus  adduxerat,novam  doLau- 
rentii  patria  opinionem  tutari ;  quibus  et  ipse  ex 
HispaniflB  nostrae  laudibus,  quas  in  aliis  Prudentii 
hymnis  passim  contineri  aftirmat  (d),  altoque  de 
Hispania  siientio  in  eo  qui  Laurentio  martyri  inscri- 
bitur,vaiidam  praetereaconjecturam  addi  posseexi- 
stiroat.Quoniam  vero  multa  et  varia  haec  sunt,meo- 
que  jodicio  leviora  quam  ut  in  ordinem  redigi  de- 
beant,  placuit  ea  breviter  in  transcursu  refellere, 
atque  amice  Victorium  rogare  unde  noverit,  Lau-  G 
rentium  statim  ac  in  Orbem  advenit,  Homanfie  Ec- 
oleBi»  diaconum  a  Sixto  effectum,  novumque  ac 
plane  ignotum  hominem  pauperum  curatorem  atque 
eceiesiastici  thesauri  custodem  renuntiatum  ?  Aut 
cur  non  Sixtus  sibi  pridem  et  in  pontificatu  co- 
gnitum,  multiplicique  experimento  comprobatum 
ad  id  munerum  potius  elegisset?  Extemum  aulem, 
qaod  VietoriuB  subdit,  meminisse  debuit  exterum 

(a)  Prodiit  ea  Romae  anno  1754,  ap.  fratres  Pa- 
leannoB. 

(6)  De  eodem  (Laurentio)  hoc  pro  certo  habendum^ 
natate  solum  Romam  ipsum  habuisse  (Victorius,dis- 
Bcrtat.  Philolog.,  pag.  91). 

(c)  Paulo  inferius,  ead.  pag. 

(d)  Nihil  quippePrudentiusdeHispanica  origine 
Laurentii,Hispanu8  ipse  memoriffl  prodidit;  cum  de  Q 
aliis  qui  ab  ea  regione  traverunt  ortum...  diserte 
meminerit,  Hispaniammque  laudes  in  pluribus  ejus 
hymnis  de  sanctorum  gestis  contineantur,.,  (Victorius 
loco  proxime  atlegato.) 

(c)  Est  quidem  in  hymno  de  sanctis  Heroeterio  et 
Chelidonio  TERRiE  IsERiE  mentio  ;  sed  haec  ad  Gala- 
gurrim  Ibbro  amne  irriguam,qu8e  sacrashorum  mar- 
tyrom  exuvias  servat,  non  ad  Hispanum  referenda 
sunt,  ot  ex  iisquae  sequuntur  liquet : 

Pollet  boc  felix  per  orbem  mRA  Ibbra  Btemmate. 
Hic  Locns  digous  tenendis  ossibus  visus  Deo. 

Et  paulo  inferius  : 

Martyruro  cum  membra  kostro  consecravit  opfdo. 
Sospilant  qii£B  nuoc  colonos  qugs  Ibbrus  alluit. 

MeminitquoqueHESPERiiG  Prudentiusjn  hymnode 
sancto  GyprianOy  sed  ea  voce  Italiam  designari  ex 


quoque  Sixtum^mediaqueinQraecia  natum  fuisso  ; 
nam  de  censura  qua  communisreceptissimfflque  sen- 
tentis  patronos  taxat,silentio  potios  utriusque  no- 
strum  existimationi  consulere,  quam  illatam,  ut 
putamus,tot  doctissimis  viris  injuriam  ulcisci  pla- 
cuit.Unum  id  tamen  de  Hispanise  laudibusin  hym- 
nis  Prudentii  nescio  quo  pacto  Viotorio  exciderit, 
cum  vixuila  Uispanorum  apud  Prudentium  mentio ; 
nulla  certe,  ne  minima  quidem  Hispanias  lans  in 
toto  n&pi  Tce<pdcv(ov  libro  reperiatur  (e).  De  his  ta- 
men  plus  satis. 

Pressior  sane  atque,  uthistoricum  decet^cautior 
in  hoc  argumento  incedit  reverendissimus  P.  Jose- 
phus  Augustinus  Orsius,8ao.pal.  apost.,  dum  haeo 
scribimu8,magister,quem  cum  Hispanorumsenten- 
tiae  refragari  primum  ioaudiisem,  hasi  nonnihil  et 
coliegi  meme,ratio3ss  quibus  illa  innititur,maxime 
vero  conjecturas  nostras,  denuo  sub  examen  revo- 
cans,deque  viri  eximii  gravitate  ac  doctrina  mnlta 
cum  animo  meo  volvens.Atque  is  quidem  in  novam 
quffl  Romanis  favet  sententiam  propendere  videtur» 
imo  aperte  Laurentium  Romanum  givem  dicit,eam- 
que  in  rem  Veronensis  Sacramentarii  quam  modo 
retulimus  contestationem  afifert  (f) ;  verum  cum  ejus 
contestationis  verba,quanquam  illico  Laurentii  pa- 
triam  praeseferre  videantur,  non  penitus  animum 
tranquillent,multiplicisque  interpretationis  capacia 
sint  (de  quo  inferius  ex  asse  instituetur  8ermo),non 
satis  exploratum  habemusquo  sensu  cl.  auctorci* 
vem  Romanum  Laurentium  dixerit.Si  autemin  ab- 
solutissimioperisHispanisque  nostris  gratissimi  (g) 
decursu  novs  sese  opinionis  assertorem  prodat, 
non  tamturpe  nobis  vel  vinci  atanto  viroquam  oum 
eo  pro  patria  contendisse  decorum  fuerit. 

Atque  hunc  quidem  controversi»  de  Laurentii 
patria  statum  esse,eoqueloco  ac  discrimine  senten- 
tiam  qus  Hispanis  favet  versari  comperimue  ad  an- 
num  1755,  quo  haeo  scribimus.  An  autem  nuperi 
scriptores  alii^novffi  opioioni  Laurentium  Romanis 
adjudicanti  subscribant,  incertum  habemus.Nobis 

non  adjecto  ULTiMiC:,  eive  BXTREMiE  epitheto,  et  ex 
orationis  sententia  liquet.  Ait  enim  : 

Gallos  fovet  (Cyprianus),  imbuit  Britanos. 

Prsesidet  HisPBRiiB,  ChriBtum  serit  ultiiiib  Iberis. 

Si  autem  postrerois  his  verbis  Bispania  laudes  con- 
tineri  Victorius  velit,  eadem  opera  Prudentium  in 
hymnisGalliasquoqueetBritanniamlaudassedixe- 
rit.Denique  inhymnodesanctisFruotuoso,  Augurio 
et  Eulogio,  HispANORUM  Prudentius  meminit  his 
verbis. 

HiBPAifos  Dens  aspicit  benignus. 

Hanc  tamen  laudem  generaliorem  puto,quam  ut  do 
ea  VictoriuB  senserit.  In  Hymnis  reliquis  altum  de 
HisPANiA  et  HispANis  silentium. 

(/)  Gl.  M.  Orsius  Hist.  EccL,  tom.  III,  lib.  viii, 
§  114,  pag.  440,  RomansB  edit.  1750,  forma  octa- 
va  :  Attriouisce  (inquit)  con  ispecial  mod$  Pmdentio 
la  intiera  conversione  ai  Boma  alle  preghiere,&  ime" 
ritiyi  al  glorioso  Martyrio  di  questo  suo  illustre  Citta^ 
(imo  (Laurentium  intelligit,etVeronensis  Sacramen- 
tarii  contestationem  laudat)  dicui  ella  non  meno  me^ 
ritamente  si  gtoria  che  Gerusatemme  di  Sthephano. 

(g)  Auditur  et  apud  nos  R.P.  M.  Orsius  Qispane 
loqucns  :  ejusenim  Historia  Ecclesiastica  in  Hispa- 
num  sermonem  conversa  magna  ex  parte  lucem  jam 
vidit  Matritensibus  typis  elegantissimis. 


«M 


ADDSNDA  AD  QUOSDAM  l^RAGBOBMTBS  TOMOS. 


certe  prster  adductas  neminemhaotenusvidereli-  A  nionia  ez  veteribus  Breviariis  Toletane,  AptenaiSt 


cuit,quorum  proinde  ac  Blanchini  rationes  conjec- 
turasquesuoloco  ao  tempore  singulatim  expende- 
mus. Interea  vero  ubi  ab altero  eorum  causampro  RO' 
manis  dictam^  ab  altero  demonstratam  atgue  incon- 
troversamremfahvAus  tandem  alia  impuneafDrmari 
animadvertimu8,non  semel  in  mentem  venit  uum, 
non  Beous  atquein  beilicis  rebus  Geri  videmus,et  in 
his  quoquelitterarii  argumentioontroversiis  milita- 
resastusdeprimendisinimicorumanimiscomparati 
procedant;  eoque  Uispanos  arpaiTjYi^jfjLaTi  Blanchinus 
experiri  bellique  aleam  tentare  voluerit?  Saitem 
exemplum  tanli  viri,8i  incerta  pro  certis  eum  cap- 
tasse  constiterit,  admonilos  nos  faciet,  ut  maxime 
quisque  in  rem  propendet,  ita  fraudi  opportunio- 
remfore ;  neminemque  usque  adeo  providum  esse,  g 
quin  improvidus  sit,ubi  voientem  adgrediare.Nunc 
autem  ad  argumenta  qus  Hispanorum  opinioni  fa- 
vent  deveniamus. 

CAPUT  U. 

Vetera  Hispanorum  argumenta  confirmantur.Merenda 

obiter  refeltilur. 

Non  ea  sum  confldentia  ut  rem  tanta  animorum 
oontentione  di8putataro,redintegrala  prssertimab 
adversariispugnanovorumaccessionedelectuum^id 
est,  reoens  erutorum  Codicum,  unus  ego  omnium 
aistere,  partesve  ac  jura  Hispanorum  in  tuto  collo- 
oare  posse  sperem.Novi,donec  tam  clara  nobis  ob- 
tingant  ea  de  re  monumenta,quam  eolis  eeseradii 
cum  sudum  est  8oient,utvetusolimaiebatcomicu8 
litem  usqueforesubjudice.Veneror  itaque  sanctis- (<  Imperatore  Valentiniano  Juniore  (suspicari  fas  est 


Gordubensis.aliarumqueperHispaniamEcoleriarum 
desumpta,  queis  disertissime  Laurentius  Hispanus 
dicitur :  nec  non  innumeraquao  adduci  anobis  pos* 
senl  Historicorum  placita ;  nisienim  millenariam  eis 
antiquitatem  tribua8,parvi  a  criticisnostrisfacienda 
esse  probe  novimus.  Neque  tamen  idcirco  recentis, 
sed  luculentissimi  Romani  scriptoris  (quemque  alias 
Hispanos  minime  deperiisse  constat)  testimonium 
silentio  prffiterirepossumu8,Maph8ei  scilicet  Barbe- 
rini,qui  mox  sub  Urbani  VIII  nomine  catholiciB  Ec- 
clesis  summa  cum  potestate  praefuit.  Is  autem  in 
hymnis  quos  sacraB  lyrae  fldicen  Pindarico  ritu  pan- 
xit  alicubi  Hispaniam  nostram  eleganti  hao  proso- 
popceia  alloquitur  (6)  : 

Te  coDcinam  Laurbrtii 

Sacro  parentem  lamine  fulgidam. 

Et  mox  (c)  : 

.....  Quid  iras  aggeras,  rex  barbare  t 
ImpaTidas  coDtemnere  Doyit 
H18PAMUI  JUviNis  regam  fera  juasa. 

Haeo  tamen  in  speciem  tantum,  et  ne  novus  iste 
iucubrationi  nostr»  decedat  splendor :  illud  serio  in 
adversarios  urgere  velim,  quod  olim  protuli  testi- 
monium  ex  Damasi  Actis,  in  quibus  saDCtisBimus 
pontifex  Laurentii  gompatriota  dioitur,idque  in  Ac- 
torum  oorpore  qu®  pars  ejus  operis  antiquissima 
est.  Sistimus  ipsorum  verba  (d)  :  Cum  dirtUarum 
ecclesiarum  instaurationi  beatusDamastu  operam  da* 
retf  hortum  quemdam  infra  urbis  maenia  positum  ab 


aimum  martyrem  ut  proprio  tuendo  ac  promovendo 
oultui  nostris  ea  temporibusdetegi  benignus  imper- 
tiat,  neve  suos,  id  est,  Hispano8,quo  ipse  haotenus 
Jure  ao  nomine  censerit  voluit,  immerentes,deque 
eodem  amittendosollicitosdeserat;  nequeamplius 
Hispania  nostrfle  tantus  fetus  ab  exteris  nationibus 
invideatur. 

Unum  si  a88equar,nempe  ut  his,quflB  moxaddu- 
eenda  sunt  ratiociuiis  et  responsionibus  ad  Blan- 
obini  atque  adversariorum  objecta,8apientum  aninaos 
in  Hispanorum  Bontentiam  propensiores  efflciam, 
quamvis  calculum  interea  decretorium  non  adjioiant 
satis  amplam  mihi  mercadem  obtigisse  rear pro  sus- 
oepti  laboris  modulo.Sic  enim  flet  ut  neque  illa  ma- 


Juniore  positum ;  ut  enim  prior  ille  Catholicis, 
ita  posterior  iste  Arianffi  hseresi  impensissime 
favit  (e)  sibi  dari  poposcit^  in  quo  gompatriotje 
8U1  BEATi  Laurentii  martyris  eccletiam  fohricaret. 
Sub  flnem  autem  Aotorum  (/)  cum  de  miracolisin 
basilioa  sancti  Laurentii  ad  Tbeatrum  Pompeii  in 
qua  Damasi  exuvisB  requiescunt,divina  ope  patratia 
dubium  emersisset,  essentne  scilicet  Damaso,  an 
Laurentio  attribuenda,  subdit  eorum  auotor  :  Ifos 
autem  in  miraculis  non  dividimus  quos  una  patru 
genuit,  atque  una  ecclesia  promovit, 

Haec  autem  tanto  nunc  quam  pridem,cum  de  Da- 
maso  agebamus,  probabilius  dicta,  atque  in  rem 
nostram  prsBsentiora  censeri  debent,quanto  si  vera 


Jorisprs  aliis  opinionibus  probabilitatis gradu  exci-  D  sunt,qu»  de  sancti  pontiflcis  patria  in  primahujus 


dat,in  quo.inspectis  monumentis  omnibus  ad  annum 
n33  detectis,  eam  locavere  Bollandiani  Patres(a); 
vetusque  Hispanorumde  Laurentii  patria  possessio 
sapientium  edicto,  veterum  Godicum  flde,Iongaque 
ssculorum  consensione  roborata,  novis  Blanchini 
lUusqne  sectatorum  oonatibus  minime  videaturin- 
terrupta. 
Missa  itaque,brevitati  oonsulentesyfacimustesti- 

(a)  Videndi  ad  diem  10  Augusti,  §  10,  num.  106, 
§  11,  nufit.  3  et  alibi. 

[b)  In  od.  de  sanoto  Laurent.,  antistroph.  1. 
lcjt  Epod.  1. 

\aS  Ap.  Mart.  Milesium  Sarazanium,  pag.  47. 
[e)  Snnt  tamen  quide»ternaip8iu88aiute,quam- 


operis  parte  tradidimus^Laurentium  quoquoHispa- 
nis  adoumerandum  esse,  cx  locoa  conjugatis  pla- 
num  flet.  Neutrum  ergo  vel  utrumque  Hiapanum 
fore  necesse  est,  ut  et  hic  nobis  Persianum  iliud  : 
Vel  duo  vel  nemo,Iiceut  identidem  usurpare.De  sin- 
oeritate  porro  atque  antiquitate  Actorum  vix  nobis 
dubitandiIocumreIiquitBaroniu8:Ex5to7t^(inquit[j/]) 

AgTA  DaMASI  IN  ECGLESIA  OUM  REGITARI  80L1TA  APUD 

vis  catechumenus  occisus  fuerit*  non  desperandum 
censeant,  inter  quos  Ambrosius. 

(/)  Sarazanius,  Act.  Damas.,  pag.  62. 

Ig)  Baron.,  ad  anu.  384,  n.  19,  et  ap.  BoUand.lO 
Aug.,  §  10,  n.  102. 


593 


DI88BRTATI0  DE  DAM ASO  BT  LAUBBNTIO. 


SOI 


Nos  iN  DU0BU8  G0DIGIBU8  PERVBTUSTis,  nempe  quinto  A  Utromvi8aut6infoerit,illadBaroniite8tiinoniooon- 


et  decimo  iomo  VUarum  sanctorum,  Bxhibet  eadem 

CODEZ  VATIGANUS.  ET  ALIUS  SANCTA   MaRI^    MAJ0RI8 

QUBM  viDiMus ;  in  quibus  ad  hnem  hxc  leguntur,  Re- 
censet  eo  loco  Damasi  miracula  qua  Petrus  sedis 
apostolicffi  diaconuB,  in  sermone  quem  de  sancto 
pontifice  babuit  ineodem  /t7u/o(Laurentiiba8i]icam 
intelligit)  contigisse  commemorai, 

Gausam  vero  cur  de  auctoremiraculorum  dubium 
emersisset,  eaque  nonnulli  Laurentio  polius  quam 
Damaso  attribui  vellent,  ipse  Baronius  indicat,  qua 
non  parum  Actorum  antiquitati  favet.  Supererant 
adhuc  (inquit  [a])  aliqui  addicti  UrsicinOy  qui  Damaso 
Hcet  defuncto  tantam  gloriam  (miraculorum  scilicet) 
invidenteSf  dicerent,  non  mefitis  Damasi,sedinierces' 


stat,  Damasi  Acta,  quibus  ejus  sermonis  cento  sub 
finem  consutus  fuit,  longe  eo  sermone  antiquiora 
fuisse. 

Merenda,  ut  nos  alibi  de  Damaso  loquentes  dioe- 
bamus,  nedum  difflcultatem  effugisse,  sed  novo  at- 
que  ezpedito  responsionis  genere  in  novas  nos  an- 
gustias  conclusisse  putat.  Itaque  post  alia  inutiliter 
tentata,  Laurentium,  non  minus  quam  Damasus, 
Romanis  civibus  omnino  adnumerandum  esse,  ex 
Veronensis  Sacramentarii  auctoritate,  affirmat; 
eoque  respectu  ab  actorum  Damasi  scriptore  gom- 
PATRiOTAS  ;  atque  a  Petro  Diacono  in  eorum  appen- 
dice  UNA  GENiTos  PATRiA  vcrissime  dici  potuisse. 
Usc  taroen,  nisi  vehementer  ego  fallor,   eludends 


$ione  beati  Laurentii  ea  patrari  miracula,  Jam  vero  n  potiusdiflQcultati.idestjScindendoquamdissolvendo 


dubium  seu  controversia  de  auctore  miraculorum, 
quam  non  longe  a  Damasi  morte  contigerit ;  inde 
licetconjicerequod  eo  tempore  nondum  adbuc  Ursi- 
cini  ejusque  sectatorum  factio  deferbuisset;  prorsus 
nt  Petro  Diacono,  seu  quisquis  demum  ejus  partis 
Actorom  scriptor  fuerit,  integrum  essetez  vetustissi- 
mis  iisque  incorruptis  quae  sibi  praelucerent  monu- 
mentis  res  adDamasum  pertinentes  mutuari. 

Ex  ipsis  etiam  fontibusderivari  credendaest  prior 
illa  actorum  pars,  in  qua  DamasumLaurentiiGOM- 
PATRiOTAM  appellari  supra  dicebamus.  Sanesinihil 
aliod  pro  ejusdem  antiquitateafTerriposset.unaDa- 
masi  Vita  a  Benedicto  presbytero  conscripta,  quam  e 
8arazanio  sub  initium  primaehujus  operis  partis  al- 
legavimus  (6),  abunde  eam  declarat.  Ipsa  enim,8eu 


nodo  longe  opportuniora  eunt.  Id  utpaulo  fiat  diiu- 
cidius,  secernendus  nobis  est  a  Laurentio  Damasus 
deque  bujus  singulatim  patria  denuo  instituendus 
est  sermo^  tantisper  tamen  dum  quid  de  ea  Petrus 
Diaconus  atque  Actorum  scriptor  senserint ;  qua* 
lisve  borum  aetate  vulgaris  receptaque  de  hoc  ar- 
gumento  populorum  opinio  fuerit,  ob  lectorum 
oculos  ponimus. 

Primum  autem  omnium  rogandusanobisMerenda 
est,  num  Petri  diaooni  (qoiounque  tandem  ille  fue- 
rit),  autscriptorisActorumdequibusagimus  aetate, 
id  est,  a  saeculo  vi  ad  xii  dubium  Jam  tum  aliquod 
emersisset  de  Damasi  patria,aut  uUi  uspiam  morta- 
lium  in  menlem  venissetDamasum  Romanis  adscri- 
bere,  deque  ea  relitem  Hispanis  intentare?  Minime, 


Btyllsimplioitatem,  seunominisgradusqueauctoris  ^  inquamego,  gentium.  Neque  enim  rudibusillis  ac 


non  item  famili€B  professionem,  sive  demum  Exigui 
(quosecognomioeex  usu  priscorumtemporuoi  ap- 
pellari  voloit)  notionem  spectes,  satis  per  se  anti- 
qoa  nihilominus  horum  de  quibus  agimus  Damasi 
Actorom  oompendium,etquasibreviarium  est  quod 
uiraque  inter  se  conferenti  manifestum  e  vestigio 
fiet.  Ne  coi  aotem  vox  gompatriota  forte  soropulum 
iojiciatyquasi  recentior  fuerit,eam  jam  a  Nicolai  I(c) 
imo  et  a  Gregorii  Magni  temporibus  usurpatam  f  uisse 
admonemus. 

Ad  Petrum  aotem  Diaconom  sermonis  de  beato 
Damaso  scriptorem  qoodattinel,BoIlandiani  Patres 
enumeratis  aliquot  cognominibos,  qoi  a  s€bco1o  vi, 
ad  XII  floroere  (</),  com  noilum  ex  eis   invenissent 


simplicioribus  saeculis  tantum  sibi  hypercritioi  quan- 
tum  hoc  nostro  juris  arrogaverant,  utob  solascon- 
jecturas  (quanlum  illa  cumque  ad  veritatem  acce- 
derent)  veterum  Godicum  auctoritatem  deseri  re- 
ceptasque  et  inflxas  populorum  animis  opiniones 
evelli  aut  uUo  pacto  labefactari  paterentur.  Quid 
autem  de  ecclesiasticis  libris,  quos  veluti  sacre 
anliquitatis  thesauros,  veterisque,  et  inoorrupt» 
pontificu  m  atque  Eccleaiae  Historiae  fidissimos  custo- 
des,  non  secus  ac  sacros  utriusque  foederis  Godices 
ejus  aevi  gentes  reveritas  fuisse  scimus?  An  putat 
Merenda,  si  quis  eo  tempore  receptis  ecolesiasticiB 
Godicibus  contraire,eorumque  fidematqueauotori- 
tatem  elevare  ausus  fuisset  (quod  tamen  utrumque 


qui  de  Damaso  egerit,  hffirent  plane  in  assignando  D  noslra  hac  aetate  Terribilino  licuit),  impune  id  ei 


Qter  eorom  sancli  pontiQcis  sermonem  de  qoo  loqoi- 
mar  soripserit.  Baronios  tamen,  Joseph  Maria 
SuarezioB,  et  alii  (e)  Petro  coidam  Diaoono  Gassi- 
nensi  adjodioandom  potant,  qoi  sacolo  ix  claroit, 
aoctorqoo  habetor  Vitse  sanoti  Athanasii  episcopi 
Neapolitaoi ;  deqoe  eo  prior  ille  Annaliom  eccle- 
Biasticornm  scriptor  agit  ad  annom  850,  861,  872, 

(a)  Baron.,  ad  ann.  384,  n,  i9. 

ib)  Gap.  1,  pag.  12,  13. 

{c)  Nioolaos  I  [In  episl.  ad  Bgilonem  archiep, 
Senonensem ,  tom,  IX  Collect .  coficilior.  Labbxi. 
EdiU  Venel.f  coll.  1525) :  Porro  cum  ad  te  tuosque 
compatriotas  et  consacerdotes  litteras  deitinaveri- 
finfii.  Qregoriaa  (lAb.  vuz,  epitt.  2n^  ad  Innocentium 


per  sanctiones  canonicas  ferendom  ? 

Porro,quo  pacto  Petrusille  sed  is  apostolicae  diaco- 
nus,autDama8i  Actorum8criptor(quo8  ex  dignitate 
acsuscepto  scribendi  munere  inrebusecclesiasticis 
non  vuigariter  versatos  credere  debemus),  cum 
uterque  de  Damaso  ex  professo  ageret,  Feliciani 
pontificum  catalogi  de  patria  sanctissimi  pontificis 

Africx  praefect,):  Sed  si  delicioso  cupitis  pabulo  <a- 
ginari,  beati  Augustini  patriotji  vestri  opuscula  lc' 
(/t/tf ;  qui  locus  cl.  Du-Cangii  diligentiam  effiigit. 

(d)  Ad  diem  10  Aug.,  §  10,  n.  104. 

le)  Ap.  Nic.  Antonium  {Biblioth.  Hiip»  Fd.,  lib.  ii 
cap.  6,  in  DamasOf  num.  180). 


505 


ADDBNOA  AD  QUOSDAM  PRiBCBDBNtVS  TOMOB. 


B96 


apertisslmum  pro  Hiepanis  testimonium   ignorare  Atas,  atqueuNAGENirosPATRiAdicerentasserepentve, 


posseniy  cum  ex  his  quaa  hodiedum  supersunt  ejus 
catalogi  ezemplaribos  nusquam  tunc  non  obvium 
eum  Codicem  fuisse  verosimillimum  sit?  An  etiam 
Pontificalis  libri  ab  ineunte  ssculo  viii  exarati,  an 
Godicis  Palatino-Vaticani,  quem  ad  annum  826  con- 
scriptum  fuisse  diximus :  an  demum  Anastasii  syn- 
chroni  Petro  diacono,  ut  conjicimus,  auctoris  testi- 
moniajqueisDamasusdisertissimeHispanusdicitur, 
utrumque  hunc  scriptorem  omnino  latuisse  volu- 
mus?  (Mitlo,  si  qua  de  eodem  argumento  veterum 
scripta  tunc  temporisezstantia  adnostram  aetatem 
non  pervenerunt,  aut  usque  in  bibliothecis  latent.) 
Aut  si  e  contrario  ea  omniaperspectahabuere,quo 
pacto  Damasum  nedum  privata  ipsi  opinione  Ro- 


quin  efrbsisadetantis  populi  lectorumque  cachinnis 
exciperentur?  Aut  cur  si  Damasum  uterque  ille 
scnptorRomanum  credidit,non  omnium  auteorum 
potios  qui  in  concione  aderant  Romanorum,  quam 
unius  Laurentii  compatriotam  diceret  ? 

Hsc  non  satis  Merendam  considerasse  puto,  prius- 
quam  ad  Actorum  verba  rebponderet.  Civis  appel- 
latio  pro  qua,  cum  patriae  communionem  designa- 
mos:  coNGivBS  compatriotas  infimaLatinitas  repO' 
suit,  utiiis  quiextra  patriamversanturusitatissima 
est  pietatis  in  communem  parentem  iessera,  ita  in 
patria  degentibus,  si  quiseacivessuosalloqniveilet 
insolens  esset  ac  plane  jocularis.  Fingamus  apud 


,  j      1  4     r  4*  ^  Sueionium  aut  ahum  ex  Romanis  scriptoribus  de 

manum  credere,  sed  palam  e  suggestu   frequenti  n  *;  ,  ^      ,    .  »    ^  i-  u 

,.         .       '        ^  j-*-     *•      1  •  u  •  ^  Cffisare  loquentem  legi,  Brutum  exemph  causa  hor- 

populiooncione,  atqueeditisetiamlibnspropagare;  *  •    rr        «'k    •  • 


seu,  quod  eodem  redit,  secundumpontiOcum  cata- 
logum,  atque  Anastasium,veteresquealios  Godices 
contrarium  asserentes  proscribere  ac  diCfamare  ausi 
fuissent  ?  Prsterea  si  nulli,  quem  noverimus,  anti- 
quiori  aut  synehrono  scnptori  in  mentem  uspiam 
venit  Damasnm  Romanum  facere,  quo  pacto  compa- 
TRioTiE  verbum,  nec  non  comma  una  oENrros  patria 
eo  respectu  ab  his  auctoribus  scripta  aut  prolata 
fuissecredibileest,  quasi  uterque  sanctum  pontifi- 
oem  ea  enuntiatione  Romanum,  aeque  ac  Lauren- 
tium  intellexerit  ? 

Ulterius,  acta  de  quibus  agimus  Rom»  scripta 
foere,  Romanosque  in  eis  alloqui  plane  videturip- 
sorum  anctor,  ut  ex  simplici  locorum  Urbis  in  qui* 
bus  nonnulla  aDamasogestamemoranturdesigna- 
tione,  quam  alias  nemo  nisi  Romanus  aut  in  Urbe 
versatus  inteliexisset,  manifestum  est.  Gonsulto  ali- 
qua  actorum  loca  e  regione  adjanximus  (a).  fiaro* 
nius  quoque,  ut  alibi  diximus,  ea  in  Ecclesia  olim 
recitari  iolita  fuisse  diSBenif  quod  ego  de  Romana 
interpretor,  alias  particularem  iile  Ecclesiam  desi- 
gnasset.  Praeterea  Petrus  ilie  apostolicae  sedis  dia- 
oonus  Romanus  profecto,  saltem  Urbis  incola  fuit, 
ut  ex  ipsius  gradu  ac  dignitate  liquet ;  locus  ex  quo 
sermonem  de  Damaso  habuit  Laurentiauffi  Basilioffi 
suggestus,  centrum  videlicet  Urbis :  quare  Roma- 
namomniumque  ordinum  concionemfuissenecesse 
est :  quo  ergo  pacto  Petrus  ille  Diaconus  alque 
Actorum  scriptor,  Romani  cum  essent  et  Romanos 

alloquerentur,  si  itidem  Laurentium  et  Damasum  ^  rum,  quod  ejus  pace  dixerim,   aiiter  sues,   aliter 
Romanos  credidissent,  eos  mediain  Urbe  gompatrio-      olent  catuli. 


tos  quos  CflBsar  in  Transtiberina  regione  posside- 
bat  (b)  ab  eo  petiisse,  ut  in  eis  Cassio  coMPATBiOTiE 
suo  villam  iniediQcaret  (queisomnino  metisDamasi 
aValentinianopostulatumconciuditur);nonQeami- 
mo  bsec  aut  histrione  potius  quam  ab  historico  pro- 
fecta  putaremus,  cum  res  mediainUrbeatqueinter 
Romanos  ageretur?  Gur  igitur  magis  scriptur  Ac- 
torum  aut  Petrus  ille  DiaconuSi  cum  uterque  Ro- 
manus  esset,  Damasumque  itidem  Romanumputa- 
ret,  eum  in  Urbis  centro  et  frequenti  concione 
Romanum  Laurentii  compatriotaii  ineptissime 
diceret  ?  Haec  quincunque  conciiiarestudeal  nihiio 
plus  agat  quam  si  se  Rome  praesens  extra  Romam 
quaerat.  Nostamenediverticuio  in  viam  redeamus. 

Sanctus  Ado  Viennensis  arcbiepiscopus  qui  sae- 
culo  IX  Martyrologiumejusnomine  evulgatum  con- 
Bcripsit;  dcLaurentiomartyreloquens,  induciteum 
a  tyranno  quis  qualisve  esset  rogatum  atque  in 
hsec  verba  respondentem  (c)  :  Quantum  ad  genus 
HisPANUS  sum^  erudituSf  ac  nutritus  vlomje,  et  a  eutus- 
butis  Christianus.  Haec  autem  si  semel  ab  adversariis 
fidem  impetraverint,negotinm  universumtransigere 
palam  est.Consulto  iimitationem  addidi,  qui  sciam 
Blanchinum  [d)  Laurantiana  Adonis  Acta,  oum  his 
quae  vulgocircumferuntur,  Surii  scilicet  (e),  sancti 
Maximini  Trevirensis  (/),  et  Vaticani  Godicis  (g), 
nec  non  cum  his  quae  Donato  Servitano  falso  attri- 
buta  sunt  anonnemine  (/i),velutinfirma  acnoUius 
fldei  ad  agnatos,  ut  aiunt,  eigentiles  ablegare;  ve 


(a)  Bt  habitatfit  (Liberius)  extra,  milliario  tertio 
in  ccemeterio  quod  dicitur  Noelta.  via  Salaria  (Acta 
Damasif  ap,  Sarazam,^  pag.  42). 

Erat  autem  non  longe  a  casmeterio  Noellx  cxmete- 
rium  Ostrianum  (Ibid.^  pag.  45). 

Bt  die  iertio  veniens  Damasus  ad  ecctesiam  sancti 
Pelri  expiavit  locum  illum  aui  e$t  ad  dextram  tn- 
troeuntibus  basilieam  sancti  Pelri  [Ibid.^  p.  46). 

QuibtLS  occurrens  Damasus  venerandas  reliquias 
(sanctorum  Juliani  et  Gffisarii)  ad  palatium  usque  de- 
ducens  infra  imperiate  cubiculum  venerabililer  recon- 
didU  (Ibid.,  pag.  50). 

(6)  Trans  Tiberim  longe  cobat  is  prope  Cnsaris  hortos. 

(Borat*t  serm.  lib.  i,  sat.  9,  18). 


{c)  Sanctus  Ado  in  ejus  Martyrol.i  ad  diem  40 
Aug. 

{d)  Annot.  105  in  Orationar.  Gothic.  inter  Prole- 
gomena  oper.  liturgic*  ven.card.  Thomasii  pag.  283 

(e)  Habentur  apud  ipsum  {Tom.  iv,  ad  diem  40 

Aug.). 

(f)  Laudatur  ejus  apographum  a  PP.  Bolland. 
(lOilii^.,  §12,  n,  419). 

(g)  Inte^ra  habentur  in  Prolegom.  Blanohini  ad 
op.  iiturgio.  ven.  carda  Thomasii  (inno^.  106. 
pag.  293) 

(A)  Fr.  Bonav.  Ausina  seu  qui  mxh  eo  nomine 


597 


DISSfiRTATIO  DB  DAMASO  BT  LAURBNTIO. 


508 


Scio  equidem  aota  LaureDtii  in  quorum  exordio  A     iEquiores  sane  erga  Adonem  fnere  Bollandiani 


praBmittuntorres  gestffi  sanctorum  AbdonetSennen 
e  Perside  abductorum,  obitus  Decii  et  Valeriani,  at- 
que  alia  parum  cum  bistorica  veritate  cohsrentia, 
meritoacriticis  ad  fabulasamandari,  utnosjampri- 
demBaroniusdocuit(a}Eodemdepravationis  aut  in- 
terpolationisvitiolaborare  agnoscimusActa  in  qui- 
busDeciiimperatorisinPersasexpeditiolegitur;eam 
enim  quod  neo  rationi  temporum,neque  aliis  quse  cer- 
tahistorisQfidenitunlurcongruere  aut  acoommodari 
vale«t,suspectametplaneimaginariamdeprehendit 
ao  demonstravit  summus  cardinalis  Norisius  {b) 
quemSeniorPagius(<^)DominicusGeorgius(d),aliique 
recentiores  critici  secuti  fuere.  Nec  majori  in  pre- 
tio  ea  Laurentii  Acta  babenda  sunt,  qusB  sanctorum 


Patres,  quanquam  eosRuinartiijudicium  latere  non 
poterat.  Itaque  cum  Surii,  Apograpbi  Trevirensis, 
et  alia  qusQ  vulgo  rircumferri  solent  Laurentii  Acta, 
ut  apocrypbaautdepravata  rejeoissenlproscripsis- 
sentque,Adoni  nibilomiuus  suum  conBtarebonorem 
neque ad  gregarios  Actorum  scriptores  ablegandum 
Jure  merito  oensuere.  Sistimus  eorum  verba  (t):  /n- 
seruit  AdoActa  S.  Laurentii,  seueorumj  simavis,com' 
pendium  e  langiori,  uti  suspicamur,  narratione,  quae 
sibi  prxluxerit  extracta ;  in  quibus  ea  referuntur  qux 
ad  sanctum  Laurentiumpropius  pertinent,sineparergis 
illis  qnx  in  exemptari  apud  Surium^  nec  nan  in  Apo- 
grapho  Trevirensi  imperite  immixta  sunt. 
Prsterea  nihil  iuAdone  deQestis  sanctorum  Abdon 


Slzti  etHippolyti  sub  communi  titulo   passiooem  £  et  Sennen,  necde  Deciiin  Persas  ezpeditione,  aut 


continent,  a  Blanobino  itidem  ez  Veteri  Yaticano  iz 
(ut  ipse  asserit)  saeculi  Codice  ante  paucos  annos 
evulgata  (0),  ut  suam  de  Romana  Laureotii  oivitate 
scntentiam  oonfirmaret ;  in  bis  enim  nedum  fictitia 
illa  Deoii  in  Persas  ezpeditio,  sed,  quasi  hoc  ad  in- 
firmandam  eorum  fidem  non  sufficeret,  gestainsuper 
sanctorum  Abdon  et  Sennen,  morsque  Decii  et  Va- 
lerianiimpp.legitur  quem  triplicem  falsitatis  Lau- 
rentii  Actorum  characterem  esse  dizimus,  ut  vel 
binc  argumenti,  quod  ez  eoGodioe  in  nos  Blanobi- 
nu8  urget  vim  atque  efQcaciam  perpendamus  (/). 

Haec  fere  oommonis  Laurentii  Aotorum  contagio 
facillime  serpere,  et  quoddeeodem  argumento  ger- 


improvisa  ipsius  ao  Valeriani  mortelegimus,  quem 
triplioemessefalsitatis  Laurentii  Aotorum  cbaracte- 
rem  nuper  dicebamus ;  utproinde  nullusez  boo  ca- 
pite  suspicioni  locus  sit  vitium  in  eis  esse.Narrationis 
porro  reliquffi  argumentum  binis  aliis  Godioibus  a 
BoUandianis  Patribus  allatis  (;),  ipsique  etiamPru- 
dentii  bymno  mirifice  congruere  palam  est ;  ut  mi- 
randum  non  fuerit  si  inter  aliaqua  Adoni  ad  seriem 
Actorumdequibusagimusattezendamusuifuerunty 
noster  qusque  Prudentius  pradluzisset. 

Unum  nobis  non  nibilsoripuliinjicerepotest,quod 

subDecioLaurentium  passum  disertissime  afBrmet 

Ado,cumalioquinindubiumsitanno  demum  gglvui 

sub  Yalerianoimperatore,  Tusco  etBasso  ooss.,  Cor- 

manumsupereratinficere,  vulgariquetandem  devi-  p  nelio  Ssculare  Urbis  prsQfecto,  martyrii  coronam 


tiatissanctissimi  martyrisActispraeJudiciolocum  fa- 
cerepotuit:  ulnullusezindefideieorum  tuto  secom- 
mittere,  aut  in  re  dubia  ipsorum  pro  setestimonium 
adduoere  audeat.  Eadem  fortassis  de  causa,  et  quod 
non  desitetiam  quod  baereas  in  Adonis  opere,  claris- 
simus  Tbeodcjricus  Ruinartius  Laurentii  passionem 
a  Prndentio  nostro  elegantissime  descriptam,  spar- 
Baquebinoillincveterum  Patrum  testimonia  vulgatis 
sanctissimi  martyris,ipsisque  etiam  Adonianis  Actis 
pretulit,  que  praeclaro  operi  suo  insereret;  oom- 
mune  subinde  Laurentii  Actorum  naufragium  pro- 
nuntians  {g).  Veram,  si  vel  pauzillum  nobis  a  tanlo 
viro  dissidere  liceat,  non  eodem  Adonem  cum  ca- 
teris  Laurentii Actoru m  scri ptoribus censu  aestimari 
oportuit  {h), 

latet  in  opusculo ;  De  vita  et  Passione  sancti  Lau- 
rentii  Salmanticx,  1636.  Videndus  cl.  Augustinus 
Salesius  civis  meus  in  epist.  ad  eruditiss.  Grego- 
rium  Mayansium,  sub  finem  operis  Censura  de  las 
Historias  /abulosas.\B\euim^  1742. 

(a)  In  not.  ad  Martyrol.  (10  Augtuti.). 

{b)  Diss.  III,  ne  Bpocbis  Syro-Maoedonum  {Cap^ 
20,  coL  363,  ad  36  >,  tom.  II,  nov  Edit.  Veronen.). 


D 


#  — ^  -    ^  —  --  ^ '  f  ,^  —  1  —  —  -  — 

0  In  not.  Martyrol.  Adonis  {DieiO  Aug). 


{c)  Ap.  Bolland.  (10  Aug.y  ^  12,  num.  124.). 

(d)\n         -  - 

{e)  Annot.  136  in  Orationar.  Gotb.,  in  Proleg.  op. 
ven.  card.  Tbomasii,  pag.  293. 

(/)  Antonius  Maria  Lupi  S.  J.,  in  egregio  opere 
guod  £pttopAittm5^2;tfrc?MaHyrti  inscril)itur(pag.7), 
alia  recenset  S.  Laurentii  Acta.  quibus  ob  intrusam 
bistoriam  dequadam  Tryphonia  Decii  CesariB  con- 
oiU>ina  minime  fides  a  criticis  aooommodatur. 


adeptum,oumsolidumsezenniumeniuzissetaDecii 
morte ;  verum  veniacarerenon  debetis  soriptor  qui 
pridem  id  in  Busebii  Ghronico  legisse  potuit  {h)^ 
unde  error  iste  latissime  in  posteros  emanavit,  ut 
nos  Baronius  docet  (/).Neo  tantum  locus  isEusebii, 
priusquam  ad  chronologiflB  regulas  ezigeretur  scrip- 
toribus  passim  errandioccasiofoit;  sed  et  postquam 
Pontii  diaconi,  Cypriaoi  et  aliorum  testimoniis,  at- 
que  ez  temporum  ratione  compertum  fuit,  Decium 
multo  pridem  obiisse,  et  Laurentium  sub  Valeriano 
passum  :  varia  deinceps  ab  auctoribus  ezcogitata 
8unt,quibusEusebii  sententiam;tuerentur,tanta  erat 
bujus  scriptorisauctoritas.  Itaque  alii  Valerianoqui- 
dem  Urbis  prsfecto,  Deeio  tamen  imperatore,  Lau- 
rentium  passum ;  alii  Gallienumfilium,  qui  oum  pa- 

iq)  Acta  Martyrum  sincera,  a  pag.  180. 

(]s)Notandum,RuinartiumeatantumActaino|^us 
suum  admisisse,  quaeomnipenitusdubio  carere  in- 
tellezit.  Sic  enim  ait  in  Prefaiione.  pag.  zii :  t  Si 
autem  aliquis  nonnulla  Aota  ez  bis  qucB  a  me  forle 
rejecta  sunt  sincera  Judioaverit,  non  refragabor, 
modo  id  argumentis  certis  probare  queat.  Alias 
unusquique  in  suo  sensu  abundet,  >» 

(t)  Ad  diemz  Aug.,§zii,  n.  121. 

(f|  Signata  sunt  P.  Ms.  10  et  P.  Ms.  21,  et  relata 

Bollandianis,  loco  prozime  allegato,   num.  119* 

{k)  «  Decius,  cum  Philippum  patrem  et  filium  in- 
terfecisset  ob  odium  eorum,  in  Ghristianos  persecu- 
tionem  movet,quaLaurentius  diaconusRomaemar- 
tyrium  dizit.  »  Euseb.,  Cbronicor.  lib.  poBteriore, 
in  Decio. 

(/)  In  not.  ad  Martyrol.  z  Aog.,  litt.  B. 


a 


5(f9 


ADDJSNDA  AD  QUOSDAH  PRACBDBNTB8  TXMOB. 


600 


tre  GsBsar  imperavit,  Decii  prsBnomen  haboisse  A  Gx^i^plAQui^QseapersecntioutrioBqueimperatorie 


contra  veterum  scriptorum  nomismatumque(a)  et 
inscriptionum  fldem  commenti  sunt,  cum  tamen 
locus  Eusebii  ez  his  qua  Baronius  ibidem  ailert, 
corruptus  aut  interpolatus  esse  (b)  videatur. 

In  tanta  igitur  tamque  coromuni  erroris  lue  nihii 
plane  mirandum  si  Ado,  saeculi  ix  scriptor  (cujus 
«Btatejacebant  prorsus  chronologica  studia),  vulgari 
aliorom  praejudicio  ductus,  inexplorata  temporum 
ratione  Laurentium  subDecio  passum  fuisse  affir- 
maverit;  atque  eo  minus,  quod  ipsi  gesta  et  pas- 
siones  martyrum  ex  vero  referre,  potius  quam  tem- 
porum  rationes  ad  chronologiam  exihere  proposi- 
tum  fuisset.Quin  etiam  non  semel  suspicatus  sum, 


nominepromiscue,designaturOptatiteBtimonium(e) 

assercntis  sub  uno  leonis  typo  utramque  a  Danieie 

ostensam,etapertaHieronymi  (/)  auctoritas  evincit. 

Sunt  qui  id  ea  de  causa  factum  existiment  qood 

DeciusValerianuro  sibi  imperii  collegam  asciveritf^). 

quod  nemini  veterum  probari  Baronius  ait ;  imo  e 

contrario  scimus  eum  primum  ab  exercitu  Rhetico 

imperatorem  salutalum.  Rei  ergo  veritas  ex  eodem 

Baronio  petcnda,est,cuju8  proptereaverbadabimus 

quam  fieri  poterit  contractius  (A)  Cum  Decius^  in- 

quit,  amplissimam  potestatem  Valeriano  ex  senatus- 

consuUo  tribuissetyUt  scribit  Trebellius  PolltOtnec  tan^ 

ium  censuram  more  majorumt  sed  auctam  conden- 

darum  sponte  legum  imperiOy  hinc  factum  ut  qux  ad* 


Prudentium  quoque  nostrum  vulgaris  pr^ejudicii  ^^^^^  christianos  promulgata  sunt,  non  secui  atque 
turbme  abreptum  m  eam  sententiam mclinasse.  ut  U  ^^^ .^,^  ^^,^^^  ^^^^,,  ^^  VnU.in.,.-  •.-^•v.v;..,.  i^.^'h.. 
crederet  sub  Valeriano,  non  Gsesare  sed  Urbis  prs- 


fecto  passum  fuisse  Laurentium  ;  cujus  mibi  rei 
crebra  in  ejusdem  hymno  praefecti  mentio(c)conjec- 
turam  facit,liceteum  fortassis  ob  metrumnunquam 
nominaverit.  Id  ego  tamen  in  medium  relinquo. 

SicuitamenpropositumfueritAdonistestimonium 
quo  loco  Laurentium  subDecio  passum  afflrmat, 
tueri,  et  cumaliisAuctoribusconciliare^dicerequi- 
dem  possumus  xh  sub  Decio  ab  Adone  pro  in  per- 
secutione  Decii  positum  fuisse,  nametsubValeriano 
per8ecutiodequaagimusDeciinomenretinuit;eoque 
sensu  verissimesubDeciopassum  Laurentium  dici 
ab  Adooe  potuisse.Quanquam  etenim  Augustinus, 
Severus  Sulpicius;  Orosius  et  aiii  (rO»  Decii  et  Vale-  ^ 
rianipersecutionessejungant^prioremqueilla^sep- 
timam,  banc  vero  octavam  perpetuo  appellent,  quam 
sententiam  receptiorem  esse  non  negaverim  :  non 
desunt  tamen  exveteribusPatribus  qui  utramqne 
unam,  bicipitem  tamen  bydram  fuisse  contendant, 
praeter  varia  ex  Martyrologiis  et  Actis   Martyrum 

^a)  GallienipraBnominaPubliusLucinius.In  num- 
misetiam  Graecis  EgnatiusetValerianusinterdum 
legitur.  Videndi  rei  numismaticse  scriptores,  ap. 
PataroL  in  Gallieno. 

(b)  Saneverbailta:^ua(pur8ecutione)  Laurentius 
Romas  martyrium  dixttt  inPelavianoetBon^arsiano 
Eusebii  Godicibus  non  habentur.  De  quo  videndus 
Jos.Scaliger  Animadvers,  inChronicon  Eusob.^Edit. 
Amstelod.  1658,  pag.  235,  col.  Imo  cum  eadem 
feread  verbum  legantur  apud  eumdemEuseb.  (Lib. 
VI  Hist.  Ecci.,  cap.  39,  nisi  quod  pro  Laurentii  sub-  n 
stitutum  est  Fabiani  nomen,su8picari  possumus  ex 
Historia  in  Chronicum  eam  periodum  translatam 
fuisse.Sistimus  Susebii  locom  ex  historia  :  AiaSi^^- 
Tai  A&xioc  •  ScSTjTouTcp^^^KXiTtTtov  I^Oou; '^vexa,8iu>Y- 
Liov  xaxa  Ttbv  'ExxXifjaiwv  SY^ipei  *  iv  (p  <l>a6iavou  iici 
P(i&fiT)c  fJWtpTup{(|j  TeXeta)04vTOc,KopvTfiXto<TT)vlTtiaxo- 
irfjv  $ia$&x^Tat.  Similia  item,imo  eadem  fere  utrobi- 
que  sunt  quse  sequuntur  de  Alexandro  Hierosoly- 
morum  episcopo. 

Versat  famem  pecuDiee 
PrflefectuB  Urbis  regiee.  (Stroph.   zii.) 
Lffitus  tumescit  gaudio 

PrflBfectuB (Stroph.  xixiii.) 

Prflefectas  horreecit  stupens.  (Stroph. 

xLYi  et  aiibi  passim.) 

(d)  Apud  Baron,  in  not.Martyrol.,  litt.  B. 

{e)  «  Quod  bellum  (inquit^perseoutio  dicitur  qu« 


edicta  cxtera,  Decii  ac  Valeriaui  nominibus  inscribe' 
renlur ;  eoque  communi  tituto  indictam  initio  perse- 
cutionem  ad  Valeriani  tempora  perseverasse ;  prst" 
sertim[cum  huic  nihit  opus  fuisset  novas  in  ChriS' 
tianos  leges  scrihere^  siquidem  priores  iUss  a  Dtcio 
promulgatx  adhuc  vigebant  (i). 

Ex  eo  autem  clarissimus  Annalium  parens  des- 
cendere  putatDeciiet  Valeriani  persecutionem  sflepe 
communi,  interdum  alterius  tantum  imperatorum 
nomine,promiBcua  tamen  appellari ;  Decii  prssertim 
qui  eam  forsan  primus  indixit,quanquam  jam  pridem 
e  vivis  ereptus  fuisset;  subditque  huic  rei  conlir- 
mandae  exemplum  luculentissimum  in  persecutione 
Diocletiani  et  Mfliximiani,  quam  vel  post  eublatos 
auctoreseorum  nomen  sub  Gaierio  Armentario,  qai 
eam  saevissimeexercuit,  retinuisse,ex  variis  marty- 
rum  Actis,  et  apertissimo  Eusebii  testimonio  (j) 
convincitur.  Ex  hac  autem  Decii  et  Valeriani  nomi- 
num  communione,  ut  hocin  transcursu  moneam, 
non  levis  mihi  suspicio  incidit,ex  vera  fortassis  Va- 
leriani  in  Saporem  Persarum  regem  expeditione, 

peracta  est  sub  duabus  bestiis  ex  illis  quatuor  quas 
Daniel  de  mari  ascendentes  aspexit.  Hflec  erat  per- 
secutio  sub  Decio  et  Valeriano.  Optat.  Milev.  lib. 
III. 

(/1  In  Vita  Pauli  Eremilfle  sub  initium :  «Sub  Decio 
et  VaIerianopersecutoribu8,quo  tempore  Cornelius 
Romae  et  Cyprianus  Carthagine  felici  cruore  dam- 
nati  sunt  »,  etc.  Idem  lib.  de  Script.  Eccl.  in  Me- 
thodio :  «  Sub  Decio  et  Valeriano  Chalcide  Grfleciae 
martyrio  coronatus  est.  » 

((/)  ZonarasapudBaron.  in  not.  Martyrol.,litt.,B. 

(h)  Baronius,  ibid. 

(i)  Vid.  Senior  Blancbin.  qui  tom.  II  Anastasii 
in  Sixto  sect.  xxv,  pag.  225,  in  not.  bistoricis  mul- 
tiplicem  aliam  conjecturam  affert,  ut  suadeat  De- 
cit  et  Vaieriani  persecutionem  non  injuria  pro  ea- 
dem  a  veterihus  habitam. 

{jj  Lib.  VIII  Hist.  Ecci.,  cap.  2.  Csepit  ea  perse- 
curio  anno  imperii  Diocletiani  xix,  Christi  Gcciiaut 
sequenti,  nam  auctores  deeo  variant ;  cumquecon- 
tinenti  decensio  Ecclesiam  afflixisset,  utidem  Eu- 
sebius  testatur  (eod.  lib.,  cap.  46)^  binis  faotum 
prioribus  annis  Diocletianus  ejusque  coliega  Ma- 
ximianus  Herculius  eam  exercuere  :  octo  autem 
seijuentibus  Galerius  Mfliximianos  Armentarius; 
oujus  etiam  tempore  persecutio  priorum  imperato* 
rum  nomen  retinuit,  Diocletiani  tiMaximint  Ilerco* 
lii  oonatanter  in  Actis  et  Hartyrologiis  appeilata. 


eoi 


DISSSBTATIO  DB  DA1IA80  BT  LAUBBNTIO. 


df» 


fiotitiam  illam  de  qua  pridem  dizimus  Decii,  com-  A. 
mutato  tantum  auctoris  aomine  uatam  fuisse.  Sed 
hiBC  parum  conperta  sunt. 

IUud  mihi,ul  ad  rem  redeam,extra  controversiam 
videtur  positum,  longe  majorem  imo  aliam  fidem 
ioesse  Adoniaois  Actis,  quam  iis  qus  ex  Surio, 
Apographo  Trevirensi,  et  Vaticano  Godice  a  Blan- 
chinoevulgato  retulirou8;imocitraAdonis  injuriam, 
minime  ipsius  Acta  cum  reliquis  qu8B  vulgo  circum- 
feruntur  conferri  posse,aut  indiirerenterad  vitiata 
relegari,  Baronius  quoque  dum  ah  Actis  quorum 
ezordio  sanctoram  Abdon  et  Sennen  gesta  praemit- 
tuntur,  cavere  nos  jubet,  subdit  continuo  (a) :  Hoc 
idcirco  dixerimm  ui  sciat  prudens  Ucior  illa  a  ger- 
manis  sancd  Laurentii  Actis  separare,  Frustra  autem 
id  monuisset  summus  ille  vir,si  aut  nulla  tunc  non  w^ 
vitiataezstitissent  Laurentii  Acta,aut  omnium  aeque 
Odem  et  auctoritatem  sublestam  atque  infirmam  cre- 
didisset.Quidni  autem  prn  aliis  Adonis  Acta  since- 
riora  putaverit,  atque  ad  ea  sermonem  intenderit, 
oum  nullnm  in  ipsis  ez  triplici  illo  quem  nuper  di- 
cebamus  falsitatis  charactere  reperisset,  et  alias 
simplicior  magisque  oonstans  sit  narrationis  eo- 
rum  series? 

Quffi  quanquam  ita  sint,  nolumus  tantam  Adonis 
Actis  auctoritatem  trfbui  cui  tuto  assentiri  possu- 
mus;  nec  eorum  testimonium  cum  iis  sanctorum 
martyrum  Actis  eonferri,  qus  ab  ocultatis  testibus, 
autsynchronis  auctoribus  conscriptafuisse  conslat. 
Non  desperamus  tamen  saniores  criticos  ob  unam 
Adonis  auctoritatem,  etsi  aliadeessent.nonnihilin 
sententiamquffiHispanis  favetpropensioresfuturos;  ^ 
reliquos  vero,  quorum  ea  demum  magna  voluptas 
est  nova  in  vulgus  emittere,  cohibendos,ne  scilicet 
Adonem  de  Laurentii  patria  disserentem  (cui  ea  in 
re  nemohactenuslitemante  Blanchinum  intentave- 
ratjongissimaqueetferesesquimillenariaauctorum 
consensiomiriflce  astipulalur)  non  satis  ezfide  que 
bistoricum  decet  locutum  fuisse  affirmare  deinceps 
audeant. 

Optimeid  perspectum  habuere  Boliandiani  Patres, 
quoSy  praeter  constantem  Hispanorum  traditionem, 
unumAdonistcstimoniuminreceptissimamdeLau- 
rentii  patria  sententiam  procliviores  reddidit :  Per 
nos  (inquiunt  [b]  tametsi  in  prompiu  non  habeamus 
quae  vellemus  antiquissima  testimonia  quibus  Hispa- 
norum  tradiiioni  ac  possessioni  patrocinemurper  nos^  D 
inquam^  non  stabit  quominus  pia  Bispanorum  natio 
sanctum  Laurentium  pro  suo  habeat  tanquam  suum 
invocetf  ac  constali  religione  colere  pergat  prxsertim 

(a)  In  not.  ad  Martyrol.,  litt.  A. 

ib)  Ad  diem  z  Aug.,  §  z,  n.  106  sub  finem. 

(e)  Ead.  die,  sub  tit.:  Acta  alia^  litt,  Q,  Ed.  Ven. 
pag.  520, 

(d)  kd  diemz  Aug.,  g  z,  104. 

{e)  Duspicari  possumus,eam  sacr»  liturgis  inter 
Hispanos  etGalfo-Gothos  communionemjaminde  a 
iiiconcilioToietanosub  Recaredoadannum  dlzzziz 
habito  descendere^ut  in  ejusdem  canone2  innui  vi- 
detnr. 

(/)  Gooo.  Toletan.  iv  Bub  Sisenando  ann*  Dczzzni 


cum  jam  inde  a  ssteulo  nono  sanetum  proHispanoha- 
bitum  inveniamus  in  Adonis  Martyrologio  hac  dxe^ubi 
sic  martyr  loguens  indudtur:  qvantvm  ad  qenvs  hi- 

SPANVS  SVM,  EaVDITVS  AG  NVTRITVS  EOM^.  Et  mOZ  la 

notis  ad  AdonisMartyrologlum  (c)postverba,QUAN- 
TVM  AD  OENvs.  otc:  Ex  his  potissimum  (inquiunt) 
vocibus  sanctum  LaurenUum  Hispanis  dedimus.  Alibi 
autem  dc  Petro  illo  diacono,  quem  de  Damasoser- 
monem  habuisse  dizimuSyIoquentes,aiunt  (d):Quan' 
quam  vero  exploratum  nobis  non  sityan  aliquis  ex  me» 
moratis  Petris  diaconibusActaillasancHDamasi,  qux 
supra  allegabat  Baronius,  conscripsit,  guia  tamen 
eminentissimus  ille  affirmabat  ea  in  duobus  Codicibus 
pervetustis  exstare,  ideo  non  poBnitendum  accedit 
robur  sententia  Hispanorum  sanctum  Laurentium 
sibi  lanquam  popularem  ascribentium. 

CAPUT  in. 
Nooi  pro  Hispanorum  sententia  conatus. 

Hactenus  pro  Hispanis  allata,  siMerendfficonfu- 
tationem  demas,  priores  edizere  Bollandiani  Patres. 
NequeipseubiillustrandeLaurentiipatriffinihiloon 
jam  a  summis  virismagno  utrinquemolimineten- 
tatum,  omnia  tamen  conclamataessecomperio:la- 
borem  hunc  nostrum  susceptis  antehac  de  eodem 
argumento  aliis  prffistabiliorem  fore  sperare  debui. 
Verum  preter  insitam  bomini  in  abditiora  quffique 
penetrandi  cupiditatem,  illud  vehementeranimum 
meumstimuIabat,quodin  eztremo  nostratium  scri- 
ptorum  de  Laurentii  patria  neglectu,  adversarios 
nihil  nonezpertos  fuisBeanimadverterem,quo  nnvde 
opinioni  pondus  atque  auctoritalem  adderent.Num 
vero  jacta,  quod  aiunt,alea  qualequale  operffi  pre- 
tium  fecerim,  lectorum  erit  arbitrium  atque  ezisti- 
matio. 

Primoautemomniumloco  scire  debemus  sub  ini- 
tium  Bfficuli  VII,  saltem  ab  anno  Dczzziii,quo  Tole- 
tanum  concilium  iv  sub  Sisenando  Wisigothorum 
rege  habitum  fuisse  con8tat(^),ritumceIebrationis 
mi8sarum,atqueadeomis8aIem8eusacramentarium 
Codicem  quo  Ecclesiffi  Hispaniffi  utebantur,8i  unum 
aut  alterum  peouliare  festum  ritumve  ezcipias,eum  - 
dem  omnino  fuisse  atque  is  quem  Galliffi  Gothicao 
seu  Narbonensis  Ecclesiffi,  necnon  ejus  Aquitaniffi 
tractus  qui  Hispanis  tunc  regibus  parebat,ad  sacram 
liturgiam  adhibebant;  prout  ez  ejusdem  concilii  au- 
otoritate  (/)  peritiores  liturgici  ig),  a  quibus  neo 
Blanchinus  dissentit  (A),  agnovere. 

Et  illud  Bciendum  nobis  est,mis8alem  Gothorum 
Codicem  proprie  dictum,  id  est,  quo  perea  tempora 
Bispaniarum  Ecolesiae  utebantur  non  minus  quam 

cum  alibi,  tum  mazime  can.  13  ibi:  Sed  pari  modo 
Hispania  Gatliaque  (Narbonensis  scilicet  quffi  Sise* 
nando  parebat)  celebret, 

(g)  Card.  Bona.  Rer  Liturgicar  lib.  i,  cap.  12^ 
n.  6;  card.  Thomasius,in  Prffif.  tom.VI  de  Missah 
Gotbico-Gallicano  apud  Murator.  Liturg.  Romana 
VetuB,  tom.  II,  pag.513,Mabilloniu8  in  Prffif.Sacra- 
mentarii  Gallicani,  n.  4. 

(A)  Annot.  zvi  in  Orationarium  antiquiBB.  RituB 
Goth.  pag.  CLnr. 


603 


ADDBNOA  AD  QUOSDAir  PRJBCBDBNTBB  TOlfOB. 


604 


Oothioo  Narbonensis  etOothieo  Aquitanicus,  longe 
diversos  fuisse  ab  iis  missarum  Godicibus  qui  tunc 
apud  Romanos  obtinebant;  neque  id  tantum  quoad 
calendaria  et  seriem  festorum,  quorum  alia  alibi 
celebrari  minime  mirandum  foret;  sed  etiam  quoad 
libri  syntazin  atqueGBCononiamattinet,proutcuivi8 
MissaleGothioo-Gallicanum  Tbomasii,cum  Gelasia- 
no  ab  eodem  ven.  cardinali  evulgato,  necnon  oum 
triplici  Gregoriano,  Pamelii,  Roccbffi,  et  Menardi 
Codice  conferenti  manifestum  e  vestigio  fiet  (a). 

Tertio  soiendum  est  Missale  Gutbico-Gallicanum 
seuNarbonensccumreliquarumGalliarumBelgicae, 
Celtics,  et  Francicffi  Missali,  quod  ad  utriusque 
Btrocturam,  misssque  celebrand€B  ritus  partesque 
spectat,  uniformem  fuisse:  dissimilem  tamen  quod 
ad  collectiones,calendariaet  Contestationes  attinet; 
maxime  vero  quoad  festorum  seriem,quffialiaatque 
alia  in  unoquoquetractucelebrabantur.Priorbujus 
theseos  pars  eroin.Bonam  (b)  etThomasium  (c),nec 
nonMabillonium((2)3i&Dchinumqueip8um(e)aucto- 
res  habet:  posterioremautemMissaliuminter  secol- 
latiodemon8trabit;8ingulaenimMissaliacelebriores 
in  ea  regione  aut  provincia  ad  quam  pertinent  80^ 
lemnitates  exhibent;  atque  ez  iis,  ubi  titulus  Codi- 
cibus  deestyliturgici  oonjiciunt  cujus  olim  Ecclesi» 
Missale  fuerit. 

Neo  quem  moveat  oard.  Thomasii  auctoritas  di* 
centis  (/):  Ijnummet  missse  ienorem  fuUse  per  Gal- 
lias  sive  Narbonenitem  et  Aquitanicam  qu3B  olim  Wi' 
iigolhis  paruerunt^  $ive  Celticam  et  Belgicam,  ubi 
Franci  iui  reyni  exordia  in  Galliis  sumpserunt :  ea 
enimdeMissalis  structura,deque  misssepartibus  ac 
precum  in  ea  dicendarum  serie;  non  autem  de  Gol- 
lectionum,aut  Gonlestationum,muItoque  minusde 
Festorumet  calendariisimilitudineatque  uniformi- 
tate  interpretandaest,idque  exipsiusven.cardinalis 
mente;  is  enim  paulo  inferius  (g)  de  Francorum 
Missali  loquens  (quod  ad  Piotaviensem  Ecclesiam 
pertinuisse  Morinus  {h)  voluit)  hffic  habet :  lllud 
tantum  subjungo,  hoc  Francorum  Missali  ptane  de- 
monstrari  veterem  GalluB  ritum  in  missa^dissimilem 
in  multis  a  Ramano;  consimilem  verOy  si  precum  sb- 
RiEM  ATFBNDAMUs  (notanda  hfiec  verba  sunt),  Gothico 
Qallicanoque  Missalibus  hic  editis.  Consonat  Mabil- 
lonius  (0  qui  Boviense  Saoramentarium  provinci» 
maximffi  Sequanorum,  ideo  non  in  omnibus  cum 
Misaaii  Gothico-Galticano  convenire  ait:  Qutaetsiin 
Ecclesiis  Galltarum  ante  Caroli  Magni  principatum 
ftterit  uniformis  celehranda  missge  rilus  exdemque 

(a)  Ezstant  Gelasian.  et  Gregorian.  in  Dissert. 
Gl.  Muraloriide  Liturg.  Romana  veteri  Venet.edita 
1748. 

(6)  Apud  card.  Tbomasium  in  praef.  Miss.  Goth. 
Francor.  et  Gallican.,  tom  II.  Diss.  de  Liturg.  Ro- 
mano  veteri  a  Murator.  ed.,  pag.  514. 

ic)  Gard.  Thomasius  in  ea  praefatione. 

{d)  PraBfat.Sacramentarii  GallicaniBoviensis,n.2. 
Diss.  Murator,,  tom  II,  pag.  770. 

{e)  Annot  zvi  in  Orationar.  antiquiss.ritus  Goth., 

pag.  GLIV. 

(/)  In  ead.  prefatione,  §  de  Missali  Francor,  sub 
flQem. 


A  partes;  non  tameneaedepierantQbique  colleotiones, 
leotiones  et  contestationes. .  .i^on  tto^ti^  mtrttm(pergit 
si  provincia  Narbonensis^quse  Goihorum  imperto  tunc 
parebatt  non  in  omntbus  eonsenserit  cumaliis  Ga//t- 
eanis  provinciis. 

Jam  vero  duplici  h^jus  inter  utrumque  Missale 
diversitatis  originem,quia  mirifice  propositonostro 
favet,  libenteradducam.Et  quidem  orationum  dissi- 
militudini,diversitas  imperii  causam  dedisse  potuit; 
ea  enim  obstabat  ut  Narbonensis  provinciffi  Patres 
(quos  allas  Toletumad  conciliaconvenissescimus) 
cum  csBteris  Galliarum  episcopis  in  unam  nationalem 
synodum  ooirent ;  festa  vero  unicuique  dicecesi  pe- 
culiaria  fuisse  manifestam  est;eorQm  enim  slngule 
provinciae  sanctorum  solemnitates  (prcter  Christi, 

H  beatissimffi  Virginis,  et  Apostolorum  qus  omnium 
Ecclesiarum  communcserant)  in  earnm  calendariis 
exhibebant  celebrabantque:  quoruminsignis  reiper 
eosdem  in  iis  Ecclesiis  gestse,  susceptique  episco- 
patus,  prsdicationisve  aut  passionis  memoria  ez- 
staret;  prffisertim  vero  quorum  sacr»  exuvie  inipsis 
requiescerent  Aotave  martyrii  eorum  haberentur. 
Id  nos  quidem,nisi  res  expedita  es8et,mQltiplici 
ex  veteribus  Ecclesiarum  liturgiis  prolato  ezemplo 
demonstrare  facile  possemus.De  exuviis  autem  atqne 
Actis  martyrum  Gl.  Ruinartium  ex  abundanti  (/) 
predem  sistimas,  imo  Blanchinum  nobis  ez  parte 
consentientem  habemus  (k),  Uic  enim  AQotor  de  sa- 
crisbeatissimi  protomartyris  Stephani  ezQvii8,qua8 
insignis  nostras  PaulusOrosiussubsffiCQlivinitiQin 
ex  Africa  in  Hispaniam  detulit  (/),  loquens  :  hanc 

C  caQsam  subesse  putat,  cur  ex  eo  tempore  sanctissi- 
mi  protomartyrisofOcium  inHispaniafleret  ;addere 
insuper  potuisset,ut  solemniori  ritu  Stephani  natale 
apud  Hispanos,  prs  aliis  insignium  domesticoram 
martyrQm  festis  celebraretQr.  Sed  de  his  fortassis 
alias. 

Nuno  8utem,utscopopropiore8fiamus,videQdQm 
nobis  estjQQm  inennte  seculo  vii,autnon  longeab 
iis  temporibus  fuissent  alicubi  apud  Hispanos  reli- 
quiffi  sanctissimi  levitffi  LaurentiiPBoUandianiPatres 
qui  de  eo  argumento  ex  professo  egere^enumeratis 
nrbibQS  per  Germaniam,  Belgium,  Galliam  atque 
Orientem  qu»  sacra  hec  pignora  possidebant  (m), 
altum  do  Hispania  nostra  silent;  cui  proindeusqQe 
ad  Philippi  II  registempora,exstrQctQmqueabip80 

D  ac  dicatum  sanctissimo  levits  insigne  Scorialense 
CGBnobium,  non  Hcuit  esse  tam  beatffi.DehlsaQtem 
sseculis  prffi  Laurentii  mortem  consecuta  sQOt  PrQ- 

(g)  Loco  proxime  allegato. 

(h)  Apud  card.  Thomasium  ibidem. 

(t)  Prffif.  in  Sacram.  Gallican.  Bovien8e,Q.7apQd 
Murator.,  tom.  II,  Diss  de  vet.  liturg.,pag.771. 

0)  Prffifat.  in  Acta  martyr.  sincera,  n.  18. 

(k)  Annot.  xii  in  Orationar.antiquiss.  ritus  Goth. 
Bub  fin.,  pag.  gxlix. 

(/)  An  sacrffi  beatissimi  protomartyris  ezQvie  ali- 
quando  in  Bracarensem  Ecclesiam  ouo  miss»  fuerant 
pervenerint,  subdubitare  videtur  Gl.nostraa  Nio.An- 
tonins,  lib.  iii  Bibl.  Hisp.  veteris,  cap.  2,Q.43,pag. 
187. 

(m)  i^d  diem  z  Ang.,  §  m  et  vn,  n.  65. 


605 


DISSBBTATIO  DB  DAMAflO  BT  LADBBirnO. 


606 


dentiam  loonpletemtestem  adducimns^qui  postquam 

inclytimartyris  passionem  elegantissime  descripse- 

rat,  sepulcri  laudem  pie  Romanis  invidet,  quodque 

sacra  ipsius  ossa  preesentes  venerari  possent.  En 

verba  Prudentii  (a) : 

0  ter,  quateraue,  et  septies 
BeatuB  UrbiB  mcola, 
Qui  te  (Laureuti),  se  tnorum  cominus 
Sedem  celebrat  osaium. 

Et  paucis  interjectis  : 

Sed  qui  caremus  bia  bonis, 
Nec  sanguiDis  vestigia 
Videre  coram  possumus, 
Goelum  intnemur  eminus. 

Ad  Acta  Laurentii  quod  attinet,  dubitant  merito 

iidem  Patres  (6),  num  primcBva  et  genuina  saeculo 

quinto  Rom»  autalicubiezstiterint:  utvel  hinccoo- 

jicerejam  possimus  ea  non  usqne  adeo  maturein 

ultimam  Hesperiam  devenisse.  Scimus  prsterea 

Laurentium,8i  unquam  ez  Hispania  nostra  pedem 

extulisse  adversarii  nobis  conceduat,  nunquameo- 

dem  regressum  fuisse(nam  qusB  non  nemo  deipsius 

et  Sixti  paps  itineribus  fabulatur,omni  prorsusve- 


A  ritatis  specie  destituta  8unt);altam  item  a  puero  et 
educatum  RomsB^atque  ibidem  levitffi  gradumet  ar- 
cbidiaconi  dignitatemadeptum;  passumdeniqueac 
tumulatum  in  Urbe:  prorsus  ut  si  patriam  excipias, 
nequeHispaniipsi  difGteamurcffiteroHomanum  fore 
Laurentium  {c). 

Nihilominus  tamen  in  eo  quem  nuper  dicebamus 
Gothico-Gallicano  missarum  Godice,  quem  Hispa- 
niensem^saltem  Hispano  affinem  non  immerito  ap- 
pellare  possumus  (d),  cum  nec  Vincentii  levit»  ao 
martyris  celeberrimi ;  nec  Felicis,  qui  Gerundse  ad 
clivumPyrenseimontisipsasqueadeoGalliae-Gotbica) 
fauees  martyr  occubuit ;  nec  Gucusatis,  qui  non 
ionge  a  Harcinone;neque  Fructuosi,Augurii  etEu- 
logii,  qui  Tarracone  passi  fuere ;  neque  demum 

n  alteriusexillustrioribusHispanismartyribus^prfieter 
unam  Eulaliam  Emeritensem),  ofHcium  Missave,ac 
ne  mentio  quidemin  eorumdemnatalitiishabeatur; 
in  eo,inquam,Missali  Laurentius  noster,  nedum  in 
proprio  Natali  peculiari  missaceIebratur,quod  non 
usque  adeo  mirandum  foret;  sed  in  festis  quoque 


(a)  Stroph.  133^  vers.  529. 

Ib)  Ab  diem  x  An^.,  g  xi,  n.  125. 

\c)  Vide  infra  tertiam  notarumhuicdissertationi 
8UD  Addendorum  nomine  adnexarum,  Edit. 

(d)  Scio  eroditiss.  P.  Alex.LesIeo  (Praefat.  Missal. 
Mozarab.y  §  xvi,  num,  293)  non  probari,  Missale 
Gothicum  de  auo  agimus  ad  aliauam  ex  Gothico- 
Galiicanis  Ecclesiis,sed  potius  aa  Galliam  Franco- 
rum  imperiosubditampertinuisse/idque  extridua- 
naram  rogationum  ante  Asoensionem  usu;atqne  ex 
non  jugi.ac  per  totos  quadraginta  dies,  Quadrage- 
Bimali  observatione,  quse  duo  apud  Hisj[)anos  non  n 
obtinuisse  asserit ;  cum  aliunde  notum  sit  eosdem 
ritus  eoclesiasticos  in  Hispania  atque  Narbonensi 
Gallia  a  concilii  iv  Toletani  temporibus  usurpatos 
fnisse.Longetamen  probabiliornobis  videtur  cardd 
Honae  ac  Thomasii,nec  non  Mabillonii,  Lebrunii, 
Hlanchini  Annot.  vijpag.  cxu,  et  liturgicorum  opi- 
nio,qui  omnes  eom  Godicemsine  controversia  Nar- 
bonensi  Galiioinscriptum  atque  attrlbutum  voluere, 
idque  non  tantum  ex  prsefixo  recentiore  Missalis 
Gothici  titulo,  ut  Lesleus  asserit,  sed  ex  variis  pre- 
cationibus  ex  Missali  Gothico in  eum  Godicem trans- 
latis;  atque  ex  Gallicanarum  synodorum  cum  ipso 
consensionc,  quam  ex  Agathensis  sub  Alarico  Go- 
thorum  re^e  ad  annum  dvi  celebratae,  canone  13  et 
30,Thoma8ius  elicit;nec  non  ex  aliis  argumentis  et 
coDJecturis  qufle  apud  ipsos  videri  possunt.  Sane 
vero,  prffiterLaurentii  noslri,  Sixtique  et  Hippolyti 
natalitiain  eode  quo  agimus  Godice  expressa,  quo- 
rum  nullum  in  Luxoviensi,  Francorum,  Boviensi ;  |% 
neque  in  Gallicano  Vetere,  ad  Gallias  Gelticam,  ^ 
Helgicam,  et  Francicam  pertinentibus  reperitur  : 
unum  mibi  Eulalice  Emeritensis  festum  in  eodem 
Gothico  Missali  celebratum,cum  in  Gallo-Franoicis 
Codicibus  (licet  aliasEulaliam,claramquoqueapud 
Gallos  fuisse,Venantii  Fortunati  et  Gregorii  Turo- 
nensis  testimonio  sciamus)  altum  de  ea  sileatur  : 
indubiam  penefidem  facit,id  ex  Missali  Gothorum 
proprio  ad  Gallise  Narbonensis  Ecclesias  emanasse.— 
De  triduanis  autem  rogationibus,quod  Lesleusobji- 
cit,  potuit  vetus  ille  Galliarum,  infixusque  populo- 
rum  animismos,vel  post  concilium  Toletanumiv  a 
Gallico-GothicisEcclesiis  retineri.Quid  siea8,quan- 
quam  in  Gallia  inslituts  primum  fuerint,  alicubi 
etiam  apud  Hispanosobtinaissesuspicemur^Rbaba- 
nuscerte  (Lib.  ii  de  Instit.  cleric.,.  cap.  40}  tridoa- 
num  ante  Ascensionem  jojunium  apud  Ecclesias 
Occidentis  in  more  AiiBse  aifirmat.  Heminit  quoque 


triduani  jejunii  D.l8idorus(lib.ide  ecclesiast.Orfic., 
cap.,4i) :  sed  hoc  ab  Hispanis  post  Ascensionem, 
imopost  Pentecosten  observatum  fuisse,  locuplcs 
lestis  e8tWaIafr.Strabo(DeReb.Eocl.,  can.28).  — 
Non  jugis  autem  ac  per  totos  quadraginta  dies  Qua- 
dragesimae  observatio,  vig^uissetne  in  ea  Ecclesia  ad 
quam  Godex  de  quo  loquimur  pertinuit,  incertum 
plane  est ;  imo  arbitror  non  plus  in  ipsa,  quam  36 
dieboseBurialibusid  jejunium,sicut  et  in  Uispania- 
rum  Ecclesiis,constitis8e;aliasin  eoGodicejeJunium 
a  feria  ivante  primam  Dominicam  Quadragesimae, 
quae  ob  eamcausam  in  Baoramentario  Ghrcgoriano 
(Murator.,tom.  II, ap.  Liturg.  Rom.,  cal.  300),  etab 
Amalario  (De  Offic.  eccl.,  oap.  7),  Alcuino  (sub 
epig.:/n  cap.  jejun,)  et  aliis  passim  Caput  jeiunii 
inscribitur,incipere  omnino  debui8set;nec  sex  heb- 
domadis  Quadragesimale  tempus  concluderetur. 
Quod  aulem  in  eo  Godice«de  40  diebus  jejunii  JU" 
giter  a  Ghristo  Domino  expletis,  et  eodem  numero 
dierum  a  fidelibus,mtnii^a<tmtamen,ob  ipsorum  in- 
firmitatem,  observato  »  legitur,  neminem  movere 
debet ;  neque  enim  necesseest,  ut  quadragenarium 
illum  dierum  numerum  ad  totidem  esurialesdies; 
quibus  vespertina  refeotio  sumebatur,  referamus  ; 
sed  de  integro  Jejunii,  id  est,  Quadragesimali  tem- 
pore  (licet  hoo  42  diebus  constaret),  ob  numeri 
rotunditatemaccipi  commode  potest,  quod  in  con- 
cilii  Toletani  viii,Ganone  0  et  alibi  in  Sacramen- 
tariis  paseim  factum  videmus.  Minatatim  autem  ii 
dies  observari  dicuntur,  forsan  quia  non  id  Juge,ut 
olim  Ghristi  jejunium,sed  Dominicis  diebusquater 
aut  quinquies  8olutumatqueii\terruptumfuit,quod 
et  Isjdorus  (De  eccl.Ofr.,lib.  L,  cap.  36)  innuit,  in- 
quiens  :  Subtractis  enim  a  Quadragesima  Dominicis 
atebus,^uibus  jejunia  resolvantur^  his  36  diebus^uasi 
pro  toltus  anni  decimis  ad  eccleiiam  concurrimus, 
etc. — Neo  demum  tanta  erat  inter  HispaniiB  et  Gal- 
liffi-Gothicae  Ecclesias,  vel  post  ooncilium  Toleta* 
num  IV  rituum  communio,  ut  non  adhucin  aliquo 
discreparent ;  id  quod  ex  xvii  concilii  Toletani  sub 
Egicane  Dcxcivhabiti  canonibus2et3,item  ex  Egi- 
oanis  Hortatoriaadejusdem  conciliiPatre8,colligere 
est ;  imo  inter  ipsas  Hispanise  Ecclesias,  nec  longe 
post  IV  concilii  Toletani  tempora  in  Missaeatque  Of- 
ucii  eoclesiastici  ritibus  nonnihil  diversitas  fuisse, 
ex  XI  itidem  Toletani  concilii  sub  Wambaneadan- 
num  DCLxxv,  oanone  3  atqrue  ex  aliia  oonoiliorum 
Hispaniaa  deoretis  aperte  dedooitur. 


eo7 


ADDBNDA  AD  QUOfiDAM  PRiBCKDBNTBS  TOMOS. 


608 


8.  Sizti  papa  qui  Iriduo  eumin  agone  prffice88it,et  A. 
8.  Hippolyti  quialteropostLaureDtium  triduoniar- 
tyrium  coasummavii,  tam  luculeDtum  fit  elogium 
aaoctissimi  levits,quasi  noo  utriusque  iiliusmartyris 
magis  quam  Laurentii,  imo  quasi  proprium  hujus 
natale  utrobique  celebrarelur ;  cum  e  contrario  in 
ea  missa  qu€B  Laurentii  propria  e8t,Dec  verbum  de 
Sixto,  neque  ulla  de  Hippolyto  mentio  vicissim  re- 
periatur.  SistimusintegramLaurentii  missam;Sizti 
autem  atque  Hippoljti,ne  molestiam  lectoribus  ex- 
hibeamus,  missarum  tantum  immolationes. 

MISSA  IN  NATALE  8ANCTI  LAURKNTII  MARTYRIS  (a). 

Deusfidelium  tuorum  salvator  et  rector,omnipo- 
tens  sempiteroe  Deu8,adesto  votis  solemnitatis  bo- 
dicruffi,et  Ecclesiae  gaudiis  de  gloriosa  martyris  tui 
passione  beati  Lavrbnti  {sic)  conceptis,  benignus 
aspira:augeatur  omnium  fldes  tante  virtutis  ortu  ,  £ 
et  corda  laetantium  supplicio  martyrum  igniantur: 
utapud  misericordiam  tuam  illius  juvemur  merito, 
cujus  ezsultamus  ezemplo.  Per  Dominum  nostrum. 

Collectio  sequilur, 

Deus  mundi  creator  et  rector,  qui  hunc  diem  in 
LBviTiE  Tui  LiVRBNTi  f^sic)  martydo  consecrasti  ; 
ezaudi  propitius  supplices  tuos,  et  concede  ut  om- 
nesqui  martvrii  ejusmeritaveueramur^iDtercessio- 
nibus  ejus  abffiternisgehennffiincendiisliberemur. 
Per  Dominum. 

Colleetio  post  nomina, 

Goncede  nobis,  Domine,  gratiam  luam  in  beati 
Ladrenti  martyris  celebritate  multiplicem  :  ut  de 
taoti  agone  certaminis  discat  populus  Ghristianus 
et  firmam  solidare  patientiam,et  pia  ezsultarevic- 
toria. 

Collectio  ad  pacem, 

Sanoti  LAURBNTino8,DomiDe,qu8e8umu8,precatio  C 
Justa  tneatur:  etquod  nostra  conscientia  non  prae- 
Bumit,eju8  nobis  qoi  tibi  nlacuitoratioae  donetur. 
Per  Dominum  nostrum  filium  tuum. 

Immolatio  missas, 

Verejdi^numetJustumestyOmnipotenssempiterne 
Deu8,  tibi  in  tanti  martyrls  LAURBNTilaudis  bostias 
immoiare^quihostiamviventemhodieinipsiusLEviTiG 
TUi  BEATi  Laurenti  martvris  minislerio  per  florem 
oasli  corporis  accepisti.  uujusvocem  per  hymnidi- 
cum  modulamiDi[For<^,moaulali]P8almi  audivimus 
cauentis  atque  dicentis  :  Probasti  cor  meum  Deus 
et  visitasti  nootem  {sic),  id  est^  in  tenebris  saeculi  : 
igne  meezaminastietnon  estmventain  meiniqui- 
tas.OgloriosacertaminisvirtuB  I  0  inconcussa  con- 
stantiaooDfiteDtislStriduDt  membra  viveutia  super 
graticulam  imposa  :  et  pruuis  sffivieDtibus,  aDne- 
raDtes[For^,aDhelantia]  iDceosum  suum  iu  modum 
thymiamatis  diviois  uaribus  exhibeDt  odorem.Dicit  n 
CDim  martyr  ipse  cum  Paulo :  Christibonus  odorsu- 
tntM.NoDenim  cogitabat  quomodointerra  positusa 
passionis  periculo  liberaretur  ;  sed  quomodo  inler 
martjres  m  ccBlis  coronaretur.Per  Christum  Domi- 
num  nostrum.  Per  quem. 

IN  NATAU  SANGTI  SIZTI  PAPiE  ET  MARTYRI8. 

Immolatio  missse,  {b). 

Vere  dignumetjustum  est^sequum  et  salutare est, 
tibi  assiduas  laudes  canere,  Domine  sancte,  Pater 
omnipotens,  aeterne  Deus.  Per  Christum  Dominum 
nostrum.  Qui  per  adventum  suum  credentes  in  se 

(a)  Missale  Goth.  Gallicao.  ab  Em.Tbomasio  pri- 
mum  editum,  et  a  Ci.  Muratorio  dissertationi  de 
liturgia  Romana  vetereioserium  tnm.  II,  col.  627. 

(b)  Apud  Murator.  Diss.  de  Liturg.  Rom.,  col. 


homines  ad  ccBlestia  regna  transire  permUit:  qno- 
niam  hi  qui  se  tus  testes  ofTerunt  veritatis,  inimi- 
cum,dum  occiduntur,occiduDt.  Ez  qnibus  est  ean- 
ctus  ac  venerabilis  Siztcs  martyr,  cuius  hodie 
solemnitas  celebratur  ;  qui  dum  apostolice  sedis 
accepisset  insignia,  et  se  primum  esse  coDspiceret 
sacerdotum,  occasionom  salutaris  passioois  ezci- 
pieos,  non  tantum  saecularesezuitsordescontagii, 
verum  etiam  exemplum  fuit  cxteris,  Nam  mox  suut 
quoque  minitter  eximiusvenerabilisLaurentius  viclorix 
palmam  inntatus^  accepit  o)*namen(um  quod  debuit 
paena  subtre,  ut  qloriam  mereretur  aetemam  canse' 
que^e  (sic).  Per  Christum. 

IN  NATALI  SANGTI  HIPPOLYTI  MARTYRI8. 

Immolatio  missse  (c), 

Vere  dignum  et  justum  est,  omnipotens  aeterne 
Deus,qui  beatumHippoLYTUMtyrannicisadbuc  obse- 
quiis  occupatum  subito  feoisli  LAYKEmi {sic)socium, 
Qui  spirituali  ardore succensus,dum  unigenitum  Fi- 
iium  tuum  Domioum  uostrum  coram  postestatibns 
veraoiter  coDf]tetur,poBois  subjicitur,  vinculisinli- 
eatur,  cardis  [Forto,  carduis]  configitur,  equorum 
ferocitate  disjuDgitur;^/  adepla  palma  martyrii,vita 
perpetua  cum  lucratore  et  magistro  Laurento  coro- 
natur.  PerCbristum  Dominum  nostrum. 

Ez  hoc  autem  tam  peouliariLaurentii  nostri  eio- 
gio  in  sanctorumSiztietHippolytinata1itiis,quivi8 
e  vestigio  coivjicietlonge  majorem  sanctissimi  illius 
levits,  quam  horum  martyrum  rationem  in  Missali 
Gothico-Gallinaco,atque  adeo  apud  Toletani  con- 
cilii  Patres  habitam  fuisse.  Verum  ut  paulo  id  fiat 
dilucidiu8,opportunumduziGolhico-GallicanumCo- 
dicemcum  iis  Sacramentaris  cooferre,quffi  ad  usum 
Romanae  Ecclesis  a  summis  pontificibus  Grelasioet 
Gregorio  Magno  ordinata  fuisse  constat ;  nec  non 
cum  eo  missarum  Codice,quem  Leoniani  titolo  in- 
Bignem  nuperrime  Blanchinus  evulgavit. 

In  triplici  ergo  hoc  Romano  Codice,  cum  si  pa- 
triam  demas  nullanonezparteRomanusfuturuses- 
set  Laurentius;neque  ullius  magis  quam  Romauo- 
rum  iDteressetpeculiarielogio  martyremsanctissi- 
muui  celebrare,  de  cujus  solemnitate  (ut  est  iu 
BlaDchiDiano  Godice)  peculiarius  prm  caeteris  Roma 
laetabaiur  :  preterquam  in  missis  quae  sancti  Lau- 
rentii  propriae  sunt  in  ejus  natalitio,nullam  hacle- 
nus  inSiztiaut  Hippolyti,  neque  inaliorum  marty- 
rum  festis  mentionem,  ac  oe  verbulum  quidem  de 
sanctissimo  levita  reperire  mihi  licuit  ;  prorsus  ut 
quod  ezGothico-GallicanoGodice  Laurentii  elogiom 
retulimus  Galiie-Gothicffi,  atque  adeo  Hispanie,  ut 
putamus,nostre  peculiare.nec  sine  causa  ab  utra- 
que  hac  provincia  factum  ezistimandum  sit. 

Est  quidemiuBlanchioiaDoCodice  (nequid  sto- 
diose  dissimulare  videar)  tacita  qusdam  Laorentii 
mentio  in  let  iicontestationemissarumsanctiSiztiy 
in  quibus  legitur  {d) :  eum  doctrinx  suse  fllios  ad 
eamdem  martyriigloriampromerendam  incitare^eio,: 
Sixto  nedum  hoc  divinitus  datum  fuisse^ut  proprium 
passionistriumphumacquirereUsed  etiam  ut  subjectis 

(c)AdudMurator.,  Liturg.  Romana  vet.,  tom.  II, 
col.  628. 

(d)Tomo  IV  Anaslasiiypag.  zzxvi,  ool.4,  in  na- 
tali  sancti  Sizti. 


600 


mSSBRTATIO  DB  DAIIA80  BT  LAURBBTIO. 


6id 


nbi  minutris  proficeret,  gloriosamque  magistri  paU  A  Martyrologium  (h)  BeribentiB  :  «  in  lihris  Liturgieis 


mam,  non  inferiorem  discipuli  victoriam  consecutam 
fuisse.  QuibuB  quanquam  Laurentium  nostrum  non 
obscure  designari  constet :  nusquam  tamen  eztra 
propriam  sanctissimi  martyris  missam  ezpreseum 
ejusdem  nomen  aut  elogiumyUtinMissali  Gotbico* 
Gallicano  reperitur ;  licet  septenaB  de  sancto  Sizto 
missffi,  tricenaevero  colleot®  atque  orationes  in  eo 
Godice  habeantur.Mittoterin  eodem  Sacramentario 
repetitum  Laurentii  nomen,  sine  elogio  tamen,  in 
missis  defunctorum  pro  anima  cujusdam  episcopi(a), 
casu  enim  idfactum  fuisseipsinobiscum  adversarii 
atque  inter  eos  Acamus  (6)  agnovere. 

Nunc  autem  a  Romanis  ad  Belgicae,   Geltio»  et 
FrancicsB  Galliarum  MissalesGodicestransitu  facto, 


velustissimisxxhxqu^  gentium  apud  Ocoidentalesmis- 
sarum  solemnia  in  natali  beati  Laurentii  praeno- 
tari»:ni8i  adbibito  temperamento  eGallioanis  mis- 
sarum  Godicibus,quo8  paulo  ante  retulimus,fulcia- 
tur,  inflrmam  et  plane  falsam  in  universum  fore. 
Scio  equidem  non  dissimilia  apudMazimum  Tauri- 
nensemlegi  (t),  ^d\\\fiei:triumphumheali Laurentiiy 
totum  ubique  mundum  consona  devotione  celebrare; 
sed  ea  non  paulo  generaliora  sunt,  ac  de  mcjori 
Ecclesiarum  parle,  pro  quo  in  scbolis  diceremus 
de  generibus  singulorumf  largius  interpretari  de- 
bent. 

Ez  silentioautemGallicanornm  Godicumdelevita 
nostrOyUt  boc  moneamus  obiter ;  simul  etiamez  eo 


nullam  prorsus  in  iis  Laurentii  nostri  mentionem  n  quod  in  Orationario  Tarraconensis  Ecclesiae  a  Blan- 

j>  •  •  'J^^ • _• • "^  !_•  •  1«  «1  «  m         ^a        ^ 

M  r  ^^^m      ^  ^^  MM^  MK  ^k  ^bs  ^k  t^^  mm  ^m      m  m^  «m^^*  «%  ^fl  A  A  A  M  •  ■«  ^^  ^k  M  ■  S^  M  aMV  •h  wn^  ^  mm  «  m^  ^^     ma^         -  -     aa —  — — I  .^-.^   ^  _     — ■  I  _ — ^   _I^      —  M.    ^     K^  *  A    _ 


fleri  comperiemus ;  proinde  casi  nec  si  uspiam 
gentium  levita  sanctissimus  vizerit,Ecclesiffi  autin- 
col«harnmregionuminaudiissent.  Idvero  num  de 
omnibusejusGalliarum  tractusGodicibus  in  univer- 
sum  afflrmari  possit^non  satis  ezploratum  habeo;in 
iis  certe  quos  mihi  bactenus  videre  licuit  nullum 
omninode  sancto  Laurentio,  nec  de  Sizto  aut  Hip- 
polytoverbum  legitur.Sunt  autem,  l.Lectionarium 
Luzoviense  Merovingico  oharactere  ezaratum,  a 
Mabillonio  {c)  io  ejusdem  Liturgia  Gallicana  editum, 
quod  olim  adprovinciamMazimam8equanorum,id 
eat  Yesontionensem  pertinuisseidem  auctoraffirmat 
2.Sacramentarium  sancti  Goliimbani,  quod  ez  Bo- 
biensi  bibliotheca  in  Liturgiam  Gallicanam  idem 
Mabillonius  retulit  (d),et  ad  eamdem  Vesontionen- 
sem  provinciam  speotare  voluit.  3.  Missale  Franco-  ^ 
rum  dictum,  aven.card.Tbomasio  primum  editum, 
et  a  Muratorio  inOissertationedeLiturgiaRomana 
recusum  (0),  quod  ad  Pictaviensem  Ecclesiam  olim 
pertinoisse  ezMorinoThomasiusinejusdem  prafa- 
tione  censet.  Missale  demum  Gallicanum  vetus  (f) 
ejusdem  ven.cardinalis,ad  Ecclesiae  Altisiodorensis 
nsam  adornatum(uti  ez  sancti  Germani  hujus  urbis 
epi8Copi,qu8e  unicaest  de  sancti  in  eo  Godice  mon- 
tio,  conjioere  possumus) ;  in  quibus  omnibuB  nec 
verbum  de  sancto  Laurentio  reperire  mihi  con- 
tigit. 

Ez  his  autem,nisi  vehementer  ego  fallor,liquidam 
fit  Blanchini  thesim  affirmantis  (g)  :  Martyrologia 
omnia  et  catendaria  letustissima...  necnon  et  Sacra- 


chino  primumevulgato  nullaprorsusde  sanctoSizto 
mentioreperiatur;acdemum,quod  nullamprseterea 
causam  subesse  videam  curin  Hispania  nostra,  ma- 
zime  autem  in  eo  Missali  de  quoloquimur,8ancto- 
rum  Sizti  et  Hippolyti  natalitia  peculiari  officio 
celebrarentnr  :  non  semel  in  mentem  venit  propter 
Laurentium,cuju8prior  ille  magister,  posterior  iste 
discipulu8,uterque  vero  passionisquodammodoso- 
cius  fuerat,locum  eis  factum  in  Gothico-Gallicano 
Godice;ne  scilicet  quorura  unum  certamen  videri 
poterat  et  saepissime  in  eisdem  Actis  legebatur  (;*), 
in  unius  EcclesiaeLiturgiaoultuseJungerentur.Sane 
vero,quibus  in  Godicibus  aut  calendariis  Laurentii 
natale  sileri  oontigerit,  in  iis  sanctorum  Sizti  et 
Hippolyti  solemnitates  frustra  quaeras. 

Nunc  autem,  ut  quo  baec  demum  pertineant  vi- 
deamus,scire  omninoaBlanchinovellem:4.  Gum,8i 
Romae  Laurentium  adjudicet,  non  magis  jam  ad 
Hiepanos  quam  ad  GallossanctissimuBlevitaperti- 
nere  debeat:cur,aTtum  de  eo  silentibus  Galliarum 
Sacramentariis,  Hispanienses  interea  Godices  tam 
perculiare  Laurentii,  non  modo  in  ipsius,  sed  et  in 
Sizti  atque  Hyppolytinatalitiis  elogium  contineant? 
2.Gum,  una  ezceptapatria,nihil  jam  Laurentiu8,8eu 
gradum,  dignitatem  resque  ab  ipso  gestas,  sive 
passionis  aut  ezuviarum  locum  spectes,  commune 
cum  Uispanis  babiturussiticurinGotbico-Gallicano 
Godicenationalium  festorum  parcissimo,in  quo  nec 
Vincentio  levitse,  nec  Pelici  Gerundensi,  neo  Fruc- 
tuoso,  autaliis  Rispanis  martyribus  illustrissimis 


mentaria,  gloriosissimam  in  tota  Ecclesia  Laurentii  D  locus  vel  minimus  attributus  est,  tam  insignis  ac 
passionem  unanimiler  recolereyTion  secus  atque  affl-  iuculenta,neque  uno  tantum  inlocoLaurentiinostri 
nem  aliam  Gl.Dominici  Georgii  in  notis  ad  Adonis      mentio  habeatur  ?  3.  Verum  fuerit,  quod  gratis 


(a)  Sacram:  Veronense,  tom.  IV,  Anastasii  inter 
Prolegom.,pag.i,  col.  2,  n.  4  et  6.  (Vide  infra  quar- 
tam  notarum  huic  dissertationi  suh  AddendorumnO' 
mineadnezarum).  Edit. 

{b)  Putat  Acamu8(Di88.  de  antiq.  Sacramentarii 
Yeronen.,  part.i,§  zii),Mi8sa8  in  quibus  hae  collec- 
tiones  habentur,  in  die  depositionis  Sizti  PP.  UI 
pro  ejus  requie  celebratas^mentionem  autem  Lau- 
rentii  ideo  in  ipsis  factam,  (^uia  is  pontifez  altero 
post  Laurentium  die,zi  scllicet  Augusti  ann.cccczL 
vivere  desierit. 

{e)  Litnrg.  Gallioan.  lib.  11,  pag.  106  ad  173. 


{d)  Habetur  is  Godez  apud  Murator.  de  Liturg. 
Romana  vet.,  tom.  II, a  col.  775. 

(ff)Tom.  II,  acol.  662. 

(/)  Editum  a  Muratorio,  tom.II,Dis8.  de  Liturg. 
Rom,,  a  col.  697. 

{g)  Annot.  cv  in  Oration.  antiquiss.   rit.  Goth.« 

pag.  CGLZZZII. 

(A)  Ad  diem  z  Aug.  Edit.  Rom.,  pag.  392. 

(t)  Homil.  II  de  sancto  Laurentio  sub  Onem. 

(;j  Habentur  in  eisdem  Actis  SS.  Sizti,  Laurentii 
atque  Hippolyti  passiones  cum  alibi,  tum  in  Cod. 
Vatioano,  cujue  verbapostremo  nobisiocoBlancbi- 
nuB  objicit.  De  quo  inierius  sermo  recurret. 


Ml 


ADDSNOA  AD  QnOBOAM  PRfiCBDBNTJBBS  TOSfOS. 


612 


BlanchiDO  dAinas ;  faerit»  inqaam  preter  patriffi 
commaDionem  eaasa  arcana  aliqua,cur  in  Gothioo- 
Gallicano  de  quo  agimas  Godice  Laurentii  mentio 
fieret:an  ea  tanti  ponderis  exstitisse  credenda  esti 
ut  propterea  natale  Laureotii  ezlra  Hispaniam  ut 
putat  BlaDchinus  editi,educati  atque  alti,  cujusque 
nulla  ibidem  exstabatreliquiarumpar8,potiusineo 
Godice  ac  solemnius  haberetur,quam  vel  in  eodem 
Ealalis  Emeritensis  (a)  murtyris  celebratissim», 
patria,  incolatn,  passione  atque  exuviarum  loco, 
nulla  deniquenonexparte  Hispanae^vel  ipsius  etiam 
Laurenlii  in  Godicibus  Gelasiano,Gregoriano  atque 
aliis  ad  Ecclesis  Romanas  usum  adornatis? 

Haeo  Blanchino  longiusculo  petita  videbuntur;et 
fortassis,qua  est  sagacitateacdoctrinavir,lateatem 
aliquam  bujus  singularitatis  causam  in  numerato 
habeat,qas9  mihi  tamen,ut  verum  fatear,  bactenus 
nulla  succurrit.Neautemad  Laurentiii  cultum  ubi- 
que  terrarum  late  propagatum  confugiat,  quasi  ex 
eo  peculiaris  sanctissimi  levitn  in  Gallie-Qothicffi 
Ecclesiis  cultus  descendat;de  silentio  Ecclesiarum 
per  Gallias  Belgicam,  Gelticam,  et  Francicam,  hic 
rursum  monendus  est.  MemineritpraetereaAugus* 
tiDum,non  secusacdeLaurentio  Maximus,  olim  de 
insigni  ievita  ao  martyre  Vincentio  dixisse  (b)  : 
Nullam  ejus  tempore  regionem^  nullam  provinciam 
quousque  Romanumimperium  vel  Chrislianum  nomen 
extenditurnon  celebrare  Vincentiinatale;qixod  tamen 
iniisquosretuiimDsGalliarumGodicibuSfimoetiam 
in  Missali  Gothico-Gallicano,  frustra  Blanchinus 
quaesierit.  Postremo:communem  Laurentii  cultum 
per  orbem  terrarum,utut  ejusdem  natali  interalio- 
rum  martyrum  solemnitates  in  Gotbico-Gallicano 
Godice  recensendo  causam  dedisset:  non  tamen  in- 
signi  ao  peculiari  illi  in  proprio,  et  in  sanctorum 

(a)  Perpetuo  Eulaliam  cujus  in  MissriliGothico- 
Gallicano  natale  celebratur  Emeritensem  diximus, 
quamvisGl.LesleusBarcinonensem  eam  fuisse  sus- 
picetur.Gum  enim  haec  non  procul  aGaIlia,illavero 
in  remotissimaHispaDioparte.passa  fuerit,credibile 
existimathicauctorprflB  Emerilensi  Enlaliacelebrio- 
remolimapud  Galios  Barcinooensem  fuisse  ;  quin 
et  Missffi  de  quaagimusimmolationem,in  quamryo 
sjfonte  prsBsiai  (7Ha/adicitur,huic  magis  quam  Eme- 
ntendi  conveoire.  Verum  et  haoc  quoque  claram 
olim  in  Galliis  exstitisse^VenaDtii  Fortunati  etQre- 
goriiXuroneDsisauctoritas  ab  Em.Tbomasio  allata 
(PraBf.  Missal.  Gothic.)  satis  docet.  Nec  ooi^jecturam 
ex  ejus  MisssB  immolatioae  ductam,  Lesleum  juvare 
posso  arbitror,  cumutriusquo  Eululiffi  Acta  magna 
ex  parte  confusa  esse  verosimilUmum  sit.  Ac  mihi 
quidem,ex  loco  in  eo  Godice  Missa  de  qua  agimus 
attributo,  confici  plane  videtur  Emeriteosem  eam 
Eulaliam  fuis8e,ci]jus  festum  iv  Id  Decembris  cele- 
bratur;Dam  post  Missam  S.  Audreffi  apostoli  prid. 
Kal.  Decembris,  et  aote  eam  quae  de  S.  Pauli  cod- 
versioDO  est,  viii  Kal.  Februarii,  Eulalife  natale 
ibidem  agitur  ;oum  alias  sub  medium  Februarii 
moDsis  io quod BarciDOoensis  Eolalis festum  incur- 
rit  collocari  omnino  debuisset.(Vide  iofraqaiDtam 
notarum  haicdissertationi  sub  Addendorum  nomlne 
abnexarum.  Edit.) 

(6)Serm.276,qui  deS.VincentioLevitatertius  est, 
num.  4,  Edit.  PP.  Maurin.  Paris-,  tom.  V,col.  H13. 

rc)Prodiit  opasRomaBann.l755yOctobri  meose, 
suD  hoc  titulo ;  Missale  mixtum  secundum  regulam 
B.  Isidori  dictum  Mo%arabes, 


B 


f^  Sixti  atque  Hippolyti  natalitiis  elogio  locam  facere 
potuisse.  Sed  de  his  plus  satis. 

Illud  hoc  loco  jure  lector  desidarare  et  plane 
mirari  possit,  in  tanta  liturgioorum  Godicum  copia, 
nuUum  a  nobis  hactenusadductum,qui  proprie  ad 
HispaniarumEcclesias  pertioeat;  cum  alias  priscas 
ille  Dostratum  Gotborjm  Isidorianus  ritas,Mozara- 
bicusvulgodictus,  tanto  semperapud  litargioos  in 
honore  fuerit,  et  usque  sit.Ac  mihi  quidem  (qaan- 
quamMissali  Mozarabico  abincomparabilicardinali 
Ximenio  edito  non  parum  ab  aliquibus  detractum 
noveram,quasi  ipsius  collector  ex  antiquis  Missa* 
libus  quiecunque  libuit  ineum  Godicem  transtulis- 
set),hsrebatnihilominusanimo  ejus  Missalisexem- 
plum,  quod  in  excellentissimae  Corsino  domus,  et 
in  Vallicellana  bibliotheca  asservari  iDaadieram, 
diligeoter  evolvere;si  quid  inde  nostris  hisce  con- 
jecturis  lucis  afTulgeret.  Commodum  autem  per 
ea  tempora  Gl.  Alexander  Lesleus  8.  J.  Moza- 
rabicum  ipsum  Ximenii  Codioem  prsfaUone  ao 
notis  actum  edidit  (c),  in  quibus  nou  vulgaris 
neque  bausta  de  ^triviis  eruditio  cum  summa 
rei  liturgicc  peritia  decertare  videntur.  In  eo 
autem  Missali,  quod  nostra  propius  attinef,  Lau- 
reotii  festum  propria  et  peculiari  Missa,  nedum 
natali  ipsiusdie  iv  Id.  Augusti,  sed  et  in  ejasdem 
diei  octava,  xvi  Kal.  Septembris,  solemnissimoque 
sex  capparum  ritu  celebrari  animadverti ;  com  Sixti 
atque  Hippolyti  festa  suis  unumquodque  natalitiis 
tantum  fiant,nibilque  proprium  habeant,sed  omnia 
ex  communi  plurimorum  martyrum  desumantur, 

C  ritusque  prcB  illo  Laurentiilongeinferior  sit  (d) ;  ut 
vel  bincjamconjicereliceat,  quam  potior  sanctis- 
simi  levit»,  prn  Sixti  atque  Hippolyti  natalitiis, 
ratio  apud  Hispanos  habita  fuerit  (e), 

(d)  Pag.  357  ad  361.  Festum  Laurentii  pecoliari 
missa  in  ejus  Datali  colitur.Pag.  X2,  col  2.  In  caleo- 
darioritusjeo;  capparum  indicatur.Pag.365  habetar 
LaurcDtii  Octava,  in  qoa  omnia  sictU  in  die  dlci 
Jubenlur.  Item  in  KaloDdario,  Octsvae  Laurentii 
meDtioest;e  diversovero  de  Sixto,  pag.  356,  ool. 
3,  haoo  omDioo  leguDtur  :  Sixtipapas  :  Felicissimi 
et  Agapiti,  Omnia  dicantur  piurimorum  fnari^ncm. 
Eademque  iisdem  ipsisverbis  io  festo  saDCtiHip- 
polyti  repetuDtur  pag.  361,  col.  1. 

(e)  NoD  melatet,  Gi.  Lesleum  (iu  Notis,  pag.  585, 
col.2)ex  fregueDti,  uti  arbitror,  Sixli  meDtione,  qae 
in  Mozarabica  Laurentii  mlssa  fil,  existimare,  eam 

T\  Missam  dod  Laurentii  propriam,  sed  Sixtoquoque 
communem  esse  ;  qui  mos  hos  martvres,  imo  et 
Hippolytum  conJungeDdi,apudGr8ecosolimobtinait 
ot  patet  ex  Menologio  Basilii.Verum  nescio  qoo  id 
pacto  a  Cl.viro  sustineri  possit,  cumSixto  proprius 
dies,  non  secus  atquellippolyto,in  eo  Missali  attri- 
butus  sit,  ut  nuperdicebamus.  PrsBtere^  si  quis  ad 
eam  missam  animum  tantisper  advertat,  licetfre- 
quens  in  ea  Sixti,in  secunda  scilicet  oratione,  iu 
orafione  poslnomina^  in  Inlatione^  et  Benedictione 
meotio  fiat:deprehendetDihilomiDUsad  LaureDtinm 
potius,  imo  uaice  ad  ipsum  perticere.  Priroo  enim 
O/il^aiim  seu  Introitus(ut  more  nostro  loquamur), 
(jui  est:G/ormm  etmagnum  d^corem, elo.^desamitur 
in  ea  Missa  ex  communi  unius  martyris,  pag.  421, 
qui  BWaseseei  deherei: Da bo  sanrtis  meis,e%  communi 
plurimorum  marlyrum  pag.  426.Secundo  binelec- 
tiones,alia  rx  Ecclesiablico  :  Qui  aurum  diligit^  elc, 
alia  vero  ex  Apostolo  :  Qui  parce  seminatf  etc. ,  neo 


613  MHBRl^ATIO  BB  DAUABO  WS  LAXntBNTIO 

£t  illadnobisin  votiseratveteresliturgioos  Godi-  A. 
oeBfSiqaoeic  Bibliotheca'  Vaticana  ad  Hispaniffi  aut 
Galli»  Narbonensis  Ecclesias  pertinentes  invenis- 
Bem,  diligenter  evolvere ;  atque  ez  eis  quae  in  rem 
nostramconferrepoasearbitrarer  in  mediumaddu- 
cere.  Gur  autemid  non  pr»stiterimu8|alibianobis 
indicatum.  Unum  quod  supererat  exsecuti  sumus, 
nempe  ut  quos  io  amplissima  sanctffiac  primatis  To- 
letans  Ecclesiffi  bibliotheca  Mozarabicos  sacrffi  li- 
turgiffi  Godices,a  8fficulo,ut  putamus,nono  scriptos 
asservari  noveramus  ;  quosque  dum  Catholici  atque 
invictissimi  Perdinandi  VI  Hispaniarum  regis jussu 
Toleti  degeremus,  pluries  nobis  in  manus  sumere 
licuit  :  perillustriviroutriusquejurisprudentiffiat- 
queantiquitatisperitissimo  D.Joanni  Antonio  delas 


Qna  voce.  quantis  laudibat 
Celebrabo  Moims  oaDiKBM? 
Qao  PASsioiiKii  carmine 
Digne  retezeos  concinam  ? 

Et  rursum  (c). 

Sic,  saDcte  Laurbsti,  tnam 
No8  PA8SI0IIEM  quffirimuB. 

Si  quid  proinde  in  oo  poemate  deprebenditur,  ez 
quo  Laurentii  patrise  nonnihil  lucis  aCTundi,  aut  ea 
demum  sagaciori  indagine  subodorariqueat :  mini- 
me  id  data  ab  auctore  opera  dictum  ezistimandum 
sed  quasi  nihil  tale  cogitauti  verbum  paulo  fortas- 
sis  quam  voluit  significantius  ezciderit. 

Bollandiani  Patres,  hymno  accuratissime  eza- 
minato,  si  quam  inde  illustrandffi  Laurentii  patriffi 
scintillam  elicere  possent^ubi  nequicquam  eis  rem 


Infanlas  ejusdem   sanctffi   Ecdesie   doctorali,   ut  ^  eecidisse  animadvertunt,  cffiteros  admonuere,qui- 


vocanty  canonico,  litteris  precibusque  nostris  in 

hi:gus  laboris  gratiam  evolvendos  enize  commenda- 

remus.Si  quid  autem  eo  prssidio  conatus  nostros, 

quod  minime  desperamus,  adjuvari  contigerit,ubi 

ab  humanissimo  patriiquedecorisamantissimo  viro 

responsum  impetraverimusid  evestigiolucubrationi 

nostr»  inseri,aut  eztra  ordinem  acyici  cu  rabim  u  s(a). 

GAPUT  IV. 

Frudmtius  vulgari  sentenlix  astipulatur.  Multiptex 
pro  Hispanis  ex  Laurentiano  ejusdem  hymno 
conjectura. 

HactenusdeLaurentio  Hispaniffi  nostrffi  asseren- 

do,qaantam  ingeniopotuimus,enizi8umus.Nunc  ut 

levitam  sanctissimum  ez  mente  Prudentii,quem  ab 

ipsis  stare  adversarii  oontenduMt,Romffi  natum  non 

fuisae  ostendamus  :  intentatum  fortassis  aleffique  Q  alumnos  suos  urbicos  (id  est,  Cxsarauguslanos,  ut 


cunque  id  deinceps  ezperiri  vellent  operse  pretium 

minime  facturos  {d),  Aliis  e  contrario  tam  flezilis 

in  utramque  partem  ejus  hymni  auctoritas  visa  est, 

ut  eruditus  sane  doctor,  oivis  meus  atque  olim  in 

aoademia  Valentina  sacrarum  linguarum  cathedrffi 

competitor  (e),  ez  illis  verbis  (/)  : 

Cea  prffisto  semper  adsies, 
Taoeqae  allomnos  urbicos 
Lactante  complezus  sinu 
Pateruo  amore  natrias. 

Et  sequentibus  : 

Ho8  inter^  o  Christi  decus, 
Aadi  poetam  rusticum  : 

probare  nitatur,cum  Gffisaraugustanus  Prudentius 
sit  (quod  verum  fortassis  fuerit)  :  minime  ab  eo 
Laurentium  patria  segregandum  ,  quandoquidem 


plenum  opus  aggredimur.  loitio  autem  prsnotare 
oportet,  longe  aliam  mentem  propositumquesacri 
illias  poematis  auctori  fuisse^quam  ut  sanctissimi 
levitffi  patriam  in  ipso  exprimeret.Nec  ea  tractatio 
ant  hymniy  qui  Passio  Laurentii  simpliciter  inscri- 
bitar,aat  libri  titulo  Tcepl  £Te<pG(V(i)v,id  esitde  CoroniSj 
martyrom  scilicet,  satis  congruens  aut  opportuna 
censenda  esset.  Si  cui  tamen  adhuc  ea  de  re  scru- 
pulashasreatyPrudentium  ipsum  sistimus,qui  men* 
tem  8uam  atqae  bymni  scopumhis  verbis  apertis- 
sime  prodit  {b). 

non  Evangelium  :  Nolite  thesaurizare  vobts,  etc, 
mirifioe  L»aurentio  congruunt.Demum  reliquffi  ora- 
tiones  et  preces  in  eadem  missa  Laurentii  propriffi 
suut,  nihilque  cum  Sizto  comoiune  habent.  Sunt 


ipse  intelligit)  atque  inter  eos  Prudentium  paterno 
amore  complecti  postuiatur. 

In  lanta  ergo  prffijudicatarum(opinionum  varieta- 
te,cum  videremBlanchinum  etMerendam,inquisito 
adamussim  hymno,  flutas  et  plane  caducas  inde 
desumptas  conjecturas  in  ccBlum  attollere,  et  pro 
geometricis  demonstrationibus  venditare  :  nolui 
enim  vero  permissam  his  soriptoribus  veniam  mihi 
adimi;  aut,  si  pauca  acquirere  possem,  invideri. 
Eoigitur  poemate  particulatimdecurso^auctorisque 
scopo  diligentissime  observato,  facile  in  hanosen- 

inregiaMatritensicuriafungens:quoetiamtempore, 
autnon  multopost,cumeminentis8imus  ao  roveren- 
dissimus  princeps  Ludovicus  8.  R.  E.cardinaiis  de 
Corduba,ex  decano  Toletanoadsacruni  purpurato- 


autem  he  :  Oratio  prima  :  Dornine  /«5u,etc.  Lauda:  D  rum  collegium,  summumque  ejusdem  Toletanffi 
Btfa^tt5i;t>,etc.Sacriticium  :  £(/oDomt>iu5,etc.Missa:      Ecclesiffi  regimen  mazimo  Hispaniffi  totius  plausu 


Ad  misericordix  opera,eio,A.d  pacem  :  Deusquibea' 
lissimi  Levit3B,eie,?oei  Sanctus  :  Osanna  in  exselsis^ 
etc.  Posl  pridie  :  Memores,  etc.  Ad  orationem 
dominioam  :  Deus  qui  in  veri  holocausti,  etc.  Et 

808t  communionem  :  Domine  Jesu  Christe^  elo. 
[entio  autem  in  ea  miasa  Sizti,ob  quamdammar- 
tyrii  cum  l^urentio  oommunionem  fieri  potuit :  nam 
et  Uippoiyti  duplezluculenlumquein  ejusdem  Inla- 
tione  elogium  habetur,  quin  propterea  Laurentii 
missam  Hippolyto  communem  dicere  possimus; 
neque  id  Lesleus  voluit. 

[a)  Perincommodum  buic  lucubrationi  accidit, 
licetaliascommunibusHispHnorumvotismagnopere 
ezpetitum  fuisset,ut  quo  tempore  litterffi  nostrffi  in 
Hispaniam  delatse  sunt,To]eto  vir  ezimius  abesset, 
amplisBimo  vicariatus  generalis  ecclesiastici  munere 


evocatus  fuisset ;  unus  ille  omnium  jcstissimi  ac 
prudentissimi  Ilispaniarumregisjudicio  comproba- 
tus  est,  qui  in  decanatu  To1etano,quod  Bispanico- 
rum  omnium  bonestissimum  sacerdotiumest,emi- 
nentissimo  cardinali  archiepiscopo  succederet. 

ib)  In  hymno  de  8.  Laurentio  stroph.iz,  vers.33. 

{c)  Stroph.  cxzzviii,  vers.  548. 

{d)  Ad  aiem  z  Aug.,  §  iv  in  ipso  initio. 

{e)  Is  est  doctor  Au^ustinus  Salesius  presbyter 
Valentinae  urbis  histoncus,  editis  operibus  clarus 
(quorum  catalogum  habes  ap.  VinCAimenium  Vi- 
rum  Gl.  Bibliolh.  Valentiuffi^  tom.  II,  ad  ann.1747, 
pag.  304)  in  litt.  ad  eruditiss.  Mayansium  nostrum 
10  Julii  1741,  in  App.  operis  :  Censura  de  las  hiS' 
torias  fabiUosas. 

(f)  Stroph.  Gzuii,  vers.  569. 


*  Snspicatur  Arevalus,  legendum  tu  pro  ceu;  notatqae,  adties  pro  adsis  a  Terentio  ftiisse  usurpatam.  Edit. 


015 


▲DDBNDA  AD  QDOSDAM  PRACBDBNTBB  TOIfOB. 


616 


tentiain  deBoendi,  nt  crodam  Prudentium  ne  cogi- 
tasse  quidem  LaureQtium  patria  Romanum  fuis&c. 
Idque  ex  conjecturis  sequentibus. 

1.  Inducit  in  eobymno  f.aurentium  poeta  noster, 
postquam  tyranni  jussa  8preverat,do]ore  cordis  in- 
trinsecuB  tactum,Gbri8tamque  enize  deprecantem, 
ut  etbnicam  ex  urbe  superstitionem  stirpitusevel- 
lat,  bis  verbis  (a)  : 

HflBc  ludibuoduB  dizerat. 
Coelum  deinde  euepicit, 
Et  congemiscens  oosecrat 
Misertus  urbem  Romulam. 

Gur  vero  non  potius  diceret : 

MisertuB  urbem  patriam, 

usurpatasoilicet  postrema  voce  liciSexco^ :  quo  etiam 

sensu  terram  alicubi  patnam  Virgilius  (b),  cineres 

paLrifls  Horatius  (c),  et  alii  ex  veteribus  dixere?  Li- 

cuit  sane  Prudenlio  per  metri  et  latinitatis  legesid 

facere ;  et  alias  pairix  adJectum,meo  quidem  judi- 

cio,  pressius  significantinsque,  et  verbis  congemis' 

cens,  et  misertuSj  qus  proxime  praecesseranty  ex- 

primendffique  sanctissimi    martyris    erga  Urbem 

pietati  longe  congruentius  fuisset. 

2.  Pergit  subinde  ievita  8anctis8imu8,atque  inter 

flammas  Romanis  Ghristianam  religionem  adpre- 

catur,  inquiens  {d)  : 

Da,  Cbriste,  Romanit  tuis 
Sit  Christiaoa  ut  ciyitas. 

Et  hic  quidem  non  satis  opportune  Romanos  Gbristo 

attribuisse  poeta  videri  potest :  nondum  enim  Lau- 

rentii  tempore,  cujus  ea  oratio  est,  Ghristi  jugo 

oollum  Roma  subdiderat.  Gur  igitur^si  in  Urbe  na- 

tus  fuiBset  Laurentius,  non  verius  poeta  diceret : 

Da,  ChriBte,  Romania  meia, 

praesertim  cum  nec  metri  ratione,neque  Latine  ser- 

monis  genio  prohiberetur ? Sane  oum  de  iis  pauperi- 

bus,  inter  quos  Ecclesis  thesauros  sanctissimus 

(a)  Stroph.  ciii,  vers.  409. 

(6)     tet  amice,  nequivi 

Gonspicere,  et  patna  decedena  ponere  terra. 

{^neid.  vi,  vere.  508.) 

(c)      Minzerit  in  patrios  cineres,  etc. 

(In  Arl,  vere.  471.) 

id)  Stroph.  civ,  vers.  433. 

\e)  Stropb.  lix,  vers.  233. 

(/)  Stroph.  Gxxxiii  seq. 

\g)  Notandum  ^iAlpium  nomine  PyrensBo  montes, 
qui  Galliam  ab  Hispania  di8terminant,a  poeta  no- 
Btro  appellari,ne  quis  Julias  aut  Peninas  CotUasque 
Alpes  ipsum  intellexisse  hoc  loco  putet ;  neque  enim 
Juliae  Cottiaeque  Alpe8,6ma?  a  Prudentio  dici  pote- 
rant  :  cum  non  bis,  semel  tantum  Italos  ab  His- 
panis  dividant.Sunt  namque  perpetua  montium  juga 
quorum  faucesvarianominaprore^ionumvarietate 
sortiuntur.  Verum  non  iujuria  altissimos  quosque 
montes  i4/p«appellaveris.Licet  enim  8intquii4/p« 
ab  albus  seu  alpus:alpus\eTO  ab  (iX<p6<;,quod  estXeux6<; , 

ntHe8ychiu8vult,8eua/^]UP,anivium8cilicetcandore 
dictas  putent ;  verosimilior  tamen  originatio  est,8i 

dicamu8,eBm  vocem  ab  Hebraico  potius  ^Sk  elephf 
quod  mille  simpliciter,  interdum  bovem  significat, 
descendere.Ex  eo  enim  fit  b^iSk  aluph,id  eBi.ductor 
fnn^ts/er/ettranslate  quidquid  maximum.prxcipuum, 
summum,diUi  primarium  est.  Hinc  iXi^pai;  GraBci8,qui 
et  Latmis  elephas,  atque  elephanluSydi  magnitudine 
dictus  ;  item  Hebrfflis  t]SK  ff/epA,6o*,quod  Europfflo- 
mm  animalium  maximum  hoc  sit.Praeterea  aleph, 
eliphj  olaph  priores  snnt  Hebrsorum,  Arabum  et 


X  ioviia  distribueratjpaulo  antelocutus  fnisset :  noa 
dubitavit  suos,  relate  ad  Laurentium,benigniori  vo- 
cabulo  appeilare.Sic  enim(^)prffifectum  alloquitur: 

Qaemvis  tuorum  divitam, 
Qui  veste  et  ore  praeoitent 
MagiB  probabo  debilem, 
Quam  qui  miobum  eet  pauperum. 

Gur  igitur  non  item  suos  Laurentius  Romanos  dice- 
ret,qui  pridem  pauperessuos  appellare  non  erubuit? 
3.1nvidet  Romanis  pius  ille  scriptor,quod  sacras 
beatissimi  martyris  exuvias  prfflsentibus  liceretin- 
tueri,  ejusqne  sepulcri  limina  exosculari ;  id  qnod 
ipsi  cffiterisque  Hispanis,  binis^  ut  ait,  Alpibus  ab 
Drbe  remotis,ob  locorum  intervalla  minime  conces- 
sum  erat  (/)  : 


B 


0  ter  (inquit),  quaterque,  et  eepties 

BeatuB  uBBift  iiicola, 

Qni  te  (Laurenti)  ac  tuornm  cominus 

Sedem  celebrat  OBsiam  1 

No8  Vasco  Hiberos  dividit 

Bxifis   remotOB  Alpibus  (g) 

Trans  Cottianorum  jaga, 

Trana  et  Pyrenas  nioguidoB. 

Ubi  notantum,non  iis  quidem  qui  Romffi  nati  fuis- 

sent  a  Prudentio  invideri,  quod  communem  cum 

Laurentio  patriam  sortiti  essent;  sed  qui,ut  maxime 

peregrini,in  Urbe  tamen  non  longe  a  sacris  sanctis- 

eimi  ievitffi  lipsanis  habitabant,incola8  8cilicet,non 

cives.  Prioribus  enim  propteVyUi  idem  canit,/u^^ai 

advolviyfletibusque  sepulcrum  beatissimi  martyris  irri^ 

gare,  quod  iis  qui  extra  Urbem  degebant  minime 

concessum  erat. 

n      4.Po8cit  subinde  a  levita  sanotissimo  poeta  noBter, 

Iffitus  ut  intersit  Quirini  populo,ide8t,benignecnm 
Romanis  agat,  aiumnos  eos  Laurentii  vocans  his 

verbis  (h)  : 

Geu  proste  semper  adsieB. 

Syrorum  litlerffi  ;  Grfflcorum  vero ,a/p/ia,  quosensn 
GodrusilUapud  Martialem  rLib.v,epigr.27)P^n«/a- 
torum  alpha^  id  est,  menaicorum  primus  dicitnr. 
Glossffi  :  Alpes  Bpyi  b^r^X^,  id  est,  sublimes  montes, 
Isidorns  (Etym.  iv,  8).  Gallorum  (inquit)  iingua,Ai' 
pes  montes  alti  vocantur,  Vid.Voss.  in  i4//^tif.Deinde 
Grscis  montis  notio  generalisest,  quasi  conspieuum 
spectabile  dixeris,aut7ortim  editissimumyeauocircum* 
jacens  regio  longissime  spectari  potesi.  'Opoc  enim, 
mons,ab  6p(zu),id  esi.viaeo  forsan  de5cendit,quam- 
vis  dispar  sit  utriusaue  vocisspiritus.^l^i!  autem  sen 
e  ^ii  (quo  etiam  modo  Grfflcis  montes  olim  vocatos 
fnisse,  duplex,  nterque  altissimus,in  Troade,atqne 
D  in  insula  Greta  ejusdem  nominis  mons,argumento 
est|  ab  e!^(i),id  est,t;t(feo,omnino  derivatur  ;  undeet 
elS?);.  spectabiliSy  et  etS£a  seu  ^Ua.species  Erimtqui 
ab  olSio),  id  est,  tumeOy  montes  dictos  velint:sunt 
enim  terrae  iumores.Vinusque  autem  Graecffi  montis 
notioni8,non  obscura  reperiuntur  vestigia  in  vetere 
Hispaniffi  nostrs  Ghorograpbia:  bini  etenim  apnd  nos 
editissimi  montes,  Orospeaaeildubeda  priscis  vocati 
fuere  :  quarum  vocumpars  prior  oro5  et  idufinsca, 
procul  dubio  est,et  monfemf\d  esi,conspicuumySpeC' 
tabile  significat;  posteriorem  vero  p^du,  Bochartus 
alicubi  argentarium  ioterpretatus  fuit.Omp^aan- 
tem  hodie  la  sierra  de  Segura ;  Idubeda  vero  montes 
d'Oga  a  nostratibus  vernaculoidiomateappellanlur, 
ex  P.  Marianffi  plaoito  ;  videndus  tanien  eruditiss. 
nostras  Jnannes  Genesius  Sepulveda  qui  cum  Fer- 
dinando  Pintiano  de  horum  montium  sitn  egregie 
disputavit,  lib.  iii,  epist,  48  ad  J,  Quignonium 
{h)  Stroph.  cxLiu,  vers.  569. 


617 


1,  ;^h: 


ITATIO  DB  DAMA80  BT  LAUBSMTIO. 


618 


TaoBqoe  alumnos  urt>ioos  J^ 

Laciante  complexus  siQu 
PaterQo  amore  nutrias. 

Potuit  iiem  ia  hoo  tractu  prudentius,  imo  debuit, 
8i  Romss  Laurentius  natus  fuisset,  ez  usu  Latini 
sermonis  nedum  alumnos^  sed  plane  Laurentiicit;e« 
Romanos  appellare;  prffisertim  cum  eam  vocem  car- 
minis  leges  non  respuant.  Quidni  autem  diceret : 

Tuosque   civbs  urbicos? 

£t  quidem  si  ad  primaevam  vocis  originem,qua  cives 
a  coeundo  dictos  scimus,  aut  ad  jus  Romanae  civita- 
tis,  aut  denique  ad  perpetuum  Laurentii  in  Urbo 
inoolatum  respicere  Prudentius  voluisset,  poterat 
sane  Lanrentium  ex  vero  civem  Romanum  appella- 
re.  Verum  cum  hoc  verbo  frequentissime  palria) 
communionem  designari  nosset,  consulto  ab  eo  ab-  p 
stinuit  Hispanus  scriptor,ne  scilicet  ambiguam  sen- 
tentiam  redderet;  aut,  si  illud  in  posteriore  sensu 
ab  aliquo  usurparetur,  Laurentinm  Hispanis  suis 
abjudicaret,  eaque  de  oausa  Romanos  sanctissimi 
levits  alumnos  quam  cives  appellare  maluil. 

Hoc  tamen  conjecturaliasunt;illudcertum,vocem 
a/umnta.seu  ejus  etymon  aut  analogiam,8ivc  usum 
potius  Latini  sermonis  spectes,  proprie  significare 
qui  corporali  alimento  ab  alio  susteniatur,etreferri 
adnu/n/ita;  per  similitudinem  autem,  ad  animum 
transferri,  quo  sensu  disciplinse  ac  pielatis  alumnos 
apad  veteres  legimus:  minime  tamen  pro  cive  aut 
popu/an hactenus,  quod  sciam,  usurpatam,imonec 
salvaipsius  proprietate  usurpari  unquam  potuisse. 
Nihilominus  tamen  vim  hujus  vocis  apud  Pruden- 
tium  ex  medisB  Latinitatis  auctoribus,  maxlme  vero  ^ 
execclesiasticis  ejusdem  sBtatis  Patribus  eruere  de- 
bemus.  Et  quidem  Leo  Magnus,  qui  non  longepoat 
Pradentium  floruit,  de  sanctis  apostolis  loquens,ait 
{a) :  Si  autem  Petrus  apostolus  hanc  pietatis  su«  curam 
papuloDii  sieut  credendum  est,ubique  protendit^quan- 
to  magis  aldiinis  suis  (Romanis)  opem  suam  dignatur 
impendere;  apud  quosinsacrjdormitionisthoro,  ea- 
dem  qua  prsesedit  came  requiesnit  ? 

'^derint  hic,quffiso,adversarii  quo  sensu  a  sancto 
Leone,  quiitidem  Romanatus  erat,  Romani  cives, 
Petri  apostolivocenturalumni.Mihi  quidem  eavoce, 
disciphnx  *ic  doctrinx  fHiiySiuiipsius  clientelss  traditi; 
forsan  et  Vrbis  incolae^  communis  scilicet  matris 


1 


a)  Serm.  ii  in  nat.  88.  apostolor. 


\b)  In  hymno  de  S.  Vincentio  martyre,  stroph.  ^ 
xzxv,  vers.  137. 

{c)  In  not.  ad  Prudent.  hoc  loco.  Apud  Nic.  Hein- 
Bium  in  edit.  Prudentii  Goloniensi  1750,  pag.  227. 

(d)  P.  Chamiilart  in  Comm.  Prud.  hoc  loco  :  Cum 
icmper  prasslo  adsis  Romanis  :  cum  tuos  populares 
matemo  sinu  foveas^  et  patemo  amore  prosequaris  : 
kos  inter^  o  Christi  martyr,  audi  poetam  non  bonum, 

(e)  Sroph.  cxxxviii,  vers.  549. 

(f)  Philipp.  111,  19,  aL  20. 

(a)  *H(A(Ov  -^^p  zh  iroXixeujjia  iv  oupavoTc  •JTrap^si 
(♦lAiwTCY*)  Valet  sic[uidem  x6  itoXkeufjiatantumdem 
ac\r^p{fn^,sive  administratio  mp.aut  civitatis.B,  ttoXi- 
TstSo),  seu  TroAixrjofiat,  quod  est  rego^  administrOf 
remp,  guberno,  etc.  Quam  ob  causam  summus  illo 
noBlrasBededictusAriasMontanus  reddidit:a(f  mmi5- 
iriUto  noflra.  Vulgatustamen  interpres  prffitulit  c(?n- 

Patrol.  LXXIY. 


ubere  educati,  quos  proprie  xoui;  <ruvTpo<p{(Aouc  dixe. 
ris;  minime  vero  cives  pressius,  aut  populares  in- 
telligi  videntur ;  nec  sensu  plane  dissimili  Pru- 
dentiuB  carniOces  lictoresque  atumnos  carceris  ali- 
cubi  appellat,  inquiens  [b)  : 

Sed   V08,    ALU1L1I    CAICEBIS, 

Par  eemper  iDvictum  mihi, 
Cohibete  paulom  dezteras 
Respiret  ut  lassas  vigor. 

Qnasi  diceret,  quos  carcer  alit.  Imo  in  hoo  eodem 

Laurentiano  hymno,  pauperes  eleganti  sane  meta* 

phora  alumni  luminis  appellantur,  quam  ego  ad  lit- 

teram  interpretor,  lucem  depascentes'fper  allegoriam 

tamen  eosPrudentiurointellexissearbitror,qui,quod 

bene  operentur,  lucemamant;  nisi  forsan  Christi, 

qui  lumenindenciens  est,alumnos  ea  vocedesignare 

voluerit.  Hec  nos  tamen,  quod  aliquando  quam  par 

eratotiosius  persecuti  simus^eximiusnostras,  cui- 

que  plurimum  Hispania  debet,  ^Elius  Antonius  Ne- 

brissensis  in  causa  fuit.  Is  enim  ad  hunc  Prudentii 

locum,  alumnoSf  ct(;^<(c)interpretatur:  quem  recen- 

tior  alius  ejusdem  poet®  illustrator  (d),  dum  pro  ea 

voce  reponit  yoputares^  secutus  fuisse  videtur;  am- 

bo  tamen  nisi  largissime  et  plane  ^xjpcD^  utrum- 

que  id  verburo  usurpari  velint,  egregie  deceptos 

fuisse  arbitror.  Sed  redeamus  ad  propria. 

5.  Pergit   porro   poeta  noster,  et  post  Laurentii 

passionem  crucisquevictoriamperipsum  adeptam, 

sanctissimi  levitie  gloriam  quasi  extra  se  raptus 

contemplatur,  inquiens  {e)  : 

Sic,  sancte  Laureoti,  tuam 
No8  passioDem  qasBrimus; 
Est  auia  nam  dupl^x  tibi 
Hic  corporis,  mentiB  polo 

Jllic  inenarrabili 
AHectus  Urbi  muDiceps, 
iEterofle  in  arce  curiee 
Gestas  coronam  civicam. 

Videor  videre  illustribus 
Gemois  coruscautem  virum, 
Quem  Roma  cGelcstis  sibi 
Legit  percDDem  coosalem. 

Non  equidem  ambigo  de  coelestiLaurentii  municipotu 
Prudentium  hic  loqui ;  forsanque  ad  illud  Pauli  (f)i 
conversationostrain  cmlisest,i>ro  quovetus  interpres 
minime  rcpugnante  Grasco  exemplari  {g)  munieipa- 
tus  {h)  noster  vertit,  respexisse;  verum  istud,  opi- 
nor,  poetse  in  eo  tractu   propositum  fuit,  levitam 

versatiOy  quse  sane  vox  congruentissima  est  nec  mu- 
ntctpatumexcludit.  Is  enim  ejus  loci  sensus  est :  Sic 
vivimus  quasi  in  cceto  versantes  :  eoque  tendunt  actiO' 
nes  nosirXy  ubi  justorum  retributio  demum  erit;  cu- 
jus  et  nos  participes  fore  speramus,  Jus  t/a^uccivita- 
tis,  id  e5/,municipatuni,  in  cxlis  habemusMnc  etiam 
respexisseErasmusvidetur.itahuncIocuminterpre- 
tatus  :  ut  municipes  cmlorum  nos  gerimus.  Quse  sane 
interpretatio,  veterealiade  qua  mferiiisloquemur, 
miritice  fulcitur;nec  non  ox  usu  Greecae  phraseos 
TtoXixejfxaxoi;  fXExi^siv  apnd  Plutarcb.  quiB  juris  civi' 
tatis  partidpeyn,  id  est,  municipem  es5c,congruentis- 
sime  redditur.  V.  Henr.  Steph.  in  IloXkeufjLa. 

(h)  Sed  tu  peregrinuses  mmdi  hujus,  civis  supemx 
Hierusalem.  iVo«ter(inquit  Paulus  Philipp.iii)mMn/- 
cipatus  in  caslis,  Tertullian.,  de  Corona  Milit.,  cap. 
3  apud  Cl.  Dominic.  Georgium,  in  Testinoniis  de 
Adone. 

20 


619 


ADOKNDA  AD  QUOSDAM  PRJSCBDIENT£8  TOMOS. 


e20 


sanctissimum  terrestris  jampridem  Romae  mucici-  A  britas  posterioris  autem  martyris  ezuviae  ipsis, 


pem,post  gloriosissimum  ipsius  certamen  et  pal- 
mam,  inter  coelestis  Romae  municipesallectum,pe- 
reoniquo  beatae  illius  Urbis  consulatu  decoratum 
fuisse  :  quasidiceret,  Laurenlii  passionera  ipsum  e 
temporali  ad  aeternum  municipatum  transtulisse. 
Hoc  nos  neomnino  divinantes  dixisso  videamur, 
consideranda  primum  est  proprietas  vocis  allectus^ 
qufficxalioadaliumordinem  transitumimportat,  ut 
etinGrasco  sermoneTrpoTxaxeiXeYfJ^^vo^  ipsi  correspon- 
dens ;  tum  vero  maxime  apodosis  prioris  stropbes : 

Est  aula  nam  daplez  tibi  (o  Laurenti!) 
Hic  corporis,  mentiB  polo. 

Quibus^nisi  vebementer  ego  fallor,  duplex  Laurentii 
nostripatria,geminumqueipsiusmunta;7a(^;ujaper- 


ut  puto  {c)y  Prudentii  temporibus  e  Siscia,  qul 
Croatise  pugus  cst(^),  Romam  transIataa,conjioiendi 
occasionnem  praebent.  Gum  ergo  unum  illud  poe- 
ma,  quod  Laurentii  passionem  continet,  prs  aliis 
quotquot  in  eo  libro  sunt,  Prudentius  in  Uispania 
scriptum  luculentissime  tcstetur,  ut  loca  non  ita 
pridem  ex  eo  adducta  declarant  :  cur  non  et  binc 
eliciamus,  Laurentium,  non  secus  atque  alii  mar- 
tyres  quorum  passioncs  is  auctor  in  patria  cecinit» 
Hispania  in  media  natum  fuisse? 

Hffic  sane  si  ab  adversariis  ex  Prudentii  bymno, 

aut  aliunde  pro  eorum  opinione  elicita  nobis  obji- 

cerentur,  uti  singula  (quod  ingenue  fateor)  non 

roagni  facerem,  ita  in  eumdem  scopum  quaei  ex 

iiusuip«tim,gcmiuuui4ucip»iu«T™e/,u.c.7^  coudicto  dirccta  nou  prorsus  despiciendaducerem 

tissimecontmetur.Suntenim  fere  adlitteramaPru- D  „„.  ,^^^„  .  ^„^;«„:^^  ^^-  .   k«w«^k««^^«   «:*u 

.,,,_.    ^  universa ;  rarissime  enim  nexachorden  citharam 

dentio  ex  Cicerone  mutuata,  qui  de  M.  Porcio  Cato- 


ne  Tuscuii  nato  loquens  (a) :  Ego  mehercule  (inquit) 

et  illi  et  omnibus  municipibusduas  esse  censeopatrias, 

unam  naturx,  alteram  civiiatis,  Quam  sententiam  si 

cum  Prudentiiverbis  :  Allectus  UrbimunicepSyeicixm 

illis  :est  aula  nam  duplextibiy  conferre  volumus, 

mirifice  iisdem  congruentem,  imo  eademesse  com- 

periemus.NoudixitautemPrudentiusdup/ea;patna, 

quia  posteriorem  vocem,  ea  prsesertim  sede,  metri 

ratio  respuebat,  pro  qua  aulam  substituit.  Haec  au- 

tem  si  vera  esse  volumus^  ut  certe  verosimilia  sunt, 

habemus  Laurentium  ex  mcnte  Prudentii  munici- 

pem^  atque  adeo  pairia  Romanum  non  fuisse. 

His  conjecturam  aliam  ex  argumento  libri  iztpl 


ad  harmonise  leges  fortuito  attemperari  contingit. 

Nos  tamen,  qualiacunque  tandem  ea  sint,  o^quis 

lectoribus  dijudicanda,    cumque    adversariorum 

conjecturis  ex  eodem  bymno  desumptis  conferenda 

proponimus;  minime  desperantes  tamen,  ex  iis  so- 

lum  quae  hactenus  adducta  sunt  partius  de  caetero 

Hispanis  objiciendum,  quod  a  Prudentio  suo  in  bac 

controversia  deserantur. 

CAPUT  V. 

Argumenta  adversariorum  ordine  examinantur,  in 
primis  vero  Bianchinianum  ex  Orationario  Codice 
antiquissimi  ritus  Gothici  desumptum. 

Primum  omnium  in  nos  Blanchinus  urget  libel- 

lum  orationum  antiquissimi  ritus  Gothici  ex  Yero- 


£Te<pava)v  desumptamylicet  extraordinem,adjunge-  n  nensis  Ecclesiae  chartophylacio  ab  ipso  erutum,  et 
replacuit.  Gum  enim  praecipuam  ejuslibripartem      inter  Prolegomena  liturgicorum  operum  ven.  car- 


Hispani  martyres  (vel  si  Laurentium  de  qno  lis  est 
interea  seponamns),  Hemeterius  et  Gbelidonius^ 
Vincentius  levita,  octodecim  Gsesaraugustani,  Eula- 
lia  Emeritensid,  Fructuosus  Tarraconensis,  imo  et 
Gyprianus  (quem  licet  Afrum,  aynore  tamen  et  ore 
Hispanum  Prudentius(^)vocat)sibi  vindicent :  liquet 
passim  ex  ipsorumbymniseos  abauctoreinpatria 
conscriptos  fuisse;  econtrario  vero,  quae  reliqua  in 
eoIibrcBunt  martyrum  non  Hispanorum  poemata. 
Prudentius  ipseextra  patriam,imo  et  per  occasionem 
composita  fuisse  testatur ;  Petri  quidem  et  Pauli 
apostolorum  Romse,  item  Hippolyti ;  Cassiani  vero 
Foro-GorneIii,cum  casu  ejus  passionis  historiam  ab 
aedituo  inaudivisset  De  Agnetis  autem  et  Quirini^ 


dinalis  Josephi  Maria  Thomasii  Romanae  editio- 
onis  ann.  1741  relatum  {e).  Is  autem  iibellns, 
quem  ad  Tarraconensem,  cognominis  in  Gite- 
riore  Hispania  provinoise,  Ecclesiam  olim  perti- 
nuisse  contcndit,  resceptissimse  de  Laurentii  pa- 
tria  sententiffi  mirifice  contraire  ab  ipso  dicitur. 
Sistimus  Blanchini  verba(/)  :  «  Atipse  libellusvul- 
gari  (Hispanorum)  opinioni  mirabiliter  adversatur. 
Nam  Fancti  Laurenlii  festum  diem,  magnum  atque 
solemnem  caeterisque  post  apostolicos  gloriosio* 
rem,  tribus  tantum  orationibus  et  completoria  ad 
matitunum  concelebrat  :  quamvis  idem  libellus  of- 
ficia  aliorum  sanctorum  qui  vere  Hispani  sunt  nu- 
merosis  orationibus  exornet,  ut  videre  licet  in  Indi- 


qui  duo  supersunt,  hymnis,  incerta  res  est;  Romae  D  ce  generali,  qui  eidem  libello  Ecclesiffi  Tarraconen- 
amen  conscriptos  fuisseprioris  inUrbefesti  celo.      sis  (^;,  fuit   summo   studio   curaque  a  nobis  pr»- 

chinus  confici  ac  demonstrari  putat  (Annot.  xxii, 
pag.  167  seq.)  ad  Tarraconensem  Ecclesiam  perti- 
nuisse,  subobscura  sunt ;  et  alias  in  Orationibus 
de  8.  Vincenti  martyre  patria,  ut  putamus,  Gffisa- 
raugustano  (Pag.  60,  m  fin.  et  61),  est  de  quo 
vehementer  dubitari  possit,  num  is  olim  Co- 
dex  ad  Gaesaraugustanam  Ecciesiam  pertinue- 
rit  :  nam  in  ea  qu»  incipit :  Omnipotens  Pater,  etc., 
legitur  :  Prxsta,  Domine,  piacatus  ut  tnlerventu 
seduio  hisdem  (sic)  nunc,  de  quibus  ipse  (Vincen- 
tivs)  clectus  est  membris,  adhibeat  fragitUati 
potentiam ,  humilUaii  gloriam ,  etc.  Item  paulo 
inlerius  iu  Oratione  quae  incipit  :  Omnipotens  Ikus 
aui  martyrem,  etc.  (Pag.  61),  mentio  videtur 
iieri  celebris  iliiua  etolffi  Vinoentii  oruore  BBpersffii 


ia)  Lib.  II  de  Legib.  sub  init. 

{b)  In  hymno  de  S.  Cypriano,  vere.  111. 

Est  propriuB  patriffi  martyr. 
Sed  amore  et  ore  noster. 

{c)  Vid.  Baron.  in  Not.  ad  Martyrol.  die  ivJunii, 
lit.  B. 

Id)  His  temporibus  Sme^  indigenis  appellatus  ad 
Golapis  et  Savi  confluentes.  Baudrand. 

{e)  Pag,  1  ad  136. 

(/)  Annot.  cvi,  pag.  292. 

((^^Quanquam  Tarraconensis,  an  alterius  ox  flis- 
paniffiEcclesiis,  libellusis  fuerit,  noetra  nihil  refe- 
rat ;  monendum  tamcii  lectorem  duximus  rem  non 
esse  usque  adeo  ezploratam.Sane  locaquibusBlan- 


621 


DIBSBETATIO  DB  BAMASO  ET  LAURENTIO. 


622 


fixas.  Hoc  vel   udqid  maximi  est  ponderis  argu- A  pi^oprias  orationes  enumerat ;  qaibus  qaataor  alias 


montum.  » 

Id  nobistamen  ad  justamtrutinam  expendere  por 
Blanchinum  liceat.  Laurentii  festum,  in  eo  quem 
dicimus  orationumGodice^tribus  tantumorationibus 
constat,  adjectis  tamen  completoriis  et  benedictio- 
nibus  ad  vesperum  et  matutinum  :  quarum  priores 
Hlanchinus  casu,  ut  putamus,  omisit  (a).  Septem 
omnino,  non  amplius  collectiones  sunt.  E  diverso 
vero  fasta  sanctorum  Vincentiil6vitae,Valentinimar- 
tyris,  Leocadise  ToletanaSyGulaliaeBmeritensis,  Fruc- 
tuosi,  et  aliorum,  qui  vere  (ut  Blancbinus  aitjHis* 
pani  Bunt,  vicenas,  interdum  plures  id  eo  Codice 
orationes  babent.  Hactenus  secundo  vento,  plenis- 
que,  utaint,  velisBlancbinus  ;videat,quffiso,tameD, 


itidem  cum  benedictione  adjungi  debent,  quae  ipsi 
cum  sanctisMachabsBis  communes  sunt>  prorsus  ut 
omnium  conjunctim  numerusundevicenariussit^d). 
Nihilominus  tamen  Cucufas  Barcinonensis  martyr, 
qui  nedum  Felicis  civis  itinerisquesocius  fuit,  sed 
germanus  ejusdem  frater  vulgo  creditus  :  quemque 
libellos  ipse  famosummartyrem  (^),  Prudentius  da- 
rum  (/},BollandianiPatre8  cx  vetustis  Martyrologiis 
celeberrtmum  vocanl(/;),unica  tantum,quod  mirere, 
completoria  el  benedictione  in  eo  IibeIlocolilur(/i). 
Adde  claram  jam  tura  et  mercimoniis  celebrem,at- 
queadeo  civiumfrequentissimam  Barcinonem  fuis- 
se;Tarraconipra3terea,cuju8EcclesiaBlibelIu8aBlan- 
chino  aacribitur,  collimitanea:  cum  contra,Gerun- 


ne  ipsi  medio  in  cursu  hserenduui  sit. Is  ipso  de  quo  g  dam  Prudentii  testimonio  parvam  (i),  triumque  mi- 


loquimur  libellus^/^)  in  feslo  san  ctorum  Aciscliei 
socioram,quatuortantumcollectionessiveorationes 
exbihet,  quas  dominico  potius  Adventui,  in  quod 
tempus  ipsorum  natalc  incurrit,  quam  martyrum 
solemnitati  merito  ascripseris.  Praeterea  in  festo 
sanclorumJustielPastorisunicamtantumorationem 
propriam  cum  t)enedictione  libellus  affert ;  ternas 
vero,  summum  quaternasalias  communes^  exmissa 
sanctorum  Infantium,idest  InDOcentium,desumen- 
das  praecipit  (c) ;  prorsus  ut  ne  conjunctaB  quidem 
septecarium  numerum  impleanl.  Nec  ideo  tamen 
miDUS  priores  illos  martyres  CordubeDsibus,poste- 
riores  autem  hos  Germauos  fratres  Compluteusibus 
adnameraudos  Blanchinus  ipsenobiscum  agnoscet. 
Sed  levia  baec  sunt.  p 

Felix  Gerundensis  martyr  iu  eo  quem  dicebamus  ^ 
oratioDum  libello,  praeter  benedictionem  terdecim 

summoque  honoreapudCaesaraugustanos  habitas.de 
qua  Prudentius,  EugenisToIelanus  Junior,  etalii. 
Verba  haec  sunt:  Tribue  Dominej  ul  inlercessione  se* 
dula  reformei  (Vincentius)  mate  scissa  indumenta 
baptismaliSf\quem  pro  ie  dimicantem  marlyrii  cruore 
respersa  sioicL  induisti  decaris.  l^os  iB.men  nihil  de 
hoc  statuimus. 

(a)  Pag.  430  seq. 

(b)  Pag.  5seq.  Blanchin.  in  indice  OfGcior.  Ora- 
tionarii.  pag.  122,  et  Annol.  ii,  pag.  137  seq. 

(c)  Pag.  130,  et   apud  Blanchin.  in  ludice^  pag. 
429. 

(i)Pag.  127  seqq. 

{e)  Pag.  127. 

(/}  In  Hymn.  de  SS.  Martyrib.  Caesaraugustanis, 

stropb.  IX.  I 

{g)  Ad  diem  xxv  Julii,  §  i,  n.  1. 
(A)  Pag.  127. 
(t)  1d  HymD.    de  SS.  Caesaraugustauis,  stroph. 

VIII. 

(j^^ForsaDBlanchinonon  probabiturduplicem  olim 
apud  Hispanos  Eulaliam,sed  unam  tantum.camque 
Emeritensem  tuisse.Sane  in  annotationibusOratio- 
uarii  Gothici  (ix,  pag.  146)  non  obscure  in  eam 
sontentiaminclinare  videtur,idque  exipsiusOratio- 
narii  deBarcinonensiEuIalia  silentio,cuiPrudentius 
a8tipulatur,dum  inciylaBaT^cinonensi  viraj:ine  praa- 
terita,  priorem  illamEmeritensem  eximio  poemate 
celebrat,festumquee.jusdeaidiem,5insftt/artfmalicubi 
(Hyran.  de  T.  llippoiylo)  prodit.  Longe  tamen  re- 
ceptior  et  probabilio  r  est  eorum  opiuio,  qui  ob  cora- 
muDiooem  Domiais    atque  Actorum  alflnitatem, 


nimum  dierumitinere  aTarracone  dissitam  fuisse 
sciamus,utpotior  hujus  martyris  quam  Felicis,  sal- 
tem  aequalis  utriusque  cultus  esse  debuisset.  Diver- 
sitatis  causam  indicabimus  fortasse  alias  :  interea 
vero  ex  inaequali  orationum  in  eo  Codice  numero, 
priorem  illum  Felicem  Hispanum  fuisse,  non  item 
Cucufalem,quod  utrumque  ex  ejus  ratiocinio  conse- 
quens  fit,  Blanohinus  eliciat. 

Quid  autem,  si  in  Orationum  libello  Laurentius 
omnino  praetermissus  fuisset^ConfectamBlanchiDus 
universam  rem,  actumque  plane  de  Hispanorum 
sententia  pronuntiasset.Atqui  eodemargumento  (ut 
vel  hino  ejus  inflrmitatem  eliciamus)conf]cere  quo- 
que  nunc  poterit,  nec  Eulaliam  Barcinonensem  (i). 
nec  Vincentiumetsocios  Abulenses,necServandum 
et  Germanum  Gaditanos^neque  Hemetrium  tandem 
et  ChelidoDium  Calagurritaoos  martyres  oeleberri- 

utramque  Eulaliam  ab  aliquibuscoDfusam,atqueex 
duabus  unam  facjtam  existimant ;  quod  et  in  Hippo- 
lytis,  Cyprianis,  aliisque  cognominibus  martyribus 
contigisse  scimus.  Nec  Ruinartiusab  hacsentenlia 
alienus  videtur  (Act- Mart.  sinc  ,  Edit.  Veron.,pag. 
396),quanquam  ipse  nihil  definiat.Et  quidem  praeter 
Missalisac  Breviarii  Mozarabici,   nec  non  Eulogii, 
atque  aliorum  veterum  auctoritates,  quaj  vulgo  pro 
Barcinonensi  Eulalia  afTeruntur  :  antiquissimum 
Kalendarium  Toletanum  a  Francisoo  de  Pisa  olim 
evulgatum,  et  a  P.  Joanne  Pinio  in  LiturgiamHispa' 
nicam  relatum,  quod  ipse  (Cap.  9,  §  6,  n.  445)  saj- 
culo  ouinto  aut  ineunte  sexto,  CL.  vero  Ccnnius(ap. 
Blancninum  Orationar.  Goth.,  pag,  134)   extrema 
baeculi  septimi  aptate  exaratumputat,  miriflce  poste- 
[)  riorem  sententiam  confirmat ;  legitur  enim  in  eo : 
II  Idus  Februarii  sanctx  Eulalix  virg.   mar.  Barci- 
nona.  Acta  praeterea  LcocadiaB  Toletanaj  martyris, 
ex  ejusdom  urbis  FranciscanorumPatrum  CGcnobio 
nuper  eruta,  et  a  CI.  Henri   Florezio  in  Hispania3 
sacrae  tom.  VI,pag.315  relatadisertissimam  utrius- 
quoEul&Iirie  uientionem  faciunt.Quae  nos,quanquam 
aliasampIissimaenostrdeBarcioonensiEccIesiae,cujus 
in  sinusacriEulaliae  cineres  religiosissime  coluntur, 
ac  nobilissimae  Bispaniarum  urbi,quae  suo  iios  gre- 
miobenigneexcepit,  nuIIononofGciigeneredevincti, 
magistamenexauinii  sententiu,  quamquod  ulrique 
autearumalterigratificarivclimus  prolulisse,  per- 
sancte  dejeramus.   Videndus  insuper  CI.  Lesleus 
(Annot.  in  Missal  Mozarab.,  pag.  566)},qui  pro  du- 
plici  Eulaliastrcuuedi.roicat^ejus  tamen  opus  abso- 
luta  hac  dissertatioue  primum  inlueem  prodiit. 


623 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PBiECBDBNTBS  TOMOB. 


m 


no8,  quorum  palmas  peouliari  hymDO  Prudentius  A 
cecinit  {d),  Hispanis  ascribendos  esse,  quandoqui* 
dem  ineo  de  quoagimusOrationumCodice  nullam 
horum  martyrum  mentionem  fieri,  festaque  [ipso- 
rum  natalitia  omnino  prfletermitti  videmus  (b) 

Nequeid  ejustantum  Orationumlibellipeculiare 
existimandumestysed  veterumfereomnium  liturgi- 
corum  Codicum,  et  Martyrologiorum  commune,  ut 
nonnulli  interdum  martyres  alioqui  non  tacendi  si- 
lentio  prsetereantur.  £xemplis  res  fiet  illustrior. 
MissaleGothico-GallicanumTbomasii(in  quo  nedum 
peculiare  Laurentii  festum^  sed  duplexinsuper  san- 
ctissimi  martyris,  in  sanctiBixti  atqaeUippolyti  na- 
tilitiis,  elogiaumcontineri  pridemdiximus)necver- 
bum  de  Felice  et  Cucufate^  necdeFructuoso  acso- 
ciis,  nec  de  Vincentio  levita  aliisque  Hispanis  mar-  n 
tyribus  illustrissimis,  aut  aliquam  commemoratio- 
nem  habet,  ut  alibi  quoque  a  nobis  indicatum.  Si 
quis  autem  ex  ejus  Godicis  silentio  praeclarum  il- 
lud  purpuratorum  agmen  HispanieB  nostreQ  abjudi- 
care  vellet,  quantum  ille,  vel  Blanchino  judice,  a 
veritatis  tramite  deviaret  I 

Missalepr®tereoIsidorianum,vu1goMozarabicum 
dictum  (c),  Don  meminit  Zoili  seu  Zoelli  Gorduben- 
sis,  ut  eum  Prudentius  vocat  (d);  neque  Cucufatis 
Barcinonensis,  necEncratidisC®sarugu8tanfle ;  imo 
neque  ipsorum  octodecim  ejusdemurbismartyrum, 
quorum  laudes  peculiarii  hymnocelebravitPruden- 
tius  (e).  Kalendarium  demumEcclesieeCarthaginen- 
eisAA^oSyimoejusdemurbismartyresinterdumsilet. 
Non  Rutiiium  exhibet,  qui,  teste  Tertulliano,  post 
evitatossaepiuspersecutores,  tandem  comprehensus  C 
igne  martyrium  consummavit  (f),  Non  mavilum, 
qui,  ex  eodem  Tertulliaaoa(iSrapu/am,apud  Adru- 
metum  (loulbam  seu  Mahammetam  Ferrarius  (^), 
Hammametham  Baudrandus  vocat,  non  longe  aCar- 
Ihagine)  sub  Severo  ad  bestias  damnatus  est  (/t). 
Non  demum  Bassum,Fortunionero,alio8queCartha« 
ginen^es  martyres  in  Gypriani  epistolis  laudatos,ut 
Cl.  Ruinartius  (t)  testatur.  Quid  igitur?  An  ex 
utriusque  hujus  Codicis  silentio,  neo  priores  illos 
Hispanos,  neque  posteriores  hos  martyres  Afros 
fuisse  afflrmabimus  ? 

Juvabit,opinor,Gl.QUctoris  testimonium  in  hujus 


doctrinae  confirmationem  adduoere,  ez  quo  eadem 
opera  intelligemus,  cur  nonnulli  martyres  in  pro- 
priis  etiam  Ecclesiis  interdum  omitterentur.  Sed 
quid  adtamvetera  exempla  reccurrimus  (inquit  Rui- 
nartiusdemartyrumsilentioin  Vett.  Kalendariis  {J) 
loquens),  cum  id  ipsum  in  hodiemisKalendariis  quivis 
observarefacilequeai :  in  quibus  non  solumexterarum 
sed  etiam  viciniorum  et  comprovincialiumEcclesiarum 
martyres  et  patroniyUt  plurimum  non  cetebrantur;imo 
quandoque  unius  Ecclesige  martyres  aut  epitcopi  in 
aliena  Ecclesia  colunturf  qui  nullum  habent  in  pro- 
pria  cultum.  Quod  ideo  factum  puto  {auddii)  quod  eo' 
rum  reliquige  sacras  alio  translatx  fuerint^  aut  certe 
quod  eorum  Acta  non  haherentur, 

Firmat  mirifice  hancdoctrinamCl.  Muratorius  cui 
cum  novum  visum  fuisset,  sanctae  Eugeni®  virginis 
et  martyris  festum,  cujus  passio  Rom»  ipso  natali 
Dominico  die  in  veteribus  Martyrologis  Hierony- 
miano,  Usuardi,  et  aliis  celebrabatur,  in  Gallicano- 
Boviensi  Sacramentario,  quem  ad  Vesontionensem 
provinciam  pertinuisse  diximus,  atque  adeo  apud 
Gallo  Francos,  in  ejusdem  Dominici  natalis  pervigilio 
recenseri :  hanc  ejus  rei  caueam  fuisse  suspicatur, 
quod  in  aliquam  ex  Gallicanis  Ecclesiis  hujus  sanctge 
martyris  reliquix  perduclse  fuerint  (/t). 

Inde  etiam  argumento  a  majori  ad  minus,  ut  in 
scholis  loquuntur,  fleri  potuisse  arbitror,ut  inferior 
alicubi  ritus  esset  martyris  civis,  cujus  tamen  nec 
Acta,  neque  reliquisehaberenturin  patriaprsillius 
cujus  Acta  vel  reliquiae  in  aliqua  Ecdesia  autdice- 
cesi  exstarent,licet  is  alibi  patriam  sortitus  fuisset. 
In  numerato  habemus  exemptum  Stephani,  ccgus 
quamquam  peregrini  festum^  ob  delatas  tamen  in 
Hispaniam  reliquias,  ut  pridemdicebamus,  longiori 
orationum  serie  in  eo  libello  celebrator,  qoam  vel 
Acisclu8,velJustu8  et Pastor, domestici  proculdu- 
bio  martyres ;  imo  quam  Hispalenses  Justa  et  Rufl- 
na,  quarum  natale  quindccim  non  amplius  in  eo 
libello  collectiones  habet  {l),  oum  vicense  et  ampUus 
ibidem  Stephani  festo  attribuantur  (m). 

Gum  ergo,  sicuti  ex  Bollandianis  Patribus  ipoque 
etiam  Prudentii  testimonio  pridem  ostendimus, 
proximis  aLaurentiimorte,imoetiam  posterioribus 
sseculis,  nullas  Hispania  nostra  nacta  fuisset  sanctis- 


(a)  M  honorem  SS.  MM,  CalagurrUanory  Hemeter- 
et  Cft«/ui.Primu8  est  omnium  inEdit.Wetizii.Hanov. 
:6fl2. 

{b)  Vide  sextam  notarum  hnic.  disserlationi  sub 
Addendorum  nomine  adnexarum.  Edit. 

(c)  Legeram  id  pridem  in  Ruinurtio,  cujus  fere 
verba  haec  suntfPraef.  ad  Acta  mart.  sinc,  num  18; 
postea  vero  eJusMissalisexemplnm  nactus,exEditis 
scilicet  a  Cl.  Le8leo,rempericulo  factocomprobavi, 
licetin  ejus  Missalis  Kalendario  mense  Julio  (Pag. 
90)  legatur :  viii  KaL  Augusli  Christophori,  etc  .Cu- 
cuFATi  et  comitum  ejus  marlyrum;  in  corpore  enim 
ejus  Missalis  ne  minina  quidem  Gucufatis  mentio  (it, 
ut  videre  est  in  missa  sancti  Ghristophori  xxv  Julii. 

(fi)  In  Hymno  de  SS.  MM,  Caesaraugustanis. 

{e)  Septimus  ii  estin  Editione  Weitzii. 

(^((Rutilius,sancti88imusmartyr,cumtotiesfugis- 
setpersecutionem  de  loco  in  locum,etjum  periculum, 
et  putabat,  numinisredemisset...  ex  inopinato  ap- 


prehensus  et  prsesidi  oblatus,  tormcntis  dissipatus 
credo  pro  fugae  castigatione  :  dehin  ignibus  datus, 
D  passionem,  quam  vitarat,  misericordiae  Dei  retolit.» 
TertuUianus,  lib.  de  Foga  in  persecut.,  cap  5. 

(g)  Jn  Adrumetum,  El  ibidem  Baudrandos. 

(h)  t  Tibi  quoque  (Scaimlam  provincioe  Africx 
prsesidem  Tertullianus  alloquitur)  optamus  admoni- 
tionem  solam  fuisse  quod  cum  Adrumeticum  Mavi- 
lum  ad  besfias  damnasses,  et  statim  haeo  vexatio 
subsecuta  est,  et  nunc  ex  eadem  causa  interpellatio 
sanguinis,  »  Tertul.,lib.  ad  Scapulam,  cap.  3,  n.  3. 

(j)  In  praef.  in  Act.  mart.  sinc,  num.  18. 

{;')  Ibidem,  paulo  tamen  inferius. 

(A)  Diss.  de  Liturg.  Romana  Vet.,  tom.  II,  col. 
766  in  praef,  Sacramentarii  Gallicani  Boviensis  a 
Mabillonio  primum  editi. 

(/)  Orationar.,  pag.  125  ad  127. 

(m)  Idem  a  pag.  39  ad  43. 


■lp^i»p*l^^i^^ 


POTPPV 


mmmmmmmm 


iflP 


m 


625 


DlfiOBRTATIO  DB  DAMASO  BT  LAURBNTIO. 


626 


Bimi  martyris  reliquias,  nDllaque  prsterea  in  ea 
regione  ezstarent  passionis  ejusdemActa,  fieri  hac 
de  causa  commodissimepotuitut  festum  Laurentii 
in  ea  Ecclesia,  ad  quam  libellus  de  quo  agimus 
pertinebati  minori  orationum  numero  celebaretur, 
quam  alicujusexHispanisautexteris  martyribus, 
quorum  sacra  pignora  in  ipsa  Ecclesia  vel  alibi  in 
Hispania  colerentur.Atque,uti  ex  majori  orationum 
numero  quas  Stephanus  in  eo  libello  habet,  non 
bene  quivis  eliceret  sanctissimum  protomartyrem 
Hispania  acljudicandum,  ila  neque  ex  minoriLau- 
rentium  ipsis  adimendum  fore. 

Ex  eadem  quoque  doctrina  insignem  illam  inter 
Felicem  Gerundensem  etCucufatemBarcinonensem 
quod  ad  Orationum  numerum  spectat,  inaequalita- 
tem  descendere  arbitror.  Prioris  etenim  martyris 
exuviffi  ab  ejus  morte  ad  nostra  haec  tempora  Ge- 
rundflB,  qua  in  urbe  passus  fuit,  perpetuo  perman- 
sere.  Prudentius  (a) : 

Parva  Felicis  decus  exhibebit 
Artubas  sacris  locaples  GeraDda. 

DeCucufatisautem  reliquiis,quanquam  easPruden- 
tii  state  Barcinone,  aut  non  procul  (apud  Octavia- 
num  scilicet  castrum,quo  loco  celebre  sancti  Gucu- 
fatis  monasterium,  hodie  Sant  Colgat,  del  ValUs 
indigenis  appellatum,a  Carolo  Magno,  sive.  ut  alii 
volunt,  a  Ludovico  Pio  extructum  postea  fuitjexsti- 
tisse  nullus  dubitem  ;  id  quod  Mozarabicus  etiam 
ipsius  martyris  hymnus^  nequicquam  reclamante 
Tillemontio  (^}expresse  confirmat(c):  extra  contro- 
versiam  tamen  est  a  saeculo  octavo  inGalliam  trans- 
latas  fuisse.  atque  annosalutis  777  in  salluVosagico 
apud  Fultrado-Gellam  requievisse ;  ut  ex  sancti 
Fultradi  testamendo,quodMabillonius  (d)evulgavit, 
manifestum  fit.Necdi8sentit  Ado,quanquam  Gucu- 
fatis  corpus  recta  Lutetiam  translatum  fuisse  asse- 
rat,  quod  seque  verum  non  est:  Of^ai;o(inquit  [e) 
miliarioa  Barcinoneperdxictus  Cucufas.ferroqueani- 
madversus  martyrum  consummavit,cuJuscorpus  aChri- 
tianis  cum  reverentia  sepelitur  \unde  postmodum  tran- 
latum  fwn  longe  a  Parisiorumcivitate  in  ecclesia  BB. 
MM.  Dionysiiy  Rustici  et  Eleutherii  tumulatum  est. 
Jam  vero  fixa  apud  Gerundenses  atque  immota 
reliquiarum  sancti  Felicis  sede,  potuit  facillime 
priscusihujus  martyrius  cultus  constan  ti  populorum 
devotione  retineri;  Cucufatis  autem  Tpaulatim  de- 
crescere,  maxime  vcro  ex  quo  SHcrum  ejusdem 
corpus  inGalliam  translatum  fuit;  quam  ego  insignis 

(a)  In  Hymn.  de  SS.  MM.  Gaesaraugustanis. 

(6)  Contendit  quidem  Tillemontius  (apud  PP. 
Bolland.  xxv  Jul.,  §  11,  n.  15)  de  Cucufatis  tumulo, 
sine  corpore  tamen  id  est  irepi  xou  xevoxacpfou  in  eo 
hymno  agi:quod  tamen  ex  strophis  ii  iii,  iv,  ma- 
xime  verox,  in  qua  Cuculas  Brocin  onensis  dicitur 
Givis  (ob  sacras  scilicet  ejus  reliquias  ibidem  as- 
servatas),  manifeste  falsum  esse  convincitur. 

(e)  Exhibenthymnum  Bsllandiani  PP.  xxv  Jul., 
§l,n.7. 

{d)  In  Act.  SS.  ordinis    .  Benedicti  saec.   iii, 
Dart.  II,  pag,  341,  apud  BolJand.  zzv  Jul.^  g  3,  n. 

(t)  Martyrol.  ad  diem  zxv  Jul. 


A  illios  in  Orationum  numero  infflqualitatis,  de  qua 
pridem  egimus,  causam  fuisse  arbitrabar.  Vuram, 
inquis,  ita  flet  libellumOrationum  dequo  agimus 
post  translatum  demum  in  GalliasCucufatis  corpus 
conscriptumfuisse:  atque  adeo  nec  p^ti^^uam  miUe^ 
narium  esse  ut  Blanchimus  voluit  (/)  neque  ad  sx^ 
culum  septimum  pertinere,  Mauricamque  Hispanis 
cladem  proeivisse,  ut  Gl.GayetanusCennius  affirma- 
vit  (^f)  sed  exeunte  minimum  octavo  eaeculo  exara- 
tum  fuisse.  Quidvero,inquam,  tum  postea  ?  Maxi- 
mam  quidem  utrique  huic  scriptori  auctoritatem 
inesse  scio;  eamquein  diesamplificari  vehementer 
cupio;  verum,  si  libere  philosophari  Iiceat,prae  ea, 
praeque  conjecturis  quae  dijudicandas  aetati  ejus 
Codlcis  afferuntur,   unam   Felicem  et  Cucufatem 

Q  Orationum  in  ipso  disparilitatem  longe  validiorem 
puto:  atque  ex  ea  Codicis  letatem  inter  alia  dime- 
tiendam  fore;  aut  praesentiorem  aliam  tantee  inee- 
qualitatis  causam  hi  scriptores  adducant. 

Fugaxpraeterea  et  lubricum  estjudicium  de  aetate 
Godicum,  in  quo  postquam  se  misere  deceptos  at- 
que  deprehensos  agnovere  cautiores  palseographi, 
fallacia  omnia  atqueinsidiarum  plenaessepronun- 
tiarunt,  nihilque  prorsus  ubi  tuto  pedem  figere  va- 
leat,  in  eo  argumento  reperiri.  Neque  demum  ex- 
cusso,  quam  velint  accuratissime,  characteris  ejus 
libelli  specimine  a  Blanchino  exhibito  (A)  causam 
aut  conjecturam  aliquam  inveniendam  fore  exis- 
timo  cur  magis  ille  ad  septimum  quam  octavum 
saeculum  pertineat;prssertim  cum  prioris  illius  sae* 

p  ouli  paucissimi  exstentCodicesnon^uadrafOyUt  vo- 
cant,  autad  guacfrafum  scriptionis  genus  accedente 
charactere  scripti ;  cursivam  autem,  qua  libellus 
constat,  scribendi  rationem  ternis  demum  qua 
consecuta  sunt  saeculis  frequentari  coeptam,  atque 
in  maximo  usu  fuisse  sciamus. 

Ac  mihi  quidem,  ut  libere,  judicinm  de  hao  re 
meumexponam,si  quando  in  affinis  characteris  Co- 
dicemincidissem,exeuntisplaneoctavi  saeculi,  for- 
san  etineuntis  nonigeniusillico  in  oculos  incurisset 
Quod  si  Codicis  antiquitatem  non  ex  scriptura(qus9 
potest  esse  recentior),sedexphrasiatqueargumento 
ejusdem  elici  debereBlanchinus  acGennius  conten- 
derint,hactenus  ipsisassentiar  reperiri  in  eo  Godice 
qusremotis8imamantiquitatemsapiant,qualeinter 
alia  illudest,  quod  dQ omnimoda simulaerorum  su^ 

D  perstilione  devicta,  in  altera  ex  Orationibus  de  SS« 
Fructuoso,  Augurio,  etBuIogio  (i)  legitur  :  verum 

(f)  Tom.  IColl.  Oper.  V  ,card.Thomasii  in  pr«f. 
ad  lectorem. 

(g)  Tom.  I  de  Antiq.  Eccl.  Hispan.,  pag.28,  apud 
Blanchin.,  in  Annot.  Orationarii,  pag.  133. 

(A)Tom.  I  Liturg.  Oper.  V.  card.  Thomasii  inter 
prolegom.,  pag.  131. 

(i)  Inter  Orationes  de  SS.  Fructuoso  et  sociis, 
pag.  56:  Fac  nos  te  semper  in  veritate  ditigere,  teque 
ctiam  (ideliter  adorar^,ut,omnimoda  simulacrorum 
superstitione  divicta,  p/actYa  tibi  martyrum  tuarum 
imitantes  sequamur  vestigia.  Quse  ad  ea  tempora 
quibus  adhuc  supererant  in  Hispania  ethnicismi 
vestigia  referenda  pnio. 


627 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  P&ACBDBNTB8  TOMOS. 


628 


nequeex  his  satis  validum  ffitatis  Godicum   argn-  A  devorandum  esl  tsdium,  non  in  me,  quasi  aUro 


B 


mentum  deducitur,  cum  et  in  recentibus  iibris  li- 

turgicis  antiquae  plerumqueOrationes  retineantur; 

et  alias  Cenniu8,licet  ea  ipsa  Oratio   in  Breviario 

MozarabicOy  teste  Blanchioo  (a)  reperiatur,  id  Bre- 

viarium  ad  saeculum  x  pertinere  ceD8uit(/)]Ampul- 

laris  praeterea  Codicis  in  plerisque  locis  stylus  Ca- 

rolina  minimum  tempora,  atque  extremam  praese- 

fert  barbariem  (c),  qualem  Hispani®   nostrae,   ex 

Alvari  Gordubensis  qui  non  longe  ab  eo  sseculo  flo- 

ruit  testimonio  (d),  Maurica  vastatio  intulit;  imo, 

si  Dco   piacet,   ipsius   etiam   Mauricse  Hispanise 

vastationis  non  obscura  in  eo  Godice  vestigia   ob- 

servare  possumus  (e)  Sed  intermissam  disputatio- 

nem  resumamus. 

GAPUT  VI. 

Expenduntur  alia  ex  Laurentiano  Prudentii  hymno 
contra  Hispanorum  sententiam  deducta. 

Secundum  Blanchini  argumentum  adversus rece- 
ptam  de  Laurentii  patria  sententiam  nostratis  Pru- 
dentii  silentio  concluditur.  Magnifecerat,  ut  nuper 
vidimus,  prior  ille  scriptor  conjecturam  suam  ex 
Tarraconensi  Orationum  libello  desumptam;  Bub< 
dit  autem  continuo  (f\ :  Lui  tamen  accedit  argu- 
mentum  atterum  ex  Prudentio  mutuatum,  Hic  nempe 
silet  natale  solum  magni  Laurentii.  At  siin  Ilispania 
natus  esset  tevita  sanctissimus,  Ilispanus  poeta  non 
siieret,  Id  ipsi  in  more  non  luit  hymnis  quos  de 
sanctis  nationalibus  cecinit.  Subsistere  hic,  seseque 
tantillum  colligere  Blanchinus  videtur,  deinde 
vero  quasi  subiratus  pergit :  Verum^  quid  aio  ?  non 
silet.  Romam  ad  coslos  evehit.  Roman  parentem  dicit,  ^ 
Obscura  sunt  quidem  ejus  testimoniay  sed  jam  a  n(h 
bis  ctariora  fient.  HactCDUB  Blanchimus. 

Ego  vero  nollem  do  hoc  argumenlo  tectorum, 
judicium  antevertere,  aut  maledictis  cumBlanchino 
decertare.  Quia  tamen  prolixe  mihi  cum  eo,  deque 
rebus  nihiliagendumestysiquidforsanpaulodurius 
autinclementiuBanobisdiotum  lector  deprehende- 
rit,  responsum  id,  quaeso,  non  dictum  existimet; 
tum  vero  ejus  qus  in  his  legendis  necessario  fa- 
cienda  est  boni  otii  jacturae,  aut  si  quod  praeterea 

(a)  E  regione  ejus  orationis  in  margine,  pag.  56, 
legitur  :  Br.  Moz.  fol.  352,  col.  1. 

(6)  Tom.  I  Antiq.  Eccl.  Hispan.,  pag.  28  seq., 
n.  8  'lO,  apud  Blanchiu.  Orationar.,  pag.  ^133  seq. 

(c)  Inter  alia  Orationem  S.  Hippalyti  selegimus  ^ 
qu»  habetur  in  Orationario.  pag.  131.«Luxangelo-  *^ 
rum  et  hominum,  splendor  diorum  et  temporum, 
candor  animarum  et  corporum,  Christe  Domine 
Deus,  ob  reverentiam  tui  martyriB  Hippolyti  flam- 
micomffi  claritudinis  munus  oblatum,lucifluo  sanc- 
ti  Spiritus  respergens  inlapsu,  tuis  effice  nutibus 
placitum,  nobis  redde  prodificum :  ul  et  visibili 
fulgorenigroris  noctivagi  furvacoerceat,et  invisibili 
munere  maledulcium  scabra  peccaminum  errata 
consumat. 

^cf)In  iudiculoluminosoapud  Florezium  nostrum, 
tom.  XI  Uisp.  Sscrae,  pag.  274.  »  Legeni  (inquit) 
suam  nesciunt  ^Hispani)  el  linguam  propriam  non 
advertnnt  Latini ;  ita  ut  in  omni  Christi  collegio  vix 
inveniatur  unus  in  milleno  hominum  numero,  qui 
salutatorias  fratri  possit  rationabiliter  dirigere  lit- 
teras.  • 

{e)  In  Orat.  de  Stephano,  pag.  41,  sub  init.c  ut 


inania  consectatus  fuerim,  sed  in  eum   a   quo  ut 
Bcriberem  adaotus  sum  culpam  rejiciat. 

Quatuor  itaque  thesibus  Blanchini  argumentum 
constat,  quaeordine  a  nobis  examinandse  sunt.  1. 
Prudentium  silere  Laurentii  patriam.  2.  Minime 
illam  silentio  pr®tereundam,si  Laurentius  in  His- 
pania  natus  fuisset.  3.  Non  moris  fuisse  Prudentio 
in  hymnis  quos  de  sanctis  nationalibus  cecinit  in- 
diclam  eorumpatriam  relinquere.  4.  Nequetamen, 
modo  Quis  animum  advertat,  omnino  Prudentium 
dissimulare  in  Urbe  natales  hausisse  levitam  sanc- 
tissimum,  quandoquidem  Romam  ad  coelos  eve- 
hit,  Romam  parentem  dicit. 


Primam  itaque  thesin  quod  attinet,  non  difGteor 
Prudentio  in  eo  dequo  loquimur  hymno>  ne  verbum 
quidem  excidisse  ex  quo  natum  fuisse  in  HiBpania 
Laurentium  vel  eminus  conjicere  aut  suspieari  pos- 
simus;  verum  nec  si  BlanchinuB,paulo  quam  hac- 
tenus  attentius,  auctoris  tum  in  eo  hymuo,  tum  in 
universo  irepi  £xecp<xvu)v  libro  scopum  considerare 
velit,  inficiari  nobiscum  poterit,  nibil  ad  Prndentii 
in  utroque  propoeitum  spectassetractaturadeLau- 
rentii  patria.  ne  per  occasionem  quidem,  cum  nulla 
in  eo  poemate  Hispaniae  nostrse  menlio  fiat;  e  con- 
trario  vero  cum  Romam  in  ipso  recta  Prudenlius 
alloquatur,  totusquesitin  ejusdem  religione,trium- 
phis,  imperio,  sacrisque  martyrum,  praecipue  vero 
Laurentii  nostri^  recensendis  exuviisivideritquaeso 
lector  aequus,  quam  importune,  si  Rom»  natus 
fuisset  levita  inclytus,  ejus  patriam  Prudentias 
poemati  suo  per  occasionem  inserere  potuisset^no- 
vumque  inde  laudandseUrhis  argumentum  capere, 
saltem  quam  fuisset  in  lubrico,  ut  imprudenti  aut 
aliacogitanti  verbum  excidis8et,exquo  RomaBnatum 
Laurentium  odorari  sagaciores  possent.  His  autem 
si  conjecturas  addimus  ex  eodem  hyrano  pridem  a 
nobisductaB,utLaurentiumRomanisabjudicaremus 
consequens  flet  Prudentii  de  Hispania  silentium 
ipsius  proposito  opportunumyatqueUispanis  inno- 
cuum;  de  Eoma  vero,  si  in  ea   LaurentiuB  natus 

munitione  iidei  Ghristianae  et  extema  bella  su- 
perantes  el  intima,  fieternam  mereamur  pertrahi  ad, 
coronaro.  »  Paulo  inferius  de  eodem  Stephano- 
j)ag.  Ai:  •  Ut  cujus  virtute  multitudo  dcvicta  est  m- 
fidelium  ejus  sutFragio  firmetur  spes  aucta  creden- 
tium.  »Quae  saneambiguasunt.lteminterOrationes 
de  K.  Vincentio  martyre,  pag.  60 :  •  Domine  Deus 
qui  salutem  regibus  donas  et  martyrem  tuuraVin- 
centium  de  malignorum  gladio  l\heras...libera  nof 
demanu  IJliorumalienorumf  ut  insidiantibus  inimicis 
vita  nostra  non  pateat;  nec  illorum  procacitas  sasva 
cie  ruinae  nostroe  casibus  hitarescat.  sed  gladw  verbi 
dui  accincti  et  hic  adversa  superemus  intrepidi^  >»  etc. 
Itcm  de  eod.  ibid. :  Deus  qui  beatissimum  marty- 
rem  luumVincentium,p/e^t  iu3S  murum  aereum  prX' 
stilisti,  ut  beltantes  conira  se  mirabiliter  nomints  tui 
virtute  devinceret.  »Denique  eadem  paginasub  fln, 
et  init.  eequentis,  «  Omnipotens  Deus,  qui  beatis- 
simo  Vincentio  praestitisti,  ut  per  te  neret...  de 
milttedux,  de  servo  amicus...  ^TfBsia.  placatus,  ut 
nterventu  ^edulo...  adhibeat  militix  disdvlinam  : 
servituti  tibertatem,  »  elo.  Sunt  fortasBis  alia. 
(/)  Annot.  cviy  pag.  292. 


629 


DIS8BRTATI0  DB  DAMAaO  BT  LAURBNTIO. 


eao 


fai88e,quodanixDodo  importQDam.  saltem  Romanis  A     Primu8  omnium  sanctis  Hemeterio  et  Ghelidonio 


minime  proficuum  fore.  lEx  usu  scholarum  dicere* 
mus,  Prudentium  quod  ad  Hispaniam  attinet  nega' 
tive;  quod  ad  Urbem  vero  spectat  exclusive  Lau- 
rentii  nostri  patriam  prietermisisse. 

Secunda  Blanchini  tbesis  est;  minitne  a  Prudentio 
Laureniii  patriamf  si  in  Hispanianalus  fuisset  levita 
sanctissimus,  silentio  prxtereundam ;  ci:gu8  tamen 
ratio  quia  in  sequenti  ab  eodem  redditur^utriusque 
falsitatem  eademoperainferius  ostendemus.Interea 
tamen,  ne  plus  illum  scire  quam  scire  oportcat 
temere  asseramus,  rogandus  Blanchinus  est:  num 
iEgeriam,autSibyllinafolia  dehac  re  consuluerit? 
Verum  si  ip8i,quod  Prudentii  morem  de  non  tacendo 
noseet,  asserere  licuit  non  preBtereundam  ab  eo 


martyribus  inscribitur,  quos  in  fronte  Calagurrita' 
nos  Prudentius  vocat  (6),  bisque  in  hjmno  ierram 
Hiberam  (c),  colonosque  quos  Hiberus  alluU  (d),  id 
est,  Calagurim  et  Caia^  um/ano^  laudat;  multoque  ex- 
pressius  in  hymno  de  sanctis  martyribus  C»sa- 
raugustanisyubi  de  iisdem  Hemeterio  etChelidonio 
loquons,  ait  (e) : 

Nostra  geBtabit  Calaourris  ambos 
Quos  veneramus. 

Putavit  autem,  ut  conjicio,  Bianchinus  his  locis 
utriusque  iilius  martyris  patriam  a  Prudentio  desi- 
guari,  cum  tamen  iste,  nihiitaleoogitan8,adpassio- 
Tiis,  et  maxime  ad  sepulcri  locum  respexisset;  id 
quodepraecedenti  disticho,  multoqueclariusex  pro- 


Laurentii  patriam;  cum  e  contrario  moxostenden-  g  prio  sanctorum  martyrum  hymno  liquet,  sub  cujus 


dum  sit  minime  hoc  ei  in  more  fuisse  ut  sanctorum 
patriaseloqueretur:  cur  non  affirmare  nobis  vicissim 
liceat  Laurentii,  non  secus  ac  c®terorum  martyrum 
patriam  debuisse  iu  eo  hymno  a  Prudentio,  nisi  pa- 
rum  sibi  oonstare  vellet,  preBtermitti  ? 

In  tertia  Blanchinus  asserit:  non  eum  Prudentii 
morem  fuis^e  in  kymnis  guos  de  sanctis  nationalibus 
cecinit,  ut  eorumpatrias  sileret.  Itane  vero,inquam? 
Atqui  Hispanus  erat  Yincentius,  levita  et  martyr 
eeleberrimus,  eadem  ac  Prudentius  Gaesaraugusla 
urbe,ut  creditur.natus:  apudHispanoaitidemaltus, 
educatus,  passus ;  nuUadenique  non  ex  parte  Hispa- 
nns.  Nihilominus  tamen  in  hymno  quem  de  ejus 
paesione  Prudentius  elegantissimum  panxit,  neo 
multo  qnam  Laurentii  breviorem  (a),  altum  de  in- 
victissimi  martyris  patria  sileri  comperio;  ut  neo 
verbum  neque  particuia  ipsi  insit,  ex  quibus ea  elici 
aut  odorari  possit.  Gonferathsc  qusso,  Blanchinus 
cum  iis  qu88  in  secundathesi  scripserat,  scilicet,8i 
in  Hispania  natus  fuisset  Laurentius,  minime  ip- 
sius  patriam  a  Prudentio  in  eo  hymno  prsetereun- 
dam. 

Verum  id  forsan  in  hymno  Vincentii  Blanchino 
singulare  videbitur,  atque  adeo  insufBcieos  ut  re- 
ceptum  alioqui  Prudentiiin  cffiterishymnis  morem 
edicendi  sanctorum  patrias,  ullatenus  oppugnare 
valeat ;  neque  ipse  abnuerem,  si  res  sic  haberet.Sed 
quid  ai  nullius  exHispanis  martyribu8,quorum  hym- 
ni  habentur  in  libro  icepl  STe^pdvoiv  patriam  usquam 
Prodentius  elocutus  fuerit;  ac  ne  unum  quidem  ex 


initium  de  Galagurri  loquens  Prudentius  ait  (/} : 

Hic  locut  dignuB  tenendiB  ossibas  visus  Deo. 
Sub  finem  vero  (g) : 

Martyrum  cum  membra  nostro  consecraTit  oppido. 
N^c^Prudentium,  qui  non  longissimeabhorum  mar- 
tyrum  sseculo  vixit,  latere  unquam  poterat,  eos 
Legione  (quee  urbs  non  paucorum  dierum  inter- 
vallo  a  Galagurri  sejuncta  est)  Marcello,  ut  vulgo 
creditur,  Genturione  progenitos  fuisse. 

Secundus  ejuslibri  hymnus  passionem  sancti  Vin- 
centii  levitae  continet ;  in  eo  autem  alte  ipsius  pa- 
triam  sileri  modo  dicebamus.  Tertius  de  Laurentio 
est,  ex  quo  Romam  sanctissimi  martyris  patriam 
fuisse,  id  e8t,aquame  pumicehaurireBlanchinuset 
Merenda  voluere;  nose  diverso  nihil  in  eo  contineri 
quo  Hispania  nostra  designetur,  aut  unde  conjici 
possitin  ea  natum  fuisse  Laurentium,nonita  pridem 
professi  sumus.  Quartus  sancti  Hippollyti,quintu8 
sancti  Cypriani,  sextus  sanctorum  apostolorum  Pe- 
tri  et  Pauli  passiones  continent,quo8  quia  de  Hispa- 
nis  martyribus  non  agunt  consulto  mittimus. 

Septimum  ejus  libri  hymnum,  Laudes  sanctorum 
deeem  et  octo  martyrum  C«saraugustanorum  {h)  in- 
scriptum,  quanlus  ille  est,  a  se  stare  Blanchinus 
existimavit;  verum,si  quid  ego  .video,mirifice  in  eo 
verborum  specie  deceptus  fuil.  Rem  quam  poterb 
brevissime  exponam.  Extollitin  eo  hymno  Pruden- 
tius  Caisaraugustam  suam,  quod  sacro  octodecim 
martyrum,quorumservatcinere8,prae8idiomuniti8- 
sima  adversus  vicissitudines  habeatur;quodque  in 


ipsis  vel  goneratim  Hispanum  dixerit  ?  Paradoxum  D  extremse  ultionis  die  multo  plures  quem  urbes  alis 


boc  sane  Blanchine  videbitur;  id  no8  tamen  proprio 
periculo  tuendum,  atque  ostendendum  suscipimus; 
quod  velunus  ejus  libri  titulus  de  Coronis,9eu  Pas' 
sionibus  martyrum  non  obscure  indicat.  Universa 
igitur  hymnorum  cjus  libri  series,  prout  eam  Joan- 
nes  WeitziuB  exhibet,  ordine  nobis  percurrenda  est. 

(a)  Is  eat  ordine  secundus  in  Editione  Weitzii. 
Gonstat  autem  144  strophis,  hymnus  vero  Lauren- 
tii,  qui  in  ea  Bditione  tertius  numeratur  strophas 
omnino  146  continel. 

(b)  Hymn.  i  in  honorem  SS.  MM.  Hemeterii  et 
Gbelidonii  Calagurritanorum. 

(c)  Stroph.  n,  vers.  4 


sanctorum  exuvias  Ghristo  martyrum  regi  votivum 
munus  oblatura  sit.  Pergit  subinde  concurrentia  loca 
quibus  sacri  reliquiarumthesauri  recondunturenu- 
merans,  et  ait:  Gorduba  Aciselum  ac  Zoellum  seu 
Zoilum  offeret:  Tarraco  Fructuosum  et  socioe,  Ge- 
runda  Felicem,  Barcino  Gucufatem,  Calagurris  He- 

(d)  Stroph.  XXXIX  vers.  117. 

(e)  Hymn.  vii  SS.  MM.  Cesaraug.,  stroph.   viii, 
vers.  21. 

(f)  Stroph.  II,  vers.  5. 


(g)  Stroph.  xxxix,  vera.  416. 


,  Hymn.  vii  in  laudem  deoem  et  octo  martyr. 
Cssaraugustanor.  Weitzius.  pag,  403. 


631 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRJBCBDBNTBS  TOMOB. 


d32 


meteriumet  Chelidonium,  NarboSergium  Paulum,  A  (lictam,exsitaac  Qominisaninitatecoi^ioio[(f|),na- 


EmeriiaEuIaliam,  Gomplutum  denique  Justum  et 
Pastorem.B  (Taceo  urbesejus  bymni  reliquasquodad 
Hispaniam  non  pertineant. )  «Haec  (suLdit)  civitas  sin- 
gula,  haec  bina  ternave  ofleret  roartyrum  corpora. 
Erit  forsan  qu®  quinis  sanctorum  hostiis  aeterni  Ju- 
dicis  iram  placare  studeat;  tu  vero  hoc  nomtne  ante 
aliasCaesaraugustaillustrior,  sola  duodeviginti  mar- 
tyrumexuvias,  quot  scilicetvix  Garthago,  vix  ipsa 
mundi  parens  Roma  praestare  possit,  exhibebis,  la^- 
taque  in  oocursum  Ghristi  prosilies. »  En  ejus 
hymni  summam. 

Hsec  ubi  Bianchinus  elonginquo,  uti  ego  arbitror, 
salutavit,  ratus  expressis  in  eo  hymno  Hispanica- 
rum  urbium  nominibus  teoDporales  martyrum  quibus 


tos  fuisse  constat.  Galagurris  itidem  Hemeterii  et 
Ghelidonii  exuvias  Ghristo  oblatura  recensetur ; 
quos  tamen  Legione  progenitos  fuisse  ex  communi 
et  receptissima  sententia  nomitapridemdicebamus 
Narboni  Martio  Paulus,Sergius  pr«nominatU8,in  eo 
pocmate  attribuitur,  quod  sacra  ejus  martyris  ossa 
ibidem  ad  banc  usque  diem  requiescant;  ipse  tamem 
in  Urbe  natusjdomique  et  in  provinciis  eximiismu- 
neribus,  et  proconsulatu  functus  creditur;  certe  pa- 
tria  Narbonensis  non  fuit. 

Nec  scimus  an  Zoilus  atque  Acisclus  nativitatis 
jure  ad  Cordubam  spectent,  qui  tamen  ob  martyrii 
acsepulcrilocum  ei  urbia  Prudentio  ascribuntur^^). 
Imo  ipsos  decem  etocto  martyres,  quorum  proprius 


adjiciuntur  patrias  contineri:nihil  veritus  fuit  asse-  n  est  hymnusde  quoagimus,  non  alio  quam  sepulcri 


rere  :  non  esse  in  more  PrudentiOt  martyrum  vere 

Hispanorum  patrias  in  hymnis^quos  de  ipsis  panxit, 

silentio  pr^^ertr^.LongetamenaliamhuJus  auctoris 

mentem  fuisse,  cum  alibi  perpetuo,  tum  etiam  in  eo 

bymno  de  quo  agimus;  neque  ad  martyrum  patrias 

sedadpassionum  loca,  maxime  vero  in  quibus  sacri 

eorumdem  cineres  habebantur,  respexisse:  ipsum 

poematis  argumentum  quod  pridem  exposuimus  evi- 

denter  declarat;  non  enim  vacua  vernaculorum  mar- 

tyrum  nomina,  sed  sacra  eorumdem  ossa  civitates 

quasque  Ghristo  oblaturas  Prudentius  ait(a);   neo 

Gaesaraugustam  laudat,  quodoctodecim  martyrum 

patria  sit  de  quo  inferius  nobis  sermo  recurret;  sed 

quod  ibidemsacraeorumcorporatumulata  fuerint. 

En  aliquot  ejus  hymni  loca,  initio  quidem  {b) : 

Bis  novem  noster  populus  sub  uno 
Martyrum  servat  cinereB  sepulcro. 

Sub  flnem  vero  {c)  : 

Octo  tunc  saDctoB  recolet  decemque. 
AD(^elu8  coram  Patre  Filioque. 
UniuB  urbis  regimeu  tenentes 
Jure  sepulcri. 
Atque  alibi  passim. 

His  jam  nutareBlanchinumvideo;  sed  pergamua 
rem  allatisexemplisillustriorerareddere.  Felixineo 
hymno,  utvidimus^GerundaeaPrudentioascribitur, 
GucufasBarcinoni:  neutram  tamen  istarum  urbium 
utriusque  illius  martyris,  aut  alterius  eorum  pairiam 
fuisse  notissimum  est;  sed  eos  in  Afric®  urbe  Scilli- 
tana  {Meziltam  nunc  indigenis  vernaoulo  sermone 

'a)  Stroph.  iv,  vers.  15  seq. 

Ib)  Stroph.  I,  vers.  -1,  2. 

lc)  Stroph.  xuii,  vers.  173  seq. 

(d)  Fuerit  fortassis  haec  urbs,  quae  celeberrimis 
olim  Sperato  ct80ciis,qui  Scyllitanimartyres  appel- 
lantur,  nomen  fecit.  Verum  ubi  adhibitis  Gellario 


sum  quam  fueram  dudum:  tanta  est  inter  hos  au- 
ctores  dissensio  atque  opinionum  varietas.  Cl.  Les- 
leus  [in  Not.  MissaL  Momr.y  pag.  603)  probabile 
existimat  Scy//am  Proconsulans  provinciaj  oppidum 
fuisse,  aliis  SciUita  dictum,  episcopali  sede  insigne, 
quod  et  Nicolao  Antonioplacere  video(/oc<;Droa;tfn« 
allegato);  sed  cum  ex  Actis  S.Cucufatis  a  Bollandia- 
nis  PP.  allatis  (xxv  Jul.  posi  §5)  oonstet  Cucufatem 
cum  Felice  e  patria,  Caesaream  urbem  maritimam 


jure  Caesaraugust»  a  Prudentio  attributos  arbitror; 

ipse  certe  neminem  eorum,  dum  viverentyCaesarau- 

gust®  incolam  fuisse  perhibet,  inquiens  (/) : 

Martyram  nulU  remanente  vita 
CoDtigit  terris  habitare  nostris. 

8i  vero  eosdem  Caesaraugustee  natos  fuisse  gratuito 
Blanchinus  asserat,  habemus  arietinum  oraculam, 
seque  enim  ipsorum  ac  casterorum  martyrum  patriam 
Prudentius  silet. 

Haec  autem  cum  ita  aint,  liquidum  jam  fiet  Pru- 
dentium  in  bymno  de  quo  agimusminimead  tem- 
porales  niartyrum  patrias  respexisse,  sed  ad  loca 
solum  in  quibus  tuno  sacrae  ipsorum  exuvis  cole- 
bantur.  Verum,inquittamenBlanchinus,  in  hymno 
mentio  quoqueEuialiae  estycujuscineres  ovansEme- 
0  ritaChristo  allaturadicitur:  Gomplutum  itidem Justi 
et  Pastoris;  Tarraco  Fruotuosi  et  sociorum:  quos 
tamen  iis  ipsisquibus  attribuuntururbibus  natales 
hausisse  novimus;ut  proinde  non  perpetuo  marty- 
rum  patrias  Prudentius  in  eo  hymno  siluisse  dicen- 
dus  sit.  Quid  vero  tum  postea?  Casu  hi  martyres  in 
ipsa,quaepridemeos  mundo  pepererat,  urbe  ad  pal- 
mam  vocati,  ibidemque  a  Christianis  tumulo  com- 
positi  fuere.Quare  Prudentius  passionis  et  reliquia- 
rum  in  eo  hymno  sedes  enumerans,  non  potuitab 
iisdemhorum  martyrum  patrias  sejungere;  neccum 
unus  esset  eorum  sepulcri  et  nativitatis  locus,  prio- 
re  in  quo  passi  fuerant  designato,  posteriorem  in- 
dictum  praeterire.  Nusquam  tamen  is  auctor  patrias 

(quae  nunc  Alger  vulgo  esse  eiistimatur)  studiomm 
D  causa  commigrasse:  suspicatus  fui  Scytlin  Caesareae 
quam  Garthagini(adquamutpote  celebriorem  alias 
sanctissimos  martyres  studiorum  causa  mittendos 
fuisse  verosimile  est)  propiorem  fuisse;atque  adeo 
non  ad  provinciam  Proconsularem,  sed  ad  Maurita- 
niamCaesariensemeam  urbem  pertinuisse.  Praeterea 
cum  in  recentibus  chartisgeographicisnonlonge  ab 
hodierno  Alger  oppidum  Mezilta  reperi8sem,exqua 
voce  siprioremcon8onam,quae  procul  dubioservilis 
est,  cum  sua  vocali  amoveas.  superest  Zitla:  nomi- 
nisaffinitateinductus  sum  utconjicerem  eam  anti- 
quam  Scyltin  Felicis  et  Cucufatis  patriam  ftiisse. 
{e)  Zoilum  atque  Acisclum  Cordubae  olim  incolas 
fuisseconstansestauctorumtraditioexaotiquisBre- 
viariis,  Legendariis,atque  Actis  deducta.  dequacl, 
Florpzius  noster  (Tbm.  X.,  pag.  289  $t  307).  Depatria 
nihiloertihabemuSynequeisauctorquidquamprodidit 

(/}  Stroph.  zzit. 


«33 


DI88BRTATI0  DB  DA1U80  RT  LAUBRMTIO. 


634 


eoram  martynim  data  opera  receDsuit,  ac  ne  de  ip-  A 
ais  cogitavit  quidem,utez  hymni  argumentoliquet. 

Rem  satiaper  se,  ut  opinor,  illustrem  alter  ipsius 
poematis  tractus  demonstrabit,  in  quo  Prudentius, 
licetalias  Vincentium  levitam  CflBsaraugustsenatum 
atque  educatum  crediderit(idquod  mihi  ex  vigesi- 
ma  sezta  et  sequenti  strophe  (a)  perspicuum  fit) ; 
nihilominuB  tamen,  quod  extra  patriam,  Yalentia 
Boilicet  nostrs  in  Edetanis,  passus  ac  tumulo  com- 
positus  fuisset,  non  audetipsum  iis  martyribus,quo8 
pleno  jure  Gffisaraugastanos  appellat,  inserere;8ed 
parnm  moralus  temporalem  sanctissimi  levitae  pa- 
triam,  ad  eos  rejicit,  qui  in  hymno  auctarii  loco  et 
extraordinem  Gssaugustanis  adjiciuntur. 

Itaqne  post  recensita  sanctorum  octodecum  mar- 

tyrum  nomina,  secundam,  ut  ita  dicimu8,classem  » 

institnity  eorum  scilicet  qui  non  aequo  ut  prioresilli 

jure  Gcsaraugust»  asoribt  possunt.In  his  Encraten 

proprise^  ot  ip^e  PrudentiuB  ait,  morii  superstitem 

enumerai  ;  binos  itidem  Christi  confessores  Gaium 

et  Grementium,  quos  guttnlo  leviter  marlyrii  sapore 

contra  laironum  fremitum  infractos  stetisse  iradit;BC 

demum  Vincentiom;licet  enimextrapatriam  is  pas- 

sns  ao  sepoltns  fuisset,  sacri  tamen  ejusdem  cruoris 

portio  CosaraugustaB  aaservabatur  (b),  quem   non 

minori  in  pretio  apud  Cfiesaraugustanos  habitnm 

foisse  ait,  quamsireliquassacrati  corporis  exuvias 

possiderent.  En  Prudentii  verba(c): 

Nonne,  Vincenti,  peregri  necandas 
Martyr  bis  terris  tenui  notasti 
Sanguins  rore  speciein  (d)  futuri 

Morte  pro)»iaqna  ? 
Hoc  colant  cives,  velut  ipsa  membra  IC 

Gespes  iacladat  saus,  et  paterno 
Servet  amplecteas  taoialo  beati 

Martyris  osBa. 

Pari  etiam  ratione,  ut  ad  rem  costram  redeamus, 
in  hymno  ejus  libri  nono  sanot»  Eulalie  Emeritensi 
inscripto  (oonsolto  octavum  misimus  qui  sancta 
Agnetis  passionem  continet),quod  virgo  et  martyr 
inclytainpatria  Emerita  pa8sa,atque  ibidem  sepulta 
essety  qo«  orbsProdentiiffitatesacrasadhucEula- 
lie  ezovias  retinebatrea  occasione  ibidem  inlucem 
edita  dicitur ;  obiter  tamenyCt  fortassis  ut  strophes 
hiatos  impleretur.  Bn  ejus  hymni  verba  (e): 

Oermine  nobilis  Ealalia, 

Mortifl  ac  indole  uobilior, 

Emeritam  sacra  virgo  saam, 

Gajas  ad  abere  progeoita  est, 

OMibas  omat,  amore  colit.  ^ 

D 

(a)  Consonat  Prudentio  Eugenius  Jonior  episc. 
Toletanusin  Epigramm.de  Basilica  Caesaraugustana 
S.  Vincentii  martyris,  sub  cujus  medium  legitur : 

Pastio  sacra  taum  provezit  ad  aethera  nomen. 
Conservet  populum  paBsio  sacra  tuum, 

lodicayerat  pridem  nobis  hunc  locum  ex  Sirmondo 
cl.  civis  et  amicus  nosterDominicusLopeziusBar- 
rera,  Hispanicae  in  Urbe  legationis  chartophylacio 
prsfectos,  dum  meditationes  baa  in  Adversariis 
nostris  le^eret.  Habetur  tamen  et  apud  Lesleum 
in  not.  Miss.  Mozarab.  pag.  551,  col.  1. 

(b)  Fueritne  tunica,  an  stola  beatissimi  levita, 
seo  potius  linteolum,  id  est  sodarium  ejusdem 
croore  respersum,  lisestinteraootores.dequavide 
Lesleum,  Annot.  Miss.  Mozar.  pag.  661.  Epigram- 


Ubi  notandum,  comma  :  cujus  ab  ubere  progenit^ 
estf  periodo  appositum,  ejusque  plane  imtj^^^oL^f.^ 
esse;  quod  proinde,  si  vel  integrum  dempseris,sen- 
tentiae  auctorisque  in  ea  strophe  proposito  nihil  de- 
cedet,  non  secus  ac  si  parenthesio  ex  oratione  de- 
trahas.  Est  autem  hic  sensus  :  Emeritam  civis  suee 
Eulali^e  amore  tueri,sacrisqueipsiu8  ossibusornari, 
quem  bis  Prudentius  inculcat  sub  ejus  demhymni 
flnem,inquiens  (f) : 

Nanc  locus  Emerita  est  tumulo. 

Et  paulo  inferius  (g) 

Hic  ubi  marmore  perspicuo 
Relliquiascineresqae  sacros 
Servat  humas  veoeranda  sinu. 

prorsos  ut  ad  sepuleris  locum,  non  ad  Eolalis  pa- 

triam  respexisse  Prudentius  videatur. 

Superest  nobis  examinandus  hymnus  ejus  libri 
decimos,  qoo  Prootuosi  et  sociorum  Tarraconen- 
siumpa88iocontinetur;qoatuorenim  reliqui  ad  Bi- 
spanos  non  attinent,  vel  de  sanctis  non  agunt.In  eo 
aotem  hymno  qoanqoam  multadehorommartyrom 
cruciatibus  et  mira  coDstantia,  de  sacris  ipsorum 
oiDeribosdeqoe  miracolis  etsepoltoraelocodilucide 
habeantur:  nihil  tamen  quod  ad  eorum  patriam  re- 
ferri  possit  hactenus  reperire  potoi ;  neqoe  in  eo 
laudator Tarraco  nisi  ocoasione  martyrii  sacrarom- 
que  Fructuosi  exnviarum,qua8  Prodentii  «etateTa- 
raconenses  asservabant.Ex  qoibos  confici  plane  exis- 
timo^nulliusexHispanismartyribuB  quorum  hymni 
habentur  in  libroitepl£xs«pd(v(uv,  patriama  Proden- 
tio  ex  professo  designari^tertiamque  illam  Blanchi- 
ni  tbesin  inflrmissimam,  noUaqoe  non  ex  parte 
falsam  esse. 

Qoartam  postremo  confutandam  aggredimur,  in 
qna  idem  auctor  Prudentium  in  eo  de  qno  agimos 
hymno  Laurentiipatriam  non  silere  asserit^satisqos 
innoereRomameam  fuisseymodo  animum  advertere 
Hispani  velint,  quandoquidem  urbem  ad  ccelos  eve- 
hit,  eamque  parentem  dicit.  Verum  et  in  ea  nonnihil 
humani  passomBlanchinom  fuisseostendemus  modo 
nunc,  quod  instat,8cireab  eovehementercuperem, 
unde  datum  senserit  in  illis  quas  Prudenttius  conges- 
sitUrbislaudesLaurentiipatriam  contineri?  Diversa 
quidem  meo  judicio  haec  sunt,  imo  et  longissime  pe- 
tita.  Laudat  quidem  Prudentius  Romam,ot  pridem 
dicebamus,  a  religione,  triumphi8,imperio,  sacris- 
que  martyrnm  exuviis :  qoid  aotem  id,  que80,cum 

ma  Eugenii  Toletani  de  linteolo  diserte  loqui  vide' 
tur;  ait  enim  : 

Hic  jacet  ille  craor  quem  das  pro  corpore  pignas 
Nare  fluente  taus,  hic  jacet  ille  cruor. 

(c)  Stroph.  XXII  seq.,  vers.  89. 

(d)Puto  restituendum,4/7fctmtfn,quanquam  Codi- 
ces  omnes  speciem  habeant;ut  videre  est  in  varian- 
tibus  Prudentii  apud  Weitzium.  Id  enim  nec  sen- 
sus  respuit,  et  ratio  grammatices  exigere  videtur  ; 
sequitur  namque:  Hoc  colunt,  id  est,  spedmen.^B.' 
ne  Bub  flnem  ejusdem  hymni  de  Bncrate  loquens 
ait : 

Viva  post  poenffi  tpeeimen  paella. 

(e)  Hymnos  xx,in  honorem  beatffi  Eolaliffi  martjris 

(/jstroph.  XXXVIII,  vers.  486. 

(g)  Stroph.  xxxix,  ver8.491|194  aeq. 


635 


ADDBNDA  AD  QUOBDAIC  PBiBDCBDENTBB  TOM06. 


696 


Laurentii  nostri  patria  comroune  habeat?  Aut  cur  Jj^ 
tol  alioqui  nominibuBlaudandam  Urbemnonlauda- 
ret  Prudentius,  praeeertim  cum  ipsam  ex  Hesperia 
ultima  quasi  praesentem  alloqueretur  ? 

Verum,inquit  Bianchinus,non  tantum  laudat,sed 
eam  insuper  parentem  vocat.  Cujtu  tamen,inquam 
ego,  parentem  ?  Laureniiine?  Minime  id  vero,8ed  : 
quod  eodem  recidit,  fanorum,  Aitne  autem  'serio 
Blanchinus,  aut  data  nos  opera  ludificare  vuIt?EQ 
ejus  hymni  synopsin.  Alloquilur  primum  in  eo  Ro- 
mam  Prudentius  noster,quam /anorum  olim  paren» 
temy  Christo  tamen  (iedt/am  vocat;nihilque  ipse  jam 
deesseglorisgratulatur.quandoquidemnedummor- 
tale  genuB  hominum,8ed  quod  unum  Bupererat,im- 
mortales  etiam  deos,  ipsumque  summum  Jovem 
(ethnicamphrasinemphaseoscausedGhriBtianeBprffi-  ]j 
tulimus)Laurentio  duce  viceritprostraveritque.Per- 
git  porro  Sixti  de  morte  Laurentii  vaticinium,  levita 
Banctissimi  digniiatem,  prssidis  avaritiam,  reliqua 
demum  qu»  illiuspaBBionemprsceBseruntezponenB, 
donec  semustulaio,  ut  Prudentius  ait  la),corpare\0' 
quens  e  catasta  martyr  inducitur.Christumque  in- 
ter  flammas  orans,  ut  qui  Romano  imperio  gentes 
universas  parereJQsseratyeasdem  pulBisinde  super- 
stitiooum  monstris  InQoamfidem  coire  faciat. 

Liceat  QQno  mihi  (qnando  tantum  aliasboni  otii 
inntiliter  contrivimus),liceat,  inquam,Laurentii  de- 
precationem  qualis  in  hymno  habetQr,cum  ea  quam 
levita  sanctissimuB  Chrislo  martyrum  regi  int  flam- 
marum  turbines  cbtulit,  paulisper  conferre  :  quam 
scilicet  primffivae  illiuB,  et  ut  ita  dicamus  archetypee  p 
orationis  slylus,  pr©  posterioris  hojus  exempli,c8B- 
teroquin  elegantissimi,  sublimior,  efficacior  ac  pe- 
netrabilior  essetl  Quam  praj  Laurenliano  Prudentii 
eloquium  inrana,  sermo  rudis,  indiserta  facundia  ! 
Quos  sanctissimDs  levita  gemitos,  qu»  inter  flam- 
ma88uspiria,quosdemum,natantibus  jam  inmorte 
ocolis,  supernffi  prshaurienda  luci  conjectus  coelo 
Don  infigeret!  Succumherent  plane  Attica  et  Roma- 
na  facandia,  vel  si  adumbrandoinvictissimi  martj- 
ris  ignito  vere  eloquio  collalis  utrinque  viribus  con- 
Jorarent.  {^os  tamen  ad  propria  redeamus. 

Pergit  subinde  poeta  noster  enarrans  quantum  ex 
LaurentiitriuncphoChristianisfideiacroboris^ethni- 
cis  autem  ignomini®  ac  dcdocoris  accesserit,  ho- 
rum  inquiens  delabra  sensim  deseri,  ecolesias  vero 
magis  in  dies  frequentari.Invidet  pie  Romanisquod 
sacris  Laurentii  ezuviis  potiantur,  easque  praesen- 
tes  venerari  possint,  id  quod  ipsi  tot  locorum  inter- 
vallis  ab  Urbe  dijuncto  minime  concessum  sit.Ad- 
dit  prseterea  tantam  inesse  Laurentii  meritis  effica- 
ciam,  ut  nullus  ab  ejus  sepulcro  tristis  aut  vacuus 
discedat;  demum  inter  ejusdem  cultui  addictos 
benigne  exandiri  comprecatur.En  Laurentiani  Pru- 
dentii  hyroni  summam  acseriem  univer0am,inquo 
nonnihil  forsan  ad  Blanchini  propositum  spectans 
invenient  oculatiores  alii ;  mihi   certe    quanquam 

SStroph.  Lxxxii,  fers.  348. 
Stroph.  IV,  13  seqq. 


D 


plus  centies  hymnnm  legerim,  ne  verbom  qaidem 
de  eo  argumento  reperire  contigit. 

Atque  hactenus  ad  Blanchini  objecta .  Sed  non- 
dum  nos  hinc  abire  sinit  alterMerends  scrupulus, 
quem  tamen  ipse  validissimum  argumentum  esse 
arbitratur.Cum  enim  Prudentius  unum  illud  Roma- 
n»  glori®  defuisso  scribat,  at  postdomitum  terra- 
rum  orbem,8purcum  quoque  Jovem  vinceret  (6), 

Non  turbuleDtis  viribus 
CoBsi,  Camilli,  autCssaris, 
Sed  martyris  LaureDtii 
NoD  incruento  prslio : 

confici  inde  putat  prsfatus  auctor,atque  evtdenter, 
eonsequi,  Laurentium  a  claris  illis  duoibu8,quo8in 
ea  strophe  nominat  Prudentiu8,quosquein  Urbe  na* 
^08  fuisse  constat,  minime  di^'ungendum. 

Atqui  nihil  opus  erat  Merende  tam  misere  confl* 
cere  atque  excruciare  sese  in  exprimendo  Prudentii 
hymno  ;  cum  nullibi  non  obvium  sit  Leonis  in  eam- 
dem  sententiam  de  Laurentio  dictum  ;nempe,9ttam 
clarificata  fuit  Hierosolyma  Stephnno^  tam  illuslrem 
fuluram  Romam  Laurentio  {c) ;  qnod  tamen  vix  scio 
an  abaliquo  recentiorum  aut  veterum  pro  astrnenda 
Romana  Laurentii  patria  hactenus  usurpatum  fuerit. 
Quidni  autem  ?  Scilicet  quia  noverant  non  eo  loco 
de  patria  Laurentii  a  Leone  agi :  neque  in  natalibus 
utriusque  martyris,  sed  in  certamineao  triumphis, 
eorumque  gloria  parailelismum   inter  eas  urbes 
stare;quo  item  intuitu  bella  priscorum  ducum  cum 
Laurentii  nostri  victoriis  Prudentius  confert;tanto- 
que  has  prae  iilis  illustripres  censendas  prsdicat, 
quanto  superi  cum  Jove  iso  summo^mortalibus  an- 
tecellunt.Hos  triumphos  scilicet^has  martyrumlau- 
reasveteresEcclesisPatrescelebrabantyniffiilinterea 
morati  temporales  illorum  patrias,  quippe  quas  ad 
virtutem  nihil  profuisse  norant;seu  prsterProden- 
tium,locupleti8simi  testes  8untTertullianuB,Gypria- 
nus,  Hieronymus,  Augustinus,  Ambrosius,  et  alii 
quorum  looa  describere  non  vaoat. 

Hinc  jam  Merends  scrupulum  facile  eximendum 
fore  arbitror.  Nonetenim  LaurentiinatalescamCos- 
81,  Camilli,  aut  Cssaris  natalibus  sed  triumphicnm 
triumphisa  Prudentio  in  hymno  dequo  agimuscon- 
feruntur ;  huncque  omnino  poets  scopuni  fuisse 
nobiscum  agnosoet.quisquis  menieaprapjudiciisva- 
cua  verba  et  periodi  sententiam  considerare  velit. 
Si  tamen  comparationem  ad  patrias  quoque  exten- 
dere  Merenda  velit,adigendum  eum  putamus  exip- 
soPrudentii  bymno,ut  vel  Petrum  etPaulum  patria 
Romanos,  aut  e  contrariio  Neronem  Galilsam  aot 
Tarsensem  fuisse  aBserat.  Yideamus  quo  jure. 

Indicit  Prudentius  in  eobymno  levitam  noatrum 
qui  Jovem  acerrime  inBectatus,  hisipsi  verbisexBi- 
lium  ab  Urbe  sempilernum  ]mperat(d) : 

Discede,  adulter  Jnppiter, 
Stupro  sororis  oblite; 
Rehnque  Roman  liberam, 
Plebemque  Jam  Cbristi  fuge, 

[c)  Serm.  de  Natali  S.  Laurentii. 
(a)  Stroph.  Lxzviii  vera.  469  seq. 


637 


DIBSBaTATlO  DB  DAMASO  BT  LATJRBNTIO. 


638 


Te  Paulag  hioc  eztermiDat, 
Te  sanguis  exturbat  Petri; 
Tibi  id  quod  ipse  armaveras 
Factum  Nerouis  officit, 

Sensus  posterioris  strophes  est :  ^Discede,  impure 

Jupiter:  non  modo  enim  perpeiui  osores  atque  hosies 

tui  Peirus  et  Paulus;  sed  ei  ipse  qui  te  oiim  eximie 

coluit  NerOy  cuique  immane  consilium  necis  illorum 

inspirastitpellunt  te  procul^  atque  ejiciunt  Urbe;jam- 

que  omnibus  uaum  est  exsilii  tui  proposUum.i^im  vero 

si  ex  concursu  Laurentii  cum  priscis  illis  Cosso^Ca- 

millo  et  Csesare,illustrandaB  scilicet  Iriumphis  Urbi, 

liceat  Merendffi   elicere,  non  secus  ac  duces  illos, 

Laurentium  patria  Romanum  fuissercum  e  contra- 

rio,  pellendo  quoque  ab  Urbe  Jovi  cum  beatis  apo- 

stoiis  conjuret  Nero,  licebit  nobis  itidem  aut  ilios 


A  novi  MissaliSy  editi  anno  1739,  his  verbis.  Describit 
Blanchinus  Missalis  verba,qu(Babejusdemeditori- 
bus  magis  quam  a  Parisiensi  Ecclesia  profecta  vi- 
dentur;  quodque  caputest,minimeexiis  conficitur 
priores  illos,aut  posteriorem  hanc,  Sacramentarium 
de  quo  agimus  sancto  Leoni  attribuisse,  sed  tan- 
tum  (b)  preces  plurimas  eximiam  pietatemspiranieSf 
sancti  pontificiSf  cui  tanquam  gertissimo  auctori 
TRiBuuNTUR  stylum  referentes.  Summam  ejus  loci 
sistimus ;  longum  cnim  esset  interum  eum  de- 
scribere. 

Exhocigiturlimpidissime  fonte{Buhdit  Bianchinus 
puriores  aquas  hauriam,  ptrficiamque  profecto  Lau- 

RENTIUM    NON    8EGREGANDUM,     SIT    EoMANUS     CIVI8, 
A  NUMERO  CIVIUM;  8ED  CONTRATOTIUS  UrBIS  ET  SACRI 


patriaRomanos,authuncGalildeum,siveTarsensem  n  APosTOLicicoLLBOiiAccLAMATiONEREPErrENDUM  esse, 
f  o_j  i-j..___  i-  .  FATEANTDR  OMNES.  i?ii  (pergit)   prxfationem  recilo 

misssB  XII  in  najali  sancti  Laurentii  qu3S  habetur  in 


facere.  Sed  ludicra  hffic  sunt. 

CAPUT  VIL 

Solvitur  prxcipuum    Blanchini    argumentum  ex 
Veronensi  Saeramentario  desumptum. 

Hactenus  ferentarios  tantum  hastatosque  suosin 
aciem  Blanchinus  eduxit,  ratus,  uti  ego  arbitror, 
velitari  prslio  negotium  universumtransigendum, 
nequeopus  ei  fore  ut  collatis  signisconfligeret.Nunc 
postquam  paulo  acriore  nisu  pugnam  redintegrari 
animadvertit.triarios  cataphractosque,bello  scilicet 
vividam  virtutem  ciet,quam  confertissimo  agmine 
nobis  objiciat;  nec  tamen,  ut  varii  sunt  bellorum 
exitus,subsidiariam  intermitit  cohortem,qu8e  labo- 
ranti  militi  opportune  succurrat.Magno  itaque  nobis 
opus  est  nisu,  si  quidem  tantus  sustinendus  est 
impetus. 

Promiserat  se  nobisineoquod  prscessitargumen- 
toBlanchinus  illustraturum  Prudentii  testimonia 
de  Laurentii  patria,qu89  subobscuraesse  non  diffl- 
tetar.Pergit  subinde  urbes  enumerans  quae  de  Ho- 
meripatriacontendunt;etDondi8similedeLaurentio 
certamen  esse  innuit,dum  unusquisque  martyrem 
invictissimum  sibi  expetit,  prosuovindicat.Hicau- 
tem  nounihil  commotu8:£^o  (a) yitkquii fnunquamne 
reponamt  Me^  me,  adsum;  et  quoniam  senatus  popu- 
lique  Romani  decreto  civis  Romanus  5ttm,LAURENTiuM 

ROMANUM     FUI88B    VINDICO     REPETO    ATQUE     CONFIR- 

MO,  ad  ejusdem  populi  Romani  gloriam  laudemque 
sempiiemam.Nec  sotis  conjecturis  indulgeo,sed  etiam 
testem  iocupletissimum  affero  Sacramentarium  videii' 
cel  Leonianum. 

Hoc  autem  (pegit)  a  me  publici  juris  facium  to- 
mo  IV  Anastasii  Biblioihecarii^universa  iitteratorum 
respublica  mirata  est^  eique  celeriter^  ut  antecelleret 
omnibus  antiguitatis  gioria  contigit»  Nam  Parisiensis 
Ecclesia^qusede  auctorisingenio  poteratjudicare, jp3Vm 
MAGNO  Leoni  firmissime  ADJUDiCAViT  in  prxfotione 

(a)  Blanchin.,  annot.  cvi  in  Orationar.antiquiss. 
ritus  Gothici,  pag.  292. 

{b)  Ex  ilio  igitur  spectabiii  monttm«f}io(Sacramen- 
tario8cilicetVeronensi)mtt<tta/t  jttmtf«(lnquiunteju8 
Missalis  Editores,  non  autem  Ecclesia  Parisiensis, 
quod  et  Acamus  fatetur  pag.  124,  265  et  alibi)pr^- 
ces  piurimaSf  eximiam  spirantes  pieiatem  Magnique 


Sacrameniario  Leoniano  pagina  XXXVIU  :  Vere  di- 
gnum.QuamvisenimsanctorumtuorumpropRgante 
te  Domine  toto  orbe  clara  sit  gloria.DB  bbati  tamen 

SOLBMNrrATE  LaURENTII  PECULIARIUS  PRiE  QfiTERIS 
ROMA  L^ATURjCUJUS  NASCBNDO  CIVIS,8ACER  MimSTER, 
BT  DICATUM  NOMINI  TUO  MUNU8  BST  PROPRIUM.St  nihH 

atiud  (concludit)d«  civivitate Laurentii  diceremydida 
causa  esset:  quomodo  bnim  pontificis  tbstimonium 
iNFiRMARi  P0TB8T?En  summam  Blanohiniani  roboris. 
Prius  autem  quam  dextras  conseramus,  juvaret 
quidem  do  auctoreSacramentariiVeronensiSfCujus 
testimonium  tam  acriter  in  nos  Blanchinus  urget, 
paucaprsmittere.quibusauctoritatis  ejusdem  pon- 

C  dus  ad  justam  trutinamexigereleotorespossent.Ac 
mihi  quidem  cum  primum  lucubrationem  istam 
adumbrarem,  tanta  de  eo  argumento  in  mentem 
veniebant,ut  post  habitos  de  Damaso  et  Laurentio 
tractalus  teroumalium  de  Veronensis  Sacrameniarii 
auctore  ex  professo  instituerem,  quem  etiam  ad 
optatum  finem  perducere  licuit.In  eo  autem  (sum- 
mam  indicare  hic  placet,nam  is  suo  tempore  eepa- 
ratim  edendusestyin  eo,inquam,nedum  Sacramen- 
tarii  historiam  et  vicissitudines,qua8  sane  ingentes 
prsclarum  csteroquin  opus  ab  ipsa  pene  infantta 
subiit,  late  persecutus  sum;  sed,  quod  praBflscine 
dixerim,  ostendi  ac  plane  demonstravi  sanctuin 
Leonem  ejus  Sacramentarii  auctorem  non  fuisse, 
neque  auctorem  et  compiiatorem  simui  (quod  novus 

D  Blanchini  manipularis  ut  ipsi  laborauti  suocurreret 
Seuxep(5irpa)Tovlepide  (c)  commentus  est)  ;  imo  nec 
Sacramentarium  unquam  vidisse,  cum  longe  post 
Leonis  aetatem  isprimum  Godex  archetypus  emer- 
sisset.  Nolumus  tamen  inexplorata  re  fidem  his 
nostris  dictis  lectores  accommodent;  sed  tantisper 
ad  Leoniani  titulum,quemSacramentarium  prsBse- 

LeoniSf  cui  lanquam  certissimo  auctori  attribuuntur^ 
styium  el  docirtnam  referentes.PriBftLi.noyi  Missalis 
Parisiis  editi  ann.  1739,  apud  Blanchin.  annot.  cvi 
Orationar.  Goth.,  pag.  292. 

{c)  Gomes  Acamus,  Dissert.  deiVantichitaiautore, 
e  pregi  dei  Sagramentario  Veronese^  part.  ii,  §  ii, 
pag.  58, 465,  zSSl^  et  alibi  paBsim. 


639 


ADDBNDA  AD  QUOfiDAlf  PRJKSDBNTBS  TOlfOS. 


640 


fert,h8BreaDt,memores  nervos  atque  artus  esse  sa-  A  8impHciipapffimentione,quamineoSacramenntario 


pientiae  non  temere  credere  (a). 

Ego  vero  Blanchino  nimis  interea  meticulosus 
videar,  nihil  morabor,  si  per  nostrales  Hispanos 
]icet,Sacramentarium  quam  late  iliud  patet  S.Leo- 
ni  gratis  ascribere.  Nec  vereor  praeterea,  subsitne 
in  eo,qui  nobis  objicitur  tractus,vitiumaliquot  ex 
his  quae  vulgo  in  veteres  Godices  ex  longa  possesso- 
rum  succe8sione,varioque  ipsorum  ingenio  adrepere 
Bolent:num  quid  scilicetin  eo  abrasum  autinterli- 
tum  sit:  glossave  aliqua,  quam  postillam  vulgus 
appellat,textui  subinducta,sive  quid  demum  aliud 
quod  lectionis  Gdem  quovispactosublestam  reddat. 
Siquidhorum  in  eotractuaBlanchinodeprehensum 
fuisset,  arbitror  ipsum,  qua  probitate  est,   vel  bi 


reperit,conficere  videtur,cum  Simplicius  aliquanto 
quam  Leo  recentior  fuerit:  non  hojus,  sed  Simpli* 
cii  temporeconscriptum  eumGodicemfuisse,neque 
Leoni  attribui  posse.  Huic  autem  argumento,quod 
quam  sit  efficax  nemo  non  videt;  Acamus  expedite 
respondetjVel  adjectam  Codici  post  mortem  Simpli- 
cii  ejusdem  commemorationem,ut  fit  in  Hbris  qui 
usui  Ecclesiarum  deputati  sunt^au^  anliqmriiacci' 
tantia  pro  SiLVEsraij^uoi  scribere  debueratySmpuca 
fiomen  in  eo  Codice  repositum  (d), 

Nec  abnuit  cl.  Muratorius,  qui  alicubi  de  eadem 
hac  Simplicii  mentione  loquens  ait  {e)  :  Jam  supra 
vidimus  preces  Deooblatas  fuisseinSacrameniariohoc 
pro  anima  Simpligii  episcopi.Fi/ta/tim  eum  locuma 


Codex  esse  jam  omnino  desiis8et,iogenue  atque  ex  g  librario  suspican  fas  est,  Bt  mox :  Conjieere  possu^ 


fide  qus  religiosum  virum  addecet  non  dissimula- 
turum. 

De  Godicis  antiquitate,quod  superest^quanquam 
non  omnem  penitus  scrupulum  nobis  adimat  spe- 
oimen  characteris  ejusdem  aBlanchinointer  Anas- 
tasii  Prolegomena  editum  (6),  commode  tamen  ad 
Sfldculum  ootavum,aut  sequentis  seculi  initium  re- 
ferri  posseexistimo.Juvarettamen  pergamenaeohar- 
Ub  qualitatem,tersa  an  subacta;  maxime  vero  figu- 
ram,  quadra  scilicet  an  oblonga  sit,  nobis  itidem 
Blanchinus  indicafet^his  enim  prffisidiis  in  redubia, 
qualis  plerumqueffitas  Godicum  est,opinio  antiqui- 
tatis  ipsorum  confirmatur,  imo  validas  interdum 
ex  ipsis  conjecturas  elicere  peritiores  palsographi 
Bolent. 

Unum  hoc  non  injuria  8U8picer,num  scilicet  tra-  ^ 
cius  de  quo  loquimur  antiquarii  oscitantia  corru- 
ptus;  prffisertim  vero  numbina  illa  verba na^c^do 
civis  exantiquiorisGodioisglossaintextum  irrepse- 
rint,  aut  aHas  interpolata  fuerint.  Prsivit  quidem 
nobis  in  non  dissimili  suspicione  Acamu8,quanquam 
tanti  ipsius  interesset  Gudicem  de  quoagimusinte- 
grum  atque  inoorruptum  servare.  Gum  enim  is 
alicubiab  alteroex  Blanchiniadversariisadigeretur, 
ut  communem  utriusque  de  ejus  Codicis  auctore 
sententiam  retractaret,idque  exipsius  Godicisver- 
bis,  locum  qui  sibi  objiciebatur,antiquarii  oscitan- 
tia  corruptum  aut  vitiatum  esse  pronuntiare  nihil 
veritus  fuit.  Rem  exponam  ordine. 

Gum,evulgato  primum  Veronensi  Sacramentario, 
non  tam  Godicem  (ut  falso  sibi  Blanchinus  persua-  D 
deri  voluit),quam  inditum  ei  Leoniani  nomen,eate- 
nuB  inauditum,  demirata  fuisset  liturgicorum  res- 
publica:pr8ecipuicuItore8ejusstudii,8ummiquidem 
viri,  tituli  novitate  exciti,  communibus  suffragiis 
Blanohinum  prsjudicatie  attributionisreum  dixere, 
suis  quisque  argumentis  Sacramentarium  sancto 
Leoni  Magno  abjudicantes.In  his  cl.Meratus  {c)  ex 

(a)Epicharmi  verbum  apud  Gio.  de  Petitione 
consulatus,  num.  10. 

(b)  Tom.  IV  Anastasii.  pag.  2i. 

{ejlTi  observat.  et  addit.  ad  Thesaur.  sacr.rituum 
Bart.  Oavanti,  tom.  I,  part.  i,  pag.  8  Apud  Aoam., 
Diss.  de  Sacramentario  Veron.,  part.  d,  pag.  126. 


mus  tres  Orationes  in  hmorem  «anc^SiLVESTRi  poit- 
tas  fuisse  in  Codice,,,  Librarium  vero^  dum  istam 
collectionem  scriberet,incaute  ex  una  per  saltum  trans- 
iisse  in  alteram,  8i  utrique  ergo  huio  scriptorii  et 
maxime  Acamo,ubi  Sacramentarii  verba  parumex 
ejus  et  Blanchini  sententia  prooedunt,impune  asse- 
rere  licet  vitiatum  aut  corruptum  locum  quo  de 
agitur,  qua  parte  scilicet  ipsos  pungit  :  cur  non 
item  nobis  eadem  venia  ooncedenda,ut  in  Gontesta- 
tione,  qus  nobis  objicitur,  verba  nascendo  dvis^  si 
eisdem  Laurentii  patriam  continerivolumus,adjun- 
cta,  aut  superinducta,  sive  alias  interpolata  eese 
Buspicemur?  Occupet  extremum  scabies. 

Conjecturaeprstereaqussaugendshuicsuspicioni 
nos  planis8imeeonducunt,nedumlectorem  cquum 
atque  immerentem,  sed  Fabium  ipsum  delassare 
valeant:  tam  varia  est  et  multiplexearum  copia.Ne 
cui  autem  occupandis  legentium  animis  splendide 
hoc  magis  quam  vere  dictum  videatur,  prscipuas 
adducere  opers  pretium  fuerit.  Diximus  pridem 
Ecclesi»  Patres  et  scriplores,quod  attinet  ad  tempo- 
rales  martyrum  patrias  verborum  parcissimosfnisse 
cum  e  contrario  in  describendis  ipsorum  passionibira 
designandisque  locis  in  quibus  es  peracts  sunt,dili- 
gentissimi  fuissent;  verum  id  tamen  paulo  genera- 
lius.  Hlnd  nunc  addimus,nequein  Actis  martymmi 
qui  proprius  quodammodo  locus  videbatur,cum  alias 
universaquffieorumpassionesspectantminutissime 
descriptasint,nisi  admodum  raro,martyrum  patrias 
enarrari.Quid  Martyrologiu,in  quibus  fere  perpetuo 
passionis  loous,  rarissime  natalis  recensetur;quod 
et  ipsum  in  iis  quas  veteres  Patres  de  martyribus  ad 
populum  conciones,seu  homilias  habebant;  imoin 
ipsis  sanctorum  Vitis  observare  licet? 

Mitto  Prudentium,de  quo  satis  superque  dictum; 
mitto  veteres  alios,  prster  unum  Hieronymum,qui 
in  tractatu  de  Viris  illustribuB  cum  eorum  qui  ab 
apostolicis  temporibus  ad  ffitatem  suam  doctrins 

(d)  Acam.  part,  ii,  pag.  126:  Ovvero  potrehbe  ris- 
pondersi  che  per  negligenxa  di  chi  eopio  il  Sagramen- 
tario  in  vece  di  S.  Silvestro,  vi  sia  stato  sostituito  il 
nome  di  S.  Simi>ligio.  Fadem  habet  pag.  seq. 

(e)  DiBs.  de  Liturg.  Romana  Vet.,  tom.  I,  cap.3 
001.  26. 


641 


DI88BRTATI0  DB  DA1IA80  KT  LAURBNTK). 


642 


laude  floraeraQt  soriptavitasque  breviter  attexois-  A  meDtariislocasCideindeosterislibrisliturgiciSyma- 


8et,si  JustiQam  ac  Phileam  demas^qaorum  expresse 
desiguat  patrias,  et  GypridQumy  quem  goQeraliter 
Afrum  dicit  Qullius  prsQterea  ex  iis  qui  martyres  oo- 
cubuere  natale  solum  prodidit.Ejus  rei  cau8am,Qe 
quis  gratis  id  a  veteribus  factum  arbitretur,adjuQ- 
gimus  :  quia  uempe  Acta,  Homili®,Martyrologia,et 
Vits  saQctorum,QOQ  illustraQdis  urbibus  aut  demul- 
ceQdisauribuSjSed.iQformaQdisadpietatemildelium 
auimis  scribebaQtur  ;  cui  studio  Qihil  martyrum 
genus  et  proavi,  valde  autem  multum  egregia  ip- 
Borum  gcsta  passioQesque  coQducibiles  eraat. 

Eodem  saQe  coQsilio,  aec  siae  divioo  Qumiue  ab 
EcclesiajamiQdeapriscis  ssoulis  coQstitutum  fuit, 
ut  ex  Actis  martyrum.  perbrevis  passiouis  eorum 


xime  vero  de  his  qui  ad  Ecclesiae  RomaQ»  asum 
adoruati  fuere  judicium  esto)  temporalem  martyru  m 
patriam  geousve  coutinere  deprebendatur^quod  ta- 
meu  rarissimecoQtiQget,  eum  tauquam  parum  spiri- 
tuiEcclesiffi  cohfldreQtem,  jure  pro  suspeotohabeQ- 
dum. 

JamhincBlaQchiQOQCQQihilscrupuliinjicieQdum 
fore  existimOfSiverbis  iWia  nascendo  civis  Laureutii 
patriam  contiueri  coQteadat,  qualis  demum  eis  fides 
adhibeuda  sit.Levia  tamea  hsc  sunt,Qisi  consilium 
sileudi  martyrum  patrias  iu  liturgicis  libris^perpetuo 
quoque  Ecclesiffi  usu  coQfirmatum  viderit.  Legat, 
quaeso,  Gelasiauum, GregoriaQum  trip1ex,6ovieQse, 
et  siquae  sunt  alia  veteris  ritus  8acrameQtaria(coQ- 


memoriaadsacraeiiturgiselibrospermaQaretpQque  |^  sulto  LeooiaQum  mitto  de  quo  lis  est^quodque  suo 
propriis  eorumdem  missis,  martyrum  tormtnia  suc-      demum  locosiQgillaiimexamiQaQdum veuiet):  legat 


eincle  recenserentur,  utllilduimus  ait  (a)  ;id  quod  ex 
vetustissimis  etiam  iiturgiis  coQlirmat  luculeuter 
Ruinartius  iaquiens  (6) :  Cxterum  praBeipu®  marty- 
rum  actiones  inter  ipsas  etiam  missx  preces  insere» 
baniuryUt  ex  antiquissimis  litturgiiStGailicanafMo%an 
rabica  et  ipsa  etiam  Gregoriana  probari  poiest.  Ibi 
enim  missx  coniesiationesyquas  vnlgo  nunc  prxfatio» 
nes  appetlamus,  niliil  aliud  suni  quam  martyrum  de 
quibus  missa  oelebratur  prfficlare  gestorum  exposi- 
tio.  Juvat  quoque  in  hanc  rem  Gregorii  Turonensis 
locam  adducere  (c)  iFactumest  {\n(\u\i)  indie  solem- 
nitatii  B.  Martini^  nobis  missas  dicentibus,  cum  rite 
sacrosancta  solemnia  celebrando  cootestatioQem  de 
saati  domiQi  virtutibus  euarraremus,  subito  ilia 
puela  paralytica  vociferare  ccepiiy  etc. 

Bx  quibus  liquidum  fieri  puto,secuQdum  id  quod 
in  Aotis,  Homiliis,atque  Historiis  martyrum  a  vete- 
ribuB  EcclesiaB  Patribus  perpetuo  observatum  vldi- 
mus,scilicet  ut  parum  ab  eorum  auctoribustempo- 
rales  martyrum  patri»  curareutur :  sic  et  in  Sacra- 
mentariispropriisque  martyrum  missis,miriticain- 
ter  Patres  et  sacram  liturgiam  coQseQsioQe,i//orum 
lormenia,  praecipuaque  gesta^  ut  Gregorius  et  Hil- 
dainu8edixere,Qonveromartyrum  palrias  enarrari; 
tantoque  hic  miuus  quam  ia  Actis,  Martyrologiis 
atque  Homiliis,  quanto  horum  omuium  scriptori- 
bus  latior  patebat  diclaQdi  atque  eloqueodi  cam- 
pus,  quam  liturgiae  coQditoribus ;  cum  iu  hac  per- 
baevis  et  succincta  solum  passionis  martyrum  com- 
memoraiio  fieri  pofset. 


Jam  vero  cum  coQstet  veteraEcclesiae  Sacramen- 
taria  GelasiaQum,  GregoriaQum,  ipsumque  dequo 
agimus  LeoQiaQum,Qihilaliud  essequam  missales 
Godices  quos  ad  sacram  liturgiam  priores  illi  exqui- 
bus  Qomioa  mutuati  suut  poQtiHces  adbibuere,atque 
RomaQse  Ecclesiaeutendosproposuere :  consequens 
omQiQofierividetur,quicuQquetaQdem  iohisSacra- 

(a)  Iq  Epist.  ad  Ludovicum  Pium,  Areopagiticis 
praenxa  apud  Th.  Ruioart.  Praef.  iu  Act.  Mart.,§  1, 
Qum.  5. 

{b)  Praef.  ia  Act.  Mart.  paulo  iuferius. 

lc)  Gregorius  TuroQ.  de  Mirac.  S.  Martiuijlib.ii, 
cap.  14,  Edit  Paris.  1699,  col.  4046. 

{d)  Estquidem  iu  Missali  Mozarabico  Leslei  (quod 


item  Missales,LegeQdarios,OratioQarios  caeterosque 
Godices  liturgicos  a  Pamelio,  MabilloQio,  cardiQali 
Thomasio,etMuratorio  evulgatos :  relegat  postremo 
Orationarium  aQtiquissimi  ritus  Gothici,quem  ipse 
nolis  illustratum  edidit ;  si  autem  in  iis,quam  late 
patent,  aut  eorum  aliquo  verbum  offenderit  quo 
martyrum  in  ipsis  conteQtorum  patria  vel  emiuus 
desigQetur,tunc  me  bona  flde.seclusaque  omui  cap- 
tioae  VeroQeQsis  SacrameQtarii  coQtestatioQem,de 
qua  agimus,  atque  adeo  verba  illa  nascendo  civis^ 
pro  veroigermauo  atque  iQcorrupto  saQcli  Leonis  feta 
habiturum  spoadeo. 

Ne  tamcQ  ia  publica  commoda  peocare  videar, 
viro  gravioribusdistricto  taQtumtaediidevorandum 
C  objecero  :  persanctes  BlaQchiQo  afOrmare  possum, 
imo  etiam  coQceptis,  si  opus  sit,  verbis  dejerare, 
me  SaorameQtaria  quas  vulgo  circumferri  soleut  se- 
dulo  evolvisse,  Gelasium  soilicet  cardiQalis  Tho- 
masii :  triplex  GregoriaQum  Jacobi  Pamelii,AQgeli 
RocchaQ,etHugonisMenardi :  Gallicanum  Mabillonii 
quodBobieQsefrequeQteraudit:itema11iudGriaioldo 
iQScriptum,QecQOQ  AQony  mi,  Alcuino  attribatum,et 
a  Pamelio  vulgatum^MissalespraatereaCodioesGo- 
thico-GallicaQum,FraQcorum,GallicaQumveterem, 
seu  AltisiodoreQsem:  Legeadarium  vetustissimum 
Luxovieuse:  Praefatiomarios  Ambrosiaaum  et  Gela- 
siaQum:OrdiQesRomaQosveteresHittorpii,MarteQii 
et  Muratorii;ao  demum  Oratiouarium  aQtiquissimi 
ritus  Gothico-HispaQici  aBlaachiQoiQter  cardiaalis 
Q  Tbomasii  Operum  prolegomeaa  editum,  aotisque 


illustratum:Qeque  tameu  hacteQus  locum  in  eis  ali- 
quem  quo  sanctorum  patriae  coQtineantur,  imo  ex 
quo  necoQJecturaquidem  easassequi  autsubrimari 
liceal,  reperisse,  praeter  apocrypha  illaMissalis  Go- 
thico  GallioaQi  verbs,   quibus  Clementis  papas  et 

martyrispatria,geQusqueetitiQerade8cribuQtur((i). 
Qua  de  re  qos  alias. 

absoluta  demum  hac  lucubratioue  editum  fuisse  pri- 
dem  dtximus),iQ  misssis  saQctorumViQceatiimar- 
tyris,  Fructuosi,  et  EulaliaB  BarciaoQeQsis  meatio 
quaedam  eorum  patriae^prioris  illius.auidem  gene- 
ralis  tantum,  ex  qua  levitam  saactissimum.Hispa- 
Qum  fuisse  (martyrem  tamea,  aa  oivem?)  oihil  am- 
plius  elioi  potest;  Fraotaosivero  et  sociorum  pres- 


l 


643 


ADDBNDA  AD  QIX>SDA1C  PRACBDSNTRS  TOICOS. 


6U 


Nec  vetera  qu»  pridem  diximas  Saoramentana  A 
prflBsertim  ad  Eoclesiffi  Rom  a  nae  usu  m  adornata  usque 
adeo  ab  hodiernis  dissimuli  structura  sunt,ut  si  ab 
bis  Lectiones  el  Evangelia  per  anni  circulum  demas 
(quse  olim  in  legendariisetevangeliariisGodicibus 
seorsim  babebantur),non  multiplexin  utrisque  ana- 
Jogia  deprebendatur;  saltem  eumdem  olim,  atque 
nuncestyperpetuumqueEcclesis  in  condemdis  litur- 
gicis  libris  spiritum  fuisse,  scilioet  utmartyrum  et 
sanctornm  exempiis  ildelium  pietas  foveretur,ani- 
mique  ad  martyrium.si  occasio  id  ferret^velad  hu- 
manffi  vitee  molestias  patienter  tolerandas  alacriores 
flerent,  non  difQtebitur  Blanchinus;vix  tamen  scio 
an  in  hodierno  Missali  de  patria  martyrum  alicubi, 
ne  per  occasionem  quidem  agatur;mihi  saltem  nul- 
lumdeeo,autariiniargumentoexemplum  inpromp-  ^ 

tu  succurrit. 

Nunc  autem  (quod  olim  polliciti  fuimu8,resque 
ipsa|quodammodo  postulare  videtur)  inspiciendum 
est  num  Leonianum  Sacramentarium,prster  Conte- 
stationemdesanctoLaurentioquamnobisBlanchinus 
objicit,quidaliudhabeatcircatemporale8martyrum 
patrias.  In  toto  eo  Codice  (quam  longissime  patet, 
ut  eam  praecipue  ob  causam  reverendissimus  sacri 
palatii  apostolici  magister  Orsiu3(a)non  Leonianum, 
sedomnino  Gelasianum  esse  contendit),  atque  in 


tanta  missarum  et  orationum  quibus  abundat  silva, 
unicum  nobis  exemplum  prselerLaurentianam  illam 
Gontestationem  occurrit  in  missa  sancti Glementis 
papse  et  martyris,  cujus  verba  sistere  necessarium 
duximus  (b): 

Fere  dignum.Sandi  Clementis  martyris  tui  natalUia 
celebrantesyqui  cognationemreliquit  et  patriam;et  post 
odorem  nominis  tui  terrus  mariaque  transmittens;ab' 
negansque  semetipsum^ut  te  per  apostolorum  tuorum 
vestigia  sequeretur,  Cui  /u,  Domine,  scQundum  pro' 
missionem  Filii  tui^  (am  in  prsesenti  quam  in  futuro 
sxculo  centupli  muneris  praemia  repensastimam  bea^ 
tissimi  Peirimox  tradito  discipliniSf  parentesquosin 
genitaii  solo  perdiderat,mfar/^rna  regione  restituis. 
Deinde magistri sui  vicarium per  ordinem  subrogandOf 
Romanse  urbis,  cujus  propter  te  despexerat  digni- 
tatem,  tejiere  constituis  principatum, 

Haec  autem  bina  omnino  exempla  cum  sint(quod 
innonminimaemolisoperenisiconsultissimefactum 
sciremus  miraculi  loco  habendum)  priorem  illam 
quidem  eancti  Laurentii  contestationem  sua  se  fide 
(quse  quam  lubrica  sit  novimus)  tueri  oportet;non 
enim  alium  e  tot  liturgicis  Godicibus  consentientem 
habet;  posterior  autem  ista  sancti  Glementis,  mille- 
nariseantiquitatistestem  pro  seadducit,Misdalesci- 
licetGotbico-GallicanumcardinalisThomasiiyinquo 


8ior,cum  in  eorum  missffi  admonitione,seu  praepa- 
ratoria  allocutione  (Pag.  310,  col.  1)  legatur  :  Om- 
nipotentis  Dei  ineffabilem  majestatem  rogando  laude- 
mus,  qui  nobis  sanctorum  Tarraconensium  Fru- 
ctuosi.  Augurii  et  Eulogii.per  beatissimam  passionem  p 
magna  Ecclesi3epraesidiaaonavitetpatri«.?aiu\o  au-  ^ 
tem  inferius:£/  cum  illa  eis  in  delectatione  sit  regio 
quae  suscepit  (coelum  videlioet) ;  ista  non  sit  in  obli- 
vione  qux  ^^ui^ Verum,  cumcoostet  hos  martyres 
Tarracone,qua  in  urbe  passi  sunt,ad  ccelestempa- 
triam  evolasse,non  ha^c  de  temporali  per  nativita- 
tem,  sed  de  aeterna  per  martyriumgenerationeac- 
oipienda  sunt;  sequiturenim  continuo:  Habeat  illa 
(coelestis  scilicet  patria)  in  collegiosuo  quoscorona- 
vit:  habeat  ista  (Terraco)  in  patrocinio  quos  trans^ 
fiii5i(.Quod  postremumverbum,sicutiet  priorailla, 
per  beatissimam passionem,^Au\o  notanda  sunt;non 
enim  dicit  quos  peperit,uec  per  nalivitatemfSeA  quos 
transmisit,Bsiri3  scilicet, per  beatissimam  vassionem 
— Luoulentissimumomniumdesanctae  EulaliseBar- 
cinonensis  patria  testimonium  habetur  in  ejusdem 
Missa  (Pag.  308,  col.  2);  legitur  enim:  Festum  bsa- 
tx  virginis  Eulalise  suscipimus  incolendum.in  quo  ea^ 
ff«mmar/yr  Barcinonensium  civis  etincola,genitale 
solumquod  meritorum  titulisprajtulit  Aowor«e/iam  D 
illustravit  sepulcri^eic,  quibus  temporalem   plane 
inclytaemartyrispatriam  designari  agnoscimus;  ve- 
rum  id  in  Barcinonensi  Eulalia  singulare,nec  sine 
causa  factum  fuisse  existimandum  ;  cum  enim  ex 
communione  no  minis  Actorumque  inter  eam  el  Eme 
ritensem  Eulaliam  aflinitate,utrainqueolim  coofu- 
8am,atque  ex  duplici  unam,eamqueEmeritensem, 
Ijictam  fuisse  sciamus;  id  quod  nedum  Prudentii 
hymnus,  sed  celeberrimus  apud  veteres,  si  unum 
excipias  6edam,Eulalise  Emeritensis  cultus  satin  os- 
tendit:cum  e  contrario  Kalendaria  et  MartyroIoj,'ia 
passim  Barcinonensem  Eulaliam  8ileant:hinc  factum 
primouthujuoEulalisegestaEmeritensiattribueren- 
tur,quod  Prudentio  accidisse  exi8timo;yicissimque 
BarcinonensiB  Eulalia  alicubi  Decembri  mense  pro 
£;meriten8i  coleretur  (Kalendar.  Gorbeiense  apud 


Martium,  tom.  Ili  Thes.Anecd.,col.  1664) ,  deinde 
vero  ut  crescente  in  dies  Bmeritensis  Eulaliae  cele- 
britate,Barcinonensis  interea  cultus  refri^esceret, 
nomenque  ipsumetpatriasanctissims  virgmispau- 
latim  ex  Hispanorum  animis  effluerent.Hunc  ergo 
cultumHispanicse  liturgiae  conditores,ut  apud  suos 
excitarent,  deaue  Barcmonensi  Eulalia  dubitatio- 
nem  omnem  ao  Hispanis  amoverent,  sublata  occa- 
sione  de  cstero  utramque  Eulaliam  confundendi, 
missffi  Barcinonensis  Eulaliae,  de  qua  sola  dubium 
esse  in  aliis   liturgiis  morem,   temporalis   patriae 
titulum  praefixere. —  Nec  alias  mirandum  foret,vel 
sigratis  id  factum  fuisse  diceremus,  quod  in  pri- 
vatoe  Ecclesiae  Missali  nonihil  ejusdem  conditoribus 
prster  receptumin  aliisliturgiis  usum  alicubi  exci- 
disset;  prsesertim  circa  msrtyrum  domesticorum,id 
estcommunempatriamoujusampliOcandffistudium 
neminem  non  urget.  —  Addesis  mentionem  in  eo 
Missali  patriffi  Vincentii,  Fructuosi  etEulaliae  ipso 
statim  Missarum  limine,  id  in   admonitione    prae- 
paratoria,neri,non  autem  in  Orationibus,aut  Con- 
testationibu8,8eu  in  Misss,ut  ita  dicamus,corpore. 
Gonstat  autem  eam  admonitionem  proprie  ad  Mis- 
sam  non  pertinuisse;nihilenimerat  nisi  saccrdotis 
allocutio  adpopulum,indicata  solemnitate  ad  quam 
convenerant,  ut  eidem  pie  ac  devote  interessent  ; 
fiebatque  ante  indictum  a  diacono  silontium,  post 
(^uoddemum  missaincipiebat  a  salutationesacerdo* 
tis  ad  populum.Abtestimonium  e  Veronensi  Sacra- 
mentario  a  Blanchioo  adductum,  quo  temporalem 
Laurentii  patria   contineri  is   auctor   existimat,  e 
media  ipsius  mispseContestationedesumptum  est; 
inquatormentapassionemque  sanctissimilcvit®  ex 
Gregorii  et  Hilduini  auctoritale,   atque  ex  mente 
Ecclesiae^potius  quam  ipsiuspatriam  enarrariopor- 
tuit. 

(tt)  Reverendissimus  P.  S.  P.  A.  magister  Orsius 
in  epistola  ms  ad  cl.  Josephum  Blancbinum  de 
auctore  Sacramentarii  Vcronensis,  oujus  meminit 
Acamus,  part.  ii,  §  13,  pa^.  132  seq. 

(b)  Tom.  IV  Anastas.,  Prolegom.,pag.  ui. 


645 


0ISBBBTATIO  DB  DA1IA80  BT  LAUBBNTIO. 


046 


totidem  verbis  atque  in  Leoniano  Sacramentario,  A 
sanctissimi  martyris  patria,  cognatio  dignitasquein 
propri»  miss^e  contcstatione  habentur.  Uter  ab  utro 
Codox  mutuatus  hunc  tractum  fuerit,nec  hujusloci, 
ncque  facile  divinare  est;  praesertim  cum  ad  manum 
ii  Godices  non  sint ;  el  alias  Missaie  illud  Gothico- 
Gallicanum  nonminorisforteantiquitatisessequam 
Veronense  Sacramontarium,  ex  his  qu8B  cardd. 
Bona  (a)  et  Thomasius  (b)  prodidere  merito  sus- 
picari  possimus. 

lllud  tamen  interea  liquet,  Contestationemdepa- 
tria  etcognationeCiementis  anilibus  fabulisplenam 
esse;  utpotequsQexconGcto  Petri  apostoli  Itinerario 
(quod  libri  Recognilionum  inscribitur)  a  Gelasio  (c) 
papa  in  concilio  Romano  i  inter  apocrypha  re- 
latOy  fere  ad  litteram  desumpta  sit ;  eamque  etiam  |^ 
ob  causam  a  reliquis  iiturgicis  libris  merito  proscrip- 
tam  fuisse,  quod  nec  Blanchinus  inflciabitur.  Elicial 
binc  quasso  lector  ssquus,  cum  non  minus  Laurentii 
Conte8tatio,quam  modo  adducta  Clementis,patriam 
sanolissimi  levitae  prfleseferro  videatur,  nullumque 
prffitereae  tot  liturgicis  Godicibus  in  auxilium  suum 
advocare  queat,quantademum  eifldes  adhibenda  sit. 

Yidimus  ex  uno  imporlunitatis  argumenti  capite 
(si  patriam  Laurentii  in  ejus  misss  Gontestatione, 
qu8enobisobjicitur,contineriBlanohinusvelit)quan- 
tum  ea  Gontestatio  de  falsitalis,  aut  interpolationis 
vitio  suspecta  sit.Nunc  si  ad  phrasim  nascendo  civis 
esse  animum  tantisper  advertere  volumus,  eam  pro- 
fecto  neo  Latini  sermonis  genio,  neque  stati  aut 
stylo  Leonis  Magni,  cui  tamen  Blanchinus  omnino 
attributamvultullatenusconveniredeprehendemus.  G 
Primom  quod  spectat,  nemo,  opinor,  lectorum  erit 
qui  nesciatparum  Lhiine  dicinascendoquemcivemyin' 
genum,  autliberlinum  esse.Weieres^  imomedis  quos 
vocant  Latinitat^s  KUctores,dicerent :  naturUf  seu  si 
paulo  depressius  loqui  vellent :  naturaliter;  quo  sensu 
GarthaginiensesCicero  natura  mendaces{d)y  icioTiBLm 
natura  superbam  (e)  vocat;  Horatius,  carmen  natura 
laudabile  (f),  Romanos  natura  sublimes  (g)  atque 
alii  auctores  passiro.  Scio  equidcm  solvendo  fidejU' 
beniOy  satis  dando  esse  Latinissime  a  veteribus  ju- 
risoonsultis  dici ;  imo  agnoscendo  proximiorem  Aa?- 
redem  fieri^  testamentum  rumpi,  quod  et  apud  Cice- 
ronem  legimus  (^);  et  Virgiliusalicubifortunam  fe- 
rendo  superandam  (i)  dixit.  Diversa  tamen  haec  sunt; 
in  his  enim  phrasibus,  voces  idoneus  vel;?ar  subin-  Q 
tellectiB  efGciunt  ut  eadem  sit  locutio  ac  si  dicamus 

(a)  Rer.  Liturg.,  lib.  i,  cap.  12,  n.  6. 

(b)  Tom.  II,  col.  543,  Diss.  Cl.  Muratorii  de  Li- 
lurg.  Romana  vetere. 

(c)  Conc.  Rom.  i  sub  Gelasio  ad  ann.  494,  in  de- 
creto  de  apocryphis  scripturis,  ibi  :  Item  :  Uinera- 
rium  nomine  Pelri  apostoli,  quod  appellatur  sancti 
Clementis,  libri  octo  (aliis  novem,  aut  decem)  apocry- 
phum, 

(d)  De  Leg.  Agrar. 

le)  Pro  M.  Marcell.  ix. 
(/)  In  Arte  poet.,  vers.  408. 
(g)  Epist.  lib.  II,  1,  vers  165. 
(A)  InideOrat,  241. 
(t)  iEncid.  V,  710. 


trabem,  exempli  cBLUSRoneri  ferendo  pacem^  virginem 
viro  maturam,  et  similia  qus  ex  germana  Latinitate 
sunt;  vel  si  simplicitergerundium  ponitur,exvetere 
id  aliqua  atque  obsoletajurisconsultorum  formula 
descendere  putandum  est. 

De  setateautem  phraseost2a5r«n(/ocii;^m,tn^^nuum 
aut  tale  aliquid  e55e,nullum  mihi  hactenus,nec  apud 
medii  sevi  scriptores  exeroplum  reperire  licuit,  ex 
quo  illam  elicere  possimus.  Ci.  Ducangius  unicum 
profert  e  Langobardorum  legibus  in  quibus  habe- 
tur(;) :  Et  illequipulsat,  et  wadiam  suscepit,  proximio- 

RES  SACRAMENTALES  QUI  NASCENDO  SUNT  debeat  nomt- 

nar^  ^an^um.QuaequanquamLatinescriptavideantur 
ita  me  Deus  amet,  non  magis  ego  intelligo  quam 
Pcenulum  Plauti ;  nec  nisi  ad  septimum,  fortassis 
etiam  nisiad  octavum  saeculum  referri  posse  arbitror. 
Sed  quid  exemplis  opus  est  ?  Verba  ipsa  nascendo 
civis  esse,ipingue  nescioquid  atqueagreste,imobar- 
barum8onantia,exinnmsLatinitatisfscibushau8ta 
e  vestigio  sese  produnt,iis  qui  Latii  non  penitus  ho- 
spites  fuerint. 

Quse  oum  ita  sint,  si  quis  etiamnum  phrasin 
dequaloquimurcumstylosanctiLeoniscongruere, 
aut  ex  ipsius  ore  prodiisse  contendat :  nse  illum  elo- 
quentissimo  pontifici  injurium  fore  necesseest.  Soio 
equidem,  et  in  ejus  stylo  reperisse  qnod  carperent 
morosiores  sevi  nostri  grammatioos,  queiscor,8um- 
mique  ipsi  digitorum  articuli  Tuliianum  sapiunt ; 
nec  dissimulabo  nonnullain  ejus  Operibus  inveniri 
qusenonsatisnervosedictavideri  possint;  tinnolum 
praetereadictionis  genus,Qimisqueforta8sis  anxiam 
in  periodis  tu>v  Idoxc&XtDv  seu  parimembrium  oonsec- 
tationem ;  vernm  ut  certa  ea  sint,  quod  nos  non  de- 
finimus,  ad  sententiam  orationisque  structuram, 
potius  quam  ad  verborum  proprietatem  spectant ; 
in  quibus  alioqni  serendi»^  si  unum  ant  alterum 
nsvulum  excipias,  egregie  oautum  sanctissimum 
doctorem  fuisse  ecimus. 

Verumegotamennecphraseosna^cendo  civis  stri- 
dorem,neque  argumenti  importunitatem  interea  mo. 
ralus,  alia  via  bina  illa  verba  (si  ad  Leonis  ^etatem 
ea  cum  Blanchino  referri  volumus)  incerta,  incon^ 
cinna,  aut  male  cum  aliis  cohoerentia  ostendere  in 
animo  habeo;imo  ipsorum  occasione  integram  Lau- 
rentiana)  de  qua  agimus  missaeContestationem(quae 
de  csetero  sanctum  Leonem  fortassis  auctorem  ha- 
bet[/c])vitiatam,atqueelibrisliturgicisproscriptam 
fuisse.  Id  ut  plenius  innotescat  sciendum  est,  post- 

(;)  Litt.  N,  in  Nascendo  esse,  e  Leg.  Langobard., 
lib.  II.  tit.  21,  §  9. 

(k)  Habetur  eadem,  aut  afiinis  sententia  apud 
sanctum  Leonem  sermone  1  de  Natali  apostolor., 
bis  verbis  :  Verum  hodiema  festivitas  (Petri  scilicet 
et  Pauli)  prseter  illam  reverentiam  quam  toto  terra" 
rum  orbe  promeruitf  speciali  et  propria  nostrae  urbis 
exsultatione  veneranda  est ;  ut  ubi  prscipuorum 
aposlolorum  glorificatus  est  exitus,ibi  in  die  marty- 
rii  eorum  sit  latitiffiprincipatus.Muratorius  quoque 
(Dissert.  de  Vet.  Liturg.,  cap.  3,  col.  18)  eam  con- 
testationem  usque  ad  verba  nasc-endo  dvis,  Leonia* 
nam  pbrasin  sapere  innuit. 


647 


ADDBNDA  AD  QD06DAM  PRJBCBDBNTBS  TOMOS. 


048 


quaiHjSedato  per8eoatioDuintarbine,redditafuitEo-  A  inoerta  et  sensus  integritatem  non  habentia,  ctim- 


clesiae  per  Constantinum  pax,8par8a  fideliu  m  animis, 
diuque  occlusa  pietatis  semina  illioo  erumpere,atque 
in  dies  crescere  ccspisse,  Deo  scilicet  incrementum 
dante.  Hinc  nov«  sensim  in  Ecclesia  preces,  novae 
divinam  opem  implorandi  formul®,  nova  denique 
orationum  liturgicarum  seges  exortaest,  cui,  ut  fit, 
nonnihil  etiam  infeiicis  lolii  succrevit.  Quanquam 
enim  eae  preces  a  viris  doctis  in  eam  rem  adhibitis 
frequentissimeordinarentur:nonnull8Btamenpieta- 
tis  potius  quamdoctrinoB  studiosos  auctoreshabuere; 
atque  hinc  factum  ut  plurima  auisuperflua,  aut 
incerta,parumque  cum  aliis  coh«rentia  cum  aucto- 
rum,tum  etiam  antiquariorum  vitio  in  Codices  li- 
turgicos  irreperent. 


vilGregoriutratumabUiaquxquecoadunare,  el,  seclu- 
sis  iis  qu88  vel  nimia  vei  inconcinna  videbantur» 
composuit  librum  qui  dicitur  Sacramentorumf  sicut  ex 
titulo  ejtu  manifestissime  declaratur. 

Gum  itaque  omninoextradubium8it,Gelasiumet 
Gregorium  eos  maxime  liturgicos  Codices  ordinasse 
atqueinmeliorem  formam  reduxisse,  quibus  Eccle- 
sia  Romana  utebatur ;  ndc  potuisse  alios  nisi  qui 
priorum  pontiflcum  temporibus  conscripti  fuissent, 
quod  utrumque  Veronensi  Sacramentario  ex  Blan- 
chini  (0,  Muratorii  (;'),  et  aliorum  (k)  sententia  mi- 
riflce  congruit.  Praeterea  cum,  sicut  ex  Walafrido 
didicimus,  iucerta,  inconcinnay  maleque  cum  aliis 
cokasrentia  Gelasius  et  Gregorius  ex  antiquioribus 


,     ^     w    •    I-   D  Roman®  Ecclesied  Sacramentariissustulissent;  ne* 
Huic  malo.  quod  tempore   procedente  alte  in  h-  B  ^^^  ^^^j,^^  ^^^  .^  Gelasiano  cardinalis  Thomaeii. 

aut  in  triplici  Gregoriano  Pamelii,  Rocchffi,  et  Me- 


turgiae  interiora  descenderat,  jam  inde  a  saeculo 
quarto,  aut  ineunte  quinto  per  ecclesiasticas  leges 
mederi  coeptum  fuit.  Itaque  ooncilii  Milevitani  Pa- 
tres  :  ne  forte  quid  coutra  fidem  per  ignorantiam^ 
aut  minus  studium  componeretur ^uiipsi  loquuntur, 
legem  edixere  :  ne  scilicet  preces,  aut  orationes  ali- 
quaSf  sive  Prasfationes,  sive  commendationeSy  sive  ma- 
nuum  impcsUiones  in  ecclesia  dicereatur,  nisi  qux  a 
prudentioribus  tractatXy  vel  in  synodo  comprobaix 
fuerint  (a),  quod  et  ipsum  in  codice  canonum  Eccle- 
siae  Africanffi  (^),  atque  in  aliquo  ex  Garthaginensi- 
bus  conciliis,  teste  Walafrido  Strabone  (c),cautum 
pridem  fuerat.  Gelasium  quoque  papam  ssculo 
quinto  exeunte  in  idem  studium  inoubuiBse,  Sacra- 
mentarium  ejusnomineinscriptumtestatunidquod  Q 
idem  Straboatque  Aoastasius  conQrmant ;  ille  enim 
Gelasium  tam  a  se  quam  ab  aliis  compositas  preces 
ordinasse  (cf),  hio  vero  scriptor  :  Sacramentorum 
prmfationes  cauto  sermone  [e]  (id  est  cum  delectu  et 
critice  adversus  obtrectatorum  ictuB,quo  sensu  eam 
vocem  alicubi  [/*]  Horatius  usurpavit)  composuisse 
perhibet. 

De  sancto  Gregorio  Magno,  qui  non  minus  sedulo 
quamOelasius  aut  priores  illiPatres  i  n  eaLudem  curam 
incubuit,locupletem  habemus  testem  Joannem  Dia- 
conum  in  ipsius  Vita  :  Sed  et  Gelasianum  (inquit 
[g])  Codicem  de  missarum  solemniis^^multa  subtra- 
henSf  pauca  convertenSy  nonnutla  adjiciens  pro  expo- 
nendis  evangelicis  leclionibus,  in  unius  libri  volumine 


nardi  Godice  verba  illa  nascendo  civiSy  imo  neo 
Laurentian»  miss^,  de  qua  agimus,  Contestatio  re- 
periantur  :  consequens  omnio  fieri  videtur,  non- 
nihil  in  ea  Gontestatione  (vel  si  ipsam  ad  Leonis 
tempora  cum  Blanchino  referamus)  incertum,  in- 
concinnum,  aut  male  cum  aliis  quae  Historioa  fide 
nituntur  cohoerens  a  Gelasio  et  Gregorio  deprehen- 
sum  fuis8e,ob  quod  illam  eliturgicis  libris  proscribe- 
rent.  Quid  autem  id,  qusso,  nisi  verba  illa  nascen* 
docivis;  cum  quod  reliquum  Contestationis  est 
nihil  incongruum  contineat,  Magnique  prsterea 
Leonis  stylum  ao  doctrinam  sapiat,  ut  pridem  dioe- 
bamus  ? 

Jam  vero  si  nostras  has  nugas  Blanchinus  esse 
aliquid  putaverit,  eo  demum  hsc  omnia  spectare 
exiatimabit,  ut  verbia  illis  nascendo  dvis,  seu  spu- 
rils  ao  textui  subinductis,  nullam  prorsus  vim  aut 
fidecr  inesse  asseramu8,hancque  responsionis  noBlre 
summam  forre ;  imo,  qua  est  providentia  ao  8agaci< 
tate  vir,  ex  ipsa  etiam  responsione  urgentisaime  ad- 
versus  nos  eliciturum  :  eum  saltem,  qui  verba  mas- 
CBNDo  Givis  Codici  adjunxit;  locumque  de  quo  agimus 
vitiavii  aut  interpolavit,  jam  de  Laurentii  patria  dubi- 
tasse ;  quodque  huic  proxiraum  est ;  jam  inde  a 
sseculo  octavo,  aut  ineunie  nono,  quo  Veronense  Sa- 
cramentarium  exaratum  dicitur,  de  Laurentii  patria 
in  utramque  partem  disputatum  fuisse. 
Satisne  autem  sint  qu»  adduximus,  ut  eorum 
coarctavit :  quid  autem  ex  liturgicis  libris  Gregorius  D  verborum  fidcs  in  universum  traducatur,  lectorum 


8ubtraxerit,indicat  Walafriduslococitato,  inquiens 
{h) :  Et  quia  tam  incertis  auctoribus  multa  videbantur 

(a)Gan.  12,  tom.  III.CoIl.  ooncilior.  Labb.,  Edit. 
Venetffi  col.  383.  Incertum  tamen  est  an  is  canon  ad 
I,  an  ad  i  Milevitanum  concilium  referri  debeat; 
binaenim  h8ec,in  unum,iibrariorum,autcollectorum 
incuria,  conjuncla  sunt.  Vide  Labb.  ibid.  et  in  conc. 
Milev.  I,  ejusdem  tom.  III,  col  83. 

(6)  Apud  Labb.,  tom.  III  Coll.  conc,  col.  1336, 
8ub  init. 

(c)  Lib.  de  Reb.  ecclesiasticis,  cap.  22.  Edit.  Ro- 
manffi  ann.  1591,  pag.  346,  col.  2.  Ideoque  credimus 
(ait)  conciliis  Carthaginensi  et  Milevitano  statutum^ 
ut  preces  et  oraliones...  nisi  probalse  fuerint  in  Conci- 
lio,  nan  dicerentur. 


erit   arbitrium  atque  existimatio  ;  nobis  longe  alia 
mens  est,  quam  ut  hac  via  Blanchini  conatibus  oc- 

(d)  Loco  proxime  allegato. 

(e)  In  Vita  Gelasii. 
(/)  Art.,  vers  266  : 

Tutus  et  infra 

Spem  veniffi  cautus. 

(g)  In  Vita  Greg.  Magni,  lib.  ii,  cap.  17. 

(h)  Lib.  de  Reb.  ecclesiasticis,  cap.  22,  pag.  346, 
col.  2. 

({)  In  prffifixo  eid.  tifulo,  tom.  IV  Anast.,  p.  12. 

m  Diss.  dc  Liturg.  Rom.  vetere  tom.  I,  cap.  3, 
col.  48  et  23. 

(k)  Euseb.  Amort  apud  Acamum  P.  ii,  §  14,  pag. 
149,  et  Acamus  ipse  P.  i,  §  43,  pag.  41. 


649 


DiaSBaTATIO  DB  DABIASO  BT  LAURBNTIO. 


650 


curramos.  Sed  flngd  unam  Hispanis  in  ea  respon-  A 
sione  spem  collocatam  esse.  Nec  tunc  debere  credi- 
mus  quod  reponi  posset  :  si  enim  data  opera  Codex 
ille  ab  Antiquario  corruptus  fuisset  :  utique  is  de 
Laurentii  patria  dubitasse  credendus  esset;  eoque 
consilio  verba  nascendo  civis  textui  subioduxisse, 
utlitem  qusBJam  tam  erat  dirimeret.Verum  quidni 
incuria  id  potius  aut  oscitantia  antiquarii,  ut  olim 
in  Simplicii  mentiune  contigit,  factum  putamus? 
Quidnijatini  sermonis  ignoratione,  qua;  quo  tem- 
pore  scriptus  Codex  dicitur,  insignis  et  prope  stu- 
penda  erat?Potuit  facillime  descriptor,  dum  ora- 
tionis  sensum  assequi  non  valet,  priore  inexpleta 
periodo  incaute  in  aliam  tran8ire,atque  ex  duabus 
unam,  hybridam  tamen  sententiam  conQcere,quod 
in  Simplicii  mentione  accidisse  Muratorius  suspica-  n 
tus  fuit.  Potuit  verbum,  comma,  colum,  aut  aliud 
quidpiam,quod  in  autograpbo  esset,  omittere,quo 
adjecto  longe  alia  contestatiunis  sententia  futura 
esset. 

Potuere  item  bina  illa  verba  nascendo  civis^  aut 
saltem  prius  illud  nascendo  a  glossatore.qui  non  id 
ad  temporalem  Laurentii  patriam  retulis8et,margini 
antiquioris  Codicis  adjici,  indeque  ab  antiquario 
bona  fide  in  textum  admitti ;  ut  germana  Contesta- 
tionis,de  qua  4gimu8,littera  hsec  esset :  peculiarius 
Roma  laelatur,  cujus  sacer  ministerf  aut,  cuius  civiSf 
sacer  minisierj  etc.  Quidni  autem  ita  factum  suspi- 
cemur,  cum  si  utrumque  id  verbum,  vel  prius  illud 
nascendo  funditus  e  textu  avulseri8,nedum  periodus 
8ententiaqueper8everatintegra(quodnonminimum 
est  glosHematis  hisce  internoscendisadminiculum);  ^ 
sed  geminuB  ille  barbarismi,  atque  importunitatis 
argumenti  scopulus  devitatur? 

Potuit  demum,ne  lectores  obtundamus,afnnita8 
▼ocum  CV1V8  et  civis  (si  spreto  sono  quem  prolats 
edunl  earum  tantum  picturam  attendamus)  verbis 
de  quibus  agimus  in  ea  Gontestatione  locum  facere. 
Hso  autem  affinitas  ut  clarior  fiat,sciendum  est  ini- 
tio  litteram  V,  seu  consona  sive  vocalis  esset,  e 
duabus  Jineis  superne  patuli8,inferne  vero  connexis 
atqueinpunctumquodbasi  line»  incumbitdesinen- 
tibus,  hac  llgura  V  a  Romanis  perpetuo  depingi ; 
neque  illis  lunalam,8Ut  arcuatam  illam  una  tanlum 
inflexa  linea  constantem,cujus  ima  curvaturabasi 
inoititur  hac  forma  U,cognitam  usquam  fuisse  (a): 
sed  eam  ex  Gothico  cbaractere  descendere  (6),  qua  q 
etiam  posterior  aetas  adjecto  a  sinistra  fulcro  in 
hunc  modum  U  in  medio  dictionis  usa  est  (c).  Gon- 
stutprffitereaexveteribusnummisatqueinscriptioni- 
basincognitumEomanis  fuissepunctum,quocxho- 
dierno  usu  litteram  I  io  minori  prsQscrtim  scribendi 
genere  insigniri  videmus ;  neque  id  ante  annum 

(a)  Forsan  singularitf  erit  vetus  Tiburtina  inscri- 

Btio  ap.III,equit.Pau]um  Golumnam,in  qua  littera 
coosonaad  arcuatse  illiusGothicfiBflguramaccedit 
apposito  quoque  in  sinistra  parte  obtusiori  fulcro. 
Eam  quod  reccns  eruta  atque,  ut  putamus,  medita 
sit  ex  archetypa  a  nobis  descriptam  reprsesen- 
tamus  : 

Patroi.  LXXIV. 


Ghristi  millesimum  usqnam  In  osn  fufsse.quod  vei 
ipsum  specimen  characterisSacramentariiLeoniani 
aBlanchinoeditum  docere  eos  poterit  qui  has  mi- 
nutias  negligendam  ducunt. 

Hinc  autem  analogiam  inter  voces  cvivs  ct  civis, 
si  octavi  saeculi  scripturam  attendamu8,pau]o  jam 
dilucidiorem  fore  arbitror.Secundum  eam  enim  in 
Codice  ex  quo  Leonianum  Sacramentarium  descri- 
ptum  fuit  ita  omnino  eas  voces  GUIUS  GIUIS,  aut 
non  multo  dissimillter  scribi  oportuit,  quod  et  mul- 
tipl  ci  exemplo  ex  ejus  a^tatis  Codicibus  probare 
posscmus,nisi  res  manifesta  esset.Jam  vero  libra- 
rius  Latini,ut  supponimus,  sermonis  ignarus,  cum 
in  alteram  earum  incidisset,  ratus  utrumque  et 
cvivs  et  Givis  ibidem  legi  posse,dubius  tamen  utra 
lectio  praestabilior  esset,  ex  simplici  geminam  vo- 
cem  fecit,  aliamque  in  tcxtu,  aliam  ad  oram  Godicis 
e  regione  collocavit;  eo  videlicet  coosilio  ut  quam 
lector  sententiaB.quam  ipse  non  as8equebatur,con- 
gruentiorem  judicaret  eam  altera  rejecta  praBferret. 
Hoc  autem  semel  admisso,  facillime  marginalis^vox 
in  textum  irrepere  potuit,et  conjungi  cvivs  civis;ao 
domum  verbum  nascendo  ad  tollendam  posterioris 
vocis  ambiguitatem  superaddi. 

Atque  hac  ego  ratione  planissime  fieri  potuiseeexi- 
8timo,ut  verba  illa  nascendo  civiSyqum  tot  nobis  tur- 
bas  concitaruntjgenuino  sancti  Leonis  textui,8ine 
alicujus  flagitio,ex  solaantiquariorumimperitiaaut 
oscitantia  adreperent;qund  innumeris  praelereavi- 
liatorum  Godicum  exemplis  confirmare  in  promptu 
esset^nisi  praestaret  verborum  compendiumfacere. 
Sane  vero  vitiatam  an  integram  Bluncbinus  eam 
Contestationem  velit,  nostra  non  multum  refert, 
cum  praedixnrimus  alia  nos  via  ipsius  conatibu9 
obstituros;  refert  autem  sancti  Leonis  plurimum  ut 
ab  ipso  barbarismi  labem  eluamus,  muUo  autem 
plus  ne  prudentissimus  pontifex  importuna,atque 
a  spiritu  Ecclesi»  alienissima,liturgicis  libris  inse- 
ruisse  dicatur. 

Quorsum  tamen  ista,  Blanchinus  inquiet,  si  qui- 
dem  nihil  Inde  prsesidii  responsioni  nostrse  afferri 
volumus?  Scilicet  ut  ex  prsemissa  doctrina  binas 
theses^imoveroliturgicautputamusdogmataelicere 
nobis  per  ipsum  liceat,  c  quorum  aliero  Contestatio- 
nie  de  qua  agimus  interpretatio  omninopetendaest. 
Sunt  autem  haec  : 

Primum. 

Alienum  perpetuo  a  proposito  Ecclesiae  fuisse,  ut 
temporales  sanctorum  patrias  liturgicis  libris  inse- 
reret;ac  proinde  si  quid  uspiam  ejus  argumenti  in 
veteribus  Sacramentariis,  maxime  vero  ad  Eccle- 
siee  RomanflB  usum  adornatis,reperiatur:tanquam 
parum  cum  spiritu  Gcclesiae  cobserens,  falsitatis  aut 
vebementissimae  suspicionis  vitio  laborare. 

UIGTORI 
HERGVLI 
SACRVM 
{h)  Mabillonius  de  Re  Diplomat.  i,  H,  4,  pag. 
47,  apud  Heinecc.  Fundam.  styli,  pnrt.  i,  cap.  1,6, 
not.  1.  Gellar.  in  Ortbograph.  Lnt.  de  vocali  V. 
(c)  Heinecc.  Fundam.  styli,  part.  i,c.  1,6,  not.3. 


f. 


651 


ADORNDA  AD  QUOSDAM  PRJBCBDBNTSS  TOMOS. 


092 


Secundum. 


Sicubi  in  veteribus  EcclesiflB,  praBsertim  RomaD88, 
SacrameDtarii8,alii8ve  libris  liturgicie  locus  aiiq[ui8 
aut  verbum  occurrat,  quod  ad  saDctorum  patrias, 
et  ad  aliud  quidvis  sigDiGcaDdum,  ambiguum  aut 
equivocum  sit :  ea  ex  Ecclesiffi  meute  mioime  ad 
temporaies  saoctorum  patrias  refereuda. 

Bis  igitur  premissis,  ut  aliquanto  propiores  re- 
spoDsiooi  fiarcus,  iDquireDdum  est  ao  locus  quem 
exVeroDeDsiSacrameDtarioDobisBlaDcbiDUsobjicit, 
quauquam  iliico  Laureutii  patriam  prseseferre  videa- 
tur,  aliam  iuterpretatioDem  commode  recipere  pos- 
sit;  ouidve  iu  illis  verbis  cvivs  nascendo  givis 
(quaDdo  ea,  ut  mos  BlaDchiDO  geratur,  saucto  LeoDi 
attribueuda  iuterea  suut)  sibi  voluerit  sauctissi- 
mus  poDtifex?Rem  puto  veterum  potius  exemplis, 


A  eivis  Ramanus  appellatur.  Iterum  se  Paulus  tribuno 
respoDdcDS  simpliciter  Romanum  vocat;  ipeoque 
deouo  iDterpellaDte,  seque  privilegiario  quoddam 
jure  Romauum  civem  assereDte,  subjuugit  illico 
Paulusy  se  non  factum^  sed  naium  esse  Romanum 
civem.Emc  autem  primo  quidem  aspectu  tam  diserte 
Pauli  patriam  proBseferre  videDtur,ut  Disi  alibi  {d) 
ipse  se  Tarsi  Giliciffl  oatum  (0),ejusque  urbis  dcvav- 
Ti^|37{Ta)c  muoicipem  dixisset,  dod  ambigc  qniny 
ipso  etiam  BiaochiDO  judice,  Paulus  eque  in  urbe 
oatus^  ac  Scipio,  aut  Laelius  baberetur. 

Id  ut  paulo  fiat  dilucidius  hsc  nobis  hypothesis 
adoroaoda  est.  Fioge  sacrum  Actorum  Codicem 
periisseyautbacteousirrepertum  delitescere:  neque 
aliud  prsQterea  ex  veteribue  mooumeotisadnoetram 

atque  ecolesiasticorum  Patrum  testimoDiis^  quam  B  «tatem  perveDi8se,UDde  Pauli  patriam  certo  digno- 

argumeotorum  ratiocioiis  dilucidiorem  fore. 
Gum  Hierosolymis  Romaoi  milites  PaulumeJu- 

dsorum  maoibus  eripuisseotyedixissetqueeistribu- 

nus  ut  ad  cas^ra  delatum  verberibus  cfledereot, 

quo  Judaici  tumultus  causam  proderet  :  jamjam 

verberaodus  Apostolus  adstaotem  sibi  ceoturiooem 

his  verbis  ioterpellat  :  Si  hominem  Romanum  et 

indemnatum  licet  vobis  flagellare  {Act.  xxii,  25)? 

loique  atque  iojuste  secum  agi  queritur  Paulus, 

quod  scilicet  pcBoa  cootra  commuoe  jus  geotium 

coodemDationem   prsecederet;  quodque  Romanus 

civis  cootra  ieges  Porciam  (a)  et  SemproDiam  {b) 

verberibus  caedi  juberetur. 
His  ceoturio  auditis  rem  tribuoo  aperltjioquieDs: 

Quid  acturus  es?  Hic  enim  homo  cicis  Romanus  est 

(Act.  XXII,  36).  Gommotus  ad  baeo  tribuous,  ooo- 

Dihllquejamde  Paulo  soliicitus,  ipsum  adit,  id 

quod  res  habebat  ex  ore  ojusdem  excepturus  et  : 

bic  mihi  (ioquit)  si  tu  Romanus  es  {Act,  xxii,  27 

seq.)  ?  At  ille  dixit  :  Etiam.  Pergit  tribuous  :  Ego 

multa  summa  civitUatem  hanc  (Romaoam)  consecutus 

sunu  Et  Paulus.  Ego  autem^  et  natus  sum  (civis  Ro- 

manus  scilicet).Si  per  Latioi  sermoDisgeoium  licuis* 

set^  aut  sfficulo  demum  octavo  liber  Actorum  scri- 

ptu8,Latiove  dooatus  fuisset,  credibile  est  auctorem 

interprelemve  pro  :  Ego  autem  et  natus  (civis)  sum, 

ex  ejus  svi  Latinitate  redditurum  :  Ego  autem  et 

nascendocivissum;pTBdBQTiim  cum  Gra^custextuseam 

yersiooem  dod  res^uat  {c).  Tudc  autem  oedum 

eamdem  io  Actis  atque  io  Ijeoniaoo  Sacraroeotario 


scere  possemus;  deque,  ea  dod  secus  atque  Hispa- 
ois  DUDC  de  Laureotii  patria,  litem  quse  etiam  num 
foretsubjudiceTarsensibusintentatamBlanchinum 
praeterea,  dum  strenue  Romanorum  partes  agit, 
eximiae  vetustatis,  atque  auctoritatis  Godicem,  in 
nescio  quo  veteri  chartophylacio  reperisse  cui  Bibli- 
cus  ille  cento,  quem  modo  ex  Actis  apostolicis 
retulimus,  iocideoter  assutus  fuerit,  cum  longe 
diversum  esset  ejus  Godicis  argumentum. 

Yideres  BlaochiDum  exsultare,  triumphare,  c«n- 
sam  pro  Romanis  dictam  e  vestigio  aseerere,  sibi- 
que  in  frequenti  Patrum  conciooe,  quod  Panlum 
civem  illustrissimum  Urbi  restituisset,  quemam 
moremajorum  poscere.  Gootravero  miserum  illum 
quiTarseosiumpartesageretyDequidquaminclamare 
Sapieotum  fidem,  locumque  illum  Actorum  non  de 
Pauli  patria,  sed  de  Jure  Romanae  civitatis,  seu 
municipaIi,quoTar8us  ex  Dionis^Plioii  atque  ipsios 
Pauli  testimonio  (/)  fruebatur,  intelligendum  esse 
obtestari :  urgeret  eoim  ex  adverso  Blanchinas.nec 
tantum  eo  loco  Paulum  Romanum  civem  (id  enim 
non  tanti  esse),  sed  disertissime  naium  pronantiari: 
Jam  vero  natum  nisi  de  patria  proprie  non  dici,  nam 
reliquse  ejus  vocisusurpationes  translatitiae  ao  me- 
taphoricae  sunt :  fruetra  autem  ubi  propria  snppetit 
ad  impropriam  significationem  confugiendum.  Ad 
baec  millenariam  Godicis  antiquitatem,anctoritatem- 
que  ad  cnelum  efferret :  bina  temave  hinc  illino  ne- 
gativa,aut  coojecturalis  geoeris  argumeotaoorrade- 
ret,  queisprascipuum  illud  io  aciem  stipatum  proce- 


seoteDtiam,  sed  totidem  ipsisque  omoiDo  verbis  D  deret;eoque  demumfucatoacfallaciverborumappa- 

ratuTarseosium  causae  patroDumoehiscercquidem 
sioeret.Jam  vero,quicuDque  iocautior  Blanchinianis 
dictis  aurem  accommodaret,  quantum  ille,  detecta 
demum  re,  ludibrium  prudentioribus  deberetl 


utrobique  expressam  haberemus. 

Interea  vero  tractus  ille  Auctorem  sedulo  nobis 
ut  Jaoet  coDsideraodus  est.Et  primo  quidem  Paulus 
in  eo  se  Romanum  hominem  dicit ;  mox  a  oenturioDe 

(a)Sed  perd60jtmmor/a/^5(iDquitSallustiusiDCati- 
lio.)  quamobrem  in  senteniiam  nan  addidisli  {Deai  Si- 
lane),  utprius  in  ^Oj^Leotulum  aliosque  coojuratos 
iotelligit)  verberibus  animadvertereturf  An  quia  lex 
PoRGU  vetat  ? 

{b)  Duas  tulit  leges  (C.Semprooius  Graccbus)  aUe- 
ram  ut  si  quis  in  magisiratu  giveh  Romanum  sine 
judicio  necassel,  in  eum  populi  judicio  animadverte- 
reiur.  Piutarch.  m  Gracch. 

{c)  'Eyu)  5e  xai  '^f^bi>t7\\i7.\.  Aclor.  xxil,  28. 


(rf)  Sub  ioitium  ejusdem  capitis  xxn,  t  3et  cap. 

XXII,  1 39.  r  V 

{e)  Scio  Paulum  a  Hierooymo  Gischalis,  quod 
Judaeae  oppidum  est  io  tribu  Beojamio,  natum 
dici  :  quo  a  Judaeis  capto  cum  parentibus  Tarsum 
Giliciae  commigravit.  Vid.  S.  Doct.  in  libro  de  Vir. 
illustrib. 

(f)  Actor,  XXI  :  39  Ego  (inquit  Paulus)  homo  sum 
quidem  Judasus  a  Tarso  Cilicigs  dod  igoota)  civitatis 
muoiceps,  elc. 


653 


DI8SBRTATI0  DB  DAMA80  BT  LAURBNTIO. 


654 


H(Bcaateme3pertinent  ut  meminerit  Blanchinus  A  Homanumfacimus.QueenimtemporeLaarentiustn 


quam  non  temere  centonibus  hisce  consutitiis,  ut 
moxime  ase  ipsis  purpurei  ac  pretiosi  sint,  ubi  in 
aliorum  labores  diversi  prsesertim  argumenticom- 
migrant,  fides  adhibenda  sit.  Quid  vero  si  flexi- 
lis  prseterea  planeqne  ambigue  sil  iposorum  sen- 
tentia  (qualis  certe  Veronensis  Sacramentarii  in 
locode  quo  agimus  Contestatio  est),  multiplicisque 
interpretationis  capax  ?  Eat  nunc  ergo  cum  Godice 
suo  Blanchinus,  extollat  quam  potest  ejus  antiqui- 
tatem,  fidem  oaBterasqus  dotes :  nunquam,  opinor^ 
utgratis  eum  pnrum  Leonianum  esse  concesseri- 
muSyCum  Aotorum  Apostolorumvolumine  compa- 
randum  esse  existimabit;  nequealias  apertius  est 
Sacramentarii  pro  Laurentii  patria  testimonium, 


lucem  edipotuit,  tam  pervulgataeratRomanacivi* 
tas  (iroXtxeCav  intelligo),  ut  potius  non  esse  civem 
ignominiffi  ac  dedecori  quam  esse  laudi  duceretur. 
Paucis  rem  expediam.  Temporibus  reipublioffi,  et  11« 
lico  post eam  aOesare  occu patam  civium  jus summo 
honore  apud  Romanoshabitum,necni8iparci8Bime 
cumexterisgentibuscommunicatum  fuisse  scimus 
(e):AugustumquoqueRoman88civitatistamtenacer9 
legimus,  ut  atfirmaret  facUius  se  passurum  fisco  de» 
trahi,  quam  civitatis  Romanse  honorem  evulgari  (/). 
Nec  Galbam  (g)  eosque  qui  ad  Trajasum  imperium 
tenueremuitoindulgentioresfuisse  oonstat.  Traja- 
nusveroelpost  eumHadrianus,Antoniu8  Pius  etalii 
crebris  civitatis  RomansB  concessionibus  sensim  ejus 


quam  pro  Pauli  locus  Actorum   quem  nuper  ex-  n  juris  pretium  imminuere,  donec  edita  ab  Antonino 


pendimus 

Jam  vero  si  volumus  Blanchino  respondere,  quo 
sensu  Paulus  in  Actis,  eodem  ei  in  Veronensi 
Sacramentario  Laurentium  civem  Bomanum  dici, 
nihil  ab  HispaDisa  urbibus  quae  de  Homero  nostro 
certant,  quominus  id  libere  asseramus,  nobis  obsti- 
turum  puto.OscsQ  enim,seupotiusCordubse,autVa- 
lentis  nostraa  in  Edetanis  Laurentiumnatum  dixe- 
rimus  (quam  nos  disputationem  missam  facimus 
quodvel  tractatam  nitescere  posse  desperemus, 
non  minus  eum  Romanum  civem  tueri  possumus, 
quam  vel  Paulum,  quod  Tarsi  natales  hauserit ; 
nam  ternaBquas  memoravimusurbes(  consulto  Gae- 
saraugustam  non  adjicimus)  Romanorum  coloni® 
aut  municipia  erant  (a)  Scimus  prseterea  Cor(/u^am 


Garacallaper  speciemlargitionisavarissima  lege(^), 
ut  in  orbe  Romano  qui  essentyOmnes  cives  effieerentur 
(t):  summum  illud  civium  Romanorum  Jus  pes- 
sumdatum  acpronihilohabitumfuit.  Jamverocnm 
ea  lex  ab  anno  2H  ad  218  quo  tempore  Garacalla 
imperavit,  promulgata  fuerit;  Laurentium  autem, 
juvenili  aetate  fiorenlem  anno  258,  Tusco  et  Basso 
C0S8.,  passum  aciamus  ;liquidumfieri  videtur  post 
editamdemumGaracallaeconstitutionematqueevul- 
gatumRomanaecivitatisjuSfSanctissimumlevitamin 
lucem  prodiisse,quo  scilicet  temporenihil  jam  erat 
curdeLaurentiicivitatepeculiariusRoma  Iseteretur. 
Si  ineaGonstestatione  non  aliadesignaretur  pecu- 
liaris  laetitia;  ratio,  agnoscerem  ego  quidem  hujns 
argumcnti  vim,  verum  inipsasacrumquoqueLau« 


per  ea  tempora  gloria  et  potentia  celebrem  {b)  Os-  ^  rentii  ministerium,  ejusque  passio  (ita  enim  poste 


riora  verba  dicatum  nomini  tuo  munus  estproprium 
intelligenda  puto)  continentur,exquibus  geminum 
prseterea  Romaduceretlfletitise  peculiaris  argumen- 
tum.  Audiamus  Leonem  de  sanctis  apostolis  dicen- 
tem  :  ibi  (Rom®  scilicel)  oportere  utsi  ixtHix  prin- 
cipatus,  ubi  ipsorum  glorificatus  exitus  fuit(j)  Maxi- 
mum  item  Taurioensem,  qui  de  sanctissimo  levita 
nostro  loquena:  Hincest  {idqmi)  quod  insuperabiltm 
Laurentti  fidem  l3Stior  Roma  miratur  Augustinum 
demum  veteresque  Ecclesise  Patres,  qui  ex  trium- 

Municip.  pag.  55,  in  Augtislo) :  Nam  ex  parentibus 
sibi  gentibus  nobilissimam  {foTBSinis  auctorvertit  no- 
bitissimos)  Oscam,  amplam  urbem  contraxU^  iisque 
doctores  prasfecit  litterarum  Grxcarum  et  Latinarum 
;.  53,  in  Augusto,  —  Oscam*  Ci-  j^  Ego  sic  redderem  :  Congregansautem  {eorutQ)  gen- 
ppellat  alicubiPliniusapud  An-  "  tium  nobilissimos  in  Oscam,  urbem  magnam^  prssfe- 

^'  t  citeis  doctores  Graecarum  et  Rominarum  disaplina" 

rum;  ut  euveveTcaTou;  non  ad  urbem, sed  ad  Hispa- 
panos  ephebos,  quos  in  eam  contraxit  Sertorius, 
referri  debeat, 

(d)  Vid.  Sailust.  iii  Historiar.  et  Vaillantiam  in 
Julio,  tom.  I  Num.  in  Col.  et  Municip. 

(e)  Vid.  Sueton.  in  Julio^  qui  tamen  secundo  ip- 
sius  consulatu  Gaditanos  et  alias  Hispani®  urbes 
civitate  donavit,ut  auctor estDioGnss.ylib.uetxuii 

(/)  Suetonii  verba  sunt  in  Augtisto. 

(g)  GivitatemRomanamrarodedit.  Suet.  in  Galba' 

{h)  Occasionem  ejus   legis   edendae,    lege   apud 

Heineccium,  ex  quo  ha)cno3mutualifuimus,Antiq. 

Rom.  Jurisp.  illustr.  in  append.  librii,  §  xix. 
(/)  Ea  est  lex  :  in  Orbe  17,  If.  Dd  statji   homm-im, 
ij)  Serm.  1  de  natal.  SS.  aposlolor. 
(k)  Homil.  11  de  S.  Laurectio. 


cam  Jam  e  Sertorii  aetate  magnam  urbem^  studio- 
rumque  in  Hispania parentem  {c^^Valentiam  denique 
a  Cn.Pompeio  deletam  {d)mox  restitviamyetcoloniam 
a  Caesare  factam,  cu^uaetnomen  ob  eam  causam 
Bortita  fuisse  dicitur.  Ternas  insaper  cudends 
monet»  praerogativa  decoratas,  utperplures  eorum 
nummi  declarant  a  Vaillantio  et  aliis  evulgati. 

Veruminsurgerettunc  Blanchinus,  necsatisesse 
caasae  subesse  diceret,  uipeculiarius  pras  cxteris  in 
Laurentii  solemnitateRoma  ItBtaretury  si  non  specia- 
lias  atque  Paulus  fuitsanctissimum  levitamcivem 

(a)  De  Cor(fu6a videPliniumlib.iii,quieam  urbem 
ioter  Bsticse  colonias  numerat.  Apud  Gl.  Antonium 
Augustinum  Dial.  viii.  Vaillantium  Num.  Imper., 
in  Gol.,  tom.  1,  pag 
vium  Romanorum  a 

tonium  Augustinum  Dial.  vii,  quam  vocem,  iVfunici- 
pium  interpretatur  clarissimusvir.Innummis  pas- 
sim  V.  v.  osGA,  id  est,  urbs  vitrix  :  interdum  vrb. 
viCT.  Vid.  Vaillant  in  August. yioml  Gol.  et  Munic. 
pag.  55.  —  Valentia  demum  a  Plinio  inter  Hispa- 
niae  Citerioris  colonias  numeratur,  lib.  iii.  cap.  3. 
Vid.  Ant.  August.  Dial.  vi,  et  Vaillant  in  Julio. 

{b)  Strabo,  lib.  iii :  UXsTjtov  8'  f^  KdpSuSa  eujrjxat 
MapxiXXou  xT(a|xa  xal  8(5fY)xai8uva{iet.Id  est  Piuri' 
mum  autem  Corduba,  Marcelti  opus,  et  gloria^  et  vir- 
tute  crevit. 

{c)  Plutarch.  in  Vita  Serlorii :  Tovx;  ^ap  sjys- 
vsordTOU!;  OLTzb  xtuv  sOvwv  juvaYXYwv  eU  "Ojxav  ttoXiv 
fisf^XTjv  8i8acrxaXou;  l7;tamij(Ta;'EXX7)vixa)v  xe  xai  'Pw- 

tiaixu)v  uaOT)(JLdx(ov.  Qucm  locu m  Summus  Vaillantus 
icet  alioqui  Qrscc  scientissimus,  nescio  an  satis 
accnrate,  in  hunc  modum  transtulit  (Tom.  I  Gol.  et 


655 


ADDBNDA  AD  QU08DAM  PRJBCBDBNTBS  T0M08. 


phali  martyrumexitaprflecipaam  spiritaaliumgau- 
diorum  argumentumylaudisque  materiam  desum- 

psere. 
VerumBirempauIoaccuratiusezaminarevoIumuB 

vel  post  Garacali»  tempora  non  minimum  adhuo 
Buperesse  honoris  in  ipsa  civitate  Romana  depre- 
hendemus  ;  cum  enim  constet  pro  histantum  latam 
a  Caracalla  legem  fuisse  quiingenui  nati,  non  qui 
libertine  conditionis  essent  (a)  :  possumu»  utique 
civitatis  jus  Lanrentio  in  contestatione  attributum, 
ad  ipsiuB  inpenuUatem  id  esif  nobilitatem  rererrc,de 
qua  inter  alia  Roma  in  ejusdem  solemnitate  laetare- 
tur.  Etquidem  quicunqueapudCiceronem  (u)etre- 
cenliores  qui  de  eo  argumento  egere  (c)  Romaoo- 
rumciviumjuraatqueimmunitatesconsiderarevelit 
ei  profecto  minime  absurdum  videbitur  si  civitas  hic 
anobis  ]^to  ingenuitate  usurpetur.  Sane  cum  longe 
inferioresset  /to/tcorum  quam  civium  conditio,Bci- 
muBtamenpriusilludjusproimmunitate  a  tributis 
passim  usarpari  (d) ;  quam  quia  patricii  equitesque 
(quos  nobiles  vocamus),  ezclusis  plebeiis,  in  His- 
pania  nostra  obtinent,  hidatgos,  id  est  Italici  ver- 
naculo  sermone  ie)  etiam  num  apud  nos  appellan- 
tur;  et  hidatguia^  quam  Latine  Itaticitatem  di- 
ceremus,  nobititas, 

VerumetLaurentiinostritemporibuscivisROMANi 
nomeny  quidquid  tandem  eavoce  contineretur,ma' 
gno  honore  ao  pretio  habitum  fuisse  ;  neque  id 
eoclesiasticos  Patres  ignorasse :  Mozarabici  hymni 
de  sancto  Juliano  Antiucheno  martyre,  quem  Ba- 
roDiu8lsidorotribait(/),Iocuspleni8simeconvincit! 
in  eo  enim  sic  iegitur : 

Hic  JuliannB  Borte  clari  germinis, 
Civis  Togat®  urbis,  imoutns  omni 
Disciplina  artium,  etc. 

Hic  enim  aperte  Julianus  honoriscausarm^ /?otna- 
nus  dicitur  ;  viz  enim  scio  an  togatss  epiiheion  alii 
quamRom»  congruat  (g) ;  cum  autemhuncmarty- 
rem  AntiochiaB  in  lucem  editum  fuisse  credibile  sit, 
id  quod  Ambrosianum  Breviarium  sanctiCaroli  Bor- 
romei  Jubbu  editum  aperte  docet  (h) ;  et  alias  in  ea- 

(a)  Novell.  Ju8tinian.Lzxviii,can.5,apudHeinecc. 
in  append.  lib.  i  Antio.  Jurispr.  illustr.,  §  xx. 
(6)  In  orat.  contra  Verr.,  v,  54,  et  alibi  in  eod. 
(c)Car.  Sigonius  de  antiq.  jure  civium  Romanor. 
Card.  Norisius  de  Epoch.  Syro  Maced.,  iv,  pag,428, 
apud  Heinecc.  App.  Antiq.  Rom.,  lib  i,  pag.  428, 
et  alii. 

(d)  Vide  tit.  ff.  de  Censibus.  Rob.  Steph.  in  The- 
saur.  L.  L.,  verbo  Jus  Itattcum. 

(tf)Dehoo  etymopraeter  signiflcationis  afOnitatem 
quaB  magna  sane  inter  eas  voces  est,  insignisetiam 
earamdem,  quod  adstructuram  spectat,anaIogia, 
securioros  nos  reddit.  Sic  enim  et  Gatgo,  qua  voce 
leporarium  canem  Hispani  si^nificamus,  a  Latino 
Qatlicus  {scxlicei  anos)  descendit :  sicut  et  Bhatiquid 
algo  qu»  idem  omnino  valent ;  item  a  cabatlico,  id 
esi,  equito  {  quod  verbum  non  semel  in  legibus 
Langobardorum,imo  et  in  Wisigothorum,  atque 
inusaticis  Barcinonensibua  occurrit)  fi  Hispanicum 
ejusdem  significationis  cabatgo  ,  quod  ex  usu  po- 
tius  auam  ex  origine  caoatgo  frequeniev  scribimus. 
Suboluerat  h®c  pridem  originatio  CI.  nostrati 
Joanni  Genesio  Sepulvede  in  Epist.  ad  Hispaniar. 
principem  lib.  m,  epist.  34. 


dem  urbe  passum  (t)  nec  Romse  incolam  fnisae 
gciamus:  superest  uidejureliomanxcivitati»  hYmm 
tractus  intelligendus  sii .  eoque  Julianus  intuitucft;/« 
ab  Isidoro  dicatur,  quod  in  urbe  civitatis  jure  do- 
nota,  quali  Syrifo  Antiocbia  erat  (;'),  nataleshaosi- 
set.  Jam  vero  cum  Julianus  sub  Diocletiano  et 
Maximiano  ,  id  est  ,  exeunte  minimum  tertio 
Ghristi  saBCuIo,  passus  fuerit :  conseqoens  fieri  vi- 
detur,  eo  adhuc  tempore  (aut  saltem  quo  bymnua 
ab  Isidoro  conscriptus  fuit)  civis  Romani  nomen 
usu  vulgari  in  pretio  habitum  fuisse.  Atque  hso 
de  prima  verborum  nabcendo  civis  interpretatione. 
Superest  alia,  quam  ego,  si  bina  illa  verba  pro 
genuinis  Leonianisadmitti  volumus,  sanctorum  Pa- 
rum  sententiis,  ipsiusque  Ecclesi®  spiritui  con- 
gruentiorem  puto.  Notis«ma  est  Latina  significatio 

B  vocis  na«cor  :  quam  tamen  sicut  ejus  sermonis  di- 
ctatores  Cicero,  Sallutius,  Livius,  c«teriqae  pro  m 
lucem  ediaut  prodire,  perpetuo  usurpavere  :  ita  e 
contrario  Patres  ecclesiastici  jam  indo  a  ssculo 
quarto,  in  Actis  martyrumeorumque  homiliis,  pr«- 
cipue  vero  in  sacra  Liturgia  pro  eo  quod  Latine  so- 
nat  mori  constanteraccepere,  atquein  eosensu  in- 
trepretatisunt.Gum  enim  quo  diemartyresagonem 
consummabant,  cGeIo,id  est  aBtern»  patris  nasci  cre- 
derentur  :  ex  fide  ac  pietate  potius  quam  ex  Latini 
sermonis  usu  propriamhujusverbisignificationem 
in  eam  qusB  non  diversa  modo,  sed  planissime  con- 
traria  est,  transtulere.  Hinc  natadtia,  et  naiales 
martyrumdies,  quos  profani  scriptores  emorluales 
Latine  dicerent ;  cujus  usurpationis  ct  in  hodiemis 

C  quoque  missarum  Godicibus  non  obcura  nobis  ve- 
stigia  supersunt. 

Exemplisin  hujus  doctrin»  conflrmationem  obru- 
endum  plane  Lectorera  putamus,  adeomulta  auc- 
currunt  in  veteribus  tum  Lalin»,  tum  6r»ce  Ec- 
clesi®  Patribus  {k)  Nec  tantnm  rta^d  cum  apposito 
ca?/o,  sed  simpliciler  nasci  'dicebantur,  idque  se- 
quioribus  etiam  saeculis,  quoscunque  pro  Cbristo, 
aut  in  ipsius  osculo  mori  contingeret ;  qua  de  re 
elegans  Nicolai  pap«  I  testimonium  (a)  e  regione 

(f)  In  not.  ad  Martyrol.  ix  Jan.,  litt.  A.  Affertar 
autem  is  Hymnus  a  Blanchino  in  Annot.  xx  Ora- 
tionarii  Antiquiss.  rit.  Goth.,  pag.  161. 

(g)  Scio  equidemetTarraconemnostramAnt.Ao- 
gustino  Togatam  diclam  :  ita  enim  duplicem  T.  T., 

D  quam  nonnulli  ejusdem  nummi  praBferunt,interpre- 
tari  posse  ait  vit  summus,  quasi  legendum  sit  To- 
gata  Tarraco  (Dial.  vii  sub  init.)  ;  sed  neque  ipse 
huic  interpretationi  asquiescere  videtur,et  pro  Ta- 
gato,  Tyrrhenicam  fortassis  legi  debere  eodem  loco 
asserit.  Isidorus  certe  in  eo  hymno  minime  ad 
Tarraconem  respicere  potuit,  quasi  ejusdem  civis 
Julianus  fuisset,  quam  ie  urbem  ne  vidit  quidem. 
(/i)fBrev.  Ambros.  jusa.  S.  car.  Borrom.ed.et 
ann.1625  recognitum  sub  die  xxi  Jon.,lect.  iiiad 
Matut.,  apud  PP.  BoIIand.  ix  Januar.,§vnum.21. 
(t)  Martyrol.  Roman.  parv.  ix  Januarii. 

(i)  Vid.  Vaillantium,  tom.  I  Num.  Imp.  in  Colon 
et  Municip.  in  Claud, 

{k)  Sancti  Pelycacpi  YiveeXtov  -Jifxipav  quem  Latine 

nalitium    diem   ad  litteram  diceremus,  Ruffinas 

yeviii  diem  passionis  apud  Duoangium  verbo  /Vo- 
iatii. 


^^  DISSBRTATIO  DB  DAMASO  BT  LAUBBNTIO. 

sistimus.  Quod  auiem  adjunctum  c(Blo,non  modo  A. 

apud  veteres  Patres,  sedinbodiernis  etiam  Marty- 

rologiis,  imo  et  in  officio  et  missis  sanctorum  verbo 

nasci  interdum  apponi  videamus  :  id  antitheseoa 

causafaotum,  et  ut  temporalis  martyrum  nativitas 

dilucidiuB  cum  sBterno  ipsorum   natali  committa- 

tur  .Sic  Nicomedienses  martyres  :  eo  die  in  ccelis 

(martyrologii  verba  sunt  [b])  nasci  meruisse  dicun- 

tur,  quo  Christus  m  (erru.  Et  Paula  Romana  in 

ejusOfrioio(c):  261  ccelonata  memoratur,  ubiChns- 

ius  tnundo  nasci  dignatus  fuit, 

Usque  eo  autem  apud  auctores  ecclesiasticos  vo- 
cum  naiale  et  natalitium  usurpatio  in  sensu  de  quo 
agimuB  invaiuit;  ut  si  quis  Jam  natale proprium,ni 
Venusinus  dixit  (of),  aut  natales  ut  in  Gonstantini 


658 


Eo  plane  sensu  ab  auctoribus  ecolesiasticis  mar^ 
tyres,  neglecto  natali  ipsorum  solo,  iis  urbibus  at- 
tribulos  soimus,  in  quibus  extrema  pro  Ghristo 
perpessi  fuere.Prudentius  certe  non  alio  jure  Heme- 
terium  et  Ghelidonium  Galagurri,  Paulum  Narboni 
Martio,  Felicem  Gerunde,  Gucufatem  Barcinoni, 
aliosque  aliisurbibusmartyresadsoribit.Sicutenim 
natalismartyrumdies,quamandosciliceteditifuer6, 
prsB  trinmphali  eorum  die  ab  eoclesiasticis  Patribns 
negiigebatur  unaque  hsc  piis  fidelium  coetibuset 
votis  anniversario  cullu  celebris  erat:  ita  iemporali 
ipsorum  patria  pr8etermi8sa,eam  tantum  qua  cailo 
per  passionemfto/t  fuerantyeTAm  martyrum  patriam 
veteres  iili  Patres  agnoscebant. 
In  specie  autem  de  GucufateloquensUidorianaB 
nummo  legitur  (e),  exprimere  vellet:  opus  omniao  3  hymnus  a  Blanchino  relatus  (h),  hunc  martyrem 


haberet  genuinum,  aut  tale  quid  adjicere;  ne  forte, 
contra  animi  sententiam,  de  morte  potius  quam  de 
nativitaie  locutus  fuisse  crederetur.  Bxstat  in  eam 
rem  luculentum  in  Gelasii  Sacramentario  teslimo- 
niumyCujus  proinde  missamsistimusinscriptam^/). 

IN  NATALB  GENUINUM 

Secreta. 

AdeBto,  Domine,8upplicationibas  nostris^et  hanc 
oblationem  famuli  tui  lUius  ^^),guam  tibi  offert  ob 
diem  natalis  sui  genuinum,  quo  die  eum  de  matemis 
viiceribus  in  huncmundumn(ucijussistiy^\9^c\<^\is^o 
benignus  assume.  Per  Dominum,  etc.  Et  in  post- 
eommunione:  Qui  famulum  tuum  ad  hancdiem  na- 
ialis  sui  genuini,  exempto  anno  perducere  dignatus 
08,  etc. 

Qaas  com  ita  sint,  et  alias  ex  prsstituta  a  nobis  G 
regola,abiinlibri8  liturgicis  quale  Sacramentarium 
Leonianum  est,  in  voce  aut  sententia^que  ad  mar- 
tyrumpatriasatquealiudquidvissigniflcandumam- 
bigns  8ant,dubium  occurrit,priorem  de  martyrum 
patria  interpretationem  ex  mente  atque  spiritu  Eo- 
clesiaB  refugere  debeamus:  quidni,  quando  verba 
NA8GEN00  CIVI8,  nulla  licet  non  ex  parte  suspecta, 
pro  puris  Leonianis  agnoscerecogimar  invitissimi, 
ad  Laurentii  potius  morte,  qua  cailo  nascendo,  civis 
AomantiiefiTeotus  fuit,quam  ad  temporalem  aanctis- 
8imi  levitffi  patriam  referamus? 

(a)((Nec  novura  cuiquam  videri  debet  si  natusAx- 
citur  qui  exhacvitamigraverit.Quomodoenim  usi- 
tatomorediciturnaict,  quandoquis  exutero  mater- 
no  procedens  in  hanc  lucem  exit:  sio  quoque  jure  |\ 
natus  appellaripotest,quilibet  ab  buiusvitae  tenebris 
ad  lamon  pertingens  viventium.  •  Nicoiaus  PP.  I,  in 
respons.  ad  oonsulta  Bulgaror.,  apud  Labbaeum, 
Coll.  Gonc,  Edit.  Venet.,  tom.  IX,  col.  1537. 

(b)  Diexxv  Decembris. 

{c)  Die  XXVI  Januar.,qui  dies  Paule  proprius  est 
in  Offlc.  S8.  Hispan. 

id)  Lib.  IV,  od.  i{  ad  Pyllid.,  vers.  18. 

{e)  Legitar  in  ejus  aversa  parte:  plurks  natales 
PBLicrrBR,  qnem  e  Nummaria  regis  Gatholici  gaza, 
cai  pr8&e8t,eximie  illustravit  Gl.Hispaniensis  mihi- 
queinprimis  observandus  AiexanderXaveriusPa- 
nelS.  I.  presbyter,editoineamremante  paucos  hos 
annos  commentario,quem  nunc ad  manum  nonha- 
bemuB. 

[/)  Murator.  Litarg.  Rom.  Vet.,  tom  II,  col.  724. 
7)  IlHus,  Id  eat»  inoerti  quem  mente  conoipimua 


12 


aperte  civem  barcino?iensem  vooat.  Dixerat  modo 

ipsius  auctor  (t)  martyrisSanctissimi  cruoremBar- 

cinone  sedem  flxisse,  eoque  ex  Africa  domioiliam 

laresque  transtulisseyhis  verbis: 

Hinc  cruor  hujuB  CncufatiB  almi 
Factus  est  nostr»  regionis  heres ; 

pergit  autem  ij)\ 

Jam  fave  martyr  precibus  clientnmj 
Instnie  et  civem,  populum  tuere,  ete. 

id  estylmbue  praBceptis  fidei  Barcinonenses  civestuos 

(quos  infima  Latinitas  dixisset  concives) :  nam  et 

eodem  sensu  Prudentius  noster  de  Vincentii  levits 

8tola,8ive  orario  cruore  sanctissimi  martyris  illito, 

quod  ejus  temporibus  G^fsaraugnstffi  asservabatury 

loquens,  ait  {k): 

Hoc  colunt  cives  velat  ipsa  membra 
CflBBpeB  ambiret  •auf,  et  patemo 
Senret  amplectens  tumQlo  beati 
Martyris  ossa: 

quasi  dioeret:  Eo,Vincenti,  pignore  Gffisaraagustani 

cives  (ui,  non  minus  gaudent  triumphantque,  ao  si 

sacras  tui  oorporis  exuvias  ex  asse  possiderent;  suo- 

que  te  gremio  Gffisaraugusta  mater  exstinotum,  et 

majorum  sepulcro  componendum  excepisset. 

Glarius  tamen  aliud,  reique  de  quaagimusconfi- 

ciendcB  pr8e8entissimum,Damasi  testimonium  adda* 

cimus,  ex  epigrammate  quo  olim  Rom®  in  basilica 

sancti  Sebastiani  ad  Gatacumbas,  ubi  sanctorum 

ac  designamus,eju8tamen  proprium  nomen  retice- 
mus;  proquoinbodiernisMissalibusaliisqueeccIe- 
siasticorum  Officiorum  libris  est  N.  Itali  d*il  iale, 
Greeci  tou  SeTvocseu  Seivaxoc,  id  esX^cujusdam\  His- 
pani  autem  Fulano  dicimus  forle  ex  Hebraico  nSs 
palah,  seu  vHb  pa/a:  quod  inter  alia  occuUum  fuit  si- 
gnificat;  unde  et  ^3*iSd  peloni  :  occuUus,  innomina- 
tusabsconditus.  Ruth  iv,i:  W9  ns-nil^  xebahpoh 
peloni  id  esl:  sede,  seu  mane  hic  Peloni,  pro  quo 
GrfiBCus  textus  habet:  xaOi^ov  b)8e  xpucpie  :  Sede  hic, 
0  ahscondife.  Hebrsei  quoque  in  contractum  suorum 
formulis  sic  exordiuntur  :  ^aVD  11  ^31Sd  ^3«  : 
ani  Peloni  bar  Petoni.  Id  est:  Ego  N,  filiui  N.  His- 
panice  :  lo  Fulano,  hijo  de  Futano  ;  et  si  femina 
sit  nd^jSd  pelanitha,  Hispanice  totidem  fere  verbis, 
Fulanita. 

(h)  Aun.  Giiin  Oralionar.  antiq.  rit.Gotb^,  pag. 
276. 

(i)  Stroph.  IV,  vers.  13  seq. 

(j)  Stroph.  X.  vers.  37  seq. 

(k)  Btroph.  xxi|  vers  03. 


659 


ADOBNOA  AD  QUOSDAM  PRiBCBDBNTBS  TOMOS. 


660 


apostolorum  corpora  quieverunt,  legebatur,  ut  Ba-  A     ^^^  ambigo  quin  si  prisca  excutiantur  martyrum 


ronius  (a)t  Sarazanius  (b)  et  Merenda  (qui  aperium 
illud  atque  anh^gut^jtmuntpractereaappellat  [^;]scri- 
ptum  reliquere.ln  eo  autemepigrammatePetruset 
Paulus  disertissime  a  Damaso  civesRomam  vocan- 
tur.  Integrum  illud  sistimus,  ut  eadcm  opera  qua 
occasione  compositum  fuerit  lector  intelligat  [d) : 

HlG  HABITASSE  PRIVS  SANCTOS  COGNOSGERE  DEBES 
NOMINA  QVISQVE  PETRI  PARITER  PAVUQVfi  REQVIRIS. 
DlSGlPVLOS  ORIENS   MISIT  QUOD  SPONTE  FATEMVR. 
Sanglinis  OB  MCRITUM  CURISTVMQVE  PER  ASTRA  SE- 

[qwti 
Aethebios  PEFIERE  SINVS  etregna  piorvm. 
RoMA  8V0S  poTivs  mervit  defendere  GIVES 
Haeg  damasvs  vestras  (e)  referat  nova  sidera 

[lavdbs.  B 

Haec  autem  usque  adeo  perspicuasuntynihilutjam 
amplius  sorupuli  subesse  possit,ob  unam  certaminis 
gloriam  ac  triumphi  palmam,  quam  apostolorum 
principes  Romsa  simul  adepti  sunifBomanos  eos  ci- 
ves  a  Damaso  appellatos. 

Licet  enim  de  Paulo  quem  Tarsi  natum  ei  muni- 
cipemfuisse  exlibro  Actorum  praediximuSySuspicari 
etiam  num  quis  posset  ad  juspotius  civitatis,quam 
admartyriilocum  respexisse  in  eoepigrammateDa- 
masum:  in  Pelro  tamen,  quem  Bethsaidae,  exiguo 
sciiicet  Galilflaae  pago  nihilque  cum  jure  illo  civium 
commane  habente,  modicis  item  parentibus  natum 
constatfSi  passionis  locum  demaSyVixscioansuper- 
Bitaiiud  cujus  intuitu  Damasus  eum  Homanumgivem 


Acta,  quosque  deeorum  passionibus  tractatus  ha- 
buere  velcres  Ecclesiac  cum  GrsscsB  tum  Latinae  scri- 
ptores:  non  unum  praeterea  locum  inveniendum 
fore,quo  martyres  ejus  potissimum  urbis  oppidive, 
ubi  palmam  adepti  suDt,civibus  annumerentur(t); 
imo  ubi  longo  tempore  commorali  demum  in  pace 
quleverunt,  ut  de  Paula  Romana  suo  loco  dicemus. 
Verum  allatis  hactenus  exemplis  lectoribus  satisfa- 
ctum  iri  putamus,  utexistiment  scilicet,  verba  illa 
nascendo  civis  de  adepta  potius  a  Laurentio  noslro 
per  marlyrii  palmam,  quam  pertemporalem  nativi- 
tatem  Romana  civitate,  congruentissime  atque  ex 
veterum  Patrum,  imo  et  ipsius  Ecclesis  usu  inter- 
pretari  posse. 

Est  tamen  adhuc  ubi  forsan  Blanchinus  hsrebit. 
Si  enim  verba  nasgendo  givis  ad  Laurentii  mortem 
referri  volumus,  cuitandem  bono  comma:  (fica/uiit 
nomini  tuo  munus  esl  proprium,  quo  scilicet  eadem, 
aut  affinissima  sententia  continetur,ab  auctore  con- 
testationis  frustra  repetitum  dicimus?  Sed  xou  (le- 
piafjLou  seu  distributionis  rationem  Ijaberi  oportet. 
Si  enim  prioriintorpretationiadhsrentes  verbana- 
scendo  civis  decivium  jureinterpretari  volumus,ni- 
bil  prohibet  quominus  sequentia:  dicatum  wmini 
tuo  munus  est  proprium  ad  Laurentii  pasaionem  re- 
feramus  ;  si  vero,  ut  in  secunda  interpretatione, 
verba  illa  de  martyrii  loco  intelligimu8,tunc  conse- 
quens  proximecomma,quo  Deo  dicatum  munu» Lau- 
reniius  dicitur,  ad  divinum  cultum  cui  in  Levitico 


appellare  potueruit.  Fuit  igitur  utriusque  spostoii  C  ^^*^"  specialiter  addictus  erat,  aut  ad  virginitatis 


conditio,8eugenus  sivepatriam  attendamus,dispar: 

quare  nec  loous  iis  unus,neque  eadem  obtigit  sup- 

plicii  8or8(/);verum  par  eorum  fortitudo  ac  trium- 

ph  U8,  quem  insignissimum  Romae  pepererCi  sum- 

mum  illud  Quiritium  jus  utrique  acquisivit,ut  ex  eo 

ambo  sque  Romani  cives  efTecti  atque  habiti  fuib- 

sent.Atqueeo  fortassisrespexit  Ambrosius  in  hym- 

no  cujus  initium   est  :  Apostolorum  passio^  quo 

loco  de  sanctis  Petro  et  Paulo  loqaens  ait  (g): 

GonjunxitOBquales  viros 
Gruor  triumphalis  necis. 

Beda  (h): 

Conjunxit  hora  transitus 
CcBh  petentes  januam. 

PauIinuB  item,et  alii  quorumloca  longumessetde- 
Qcrib6re. 

(a)  Ad  ann.  384  int.  carm.  Damasi,  et  apud  Sa- 
razan  in  not.  pag.  188. 

(b)  In  not.  aa   Damasi  carmina  Epigram.  XXX 
ez  Beda,  Anastasio,  Adone,  et  Breviaro  Rom.  vet. 

(c)  De  Damesi  Carminib.,  num.  3,  pag.  137, 
col.  1. 

(d)  ACTertur  a  Sarazanio  inter  carm.Damasi,pag. 
91,  et  aMerenda,  pag.  226. 

(e)  Puto  restituendum:  referat, 

(/)  Fleuri   Hist.  Eccl.  i  saeculi  ad  ann.  66. 

ig)  Ap.  Blanchin.  Annot.  xcix  Orationar.,  pag. 
270.  ^  ^ 

(h)  Apud  card.  Thomasium  in  Hymnario. 

(i)  Gonsonat  Missale  Mozarabicum  a  Lesleo  edi- 
tum,  in  cujus  Missa  de  S.  Vincentio  martyre  (Pag. 
292,  coi.  2jlegilur:  Tuoqtie  (Vincenti)  inUrventu  et 


votum«\eI  alio  referemus,  ne  scilicet  bia  eamdem 
sententiam  ibidem  inculcari  asseramus. 

Postremam  autem  hanc  secundi  commatisinter- 
pretationem,  ne  quis  eam  gratis  a  nobis  confictam 
arbitretur,ip808  Blanchinuro  etMuratorium  pridem 
amplexatos  fui88e,ex  eomihividetur,qaoduterque 
cum  in  Sacramenlarii  Leoniani  textu  legeretur:Sa- 
cer  minister  et  dicatum  nomini  tuo  munus  est  pro- 
prium,  conjunctivam  particulam  rejiciente8,proque 
et  dicatum,  dedicatum  restituentes  0)?  ^^  ^^^^  Q^® 
pridem  fuerat,8implicem,bimembrem  tamen  enon- 
tiationem  fecere,  in  cujus  posteriori  parte,  nihil 
nisi  prioris  explicatio  contineatur,  quasi  dicerent: 
Sacer  minister^dedicatum  scilicet  nomini  tuo  munus 
est  proprium. 
"     Sed  nequehic  nobis  consistereper  Blanchinum  el 

incolam  lasti/icaturus  et  advenam,  mquate  tuitionis 
auxilium  reddat  pro  cineribusmundo  civibus  pro  se- 
PULCRo,id  est,VALENTiNis,nam  ea  in  urbe  tumulalus 
fuit  sanctissimus  levita.  —  Praeterea  in  missa  de 
SS.  Servando  et  Germuno  (Pag.  395,  col.  i:  Deus 
qui  martyrum  tuorum  corpore  (sic)  unius  gtarim  re- 
muneraiione  indivise (^ic)  divisis  regionibus  locas:  et 
Servandum  Gaditano  situi  donas:  et  Germanum  eme- 
RiTENsiUM  civiBUS  accommodas.  De  sancti  GermaDi 
corpore  Emeritam  translato  loquitur,  qua  de  revi- 
dendus  ipse  Lesleus  in  notis,  pag.  597,  coI.l.Sunt 
for^assis  alia. 

(j)  Blanchin.,  tom.  IV  Anastas.,  pag.  38.  Pro  et 
dicatumt  lege  dedicatum.  Muratorius  in  ipao  textu 
edidit:  Sacer  minisieTf  dedicatum  nommi  tuOf  etc. 
Tom  I  Liturg.  Rom.  vet.^  col.  398, 


661 


DIB6BBTATI0  DS  DAMASO  BT  LAURBNTIO. 


662 


Merendam  licet,  sed  alta  ratione  Hispanoram  opi-  A  Galvinistam  demas,nullas.DeniqueAdoni8testimo' 


nioni  contraire  student.  Si  enim,  inquiunl,  Vero- 
nensem  Codicem  inquoLaurentii  contestatiorepe- 
ritnr  ssculo  jam  octavo  scriptum  fuisse  ab  Hispanis 
oonceditur,  etsi  nos  intereagratiseis  dederimusid 
Sacramentarium  a  sanoto  Leone  compositum  non 
fuissoyhabemus  saltempronobisantiquius  testimo- 
nium  pr»  iis  quibus  Hispani  auctores  innituntur, 
atque  adeo  longe  validiusargumentum.  Et  quidem 
siy  oroissaintereadisputatione  deantiquitateSacra- 
mentarii  Veronensis  (a),  vera  esse  volumus  quse 
circa  aBtatem  Godicis  a  Blancbino  eruti  sub  bujus 
eapitis  initium  a  nobis  dicta  sunt :  adigimur  pro- 
fectout  agnoscamasintegrominimum  ssaculoanti- 
qniorem  eum  Godicem  esse,  quam   Ado  ex  oujus 


nium  vetustorum  codicumnde,multiplioiquecon{e- 
ctura  ez  lihris  liturgicis,  atque  BcclesiaB  Patribus 
adjuvatur;  Veronensis  Godicis  auctoritas  siDgularis 
est,  nam  Vaticani  Codicis  locus,  quem  Blanchinua 
unicum  inejus  confirmationem  aflert,  nihil  concla« 
dit,  ut  inferius  dicemus.  Mitto  infirmam  Veronensis 
Godicis  fldem  in  eo  tractu  qui  Glementis  pap»  et 
martyris  patriam  ezbibet;  ut  si  in  Laurentii  Misss 
Contestatione,  de  eodem  argumento  agi  Blanchinaa 
contendat,  eam  quoque  Gonteslationem  sublestam 
fore  credibile  sit. 

Imo^sirempaulodiligentius  examinare  volumus. 
non  satisexploratum  erit,nostrisnean  potiusadver- 
sariorum  fundamentis  antiquitatis  prsrogativa  de- 


Martyrolegio  pressius  pro  nostrasententia  testimo-  3  beatur;  cum  enim  sicut  pridem  dicebamus,  Baro- 


niam  mutuati  sumus. 

Verum  cum,  etiamsi  Sfficulo  ootavo  Blanchinianum 
Godinem  scriptum  fuisse  asseramus,  ejus  testimo- 
niam  de  Laurentii  civitate  aut  patria,  quinque  mi- 
nimum  ssculis  re  de  quaperhibetur  recentius  fore 
necesse  sit,  non  video  quid  major  illa  unius  saeculi 
pr»  Adone  antiquitas,  ut  cxtsra  $int  paria,  fidem 
ejus  Godiois,  reidequaagimusoonflrmands  juvare 
possit ;  non  magis  ao  si  quis,  ezempli  gratia,  pro 
astruendo  facto  quod  in  annum  inciditChristi  1200, 
ssculi  zvii  quod  proxime  elapsum  fuit,  quam  xviii 
in  quovivimus,  testimonium  praestabiliusexistima- 
ret.  Jam  vero  Blanchinianam  Godicem,  imo  etiam 
Laarentians  miss®  Gontestationem,  qualisex  ipso 
nobis  objicitur,  saeculo  viii  antiquiores  non  esse: 
priorisiiliuB  characteris  specimen  a  Blanchino  exhi- 
bitnm,  etposteriorisbujusphrasisconjiciendi  occa- 
sionem  prebent. 

Gonsalto  adjeci :  ut  caelara  sint  paria,  Quid  vero 
si  potior  pr»  antiquiore  recentiorCodex,  authujus 
pr»  illius  testimonium  apertius  atqueincorruptius 
fuerit?  Btquidem  Adonem  clarum  saculi  ix  aucto- 
rem,multipiiciquetestimoniocommendatum(6)sci- 
mus,  com  quisquis  ille  fuerit  Veronensis  Codicis, 
licet  antiquioris,  8criptor,seu  potius  consarcinator, 
obvias  quoicunqueliturgicaspreces  sine  delectu,  atque 
ardine  (c)  in  unum  Codicem  coegerit.  Praterea  Ve- 
ronensis  codicis  locus  non  modo  ad  patriam,  oivita- 
tem,  passionem,  et  incolalum  Laurentii  signiflcan- 
dam  ambiguus,  sed  de  vitio  aut  interpolatione  su- 


nius  binoSy  eosque  pervetustos  Codices  in  Ecclesia  olim 
recitari  solitos  se  vidisse  afflrmet,  in  qaibus  Dama- 
sus  Laurentii  compatriota  legebatur ;  et  alias  san- 
ctus  ille  pontifex  ab  auctore  catalogi  Romanornm 
prffisulum  sub  Felice,  id  est,  ineunte  ssculo  vi  scripti, 
disertissime  Bispanus  appelletur:  quidni  binosilloa 
Godices,  vel  eorum  alterum,  saeculo  viii  antiquio- 
rem  fuisse  suspiccmur;  aut  in  una  Damasi  patria, 
quam  Felicianus  pontiflcum  catalogus  exhibet,  non 
etiam  Laurentii  patriam  contineri  existimemus : 
prsBsertim  cum  eum  Damasi  compatriotam  fuisse, 
adversarii  (d)  nobiscum  agnoscant  ?  Sed  de  his  for- 
tassis  ad  nauseam. 

GAPUT  VIIL 
Extremi  adversariorum  conatus  comprimuntur, 
Nollem,  quod  ex  Tullii  sententia  (e)  facere  iner- 
tes  poetffi  solent,  extremo  in  actu  negligentior  vi- 
deri;  verum  non  magni  moroenti,  Jamque  alibi  ez 
parte  confutata  sunt  qua)  nobis  hoc  loco  Blanohinas 
objicit;  et  alias  mos  leotoribus  gerendus  est,  quo- 
rum  hactenus  patientia  fortassisabusisumus.Ergo 
quam  in  prioribua  argumentis  eluendis,  re  scilicet 
ita  exigente,prolixe  egimus  ;  in  eo  quod  unum  su- 
perest  tam  verborum  parci  futuri  sumus. 

Objicit  igiturnobispostremolocoBlanchinus  Va- 
ticanum  Godicem  ssculo  ut  ipse  asserit,  nono  exa- 
ratum,  Actaque  sanctorum  Sixti,  Laurentii  et  Hip- 
polyti  inter  alia  continentem,  inquibus  levita  noster 
apertissiroe  diciiar  Romanusdvis.  Inducitur  in  Actis 
Sixtus,  imminente  ipsius  passione,  Laurentiumvo- 


apeotissimus  est,  utvidimus:  Adonisincorruptusac  ^  cans,  eique  Ecclesiffi  facultates  pauperibus  erogan- 
pre88ior,deque  sanclissimi  levite  patria  omnino  in-  das  committens,  his  verbis  (f) :  Cumque  hsec,  et  his 
terpretandus.  Rursum  :  Adonis  sententiam  nemo  similia  suo  sancto  sermone  disseruisset  (Sixtus),  vo- 
non  veternm,  nec  recentium  ab  ejusdem  aevo  scri-  cavU  Laurentium,  archidiaconum  suum,  civem  roma- 
ptoram8ecutu8fuit;VeronensisGodicis,  siManlium      nvu,  dignum  DeOy  et  Deo  (sic)  virum,  et  habitu  et 


(a)  De  hoc  argumento  pridem  egere  CC.  VV.  Me- 
ratns,  Amortius,Muratorius,Cenniu8,Or8ius  et  alii. 
quoramsententiaeorecidere  videtur,ul  saeoulojam 
qaintoSacramentariumconfectumfuisseexistiment; 
8unt  tamenfortassisinipsopluraseguentibus  saecu- 
lis  adjecta  qufle  alibi  a  nobis  indicantur,  praeter 
commaneliturgicorumCodicumingeniumnovis  ad- 
ditionibuB  patens,  ut  in  caeterisejusdemargumenti 
libris  passim  factum  videmus. 


(b)  Vid.  Gl.  Dominicus  Georgiiin  Prsef.  nov.  edit 
Adonis,  Romae  1745,  n.  10. 

(c)  Murator..  Diss.  deLiturg.  Rom,  vet.,  cap.   3, 
col.  21  et  29. 

(d)  Merend.,  Opusc.  et  gest.   Damasi  sob.  init., 
pag.  2. 

(e)  De  Senectute,  num.  2. 

(/*)  Blanchinus,  Annot.  cvi   in   Oraticnar.,  pag. 
283. 


663 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PR^CBDBNTBS  TOMOS. 


664 


tanctitate  amspicuutnf  tradiditgue  eiuniversas  facul-  A.  Actis  m6]egi8sememini,quorumproptereaauotoriy 


taies  EcclesiXf  etc.  De  anliquitate  porro  Codicis, 
non  est  quod  addubitemus  (subdit  Blancbinus  [a]) ; 
prostai  enim  liher  in  omnium  Urbis  prinape  bibliO' 
tkeca,  num.  612. 

Jamvero  baec  tanto  prao  lis  qus  capite  prsBcedenti 
expendimus  probabilius  dicta  videbuDtur,  quanto 
nibil  probibet  quod  in  verbis  illis  civem  liomanum 
Laurentii  patria  contineatur ;  cum  enim  ea  verba 
non  exlibroaliquoliturgico,  sed  exActismartjrrum 
descendsnt,  quibus  ipsorum  patrias  inseri  nihil  ve- 
tabal :  potuit  porum  de  quibus  agimus  scriptor 
Laurentii  natolo  solum,  aliundc  sibicognilum,  per 
occasioncm  narrationi  suae  altexere,  quin  aliquam 


modo  de  veritate  caveat,  ToeuaYYiXiovabAthenien- 
sibusdecernendum  puto.  EstquidemindupliciMaz- 
zarinensi,  et  Thuancnsi  Godice  :  Crxcus  de  Athe- 
nis  (h);  posteriorem  tamen  vocem  sublestam,  imo 
etsubdititiam  censenl  eruditi,quod  nec  BlaDchinas 
inOciabitur. 

Nollem  tamen  hsc  a  me  id  eum  finem  prsjacta 
censeriyUtresponsionisnecessitatemeffugiam.Qaare 
BisinceragenuinaqueAotorum,  quffinobis  Blanchi- 
nus  objicit,  verba  esse  volumus,  ea  de  jure  eivitatiSf 
vel  de  ingenuitatey  maiime  verod^  Romano  Laureutii 
incolatu  commode  interpretari  possumus.Gumenim 
RomaB  Laurentius  a  puero  altus  atque  educatus, 
insigniqueecclesiastico  gradu  auctus  fuissdt;  ibidem 


ez  eo  reprehensionem  incurroret. 

,.,       .»i..,.xiu..         H  ^ue  sine  animo  ad  propria  redeundi  domicilium 
Verum  quanti  b«cActafaciendaBint,  ahbi  jama  *>  «^.  ^  . .  n  *^    "^  mi  /^  *^        ^  rr.,i 

.u:-  :^^:\i. /*.\  lii u: :«..^  ^™v-- j-««..       "xisset :  Romsm,  Don  secus  ac  M.  Cato  apad  Tul- 

Mumjuris  patriam  (t)  nancisci  potuit,  eoque  Bensu 


nobis  indicatum  [b),  Blanohinus  ipse  maximedepra' 
vata  esse  non  inficiatur  {c) ;  nos  autem  addimus, 
ternosquosprsdiximusfalsitatiscbaracteres^nempe 
historiam  sanctorumAbdonetSennen,  qui  a  Decio 
ex  Perside  abducti  in  Actis  memorantur,  fictitiam 
ejusdem  imperatoris  in  Orientem  expcditionem, 
ridiculamdemumplanequeinsanamDeciietValeria- 
ni  eodem  temporis  momento  repente  exstinctorum 
fabulam,  quorumdisjunctimsinguli  maximamcon- 
flaturi  erant  Actis  mendacii  suspicionem,conjunctim 
in  ea.  quasi  insentinamconfluxisse.  Mittimussan- 
ctorum  Sixti,  Laurentii  et  Hippolyti  passiones  sub 
Decio,  qus  res tot  peperit molestias  Adonianis Actis; 
aliaque  scopulis  atque  ambagibus  plena,  prseter 


civis  /?(>mantf«  appellari;pras8ertimcum  eo  tempore 
vetusillud  municipum  atq uemco/anim  discrimen  ij) 
jampene  exolevisset.  Sane  non  alio  quam  incolatus 
jure  Paula  Romana,  quia  scHicet  exiit  de  terra  sua^ 
perpetuumque  Bethlehemidomicilium  fixity  civis  Sal- 
VAT0Ris,id  est  BfETHLEHEMiTis  a  Hierouymo  (k)  effe^ 
eta^  dicitur. 

De  patria  ut  Aclorum  verba  intelligamuB  offioit 
Adonisauctoritas,  quam  alibi  pronobisallegavimus 
Gum  enim  in  hujus  Martyrologio  LaurentiuB  diser- 
tissime  Hispanus  dicatur  :  uisi  Actorum  verba,  que 
longe  quam  Adonis  generaliora  sunt,  aliodivertimus, 


^     .        X  I-       '  X  1  •    A  I  ^  alterum  ex  bis  scriptoribus  necessario   mendaoem 

inconstantem8tylivarietatem:qu©  omnia  Actorum  C    m  •  t  •  !•*••* 

^,  .    ,         j         j.         .j  1  .  efficiemus.JatrveroegregiaDeccleBiaBtiouBinterpres 

fidei  elevandsB  undiquevidetur  conjurare.  ^    ^  '^ 

Praeterea,  quis  non  ubi  in  Actis  inter  ecclesiasti- 
oum  Laurentii  gradum,  ejusdem  elogium,  civis 
Romani  nomeD  importuDissime  oollocatum  videt ; 
quiB,iDquam,aoD  illico  Burculum  iDsititium,ffigreque 
oaudicicoaleBoeDtem  depreheDdit?8ed  cur,  quaeso, 
Romanum  tautum  ctvetn,  ambiguaBaDephrasimulti- 
plicisque  seDBus  capaoi,  Laureutium  dixil  Actorum 
ooD8aroiDator;Deque  ejus  loco  scripsitf?oma?na/ttnt, 
patria  Romanumy  aut  tale  quidpiam,  quod  litem 
uuiversam  verbo  dirimcret?  Atqui  dod  majore  im- 
poDdio  id  facere  potuissct,  quam  quo  paulo  anto 
Sixtum  Alhenis  natum  [d)  atque  eruditum  dixerat. 
Quotameuid  jure?Superum  fidemlGrsecumSixtum 


laudem  referret,  si  ubi  dod  plaae  coDtraria,  sed 
diversa  taDtum  occurruut  veterum  teBtimoDia,  pra- 
sertim  ubi  dod  de  jure,  sed  de  facto  ejusque  veritate 
ut  Duno,  coDtroversia  est :  mallet  ea  ioter  se  colli- 
dere,  falsumque  alterurum  ex  auctoribuB  dicere, 
quam  parce  alterius  verba  detorquendo  amice 
utriusque  seDtentiam  conciliare  I 

Quod  sl  Auctorum  de  quibus  agimus  locam  ad 
Laurentii  patriam  omnino  referridebereBlanchinus 
velit :  atque  adeo  non  diversa  tantum,  sed  pagnan- 
tia  et  plane  contraria  esse  contendat  utriusque  ejus 
scriptoris  tcstimooia  :  non  Adosingularecumacto- 
rum  scriptore  certamcn  detrectabit ;  cum  nec  si 
hunc  sfficulo  jam  ix  vixisse  Blanchino  dederimus, 


exAnastasioatquealii8passim,imoex  vetustissimis  D  antiquiorAdone  futurussit^etaliasanonymumeum 
pontificum  catalogis  a  Scbeelstraatio  (e),  et  Seniore  planequeaSr^Xov,  mulliplicisque falsitatis  reum  esse 
Blanchino  (/)  primum  evulgatis  noveramus  (quan-  eciamus  :  cum  e  contrario  nihil  in  Adone  sll,  quod 
qum  non  desit  qui  Romanum(fi')  eumvelit);  Athenis  bistoricefidei  adversetur,  saltem quod  aliqua  ratione 
tamen  Atticis  Sixtum  natum, nusquam  aliaB  niBiin      BUBtineri  non  possit,  ut  alibi  a  nobis ostenBom  est. 


la)  Loco  proxime  allegato. 

[b)  Supra,  cap.2,  pag.  78. 

(c)  Annot.  cvi  pag.  293. 

(a)  Sub  initium  Actorumapud  Blanchin.,  Annot. 
cvi,  pag.  293. 

(e)  Tom.  L  Antiq,  ecclesiast.,  inappend.ad  Opus 
Chronologicum,  num.  22,  pag.  611. 

(f)  Tom.  I  Anastasii,  pag.  24.  Item.  tom.  II,  p.  14 
et  eiusd.  tom.  pag.  222  in  Sixto* 

(g)  GataloguB  Rom.  pont.  ex  VeronenBis  EcoleBlaB 


Codice,  quem  Junior  BlanchinuB  Prolegomenis, 
tom.  IV  Anastasii  inseruit,  pag.  4,  col.  1. 

[h)  Apud  Seniorem  Blanchin.,  tom.  II  Anastasii, 
pag.  26,  inter  Variantes  Fabretti. 

(i)  «  Itaque  (inquit  Ciceroii  de  Legib.  2)  cum  orlu 
Tusculanus  esset  (Catp),  civitato  Romanus,  habuit 
alteram  /oct  patriam,  alteramjum,  Romamscilicet.» 

(J)  Vid.  Tit.  fif.  Ad  Municipal.  et  ibi  fieineoc. 
Elem.  Jurie  sec.  ordin.  Pandectar. 

[k)  In  Epitaphio  Paals  ad  Eastoohium  sub  fin. 


665 


DISSBRTATIO  DB  DAMA80  BT  LAUBBNTIO. 


666 


Sed  egOySi  BlanchinusinsiBtal,  non  solum  parem, 
sed  longe  majorem  atque  Adonis  auctoritas  est, 
Actorum  de  quibus  agimus  scriptorigratisconces- 
sero;  verba  taniumutriusqueconferriintersecupio. 
Acta  Laurentium  civem  Homanum  dicunt :  Ado  quoad 
genus  Hispanum  eum  asserit,  erudilum  lamen  et  nu- 
trilum  Bomx ;  quorum  quanquam  prius  colon  ad 
originem  forsan  referri  possit,  contrabitur  tamen  a 
postericriy  el  de  patria  omnino  periodum  intelligen- 

(a)  Leg.  in  toto  bO,  ff.  de  R.  L 


A  dam  esse  apertissimeconvincit;  prorsusatActorum 
locus  longe  quam  ille  Adonis  generalior  sit.  Jam 
vpro  ex  optimae  interpretationis  canone  :  in  confliclu 
duplicis,  Scriplurx  sacrsSy  aut  veierum  Patrum  lesti' 
moniif  quorum  allerum  cum  altero  pugnare  videatur, 
generalius  minus  generali^  non  e  centrario  accomo- 
(lari(/^^«^,quodJurisconsultivulgariaxiomate^mm 
per  speciem  derogari  (a),  dicunt.  Nunc  autem  jam 
Operi  finem  imponamus. 


CONCLUSIO. 


Adducta  pro  vu1gari,receptissimaquedeLaurentii 
patria  sententia  sufdcere  arbitror,  ut  Blanchini 
atque  adversariorum  argumentis  tantisper  occurri 
abHispanispossitfdum  industrioreorum  aliquisnon 
perfunctorie,  ut  nos,  hanc  sibi  ornandam  spartam 
deposcat,quod,utiniliomonuimu9,propositumnobis 
fiiit.  Erit  et  in  iis  fortassis,  quo  vetus  illa  eorumdem 
opinio  attributum  ipsi  non  a  domesticis  modo,  sed 
et  ab  exteris  quibusque  scriptoribus  majoris  pra& 
aliis  probabilitatis  grad  am  dignitatemque  facile  tueri 
traditioque  ipsorum  a  majoribus  aocepta,  antiquis 
monumentis  conGrmata,  continentique  et  perpetuo 
fllo  ad  hsc  usque  tempora  deducta,nova8  vires  capere 
poasit;  imo  etiam,  quo  prisf^am  illam,nedumque  ab 
hominum  memoria  remotissimam  (quam  immemO' 
rialem  vulgus  appellat),  sed  fere  sesquimillenariam 
Hispanorum  de  Laurentii  apud  ipsos  natali  posses- 
sionem,  qua  demum  eosdem  excidisse  adversarii 
jactitanl,  retinendx  quod  vocant  interdicto^  quod 
ecilicet  nec  vi^nec  clam^nec  precario,aUerabalterOy 
Laurentium  hactenus  possederimus,  aut  possideamus, 
per  litterarium  prsBtorem  adj  uvandam  atque  adversus 
eam  vim  fieri  vetandum  Hispani  speremus. 

Sin  vero  prceter  animi  sententiam,  certe  contra 
TotumconatibushisoenoatrfspublicamHispanorum 
causam  minimo  juvari  contigerit  (eadem  de  priori 
in  quo  de  Damasoegimusopusculodictacensentor): 
nostram  potius  tenuitatem  incusandam  volumus, 
quam  quod  utrique,  aut  alteri  ex  his  opinionibas 
apud  viros  doctos  vel  minijaum  probabilitas  dece- 
dat.  Noscerte  suscepti  laboris  nunquam  pcenitebit, 
qaem  nec  aliis  districti  majorem  adhibere^nequOySi 
primum  omnium  erga  Oeum  officium  dempseris, 
honestius  quam  bene  merendo  de  patria  collocare 
unquam  potaimus. 

Interea  vero  si  vel  insipientibus  cum  Apostolo 
debitor  esse  Blanchinus  velit,  sustineat  me,  qusBSo, 
amicecommonentem,  neex  Hispanie  nostrsjactura 
novasUrbi  laudes  asserere  deincep8Studeat,alioque 
potiuscommendabileslabores^acvigiliassuastrans- 
ferat;  si  enim  Laurentii  natales  Hispanis  eripuerit, 
plurimum  aibi  honoris  gens  a?it«  religioni8,pieta- 


B  tisque,  et  gloriae  retinentissima  decessarum  esse 
exi8timabit;cumsiecontrariolevitam  sanctisiimum 
Urbi  Blanchinus  ascribat,  non  magis  idcirco  rem 
Rumanam  aucturussit,quamsiaqu8e  situlampelago 
infuderit.  Habet  prsterea  Roma  muito  plus  quam 
HispanianostraquodsibivindicetinLaarentio,quem 
gremio  puerum  excepit,  pro  suo  educavit,  ecclesias- 
ticisque  bonoribus  viventem  auxit ;  mortuum  vero 
honoriflcentissimotumulocomposuit,  sacrosque  ip» 
eius  cineres  eximie  ad  hanc  usque  diem  coluit. Gau- 
deat  igilur,exsultet,actriumphet  alumno  acmartyre 
suo  Roma ;  non  enim  orbis  dominsa,  communique 
religionis  parenti  veras  minimeque  fucatas  laudes 
Hispanianostrainvidet,autinvidebitusquam;neque 
Urbemvicissim  obsequentissim®  omniumflliaeLau- 
r  rentil  natalesinvisuram  pertimescit;  prsesertim  cum 
illatotmartyresnedumChristo,  sed  et  mando  pepe- 
rerit,  ut  eo  etiam  nomine  beata,3Bterna^  princepsqus 
urbium  appellari  meruerit. 

Tot  ergo  dapes  cum  habeatRomaquibusinstru- 
ctissimas  confluentibus  ex  toto  orbe  convivis  epulas 
sine  aliorum  dispendio  pneparare  potest :  paroat 
qucBso  Blanchinus  ovicule,  quam  hactenus  pro  sua 
inter  filios  enutrivit  Hispania  uostra,  quamque  de 
ipsius  pane  comedentem,  de  calice  bibentem,  atque 
inmatrissinudormientemaIuit,nisiiratumindigna- 
tioneDominum,autprophetamaudirevelit,pronun- 
tiantem  :  Vivii  Dominus  quoniam  filius  mortis  est  vir 
qui  fecit  hoc  (II  Reg.  xii,  5). 

Quando  autem  in  extrema  disputationis  parte  ve- 
niam  ab  Hispanis  Blanchinus  petit  quod  pro  tanto 
(quantuB  Laurentius  est)  marlyre  repetundo  veritatis 
amore  et  charitate  non  ficta  pugnaveril  [a) :  superest 
ut  si  illatam  ab  ipso  Hispanis,  ut  putamas,injuriam 
alturi  J  uBisB  atque  urbanaB  defensionis  modum  exces- 
serimus,  aut  pauio  quam  expediret  acriores  leclori- 
bus  visi  sumus,  benigne  nobis  per  bos  indulgeri 
speremus  ;  summo  autem  viro,  amico  item  nostro, 
deque  Hispanis  alias  optime  merito  Blanchino  acci* 
namus  Horatianum  illud  (b) : 

Sclmus,  et  hanc  veniam  petimasque  damusque  Ticis- 

[•im. 


D 


(o)  Annotfti  civi  Orationtr.,  pag.  204  in  fln. 


(&}  In  Art.  P<Bt« 


667 


ADDKNDA  AD  QUOSDAll  PRiBCBDBNTBS  TOMOS. 


668 


ADDENDA  ET  EXPLIGANDA. 


Postquam  bona  hujus  operis  pars  e  typograpbo- 
ruin  manibus  diraissa  fuerat,  cum  in  aliquol  illu* 
6triumscriptorumlocaincidissem,quibu8doctrinam 
superius  traditam  conOrmari  aut  explicari  posse 
existimo,  placuit  eadcm  bic  breviter  indicare^desi- 
gnato  itidem  ejus  paginae  numero  cui  singula  loca 
respondent,ut  facile  lector  utraque  inter  se  conferre 
possit. 

Et  primo  quidem  {CoL  559,  in.  not.  lilt,  c),  oum 
agerem  de  astate  ad  lectoratus  gradum  prioribus 
Ccclesiffi  ssBCulis  requisita,  Messii  cujusdam  lectoris 
pueri  exemplum  a  Bonarotio  allatum  (Observ.  ad 
fraam.  vitr,  col,  626)  cum  ep  rudiore  epij^rammatis 
styfo,  /umdtamexadjectoeregione  ejusdem  vulgari 
Christi monogrammate,Constantini  imperatorisaevo 
recentius  existimavi ;  non  quod  me  omnino  fugeret, 
vel  anle  Constantinum  id  monogrammaapud  Ghri- 
BtianoSjfortassis et apud  ethnicos  ipsos in usu fuisse, 
sed  quod  eo  tempore  non  ita  frequenter,  imo  raro  a 
Gbristianis  usurparetur,  guod  et  exemplorumpau- 
citas  declarat  [Vid.  ertiduiss.  Mamachiumy  Orig,  et 
antiq.  Christian,  tom,  III,  pag.  54  seqq.)y  cum  saeculo 
IV,  et  deinceps,  nusquam  non  obyiumfuis3et,non  in 
sepulcris  modo,  sed  et  in  lucernis,  annulis,  hastis, 
c]ypei8,aiiisque  passim  Ghrislianorum  monumentis. 
Qua  de  re  cum  doctissimo  viro  et  singulari  amico 
no3tro,quotemporeidfoliumtypographorumoperis 
urgebatur,  nonnihil  haerere  scrupuli  animadvertis- 
sem,  placuit  pro  tum  eliam^  quod  in  paucis  qusa  jam 
tam  excussa  fuerantexemplaribua  legitur,in  iisqusB 
edenda  supererant  tum  forte  reponere,  deque  eo 
lectores  hicadmonere,  ne  nos  inconstantiae  autlevi- 
tatis  arguant. 

Secundo,  conjeclurae  nostrs,  qua  de  eodem  argu- 
mentoagente8(Co/.562)nonni8ipostpacemEccle3i8e 
aConstantinoredditam  pueris  ad  lectoratusgradum 
aditum  patuisse  suspicabamur,  refragari  videtur 
admirandae  doctrinse  et  eruditionis  vir  Alexius  Sym- 
machusMazochinsNeapolitanseEcclesisecanonicus, 
quiin  animadversionibusad  Acta  Graeca  sanctorum 
Theoduli  et  Agatbopi  a  Bollandianis  Patribus,  sub 
finem  tomi  I  Aprilis  allata,  loquens  de  Tbeodulo 
martyre,  quem  sub  Maximiano  passum  constat 
(Comm.  ad  vet.  marmoreum  Katendar,  Ecct,  Neapol., 
pag.  152,  eot,  2)  eumdem  vix  pubertatem  in^ressum 
lectorem  f uisse  asserit,  subdens :  Id  quod  animadver- 
tisse  proderitf  ne  quis  pidel,eo  tempore  majorem  quam 
nuuc  xtatem  ad  lectoratum  fuisse  necessariam.V erum 
ea  tamen  in  re  clarissimo  viro  assentiri  neqaeo  ;  lo- 
cus  enim  Actorum  cui  innititur,  meo  quidem  judi- 
cio^nonconficitTheodulaminipsostatimpubertatis 
limine,  cam  eo  jam  tempore  lector  esset,  sed  juve- 
nem,  autsummum  adolescentem  ad  martyrium  ra- 
ptum;  nam  licet  in  Actisidaetatis  fuisse  dicatur,  cui 
Don  ita  pridem  lanugo  circa  genas  effloruerat ;  hoc 
tamen  antitheseos  causa  factum  arbitror,ut  illa  sci- 
licet  florensque  Theodulijuventi  cum  senili  Agatho- 
pi  aetate  et  canitie  vividius  committeretur ;  paucis 
enim  interjectis  in  Actislegitur  :  Kal  toiouto;  [jlsv  6 
OsfiSouXoc,  6  84  TouTov  [F.  TouT(|>,  id  est,  huic]  aTj|X'irv6a)v 
*AYaO<5irouc,  avT)pirp£ff6uT7}c,  ^Stj  ttI  iroXiqlTTjv  xecpaXYjv 
SvTifio^*  'AfJLcp($T8poi  xaOapo^  etc.Id  est  :  Ettatisqui' 
dem  Iheodulus  (erat),  Agathopus  autem  cum  hoc  (ad 
martyrium)  conspirans^  vir  jam  senex  capitis  canitie 
venerabitis.  Ambo  puri,  etc.  Jam  vero  haec  Theoduli 
cum  A^athopo  comparatio,  cum  stet  oplime,  quam- 
vis  priorem  illum  juvenem  dicamus,  satis  indicat 
non  itapresse /ariu^mw  verbum  inTheodulo  acci- 
piendum,  quasi  vix  dum  ille,  quo  tempore  marty- 
riam  lector  subiit,  pubertatem  ingressus  fuisset. 
Sensas  est :  Nondum  Theodulus  lanuginem  omnino 
depo8uerat,ide8tJavenilem  fervorem  despumave- 
rat.  QotB  de  prlore  iijas  periodi  parte  dleta  ittnto. 


A  Posteriorem  autem  quod  attinet,  in  quaidem  vircl- 
Actorum  scriptorem  ad  illud  :  Corpus humilitatis  no- 
strx  (Philipp,  111,21)  allusisse  existimat,  defscatissi- 
mum ipsius  ingenium  demirari,  ma^is  qaam  ejas in 
hac  parte  sententiam  amplecti  subit ;  nam  car  non 
potius  Actorum  scriptor  ad  alia  ScripturiB  loca  re- 
spexissetyin  quibus  parvuli  jubemurefBci,8i  regnam 
ccelorum  ingredi  volumus?  Sane,  quanquam  vox 
Ta7reivo(ppo7uvir)  proprie  animi  demissionem^  seu  hu' 
mt727a/emsonet,hic  tamen  nisieam  permetaphoram, 
aut  acyrologiam,alio  detorquemu8,]ncongruam,imo 
absuraam,ejus  commatis  sententiam  efGciamusne- 
cesseest.  Quid  enim,  quaeso,  sibi  vult :  Virquippeerat 
Theodulus  recentem  lanuginemingenis  habens;  exte- 
rum  adhuc  pueryquad  attinetadincorrupti  corporishU' 
mititatem^seu  animi  abfectionemf  Aut  quo  jure  mentis 
a6;ec^to  corporitribuitur?  Hac  egodecausacrederem 
t6  TaTr3tvo(ppo(xuvT^c,  eo  de  quo  qufierimus  loco,  pro 
integritate,  aut  virginatimoaestia^  id  est,  verecundia, 

B  quo  sensu  Gicero  (i  de  Divinat.)  posteriorem  hanc 
vocem  intellexit,  non  absurde  usurpari  posse ;  at 
haec  sit  ejus  periodi  sententia  :  Tlieodutus,  florente 
juventa^  fe^viaus  versahatur quidem  in  xtatis  lubrieo; 
sed  adhuc  puer  erat,  quod  ad  incorrupti  eorporis  inte^ 
gritatem.seuvirginatem  vuttusmodestiam  pudoremqui 
spectat.  Illud  monendum  denique,  t6  dv^p  tam  in 
Theodulo  quam  in  Agathopo  nuUam  coutinere  em« 
phasin,  sed  utrobique  ex  vulgari  idiotismo  redun- 
dare.Sedhaecpauloforsan  quam  oportuissetlongias 
protracta . 

Tertio  {Col,  605  seq.y  in  not,  c),  quo  loco  Missale 
Gothico-Gallicanum  a  ven.  card.  Thomasioprimam 
editum  non  ad  eam  Galliarum  partem  qu»  Franco- 
rum  regibus  parebat,  utvult  d.  Lesleus,  sed  ad  ali- 

3uam  ex  NaroQnensisGalliaeGothorum  imperio  sub- 
itae  Ecclesiis  pertinuisse  dicebamus.estquod  in  ejus 
rei  conflrmationem  adduci  ulterius  possit.Atque  ille 
quidem  auclor,ut  vidimus,ex  triduanarum  Ro^atio- 
£•  num  ante  Ascensionem  usu,  qnem  in  Bcdesia.  ad 
quam  Missaie  Gothico-Gallicanum  pertinuit,  non 
autem  in  Hispanis  Ecclesiis  obtinuisse  noverat,  at- 

Sue  ex  ecclesiasticorum  rituum  communione  inter 
ispaniae  et  Galliae  Narbonensis  Ecclesias  in  Tole- 
tana  synodo  iv  praescripta,  atque  observari  jussa, 
conflcere  sibi  videtar,  neque  in  Gallia  Narbonensi 
triduanas  Rogationes  usu  receptas  fnisBe ;  atqae 
adeo  Missale,  de  quo  agimus,ad  eam  Galliaepartem 
non  pertinuisse.Nos  contra,vetustumillam  populo- 
rumque  Galliae  animis  inflxum  Rogationum  tridua- 
narum  usum,vel  postconciiii  ivToletani  tempora,id 
estjpostcooptatosHispanicosritus.potuisseaGallo- 
NarbonensiousEcclesiisretineri,ibiaemdicebamu8, 
cujus  rci  maxima  haec  documenta  insunt.  Primo 
enimGregorilTuronensisapudAmalariumFortuna- 
tum  (Lib,  1  de  eccl.  Off,,  cap.  37)  testimonio  soimos, 
triduanas  Rogationes  a  sancto  Mamerto  Viennensi 
sub  saeculi  v  Hnem  contra  terrae  motus  et  luporum 
rv  rabiem  institutas,eju8dem  Gregorii8evo,idcstypaulo 
^  ante  concilii  iv  Toletani  tempora,  a^ud  omnes  Eccte^ 
sias  (Galliarum  scilicet,  ut  Amalarius  eodem  loco 
intcrpretatur)obtinuisse.  Walafridusquoque  Strabo 
(De  reb.  Eccl.y  cap.  28)  easdem  Rogationes  in  omnt- 
Dus  Galliarum,  imo  etiam  Germaniae  Ecclesiis  sno 
tempore,  id  est,  sub  medium  ix  saeculi  consuetas 
fipri  asserit.  Leonem  praeterea  III,  qui  eodem  ix  ss- 
culo  ineunte,  et  exeunte  viii,  pontificatum  tenuit, 
easdem  Rogationes  in  urbem  Ecclesiamque  Roma- 
nam  invexisse,  docet  nos  Anastasius  in  ejus  Yita. 
Taceo  Rhabanum  Maurum,  cujus  nos  pridem  de  ea 
re  testimonium  adduximus ;  taoeo  vulgarem  Albi- 
num,  seu  Alouinum,qui  {Lib.  de  div.  Off.^  rubr.de 
dieb.Rogaiionum)  earumdem  consuetudinem  apudQal' 
loi  ad  $ua  uique  tempora  pro  dh0frii  eaiamliaiilmi 


669 


DISSBBTATIO  DB  DAMA80  BT  LATIBBirriO. 


670 


deuoUtsime recolidIiiTmai.Ex.qmbuBteBiimomiBi\\ud  Ji,\oco  C^  et  reliqoffi  ejus 


mihiomnino  videtur  connoi,nonmodoab  universa 
Galliatriduanas  ante  Ascensionem  Rogationes  usu 
receptas,  sedalibi  quoque  propagatastuissead  pu- 
biicas  scilicet  calamitatesdepeiiendas,ct  placandam 
diviai  NDminisiracundiam.Jaui  verocumnonlonge 
po.st  conciliiiv  Toletani  tempora,  imo  eodem  ipso 
saeculovii  ezeunte,  Narbonensis  Gallia  tot  calanii- 
tatibus  vexaretur,ut  Flavii  EgicanisGothorumregis 
testimonio  (HoWaior.  ad  Paires  x\ii  cancil,  Toletan,, 
ap.  Labb.^  iom.  F///,  col.  83)  et  externx  gentis  m- 
cursu^  et  plagse  inguinalis  interitu  deserta  et  plane 
desolata  aicatur,eamque  ob  causam  concilii  Patres 
rez  hortetur,  ne  quid  gravius  ia  Hebrseos  ejus  re- 
gioais  incolas  statuant,  quis  credat  eas  Rogutione?, 
(^usoiimin  Gallia  Gothicaobtinuerant,quasquenni- 
timaViennensisurbsbinisretrossecuIisprsBsentissi- 
mum  adversusmalapublicaremedium  expertafue- 
rat,in  tantorerum  discrimine  ab  iisdemGallo-Nar- 


mensis  orationes,  paucissimis  exceptis,  communes 
sintyiaquibus  propriamartyrum  nominareticentur, 
ut  Muratorius  observavit  {De  Lilurg,  Bom.  vet.y 
tom.  /,  col,  293),crcdibile  est  ibidem  Laurentiino- 
men  in  ejus  Sacramentarii  textum  irrepsisse,  pro 
lllius,  seu  hodierno  N;  potuit  quoque  a  compiia- 
tore  codicis  integra  Laurentii  oratio  e  propriis  missis 
divulsa  hoc  loco  reponi,  quod  et  alibi  ipsius  osci- 
tantia  factumscimus;imointeripsaLaurentii  mis- 
8as,non  semel  dusdem  pervigilium  festo  postposi- 
tum  fuit  {Vid.  Sacram.  Leon.^  tom.  IV  Anast.,  pag. 
37,  col.  2^num-  9-12).  Utut  8it,eaLaurentii  mentio, 
cum  sine  elogio  fiat,  nihil  proposito  nostro  offlcere 
potest. 

Quinto(Co/.  611,  m  not.  a),quo  loco  adversus  cl. 
Lesleum  dicebamusEulaliam,cujus  inMissaliGo- 
thico-Gallioano  menlio  (it,  non  Barcinonensem,  sed 
Emeritensem,fuis8e,  confusaque  utriusque  Eulali» 


bonensibusintermissasfuisse^QuaedetriduanisRo-  n  Acta,subit  ipsius  Leslei  testimonium  adducere.qui 


gationibus  dicta  sunto. 

Girca  non  jugem  autem  ac  per  totos  xl  esuriales 
diesQuadragesimaB  observationem,quam  in  Ecclesia 
quas  Missali  Gothico  utebaturviguisseidem  clarissi- 
musauctor  afflrmat,sati8  superque  a  nobis  eodem 
loco  {Col.  606,  in  not.)  diclum  existimo,  ut  lectores 
iotelligantnonampliusinea  Ecclesia  quam  xxxvi 
diebuse8urialibu8,quinquie8obtotidemoccurrentes 
Dominicasinterrupti8,QuadragesimaIejejuniumcon 
8titi88e,quod  etipsum  in  Hispaniae  Ecclesiis  obser- 
vatum  scimus.Sunt  tamen  alia  permulta  qu»  a  no- 
bisineiusdoctrinsQ  conflrmationemadduci  possent, 
nisifaciendumessetverborumcompendium.Verum, 
cum  idemcl.  auctor  statuat  (]ui  eodem  Missali  Go- 
thico  uterentur,cum  xl  omnino  diebus,  minutatim 
tamen  interruptis,  jejunarent,  eos  non  Quadragesi- 
mam^sed  Quinfluagesimam.et  fortasse  Sexagesimam 
aut  Sepluagesimam  observasse, ^i({Ufi  ob  eam  causam 


cum  in  Missali  Mozarabico  {Pag.  31)  de  Emeritensi 
quoque  Eulalia  diclum  observasset :  Fadi/  adtribu- 
nal  cruenti  prassidiSf  nec  qusesitay  Buhdii  {In  not. 
pag.  482)  :  Hxc  non  ad  Emeritensem,  sed  an  Eula- 
tiam  Barcinonensem  pertinent.  Praeterea  idem  ol. 
auctor  {In  not.  pag.  481)  apud  omnes  Occidenlalis 
Ecclesix  Gentes  Eulaliam  Emerilensem  celebernmam 
fuisse  testatur ;  ut  nibil  mirandum  fueritquod  apud 
Gallo-Gothos,  imo  et  apud  remotiores  gentesejus 
natale  peculiari  missa  ceiebraretur. 

Sexto  {Col.  622,  not,  b.)  inter  sanctos  qaorum 
non  meminit  Orationarius  Blanchini  Codex,licet  vere 
Hispani8int,recenseri  eliam  debent  Fau8tus,Janaa- 
riu8etMartiali8,Gurdubense8martyre8,quorum  na- 
talein  Missali  MozarabicocelebraturivKal.Octobris, 
et  habetur  propria  eorumdem  missainEdit.Leslei, 
pag.387.  Prudentiusquoque  fortassis  eosdem  roar- 
tyres  intellexit,  cum,  enumeratis  Acisclo  et  Zoello 


111  ud  Missale  non  in  Qallia  Gothtca,  sed  in  Gallia  r  Gordubensibus  (Hymn.    de  xviii   Mart.  Cesaraug.) 


Francorum  tmperio  subditausitatum  fuissedLBBerdii  Gt 
ex  utroque  in  Gallia  Francorum  imperio  subdita, 
non  Quadragesimam,8ed  Quinquagesimam,  et  for- 
tasse  Sexage8imam,aut  etiam  Septua^esimam  omni- 
no  observatam  fuisse;  quffi  conclusio  nescio  quo 
paeto  acl.  viro  sustineri  possit,  cum  in  Sacramen- 
tarioGallicano  Bobiensi  suacti  Golumbani,  atque  in 
Lectionario  Luxoviensi  a  Mabillonio  editis  {Tom.  1 
Mus.  Ital.f  et  in  Liturg.  Gallicana)  quod  utrumaue 
ad  Vesontionensem  provinciam,  id  est,  ad  Gallo- 
Francoa  pertinuisse  pridem  dicebamas,nulla  Quin- 
qaagesimae,nec  Sexagesim®  aut  Septuagesimsa^sed 
uniusQuadragesimaB  mentioflat,ejusque  observatio 
Beztantufflhebdomadisconcludatur;imocum8bipsis 
Gallo-Fraacis  Patribus  in  primaet  Quarta  Aurelia- 
nensibussynodiSjQuinquagesims  et  Sexagesimaeob- 
servatione  rejecta,unam  lantumQuadragesimamab 
omnibas  ejus  Gallis  tractusEcclesiisaequalitercele- 


tres  insuper  eidem  urbi  coronas  adjicit,  inquiens : 

Corduba  Acisclum  dabit  et  Zoellam. 
Tresque  coronas. 

Illud  tandem,quod  suo  nobis  loco  exciderat(nem- 
pe(Col.  535),  quo  loco  de  antiquitate  vit®  Damasi 
a  fienedicto  presbytero  scriptffi  sermonem  babui- 
mu8)addendum  visum  fuit,quod  apud  Mabillonium 
{Tom.  l  Mus.  Ital.y  pag.  129)  me  legisse  memini, 
scilicet  in  Oratorio  sknctiSebastiani  de  Urbe,vuIgo 
San  BastianellOj  ad  clivum  Palatini  montis,  supra 
arcum  Titi  Augusti,  in  antiquioris  EcclesiaB  apside 
pone  aramejusdemmaximam  veterem  picturamre- 
periri,  in  cujus  inflma  parte  Mabillonii  sbvo  lege- 
batur : 

EGO  BENEDICTVS  PRB.  ET  MONAGHVS 
PINGERE  FBCI. 

Hunc  autem  Benedictum  eumdem  esse  cum  eoqui 

_••  —^         •         «  _•  •  «4  •  *  • 


brariprscipiatur.Sistimnsutriusqueconciiiiverba;  rv  vitam  Damasi  de  qaa  agimusscripsit^suspicaturvir 

..tom.V,  coL  547);  ^  eruditissimus  (Ibtd.j  pag.  130).  Nos  autem,  quibus 


prioris  quidem,oan.  24  (Ayp.Labb 
Idasacerdotibus  omnibus  decretum  est^ut  antePascfise 
solemnitatem  non  Quinquagesima^sed  Quadragesima, 
teneatur  ;  poBienoriB  vero,can.2  (Ap.  ewnd.f  tom.  F, 
col.  ^364) :  Hoc  etiam  decernimus  observandum,  ut 
Quadragesima  ab  omnibus  Ecctesiis  xqualiter  teneatur; 
neque  Quinquagesimam,autSexagesimnm  antePascha 
quilibet  sacerdos  prxsumat  indicere.  Consulto  mitti- 
mus  Missale  Francorum,  et  Gallicanum  vetus,  sive 
Altissiodorense  ad  Gallo-Francos  pertinentia,  nam 
in  hoc  pancissims,  in  priori  autem  nulia  omnino 
occarrit  missa  de  tempore. 

Qnarto  [CoL  MOJitt.  a),dixi  ter  in  Sacramentario 
Leoniano  Laurentii  mentionem  fleri,extra  missam 
in  ejusdem  natali,quod  et  verum  est ;  sed  addere 
insaper  debai88em,inter  missasde  Aprili  men8e,sub 
numero  20  (7om.  IF  i4M<l.» /Mi^.  44  col,  i)  roen- 
tionem  qaoque  Laarentii  repenti ;  ?6rum  ouxn  eo 


alte  insederat  studium  ejus  Benedicti  aetatem,  si 
fleri  posset,inquirendi,picturam  quidem  diligentis- 
sime  lustravimus,  ejus autem  inscriptionis  fu^entes 
ductus  vixdeprebendere  potuimus.Yerumsi  is  idem 
Benedictu8,cujus  nomen  ibidem  legebatur,  vitffiDa- 
masi  Scriptor  fuerit,non  ambigerem  eumdem  sd  viii, 
fortassis  etiam  ad  viis^TCulumreferre^pictura^enim, 
seu  ejusdem  genium,  siveChristi  et  sanctorum  Se- 
bastiani,  incerti  martyris,  Laurentii  et  Stepbani 
eidem  astantium,  maxime  vero  quorumdam  regia, 
ut  videtur,dignitatefulgentium,qaas  exhibet,  ima- 
gines  eorumque  ornatum  atque  habitum  spectes, 
non  minorem  antiquitatem  prffiaeferrevidetur.  Sed 
de  boc  sagaciores  alii  judicabunt. 

Sunt  fortassis  alia  in  quibus  uberiorem  lucem  le- 
ctor  desideret,  verum  ea  minutiora  sunt  quam  ut 
in  iiidem  diutias  immortri  oporteai» 


671 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRJBCBDBNTBS  TOMOS. 


672 


AD  TOMUM  SS. 


CARMINA  SULPICIO  SEVERO  ATTRIBUTA. 


HonoratisHmis  dominis Miller  et  Aubenasdum  olimyin  recensione  Revae  bibliographiqae  inscripta^tomnm 
Patrologix  nostrse  vigesimum  adbenevolam  aequissimi€xaministrutinamperpenderent,inversnspanegyricasde 
S.Martino  contigit  incidere^quos^antea  ineditos^non  absurbe  Sulpido  Severo  tribui  posse  opinati  sunl^primique 
ex  membranaceo  codice  bibliolheca;  regi3e{{ondsS,-\iciOT)numAS0,  folia  413  continente  in  lucem  protuiere.ln 
ilto  autem  codice  exstant :  i^  Vita  S,  Martini  Turonensis^  auctore  Sulpicio  Severo  ;  2^  ejusdem  epistolae  ires  : 
unam  Eusebio,  alteram  Aurelio,  tertiam  Bassulse:  3^  dialogi  tres  in  S.  Martinum;  i^  demum  sujjra  memoraU 
versuSyqui  fotio  53  verso  occurrunt,  hic  autem  a  nobis  in  supplemmti  vicem  exscribuntur.Simitem  tami  trede- 
cimi  tacunam  versibus  S,  Damasi  ineditisjam  superius  exptevimus,  doctissimorum  Mitter  et  Atibenas  supra 
taudatorum  honoratissimis  admonitionibus  gratam  simul  et  facitem  autem  prsebentes.  Edit. 


In  foribus  primse  Cellx. 
VenimuB  en  istuc,  hic  neo  nunc  personat  eheu  ! 

Venimus  en  istuc,  et  crucis  arma  Bilent. 
Vere  bellator  Domini  ^  dormite  pius  heu  I 

Bellator  dormit  desideranduB  homo. 
IntremuB  tamen  et  fletu  precibusque  precemur 

Sanctorum  Dominum  Martinique  Deum, 
Sternamusque  loco  quem  sanctus  flendo  rigabat ; 

b  Auxilium  nobis  spiritus  ejus  erit. 
Bellator  dormit,  tu  nos  sed  protege  Ghriste, 

Qui  non  dormitas  «  protege  Israbelem. 

Item  in  Cella  alia. 
Hic  inhabitavit  Domini  vestigio  lambens, 

Hic  inhabitavit  vircrucis  arma  gerens; 
Hic  inhabitavit  sanctus  purusque  sacerdos, 

Hic  inhabitavit  corpore,  corde  probus  ; 
Hio  inhabitavit  scutum  cui  sancta  fides  et 

Umbo  crucis  verbum  splendibus  atque  micans. 
Hic  inhabitavit  felix  heremita  sub  antro, 

Hio  itthabitavit  quem  paradisus  habet. 
Item  in  Cetta  interiore. 
Sancte  Deus^miserore  loci  quem  semper  amasti, 

Dilige,  multiplica,  protege,  seroper  ama, 
CSompleto  quoniam  pastorem  tempore  nostrum 

Ad  loca  migrasti  lucida,  sancta,  bona ; 
NoB  quoque  vallatu  alarum  sancte  tuarum 

Protege,  conserva,  diiige,  semper  ama. 
Suppliciter  petimuSy  dones  tribuaBque  benignus, 

Ut  nosmet  sancti  ac  simul  ille  juvent. 
Item  illic  super  tocum  lecti  ejus. 
Qualia  o  istic  beilantiB  tela  frequentcr 

Vidimus  absentem  cum  fuit  esse  virum 
Garbones  atros  cineres  borrenlia  quaBque 

Pulveris  et  nebulas  squalida  cunctanimis. 
Giiitium  subter  capiti  lapis  et  cinis  altus 

Exesis  membris  hic  videbare  torus ; 
Sellula  namque  fuit  requies  in  nocte  silenti 

Pro  scamno  aut  cathedera  hsBC  quoque  sella  die. 

Incipiunt  basiliex.  Titulus  primus  in  turre  a  parte 

orientis. 

Ingrediens  templum  refer  ad  sublimia  vultum, 
EzcelsoB  aditus  suspicit  alta  fides  ; 


A.  Esto  humilis  Bensu  sed  sectare  vocantem  ; 

Martinus  reserat  quas  venerere  forea. 
Hffic  tuta  est  turris  trepidisobjecta  aupdrbia 

Elata  excludens,  mitia  corda  tegens. 
Gelsior  illa  tamen  qus  coeli  vexit  ad  arcem 

Martinum  astrigeris  ambitiosa  viis. 
Inde  vocat  populos  qui  prffivius  ad  bona  GhrlBti 

Sidereum  icgresBus  Banotificavit  iter. 

Item  alius. 
Intraturi  aulam  veneranteslumina  GhriBti 
Pellite  mundanas  toto  de  pectore  curas. 
Et  desideriis  animum  vacuate  profanis. 
Votorum  compos  remeat  qui  justa  precatur. 
Quisquis  templa  Dei  petiturus  mente  serena 
Ingrederis  veniam  cuipis  deposcere  serena 
n  lugrederis  veniam  culpis  deposcere  seris. 
Non  animo  debes  non  vacillare  fide. 
Quffi  petis  impetras,  si  puro  pectore  poBcas  ; 

Fide,  ut  ipse  ait,  sic  quoque  salvus  eris, 

Item  in  introitu  a  parte  occidentis  super  ostium.  Ht- 

storia  picta  vidux. 

Discat  evangelico  Ghriatum  sermone  fateri 

Quisque  venit  summo  vota  offerre  Deo. 
Quamvis  corde  tremen8,supplex  genu  ceraaaB  ort 

Si  oessent  operas  nempe  fides  vacua  est. 
Lege  sub  hac  pariter  locuples  pauperque  tenentur; 

Gui  sensus  desit  mente  probavit  opus, 
Nec  quemquam  ezcusattenuisatquearcta  facultas. 

Affectu  constat  gloria  non  prelio ; 
Quitribuit  queBcumquepotest*^  isplurimaconfert; 

Parva  licet  dederit  maxima  quaeque  oupit. 
^  Inter  opum  cumulosscimusetdona  potentum 

Praelatam  viflue  psuperis  esse  fidem 
Mercantem  nummis  ccelorum  regna  dacbus. 

Sublimem  vexit  justus  in  astra  pater, 
Non  qu88  multa  dedit  sed  quae  sibi  nulla  reliquit, 

Laudari  meruit  judicis  ore  Dei. 

Item  versus  super  ostium  a  parte  Ligeris. 

DiscipulispraecipienteDominoinmarinavigantibus 
ventisflantiDus,  fluctibus  excitatis,Dominu8  super 
mare  pedibusambuiatet  sancto  Petro  mergenti  ma- 
num  Dorrigit  etipsum  de  periculo  liberat.  Sanctis- 
simaGhristi  Bcclesia  quas  estmateromniumEcole- 


»  Mb.  Sangerm.  jam  dormit  in  ipso^  meUuB. 
i>  Ma.  Sangerm.,  auseUio. 


«  Lege  proiegiSf  ez  ma.  Sangerm. 
^  Al.y  apui  est. 


673 


C^BMniA  8ULPICI0  SBYBRO  ATntUnTTA 


674 


Biarain  goam  fbndaveraDt  apostoli,  in  qoa  desoen-  A 
ditSpiritus  sanctns  super  apostolosinspecieignis 
lingoaruniyin  ea  positus  est  tbronus  Jacobi  apostoli 
et  columna  in  qua  verberatus  est  Ghristus. 


Quisque  solo  acclivis  mersisti   in  pulvere  vultum, 
Humidaque  illisa  (tic)  pressisti  lumina  terrae, 
Attollens  oculos  trepido  miracula  visn 
Concipe  et  eximio  oausam  committe  patrono. 
Nalla  potest  tantas  complecti  pagina  vires  ; 
Quanquam  his  tituiis  c«mentaetsaxa  notentur, 
Terrenum  non  claudit  opus  quod  regia  3<Bli 
Suscipitet  retulis  inscribunt  sidera  gemmis. 
Martini  si  quaeris  opem,  trans  astra  resurgens 
Tange  polum  scratatus  in  «ethere  CGeluro. 
Illic  conjunctum  Domino  perquire  patronam 
Sectantem  aBterni  scmper  vestigia  regis. 
Si  dubitas,  ingesta  oculis  miracula  cerne, 
Quis  famuli  meritum  verus  salvator  honorat 
Accedia  reliquis  inter  tot  millia  testis, 
Dum  narranda  vides  sollers  et  visa  retexis, 
In  sanctis  quioquid  signavit  pagina  libris ; 
Instaarante  Deo  cernis  quo  munere  gaudent 
Ccoas,  claudus,  inops,  furiosus,  anxius,  sger, 
Debilis,  oppressus,  captivus,  mosstus,  egenus. 
Omnis  apostolicis  gandet  curatio  signis. 
Qui  flens  affuerit  letus  redit,  omnia  cedunt 
Nubila,  quod  meritam  turbat  medicina  serenat 
Expete  presidium,  non  frustra  hec  limina  pulsas; 
In  cunctum  pergit  pietas  tam  prodiga  mundum. 

lUm  super  locum  absidis  in  altare, 

Quam  metuendus  est  locus  iste  vere  templum 
Dei  et  porta  cgbH. 

Item  eirca  tumulum  ab  uno  latere, 

Hio  oonditoB  est  sancte  memori®  Martinus  epi- 
Bcopos  o^joB  anima  in  manu  Dei  est,  sed  bic  to« 
tas  est  praBsens  manifestus  omni  gratia  virtutum. 

Ifem  in  alio  latere, 

Certamen  bonum  certavit,  cursum  consumma- 
vit,  fldem  servavit,  de  cmtero  reposita  est  illi  co- 
ronaJostitiflB  quam  reddet  illi  Dominus  in  illa  die 
justoB  jadez. 

Item  desuper. 

Gonfessor  meritis  martyr  cruce  apostolus  actn 
Martinns  cgbIo  preminet  hic  tumulo. 

Sic  memor  et  miseraB  purgans  peccamina  vit® 
Occoltet  meritis  crimina  nostra  suis. 


Item  in  abside, 

Martini  corpus  dotis  venerabile  terris 

In  quo  post  vitaB  tempora  vivit  honor. 
Texerat  in  primum  plebeio  machina  cultu 

QuflB  confessori  non  erat  sequa  suo. 
Nec  desistebat  cives  onerare  pudore  ; 

Gloriamagna  viri,  gloria  parva  loci. 
Antistes  sed  qui  numeratur  sexius  ab  ipso 

Longam  perpetuus  sustulit  invidiam, 
Internum  removens  modici  penetrale  pacelli, 

Amplaque  tecta  levans  exteriore  domo, 
Greveruntque  simul  valido  tribuente  patrono. 

In  spatiis  aedis  condilor  immeritis 
QuflB  Salomoniaco  potis  est  confligere  tcmplo 

Septima  quse  mundo  fabrica  mira  fuit. 
Q  Nam  gemmis,  auro,  argento  si  spenduit  illud, 

Istud  transgreditur  cuncta  metalla  fide. 
Livorabi  mordax,  absolvanturque  prioros. 

Nihil  novetaut  addat  garrula  posteritas 
Gumque  venit  Ghristus  populos  qui  suscitet  omnes 

Perpetuo  durent  culmina  perpetui. 

Item  incipit  depositto  sancti  Martini, 

III  id.  novembris  pausavit  in  pace  Domini,  no- 
ote  media. 

Item  indpit  in  memoria  securi  Hemigii, 

Quinque  beatorum  retinetdomus  ista  ooronas, 
Quorum  si  titulos  legas  et  nomina  nosces 
In  cgbHs  quae  scripta  manent  semperque  manebunt. 
Hic  ovat  ex  utero  sanctus  Baptista  Johannes. 
C  Hic  Felix  Victorque,  piis  Gervasius  almus, 
Protasiusque  sacer  sunt  bic  per  sascula  testes, 
Qui  veram  doouere  fidem  cruce,  sanguine,  morte. 
Juncti  quinqoe  simul  digiti  de  corporo  Christi 
Efseciunt  celsam  magno  certamine  palmana 
Perpetuis  dignisque  Deo  quam  floribus  ornant. 

Titulus  libri  viix  sancti  Martini  episcopi, 

Si  tibi  sancta  fides  si  Ghristo  dedita  mens  est 
Pontificis  sacri  roeritorum  mole  perennis, 
Hic  studiose  potes  Martini  discere,  lector. 
Ortum,  militium,  natales,  gesta^  parentes, 
Doctrinam,  mores,  preconia,  bella,triumphos, 
Supplicia  (a),  patriam,  discrimina,  dicta,  labores, 
Prsroia,  virtotes,  fiBVom,  praeconia  sacra. 


(a)  Fonan  supplicium. 


©75 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRiBCEDBNTEB  TCMIOS. 


87S 


AD  TOMClt  U. 


IDATII    EPISCOPI    CHRONICON 

CORRECTIONIBUS,  SCHOLIIS  ET  DISSETATIONIBUS  ILLUSTRATUM 

A  JOANNE  MAITHEO  GARZON, 

BISPANO,  SOGIETATIS  JESU  THEOLOGO,  CANDIENSIS  AGADEMLfi  OLIM  GANGBLLAHIO. 

Ex  codice  autographo  bibL  regtx  Bruxellenih  edidit  P.  P.  X.  be  Ram,  S,  Theol.  tt  SS.  Can.  doci., 

collegii  hist.  reg.  Belgii  Socius. 


(Numeri  qai  crassiori  iypo  in  textu  repraBseQtali  suQt  respondeDt  paginis  hic  reiensitffi  editionis.) 


iHonttum  tWovi». 


In  prsevia  dissertatione  satis  superque  pertractantur  qusa  ad  Idatii  vitam  et  soriptaattinentfa).  Pauca 
tamen  da  ipsius  Chronioo,  quod  Garzonius  omnium  optime  illustravit,  hoo  loco  praemonenda  sunt. 

Gbronicon  istud,  inter  praecipua  historiffi  suae  monumenta  ab  Hispanis  habitum  decurrlt  ab  anao  mrm 
Ghristianae  379  ad  annum  ejusdem  aerae  469(6).  Gomplectitur  itaque,  a  Theodosio  ad  Leonem,  annos  fere  no- 
naginta.  Ab  ipso  auctore  in  duaspurtes  itadivisumfuit,  ut  pnorem  quidem  ab  aliis  sumptam  iagenae 
fateretur;  posteriorem  vero  ab  anno  427  ad  iinem,  a  se  immediato  teste  conscriptam  affirmaret  (c).  Chri- 
stianus  Fredericus  Roesler  ait  {d)  scriptores  quos  Idatius  in  priori  Ghronici  parte  secutus  esse  videri 
possit  Suipicium  fuisse  atque  Orosium,  communes  eorum  temporum  et  seriptorum  fontes,  Hispanis 
etiam  proxime  notos.  inde  autem  a  Valentiniani  anno  3,  id  est  aerae  Christianae  anno  427,  Idatius  ipse 
fons  esse  incipit,  e  ouo  multi  post  prata  sua  satis  profecto  arida  irrigarunt.  In  his  nemo  magis  quam 
Isidorus,  tum  Hispalensis.  tum  Pacencis. 

Ut  occulalum  veracemque  inter  optimos  saeculi  quinti  scriptores  merito  numerandum  esse  Idatium,  tes- 
tatur.  Papirius  Ma8Sonu8(«).Eratenim  eo  con8titulusloco,e\  quo  multa  accuratiuspoteratet  circumspicere 
et  judicare.  Episcopalu  non  tantum  multis  annis  perfunctus  est.sed  etiam  ad  legationes  et  ofOcia  publicaad 
hibitius  (/^.Rebus  ipsis  immisus,quse  propriadidicit  expcrentia,litteris  commendavit.In  scribendo  plerom- 
que  utitur  stylo  breviori,  eoque  barbaro  ac  difflcili ;  neque  hoc  obstare  potest  quo  minus  summo  in  pretio 
habeatur  Idatii  Ghronicon,  Enimvero  non  solum  ab  hoc  fonte  hausta  sunt,  inquit  Sirmondus  (^r),  qus  de 
Gothorum,  Suevorum,  aliorumque  gentium  rebus  in  Hispania  Gallia(}ue,  per  ea  tempora  gestis,  apod 
Isidorum  et  alios  scriptores  non  aliis  fermequam  ipsius  Cnronici  verbis  contexta  leguntur;8ed  alia  prae- 
terea  tum  ad  sacram  tum  ad  civilem  historiam  plurima  bic  docentur,  quie  ut  caeteris  omnibus  iotacta 
qui  exstant,  ipsi  etiam  nos,  nisi  ab  Idatio  prodita  eseent,  ignorare  cugeremur. 

Nullus  fortasse  meliorum  Chronicorum  aul  celebriorum  euperest,  cujus  tam  rari  sunt  Codices  mss. 
In  ipsa  etiam  Hispania  vix  obvios  esse,  et  ex  eorum  collatione  nihil  fere  ad  texius  emendationem  desu- 
mi  poBse  testatur  Floresius  (A).  Gt  autem  Idatius  extra  Ilispaniam  sspiue  describeretur,  vix  tulisse  vi- 
detur  insignis  illa  auctoritas  qua  Prosperi  Ghronicon  valuit. 

Plures  tamentum  fragmentorum  tum  inlegri  Idatiani  Chronici  exstant  Editionesfi) 

Excerpta  qumdam  ex  boc  Chronico  a  qnodam  collectore  Gallo,  Caroli  Magni  aequa)i,  primu^  publici  jo- 
ris  lecit  Uenricus  CanisiusO).  Compendium  illud  in  prima  sua  Eusebiani  Chronici  Editione  retinuit  Jo- 
BcphuB  Scaiiger  (k) ;  legitur  quoque  in  Andres  Schotti  Hispanise  illustrato?  tomo  quarto,  a  Franoico  ejos 
fratre  edito  (l). 

Post  tres  illas  male  breviati  Chronici  publiicationes,  prodiit  tandem  integrum  Chronicon  LodoTici 
sancti  Laurentii  Cordubensis  cura,  Romfie  anno  4614,  ex  Codice,  ut  ait  ille  Parieiensi  desomptom.  Mox 
nova  prodiit  Editio  Parisiis  ex  officina  Sebastiani  Gramoisy,  anno  1619,  in-8«>,  opera  erruditissimi  viri 
Jacobi  Sirmondi,  qui  eumdem  ms.  Codiccm,  unde  Romanus  profecit  Editor,  non  quidem  PariBiensem, 
sed  vere  Metensem.  scilicel  Metis  scriptum,  eumquem  antiquum  archetypon  se  babuisse  fatetur.  Hujus 
ms.  Codicis  meminit  Labbeus  (fTi) ;  alterum  ad  manus  habuit  ante  annos  septingentos  exaratum  Papi- 
rius  Mas8onus(n). 


!i 


(a)  Vid.  pag.  9  et  seqq. 

(b)  Sigebertus  Gemblacensis,  ad  annum  490,  ait : 
Idatius  Chronica  hucusque  perduxit,  Vossius  recte 
observat  errasse  Sigebertum,  quod  in  aliquem  in- 
cidisset  Godicem,  ubi  Idatiano  textui  aliquot  anni 
ab  alio  adjecti  fuissent.  Cfr.  Nicolai  Antonii  Hispa- 
lensis  Bibliotheca  Hispana  vetus.  Madriti,  4788,  in- 
fol.,  tom.  I,  p,  259. 

(c)  Cfr.  Idatii  praefat.,  p.  50. 

(a)  Chronica  medii  3Svi,argurnenlo  generaliora.au- 
ctoritate  celebriora,  usu  communiora^  post  Eusebium 
atque  Hieronymum  res  sxc.  iv,  x  et  vi.  exponenlia. 
Tubingae,  4798,  in-8»,  p.  90. 

ie)  Hist.  catamit.  Gallim,  p.  97. 

(OCfr.,  infra,p.  i6et74. 


(g)  In  Praefat.  ad  Idatii  Cbronicon. 

(h)  Espana  sagrada,  tom.  IV,  p.  521. 

(t)  Roesler,  op.  cit.,  p.  92,  et  Babr.  Die  chrislti' 
chen  Dichter  und  Geschichtschreiber  Romi.  Carls- 
ruhe,  4858,  in.8". 

(;)  Lectionum  antiq.  tom.  11,  Ingolstad.,  1602. 
Cfr.  ejus  op.  Edit.  Amstelod.,  1725,  tom.  11,  part. 
I,  p.  165. 

k)  Thesaurus  temporum  Geneva,  1609,  in-fol. 

(/)  Hispania  illustrata,  seu  rerum  urbiumque  His^ 
panicV,  Lusitanioty  Mhiopix  et  Indix  Scriptores  va- 
rii  Francof.,  1603-1608,  4  vol.  in-fol. 

(m)  BibL  tibrorum  mss.,  p.  2. 

(fi)  Hist.  calamitat.  GatliXf  p.  98. 


077  AD  IDATH  BPISCOPI  CHRONIOON  PBOLBQOHBNA.  m 

Romanam  Editionem,eodem  aut  seqnenti  anno quo  prodiit,repetiityPradentiu8  Sandovalius Benedictinus, 
Pampilonensis  episcopus.  Sirmondiana  vero  Editio  ssepius  novis  tjpis  reddita  est,  in  primis  ab  ipso  8ir- 
mondo  (a),  deinde  ab  Andrea  Ducbesnio  (6),  Alexandro  Moro  (^),  ad  Editoribus  Bibliothecax  Patrum{d)  et 
Cancitiorum  Hispanix  {e).  a  Bouquetio  (/),  a  Floresio  (g),  a  Roocallio  (h)  et  a  Roeslero(i). 

Librariorumincuria  evenit  utpluribus  in  locis  Idatiana  cbronologia  vitiata  fuerit.  Prasterea  exunoexem- 
plari  et  ms.  Codice  omnes  fluxerunt  Editiones;itaque  ex  Codicum  mss.  comparatione  Idatii  textus  plane 
emendari  nondum  potuit  (j). 

In  illustrando  Idatio  nemo  diligentior  fuir  Floresio,  qui  Hispanico  idiomate  prole^omena  et  notas  conscri- 
psit(/c).  PajB^usin  Critica Baronii  smpe  et  multum  ususestldatio,  atqueetiam  Pei&yms  inDoctrinalemporum. 
Horom  prior  Cbronici  locis  quam  plurimis  interpretatione  emendatione  et  notis  succurrit.  Sed  Pagius, 
quemadmodum  alii  chronioi  EditoreSySsepissime  lapsusest,ita  utMatthsus  Aimerichus  jure  observaverit 
Garzonium  in  pluribus  Pagium  emendasse  et  sexaginta  eoque  amplius  Pagii  errores  circa  Hispanorum 
prs&sertim  res  adnotasse  in  annis  nonagintaChronici  Idatiani  {l). 

Nostrum  illum  Garzonium  Aimerichius  prsccipuis  aetatis  suae  chronologis  adnumerat,  hocque  de  eo  et  de 
operequod  typis  excudimus^testimonium  tulit:  Chronicon^nqmi  (m)  aSirmondo  inventum^correctionibus^ 
nolts  et  dissertationibus  itlu^travit  ^odalis  olim  et  amicus  meus  Joan.  Matthxus  Garzon  Hisp.,  chronologus 
doctissimus.  Hocopus  posthumum,  quod  jussucl.  J.  Santancferii  reg.  bibliotheccarii,  nuper  dcfuncii^  in  regia 
bibliotheea  asservatur  Madriti^iypiseditum  jam  esset  cum  nostra  Historia  nalurali  ^^  CSlconomica  Catalonise. 
me  curantetUriusqueedilionis  correctionem^  ni  Fortuna^  ludum  insotentem  tuderepertinaxy  repentino  excitato 
turbineyiotum  negotium  disturbas%et.  Eo  onim  tempore  quo  nova  illa  Idatiani  Chronici  Editiotypis  excodenda 
erat(n),  in  Hispania  societas  Jesu  suppressa  fuit,  ejusque  alumni  inique  multati  sunt  exsilio. 

GarzoniiCodicemms.  Joannes  Santander  testamento  suo  le^avit  Carolo  deIaSernaSantander,bibliothec8B 
publicsB  Bruxelleniss  custodi.  Cnm  viri  illius  clarissimi  hibliotheca  venalis  propositaesset  Bruxellisanno 
1816,  Carolus  Van  Hulthem,die  19  mensis  Martii,sibi  coraparavit  illum  Garzonii  Codicem,qui  nuncexstat 
in  regia  bibliotheca  Bruxellensi,  sub  n^  17971  Codd.  mss. 

Ex  noc  Codice  autographo  descripsi  quod  nunc  in  lucem  prodit  Idatii  Chronicon  illustratum.Quantum 
laborem,  quatumque  studium  in  adornando  hoc  opere  Garzonius  adhibuerit,  intelligentomnesqui  novis- 
Bimam  hanc  Idatii  Editionem  cum  prioribus  comparare  voluerint. 

Lovanii,  die  16  men^is  Maii  1845. 

P.  F.  X.  DB  Ram. 

(a)  Anno  4629.  Cfr.  Sirmondi  op.  Venetiis,  1729, A  A  (^)  Jdacio  itlustrado  con notas,  correccionesy  y  distri- 
tom.  II,  p.  238.  bucion  mas  exacte  que  en  las  Ediciones  anteriores. 

(b)  HisL  Francim  script.  1636.  Anadidos  dos  Chronicones  ineditos  :  Fastos  Idacianos^ 
ic)  Scaligeri,  Thesaurus  femp., nov.  EditioAmstc*      y  tablasde  olympiadas,  consulados,y  anos  de  la  fun- 

lod.,  1658,  in-fol.,  17.  dacion  de  Roma,  reducides  a  los  de  Christo.  Todocon 

{d)  Bibt.  Patr.  max.  Lugduni,  1677,  tom.  VII,  pag.  nuevas  observaciones.  Op.  cit.,  tom.  IV. 

1251,  et  Gallandii  Bibt.  Paorum,  tom.  X,  p.  323.  (l)  Specimen  veteris  Romanx  iitteraturx  deperditae 

{e)  Collectio  max.Concil.  HispaniXtiom.  II,  \i.i6S.  vet  adhuc  latentis.  Ferrariae,   1784,  in-i^,  part.  i, 

(f)  Recueil  des  historiens  des  Gaules  et  de  la  France^  p.  i  4. 

tom.  I,  p,  612.  {m)  Op.  cit.,  p.  173. 

(g)  Esjmflasagrada,  tom.  IV,  p.  239-415.  (ti)  Ut  typis  excuderetur,  die  306eptembris  1763, 
\h)  Vetust  Lett.  Seript.  Chronxc,  ad  mss.  Codices      facultatem  concesscrat  Petrus  Navarro,  societatis 

emendata.  Patavii,  1787,  in4^,  part.  2.  Jesuprspositusprovincialisinprovincia  Aragonis, 

li)  Op.  oit.,  d.  84  et  131.  Eamdem  faoultalem  consores  regii  dederant. 

"Ifr.  ~  ■"  ■  -  -. 


_(;)  Gfr.  Roncallius  ex  prsfat.  op.  cit.,  p.  24. 


LEGTORI. 


1  I.  Bcce  tibi,  mi  lector,  Idatii  episcopi  Aquifla-  B  tius  rhedaeum,  quasi  utroque  pede  olaudum,  sci- 

viensiBChroniconrecenscusum,  perpetuisfere  scho-  pione  vero  quasi  altero  tantum  pede  claudicantem 

liis  et  notis  brevioribus  ad  calcem  cujusque  paginsa,  Florius  donavit,  quo quidem  ejus  ipsi  ffigritudinem 

fnsioribus  vero  ad  finem  operis  adjunctis,  nonnul-  iinmedicabilem  esse  denuntiarumt. 

lisque  interdum  correctionibus  illustratum.  II.  At  mihi  Chronicon  istud  contextumque  illius 

Post  novissimas,  inquies,  Bouquetiiatque  Florii  diligenter  scrutanti  longe  aliter  visum  est.  Nam  in 

Editiones  ?  Ita  enim  vero,  nec  sine  causa  opinor  at-  eo  non  ita  chronologia  perturbata  est,  ut  si  modo 

que  aliquo  oper»  pretio.  Nam  doctissimus  Bouque-  oculos  ad  illius  verba  adjicere,  animumqueadtotius 

tius  non  Idatii  Chronicon,  sed  indicem  quemdam  scripti  seriem  advertere  velimus,  non  inveniamus 

sivecommentariumrerumldatiitemporeSgestarum  auctorcm  rectafere  semper  viaiacedere;  neque  illis 

nobis  olTert,  siquidem  chronologicas  omnes  notas,  auxiliis,  tanquam  potis  non  sit,  suisambulare  gres- 

quibus  Idatius  opus  suum  in  annales  digessit,  ab  eo  sibus,indigere,quinimo  quandocumquelibrariorum 

rescidit,  novasque  alias  pro  opinioDe  sua  obtrusit.  imperitia  sive  oscitantia  factum  est,  utab  «equabili, 

Eruditissimus  autem  Florius  cDaracteressanechro-  cui  insistit,  cursu  abducatur;  ipsi  per  sese   lectori 

nologicos,  quos  libriediti  prseferunt,  universos  ser-  suo  ostendit  illatam  sibi  vim  esse,  atque  eum  quo- 

vavit;  sed  tamenannos  Abrahamiticos  et  Olympia-  dammododeprecatur,utabinjuriHimpactoqueSsibi 

dicos  alocisquibusinsiti  erantavulsit,  etimperato-  vitio  vindicatum  se  ire  velit.  Quod  ut  unoatqueal- 

riis  ab  aootore  consignatis  suo  ssepe   adjunxit,  ut  tero  exemplo  palam  fiat.  sume,  lector,  Chronicon  a 

eom,  qui  a  vera  chronologia  aberrare  existimavit,  Sirmondo  editumatqucibi  inter  paragraphumilj^i*- 

in  viam  reduceret.  Utnque  tamen,  guod    ipsorum  C  riU5 i;ir(adannum  36 TheodosiiatquePlacidiValent.) 

ductuchronologlcasantiquarumEditionumsalebras  et  paragraphum  Secundo  regni  anno  princifis  Mar~ 

Buperare  poterunt,  multum  Idatii  lectoresdebebunt;  ciani,  numero8%bronoIogicos  mutatos  repenes.  Quid 

at  Idatius  ipsenon  ita,quia  dumilli  sospitalem  ma-  igitur?  Idatiusne  state  prope  sexagenarius,dignitate 

nam  admovere  pr«  se  feranti  si  licet  diccrOyBouque-  episcopus  et  hucuaa  u  e  tam  acouratus  scriptoryred- 


679 


ADOBNDA  AD  QUOSDAM  PRJBCBDBNTBS  TOMOS. 


680 


ditus  nunc  est  adeo  indiligeDS,  ut  Theodosii  atque 
Pla  cidiffi  mortem  unum  post  annum  quam  c[uo  reipsa 
evenit  commemoret  ?  Bed  esto.  Nescierit  Idatius 
Theodosium  atque  Placidiam  obiisse  anno  mviB  vul- 
ga«  is  450,  qui  fuit  ipsius  Theodosii  Valentiniani26, 
ascribiturque  in  EdilioneSirmodianaeidem  §/4j^u- 
nu5,an  iguorarepoluit  bellum  Attilianum  atroxque 
illud  praBlium,quoincampisGatalaunicisannoejus- 
dem  Valentiniani  27,  ser8ecommunis,-451,puguatum 
fuisse,  quod  cunctarum  gentium  linguis  et  lilleris 
pervulgatum  est  ?  At  si  Idatius  §  Valentiniani  impe- 
raloris  mater  annum  ipsius  28  adnexuit,  prstlium 
illudin  annura  communis  aerae  4o2conjecissedicen- 
dus  est.  Verumlamen  conjecturis  neutiquam  ege- 
mus.quandoquidem.^i/i  GalLasciUtqul  in  Editione  Sir- 
mandiana  sut)Jicitur  anno  28  Valentiniani,  diem 
quartum  aprilis  incidisse  ait  Idatius  in  feriam  ler- 
tiam.Atquihoc  contigit  annoaeraeDionysianaB450,im- 
perii  Valentiani  26,  qui  cyclosolis  i1,litt.Domin.  A 
insignitus  fuit.  Idatiusigitur§  ilIum/nGa//^(;m4et 
quinque  praecedentes  sub  eo  anno  26  consignavit, 
pessimequecum  eoactumest  alibrariis,  qui  annos 
duos  27  et  28  ValenMniani  eidem  §  praeposuere, 
quos  eidem  postposuerat  manifeste  Idatius.  Sed 
plura  de  his  in  notis. 

ni.PaulopostIdatius,ad  §  RomanorumXLI  11  fhanc 
notamiapposuit,quaannuml  Avitidesignarevoluit. 
Attamen  librarii  eamdemnotamnonutsoliusprimi 
Avili  anni,  sed  ut  novi  etiam  Olympiadici  utque 
Abrahamiticisignum  accepere.Quasildatiusipsead 
annura  17  Theodosii  Magninon  praemonuisset  pro- 
pter  hanc  quinti  anni  imperii  adjectionem  turbandara 
nones8e,nequepraevertendam01ympiadura  seriem; 
quandocunque unoeodemqueannocivili  seu  Juliano 
et  primus  imperioraadeuntiset  ultirausdccedentis 
al  eo  principis  designaretur.  Id  quod  de  Abrahami- 
ticis  etiara  annis  intelligendura  est.  Mentera  hanc 
Buam  de  illius  notae  signiflcatione  declarat  evidentis- 
sime  Idatius  eodem  ioco,  dum  nuliam  ibi  in  annos 
Marciani  mutationem  inducit,sedeumdemillura  re- 
tinet,quera  anteaconsignaverat^  Quarto  regnianno, 
Itera  dura  statira  postscribit:  Gaisericus..,priusquam 
Avitus Augustus fieret^  Romam  ingreditur, etc.,quibus 
verbisclarissimesignificatsenarralionem  continua- 
reilliusmetanni  quo  occisus  est  Valentinianus,re« 
nuntiatique  Maximus  et  Avitu3,quorum  sucoessio- 
nes  ut  uno  tenore  redderet,  irruptionem  Gaiserici  in 
Urbem  guae  intermorteraMaxiraietAvitireauntia- 
tionem  facta  est,posthancrenuntiationemtradit,id 
ip9umexpres8e5admonens:adraunituru8pariterad 
annura  praecedentera  irruptionem  illara  pertincrc, 
seque  eara  extra  locura  et  tempua  narrare,siadilIo 
§  I,  Bomanorum  XL///,  novura  anum  civilem,  sci- 
licet  456,  auspicaretur. 

IV.  S^d  simile  alibrariisChroniooillatum  vitium 
longe  manifestius  deprehenditur  J^,  Theodoricus  ad- 
versis.  Induxeral  paulo  antea  Idatius  Theodoricum 
post  Rechiarii  mortem,  qui  occisus  fertur  mense  de- 
cembriyGmeritaecivitatisdepraedationemmolientera, 
intereaquc  novus  cumadvenissetannus,  eumconsi- 
gnavit  §  Avitus  tertio  anno  ;  atque  Aviti  et  Marciani 
obitu  Leonisciue  ac  Majoriani  ad  iraperii  fastigium 
ascensu  cursim  commemoratis,resumpsititerum  ac- 
torum  Theodorici  narrationem,  quam  sequitur  a  § 
illo  Theodoricus  adversisy  eique  notam  hanc  1  appo- 
nit,initium  principatusLeonisatqueMajorianideno- 
tantem.  Librarii  autem  nimis  quam  oscitanter  haec 
legentes,  novumqueapeririannum  existimantes^nu- 
merum  annorum  civilium  ibi  adaugent,  el  Theodo- 
ricum  sexdecim  fere  menses  Emeritae  cunctari  fa- 
ciunt,  cum  vit  quatuorinea  urbe  permansisse  Ida- 
tianae  narrationis  ordo  perspicue  demonstrat. 
V.  Hi  naBvi  snnt  atque  etiam  alii,  sed  sane  non 


A.  multi,quibu8  alibrariisIdatiuB  devenustaiui  e8t.Ut 
miraculo  propius  sitscriptorem  hunc  tam  sui  aimi- 
lem  in  unico  Ms.  (namque  hucusque nullum  aliud  in- 
venturaest)conservaripotuisse.  Er^opauculas  istas 
labescumdetergerepossentviriclarissimi^quiSChro- 
nico  isti  illustrando  operara  navarunt»  nescio  cur 
suara  potius  chronologiam  huc  inveherequamlda* 
tianam  restituere  volueruut.  Sed  contrafidem  Ms., 
inquient,  quis  hoc  audeat  ?  Irao  vero,  quis  non  aa- 
deat,  si  de auctoris  sententia  certo  conetet  ?  Majorne 
adbibenda  fides  estlibrariorum  calamisauao:  ipso- 
rum  auctorum  verbis?  Quaenam,rogo,religio  est,ut 
libratio  parcas,  opcm  negare  scriptoridignissimo, 
qui  eam  implorat,  et  quasi  admota  manu  inflictum 
sibi  vulnus  indicat,  ut  ei  mederi  velis?Ego  autem 
contrariu  m  fucere  decrcvi ;  atque  i  n  hac  Editione  loca 
8uperiusadductaacalianonnullacorrigam,germa- 
naraque  Idatii  lectionemrestituam,eam,expungen8, 
quam  librariorum  sivc  incuria,  sive  imperilia.sive 

B  audaciainvexit.Cumque  nullumM8.suppetat,aliqua 
ex  conjfictura  et  historica  veritate  emendabo,  qus 
paucissiraaernnt ;  plura  exipso  hujus  Cbronici  con- 
textu,  ca3tera  vero  aut  ex  Fastis  ipsius  Idalii,autex 
Isidoro,  aut  exexcerptis  quae  tomo  IV Hispaniaeitln' 
straiae  excusa  sunt,  aut  denique  ex  Chronico  Parvo 
atque  alio  Cdronico  Severo  ascripto,  qu»  Florius  in 
lucera  protulit  tomo  IV  Hispaniae  sacrae. 

VI.  Dura  autem  sigula   persequor,  (juibus  has 

emendationes  Heri  possequam  probatissimasexisli- 

mavi,nimiusalicuijnstoquedimisiorfortassevidear. 

Sed  advertat  hic,  quaeso,  animadversiones  illas,  io 

quibusde  notis  numcrorum,etquo  quaeque  loco  ac 

auctore  inscripta  8it,ngitur,ad  summam  rei  pertine- 

re.Quotiescunque  cnira  id  sub7dubio  maneat  atqae 

sub  lile,Idatii  opus  commentarius  aliquis  bistoricns 

dici  poterit,  Chronicon  dici  non  poterit.  Istud  igitur 

causafuitquamobrem  ego,  dumdenumerischrono- 

logicis  quaestio  orta  est,  argumenta  cuncta  prola- 

C  lerira,  quae  raihi  visasunt  aliquidlucis  geDuinaele- 

ctioni  restituendae  allatura.  Nec  me  pertaesum  est 

hanc  in  remlempusetoppram  liberaliterimpendere. 

Has  autem  atque  alias  ad  bistoriam  et  ad  Hispanis 

laudeim  spectantes  ongiores  annotationes  ad  caclem 

Chronci  amandavi ;  ne  diipsiusGhronicicontextui, 

ubi  occurrunt,subjicerem,nimi8  illum  discerperem, 

ct  lectoribus  qui  Idatium  festina  volent  leciione  per- 

currere  interjectionibus  hnjusmodi    moras  obtcn- 

derem. 

VII. Ut  autcm  de  antiquis  Editionibus  nihil  lectori 
depereat,  si  quid  in  istadetractum  estautinversam, 
id  oranene  una  quidera  liiterula  minusin  Bcholiis 
exhibeo^simulque  quid,  quove  loco,  vel  addilum  vel 
expunctura  vei  immutatum  est,  indico.  De  epochis 
quibus  Cbronicon  Matius  insignivit  dicam  infra, 
cuni  de  illius  scripti  sequenti  discrtatione  agam. 
Christianam autem  a  rara aliis,quas ipse adbibet,ego 
y.  adjunxi,quia  haec  cura  in  usu  communi  omniumsit, 
^  etraihi  etlectori  commodioracexpeditiorfuturaest; 
corapendii  etiam  cai  sa,dum  hac  epocha  utor,atque 
etiam  dura  aliorums^riptorum  loca  allego,Arabica8 
notas  (sic  vulgo  app'3llari  solent)  saepe  U8urpo;nam 
velocius  scribo  450,  quam  xxvi  TheodosiietValen- 
tiniani  iii  8   annorum  ;  velocius  item  3^   quam 

CCCLXXXIX. 

VIIL  Demum  si  hic  aliqua  invenis  quae  oconpata 
prius  fuerint  a  Bouquetio,  scitome  nunquamenm 
vidisse,  neque  in  nidulo,  in  quo  nunchabito^yidere 
licet.  Quae  autcTi  de  eo  supra  praelocutus  8um,exR. 
P.Floriodidici.Sedncque  scio  an  quidquam  omis- 
surus  sim,  etiam  si  antequam  haec  in  lucem  profe- 
ram,  opus  illius  nactus  fuero.  Ego  enim  haec  ex  pa« 
blica  8ilva  collegi,  nihilque  Bouqaetio  debent, 


68i 


AD  IDATU  BPISGOPI  CHBONICX)N  PROLBQOMBNA. 


692 


DISSERT4TI0    PR>*:VIA 

DE  VITA  ATQDE  SGRIPTIS  IDATII. 


B 


•  §  I.  Idatii  pairia,  A 

i.ldatiu8»ut  ipse  de  se  iesiBiuVy  provincix  Gallx^ 

cix  in  Lemica  civitate  natus  est.  An  Lemica  vcl  Li- 

miea  ab  Idatio  scriptum  fuerit,divinare  non  possu- 

mus.Inter  Durium  et  Minium  Gallscis  fluvios,  flu- 

men  aliud  est,  quod  Plinio  (L.  iv,  c.  20)  et  MelaB 

(L.  lu,  c.  i),  Limia^  Ptolomso  (Tab,  ii  Europx)  Li^ 

mttti,Straboni  (L.  iii)  demum  Limooa  dicitnr,  tcrtia 

vocali  /inon  secunda/ecunctis  scribenlibus.Ad  hsc 

inter  decem  civitates^quas  recenset  incriptio,  quae 

hodiedum  ad  Aquasflavias  (vulgo  Chaves)  in  ponte 

ad  Tamagam  fluvium  visitur,  quamque   Gruterus 

(p,  245yii.  2)  et  alii  exbibent,  septimo  loco  Limici 

Dumerantur.  Tempus  quo  ea  inscriptio  posita  est, 

ipsa  per  se  prodit.  En  iilius  principium  : 

Imp.  Gaes.  Vesp.  Aug.  Pon. 

Max.  Trib,  Pot.  FImp.  XX  P.  P.  Gos.  IX 

Imp.  Vesp.  Caes.  Aug.  Fil.  Pon.  Trib. 

PoT.  Vlll  Imp.  XII.  Cos.  VII. 

Eadem  profecto  verba  quae  lectoribus  suis  ofTert 

Panvinius  (L.  ii  inFa8t.,an.V.c. 832) fmsi  quod  apud 

eum  consulatus  Titi  vii  inscriptus  10  est;hic  autem 

vi.l8titamenlectioniconsentiuntFastiIdatiani,atque 

Graeci  et  liber  Guspiani,  qui,  ipso  Panvinio  teste, 

insequenti  annoUrbis833consulatum  Titi  vii  prai- 

fert. 

2.  Verum  id  modo  nostra  non  refert.  Hsec  autem 
omniaeosolum  fine  commemoravi,  ut  palam  fieret 
verisimilius  esse  ante  Idatiisaitem  tempora Ltmzcu^ 
abjectivam  a  Limia  tertiavocali,non  auteni  secunda 
Lfm^cti«,eCrerri  solitum  fuisse.Quin  etiam  hoJieroa 
de  flumen  illud  Lima,  et  tractus  ipsi  vicinus  Limia  ^ 
appellatur.Quare  quod  nuncLemtcain  Idatio  lega* 
tur,  ex  librariorum  forsanerrorc  natum  est.Quid  si 
exinde  ille  etiam  derivatus  est  ut  Idatium  Lanie- 
eensemepiscopum  plurimi  scriptores  fecerint.Porro 
si  Limica  in  Idatiolegeretur^Sigebertus  Limicensem 
illum  episcopum  dizis8et,non  veroLemicensem,Alii 
autem  scriptores  Forum  Ltmtcorum  in  Ptolomaso  etLt- 
micosm  lapideAquiflaviensi  invenientes,autcumSi- 
gebertoepiscopum  Limicensem  appellarent,aut  sal- 
iemnihilcommentiessent!deepiscopatuLamecensi, 
quemldatio  tribuuntpari  ac  SigebertusLemiceosem 
errore;sed  qui  plurimum  insedit  animis,penitiusque 
inbssit  non  sine  aliqua  veritatis  specie.  Nam  epis- 
copatus  Lamacensis  etiamnum  perseverat  in  ora 
GfldliBcis  veteri  vicina  prope  Durium  flumen.At  Le-  D 
mica  nullibiyneque  apud  antiquos  geographos,  ne- 
que  in  ecclesiarum  monumentis  apparet.  Gseterum 
urbem  Lemicam  vel  Limicam^ubinatumse  aitlda- 
tius,in  eo  locofuisse  ubinuncvicusestvulgoPu^d 
de  Lima  diotu8,opinio  fuitD.  Nicolai  Antonii.  Sane 
Itinerarium  Antonini  xix  m.  BracaraTydem  versus 
Limiam  staluit,  fluvium,  non  oppidum,  si  Zurits 
credimus.  Sed  nihil  prohibet  quominus  et  urbemet 
fluvium  Limiam  inibi  fuisse  dicamus,  sicuti  11  in 

Patrol.  LXXIV. 


aversa  HispanisQ  ora  Sucro  fuit  et  flumen  et  oppi- 
dum,  teste  Plinio  (L.  iii,  c.  3),  qui  etiam  oppidum 
et  flumen  Aerninium  in  vicinaLusitania  memorat 
(L.  IV  c.  19). 

§  II.  Ortus  Idatiif  peregrinatio  in  Patestinam,  aique 
ind^  in  Hispaniam  reditus. 

3.Quo  anno  natus  fuerit  Idatius  etiam  in  incerto 
est;sed  si  datur  conjectationibus  locus,  in  annum 
circiier393  natalem  ejus  incidisse  non  imprudenter 
slaluam.Opinatus  quidem est  vir  impensedoctus  et 
de  Idatio  optime  meritus  oum  circa  annum390na- 
tum  fuisse,  confectaque  in  Palaestinam  peregrina- 
tione  anno  400  ad  suos  rediisse.Sedquodattinetad 
regressumldatiiex0riente,humanitu8virtantu8de- 
ceptus  est,  uti  Acta  sancti  Porphyrii  episcopi  Ga- 
zensis  apud  Surium  et  Bollandum  die26  Februarii 
certo  nos  docent.  Namque  ibi,  cap.  8,  legimus 
Joannem  Cssareffi  Palffistinas  episcopum  anno401, 
die  post  Pascha  15,  ex  itinere  Gonstantinopolitano 
Majumam  appul8um,inde  tertio  postdieGasaraeam 
abiisse,  sanum  utique  ac  vegetum,  ut  qui  media 
hieme  mari  se  ac  navigationi  satis  difficili  commi* 
serit.Cumque  eo  anno  Pascha  celebratum  fuisseta 
Grscis  die  14  Aprilis,  Joanncs  die  2Maii  ejusdem 
anni  inter  vivoserat.  Atqui  dum  Idatius  Palaesti- 
nam  lustrabat,  Joanne  vita  (uncto,  Gsesariensem 
Ecclesiam  Eulogius  regebat.LegesisIdatium  ipsum 
ad  annum  12  lionorii,  Ghristi  406,  itemque  ad  an- 
num  ejusdem  Honorii  13,  aera;  communis  407,  ubi 
infantulum  se  et  pupillum  hunc  eumdem  Eulogium 
Caesare»  llt  jam  tum  episoopum  vidisse  testatur. 
Neque,  si  dicamideo  Idatium  ad  hunc  annum  07 
Joannis  Uerosolymitani,Eulogii  Gesariensisetalio- 
rum  meminisae,  quia  eodem  ipso  anno  faclum  esl 
ut  eos  viderit  in  Palffistina,  quemquam  me  erroris 
accusatum  ire  metuo. 

4.Existimavitprffiterea  idem  cl.vir  Idatium,dum 
anno  Theodosii  et  Placidi  Valentiuiani  ll,vulgari8 
ffiras  435  uit  :  Quo  iempore  sancti  Joannes^  Hierony" 
mus  ei  aiii,quos  supra  diximus,  obi€rint.,.referentem 
sermo  non  edidity  de  hisloquiquosaono  406iauda- 
verat ;  cumque  inter  eos  commemoratus  fuisset  et 
Epiphanius  SalaminaB  in  Gypro  episcopus  tempus 
quo  bic  obierit  ignorasse  Idatium  credidit,  quia  in 
Hispaniam  ex  Syriaca  peregrinatione  se  recepisset 
ante  diem  12  Maii,anno  401,quoab  aliquibusobiisse 
dicitur  Epiphanius.At  imprimis  multo  probabilius 
est  Idatium  ad  annum  435dc  iis  loquiquorum  anno 
407  meminerat,   inter  quos  non  est  Epiphaniui. 
Deinde  fieri  non  potuit  ut  Eulogium  in  Ecclesia  GaB- 
sariensi  episcopum  videret,  utque  a  Palcstina  ipse 
ante  Epiphanii  mortem,si  is  obiit  anno  401,  reccs- 
8erit,nisi  si  Joannes  Eulogii  decessor  statim  a  Gons- 
tantinopolitano  itinere  vivere  desierit,atatim  Eulo- 
gius  in  Joannis  locum  alleotus  fuerit»  Idatius  jam 

22 


683 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRiBCEDBNTEB  T0M03. 


664 


tum  in  Palaestinam  navigaverit^  atque  ab  ea  pro-  A     "^-  Anno  deinde  3  Theodosii  junioriB  et  Valenti- 


vincia,nulla  interposita  mora,rece8serit.Qua3  omnia 
uno  non  inlegro  mense  fieri  ncmo  sine  tabulis^sine 
testibus,  sibi  pcrsuadcat. 

5.  VerumlicetEpiphanius  diem  obieritextremum 
anno  402  aut  403,  de  quo  disputant  Baronius  {An, 
402,  n,  25),  Pagius  [An.  402,  n.  7),  Papebrochius 
(/n  Vita,  n.  42)  et  Valesius  {Not,  ad.  Socrat.  l.  vr, 
e.  i4),non  ideo  consequens  1 S  erit  Idatium  illius  ob- 
itum  ignora88e,quia,  antequam  eveniret.abOriente 
in  Hispaniam  reversus  fuerit.  Fieri  enim  potuit  ut, 
etiamsiin  Sjria  etprsesertiminPalaestina  celcberri- 
mnm  fuisset  Epiphanii  nomen,  dum  viveret,  nihil 
Idatiu9,quandiu  illic  fuit,  de  illius  morte  audierit, 
quiavideiicet  tertio  vel  qaarto  ab  Epiphanii  excessu 


niani,ffire  vulgaris  427,creatus  cst  episcopus  Aqni* 
flaviensisQuodcumprimusanimadverteritPhilppQs 
LabbeuSyinsignis  soc.Jesu  8criptor,dumFa8to8  Ida* 
tianos  intcgros  publicaret,novis8imemaitiaconfir- 
mat  doctissimusFlorius.Urbem  episcopatu  dignam 
probat  inscriptio  apud  Gruterum  ((P.  23.  n.  10),  in 
qua  coloniae  titulo  honestatur.Sigeberius,  ut  supn 
innui,Lemicen8em,plure8  Lamecensem  episcopnm 
feceruntjOmniumpessimePaschasiupQuesnellasLa- 
censem.  Qui  errores  insuper  accumulans,  Idatium 
metropolitaml5fuis8eafnrmat,idqueIdatiumip8am 
significarc  ait,dumin  prolongoadChronicon  scribit 
se  summi  prsesufenicreatumoflicii-AiLucusAugusW 
mctropolis  bonore  non  nisi  multos  pust  annos  de- 


anno,  id  est  406  aul407,in  Paleestinam  advenerit,  d  coratusest.Sednequesummumpraesuiatusofficium 


quando  cuncti  de  Epiphaniosermonessopiti  erant. 
Gumquejuxta  opinionemnostramdecimumtertium 
ffitatis  annum  numeraret  tunc  Idatius  verum  se 
infantulumacpupilluraappclldrepotuit.HieroDymus 
profecto  saepe  se  adolescentem,  alicubi  etiam  pene 
puerum  in  eremum  secessisse  ait,  et  tamen  juve- 
nem  veletiam  virum  tunc  fuissc  apud  omnes  constat. 
Gornelius  etiam  Nepos  (/n  Vita  Altici^  cap.  8)  ado* 
lescentem  appellatM.  Brutumpostilludtempusquo 
abipsocum  sociis  occisusfueratGiPsarin  seDatu,et 
ipBum  Atticum  adolescentem  vooat  cap.2,cum  jam 
annam  23  ageret.Itaque  hujusmodi  vcrba  nos  saepe 
fallent,8i  ad  praescriptas  vulgometas  infantis,pueri- 
tiffi  et  adoleecentiffi,  reducantur.  Qaandoveroflnem 
Chronico  imposuil  Idatiu8,non  immeritooxtremum 
8evitiecurriculumperagere8cripsitinprologo;nam-  ^ 
que  erat  tunc  fercoctogcnarius,ut  infravidebimus. 

§  III.  Deo  se  devovet,  episcopus  fit ;  reliqua  usque  ad 

mortem. 

6.  Regressus  ex  Syria  ante  annum  412,  quoobiit 
Theophilus  Aiexandrinus  (namcum  illinc  discessit, 
vivum  reliquit  Theophilum,  uti  ea  ostendunt  quae 
BcribitannoH  PlacidiValentiniani),Deo  se  devovet 
clerioum,14monachumautreligio8um,quamantea 
vitam  profe8SUS,anno  aerae  vulgaris  417  aut41S.  Id 
nihilque  aiiud  signiiicant  verbailiaqusin  Chronico 
Parvo  (sic  illud  appellare  visum  cst  Editori  Flurio), 
postConstantiinuptiaeetPIacidisB^anteWalliaemor- 
tem  leguntur,  scilicet  :  Idatiiad  Dominum  conversio 


metropolita8tantum,verum  quemlibet  etiam  episco- 
pum  dcsignat;  si  quidem  de  potestate  ordinie,  ot 
tbeologi  et  juris  ecclesiasticiinterpretes  loquuntur, 
EcrmoEit.  Antiquusscriptor^ajdesanctisCastrense, 
Romo,PriscoetTammaro,epi8Copi8  Africae.non  me- 
tropolitanis,  summi  sacerdotii  honore  praeditos 
fuisse  ait ;  et  sanctus  Gaudentius  Brixiensis  de  ee 
loquens  sermone  in  die  suse  ordinationis  et  desuo 
episcopatu  :  Suscepi^mqmifSummisacerdotiimunus 
Si  vero  do  potestate  jurisdictionis  loquamur,  nee 
metropolitani  quidem  summo  sacerdotii  ofQcio 
gaudeotjCum  habent  supra  ee  patriarchas  aut  pri- 
mates  et  summum  pontiflcem.  Haec  necessario  ad* 
notanda  fuerunt,quia  res  nobisestcum  implacabill 
Ecclesise  supremique  ejus  capitis  boste. 

8.Vixit  in  episcopatu  Idatius,ut  minimum  annos 
42;nam  Chronicon  suum  usque  ad  annum  469  per- 
duxit.  Imo  in  eo  nonnulla  legimus  quse  ab  Idatio 
ecribi  non  potuerunt  anteannum  472,ut  infra  osten- 
dam  (Num.  34).Attamen  neccsse  est  eum  ante  an- 
num  474  extrcmum  diem  obiisse,  si  sub  Leone  Au- 
guslo  dccessit,  uti  narr.it  sanctuslsidorus  {De  Fir. 
ill.y  c.  0),cui6atiu8  estcrcdcre  quam  Sigeberto,qui 
ad  annumusque  490  vixisseeumaffirmat.Leoautem 
mense  Januarioan.474vitam  flnivit.Quareldatiusan- 
nosfereoctogintavitamprodnxisseambigivixpotest. 

9.  Ab  eo  vero  tempore  quo  episcopus  factus  est, 
16  maximis  laboribns  ingentibusque  aerumnis  io 
Christianae  patientia?  gymnasio  exercitus  est.  Nam 
atrocia  continuo  bella,  rt  qum  bellis  annexa,incen- 


p«catom.Eqmdem  Salvianns  (L.ivde  Outcn,.  Dei)  ^  ^^^  ^^-        captivitates.csdes.miseram  Gall«ci.m 


iliiuB  temporis  scriptor,  eadem  phrasi:  St  gtii^,  ait, 
nobitium  CMverti  ad  Deum  cceperiL  Statimque,quid 
intelligat  conversionis  nomine  declaran8,inquit  .St 
quismetior  esse  tenlaverit;  Tursumque: Si  honoratior 
quispiam  religioniseapplicuerit.  Similiter  de  Paulino 
AuBonius  (Epist.  25) : 

Vertisti,  Pauline,  taos,  dulcisiiiroe,  moreB. 

Atque  etiam  Idatiusipse^infra.ad  annum  30  Hono- 
rii  Paulinus  nohilissimus  et  eloquentissimus  dudum 
conversione  ad  Deum  nobilior  faetus,  De  cadem  re 
qui  plura  velit,  legat  cumdem  Paulinum  {Epi$t.  39 
ai  mitU.)  atque  Sidonium  (L.  iv.  Epist.  24). 


attriverunt.Hffi  lamen  injuriffi  erant.corporum  atque 
bonorum.  Angores  animi  muHo  acrius  sanctum 
ediscopum  cruciabant,  cum  videret  gregem  8uum 
huc  atque  illuc  distrahi,di8pergi,lupisque  irruenti- 
bus,  boc  esthflereticis  Priscilliani8tisetAriani8,ss- 
vissinje  dilacerari.Interea  tamen  principibusetpo- 
pulis  charus  erat  atque  venerabilis,  ita  ut  legatione 
pro  suis  Gallscisad  Aetium  8U8cepta,Lic  precibus 
eju8victup,Sucvorum  regemHermericum  ad  ineun- 
dam  cum  Gallsecis  pacem  paulopost  induxerit  Ida- 
tius  vero,nomen  suum  reticcn8,pacem  hanc  inter- 
ventu  episcopali  obtentam  esse  afflrmat.At  istaplu- 


(a)  VitAsancti  Castrensis,  cap.  1,  apud  Boilaadum,  11  Febr. 


685 


AD  IDATn  BPISCOPI  GBBONICON  PROLBGOIIBNA. 


680 


raque  alialectorex  ipso  Chronico  melius  inlelliget.  \  hao  nova?  epocha)  adjectione  mutiret?  Prasterea  sio 


Silentio  tamen  proeterire  non  possum  verba  sancti 
Leonis  Magni,  quae  Idatium  nostrum  maximo  com- 
mendant.  Agens  enim  vigilantissimus  pontifex  de 
generall  concilio  ex  omnibus  Hispanise  provinciis 
cogendo,  ut  Priscillianistarum  furori  occurreretur, 
baec  inter  alia  ad  Turibium  Asturicensem  scribit  : 
Si  autem  aliguid,  quod  absitt  obstiterit  quomlnus  pos- 
sit  celebrari  generale  concilium,  Gallxcix  saltem  in 
unum  conveniant  sacerdotes :  quibus  congregatis  fra- 
ires  nostri  Idatius  ei  Ceponius  imminebunt,  conjun^ 
eta  cum  eis  instanlia  tuay  quos  citius  vel  provinciali 
eonventuremediumtantis  vulneribus  afferatur  (Epist, 
mifii  93,  /in.).  Haec  sanctus  Leo,  qui  Idatium  et  Ce« 
pooium  noroinatim  appellasse  videtur  ex  Turibii 


istud  Chronicon  continuandum  suscepit  Idatius,  ut 
in  unum  voluroen,quasi  unicum  esset  opus  et  unius 
solius  scriptoris  labor  tres  ejus  partes  compegerit, 
et  ila  compactum  promulgaverit  Ita  Labbeus  testa- 
tur,  qui  in  illo  Ms.collegii  soc.  Jesu  Parisiensis  Eu- 
sebii  Ghroiiicon  cum  auctariis  Hieronymi  ct  Idatii 
uno  contineiiter  volumine  reperiri  affirmat.  Verum 
potissimaest  Idutiiipsiusauctoritas^tum  in  prologo, 
ubi  haec  acribit  :  Quia  ad  nostri  temporis  cursum,  ut 
superior  lectio  docetjdemnpiio  defluxit  annorum;nam 
verbaista^iipmor  lectio  Ghronicon  Eusebii  et  Hiero- 
nymi  signiGcavit  Idatius  praBpositum  in  eodem  vo- 
lumine:  tum  etiam  in  Ghronico  ad  annura  13  Ho- 
norii,    ubi   h»c  leguntur  :  Post  suprascriptos  sane 


commendatione;nam  et  Turibius   ipse  ad  eosdera  n  Arianos,  quiUierosolymis  ante  Joannem  episcopi  fue- 


de  secta  Prisciilianistarum  litteras  dedit,  quas  apud 
Moralem  reperies  (L.  xi,  c.  26). 

17  §  IV.  Idatii  scripta. 
40.  Duo  Idatio  scriptatribunntur.Chronicon  sci- 
licet  et  Fasti  consuiares.  Et  Chronicon  quidem  om- 
nium  temporum  ac  eruditorum  consensu ;  at  de 
Fastis  antiqui  scriptores  omnino  tacent;  postorio- 
res  vero  alii  dubitant,  alii  ctiam  incunctanter  ne- 
gant.Sed  genuinum  Idatii  opus  esse  hos  Faitos  in- 
victis,  ni  fallor,  arguraentis,  mox  §  H  evincara. 
Cbonicon  Parvum  paucis  abhinc  annis  publica  do- 
natum  luce,  cento  est  ab  imperita  manu  ex  inte- 
gro  Chronico  exsectus  et  male  consutns.  Liber 
contraPrisciIiianum,quema  nostroldatio  scriptum 
refort  Trithemius,  alterius  Idatii  seu  potius  Itarii 


nn/,  etc.  Inquire,  lector,  ab  initio  auctarii  Idatii, 
ubinam  ille  de  his  epiticopis  Arianis  mcntionem  19 
fecerit.Nullibiinveniesjinveniesauteminadjectioni- 
busHieronymi,  anno^  Olympiadis  283.  Quisigitur 
non  videt  Idatium  non  ita  loqui  potuisse,  nisi  cum 
Hieronymiano  Chronico  librum  suum  quasi  appen- 
dicem  quamdam  in  anicum  volume..  conjunxisset? 
Si  autem  conjunxit,  credibilene  est  novsB  epochsB 
charactere,  et  quidem  lectore  non  pr%monito,  hoo 
suum  autarium  a  reliquo  corpore  discriminasse  ? 
12.  Sed  Hispanam  aBram,  inquics,  Eemel  atque 
iterum  non  in  ora  tantum  libri,sed  intra  ipsa  Idatii 
verba  reperimus.  Probe  id  scio;  verum  nec  sic  qui- 
dem  mihi  corto  pcrsuadeam  duplicom  illam  (Bram 
Chronioo  in^ertam,alteram  anno  15  IIonorii,allcram 


est,  qui,   teste   diviso  Isidoro  {De  Vir.  ilL  c.  15),  C  aunoLeonis6,esse  ab  Idatii  manu.  Utraqueprimum 


pluribus  annis  antiquior  fuit  hoc  nostro  Idatio  epi- 
Bcopo  Aquiflaviensi. 

Post  hffic  scripta  venit  in  manus  meas  eruditi  viri 
Prancisci Girvesii  dehistoria  Priscillianistarumdis- 
sertatio,  ubi  (Part.  i,  n.  33)  existimare  se  osteudit 
Idatium  nostrum  diversum  non  esse  ab  eo  cujus  in 
Biblioth.  PP.  (Tom.  V)  opus  exstatadversus  Varima- 
dum  Ansanum.Sed  cum  Idatiusnosterad  extremum 
usque  senium  annumque471  aut472aGali<ecia  non 
recesserit,  uticonstatex  Chronico,  obieritque  uno 
autaltero  anno  post,  colligitur  inde  Idatium  neu- 
tiquam  scribere  ea  potuisse  quas  initio  operis  il- 
lius  contra  Varimadum  leguntur  :  Dudum  in  Nea- 
poli  urbae  Campanix  constitutus,  eto. 


libri  aerae  ab  unolibrarioascritii.etexinde  transcribi 
ab  alio  potuit  in  operis  Idatiani  contextum.Porro  iu 
Fastis  Mss.jSub  coss.Augusto  iielPaulo(IegeTullo.) 
haBceruditissimo  Labboo  teste^habentur ;  His  coss., 
aera  prima.Cwsus  lunoeinventus.  Anonymus  autem 
Cuspinianeus  consulatu  L.  Antonii  et  Isaurici,  in 
quem  forte  primus  aeras  Hispana)  annus  incidit,  pro 
asra  prima  legit  luna  prima,  llaec  autem  varietas 
argumento  est  quantum  sibi  permiserint  librarii, 
dumanliquamonumentaexscribebant,quandoalter 
aera  prima  scripsit,  alter  iuna  prima.  Atque  prior 
ille  Idutium  describcns,  aeram  primam  anno  ante 
Chrlt$tu!n  33tribuit,quod  non  fecerit  Idatius.  Itaque 
quo  evenit  in  Fastis,  ut  nsvo  illo  aeraprima  a  libra- 


18  8  V.  De  epochU  Chronico  inscriptis,  et  primum  D  rio  deturparentur,  sic   ctiam  conligisso  Chronico 

de  aera  Htspana. 
41.  Uta  Chronico  incipiamus,  utilitalem  ejus  a 
magnis  viris  Sirmondo  et  Florio  eoramendatam  non 
e8tcur  egoexaggerem.DechronoIogicis  autem  notis, 
quibua  hocopussuum  insignivitldatius,libereatque 
Ingenue  dicam  nusquam  epocham  aerae  Hispaniae  ab 
eoinChrocico  usurpatam  fuisse.  Quid  enim?  Conti- 
nuandum  suscipit  Chronicon  Idatiua  abEusebioet 
Hieronymo,  qui  illud  Olympiadum  atque  Abrahami 
principumque  annis  consi.crnaverant.  Ergonenovam 
ipse  exterisque  genti  bus  ignotam  adjecisset  epocham 
quin  de  ea  quidquam  praefatus  lectores  suos  admo- 
neret?  Nullumne  verbum  toto  usquam  Chronico  de 


cxistimo  duobus  in  locis  qui  nobisobjiciuntur.  De- 
nique  distributio  aerarum,  quam  in  Chronico,  sed  in 
Fastis  praecipue  animadvertimus,  quia  uimis  exa- 
cta,  mihi  suspecta  valde  est,  ut  infra  dicam. 

90  13.  Ego  equidem  non  modo  non  invite,  verum 
libentissime  manus  darem  his  qui  IdatiumHispanas 
eera;  characterismoCbronicon  distinxisse  suum  opi- 
nantur,praesertimquia  satis  certo  constat  hancepo- 
cham  in  aliquousu  publicofuisse  circa  annum  Leo- 
nis6,communisaeraB  462,ubi|Chronicon  aBram500ex- 
hibet.  Quippe  apu<l  diligentissimum  et  eximii  can- 
doris  virum  Ambrosium  Moraiem  (L.  xi,  c.  31)  hanc 
inscriptionem  nulli  non  probatam  legimus  : 


rf 

687 


AlEXANDRIA  CLARI8SIMA  FEMINA  VIXIT 
ANNOS     PLU3     MINUS      XXV  ,      RECE88IT     IN 

PACE  DECiMO  Kal.  Jan.  ERA  DIII  ; 

PROBUS    FILIUS    YIXIT  ANNOS  DUOS  MEN.  I. 

Verumtamen  argumenta  supra  exposila  et  sancti 
Isidori  ac  Joannis  Biclarensis  exemplum,  qui  hanc 
«rffi  Hiapanae  epocham  in  Chronicis  suis  per  an- 
nos  principum  digeslis  nunquam  (nisi  semel  for- 
tasse  in  fine  Isidorus)  usurpant,  dissentire  ab  eis 
me  viris  cogunt.  Maxime  de  aris  per  singulos  an- 
nss  aeraj  Chronici  adjectis;  nara  de  duabus  aliis 
supra  memoratis  infraque  Chonici  contextum  re- 
jectis,  non  est  cur  tam  constanter  refragemur  ab 
ipso  Idatio  illis  in  locis  inscriptos  fuisse. 

§  VI.  De  xra  Abrahamu 


ADDSNDA  AD  QUOSDAM  PRi5CBDSNTB8  TOMOB.  688 

A  tem   adnectit  Diocletiani.   Verene  an  ralso,  qaod 


disputatPagius  (/n  Critic.^an,  316,  n.  3),  nihil  nunc 
refert,  adnectit.  Eam  autem  mortem  evenisse  nar- 
rat  Idatius  in  Fastis  iii  Non.  Dec.  Narraturufl 
deinde  Eusebius  nuncupationem  trium  Gssarum 
Crispl,  Licinii  et  Constantini,  quae  eodem  Idatio 
tesle  facta  est  die  Kal.  Martii  proxime  insequen- 
tis,  annum  ejusdem  Constantini  Magni  8  prsscri- 
psit.  Alque  Decembrem  inter  et  Martium  duostan- 
tum  numeramus  menses  Januarium  etFebruarium. 
Puto  Eusebiura  principium  illius  anni  8  Constan- 
tini  Februario  non  illigasse.  Hsec  pluribus  conflr- 
mari  poHsent;  sed  ea  satis  fore  Petavio  credam  qni 
de  Eusebio  probabile  tantum  ao  verosimile  esse 
scribit  (Raiion,  part.  ii,  /.  i,  c.  10)  annos  ab  aulu- 


14.  Reliquicharactcres,nirairumanniAbrahami.  J  mno  cum  Syris  inchoare. 


imperatorumatque  01ympiadum,ab  Idatio  profecto 
sunt.  Et  annos  quidera  Abrahami,  Hieronymum 
Idatiumque  Latinis  scribentes  a  Januarioauspicari 
argumenlo  est,91  quod  ab  initio  Chronici  annorum 
illorum  notae  continuo  secus  ac  Olympiadum  lateri 
ascriplffi  sunt  annorum  principum,  quos  a  capito  ad 
calcem  cum  annis  Julianis  fluere,  vix  in  dubium 
verti  potest.  8ed  tamen  quisquis  de  hoo  ambigat, 
legat  hoc  Chronicon  in  ipsius  fere  vestibulo,  nimi- 
rum  ad  annum  4  et  5  Theodosii  Magni;  inveniet 
anno  4  pacem  Roraanos  inter  et  Gothos  Idatium 
consignasse,  quam  in  Fastis  Idatius  ipse  perfec- 
tam  fuisse  ait  quinto  Non.  Octob.,  assentiturquc 
ei  Pagius  (/n  Criltc,  an,  481,  n.  2).  Ab  hac  autem 


16.  Cum  eruditissimo  tamen  Pagio  non  ita  paucis 
agendum  est  mihi,  quia  et  frequentius  et  asseve- 
rantiu9,nequede8olo  Eusebio,verum  de  Hieronymo 
ctiam  atqueldatioid  ipsum  in  CriticaafDrmat,exque 
hac  sua  opinione  methodum  prasscnbit  certum,  ut 
ait,  et  facilem  ad  Eusebianorumy  Hieronymianorum 
et  Idatianorum  annorum  ineundam  rationem ;  et  non 
tantum  ai  agnoscendos  errores  Eusebii,  Hieronymiet 
Idatiiy  sed  et  eorum  omnium  qui  eosdem  perperam 
ctiant  (Distert.  deperiod.  Graecoroman.^  n.79).  Igitnr 
hacipse  opinione  irabutus,cum  Idatium,quemquia 
non  viderat  enim.^S  Baroniusatque  adeo  Annali- 
bus  suis  non  in&eruerat,raagna  ex  parte  in  sua  Cri- 
tica  describendum  sibi  esse  censuit,  saepe  corrigat. 


die  ad  xvii  vel  (ut  demus   id   Pagio,  ne  de  nihilo  /i  suggillet  ac  sinistre  interpretetur,  properque  a  me 


disputemus)  ad  xvi  ante  Kal.  insequentis  Februarii, 
cui  inaugurationem  Arcadii  consignat,  in  iisdem 
Fastis  transiens,  annum  5  prflefigit.  Unde  a  ne- 
mine  negandum  puto  Idatium  annos  Abrahamiti- 
C08  et  imperatorios  a  Januario  auspicatum  fuisse. 
Ad  annum  prsterea  4  Majorani  et  Lconis  idem 
observare  licet.  Nam  ibi  Idalium  a  Februario  ad 
Novembrem,  dccem  continuos  menses,  sub  unius 
ejusdemque  anni  nota,  decurrit.  Si  autem  ab  Oc- 
tobri  initium  annorum  sumeret,  uti  assidue  incul- 
cal  Pagius,  cum  ad  §  Idatius  qui  supra  pervenit,  aut 
etiam  antea,  novura  aunum  designasset.  Sed  id 
Bffipius  rccurrot  in  notis. 

15.  Nunc  autera  de  Hieronymo  dicamus,  quian- 
no  20  Gonstantii,  Constantini  Magni  filii,  hoBC  scri 


frequcnter  redarguendus  sit,  altius  hanc  de  anno- 
rum  Idatianorum  exordio  disputationem  repetere 
atque  perspicuis  argumentis  definire  nunc  statui, 
ne  cui  postea  videar  ex  lubidine  potius  viro  doc- 
tissimo  contradicendi  quam  ex  officioso  Idatium 
defendendi  studio  illi  frequenter  refragari. 

17.  Igiturcum  in  Chronico,  quale  illud  habemus 
ab  Hieronymo,  annos  Abrahami  e  regione  annorum 
principum  nequelatumunguera  superiusautinferius 
consignatos  videamus,  quis  sibi  aPagio  persuaderi 
patiaturLatinum  Eusebium  (ne  de  Graeco  aulogra- 
pho  di8putemus),Hieronymumac  Idatium,Abraha- 
mi  annos  ab  Octobri,  principumvero  a  Januario,ut 
demonstratum  est,auspicari,  prffisertim  cum  annos 
Olympiadicos,  quibus  principium  aliud  dederunt 


bit :  Julianus  frater  Gatli  Mediolani  Cxsar  appcUa-  D  quam  imperatorls,  alio  etiam  loco  vel  anterius  vel 


tur  VIII  Idus  Novemb.f  subsignatoque  mox  anno  31 
ejusdem  Constantii  ait  :  Heliquix  aposioii  Timolhei 
Constantinopolim  invectae  sunt.  Atqui  Idatiusin  Fas- 
tis  contigisse  id  testatur  die  Kal.  Junii.  Neque  est 
qui  evectionem  hanc  longius  protrahat,  nisi  Theo- 
dorus  Lector  (L.  ii  Collectan.),  qui  tamen  in  diem 
24  9)  ejusdem  mensis  Junii  illa  refert.  Uierony- 
mus  ergo,  a  Novembri  in  proximum  Junium  pro- 
cedens,  novum  annum  inchoavit.  Quo  igitur  mense 
nisi  Januario?  Certe  autumnum  non  exspectavit. 
Verum  et  Eusebium  in  Latino  Chronico  annorum 
principum  exordium  a  Januario  capere  clarissime 
coQstat.  Siquidem  Coni:laQtini  Magni  anno  7  mor- 


posterius  designasse  perspicuum  sit?  Psrterea  ita 
Idatius  a  multiplicandis  in  cpochis  quas  usurpat 
annorum  initiis  abhorret,  ut  si  quando  principes 
imperium  adeunt  post  Januarium  postque  preno- 
tatum  in  Cbronico  currentem  annum,  put  novam 
aditi  impcrii  notam  non  adhibeat,  vel,  si  eam 
adhibet,  cum  primum  se  dat  occasio,  suppri- 
mal ;  quippe,reocurrente  proximo  Januario,  etiam- 
si  principatus  cxpletus  non  sit  annus  primus,  se- 
cundum  designat.  Cujus  utriusque  exempla  habes 
in  Placido  Valentiniano,  in  Avito,  Majorano  et 
Leone.  Prudens  sane  consilium  quo  cautum  esse 
voluit  ne  Chronologiae,  qua}  res  est  satis  per  se  im- 


689 


AD  IDATII  EP1SC0PI  CHRONICON  PROLBGOMBNA. 


690 


plexa,  Dovffi  offunderentur  tenebr»,  quibus  lector 
prcpeditus  in  errorem  laberetur.  Non  longe  abibo, 
neque  a  via  cui  instero  dobeo  recedum,  dum  osten- 
do  interprelationera  94  hanc  de  annis  Eusebianis 
Hieronymianis  et  Idatianis,  ah  Octobrissive  autum* 
no  incipientibus  (prxterquam  quod  falsa  est),  sex- 
centorum  errorum  causamnon  solum  tironibus  sed 
etiam  chronologis  non  indoctis  futuram  esse. 

18.  Porro  idem  doctissimus  Pagius,  dum  de  hac 
redisputat,  non  sine  aliquaerroris  ac  contradictionis 
specie  locutus  est.  Nam  testimonio  Eusebii  adducto 
scribentis  (Dissert.  de  period,  Grxcoroman.^n,  78) ; 
Colliguntur  omnes  anni  Abrahami  usque  adNativita* 
iem  Christi  anntnx  xv,  incluso  scilicet  in  his  anno 
primo  Christi,  subjungit :  Certum  estanno  Juliano  43 
Eusebium  primum  Incamationis  annum  incoepisse.  Et 
QC  quis  ita  possit  haec  interpretari,  quasi  sensus  sit 
Easebium  Christi  ortum  illi  anno  Abrahami  alligasse 
qui  ab  autumno  anni43Juliani'exordium  sumpsit 
continuo  addit :  Eusebium  Incamationis  prindpium 
ab  anno  Juliano  43  repetere.  Principium  Incarnatio- 
nis  (sampta  Incarnatione  pro  Nativitate,  prout  nunc 
loquimur,  diem  Gbristi  nati  primum,  aut  aliquem 
illl  proximum  esse  nemo  non  fatebitur,  sicutnemo 
item  est  quinesciret  annos  Julianos  a  Kal.  Januarii 
initiam  capere.  Cum  igitar  Eusebius,  Graecos  imita- 
tas,  alligaverit  Natalem  Christi  diei  sexta  Januarii 
anni  ejusdem  Abrahami  2045,  potuitne  Pagius,  sine 
errori8accontradictioni8specie,scriberelncarnati0' 
nis  initium  ab  anno  Jufiano  43  Eusebium  arcesse- 
re  ?  Nam  dies  illa  6  Januarii,  cui  Eusebius  Natalem 
Christi  ascripsit,  6  pariter  erat  dies  anni  44  Juliani 
siqaidem  iste  inchoatus  est  die  prima  ojusdemmet 
Januarii.  Igitur  quemadmodum  etiam  si  Euscbius 
annam  cui  adnectit  Incarnationem  ab  Octobri  anni 
43JaIiani  auspicatus  fui89et,non  proptereadici  pos- 
set  flft  Ghristi  Natalem  alicui  ex  tribus  prioribus 
^asdem  anni  mensibus  Octobri,  NovembriautDe- 
cembii,  neqae  consulatu  Lentuli  et  Messallini  ascri- 
pBisse,  quia  et  consulatus  iste  et  tres  illi  menses 
finiti  jam  erant  die  sexta  insequentis  Januarii,  ita 
neque  afflngi  Eusebio  poteat  eum  anno  43  Juliano 
XatalemChristi  alligasse,  quandoquidem  annus  hic 
non  minui  ac  trea  ilH  menses  consulatus  Lentul^ 
et  Messallini  eadem  iila  diesexta  penitus  effluxerat. 

19.  Ego  sane  non  video  cur  Pagius,  qui  in  appa- 
ratu  ad  Annales,  n.  146,  cui  inscriptus  est  annus 
Julianus  43,  disertis  verbis  [eiieiixr  Eusebiumexisti- 
masse  Christum  natum  die  sexta  Jannuarii  sequtntis 
anni,  quem  ibidem,  n.  153,  ipse  43ex  Julianis  facit; 
non,  inquam,  video,  cur  in  Critica  [Ad  an.  14,  n.  6) 
Petavium  corrigat,  quod  in  eumdem  annum  44  Julia- 
num  EusebiumChristiNataiemretuIisse  scribat.An 
qnia  Eusebius  annos  quibus  Chronicon  suum  insi- 
gnivit,  ab  autamno,  ut  existimat  Pagius,  inchoavit, 
annos  JulianoSy  qaos  nunquam  usurpat,  a  suis  fini- 
bus  avellere  potuit,  efficereque,  ne  44  annus  Kal. 
^uadem  mensis  Januarii,ci:gus]8exte  diei  Natalem 
Ghritii  annexuity  inchoatus  fuerit?  Observaverat 
Peiavius  {BaHon.  part.  ii,  /.  i,  c  lOi  prius  quaio 


A.  Pagius,verisimile  esse  annos  Eusebianos  ab  autum- 
no  exordium  sumere ;  attamen,  quia  major  Euse- 
bianorum  pars  cum  Julianis  sequentibus  concurrit, 
suadct  ul  in  usu  annus  Abrabami,  exempli  gratia, 
2015,  cum  44  Juliano  conferatur,quocum  pernovem 
menses  concurrit,  non  vero  cum  43,  cum  quo  pre- 
dicto  anno  Abrahami  30i5trium  tantum  mensium 
communitas  cst.  Et  haec  quidem  Petavius  consultis- 
sime  :  nam  qusenam,  96  rogo,  chronologias  cunfu- 
sio  et  perturbatio  est,  si  aut  annum  Christi  primum 
cum  Abrahamitico  2015  a  die  sexta  Januarii  conjun- 
gens,  pumdem  sejungas  ab  anno  Juliano  44,  qui  sex 
prius  diebus  incboatus  fuit?  aut  Chrfstum  natum 
asserens  consulatu  Augusti  xiii.  natum  esse  neges 
eodem  illo  anno  Juliano  44,  atque  eos  etiamcarpas 

Q  qui  hocalflrmant?  Annon  consulatus  isteatque  an- 
nus  44  Julianus  eadem  die  initium  habuere  ?  Sed 
miseretme  humanae  imbecillitatis,  dum  video  eum- 
demmet  Pagium  idipsum  quod  in  Petavio  hic  re- 
prehendit  alibi  probare  (Prolog.  ad  dissert.  Hyp.,  n« 
15] ,  Petavianaque  regula  utendum  esse  docere. 
Agens  enim  de  anno  2  imperii  C.  Caligul»,  hfleo 
scribit :  Alter  imperii  Caligulx  annos  Christi  potius 
38  quam  39  est^  cum  38  Christi  annus  eorrespondeat 
novem  ejusdem  secundi  imperii  anni  mensibust  39 
vero  tribus  tantum  iisque  incompletis. 

20.  Auget  deinde  tenebras  Pagius,  inquiens :  In 
aera  Dionysiana  primus  Christi  annus  inchoatur  Kal» 
Januarii  anni  Juliani  46.  Namque  annus  Julianus  43 
annis  tribus  a  46  dislat ;  et  qui  Natalem  Christi  anno 

p  Juliano  44  ascribit,  illum  tres  anteritu  annos  statuere 
eensetur,  quam  qui  eum  consignat  anno  46  (Dissert, 
de  period.  Grascoroman.,  n,  79).  Cum  ergo  dixerit 
Pagius  Eusebium  alligasse  Natalem  Christi  anno 
Juliano  43,  Dionysium  vero  anno  46,  nemo  ipsum 
audiet,  quin  sibi  persuadeat  Natalem  Christi  Euee- 
bianum  annis  tribus  Dionysianum  anteire.  Sane 
doctissimo  viro  hsec  Pagii  verba  imposuerunt,  ut 
crederet  quod  modo  inquiebam,  quodque  ipse  ita 
exposuit :  Eusebio  anexo  al  afio  primero  de  Christo 
al  ano  43  Juliano,  y  Dionysio  ol  46,  97  como  dize 
Pagi  en  la  dissert.  del  periodo  Grsecorom.,  num  78 
y  79.  En  fuerza  de  esto  elque  de  los  afios  de  Abra- 
ban  quiera  sacar  los  de  Christo,  segun  nos  oslros 
io8  contamos,  se  ha  de  diferenciar  en  tres  unida- 
des,  etc.  »  Deceptus  est  vir  cl.  Pagium  legens,  et  ex 

^  eo  hausitNatalemChristiEusebianumtribusannia 
Dionysiauum  prffivertere.  Neque  his  stetit  error. 
Factum  exinde  est  ut  ha^c  iabes  in  novam  Chronici 
Editionem  ab  ipso  ornatam  derivaretur.  Neque 
enimanimadvertitvirdoctissimusHieronymumnon 
potuisse  finem  Chronico  suo  imponere  Abrahami 
anno2395,  imposuisse  vers  anno  2394.  Vide  infra, 
n.  26  ei seqq.  Quin  eliam,  quod  valde  mirandum est, 
Pagius,  qui  in  hunc  errorem  Florium  induxit,  eum 
ipse  non  contraxit;  nam  Idatii  Chronicon  ab  anno 
Abrahami  2393  exordiri  existimare  ae  ostendit,  cum 
anno  postejus  initium  sexto  annum  2400 ascribat. 

21.  At  Pagius,  inquies,  eodem  illo  loco  contrarium 
expresse    docuit  nam   conceptis    verbis  cdixit  : 


691  ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRiBCBDBNTBS  TOMOB.  enn 

Canstat  Eusebium  annos  Incamattonii  trennio  ante  A  secus  ac  Olympiadicos  a  Januario  iDitium  daccre 


asram  Dionysianam  inchoare.AuiWoG  quidem.Veruu; 
diversitate  ilia  aoDorum  Eu8ebiuDorum  et  Juliano- 
rum  disteDtus  ita  scriptionem  suam  obscurat,  ut 
ipse  pugDantia  ioqui  videatur,  etlector.cujus  modo 
memiDi,  neque  indoctus,  neque  iodiiigeDs,  quique 
a  Pagio  de  iuitio  annorum  Idatianorum  dissentit, 
quos  non  ab  Octobri,  sed  a  Januario  fluere  opina- 
tur,  in  errorem  propter  ipsum  lapsus  sit.  Itaque 
uthosscopulos  evitaret  Hieronymus(num  verissime 
idem  Pagrus  aiibi  scripsit  [Ibid,] :  Periodorum  mul- 
tiplicatio  memorise  animoque  onerosa  est),  iicet  in 
Cbronico  Eusebii  annos  Abrabamiticos  ab  autum- 
no  deductos  invenerit  (  quod  M  in  prsesentiarum 
nibil  attinet  quasrere),  eos  atquo  etiam  imperatorios 


apud  Eusebiam  et  Idatium  dixerim.  Nam  prster- 
quam  quod  id  evincunt  exempla  superius  adducta, 
aDDusabautumDO  iDieDS,qualem  vultPagiu8,V^yris, 
ut  diclum  est,  taotum  iu  usu  crat,  iliisque  solisno- 
tus,  at  auDus  Olympiadicus  ab  sstale  iacipiens,  et 
in  fiestatem  anDocoDsequentidesiDcnSyCunctis  gen- 
tibus,  qua  late  patebat  RomaDum  imperium,  erat 
notissimus;  atque  ab  omuibus  una  eademque  ra- 
tione  putabatur.  Quapropter  squaleerrandi  pericD- 
lum  lectoribus  crearetur,  si  aanus  Olympiadicus  in 
ChroniconinsertasessetcumannoJulianoparilicursa 
fluens  quam  si  inductus  esset  annus  Ahrahamiti- 
cus  cum  8yrorum  civili  anno  decurrens.  8ed  hcc 
certa  cunctis  esse  debent.  Silentio  tamen  ea  prcte- 


oum  Julianiset  civilibusannis  Romanorum,quibus  ^  rire  nolui  propter  Pagium  et  Florium,  quonimilie 


Ghronicon  illud  Latinum  faciebat,  quibusquc  iguo- 
rata  erat  Syrorum  auDos  putaudi  ratio,  a  JaDuario 
iachoavit,  ae  triplici  periodo  altera  Abrahami,  al- 
tera  Olympiadis,  tertia  deDiquepriDcipum,quarum 
uaaquaequediversoacaliomeDseaDnossuosauspica- 
retur,  lectorum  animosobrueret.  Porro  quaotumsi- 
bi  IlieroDymus  iadulserit  iu  verteado  Eusebii  Ghro- 
nico  disertis  ipse  verbis  la  prffifatiooe  professus  est 
dum  ait  se  esse  et  iaterpretis  et  scriptoris  ex  parte 
officio  usum.  Idatim  autem  Hieroaymum  imitatum 
fnisse  tam  mihi  certum  est,  ut  GhroaicoD  Grscum, 
qudle  ab  Eusebio  prodiit,  ae  quidem  legisse  putem. 
§  YII.  De  annis  Olympiadicis, 
22.  De  his  aliter  ac  de  Abrahamiticis  et  impera- 
toriisBtatueadumesty  iacuactaDterque  assereDdum 
Eusebium,  Hieroaymam  et  Idalium  «stivo  tempori  C  picus  cetebratur,  A  Roma  aulem  condita  991  ei  qni' 


aoDos  Olympiadicos  ab  Octebri,hica  Jaauario  aa- 
meraodos  esse  ia  uostro  Chroaico  doceat,  cum  eos 
a  meDse  Julio  Idatius  certissime  auspicatus  ait. 

SO  §  VIII.  Quoto  Ahrahami  anno  Idatiiu  Chronicon 

inchoaverit  ? 

24.  Nuncautemquoniamquaehucusquedictasunt 

de  initio  anni  Olympiadici,  deque  illius  tam  apud 

Grfficos  quam  apud  Latinos  usurpatione,  notasunt 

apud  omnes,  solius  Censorini  testimonium  adda- 

cam,  non'ut  rem  indubiam  confirmem,  sed  ut  ex  eo 

ad  annum  primum  etultimumauctariildatianiin- 

quirendum  transeamus.  Igitur  Censorinus  :  Biean* 

nus,  ait,  cujus  velut  index  €t  titulus  quidam  est  Vlpii 

ei  Pon  tiani  consulatus,ab  Olympiade  prima  miltesimus 

est  et  14  ex  diebus  tantum  osstatis^quibus  agon  Olym- 


Olympiadumiuitium  alligasae,idque  ipsarumOIym' 
piadum  positu  atque  consiguatioDe  testatum  reli- 
quisse.  Ouaproptcr  io  novissima  Idatii  Editione  non 
recle  factum  estidumanni  Olympiadici  cum  Abra- 
hamiticis  et  imperatoriis  ex  aequo  conferuntur^qua- 
si  illi  non  secus  ac  isli  a  Januarionumerandisint. 
Non  ita  profecto  connectendi  fuerunt  inGhronico 
haram  epocharum  anni,  sed  sexto  prffiterpropter 
mense  ab  initio  et  fine  aliorum  incipere  et  desinere 
debuerant  Olympiadici.  Id  nos  docet  clarissime 
Idalius,  dum  in  Edilione  Sirmondiana,  qufficxpres- 
sa  est  unico  Ms.  quod  superest,  Olympiadem  290 
non  e  regione  anni  2Theodo8ii,  sed  inferius  medio 
utique  spatio  inter  2et  3  ad  §  Alexandrix  99  ins- 


defn  a  Palilibus,  unde  Urbis  anni  numerantur.  Eorum 
vero  annorum  quibus  Jutianis  nomen  est^  283  sed  ex 
die  KaL  Januarii,  Hsc  Gensorinus.  Ex  quibus  li- 
quide  constat  annorum  Olympiadicorom  initium 
allegandum  fuisse  ab  Hieronymo  et  Idatio  diebut 
sstatis,  ae  novam  atque  insolentem  eos  numerandi 
rationeminGhroniconinferrent.Atqueexindeetiam 
demonstrari  posse  existimo  Hieronymum  manum  a 
Chronico  sustulisse  anno  Abrahami  2394,  Olympia- 
dis  289anno  tertio,men8e  hujus  sextolabenteChris 
ti  vero,  juxta  Eusebium,  380 ;  proptereaque  Ida- 
tium,qai  sequeati  aanocalamum  applicavit  eidem 
Ghronico  continuando,  coneignareinvestibuloope- 
ris  sui  debuisseaDnum  Abrabami  2395,  Olympiadis 


cripsit.  Quod  reliquo  deiaceps  Ghroaico  toties  re*  D  prffidictffiaanumitem3,Ghri8ti,8i  bacepochajuxta 


tinet,  quoties  librariorum  incuria  depravatus  non 
est.  In  quo  Eusebium  et  Hieronymum  secutus  est, 
qui in  boc  ipsi  prffiviverunt.  Nam Eusebius iaterT  ct  8 
Diocletiani  et  inter  1  et  2  Goostantini,  aonos  ffiquali 
ab  utriusque  iatervallo,  Olympiades  268  et  272  coa- 
signavit.  Hieronymus  etiam  inter  annos  ejusdem 
Gonstantini  25  et  26  atque  11  et  12  Valeutis  Olym- 
piades2886t289inscripsit.  Plurimasuntbujusmodi 
exemplatoto  sparaaGhroniccVenetiisanno  1483  et 
Baailcffi  anno  1529  impressoSedistatantum  placuit 
adducere  quffi  nullum  relinquunt  vitilitigationibns 
locum. 
23.  Neo  mirari  debet  lector  ai  annos  Abrahamitioos 


Eusebii  opinionem  usus  fuisset,  annum  381. 

Sl  25.  Itaque  annuro  quem  tot  characteribus 
designal  Censoriaus  eu  mdem  esse  cum  anno  238  sra 
vulgaris  autumant  hoc  tempore  plerique  omnes.  Ab 
eo  autcm  anno  usque  ad  finem  Chronici  Hierony- 
miani  cxl  aani  numerantur ;  siquidem  illudfinivit 
consulatu  Valentis  vi  etValentiniani  juniorisii,  qai 
aonum  ffirae  Dioaysianffi  362  aperuit.  Atqui  hocan- 
no  numcrasse  necesseest  Hieronymum  gcclxxx,  id 
est  duos  amplius  annos  quam  Dionyaius,  quotquot 
ab  initio  sra  Ghristi  Eusebiana  DionysiaDam 
antovertil.  Quisquis  ergo  antiquis  Hieroaymiaais 
Gbronici  exemplaribus  credidil|  in  quibut  annus 


693 


AD  IDATII  &PI6C0PI  CHRONICON  PROLBGOMBNA. 


694 


qaodesinitHieronymuB  381  Ghristi  deaigaatus  est^ 
falsus  est  vebeiueater.Namqueexepocbis,quaruin 
anui  eodem  dierum  nuuiero  constant,  ncque  plurcs 
una  quam  alia,  neque  pauciores  in  eodcm  spatio 
temporis  numerare  polcst.  Quare  si  abanno  primo 
aers  communisusquead  consulatum  Valentisvi  haso 
(Bra  cccLXxviii  annos  numerat,  eosdem  non  autem 
plures  Eusebianam  putare  necesse  est.  Quod  si  in 
Chronico  Hieronymi  invenis  annos  ccclxxxi,  scito 
id  sine  subdititiauniusanni  intercalationefleri  non 
potuisse.  Rursus  si  Uieronyraus  anno  15  Tiberii  et 
30  Gbristi  ad  M  Valentis  hujusque  interitum  cccli 
annos  fluxisse  afOrmat  (  /;i  praafal,  ad  Chron.  Edit 
BasiL,  1529),  autin  hac  summa  ^5  Tiberii  et  30 
Christi  annumincludit,  autlibrariorum  ncglignntia 
corruptus  etiam  estillelocus.Idatius  profecto  annos 
tantum  gccl  numerat,  ut  statim  demonstrabo  ;  et 
argumentum  extotcbaracleribus  certisque  positio- 
nibus  modo  deductum,  summam  iilam  ccclxxxi 
annoram  a  Natali  Christi  Eusebiano  ad  cxitum 
Valentis  sextumque  iliius  consulatum,  manifestffi 
falsitatis  S9  convincit,  atque  adeo  et  postremam 
hanc  annorum  cccli  a  15  Tibcrii  et  30  Cbristi  ad 
ejusdem  Vaientis  mortem,  nisi  si  annus  Tiberii  \b 
et  Cbristi  30  hanc  eamdem  summam  ingrediatur. 

26.  Ubi  semel  demonstratum  est  Hieronymum 
Chronico  flnem  fecisse  anno  Natalis  Christi  Euse- 
biani  380,  non  est  cur  eruditissimus  Florius  illud 
absolvisse  inflcieturanno Abrahami  2394.Chffiterum 
ad  boc  ipsum  comprobandum  novum  prsbet  nobis 
argumentum  Censorinus,  dum  consulatum  Ulpiiet 
Pontianiincidisse  aitin  annum  ex  Julianis283.Nam 
si  ex  his  subducas  annos  xliii,  qui  ante  Natalem 
Christi  Eusebianum  decurrerant,  habebis  ccxl;  bis 
adde  cxl,  quos  ex  Fastis  elicies  a  consulatu  illo  ad 
consulatum  Valentis  vi,  summam  conficies  annorum 
CGCLixx.Quibustandemsiannos  Abrahami  adjicias 
iiM.  xiv  quos  ante  Nataiem  ChristiEusebios  nume- 
raverat,  conflcientanni  iim.cccxciv.  Hocigitur  anno 
Abrahami  Hieronymus  Chronicon  absolvit,  atque 
iQ8equenti2395IdatioiIIudcontinandumdereiiquit. 

27.  Ut  autem  Florius  credcret,  HieroDymum  ad 
annum  usque  Abrahami  2395Cbronicon  perduxisse, 
ferellerunt  dictum  virum  tum  Iibrtediti,qui  in  flne 
auctariiHieronymianihuncnumerumexhibent,tum 
Pagiu3,cqjus  verbis  prepter  magnam  viri  auctori- 
tatem  sine  discussione  subscripsit.Csterum  Pagius 
de  annis  Abrahami  ita  disertis  verbis  pronuntiat : 
Epocha  ab  orlu  Abrahx,  quam  Eusebius,  Uieronymus 
et  Idalius  in  Chronicis  adhibenty  auspicatur  annope- 
riodi  Grxcoromanx  3477,et  quidem  a  primo  die  Octo- 
bris  {Dissert.  de  period,  Grxcoroman,,  n.78).  Igitur 
81,  spretis  anni  illius  ZZ  mensibus  Octobri,  No- 
vembri  atque  Decembri,  primumAbrahamiannum 
anno  insequenti,  id  est  periodiGraecoromanae3478 
illiga8setPagius(ut  illigandum  esse  monuitPelavius, 
illigatque  re  ipsa  Florius),nunquam  periodiGrsBCO- 
romanflB  par  annorum  numerusepochieAbrabami- 
iica  namero,  neque  impar  impari  responderet.  At 
8i  Hieronymus  ad  annum  14  Yalentis,  quo   finiit 


A  Chronicon,  consignavisset  annum  Abrahami  2395, 
cum  Pagius  periodi  Grscoroman®  annum  5871 
eidem  anno  Valentis  i4  inscribat,  par  hujusmodi 
periodi  numerus  pariepochaeAbrahamitics  respon- 
dct,  et  impar  impari,  ut  per  se  liquet.  Hestat  ergo 
ut  Hieronymus  annoAbrabami  2394,non  vefo2395, 
Cbronico  suo  flnem  feccrit.Id  quod  et  cognovisseet 
approbasse  condemnet  Pagium,  supra,  n.  20,  ob- 
scrvatum  est. 

18.Sed  jam  ex  ipsoEusbeiiCbronico  rem  demon- 
stremus.  igitur  Eusebius  inChronicoannum  Abra- 
hami  2020  adnectitanno  Augusti  47,  qui  fuit  asr» 
vulgaris  iv.  Ergo  necesse  est  ut  exinde  decimuB 
quisque  annorum  Abrahamiticorum  ia4postdeci- 
mum  quemque  ejusdem  «rffi  vulgaris  incidat.    Ita 

n  annus  Abrabami  2030  incidet  in  Dionysianum  14  ; 
Abrabrami  2400  in  Dionysianum 24;  Abrahami  de- 
nique  2400  in  annum  ffirae  communis384.  Et  sane 
Idatius  ab  eodem  hoc  anno  Abrahami  2400  qui  ez 
decennalibus  primus  ipsi  occurrit,  ad2460  decen- 
nia  cuncta  preedicto  ordine  distribuit.  Neque  hic 
ordo  inCbronico  turbatus  est,  nisi  postquam  rcli- 
quffi  omncs  numerorum  notse  extrema  libri  parte 
corrupt(B  sunt.  Hunc  ordincm  prsfert  Editio  Sir- 
mondiana,  qui  nullo  modo  praQvertendus  crat,  tra« 
ductis,ut  modo  factum  est.annorumAbrahamitico- 
rum  decadibusin3post  decimum  quemque  srs 
Dionysianas  annum.  Nam  et  Pagius  S4  ipse  huno 
ordinem  unice  IaudatinChronico,primamque  illam 
decadem  anno  6TheodosiiMagni,quiFlorioest  ffire 
communis  484,  alligavit.Jam  ergo  si  anno   Diony- 

C  siano  384  respondet  annusAbrahami  2400,  Donysia- 
uo379,  quo  Idatius  Chronicon  exorsus  est,  aiius 
respondere  non  potest  nisi  Abrahami  annus  2395. 
29.  Quapropter  neminem  deinde  fallat  regula 
quam  praescribit  Pagius  {Dissert,  de  period.  Grxco* 
roman.^  n.  79)  ad  annos  sers  Donysianffi  ex  Abra- 
hamiticis  eruendos.Nimirum  sit  subducendos  esse 
ex  Abrabamiticis  annos  iim.  xvi,  quique  post  hanc 
subductionem  reliqui  flent,exhibebunt  annum  Dio- 
nysianum.  Atquoto  menseiilum  exhibebuDt?Octo- 
bri,  scilicet,  atque  adeo  post  novem  illius  menses 
jam  elapaos.Exempli  gratia»ex  annoAbrahami2018 
detrahe  20i7,re8tat  ^.Ilaque  elicitur  annus  primus 
Dionysianus,  sed  non  tuncincipiens,  sed  decimum 
mcnsemtum  decurrens.Et  bscquidem  juxta  Pagii 

j)  opinionem,  qui  annos  Idatianos  abOctobri  auspica- 
tur.  Cffitcrum  qui  eos  aJanuario  insequenti  numeret, 
ut  numerat  quidem  Fiorius,  ex  ea  regula  annum  1 
Dionysianumelicien8,pIanissimedicipietur.Namque 
Abrahami20i8]abOctobriinchoatusnonnisidecimo 
mense  annum  primum  Dionysianum  assequitur, 
quippe  hic  Pagii,  8ensusest;annus  idem  Abrahami- 
ticus,  aJanuariosequentiincipiens,  annum  eumdem 
Dionysianum  nulla  suiparteassequetur.  Quarequi 
annos  Eusebianos,  Hieronymianos,  Idatiano8,a  Ja- 
nuario  auspicetur,  ex  eorum  Abrahamiticis,  uteli* 
ciatDioDysianos,detrahere  debetiiM.xvi,non  autem 
iiM.xvii;sicut  ut  eliciatannum  primumChristiKuse- 
bianum,  subtrabere  debot  iiii.  xiv,dod  vero  iim  xv. 


095 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRiBCBDBNTBS  T0M06. 


m 


55  IX»  De  anno   Olympiadico  quo  Idatius  exorsus  A 

est  Chronicon, 

30.  Nunc  quod  de  anno  Olympiadico,  quo  desiil 
Hieronymus  et  unde  Idatius  exorsus  est,  asserui, 
paucis  comprobabo.Porro,quod  ad  Idatium  attinet, 
ipse  per  se  loqoitur;  nam  post  sesquiannum  abin^ 
CGBpto  Chronioo  Olympiadem  290  praifixit,  uti  ex 
Editione  Sirmondiana  constat.  Itaque  de  Idatio  am- 
bigi  non  potest  a  septimo  circiter  mense  anni  3 
Olympiadis  380  auctarium  suam  auspicatum  fuisse, 
Hinc  consequens  est  Hieronymum  sexto  ejusdem 
anniOlympiadici  menseCbroniconsuum  absolvisse, 
Quod  etiamipseaperte  testatur  cumab  Olympiade  1 
ad  consuIatumValentisvifluxisseaffirmat  (a)annos 
Olympiadicos  mclv,  non  quidem  integros  ;  bujus 
enimpostremianni  sextantummenseselapsi  er&nt,  ]j 
cum  clausulam  Ghronico  posuit.  Sed  hoc  satis  fuit 
nt  ab  Oiympiadeprima  usque  ad  annum  illum  Va- 
lentis,  Chronici  altimum,  mg(.v  annos  numeraret. 
Tolidem  namque  deducesex  integris  Olympiadibus 
GGLxxxviii,  quater  muUiplicatis  et  tribus  insuper 
annis  Olymp.  289.  Ex  boc  autem  testimonio  lliero- 
nymijSed  prsecipue  ex  Idatio,satis  certo  colligimus 
post  utriusque  tempora  adhaesisse  Chronico  Hiero- 
nymi  labem  illam,  qua  nunc,  imo  vero  a  tempore 
Marceliini  Comitis  (si  verum  est  quod  hic  narrat  in 
prufatione  Chronici  sui),  sordet,  preferendi  in  fine 
annos  mundi  5579,  sive  Abrahami  2395  et  Olympia- 
dis  1156,  qualibet  ex  his  epochis  uno  aucta  anno. 

56  Quod  etiam  mendom  irrepsit  in  Socratem,qui 
necem  Valentis  consignat  anno  Olympiadis  289.Sed  p 
quidquid  de  occasione  ac  tempore  quo  boc  vitium 
Chronicon  Hieronymianum  occupavit,  a  nemine  ta- 
men  negandum  esse  puto,  aut  Idatium  illud  non 
otTendisEe,  aut,  si  offendit,  correxisse,  ut  ex  dictis 
abunde  liquere  existimo. 

31.  Quod  ut  iterum  clarius  demonstrarem,  non 
pigebit  argumentumbic  repeteredeductumex  com- 
paratione  annorumOIympiadicorum  cum  Abrahami- 
ticis.  Igitur  cumEusebiusOlympiadiinitiumfecerit 
anno  Abrahami  4240,  cui  primamOIympiadis  sup- 
posuit,  necesse  esl  utannum  1155  Olympiadicum, 
quit  fuit  annus  tertius  Olympiadis  289,anno  Abra- 
hami2344,  annum  vero  quartum  ejusdem  Olym- 
piadis(quiprimus  ocourritinIdatio)Abrahami  anno 
2395  supposuerit.Neque  unquam  inEusebii  cbrono- 
jogia  fieri  potest  ut  par  annorum  Olympiadicorum  ^ 
numerusa  numeroAbrabamiticorum  pari,aut  impar 
ab  impari  initium  capiat.  Quod  cum  non  animad- 
vertit  recens  Idatii  illustrator,  annum  4  Olympia- 
dis  289,iqui  ab  exordioOIympiadum^Eusebianarum 
iinnus  est  1156,  anno  Abrahami  2396  illigat.Itaque 
in  aditu  Chronici  Idatiani  ita  annorum  notx  ordi> 
nandae  sunt,  ut  §  Theodosius  natione  apponatur  an- 
nus  1  Theodosii  et  Abrahami  3395,et  ^lnter  Boma- 
nos  Olympiadis  289  annua  4,  uti  his  qui  annorum 
rationes  inirevelint  evidentissime  constabit. 

32.  Verum   enimvero   si   Censorius  anno  (erffi 


vulgaris238  adnectitOlympiadis  annum  1000  et  14 
adiebus  flestatisejasdem  anni  Dionysiani  inenntem, 
post  annos  dein  cxl,  quot  a238ad  378, ubi  desinit 
ChroniconHieronymianum,  fluxerunt  annos  tantum 
MCLiv  numeraturus  erat.  S7  Atqui  in  Hieronymo  et 
Idatioeadem  illasstate  completus  cst  annus  1154 
ab  Olympiade  prima  et  inchoatus  1155.  Uno  ergo 
annoHieronymus  et  Idatius  incomputationeOIym- 
piadum  Censorinum  antevertunt.  Ita  quidem  est. 
Nam  Eu8ebius,quem  Hieronymus  et  Idatius  secuti 
sunt,01ympiadisinitiumuno  anno  altius  qaamCen- 
sorinusetreliquivulgo  scriptoresdesnmpsit;  exor- 
dium  enim  illius  non  cum  anno  Abrahami  1241,  ut 
ait  Petavius  (  Ralion.  part.  ii,  L  i,  c  10),  sed  utcx 
ipso  apparet  Chronico,  cum  anno  1240  canjnnzit, 
qui  cum  anno  confertur  periodi  Julians  3937.Cen- 
sorinus  vero  aliique  fere  omnes  sequenti  anno  illi- 
gant  Olympiadisinitiuro.Sed  de  hoc  interOIympia- 
dasEusebianas  et  communes  discrimine  jam  aotea 
Pagius  etFlorius  egerunt.IIIudetiamPetaviooccur- 
rit  et  prius  in  mentem  venerat;  at  rem  noluit  mo- 
rosius  examinare,nequein  tricis  diutius  immorari, 
ut  ibidem  ait.  Tandem  silentio  praetereundum  non 
esteum  qui  Hieronymum  absolvisse Chronicon  exi- 
stimet  anno  Abrahami  2395,  non  recte  in  ejusdem 
Chronici  flne  annumOIympiadis  1155  putatorum, 
sed  numerare  debere  1156,quotquot  abannoAbra- 
hami  1240,cuiEusebius  adnectit  initiumOlympiadis, 
ad  ejusdemAbrabami  annum2395numerantur.In- 
deque  Olympiades  Eusebianae  non  una  tantum,  sed 
duobus  annis  Olympiades  vulgares  antevertent. 
Quippe  consulatu  Valentis  8exto,in  quo  finit  Chro- 
nicon  Hieronymi,  Olympiadis  vulgaris  numeraba- 
tur  annus  1154.  Hoc  autem  ratiocinio  valide  robo- 
rantur  quae  hucusque  dicta  sunt  de  anno  quo  fini- 
vit  Hieronymus  et  exorsus  est  Idatius  Chronicon. 

S8  §  X.  Quoto  Abrahami  atque  Olympiadis  anno 
finem  Chronicon  fecerit  Idatius. 

33.Historiam  complexus  estldatius  annomm  xa. 

Unde  manum  a  Chronico   sustulit  anno  Abraha- 

mi  2485;  Olympiadis  312  anno  2,Cbristi  secundum 

Eusebium  anno  471,8ecundumDionysium  469,Leo- 

nis  Augustis  anno  13,  Anthemii3.  Caeterum  obser- 

vare  diligenter  oportet  ab  anno  Leonis  8   omnia 

perturbata  esse  in  Cbronico,  seu  potius  indiscreta; 

quiaet  hic  annus  8  Leonis  a  sua  sede  amotus  est, 

et  reliqui  omnes  usquead  13,in  quo  desinit  Chro- 

nicon,  jaminde  ablsidori  state,ut  ex  ipso  colligi- 

tur  {De  Vir,  Hl.,  ^.10).omissi  fuerunt;  unde  nescias 

quid  huic,  quid  illtanno  respondeat.  Simile   qoid 

evenit  in  fastis:  namque  ibi,  adnotato  Olybrii  con- 

sulatu,  tres  consequentes  scilicel  annorum  465,466 

el  467,prsetermissi  sunt.Et  post  consuIatumAnthe- 

inii  Augusti,  quem  ille  de  more  sumpsit  anno  468, 

consulatusetiam  insequentis  anui  469  omissus  est. 

Nimirum  quatuorhisanniscumnulIusexOccidente 

consul  assumptus  fuis8et,Idatio8  in  extremaGallecia 

constitutus,  ao  beliis  quaquaversum  strepentibus, 


(a)  Ita  in  multis  Manuscriptis  reperiri  testatur  Pontacus. 


697 


AD  IDATII  BPI8C0PI  CHBONICON  PBOLBGOIIBNA. 


698 


quinam  in  Oriente  consules  renuntiati  fuisseDl,  pe- 
nitus  ignoravit.  Imo  et  de  consulatu  Olybrii  nihil 
cnmnisialiquotpostanDos  audivissevidetur.Siqui- 
dem  Pastis  ascriptus  est  his  verbis  :  Dno  Olybrio. 
Ex  quo  colligitur  consulatum  hunc  adnotatum  ibi 
non  fuisse  ante  annum  472,  cum  antea  Olybrius  re- 
nontiatus  S9  non  fuerit  Auguetus,  ut  dominus  dici 
poBset.Obeamepochffiprincipis  omissionem  errores 
aliqui  in  Isidorum  etalios  derivati  sunt,  nobisqueet 
annis  Leonis  9,  10  et  11  locum  io  Chronico  qus- 
rendiy  et  annum  8  in  suam  sedem  revocandi,  iabor 
relictus  est.  At  cum  in  Fastis  coosulatus  Anthemii, 
qai  nomen  dedit  anno  mree  Dionysianae  468,  et  in 
Chronico  tertius  etiam  ejusdem  Anthemiiprincipa- 
tosannusyqui  in  annum  incidit  469,  adnotati  sint, 
profecto  ex  eo,  maximeque  ex  Olympiade  312,  ses- 
qoianno  ante  iinem  Gbronici  etiamnum  consignata, 
bisloriam  in  eo  contineri  deducitur  annorum  xciy 
abanno8oilicet379ad469;  nam  utrumqueCbroni- 
con  amplectitur. 

34.  Atqoe  hsec  quidem  ita  statuenda  sunt,  quan- 
doconque  notae  numerales  ultra  hunc  annum  non 
excurrunt.  Attamen  cum  in  Qne  Chronici  Asparis 
exauctoratiofiIiiqueejuscffidesmemorentur,qu»an- 
no47ievenerunt,  non  temere  scriptum  est  ab  erudi- 
tissimo  Labbeo  {Prxf.  inFasL  IdaL^  L  I  nov,  BibL) 
Cbronicon  istud  ab  aono  aer»  GhristianaB  379  ad  an- 
num  ejusdem  srffi  471  decurrere.  Verum  ea  de  As- 
pare  et  iilio  vix  dubium  est,  quin  post  absolutum 
Ch)*onicon  ab  Idatio  aut  ab  alio  margini  ascripta 
foerint,  posleaque  iibrarii  operis  oontextui  intule- 
rint.  Quodvero  ad  Isidorum  attinet,  dum  ait:  Ida- 
iim  ab  anno  primo  Theodosii  AugusU  usque  in  annum 
imperii  Leonis  8  subjunctam  sequitur  historiam  (Gbi 
supra)f  certom  nobis  esse  debet  ultra  Leonis  8  an- 
nom  nullum  alium,  neque  ipsius  Leonis  neque  An- 
themiifdesignatum  invenisse  eum  in  Cbronico.Nam 
postquam  eascripserat  de  Matio,  ex  ipsius  Chronico 
40  verba  describens  (Hist.  Ooth.)^  inquit :  Anno 
knperii  Leonis  8,  Buricus  pari  quo  frater  scelere  succe- 
dit  in  regno.  Ista  autem  leguntur  nunc  in  Chronico 
ad  annom  1  Anthemii,  qui  Leonis  erat  11.  Hec  vero 
alia,  qoffi  ex  eodem  Idatio  exscribit  (Hist.  Suev,)  : 
Olytipona  quoque  ab  eo  (a  rcgeSuevorum)occttpatttr, 
dve  suOj  qui  illi  prseerat,  tradente  Lusidio,  consignata 
nonc  sunt  prope  flnem  Ghronioi  ad  annum  3Anthe- 
mii.  Ex  his  autem  omnibus  duo  profecto  deduci 
posaevidentur:  i^ Isidorum  cuncta  quffiinCbronico 
aunc  babentur  usque  ad  Lusc  saltem  verba  :  Olysi- 
panaquoquef  etc.,  qus  ad  annum  Anthemii  3,  Leo- 
nis  43,  srffi  communis  469  pertinent,  vidisse;  2o  in 
exemplari  quo  Isidorus  usus  est  Leonis  8  tantum 
annum,Anthemii  vero  omnino  nullumconsignatum 
foisae;  alioqoinsi  Ghronicon  ad  annum  usque  3  An- 
themii  dedoctum,  et  Euricum  anno  ipsius  primo 
regnantem  legeret,  neutiquam  scripsisset  Idatium 
oaque  ad  8  solummodo  annum  historiam  secutum 
fiiis86|elEaricam  eodem  octavo  anno  regnum  inva- 
sisse.  8edan  librariusinexemplari  qood  habuit  Isi- 
dorus  illorumannorum  notas  oblitussitascribere? 


A  An,  sicut  de  consulatibus  supra  aiebam,  Idatius 
Severo  Augusto  mortuo,  dubiusque  an  Leo  etiam 
tum  in  Oriente  viveretyillas  omiserit,po8teaque  vel 
ipse  Idatius  vel  alius  annos  Anthemii  adjecerit,quis 
divinet?  Inlerim  tamea  major  nobislibertas  relicta 
esseviJetur  ordinaodi  notas  chronologicas  in  pos- 
tremo  Chronici  quinquennio,  uipote  quas  non  certo 
constat  ab  Idatio  esse.  Verum  hac  ego  libertate  non 
utsr,  nisi  in  annis  8,9,10  et  11  Leonis  digercDdis, 
intactis  penitus  bis  notis  qu»  annos  Anthemii  refe- 
runt. 

41  §  XL  De  Fastis,  et  quod  sint  Idalii  opus. 

35.  Aiterum  Idatii  opus,  ut  ego  opinor,  Fasti  sunt 
cousulares,  qui  in  manuscripto  Codice  Parisiensi 
Cbronico  adjuppti  sunt.  Eos  dum  ederet  ingentis 

3  doctrinffi  vir  Sirmondus,  ita  prffifatus  est :  Hos  Fa- 
slos  Idatianos  nominavimuSf  non  tam  quod  in  eodem 
Codice  Idatii  Chranico  subjiciantur ;  quam  quod.., 
reliqua  infra  dabo.  Verum  quod  hi  Fasti  Ghronico 
Idatii  adjecti  sint,  nullum  auctorisnomen  prsferen- 
tes,  non  tam  leve  quam  Sirmondo  visum  est,  sed 
potius  grave  mibi  videtur  argumentum  idcirco  ita 
factum,quiaintegrumiIIudvoIumen,quaIeinGodice 
illo  etiam  nunc  exstare  dicitur,  ex  Idatii  ofQcioa 
prodiit,proptereaque  auctoris  nomen  illis  subditum 
nonfuisse^qaiaprsfixum  jam  fuerat  initioChronici, 
quod  prfficedit. 

36.  Porro  Fastos  hos  jam  inde  ab  auctore  suo  in 
eum  Codicem,  cujus  exemplar  Parisiis  asservatur, 
collatos  fuisse,ea  profecto  declarant  qus  ibi  haben- 

p  tur  consulatu  Yeri  iii  el  Quadrati,  scilicet :  In  Chro- 
nico  passoslegis...  (caetera  truncavit  librarius}.  Nam 
auctoris  laudati  Gbronici  nomen  a  Fastorum  scriptore 
necessario  designandum  fuerat,nisi  si  idemChroni- 
con  Fastis  prflBpositum,et  in  eo  auctoris  sui  nomen 
expresBum  erat.  Sed  prorsus  insoriptum  ibi  erat 
Eusebii  nomen  cyusque  Ghronicon,  in  quo,  ad  an- 
num  M.  Aurel.  Antonini  7,  qui  illi  consulatui  re- 
spondet,  b»c  legunlur  :  Persecutione  orta  in  Asia, 
PolycarpusetPioniusfeveremartyrium.lnhunc\ocum 
aoctorem  Fastorum  oculos  intendisse  nullom  mihi 
dubiumest.Atqui  huno  morem  observat  Idatius,ut 
Eusebium  appellet  tacito  ipsius  nomine.  Nam  in 
prologo  ad  Cbronicon,8ub  illisverbiE  :49  In  prxce^ 
denti  opere,  et  in  ipso  etiam  Chronico,  snb  his :  Post 
praedictos  Arianos,  Eusebianum  Cbronicon  ab  Uiero- 

"  nymo  auctum  designat.  Hinc  non  temere  et  Fastos 
et  Chronicon  ejusdem  auctoris  opus  esse  existimo, 
et  ab  eodem  in  unum  volumen  cum  Chronicis 
Eusebii  atque  Hieronymi  cuncta  simul  copjecta 
fuisse. 

37.  Verum,  inquies,  in  iisdem  Fastis  martyrium 
Polycarpiet  Pionis  consignatum  supra  legimus  con- 
8ulatu,  ut  ibi  dicitur,  Antonini  v  et  Aurelii  Cssaris. 
Ita  sane ;  sed  ea  una  labes  est  ex  multis  qus  hos 
Fastosinquinavere.PorromagnusBaronius.innotis 
ad  Martyrologium  26  Januarii,  hsc  de  Polycarpo 
scribit  :  Passus  esif  ut  scribU  Eusebius^  anno  7 
M.  AureL  Antonini  et  Lucii  Veri^  coss.  Lucio  Aurelio 
ierdum  «/Qua^ra/o.  Quaremartyrium  istud  primum 


699 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PR^CBDENTJSS  TOMOS. 


700 


optime,  utpote  ab  Idatio  ipso  sub  his  coss.  conBi-  f^  eum  uti  consuevisae  atque  loculionlbos  vulgo  tritia. 

gnatum  est.  Deinde  Cfficutiens  aliquis  librarius  sex       -•       '  ....      «  _.  ^_- 

annos  illud  anticipavit.  Inde  postremo  contigit  ut 

alius  quispiara  ad  consulutum  Veri  et  Qoadrali  his 

descriplis:/!!  Chronico,hiscoss.,pas80S  legis.,.  Poly- 

carpi  el  Pionis  nomina  omiscrit,  quse  sexto  antea 

consulalu  ex  vitiato  exemplari  descripserat.  Sicut 

Polycarpi  et  Pionis,  sic  etiam  mors  Oiceronia  in  iis- 

dem  Fastis  bis  adnotataest  errore  pari,  sed  dispari 

vitio ;  nam  primo  loco  recte,  secundo  pcrperam 

consignata  est.  Ui  autcm  nffivi  in  antiquis   manu- 

8criptisfrequentessunt,quosexpertu8nonmirabitu'^ 

lector.  Hic  monitum  volo  Pionis  nomen  additum 

fui8seabHieronjmo,namin  Grseco  EusebiiChronico 

non  invenitur,  multosque  postquam  Polycarpus  an 


AtquehflBc  esse  causa  potuit  cur  hos  Fastos  sanctoi 
Isidorus  non  viderit,  quia  videlicet  Chronicon  in  pu 
blicam  lucem  emittens  Idalius,  Fastos  domi  inter 
Bchedas  continuit.  Postmodum  vero,  vel  amicorum 
importunitate,  vel  eo  vita  functo,  quod  in  eodem 
volumine  cum  Chronico  conjunctiessentyfleripotuit 
ut  evulgarenlur;  quin  hujusmodi  exemplar,  qood 
utrumque  opus  amplectebatur,  tam  late  distra- 
heretur  quam  Chronicon. 

39.  Major  autem  rerum  copia  quam  a  Gonstantino 
ad  Arcadium  nobis  hi  Fasti  exhibent,  com  nuda 
ferme  consulom  nomina  reliquo  in  opere  designent; 
dum  longe  abestutdivcrsum  ab  Idatio  aoctorem  de- 
notet,otecontrario  effieacissime  ex  eo  comprobari 


nos  passos  est  sub  Decio  (Vid.  Bolland.j  1  hebr,).  £  existimemnonnisildatiumhujusmodioposscribere 
Itaque  IdatiuB  ex  ChronicoHieronymi  Latino,Gr8BCO 
inconsulto,  hsec  in  Fastis  transcripsit. 

4S  38.  Sed  multo  ofQcacius  argumentum  deao- 
clore  horom  Fastorum  nobis  praBbet  eorumfinis,fini 
Chronici,  ot  supra  monui,  n.  33,  longe  simillimus. 
Nam  ubi  ad  quinque  postremos  annos  ventum  est, 
otrobique  pai  i,imo  eadem  gestorum  extra  Hispaniam 
ignorantia  laborasse  auctorem  deprehenditur.Fflsti 
carent  consulibos,  qoi  in  ipsis  annos  distingoant; 
Ghronicon  Leonis  chronologia  spoliatom  est.  Simile 
qoid  inipso  ferevestibuloutriusqoeoperisobservare 
qoivis  poterit;  otrobique  enim  inauguratio  Honorii» 
qui  in  Oocidente  impcravit,  silentio  praetermittitur 
ad  annom303.  Incredibile  aotem  est  hojusmodi  sive 
ignorantiam  siveoblivionemaccidieseduobusdiver- 
sisquescriptoribusiisdemquelatiniSjquorumneuter 
oblitus  fuit  ad  annum  383  Arcadii,  qui  in  Oriente 
8emperfuit,adannum383inaugurationemadnotare. 
Ad  heec  si  quis  error  reperitur  in  Chronico,non  qui- 
dem  librarii  sed  aoctoris,  enmdem  in  Fastis  offendi* 
mos.  Ita  terrsemotos  qoibos  conqoassata  est  Pale- 
stina  anno  419,  tam  in  Chronico  quam  in  Fastis 
contigisse^dicontor  episcopo  Hierosolymorum  Joanne 
qoi  secundo  aot  tertio  anno  prios  decesserat.  Lege 
notam  30.  Quis  igitur  post  hffic  neget  Fastorum  et 
Chronici  eumdem  esse  auctorem,  nempe  Idatium? 
Sed  pergo.Sirmondus,uthosFa8los  Idatio  adjudica- 
ret,  hac,  ut  ip&e  fatetur,  ratione  motus  eet  :  Quod 
rerum  et  verborum  in  uiroque  opere  (in  Fastis  ipsis  et 
in  Chronico)  affiniUu  et  cognalio  epocharumque  ac 


potuisse.Quis  enim  praeter  Idatium  hos  Fastos  scri- 
beret,  et  de  rebus  ante  annum  400  gestis  tam  multa 
narraret,  prstermissis  his  que  qointo  saecolo,  hoc  est 
qucB  suo  tempore  acta  sunt?  At  Idatiom  ita  sibi  ipsi 
privatoque  usui  scribere  recte  conjicit,  qoia  ab  Ar- 
cadio  et  Honorioadannom369,in  qoo  finiant  Fasti, 
qoae  sibi  dignavisasonl  ot  posteritati  mandarentor, 
in  Chronico  tradiderat.  Geterum  de  rebos  ante 
Magnum  Theodosiom  nihil,  a  Theodoaio  ad  filios 
perpauca  in  eo  narraverat.  Fortasse  etiam  propter 
chronologiae  8todiom,qoflB  certior  ex  serie  consoiam 
eruitur,  Fastos  conscripsit,  ideoqoe  ipsi  in  hoc 
opere  consulatuom  sui  temporis  potior  qoam  his- 
torise  oura  fuit. 

45  40.  Sed  videamoajam  qoaenamin  Fastisimpro* 
bent,  qui  stylum  causantes  eos  Idatio  abrogant.  Ista 
nimirnm  :  ad  fossatum,  Romania,  levatusestimpera- 
tor.  Addunt  prsterea  auctorem  Fastorum  parom 
fuisse  accuratum  io  eclipsibus  notandi8,Idatium  vero 
in  Chronico  diligentissimum.  Verumtamen  ot  aF(M- 
sato  incipiam,  dum  auctor  Fastorum  consolato  Va- 
lentia  sexto  ita  scribit :  Profectus  est  Valens  Augu'" 
stus  ex  urbe  ad  Fossatumy  quid  doctis  viris  displicet  ? 
verbumne  hoo  Fossatum^  an  constructio  ?  Sed  con- 
struclio  qui  potest,  cum  sit,  ut  ita  dicam,  Latinlssi- 
ma?Ergovox  Fossatum?  Atqui  Plinii  histonoiaevo 
juris  erat  Latii,  ot  indicant  variae  lectiones  Godicam 
Ms.  ipsi  operi  asoript»  (a).  Si  tamen  testimonium 
istod  non  placetquiaincertom,alialdatioantiqaiora 
exhibet  Gothofredus  comment.  in  leg.  i  de  Limita- 


temporum  par  observatio,  totius  denique  scriptionis  D  neis  Cod.  Theod.,  qua  in  lege  vox  Fossatum  reperi- 


color  idem  ac  genius,  eumdem  utriusque  auctorem 
fuisse  satis  ostendunt^  tametsi  uudoris  nomen  nullum 
praeferat  inscriptio.Emc  Sirmondus  in  prsefatione  ad 
Chronicon  et  Fastos.  At  styli  affinitatem,  et  quod 
idem  sit  utriusque  scripti  color  et  genius  negant 
nonnuI)i,qui  pariu8et44accuratiu88criptum  fuisse 
Ghronicon  quamFastos  affirmant.Sed  imprimisnon 
eat  cor  qoiapiam  Idatii  Latinitatem  nimis  extollat, 
qoa  satis  «etatem  suam  prodit.  Prsterea  Fastos  for- 
sitan  privato  osoi  sibi  concinnavit.  Quando  vero 
quis  privalimsibl8cribit,nemo  est  quinesoiatverbis 


tur ;  lataque  illa  est  anno  409,  sexagesimo  scilicet 
antequam  Idatius  Chronioon  finiret. 

4i.  Deinde  Romanim  nomen  vulgo  ositatum  erat 
Orosii  tempore.  Qood  testatur  ipse  dom  ait  (L.  vii 
c.  43) :  Essetque,  ut  vulgariter  toquar^  Gothia,  quod 
Romaniafuisset.l?oss\d\us eiihmy  qui  Idatioaliqaanto 
fuit  antiquior,  eamdem  vocem  osurpat  (In  Vit.  S. 
Aug.^c.  30).  Demum  licetin  nullo  auctore  qai  ante 
Idatium  scripserit  ea  locutio  reperiator  Levatus  est 
(saneegonon  Iegi),altamen  Anonymas  Gaspinianeas 
Arequenter  illa  o titor.  De  tempore  aotem  qao  ia  scri- 


{(t)  Ad  oram,  cap.  21  lib.  xvni,  io  Ediiione  Lugdon.  15M. 


701 


IDATU  BPISCOPI  CHRONICON. 


702 


bebat  auctop,magn»diligentiapatqueeruditioni8vir  A  Donorii  primum   bis  verbis  exprossit :  Solis  facta 


Panvinius  etatuit  (L.  iii  Faxt,) :  Incerlus  hic  aucior 
procul  dubio  per  hasc  tempora  vixit,  nimirum  46 
oirca  annum  sr»  vulgaris  455.  Atqui  lunc  vivebat 
IdatiuSy  et  quindecim  ut  minimum  annos  ulterius 
vitam  produxit.  Quare  non  est  cur  illum  loquenti 
modum  indignum  Idatii  ffivoetcalamo  reputemus. 
Quid  quod  qui  hos  Fastos  Idatii  esse  negant,  quia, 
ut  aiunt,8criptioni8  hi:gu8  stylus  ac  geuius  recentio- 
ris  sequiorisqus  eisessevideturyinalium  scopolum 
impiiigunt,quod  nullam  causam  invenire  neque  red- 
dere  possint  cur  illorum  auctor  nullius  ultraldatii 
flBtatemconsulatusmemineritynibilqueferede  rebus 
quinti  sieculi  tradiderit.  Nonne  si  cum  Marcellino 
oomite,  aut  cum  Cassiodoro,  aut  cum  Mario  Aven- 
ticensi  vixisset,  ex  ipsis,  vel  unde  ipsi  plura   alia 


defectio  uildnsNovemb.,  feria  ««CMwda,cum  consu- 
latu  ArcaJii  etHonorii  v,  qui  ineum  annumincidit, 
transcribere  coepisset  in  Fasto ;  percursis  primis 
verbi8:So/w  facta  pefectio  iii  Idus Novemb., ci\\eiraum 
stitit,  praetermissis  duobus  rel iq ui s :  Feria  ^ec«nrfa. 
Quod  ab  eo  non  alia  dc  causa  factum  exi8timo,nisi 
quia  cum  in  Fastis  lalia  praeterira  decrevis8et,pro- 
positi  immeroor,  eclipsim  illam  ex  Chronico  coBpil 
exscribere,propo8itique,antequam  finivisset  cuncta 
describere,  recordatus,  duo  posteriora  verba 
omisit. 

43,  Ut  finem  tandem  faciam,  de  aer»  Ilispan» 
notis  per  omnesFastos  digestis  idem  esto  jndicium 
acde  pauculih  Chonico  adjectis.  Imo  dehisminus 
dubito  Fastis  ingestas  fuisse  post  Idatii  aevum.Tum 


,  — ^ — ,  .  __ .^._-  g. —       ^-  .  _  ,         ^ 

consulum  paria,raultaquederebusge8ti8insequen- '^  qnia  ab  ffira  10  reliqus  47  continuo  et  corrupte 


tium  annorum  excerpere  potuisset? 

42.  Quod  ad  eclipses  attinet,  cum  Idatius  hos 
Fastos  Gbronico  subjecis8et,in  quo  eas  satis  accu- 
ratc  descripserat,  Fastis  rursus  insere  supervaca- 
neum  duxit.  Profectumdefectum  8oli8,quem  anno  8 


fluunt,  quod  in  antiqnis  Mss.  non  solet;  tum  quia 
primaaera  intra  Fastorum  corpuerepertacumcate- 
ris  non  cohaBret ;  cobaereretautem^si  ab  Idatiocun- 
cts  adnotfeitaB  in  libro  fuissent ;  quod  si  cuncto)  ab 
Idatio  non  sunt,  nequo  ulla. 


IDATII  EPISCOPI  GHRONIGON. 


PRiEFATIO. 

48  Idatius,  servus  Domini  Nostri  Jesu  Gbristi,  universis  fidelibus  in  Domino  Nostro  Jesu  Christo  et 
in  veritate  salutem. 

Probatissimorum  inomnibus  virorum  studia,  quos  praacipue  in  fide  catholicaet  conversatione  perfecta 
testis  veritatis  divini  cuKu&  docct  assertio,  utornantur  decore  dictorum,itaet  commendanturhonoreme- 
ritorum,  ut  miram  in  omni  opere  obtineant  firmitatem.Verum  Idatius provinciaB  Gallaeois  natus  in  Lemioa 
(a)  cifitate,  magedivino  munere  quam  proprio  merito,  summi  praesul  creatus  officii  {b),  ut  extremus 
plagc  ita  extremus  et  vitae,  perexiguum  informalus  studio  8«eculari,multo  minusdocilis  sanctas  lectionis 
volumine  salutari,  sanctorum  et  eruditissimorum  Patrum  in  praecedenti  opere  suo  (c),  pro  capacitate  pro- 
prii  seDsus  aut  verbi  secutus  exemplar  {d),  Quorum  primus  Eusebius,  Cae8arieDsiaepi8copus,qui49  ec- 
clesiasticas  sui  nnmeri  libris  scripsitbistorias,  ab  initio  Nini  Assyriiset  sancti  Abrahae  patriarchae  Hebraeis, 
etreliquorumcontemporales  his  annos  regum  invicesimumCon8tantiniAugu8ti,quoimperabat,annum, 
Graeci  aermonis  chronographiae  concludit  historia.  Post  hunc  sucoessor  syngraphaeus  perfectus  universis 
iactorum  dictoromque  monumentis  Hieronymus  presbyter,  idem  Eusebius  coguomento,  de  Graeco  in 
1  aliDum  scripturae  hujus  interpre8,a  vicesimo  anno  supradicti  imperatoris  in  14  Valentis  Augusti  annum 
Bubditam  lexit  bistoriam  :  qui  {e)  esto  in  sanctis  qnibus  deguit  Hierosolymorum  locis,  a  memorata  Va- 
ientis  anno  in  tempus  qno  in  praesenti  vita  duravit,  forte  quam  plurima  de  his  quae  sunt  insecuta  subje* 
ccrit,  quia  baud  unquam,dum  valult,a  diverso  styli  opere  ces8avit;quem  quodam  tempore  propriae  pere- 
grinationia  in  supradictis  regionibus  adhuc  infantulus  vidisse  me  (/)  ceKus  sum.  Qui  postaliquot  annos 
beato,  ut  erat,  mansit  in  corpore,  si  luno  proprio  operi  quod  Bubdidit  ((7)aliqua  subjunxent  apud  eos  ad 
quo8  Bcriptorum  ejus  omne  opus  vel  8ummapervenit,certaetplena  cognitio  est.Sed  quoniam  incujusdam 
studii  8ui  scriptura  {h)  dixieseenm  constat  :  Debacchantibus  Jam  in  Romano  solo  BarbariSf  omnia  haberi 
permista  atque  con/^u^a^opinamur  ex  hujus  indicio  sermonis  in  hoc  per  se  annorum  volumine  subdito  (t)  de 
BucceBsioDe  temporum  50  ab  ipso  nihil  adjectum.  Tamen  quia  ad  nostri  temporis  cursum  ut  superior 


(a)  De  nomiae  et  situ  bujus  urbis  egi  supra  in 
diBsert  praevia,  n.  2. 

(b)  Episcopatum  intelligit,  de  quo  in  eadem  dis- 
sert.,  D.  7,  et  dissert.  de  Prisoill. 

(c)  Chroaicon  scilicet  Eusebii  ab  Hieronymo  au- 
ctum,  quod  in  eodem  volumine  suo  cum  appendice 
coniunxerat  Idatius. 

(a)  Protracta  nimiumest  et  8n8peD8aoratio,neque 
unquam  infra  compleiur. 
{$)  ID  aliis  EditioDibuB  legitnr  esio  ui^omiBBoquii 


sed  correctioue  ista  aut  simili  alia  indigerelocnm 
istum  nemo  non  videt. 

(f)  VideChronicon,  ad  annum  407. 

(g)  Auctarium,quod  Hieronymus  subjecit  Eusebii 
Ghronico. 

(h)  Haec  ex  fine  praefat.  Hieronymi  in  Ghronicon 
desumpta  videntur,  quanquam  alibi  similia  inHie- 
ronymo  legisse  me  puto. 

(i)  Cbronicon  Eusebio  UieroDymiaDum,quod  ad  14 
usque  ValentiB  aonum  hiatoriam  contiaetiquodque 


703  ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRiECBDENTES  T0M08.  704 

leotio  docet,  descriptio  defluzit  annorum,  cum  membrana  hujus  historis  ouram  contigisset  ezpertis 
mentem  monuit  imperiti,  ut  de  cognitis  (etsi  in  omnibus  impari  gressu)  vel  vestigiis  se  substerneret 
prsecessorum.  Qus  fideli  suscipiens  cordis  intuitu,  parlim  ezstudio  scriptorum^partim  ez  certo  aliquan- 
torum  relatu,  partim  ez  cognitione,  quam  Jam  lacrymabile  propriae  vil»  teropus  ostendit,  qu»  subse- 
quuntur  adjecimus;  quorum  continentiam  gestorum  et  temporum  qui  legis,itadiscerne8.Ab  anno  primo 
Theodosii  Augusti  in  annum  tertium  Valentiniani  Augusti  Placidise  Hlii  ez  supradicto  a  nobis  conscripto 
suntstudio,  veiez  scriptorum  stylo,  vel  ez  relationibus  indicantum.  Ezin  immerito  allectus  ad  episco- 
patus  offlcium,  non  ignarus  omnium  miserabilis  temporis  aerumnarum  et  conclusi  in  angustias  imperii 
Romaui,  metas  subdidimus  ruituras.  Et  quod  est  luctuosius  intra  eztremam  universi  orbis  Gallaeciam, 
deformem  ecclesiastici  ordinis  statum  creationibus  indiscretis  honesis  libertatis  interitum,  et  universa 
propemodum  in  divina  disciplina  religionis  occasum,  ez  furentium  dominantem  (a)  pernr.ista  iniquarum 
perturbatione  nationum.  Haec  Jam  quidem  inserta^sed  posteris  in  temporibus  quibus  ofTenderint,  reli- 
quimus  [Al,y  relinquimus]  consummanda. 

antea,nanc  iterum,et  paulo  post  per  ea  superlectio  A.  289  annustertiusconsignatus  reperiretur;  namqus 

tertio  testatur  prspositum  a  se  fuisse  Ghronico  suo      in  Chronico  Idatii  subsequuntur  chronologis  notae, 

in  eodem  volumine.Hoc  autem  si  quo  modo  ab  Ida-      eas  Hieronymiano  requirunt. 

tio  emissum  estinpubIicum,adno8tratemporaper-         ia)  Legerem  domtna/um, aut,quod  magis  arridet, 

venisset;  non  dubito  quin  in  flne  auctarii  Hierony-      imminentem, 

miani  Abrahami  annu82394,et  sab  ipsoOIympiadis 


IDATII  EPISCOPI  CHRONICON. 


IMP.  ANNi.  51  Romanorum  XXXIX  (a)  Theodosiusper  Gratianum  in  consortium  regni  assumptusoLTMP. 
AN.  CHR.  cum  ipso  et  Valentiniano  juniore  regnat  annisXVII. 

I.  Abrahx  II.  CCCXCF.  Olympiadis  289  annus  ab  vstaie  prascedenit  inchoaius.         iii  379 
Theodosius  natione  Hispanus,  de  provincia  Gall8ecis,civitate  Gauca  (1)  [&],a 

gratiano  Auguslus  appellatur  (c). 
Inter  Romanos  et  Gothos  multa  certamina  conseruntur.  iv. 

II.  Theodosius  Gonstantinopolim  ingrediturin  primo  consulatu  suo  quem  cum  380 
Gratiano  agebat  Augusto  (d). 

ft9  Alezandriffi  XXI  {e)  habelur  episcopus  Theophilus  (2),  vir  eruditissimus, 
insignis,  quiaprimoconsulatu  TheodosilAugustilaterculum  per  centnm  annos 
(/)  digestum  de  Paschs  observatione  composuit. 

III.  Athanaricus  (3)  rez  Gothorum  (g)  apud  Constantinopolim,XV  die  (h)  ez  quo  381 
a  Theodosio  susceptus  erat,  interiit.                                                                    ii* 

IV.  (i)  420.  VII  jubilaeus,  ez  quo  Dominus  osoendit.  382 
Gothi  in  fGBdera(;)  Romanis  pace  se  tradunt  (4). 

Ambaosius  in  Italia  Mediolani  episcopus,  Martinus  in  Galliis  Turonis  epis- 
copus,  et  vitae  meritis  et  patratis  miraculis  virtutum  habentur  insignes.  iii. 

(a)  Idatius  ordinemservalChroniciHieronymiani,  B  (f)  Gyclus  Theophiii437annorumerat.Sed  inOcci- 
inquo  prozime  pr»cedit  :  Valentinianus  et  Valens  dente  visatantom  cst  ezcerptaezeoperiodus  anno- 
XXKVIII,  At  Orosio  et  Paulo  Diacone  Theodosius  rum  c  vel  zcv  a  Cyrillo  Theophili  nepote.  Meminit 
XL  est ;  Marcellino  vero  Comiti  XXXVIII.  illius  Leo,  epist.  54. 

(b)  Non  modo  Idatius  sed  Zosimus  etiam,  lib.  iv,  {g)  Visigotnis  nonnullis  imperabattunc  Athanari- 
Theodosium  Caucffinatumesse  afflrmatAtMaroel-  cus.  Alii  ejus  imperium  detrectabant,  seditioniB 
linusin  Chronico,et  Jornandes,  deregnor.  Succes»,^  auctore  Fritigerne,  suh  quo  sive  regalo  sive  dace 
Italioa  ortumautumant.Vide,infra,po8tChronicon,  erant  reliqui  Visigothi. 

notam  1.  (h)  Juzta  Idatium  in  Fa8ti8,ingrep8U8  eat  Athana- 

{c)  SirmiiAugustusrenuntiatusestTheodosiusviv  ricus  Gonstantinopolim  iii  Id.Jan.;obiitergo25die 

Kal.  Feb.  Ita  idemmet  Idatius  in  Fastis  etMarcelli-  ejusdem  mensis.  Vid.  notam  3. 

nus  in  Ghronico.  Eratque  tunc  Theodosius  zxziii  (t)  In  aliisEditionibusnoctsistiBHispanaBsrae^SO 

annorum,utez  Victore  colligitur  et  Paulus  Diaconus  et  Jubilaei  7  margini  ascripts  sunte  regione  4  anni 

diserte  tradit.  Theodosii,  sicut  eregione  anni  ejusdem  6  Abrabami 

(dllngressushujusdiemdesignavitopinorinFastis  annus  2400.  Sed  cum  duo  tantum  aer»  octoqoe  an« 

IdatiusviiiKaI.Decemb.,sedlibrariorumnegIigentia  noruni  Abrahami  decades  toto  reperiantar  Chro- 

factum  est  ut  pro  viii  legatur  nunc  zviii.  In  Vita  nico,  visum  est  eas  omnes  a  iibri  ora  removere; 

sane  sanoti  Isaaci  confessoris  (30  Maii)dicitarTheo-  nam  neque  aliis  immisceri  sine  erroris  perioulo, 

dosiu^n  ingressum  fuisse  Constantinopolim  die  24  neque  ab  eis  separari  possunt  sine  charts  dispen* 
Novemb.,idqaeetiamcolligitar  ez  lege  15  de  peii-  n  dio. 

iionibus  Cod.  Theod.,  uti  observat  Gothofredus.      ^      (/)  Vulgati  libri  legant tn/lda.corrigo  iii  faederaei 

(e)  Prolepsi  hio  usus  estldatiusloqaensde  Theo-  ezcerptis  seu  f^agmentis  qa«  habentartom.IV  Hi- 

phiio  quaeijam  nunc  opiscopo.  Yid.  notam  2.  Bpani»  illustrats.  Vid.  notam.  4. 


7(^  IDATII  BPI8C0PI  CHRONICON.  706 

mPKR.  OL.     A.  G. 

V  ftS  Theodosias  ArGadium  (5)  (a)  filium  sQum  Augustum  appellans  regni  fa-  383 

cit  sibi  esse  consortem.  iv. 

yx.  Abrahami  annus  II.  CCCG  (b).  3g4 

Honorius  nascitur  fllius  Theodosii  (c). 

Legati  Persarum  ad  Tbeodosium  Constantinopolim  veniunt  (Q)  (d).  291 

VII.  (7)  {e)  Priscillianus  declinans  in  hsresim  Gnosticorum  per  episcopos,  quos  385 
sibi  in  eadem  pravitate  collegerat,  Abulae  (/)  episcopus  ordinatur.  Qui  aliquot 
cpiscoporum  conciliis  auditus  {g)  Italiam  petit  et  Romam  (A),  ubi  ne  ad  cons-    ii. 

pectum  quidem  sanctorum  episcoporum  Damasi  etAmbroiii  recoptus,cumhis 
cum  quibus  iverat,  54  redit  ad  Gallias.  Inibi  similiter  a  siincto  Martino  epis- 
copo  et  ab  aliis  episcopis  haereticus  judicatus  (t),  appellatad  (^sarem,  quiain 
Galliis  his  diebus  potestatem  tyrannus  Maximus  (j)  obtinebat  intperii. 

VIII.  (k)  Greothingorum  (/)  gens  a  Theodosio  superatur  (8).  33q 
(m)  Priscillianus  propter  supradictam  hsresim  ab  episcopatu  depulsus,  et    iii. 

cum  ipso  Latronianus  (9)  (n)  aiiquantique  seotatores,  apud  Treverim  sub  ty- 
ranno  Maximo  (o)  caeduntur. 
Exin  in  Gallseciam  Priscillianistarum  hsBresis  invasit. 
iz.  (p)  Arcadii  quinquennalia  celebrantur  (q).  RomanaB  Ecclesiae  XXXVI  (r)  ha~  387 

betur  episcopus  Siricius.  iv. 

X.  55  Maximus  tyrannus   occiditur  per  Theodosium  tertio  lapidc  ab  Aquileia  388 
V  Kalendas  Augustas  (10)  (f).  Et  eodem  tempore  vel  ipso  anno  in  Galliis   per    293 
Arbogastem  comitem  iilius  Maximi,  nomine  Victor^  exstinctus  est. 

Cynegius  Thodosii  prsefectus  habetur  illustris  (11)  (/).  Qui  factis   insignibus 
prsditus,  et  usque  ad  iEgyptum  penetrans,  gentium  simulacra  Eubvertit. 

XI.  Theodosius  cum  Honorio  fllio  suo  Romam  ingressus  est  (u).  ii.  339 

^^ 390 

x"i III.              391 

xiv.         iEraCCCCXXX.  iv.              392 
Valentinianus  junior  apud  Yiennam  scelerecomitis  Arbogasti  occiditur(i;).  Et 

(a)Arcadiu8declaraturAugustu8diexviiKaI.Feb.,  ^     (/)Greothingi  Osirogothorum  erant portio. De his 

ut  tradit  Idalius  noster  in  Pastis.  Refragatur  Pa-  et  de  hoc  beilo  nonnulla  dabo  uota  8. 

gius,  sed  immerito.  Vid.  notam  5.  (m)OrdlnepraBpo5-lerovulgatiIibriprius?i4rcadmi 

(6)  Cum  boc  Theodasii  anno  vi,  fierae  vulgaris3d4  anno  Theodosii  8,  doiude  §  PriscHUxinus  propterRn- 

coDJunxit  Idatius  annum  Abrahami  II.  CCUC.  Vid.  nos  9  subjectos   oderunt.  Verum  ordinandos  esse 

dissert.  prsv.  n.  26.  sicuti  hic  eos  exhibeo,  ostendam  nota  7,  n.  3  et  4! 

(c)Natalem  Uonorii  consignant  etiam  Prosper  et  (n)  Matronianum  vocat  Hieronymus,*De  ScripL 

Marcellinus  et  Chronicon  Aiexandrinum  subhujus  eccies.^  n.  130.  At  Prosper  et  Severus  Latronianum 

anni  consulibus.  Oiem  adnotant  Socrates,  lib.  v,  cum  Idatio  appellunt.  Ue  sociis  Priscilliani  suppli- 

cap.  12,  atque   anonymus  Cuspiniani  auctor  (in  cio  alTectiSy  vid.  nutam.  9. 

Actis  SS.  Antwerpiensibus,  tom.  VI  Junii)  v  Idus  (0)  Sententiani  tulit  Evodius  et  prffifectus  pre- 

Sept.  Verum  anonymus  annum  anticipat  dcsignat-  torio. 

que  prfficedentem.  (p)  Vide,  supra,  ad  notam  3. 

(d\  De  hac  legatione  vide  notam  6.  [q)  Die  xvii  ante   Kal.  Febr.,  ut  ait  Idatius  in 

(e)  Annum  bunc  7  Theodosii  vacuum  reliquitdo-  Fastis,  quem  immerito  corrigit  Pagius. 
clissimus  Florus.  Editio  Sirmondiana  sub  eo  vic-  ('^)Cum  IdatioProsperet Marcellinus XXXVI  pon- 
toriam  et  g  hunc  Priscillianus  declinans  prsfert.  tiPicem  numerant  biricium,  secuti  Eusebium  qui  a 
Separari  debent,  et  alterum  sub  anno  7,  alterum  Lino  numerare  exorsus,  et  Cletum  cum  Anacleto 
sub  anno  8  consignandum  est,  ut  factum  bic  vides.  Marcellumque  cum  Marcelliuo  confundens,FeIicem 
Vide  notam  7.                                                             ^  praeterea,  ({uia  intrusum  putavit,  pr«termitten8 

(f)  Abylx  scribit  Hieronymus,  lib.  de  Script.  "  quemXLdicLuruserat,  XXXVI  facit.  Siricius  crea- 
Ecci.,  n.  131.  Severus^  lib.  11  Hist.  In  Labilensi  op*  tus  est  pontifex  anno  385,  non  autem  387,  quo 
pido,  iege  Abilensi.  illius  meminit  Idatius.  Quem  Florius  putat'  non 

(g)  Hinc  constat  non  unum  tantum  Cffisaraugus-  adepti  sed  habiti   episcopatus   tempus   respicere 
tanum  concilium,  sed  etiam  aiiauot  alia  contra  dumiuCbrooico  Romanurum  pontificum  meminit! 
Priscillianum  in  Hispania  coacta  fuisse,  antequam  (s)de  loco  et  tempore  nccis  Maximi  eadem  repetit 
ifl  suppiioio  afQceretur  anno  386.  IdatiusinFastissubconsuIibushujusanni.Socrates 

(A^  Damasus  obiit  anno  384 ;  ultra  bunc  annum  lib.  v,  cap.  14,  necis  diem  designat  vi  Kal.  Augusti! 

iter  istud  differri  non  potest.  Incertus  Cuspiniani  v  Kal.  Sept.  Vide  alia,  nota  io! 

(i)  In  concilio  fiurdegalensi,  anno  385.  (/)  Piura  de  hoc  illuslri  viro  prodit  Idatius  in 

(;')  Occiso  Gratiano  viii  Kal.  Sept.  anni  383,  Maxi-  Fastis  hoo  eodem  anno.  Ea,  si  vis,  lege,  nota  11. 

mus,  ut  tradunt  MarcellinusetincertusCuspiniani  (u)  Idatius  ipse,  in  Fastis,  Idibus  Junii  Romam 

auctor,  imperium  arripuit.  Prosper  et  Cassiodorus  ingressum  fuisse  Theodosium  prodit.  Cui  anony- 

perperam  noc  roferunt  in  annum  sequentem.  mus  Cuspiniani  suffragatur.  Idatius  addit  Theodo- 

(k)  Pracedenti  anno  alligatum  id  est  in  Editione  sium  con^iarium  dedisse  Romanis;  ex  quo  intel- 

Sirmoadiana,  restitui  suo  loco  ex  Fastis  Idatii.Vide  ligimus  triumphum  etiam  tum  egisse. 

DOtam  7,  n.  2.  (v)  Idatius,  m  Fastis,  eademhabet.  Verum  GaMio- 


707  ADDRNDA  AD  QUOfiDAM  PRJBCSDKNTBS  TOlfOS.  708 

IMPER.  0L«      A.  G. 

56  Eugenius  tyrannus  eflHcitur  (12)  (a).  293 

XV.  (13)  (b) 393 

XVI.  Abrahami  II.  CCCCX.  ii.  394 
Eugenius  a  Theodosio  Augusto  saperatus  [c)  occidiiur. 

XVII.  Theodosius  invaletudiue  hjrdropis  apud  Mediolanum  defunctus  est  anno  regni 
Bui  XVil  (d).  Et  isteanxuSy  qui  Theodosii  XVII,  ipse  Arcudii  et  Honorii  in  initio 
regui  eorum  (e)  primus  est.  Quod  ideo  indicatur,  ne  Olympiadem  quinque 
annorum  turbet  adjectio,  inhocloco  propter  regna  tantum(/)inserta  princi- 
pum  (14). 

I.  57  Uomanorum  XL  Arcddius  et  Honorius  Theodosii  Olii^  defuncto  patre^^),  iv. 

regnant  annis  XXX  (15)  (h), 

11 294  396 

iii.  (Romanffi  Ecclesiae  XXXVII  habetur  episcopus  Anasfasius)  (i)  ii.  397 

IV 398 

V.  (;) m.  399 

Yi.  In  provincia  Cartbaginensi  in  civitate  Toleto  synodus  episcoporum  contrahi*    iv.  400 

tur,  iu  qua,  quod  gestis  continctur,  Symphosius(A)etDictinius  et  aliiGallscis 
(/)  provincis  episcopi  Prlscilliani  sectatores,  haeresis  ejus  blasphemiam  cum 
asberlcro  eodem  profeseionis  sus  subscriptione  condemnant.8tatuuntur  qus-  295 
dametiam  58  observandade  Ecclesi»  disciplina(m).  Communicante  in  eodem 
concilio  Ortigio  episcopo,  qui  Coelenis  (n)  fuerat  ordinatus  ;  sed  agentibus  Pris- 
cillianistis,  pro  flde  cathoiica  pulsus  factionibus  exulabat. 

VII.  (o)  Theodosius  Arcadii  filius  aascitur  (16).  ii.  401 

VIII.  Bolis  facta  defectio  III  Novemb.,  feria  II  (p).  402 
Romanffi  Ecclesiffi  XXXVII  habetur  episcopus  Innocentius  (9).                           iii. 

IX.  (r) 403 

X.  Abrahami  II.  CCOCXX.  iv.  404 
ConstaDtinopoliJoannesepiscopusprffidioaturinsigniSyquiobfidemcathoIicam 

dorus,  in  Chronioo  :  Valentinianus,  ait,  vitas  ixdio  j^  Anastasiusinterpontifices  Romanos  XLI  pontifica- 

apud  Viennam  laqueo  suspensus  est,  Ita  quidem  per  lum  adeptus  est  anno  398  exeunte,  non  vero  397. 

aummam  calumniam  ab  interfectoribus  vulgatum  (;)  In  Sirmondiana  Editione5huicanno  subditus 

est.  Rem  ad  unguem  exponit  Orosius,  lib.  vii,  cap.  est  §  In  provincia  Carthaginensi,  et  annus  6  vacuus 

35.  PressiuB  ac  significanlius  divus  Hieronymus,  relictus  est.  E  contrario  fieri  debait.  Vid.  not.  16, 

epist.  3.  Valentinianus,  inquit,  necatus  est,  et  cadaver  n.  1 . 

exanime  suspendio  infamatum,  Occisus  est  Idibus  (k)  Cum  ex  concilio  ipso  constet  Symphosium 

Maii  pridie  Pentecostes,  uti  ex  Epiphanio  observa-  Jam  tum  senom  fuisse,  alius  procul  dubio  est  ab 

runt  jam  alii.  eo  Symphosio  de  quo loquitur  (uhronicon  ad  annuni 

(a)  Eodem  hoc  anno  Eugenius  tyrannidem  arri-  433,  sicut  etiam  alius  est  hio  Dictinius  ab  co  de 
puit.  Vido  nolam  12.  quo  agitur  anno  460. 

(b)  Oblitusest  hio  adnotare  Idatius  Honorium  hoc  (/)  Hinc  apparet  merito  scripsisse  Idatium  anno 
anno  a  patre  in  condortium  regui  assumptum.  Vide  3S6  a  Priscithani  morte  ejus  haeresim  in  Gallfficiam 
notam  13.                                                           .  invasisse.  In  universum  affirmarat  olim  Severus, 

(c)  Victus  est  Eugenius,  Arcadio  iii  et  Honorio  n  lib.  11  Hist.,  in  fine  :  Priscilliano  occiso,  non  solum 
consulibus  hoc  scilicet  anno.  ItaCIaudianus  in  iv  non  repressa  esthxresis^qux  ilto  auctore  proruperat, 
consulatu  Honorii,  vers.  637,  Idalius  ipse  in  Fastis,  sed  confirmata  latius  propagaia  est, 
Marcellinus  anonymusque  Cuspiniani,  qui  diem  ad-  (m)  Etiam  nunc  xx  canonesexstant  in  hoc  concilio 
notat  6Sept.,Pro8per  etCassiodorussequenti  anno  confecti.DeeoplurainDissert.dePriscillianislispbi 
victoriam  de  Eugenio  non  rccte  ascribunt.                g  fidemhorumcanonumcontraQuesnellumodtendaoD. 

(d)  Theodosius  annum  imperii  ^8  non  modo  non  (n^Sensus  est  Ortigium  tanquam  legitimumCs- 
explevit,  sed  neque  attigit;  siauidetn  appell&tus  est  leuarum  episcopum  sedisse  in  concilio,  Aquaa  Cs- 
Augustus  19  Jan.  ann.  379,  obi'tque  hoc  anno  15  lenffi,  Antonino  Cslenffi,  nunc  Orense, 

ejusdem  meosis,  juxta  incertum  Cuspiniani,  vel  17,  (0)  Verba  ista  in  vulgatis  libris  perperam  anno9 

juxtaSocratem,  lib.  vi,  cap.  1.  Idatius  tamen  onanes  ascripta  sunt.  Vido  notam  46,  n.  2. 

annosoiviles  seu  Julianos  quos  reguando  contigit,  (p^j  In  Fastisteriam  silentio  prieterit  IdatiuB,quam 

ilii  tribuit.  forsUan  neque  hic  expressit.  Porro  cum  alicujus 

(e)  Primum  aj^pellat,  quia,  vivente  patre,  filii,  eclipsis  ineminit  Chronicon,  frequenter  mensisaut 
quamvisin  imperio80cii,nuIIamilIiusadmini;$tran-  hebdomado)  diom  male  designat.  Namque  hffic  ecli- 
ai  partem  sortiti  sunt,  neque  «tas  ferebat.  Csiie*  psis  feriu  3,  non  autem  2,  contigit,  anno  418,  feria 
rum  in  edendis  quinc^uennalibus,  decennalibus,  6,  non  autcm  5.  Anno  447,  defectus  aolis  eveoit  x 
etc.,ratio  habebatur  priitiffivffi  inaugurationis.  Kal.  Dec,  pro  quo  habet  Chronicon  ix  Kal.  Qua 

(/)  Reliqui  libri  habent :  In  hoc  loco  tanium  propter  omnia  castigavit  doctissimus  Florius,  notis  5,  7  et 
regnantum  inserta  principum.  Vid.  not.  14.  13,  in  Idutium.  Denique  Petavius,  Ration  ,  p.  11, 

(g)  Iterum  Idatius  declarat  se  imperii  Arcadii  et  lib.  iv,  cap.  13,  pro  v  Kai.Octob.,quem  diem  pr«- 
Uonorii  annos  ab  hoc  ipso  auspican.  fert  Chronicon,  delectum  luns  narrans  anno  451, 

(A)Quomodohianni  iutelligendi  sunt  explico  nota      legcndum  esso  ait  vi  kal. 
15.  .  7o)  Innocentiusinordine  Romanorum  pontiflcQiii 

(t)SirmoQdu8.inprimaeditione  ansulishfficcon-  p  XLlIest  renuntiatus.  initio  anni  lem  vuigaris  402. 
clasityqaffi  in  Veneta  diverso  charaotero  expressa  ^  (r)  Hoc  loco  fulgati  librinatalemTheodosii  exhi« 
tUDt.  An  quia  ChroQioo  infarta  ceQtuit  ?  Ut  ut  sit,     bent,  quem  dedi  an.  7.  Yide  notam  16,  n.  2. 


709  IDATU  BPiaOOPI  CHRONIOON.  710 

IMPBR.  OL.      A.    C. 

59  Eadoxiaro  Arcadii  azorem  infestissimam  patitar  (a)  Ariaaam.  296 

XI • , 405 

zii.         Uierosolymis  Joannes,  Gesarca  Eulogius,  Gypro  Epiphanius  (6),Alezandria  Theo-  ii.  406 

philus,  qui  supra  {c).  episcopi  habentor  iosignes. 
Hieronymus  presbyterio  pr(Bditu8,in  Bethleem  Juds  vicinia  consistens,  prdccipaus  iii. 

habetur  in  cunctis. 
ziii.         Post  supradictos  (d)  sane  Arianos,qui  Hierosolymis  ante  Joannem  episcopi  fucrint,  407 

(17)  {e)t  Idatius,  qui  hsec  scribit,  scire  non  potuit.  Huncvero  sanctum  cum  sanctis  iv. 

Eulogio,  Theophilo  et  Hieronymo  vidit  {f)  et  infantuluset  pupillus. 

ziv.         (g) 297        408 

zv.  Alani  el  Vandali  et  Suevi  (AjHispanias  GOingressi  (OffiraCCCCLVlI,  aliiquarto  409 

Kal.,aHi  III  Idus  Octob.  memerant  die,  tertia  (eria,  Honorio  VIII  et  Theodosio  ii. 

Arcadii  filio  III  consulibus  (18). 
(l9)(;)Alarica8,rezGothorum,  Roniamingressuscumintra  et  cztraUrbem  csdes 

agerentur,  omnibus  indultum  est  qui  ad  sanctorum  liiiiinaconlugcrunt  (20)  k. 
Placidia.,  Theodosii  filia,  Uonorii  imperatoris  soror,  a  Gothic  in  Urbe  capta  (/). 
XVI.         (21  (m)  Alaricus  moritur,  cui  Ataulfus  succeditin  regno.  410 

Barbari,quiinUispaniasingressifuerant,caededeprffidanturho&tiIi.Pe8tilentia8uaB 
partes  non  segniusoperalur. 

(r7)Debacch8ntibusperHispaniasBarbaris,etsffivientenihiIomicu8pcstilentisma1o, 
opes  et  conditam  in  urbibus  61  substantiam  tyrannicus  exaclor  diripit,  et  roiles 
ezhanruit.  m 

Fames  diragrassatur  adeo,  ut  humans  carnes  ab  humapo  genore  vi  famis  fuerint 
devoratffi,  matres  quoque  necatis  vel  coctis  per  se  natorum  suorum  sint  pasts  (o) 
corporibus.  Bestiffi  occisorum  gladio,  fame,  pestilentia,  cadaveiibus  assuetffi,  quos- 
que  hominum  fortiores  interimunt,  eorumque  carnibus  pa&tffi,  passim  in  humani 
generis  efferuntur  interitum.  Et  ita  quatuor  plagis,  ferri,  famis,  pestilentiffi,  bestia- 
rum,  ubique  in  toto  orbe  Sffivientibus.prffidictae  a  Domino  pcr  prophetae  suos  annun- 
tiationes  implentur. 
xfii.        Subversis  memorataplagarumgrassationeHiBpuriia:  provincii.-^,Barbari  adpacem  411 

ineundam,  Domino  miserante,  convcrsi,  8orte(p)  ad  habitanduni  sibi  provinciarum  iv. 
dividunt  regiones. 


(a)Sicut  Justina  Ambrosium,  itaetiamEudoxiam  A  Sirmondus  vero  Ms.  secutus,  eum  annum  prcfert 

ildeicausapersecutamfuiEeeChrysostomumcrcdidit  %  Dcbacchanfibus,  Mtdium  inter  utrumgue  tenere 

idalius  ;  ct  in  Occidentefortan  ita  pervulgatum  rst.  mihi  visum  est,it  Idatiumtenuisseverosimiliuscst. 

At  Eudozia  non  Ariana  sed  catholica  fuit.  Vidc  notam   19,  n.  1,  ubi  de  anno  excidii   Drbis 

(6)  Epipbaniushocanno  intcrvivosnonerat;nam-  agitur. 

que  antea  obiit.  (A)Verispime  scriptuni  id  ab  Idatio;haud  eoim  una 

{c)  Anno  380  do  Thcophilo  locutus  est,  et  nunc  eo  tuntum  ecclesia  sed  piures  asyio  Romanis  fuerunt. 

respicit.  Vide  not.  20,  ul>i  de  Gothorum   inoderatione  in  ea 

(a)  Arianosepi^coposintelligit,  qaosHieronymus  urbis  <rruptione. 

commemorat  anno    1  flliorum  Constantini  Magni,  (/)  Capta  est  Placidiu  anno  408.  Vide  cot.l0,n.5. 

quus  ideo  supradictos  ait,  quia  in  eodem  volumine  (m)  Huc  a^Debacchaniihus  huncanni  IGnotam  re- 

Ghroniconsuum  cumEuscbio-llicrcnymianoIdntius  traxi.  Vide  notam21,ubide  Alarici  morteet  Ataulfi 

conjunxit,  ut  observatum  ost  in  diss.  pra?via,  n.  11,  successiono  agitur. 

conflrmatquelsidorus.de  Viris  ill.,  c.  9,  cum  histo-  (n)  Hoc  loco  Sirmondus  ex  Bds.  annum  ezpressit 

riam  Idatii  Chronico  Hieronymi  subjectam  esse  in-  Honorii  l(),qucm  ego  eupra  ad  illa  Alaricus  moriiur 

Duit.  apposui,duetuslsidori8auctoritateyquiinitiumregni 

(c')Omnino  scirenon  poluit,quia  nnllus  alius  pro!-  Ataulfianno410allignt,quoetinmnecessee8tobiis8c 

ter  eos  quos  recenset  Hieronymus  episcopatum  il-  Aiaricum  ;  et  hfficest  communisomnium  sentcntia. 

lum  tenuit  Arianus.  Vid.  not.  17.  (^)Remdistinctiusnarrat01>mpiodoru8inquiens: 

(f)  Horam  omnium  meminisse  videtur  nunc  Ida-  g  Mulier  uva  quatuor  libetorum  malir  omnts  devoravit^ 

tiu8,uuia  hoc  anno  factum  est ut  eos vidorct,cum  in-  ad  singulos prsetexens  retiquos se  alere et  salvare velte 

fantulus  pcregrinaretur  pcr  Palsstinam.  donecomnious absumptisjupidibus  a plebe  obruta  est, 

{q)  Hoc  auno  Arcadius  Kal.  Maii.  decesHt,  {^uc-  Hoc  ipso  anno  Ron  ani,  fame  ac  peste  confliclati, 

cessore  relicto  filio  Theodosio.  circotamen  vacabant,  ibique  feratis  illa  voz  audita 

(h)  De  bis  gentibus  nonnulla  dicemusdissert.  de  est:  Pone  prelium  carni  humanse.  Ita  Zosimus. 

Gothis.  (p)  Oe  hac  inier  B»rbaro8  provinciurum  eortitione 

(t)  Suspecta  mibi  sunt  qu»  sequuntur  usque  ad  {[-  meminit  Orosius,  lib.  vji,  cup.  40,  scribens  :  Actis 

nem  §.  Idatius  basei  similes  notas  ubique  omittit,  aliquandiu  magnis cvuentisque  discursibu5,postgravcs 

nisi  ubi  de  defcctibus  soJis  autlunffiagit,tum  enim  rerum  atque  hominumvastaiiones^quarum  ipsosquo- 

diem  et  feriamdesignaro  solilus  est.Vide  notam  18.  que  mado  p(tnitet,habita  sortt  et  dislributa  usquead 

(i) CI.FIorius  hoc  1  jco  anaumllonorii  IGconsignat.  nunc  possessione  consistunt. 


711 


ADDBNDA  AD  QnOSDAM  PRJBCBDBNTBB  TOlfOS. 


712 


MPER. 


XVllI. 


XIX. 


XX. 


XXI. 


Galiaeciam  Vandali  occapant  (a)  et  69  Saezi  {b)  sitam  in  extremitate  Ooeani  naris 
occidua ;  Alani  LuBitaniam  et  Garthaginensem  provinoias  (c) ;  et  Vandali  oogno- 
roento  Silingi  ((f)Bsticam  sortiuntar.  Hispani  per  civitates  et  castella(e)  residui  a 
plagis  Barbarorum  per  provincias  dominantiam  se  subjiciunt  (f)  servituti  (22). 

Constantinus  (g)  posttrienniuminvasetyrannidis,  abHonoriiduce  Gonslantio  in< 
tra  Gallias  occidtiur  (h). 

Jovinus  et  Sebastianus  fratres  iotra  Galliam,  et  in  Africa  Heraclianus  pari  tyranni- 
dis  inflantur  insania. 

Augustinus  Hipponensis  episcopus  6S  habetur  insignis.  Inter  cujus  studia  ma- 
gnincaDonatistas  abeoDei  adjoloriosuperatos  probata  fidesdemonstrat  actorum  (t). 

JovinusetScbastianus,oppressiabHonoriidDcibus(;),Narbonainterfeotisunt(/^)(23) 

Gothi  Narbonam  ingressi  vindemiaa  tempore  (/). 

Heraclianus  (m)  movens  exercitum  deArrioa  adversus  HonoriumyUtriculo  in  Ita- 
Ha  in  conflictu  superatus,  effugit  in  Africamy  cffisis  in  loco  supradicto  L  miliibus(n) 
armatorum.  Ipse  post  Carlbagine  in  »de  Memoris  per  Honorium  percussoribus 
missis  occiditur. 

Abrahami  II.GGCGXXX. 

64  Ataulfus  apud  Narbonam  Placidiam  duxitaxorum(2&)  (o),  In  quo  prophetia 
Danielis  putatur  impleta (p),qui  aitfiliam  regis  Austri  sociandamregi  Aquilonis^nullo 
tamen  ejus  ex  ea  senime  subsistente  (q). 

Hierosolymis  Joanne,de  quosupra(r),episcopopr«8idente,8anctu8et  primus  post 
Ghristum  Dominum  martyr  Stephanus  revelatur  (25)  (5). 

Hieronymus,quisupra(/(prfficipuu8inomn]bus,elementorumquoqueperiti8simus 
Hebrsorum,  in  lege  Domini,  quod  scriptum  est  diurna  nocturnaque  meditatione 
continuus,  studia  operis  reliquit  innumera.  Ad  ultimum  Pelagianorum  sectam  (u) 


OL.      A«  G. 


412 


298 


415 


II 


414 


111 


415 


IV 


(ajVandali  regi6undericoparebant,fllio  Godigiseii 
sive  Godagisci  sive  Gudegiscli  (namque  ita  nomen 
ejusvariant8uctores,subquoVandaiiRhenumtrans- 
ire  agresbi  sunt.  Sed  ibi,  Godigiseio  a  Francis  oc- 
ciso,  ut  ex  Frigerido  narrat  Gregorius  Turonensis 
lib.  II,cap.9.  Gumdericus  primus  inHispaniaVun- 
dalorum  rex  l'uit,ut  recte  m  eorum  historia  prodit 
Isidorus.Quare  corrigendus  est  Procopius,qui  lib.i 
de  DeiioVandalicoGodigiselum  in  Hispaniam  veois- 
se  afflrmat. 

(6)8uevi  regemhabebantHeraQericum,cuju8  apud 
Idatium  crebra  deinceps  mentio. 

(c)  Ataxrexerat  Alanorum  ;  meninit  illiusldatius, 
infra,  anno418. 

(d)  Cum  Fredibalum  regem  Vaodalorum  appellet 
Idatius  anno  416,  Vandalos  Silingos  intelligo,nam 
reliquis  imperabat  Gundericus. 

(e)  Gentes,quffi  Hispanias  irruperant,  loca  aut  na- 
lura  aut  arte  munita  obsidionecingereetmachinis 
cxpugnare  admotis  nesciebant.  Ideo  Hispani  ad  ea 
loca  confugerunt. 

(f)  De  hac  servitute  dicam  nota  22. 

{g)De  eodem  Constantino  Idatius  noster  in  Fastis. 
sub  consulibuB  hujus  anni  ait :  Consianlini  iyranni 
in  conto  capui  allalum  est  xiv  Kai,  Octob.  Anno  igitur 
408  tyrannidem  arripuit. 

(AJProsper  victum  et  captum  ait  Arelate  (Orosius 
addit  occisum)  per  duces  Honorii  Gonstantium  et 
UlQlam.Hujus  etiam  meminere Sozomenus et Olym- 

piodorus. 

(i)  In  vulgatis  libris  legitur  auciorum  ;  sed  constal 
manifeste  legendum  esse  actorum,  Sspe  enim  Au- 
gustinus  cum  Donatisti8disputavit,collatiooumque 
haram  acta,a  notariis  excepta.deinde  in  publicum 
emissa  sunt.  Horumque  fldem  appelat  hic  Idatius. 

(;)Marcellinu8  in  Chronico  tyrannidisetnecis  Jo- 
vini  et  Sebastiani  meminit  anno  prscedenti.De  iis 
vide  notam  23. 

(^)Adventem  Gothorum  InGalliasrecte  Prosperet 
Cussiodorus  anno  superioii  illigant;  nequeadver- 
santur  Idatio,  quia  Ataulfus  Gallias  ingressus,Nar- 
bonam  non  contendit  perpeti  cursu.  Qui  poterat, 


A.  cum  parvulorum,  senum,  feminarumque  populum 
secum  duceret,  quibus  annoaam  providere  atque 
etiam  s»po  armoram  vi  aperire  sibi  viam  necesse 
habuit?  Oiympiodorus  sane  Massiliam  obsedisse  in 
itinere  Ataulfum  et ab  Bonifacio  inde  repulsum  tes  • 
tatum  reliquit. 

(/jOrosius,  lib.  yii.cap.  42,tyrannidem  HeracHani, 
irruptionem  ejusinltaliam  atquesupplicium  expo- 

nit,additaueexpeditionemadornasse,instructa3700 
navium  classe. 

(m)  Numerum  occisorum  ad  Utriculum  non  l  sed 
XX  millia  prsfert  Ghronico  Parvum,  quod  fortasse 
verius  est. 

(n)  Novus  hoc  loco  annus  ab  Idatio  designatus 
evidens  argumentum  esl  ipsum  a  Januario  annos 
aupiscari. 

(0)  De  nuptiis  nonnula  ez  Olympiodoro  deBcri- 
bam  nota  24. 

(p)Daniel,  cap.xi,  de  rege  .£gypti  Ptolemso  Phi- 
Q  ladelpho  vaticinatur,  qui  filiam  suam  Berenicem 
nuptui  dedit  Antiocho,qui  Theos  cognomioatusest, 
Syri»  regi.  Laodice  aulem,prior  Antiocbi  uxor,  re- 
pudiatam  se  dolens,  necem  ipsi  Antiocho,  Berenici 
et  utriusque  filio  inlalit,et  Callinicum,suum  exeo- 
dem  Antiocho  filium,  regem  constituit.  Rem  fusius 
narrant  Ilieronymus,  Apianus  et  Justinus. 

(q)  Sicut  ex  Berenice  nullussuperstesfilias  Syri» 
regnum  obtinuit»  ita  neque  ex  Placidia  Ataulfo 
natus  filius,Theodosiu8nomine,in  regno  parentibas 
successit;  obiitquepaulopostquam  natus  eBt,etin 
tem{>lo  juxta  Barcinonem  argentea  capsula  cam  in- 
genti  utriusque  parentis  luctu  sepultusest. 

(r)  Supra,  anno  406  et  407. 

(«JEaaem  habet  MarcellinuB  in  Chronico.  Idatius 
vero  inFastis  nonnullaaddit.quas  videre  potes  nola 
25,  ubi  de  patria  Pauli  Orosius  inquiritur  ex  con- 
jectura. 

(/)  Supra,  anno  405  et  407. 
ri      (u)  Hieronymusprimus  epistolaadCtesiphontem, 
^  quse justi  voluminislibrum  conOcit,Pelagium  exagi- 
tavit,  deinde  tres  oontra  ipsum  dialogorum  libros 
oonscripsit,  et  utrumque  opus  etiamnam  exstat. 


713 


lOATU  BP18C0PI  CHEONICON. 


714 


IMPEB.  OL.      A.   C. 

cum  ejusdem  auctore  adamantino  veritatis  malleo  contrivit.  65  Adversus  hos  et 
alios  haereticos  exstant  ejus  probatissima  monumenta. 

XXII.  Ataulfus  a  patricio  Gonstanlio  pnlsatus,  ut  relicta  Narbona  (26)  (a)  Hispania  pe-  416 
teret,  pcr  quemdam  Gothum  (b)  apud  Barciuonam  inter  famiUares  fabulas  (t)  jugu- 

latur.  Cui  succedens  Vallia  (d)  in  regno  cum  patricio  Constantio,  pace  mox  facta 
(27)  {e)  Alanis  et  Vandalia  Silingis  in  Lusitania  et  Bstica  sedentibus  adverpatur. 

Aiexandrins  Ecclesise  postTheophilum  quis  prscederit(/)  ignoravi  hsc  scribens. 

Constantius  Placidiam  accipit  uxorem  (28)  (g). 

66  (h)  Fredibalum  regem  gentis  Vandalorum  (i),  iine  ullo  certemine  ingeniose  capium 
ad  imperatorem  Honorium  destinat  (t). 

XXIII.  Valia,  rex  Gothorum,  Romani  nominis  causa,  intra  Ilispanias  csdes  magcas  ii.  417 
efficil  Barbarorum. 

XXIV.  Solis  facta  defectio  die  xiv  Kal.  Augusti,  qui  fuit  feria  v  (A).  418 
Romanse  Ecclesise  XXXIX  prssidet  (/)  Zosimus. 

(m)  Durante  cpiicopo  quo  supra,  etc.  (29). 

Vandali  Silingi  in  Bsetica   per  Valliam  regem  pmnes  (n)  exstinoti.  ... 

Alani,  qui  Vandalis  et  Suevis  potentabantur,  adeo  cssi  sunt  a  Golhis.ulexstincto 
Atace  (o)  rege  ip8orum,pauci,  qtii  superfuerant,  abolito  regni  nomine(p),67  Gunde-  iii. 
rici,  regis  Vandalorum,  qui  in  Gallscia  recederat,  se  patrocinio  subjugarent. 

XXV.  (g)  Durante  episcopo  quo  supra  (r),  gravissimo  txrremotu  sancta  in  Hierosoiymis  419 
loca  quassantur  (30).  Et  cstera  (<)  de  quibus  in  Gestis  ejusdem  opiscopi. 

Gothi,  intermisso  certamine  quod  agebant  (/),  per  Gonstantium  ad  Gallias  revo- 
cati,  sedes  in  Aquitanica  (u)  a  Tolosa  usque  ad  Oceanum  acceperunt. 

Valia  eorum  rege  defuncto  (31),  (o),  Theodores  (32)  (x)  succedit  in  regno. 

(y)  Inter  Qundericum  Vandalorum  et6S  Hermericum  Suevorum  regcs  certamioe  iv. 
orto,  Suevi  in  Nervasii  (z)  raontibus  obsidentur  a  Vandalis. 


(a)  AtauIfus,annosuperioriNarbonamreIin(]uens,  A 
Barcinonam   devenit,  ubi  hoc  anno,  qui  fuit  aersB 
communis   16,  occiditur.  Vide  nolam26,  n.  1. 

(b)  Interfectorem  Ataulfi  Oiympiodorus  Bobbium, 
Jornandes  Vernulfum  vocat.  Vide  notam  eamiiem. 

ic)  In  stabulo  occisum  ait  Olympiodorus. 

\d)  Orosius,  lib.  vii,  c.  43,  Jornandes  in  Geticis, 
n.  45,Isidoru8  et  alii  Sigericum  successorem Ataulfi 
faciunt.  At  Idatius  et  Prosper  Si^ericum  silcotio 
prstereunt,  quia,  ut  refert  Olympiodorus,  septem 
dies  cum  imperasset,  interfectus  esl. 

(e)DetemporeconfectaehujuspacissententiaPagii 
reiutatur  nota27.  Ubi  ad  quos  perlineatlex  14Cod. 
Tiieod.  De  infirmandis  qux  sub  tyranniSy  indico. 

(/)  Sericm  episcoporumAIexandrinorumChronico 
suo  innectere  voluisse  Idatium,  uti  ab  Hieronymo 
et  fiusebiofactum  fuerat,  exhoc  loco  inteliigimus. 
Sed  uon  hos  tantum,  verum  et  Hierosolymitanos 
Antiochenosque  omisisse  videtur,  quia  eorum 
Bcire  non  potuit  successiones.  ^     q 

Ig)  Diei  primo  sequentis  anni  alligat  has  nuptias 
OlympiodoruS.  Vide  notam  28. 

(h)  Editio6ira:ondiana  lineoiis  circumclusa  ista 
exhibet.  An  subdititia  visa  sunt  Sirmondo?  Sane 
Ghronicon  Parvum  ea  omittit  et  eorum  loco  hsc 
habet :  Idaiii  ad  Dominum  conversio  peccatoris,  Isi- 
dorus  quoque  illa  de  Fredibalo  prseteriit.  At  Sigo- 
nius,  lio.  XI  de  Occidentali  imperio,  Jornandi  Iri- 
buit  in  Annalibus,  sed  nullibi  in  Jornande  a  me 
reperta  sunt. 

(t)  VandaloB  Silingos  inteliigit ;  namque  aliis 
imperabat  Gundericus. 

(A)  Destinat  Gonstantius,  a  quo  captus  est  Fredi- 
balus. 

{lCj  Lege  feria  6,  uti  supra  ad  annum  402  adno- 
taoum  est. 

(/)  PrsBsidet  ab  initio  417  inter  Romanos  pontifi- 
ces  XLII. 

(m)  Nodus  hic  occurrit,qui  necesseest  utscinda-  q 
tur :  cum  nuilomodo  solvi  pessit.Itaque  traducendus 
est  §  DnraR^  ep^copoyetc.mveniespostduossequen- 

Patrol.  LXXIV. 


tes  Vandali  et  Alani^  et  cum  eo  traduccndse  etiam 
sunt  nots  xxv.  Vide  not.  29. 
(n)  Chronicon  Parvum  verbum  omnes  omiltit. 
(o)  Ei  quatuorregibusBarbarorum,quossupra  ad 
annum411  di8tinxit,Atacenuncexstincto,  et  anno 
411  Fredibalo,duo  tantum  relicti  sunt,  sciiicet  Hcr- 
mericus  Suevorum  et  Vandalorum  Gundericus. 

(p)  In  aliis  editionibus  legitur  :  Abolito  regnino- 
mine  de  Gunderid  regis^  etc. :  erasi  praepositionem 
de,  quffi  contra  legcs  gramatics  irrepsit. 

(q)  Omnino  consignandus  hic  fuit  exmenteldatii, 
exque  ipso  rcrum  (^cstarum  ordine  g  iste  Durante 
cum  anno  25  Honorii,  uti  oslensum  est  nota  29. 

(r)  Supra,  anno  415,  meminit  Idatius  Joannis, 
eumdemquenunc  designariexFastisejus  discimus. 
At  Joannes  secundo  aut  tertio  abhinc  anno  dcces- 
serat.  Vide  notam  30. 

(s)  Ea  innuil  Marcellinus  in  Cbronico  sub  consu* 
libus  hujus  anni. 

(i)  Belium  intelligit  cum  Vandalis  et  Alanis,  de 
quo  antea. 

(u)  Lege  ex  Ghronico  Parvo  AquUaniay  vel  ex  Isi- 
doro  secunda  jl^itanica^  cujus  caput  Bardegala, 
quseque  cum  aliis  quibusdam  civitalihus  confinium 
provinciarum^  ut  ait  Prosper.  ab  Honorio  hoc  anno 
Gothis  data  est.  Ex  conOnibus  provinciis  Novcm- 
populana  et  Narbonensi  prima,  inquaToIosa,  pars 
certo  yallis  attributa  fuit. 

(v)  Isidorus,  in  Hist.  Gothor.,  sr®  457  mortem 
Vallis  annectit.  Vide  notam  31. 

(x)  Quem  Theodorem  vocat  Idatius,  Teudoredus, 
Theudores,  Theudoridus,  Theudorocus  et  Theudo 
dicitur  ab  aliis.  Ab  Hispanis  vulgo  Theodoredo  ap- 
pellatur.  De  ejus  genere  not.  32. 

(y)  Gosignatum  hoo  loco  offerunt  aliaa  Editionos, 
una  exepta  Floriana,  annum  25  Bonorii ;  sed  as- 
cribendum  fuisse  §  Durante  supra  demonstratum 
est,  simulque  eum'§  loco  suo  restitui,  nibil  veritus 
ne  quis  correctioncm  improperet,  auteam  ex  Ida- 
tii  mente  esse  neget. 
(%)  Ptolomeus  Tori  Narbassorum  meminit  in  Eu- 

23 


715 


ADDBNOA  AD  QUOSDAM  PRiBCBDBNTES  TOMOS. 


716 


IMPER. 


OL.      A.  C 


ValeatiDianus  (a)  Constantii  et  Placidi»  fllius  na8itur(33). 
In  Galiicana  regione,  in  civitate  Biterris  multa  signa  efTecta  terrifica  Paulini 
epistola  ejusdem  civitatis  episcopi  enarrat  ubique  directa. 

XXVI.  Vandali,  Suevonim  obsidione  dimi88a,in8tante  Asterio  (6)Hi8paniarum  comite, 
et  8ub  vicario<c)  Mauroceilo,  aliquantis  Bracars  in  exitu  suo  occisia,  relicta  Gal- 
laecia  ad  Bsticam  transierunt. 

(Romanffi  Ecclesi»  XL  (d)  prssidet  episcopus  Bonifacius.) 

Honorius  apud  Ravennam  Constantium  69  consortem  {e)  sibi  facit  in  regno  (/]  300 
Constantius  imperator  Ravenns  moritur  in  suo  tertio  consulatu  (34). 

XXVII.  (g) II. 

xxviii.     Castinus  magister  miiitum  cum  magna  manu  et  auxiliis   Gothorum  b(tllum  in 

Bffitica  Vandalis  infert  (h);  quoscum  ad  inopiam  vi  obsidionis  arctaret,  adeo  ut  se 
tradere  jam  pararent,  inconsuUe   publico   certamine  conQigens  (t),  auxilioru.Ti  iii. 
fraude  deceptus  (;),  ad  Taraconem  victus  (k),  aufugit. 
Bonifacius  palatium  deserens  (/)  Africam  invadit  (35). 


XXIX 


XXX. 


70  Abrahami  H.  CGCCXL. 

Honorius,  actis  tricennalibus  suis  Ravennffi  obiit  (36)  (m). 

Paulinus  nobilissimus  et  eloquentissimus,  dudum  conversione  ad  Deum  nobilior 
factus,  vir  apostolicus,  Nola  Campani®  episcopus  habetur  insignis;  cui  Therasia 
de  conjuge  facta  soror  tesiimonio  vitas  beat»  squatur  et  merito.  Exstant  operis 
ipsius  egregii  studia  prffidlcanda. 

Romanorum  XLI  Theodosius  Arcadii  filiusaote  aliquotannos  regnans(n)  in  par- 
tibus  Orientis,  defuncto  patre,  post  obitum  Honorii  patrui  monarchiam  tenui  im* 
perii  (o),  cum  esset  annorum  XXVI  (p)  (37), 

Joannes  arripit  tyrannidem  (q). 


IV. 


420 


421 
422 


423 


424 


ropffi  tabula  2.  quam  urbem  collocat  Ortelius  ad  A 
Durium  amnem.  Hinc  Idatii  tempore  Nervasius 
sive  Narbassus  monsdictus  est,  qui  olim  Hermi- 
nius  dicebatiir,  non  longe  ab  hodierna  oivitate  Ro- 
derici.  Morales  et  Mariana  aliter  opinantur,  et  Ner- 
vasios  montes,  de  quibus  hic  loquitur  Idatius,  eos 
esse  existimant  quos  nunc  Arvas  appellamus,  Le- 
gionem  icter  et  Ovetum. 

(a)  Hoo  anno  natus  est  profecto  Valentinianus, 
cum  prius  nata  esset  Honoria.  Nota  33. 

(b)  A8teriu8,8ive  Asturicus,  utro^ue  enimnomine 
ab  Idatio  ct  ab  aliis  apellatur,  vir  fuit  comitiva, 
maQisteria  utriusque  militiffi,  consulatu  dcmumque 
patriciatu  insignis.  De  eo  plura  ad  annum  449. 

(c)  Exhoclocodiscimus,  pervicarium  PP.Gallia- 
rum  Hispanias  boc  tempore  administratas  fuisse. 

(d)  Anno  418  exeunte,   electus   fuit  Bonifacius 
Romanffi  Ecclesiffi  pontifex  XLIV.  Hsc  autem  (si- 
cut  et  illa  quffi  de  Anastasio,  supra.  anno  397,  et  3 
de  Leone,  infra,  441  leguntur)  adjecta  fuisse  Ida- 
tio  videntur. 

(e)  Constantii  inaugurationem  Prosper  et  Gas- 
eiodorus  huic  annoascribunt,quibu8  etldatio  ma- 
|or  prffi  Orientali  Theophane  babenda  est  fides,qui 
in  annum  sequentem  eam  diCfert. 

(/)  Libri  editi  hoc  loco  annum  Honorii  27  exhi- 
bent,  contra  clarissima  Idatii  verba,  quffi  nos  co- 
gunt  eju8  anni  notas  hino  abjicere.  Vide  notam  34. 

(g)  Vaouum  reli(|ui  hunc  annum,  quia  sub  ipso 
prffiferunt  aliffi  Editiones  quffi  ad  prfficedentem  an- 
num,  ut  dictum  est,  pertinent. 

(^)  Eodem  hoc  anno  Cassiodorushujus  belii  me- 
minit.  Meminil  etiaro  Prosper,  qui  tum  hio,  tum 
anno  425,  sub  consulibus  Theodosio  xl  et  Vaienti- 
niano  pluscula  alia  additde  Castino. 

(i)  Quas  ob  causas  expeditio  ista  male  cesscrit,  C 
ex  Propero  et  Salviano  disces  nota  '^5. 


(j)  Nihil  de  bac  fraude  Prosper,  nihii  Salvianus. 
Superbiens  Gastinus  sibique  prselldens  temere  con- 
flixit  ct  exercitum  perdidit,  nam  xx  miilia  suorum 
occisa  Bunt,  si  Prospero  Pithffiano  credimus. 

(k)  Romanos  tum  temporis  Hispaniaio  citerio- 
rem,  excepta  Galifficiffi  provincia,  retinuisse  ex  hoo 
atque  aliis  Idatii  locis  apparct. 

(/)  BoDifaciumaCastino  discedentem  primum  in 
Itaiiam,  deinde  in  Africam  devenisse  docet  Pros- 
per.  Vide  not  35  n.  2. 

(m)  De  Honorii  obituldatiusnosterin  Fastissub 
consulibus  Asolepiodoto  et  Maximiano  ait  :  His 
consuiibus  Honorius  Augustus  recessit  Ravonne. 
Eidcm  anno,  (|ui  fuit  ffirae  Dionysianffi  424,  Hono- 
rii  mortem  aliigant  Prosper,  Marcellinus,  Cassio- 
dorus  Socrates,  lib.  vii,  cap.  22,  mortis  diem  desi- 
gnat  15  Augusti,  Olympiodorus  27;  quod  fortassis 
veriuB  est,  etiamsi  Socrati  astipuleturTheophanes. 
Aguffi  intercutii  morbo  interiisse  Olympiodorua  et 
alii  tradiderunt.  Tricennalia  agere  non  potuisse 
post  annum  423  evidens  est,  namque  eo  vita  ex- 
cessil.  Cur  ergo  Idatius,  qui  id  non  ignoravit,  et 
obitum  et  tricennalia  ipsius  huic  anno  424  aliiga- 
vit  ?  Conjccturam  meam  exponam  nota  36. 

(n)  A  Kalendis  Maii,  anno  408;  eo  enim  dite  obiit  * 
Arcadius  pater. 

(0)  Monarckiam  tenuity  quia  solus  ipse  legitimus 
erat  princeps;  Joannes  autem  tyrannus  erat. 

(p]  Librarius,  ex  xxiv,  quod  scripsit  oertissime 
Idatius,  XXVI  fecit,  unitatis  notam  i  facili  lapsu 
notffi  V  postponens,  cum  anteponere  debuisset. 
Vide  not.  37. 

((j)  Jonnes  ex  Primicerio  notariorum  tyrannidem 
arripuit  vel  desinente  anno  423,  quo  Proper,  vel 
ineunte  424,  quo  Idatius  ct  Marcellmus  illius  me- 
minere.  Adjutores  porduellionis  illi  fuerunt  Gasti- 
nu8  et  Actius,  teate  Prospero. 


717  IDATII  EPISCOPI  CHRONICON.  718 

XMPER.  OL.      A.    C. 

71  (a)  Theodosius  Valentinianum,  su»  amitac  Placidiae  filium  (b)  Constantinopoli  425 

Caesarem  facit  et  contra  Joannem  mittit  (38). 

Sub  quo  a  ducibus,  qui  com  eo  per  Theodosium  missi  fuerant,  apud  Ravennam    ii. 
primo  anno  invasae  tyrannidis  occiditur  (39)  (c),  Et  Felix  patricius  ordinatur  ((i)  ez 
magistro  militum. 

Valentinianus,  qui  erat  Csesar  Rom»  (c),  Augustus  appellatur  (40). 

Vandali  Balearicasinsulas  depra^dantur  (/).Deinde  Carthagine  Sparlaria  {g)  Billt 
Hispali  eversa,  et  Hispaniis  depraedatis,  Mauritaniam  invadunt  {h). 

II.  Romanae  Ecclesiae  XLI  (t)  praesidet  episcopus  Gcelestinus.  iii.        426 

III.  , 427 

IV.  Gundericus  rex  Vandalorum,  capta  Hispali  (;),cum  ipse  elatus  manus  in  eccle-    iv. 

siam  civitatis  ipsius  (k)  exlendiaset  moxDei  judicio  daemone   correptus  interit  (/).  428 

Cui  Gaisericus  frater  (m)  succedit  in  regno.  Qui,  ut  aliquorum  relatio  habet,  eiTec-  302 
tus  apostata,  de  Hde  cathoHca  in  Arianam  dictus  esl  transiisse  perfidiam. 

V.  Gaisericus  rexdeBsticae  provincis  liltore  cum  Vandalis  omnibus  (n),eorumque  73 
familiis  menseMaioadMauritaniamet  Africam  relictis,transit  ni8paniis(41)(o).  Qui 
priusquam  pertransiret  admonitus,  Ilermigarium  Suevum  vicinas  in  transitu  suo 
provincias  deprxdari,  recursu  cum  aliquantulis  suis  facto,praedantemin  Lusitania 
consequitur.Qui  haud  procul  de  Emerita,quam  cum  sanct»  martyris  Eulalise  inju-    ii. 

rias  spreverat  multis  per  Gaisnricum  caesis  ex  his  quos  secum  habebat,arrepto,ut 
putavit,  Euro  velocius  fugie  subsidio,  in  flumine  Ana  divinobracbio  praecipitatus 
interiit.  Quo  ita  exstincto,  mox  quo  coeperat  Gaisericus  enavigavit. 
VI.  Suevisub  Hermerico  rege  {p)  mediaspartesGallsciae  depraedantes  perplebem,qu:n  430 

casteila  tutiora  retincbat  {q)  acta  suorum  partim  caede,  partim  captivitate,pacem, 
quam  ruperant,  familiarum  qus  tenebantur  rcdhibitione  instaurant. 

Per  Aelium  comitera  non  procul  do  ArelatequaedamGothorummanusexstingui- 
tur  (43)  (r),  74  Anaolfo  optimate  corum  capto. 
Juthungi  pereum  similiterdebellantur  {s)  et  Nori.  iii. 

(a)HincIdatiussimplicinumeralinotanontantum  A      (0  Gundericus  xixannosregnavitjuxtalsidorum 

Theodosii,utpluressentiunt,necsoliusYalentiniani,  ubi  supra,  quos  non  ab  ingressu  Barbarorum,  in 

utautumatFlorius,6edutriusque  annos  designat^ut  Hispanias,  anno  409,sed  a  sortitioneprovinciarum 

ex  inilio  illius  Valentinianus  nondum  factus  fuerat  ab  illis  facta  anno  411  numerare  videtur.Atcum  de 

Angustus  ct  in  flne  Theodosiusjamdiu  obierat.  HcrmericoregeSuevorumagit,regni  ejusinitiumab 

{b}  Thessalonicae  C^Bsarem    reKuntiatum  fuisse  ^^^^  409  desumit. 

tradit  Olympiodorus.  Vide  notam  38.  (m)Gaisericu8  Victori  Vilensi  Geisericus  est^reli- 

{c)  Expeditionem   haoc  multis  narrat  Socrates,  ^^"'^l^n^H^ni^Pf^^fn^                   Filiua  fuitGodigeli 

lib.vii,caD.23,etOIympiodoru8atquePhilo8torgius  ^i,^"^!"' fZ/yfu  ''„^^^ 

quos,  silibet/leges.  Pmcipui  in  eaduces  Ardabu:  ^1^^  3"f 'i  J.^^^^^^                             ^'  'VL^'" 

rius/ Aspar,  Candidianus  et  Helion  fuere.  Vide  no-      ^r^^.Zll  ^^^^^  ^^ ^^ '"  *^^°'»-  ^^^^^' 

-      VvQ  '^    '  mii,vers.  ooo,  loquens  ait  ; 

(d)  Florentio  et  Dionysio  consulibus,  id  est  anno  ^""ceKrpareSr  *"^  ^^*"""' ''"'"  "'''*  "'  ^" 

429,  Felicem  patricium  factuoi  scribit  Prosper  ^^^  NumerataGairerici  jussuYandalorum  multitu- 

{e)  Ravennaeait  MarccUinus  in  Chronico;8ed  talli-      dine,quam  secum  ferebal,  qui  reperti  sunt  (ait  Vic- 

*"r:^^**^?  "^A^"?..^*                            T  .j       .    TT-  ior,\miio  Wbri  i)  senes,  juvenes,  parvulL  senn,  do- 

{f)  Ex  hoc  Idatii  Inco  maximequeex  Isidoro  m  His-  rnini,  octoginta  mUlia  numerali, 

toria  Vandalorum,ubi  easdem  insulascircaannum  (^)  Gaisericus  regnum  Atricanum  hoc  anno  aus- 
411  VandalosSihngoadepraBdatoBessescribit,osten-  n  picatusest,  quo,ul  narrat  Idatius,  Africam  invasit. 

ditnr  non  undoquaque  verum  esse  quod  de  Vandalis  yide  notam  41. 

traditProsper  sub  consulibus  Hierio  et  Ardaburio.  (,^)  Hermericum  huncregem  fuisse  Suevorum,su. 

scilicet  usquead  transitum  m  Africam,quianno429  p^a  anno  411,adnotutura  est,  regnavitque  solus  et 

contigit,  navibus  eos  uti  nesciisse.  cum  filio  Rechila  udquo  ad  annum  44i,ut  saepe  re- 

{g)  Major  huio  urbnllatacIadesestquamHispali.  pgtit  Idatius.  Quare  Hermigrarium,  de  quo  paulo 

ItaquaBdeHispaHnarranturanno428oslendunt.Ne-  anle^ducemaliquemseu  praefectumSuevorumfuisse 

que  dnbito  quineversapenitusfuerittuncCarthago,  oportet.FloriusIIermigarium  regem  facit  eique  suc- 

(/i}  Invadunt  praBdandi,non  vero  manendi  ibicau-  cessisse  Hermericum  falso  asserit,  tom.  XIII,  pag. 

sa;  id  enim  quarto  deinde  anno  evenit.  82. 

(i)  Coelestinusordine  XLV  creatur  pontifex  anno  {q)  Hispanos  iningressu  Barbarorum  ad  urbcs  et 

422,  mense  Septembri.                ^  castcila  confugisse,  ubi  suamadversusbostium  in- 

(j)  Igitur  tertio  retro  anno,cum  iidem  Vandali  His-  cursus  tuebantur  libertatem,  sfiepe  meminitldatiusy 

palim  irruf)erunt,  neque  eam  penitus  vastarunt  ne-  et  nota  22  declaratum  est. 

que  sibi  retinuerunt.Mansit  ergo  sub  Romanis,  sub  (r)  Bellum  istud  sex  annos  antehacnonbene  con- 

quibus  ipsa  sicut  etiam  Cartbagoanteillud  tempus  signnt  Prospcr.  Isidorus  deeo  qucdam  addit.  Vide 

erat.  not.  42. 

{k)  Sanctus  Jeidorus,  in  Hist.  Vandai.,  ecclesiam  {s)  Meminit  hujus  belli  Sidonius  in  Aviti  panegy- 
hanc  martyri  Vincentio  dicatam  fuisee  tradit.           C!  rico,  versu  233  inquiens : 


719 


ADDBNDA  AD  QU03DAM  PRACKDBNTBS  TOMOS. 


720 


IMPBR. 
VII. 


OL.      A.  G. 


VIII. 


IX, 


X. 


XI. 


Felix,  qui  dicebalur  patricius,  RavennaB  lumultu  (a)  occiditur  mililari  (43). 

Aetius,dux  utriusque  militis,Noros  edomal  rebellantes.Rursus  Suevi  initam  cum 
Gallaecis  pacem  libatasibi  occasione  conturbant.Ob  quorum  depraedationem  Idatius 
episcopus  (^)ad  Aetium  ducero,qui  expeditionem  agebat  in  Galliis,  suscipit  legatio- 
nem  (44)(c).V6tto  (d),qui  de  Gothis  dolose  ad  Gallaeciam  venerat,dine  aliquo  effectu 
redit  ad  Gotbos. 

Superatis  per  Aetium  in  certamine  Francis  et  in  pace  susceptis^Censorius^ejcomes 
legatus  miltitur  ad  Suevos,  supra  dicto  secum  Idatio  redeunte. 

Bonifaciusinaemulationem  Aetii  de75  AfricaperPiacidiam  evocatus  in  Italiamad 
Palatium  redit  (45)  (/).Qui,  depulso  Aetio,in  locum  ejus  succedens^paucis  postmen- 
sibus  inito  adversbs  Aetium  conflictu,de  vulnere  quo  Tuerat  percussus  interiit.  Cui 
Sebastianus  gener  substitutus  per  Aetium  de  palatio  superatus  expellitur  (g), 

Regresso  Gensorio  adpaIatium,Hermericuspacem  cum  Gallscis,quoB  prsdabalur 
assidue,  sub  interventu  episcopali  datis  sibi  reformat  obsidibus. 

Symphosius  episcopus,  per  eum  ad  comitatum  iegatus  missus,  rebus  incassum 
frustratur  arreptis  {h), 

In  conventu  Lucensi  contra  voiuntatem  Agre8tiiepi8CopiLocen8i8(t),Pa8tor(;)et 
Syagrius  episcopi  ordinantur. 

76  Actius,  dux  utriusque  militiae,  patricius  appellatur. 

Abrahami  Tl  CCCCL. 

Sebastianus  exsul  et  profugus  effectus  (^),  navigat  ad  palatium  Orientis  (46). 

Roman®  Ecclesiffi  XLIl  (/)  habetur  episcopus  Xistus. 

Hierosolymis  Juvenalem  episcopum  praesidere  (m),  Germani  prssbyteriArabicse 
regionis  exinde  adGallssciam  venientis,etaliorumGraecorum  relationecomperimus, 
adjicientibus,  Constantinopolim  eum  cum  alis  et  PalaBstin®  provincis  et  Orientis 
episcopis  evocAtum,8ub  prssentia  Theodosii  Augusli  contracto  episcoporum  inter- 
fuisse  concilio  (n)  ad  destruendam  Hebionitarum  haeresim^o),  quamNestoriu8,ejus- 
dem  urbis  (p)  episcopus,  pravo77  stultissinMB  sects  resuscitabatingenio. 

Quo  vero  tempore  sancti  Joannes  (9),Hieronymu8  (r)et  alii,quo8  supra  diximuSy 


IV. 


432 


303 


433 


II. 


III. 


434 


435 


IV. 


Nam  poflt  JathaDgofl  et  Norica  bella  subacto 
Victur  Yiodelico 

Vide  Sirmondum  ad  eumderolocum.Interimnemi- 
reris  quod,  finito  bello  Gothico  initio  hujus  anni, 
aliud  cum  Juthung^s  aestate  etdeincepsgestumsit. 
(a)  Feliccro  hunc,  virum  fuisse  improbum  eaoslen- 
dunt  qusB  narrat  Prosper  de  Patroclo,  episcopo 
Arelatensi,et  Tito,Romano  diacono,iIIius  jussu  oc- 
cisis.  Vide  not.  43. 

(6)  Auctor  hujus  Chronici. 

(c)  Eu  numero  sequenti  apparet,expeditionem  is- 
tam  susceptamfuisseladversus  Francos,quo8  Actius 
ultraRhenum  trusit.De  eapraematureagitProsper. 
Yide  notam  44. 

{d)  Quos  dolos  struxerit  Vetto,  tacente  Idatio,di- 
vinare  non  possumue. 

{e)  Censorius  Romanarum  partium  comes  fuit^qui 
non  unicaadSoevcs  legatione  functusfuit.Meminit 
iliius  Idatiu8  annis  433,  437  et  448. 

(/)  Bonifacius  in  multis  vir  egregius  fuit,  et  erga 
Placidiam  eximiae  fldelitatis^teste  Olympiodcro.  De 
eo  plura  si  vis,  vide  notam  45. 

(^)Seba8tianu8  non  i8to,sed  secundo  postannoab 
Aetio  palatio  exactus est,  ut  ibi  narrat  Idatius.  At 
ounccumdeSocero  Bonifacio  locutus  fuisset,  haec 
de  Seba8tianoadjecit,ut  qus  uterque  abinvidentia 
Aetii  passus  est,  oculis  lectorum  simul  exponeret. 

(A)  Gum  inter  Censorium  et  Hemericum  de  pace 
non  convenisset,  illo  discedente  et  episcopis  pro- 
vinci»  adnitentibus,  pax  tandem  constituta  est, 
tradentibus  Gallscis  Uermerico  aliquos  obsides.  Ut 
aotem  Romanorum  nomine  firmaretur.  missus  est 
abHermerico  episcopus  Symphosius  ad  comitatum; 
sed  frustra.  Spes  ibi  de  pace  penitos  abrupta  est. 
Ita  quod  duobus  hisce  §§  ait  Idalius,  capio.  An 
ipsumnon  capio?  Pro  arrepiis  lege  abrupUs,  Et 
huDc  Symphosium  diversum  esseab  eo  cujus  men- 


A  tio  fit  anno  400,  ubi  de   synodo  Toletana,  scilo 

(t)In  Agrestii  dioecesi,licetmetropolita  non  esset, 
extraneus  episcopus  absque  illius  consensuidprs- 
8tare  non  poterat.  Quare  perperam  Quesnellus  ex 
hocldatii  locoLucummetropolimtuncfuissetinfert. 

(jf)  An  Pastor  is  est  de  quo  Gennadius,  de  Script. 
eccies.,n.  76,  agit?  Libri  argumentum  Hispano 
episcopo,  tempus  ipsum  huic  etiam  congruit. 

(^)Expul8uroabAetio8eba8tianum,praemi8it8apra 
Idatius.  Idipsum  nunc  repetit,  quia  re  ipsa  hoc 
anno  in  Orientem  aufugit.  Rem  ex  Prospero  lege 
nola  46. 

(/)Xi8tu8  sive  Sixtus  XLVI  pontifex  Romanus 
renunliatus  est  anno  432,  mense  Maio. 

(m)  Praesidebat  quidemhocanno  HierosolymitanaB 
EcclesisB  Juvenalis,  idque  vere  narrat  Idatius;  at 
longe  antea  episcopatum  illum  obtinuerat.  De  quo 
dictum  est  nota  30. 

(n)Concilium  istudhabitumest  Ephcsi  anoo431. 
D  Quare  aut  Germanus  aliique  Graeci  tempus  quo  co- 
astum  estldatio  non  indicarunt,  aut  Idatius,  cum 
haec  scriberet,  illius  oblitus  erat.  Ad  illud  accessit 
Juvenalis  intra  octavas  Pentecostes,  ibique  partes 
Ecclesi»  8U8B  (fersan  ultra  quam  par  erat)  strenue 
egil. 

(o)EbionaeumhaereticumappeIlatetiamNe8toriom 

Cassianus,  lib.  i  de  Incarn.  Verum  non  Ebionem 
modo;sed  etPaulumSamosatcnum  et  duosTheodo- 
ro8,  Mopsuestenumet  Tar8en8em,8ua?hffire8i8ma- 
gistros  habuit, 

(p)  Nimirum  Constantinopolis. 

Iq)  De  anno  mortis  Joannis  vide  not.  30. 

(r)  De  Hieronymo  Prosper.  ad  annum  A20:  Biero- 
nymus^  inquit,  presbyter  moritur  anno  xiatis  91, 
prid.  Kat,  Octob.De  anno  emortuali  Hieronymi  nul- 
ium,de  aetatd  aliquod  diesidium  est.  Vide  Pagium, 
anno  420.  n.  21. 


721  IDATII  BPISCOPI  CHRONICON.  72S 

IMPFR  OL.     A.  G. 

(a)  obierint,  Yel  quis  Joanni  ante  Juvenalem  successerit,  sicut  et  fecisse  cognitum 
est  in  brevi  (47)  [b)  seniorem  quemdam,  referenium  sermo  non  edidit. 

XII.  Narbona  obsideri  coepta  per  Gotbos.  Burgundiones,  qui  rebellaverant  [c),  a  Ro-  436 
manis  duce  Aetio  debellantur. 

Uno  eodemque  tempore  Alexandri»  Cyrillum  episcopum  prssidere  et  Coostanti-    304 
nopoli  Nestorium  baereticum  Hebionaeum  ((/),Cyrilliipsiusad  eumdem  epistola7S 
et  haeresim    destruentis  et  regulam  fidei  exponentis  ostendit.  Haec  cum  aliis  {e) 
babentur  allata  (48). 

XIII.  Narbona  obsidione  liberatur  (/)  Aetio  (g)  duce  et  magistro  militum.  Burgundio-  437 
num  cfiBsa  (h)  XX  millia  (49). 

Rursus  Censorius  et  Fretimundus  iegati  mittuntur  ad  Suevos  ii. 

Gotborum  (t)  caesa  octo  millia  sub  Aetio  duce.  438 

Suevi  cum  parte  plebis  Galisciffi,  cui  adversantur,  pacis  jura  (/)  conflciunt. 

Hermericus  rex  morbo  oppressusy  Rechilam  filium  suum  Bubstiluitinregnum(^). 
Qui  Andevotum  cum  sua  quam  79  habebat  manu  ad  Singilionem  (/)  Bseticffi  flu- 
vium  aperto  marte  prostravit,  magnis  ejus  auri  et  argenti  opibus  occupatis. 
XV.  Garthagine  fraude  decepta  (50)  (m)  XIV  Kal.  Novemb.,  omnem  Africam  rex  Gai-  439 

'  sericus  invadit.  iv. 

Bello  Gothico  sub  Theodore  rege  apud  Tolosam  Litorius  Romanus  dux  incon- 
sultius  cum  auxiliari  manu  irrucns,  caesis  his  (n),  ipse  vulneratus  (o)  capitur  et 
post  dies  paucos  occiditur  (51). 

(p)Inter  Romanos  et  Gothos  pax  efQcitur(52).Gaisreicu8  elatus  impieepiscopum 
clerumque  Gartbaginis  depellit  ex  ea  {g).  Et  juxta  prophetiam  Danielis  (r)  demu- 
tatis  HO  ministeriis,  sanctorum  ecclesias  catholicas  tradit  Arianis. 

Rechila  rex  Suevorum  Bmeritam  {$)  ingreditur. 
xvi.         Gaisericus  Siciliam  depraedatus,  Panormum  din  obsedit  (53)  {t) ;  qui  damnati  440 

(a)PraeterJoannemelHieronymumduosalio8lau- j^  lis  breves  aliquando  induciae  erant.  Gensorius  et 

davilsupraIdatiu8,anno407,EulogiumGaBsariensem  Fretimundus,  qui  anno  superiore  legati  a  Romanis 

etTheophilumAlexandrinum.Theophilusobiitanno  ad  Suevoa  venerant,  hanc  mter  utrosque  qualem- 

412  Id.  Octob.  Ita  Socrates,  lib.  vii,  cap.  7.  De  fiu-  cunque  pacem  composuisse  videntur. 

logiOyprimastenuisseconstatinsjnodoDiospolitana  {k)  Isidorus  in  Hist,  Suev.  eadem  habet,  praete- 

quaebabitaestpostdiem20Decemb.,anno415.Quan-  reaque,  Hermericum,  morbo  antea  tentatum,  pa- 

diu  posl  iilam  vixerit  Euloglus  nondum  scire  potui.  cem    cum   Gallaecis,  de  qua  modo  Idatius,  fecisse 

(b)  Senior  qui  Joanni  successit  in  Ecclesia  Hiero-  tradit.  Adnotat  insuper,  Andevotum  Romanae  mili- 
8olymitena,Prayliu8  fuit.  Nomen  ignoravit  Idatius,  tiae  ducem  fuisse.Unde  Romani  tuno  temporis  pro- 
at  illum  brevi  obiisse  diserte  testatur.  Unde  opinio  ^r  oppida  et  castella,  quae  in  Gailaecia  sub  eorum 
Papebrochii  de  exoessu  Praylii  ante  annum  421  oon-  nomine  ab  indigenis  tenebantur,  reliquas  Hispaniae 
tra  card.  Norisium  et  Pagium  confirmatur.  Vid.  provincias  8ub  se  babuisse  videntur;  nisisi  ex  Lu- 
QQ^^  47  sitania  jam  tum  aliqua  Suevi  decerpserant. 

(c)  Prosper  et  Cassiodorus  rebellionem  banc  8ub  (0  Singilio  Hispanis  nunc  est  Genit, 
consulibus  anni  435  designant ;  sed  forsan  eo  anno  (»»)  Marcellinus  peroeram  eversionem  Carthagi- 
incepit  isto  Onivtt.  nisascribit  diei  x  Kal.  Octob. ;  nam  Prosper  eumdem 

(d)  Ita  quidem  tribus  annis  et  tribus  fere  mensi-  «c  Idatius  diem  praefert,  doloque  captam  urbem 
bu8  ab  initio  Aprilis  anni  428  ad  exitum  Julii  anni  affirmat.  Idatius  excidium  ejue  anno  439  conaignat, 
431  Cyrillus  et  Nestorius,  bic  Constantinopoli,  ille  laon  autem  438,  ut  ait  Pagius.  Vide  notam  52. 
Alexandriae,  episcopatura  eodem  tempore  gessc- R     (n)  Hunnos   mtelligil,  quos  secum  in  auxilium 
runt.  At  hic  sextus  erat  annus  ex  quo  Nestorius  ab  ducebat  Litoriua,  ut  expnmit  hoc  anno  Prosper. 
Ecclesia  Constantinopolitana  ejectus  fuit.  (o)  Latios  haec  efponuntur  6x  Prospero  et  Sal- 

(e)  De  his  Oyrilli  scriptis  vide  notam  'i8.  viano.  Vide  notam  51. 

in  De  Narbonensis  civitatis  liberatione  sub  con-  ,,1^)  ™m^%^n.nP«^^^            Zf!lTnJ^^^2^''''^' 

su^bus  anni  43^^^^^^^^^^^                    IdaUus  obsid^  7^  0^=^^^^^^^^ 

cccpta  est  Prosper :  ^^^^«v^^^^^^              P^^^^  P/J'  depingit  Victor  Vitensis,  toto  lib.  i  de  Perstjutione 

/^r6an/   e^  p/un^^^^^  Vandalica.  Episcopus   erat   Quodvulldeus,   quem 

STu^Sl^itT^^^  7£  ZVa7eX  pS^Lito^HJn  ^^-tum  sua  Lc Jia  boc  anno  locus  hic  Idatli  in- 

comitem  ab  utrogue  penculo  liberatum  est.  ^^^^^  Abominationera  desolationis  intelligit,  quam 

{q)  Non  Aetio  duce,  sed  Litorio,  ut  ait  Prosper,  vaticinatus  est  Daniel  cap.  xi,  31,  quamque  Antio- 

Narbona  liberata  est,  quod  non  ignoravit  Idatius.  ohum  Hierosolymitanotemplointuhsselegimuslib. 

Locus   itaque  sic  est  interpungendus,  ut  ea  Aetio  \\  Machab.,  cap.  vi. 

ducccum  sequentibusjnonautemcumpraecedenti-  («)  Apparet  Recbilam   strenuum  ac  bellatorem 

bus  coojungantur.  fuisse,  qui  Romanis  tot  provincias,  scilicet  Lusita- 

(/*)  Rursus  Burgundio  rebellat  bellumque  infert.  nam,  Baeticam  et  Carthaginensem,  admerit.  Vide, 

Vide  not.  49.  infra,  anno  441.  Isidorus  usurpatam  nunc  Emeri- 

(£)  Gotbi  ab  obsidione  Narbonae  non  a  bello  dis-  p  tam  sibi  in  posterum  retinuisse  affirmat. 

ccsserant.  Dum  ergo  cum  Aetio  pugnant,  octo  eo^  {i)  Ex  quo  Gaisericus  Carthaginem  expo^navit, 

rum  millia  occisa  sunt.  continuo  maritimas  omnes  utriusque  impeni  pro- 

ij)  Inter  Suevos  et  Gallaecos  pax  nunqnam  stabi-  vincias  incursionibus  vexavit.  Vide  not.  53, 


7^3  ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRiECBDBNTBS  TOMOS.  724 

IMPER.  OL.      A.  C. 

a  calholicis  episcopis  Maximini(54)(a),apud  Sicilium  ArianoruindQci8,adver8U8Ga- 
tholicospraecipitaturinatiDctUyUteosquoquopacto  in  impietatem  cogeret  Arianam. 
Nonnuilis  declinantibus,  aliquanti  durantes  in  fide  catholica  consummavere  marty- 
rium.  305 

Gensorius  comes,  qui  legatus  missus  fuerat  ad  Suevos  {b),  residens  Myrtili  (c), 
obse&sus  a  Rechila,  in  pace  se  tradit. 
wii.        RexSuevorumdiuturnoperannosseptemmorboafnictusmoriturHermericuB  (d),  411 

81  Rex  Rechila,  Hispali  obtenta,  Bsticam  et  Garthaginensem  (e)  provincias  in 
suam  redigit  potestatem, 
Romanx  Ecclesix  XLIII  prxsidei  episcopus  Leo  (/). 

Salnno  episcopo  de  Hispali  factione  depulso  (p),  in  locum  ejus  Epipbanius  ordi- 
nalur  fraude,  non  jure. 

A8turius(A)  dux  utriusque  militiae  ad  Hispaoias  missus  Tarraconensium  csdit    ii. 
multitudinem  Bacaudarum  (55)  (t). 
xviTi.      Gometse  sidus,  apparere  incipit  mense Decembri (;), quod,  per  menses  aliquot  vi-  AVl 

sum,  82  subsequentis  in  pestilentia  plagse,  quae  fere  in  toto  orbe  diflusa  eat,  pr»- 
misit  ostentum. 
Gonstantinopolitanae  Ecclestae,  depulso  Nestorio,  praesidet  episcopus  Flavianus  {k),    xii. 
XIX  Asturio,  magistro  utriusque  militias,  gener  ipsius  successor  ipsi  mittitur  Mero-  443 

baubes,  natu  nobilis  et  eloquentia:  merito  vel  maxime  in  poematis  studio  veteribus 
comparandus,  testimonio  ctiam   provehitur  statuarum  (56)  (/}.  Brevi  tempore  po-    iv. 
testatis  suae  Aracellitanorum  (m)  frangit  insolentiam  Bacaudarum.  Mox  nonullo- 
rum  invidia  perurgente  ad  urbero  Romam  praeccptione  evocatur. 

XX.  Abrahami  II.  CGCGLX.  441 
Sebastianus,  illic  quo  confugerat  deprehensus,  sibi  adversa  moIirieGonstantino- 

poli  fugit  admonitus,  et  ad  Theodorem  regem  Gothorum  veniens,  conquisitam  SS    306 
sibi,  qua  potuit,  Barcinonam  (tO  hostis  ingreditur  (57). 

XXI.  In  Austuricensi  urbe  Gdillaeciae  quidam  ante  aliquot  annos  latentes   Manichaei  445 
gestis  episcopalibus  deteguntur,qu®  ab  Idatio  et  Turibio(58)(o),quieo8audierant, 

ad  Antonium  Emeritensem  episcopum  directa  sunt. 

Vandali,navibus  Turonio(p)in  littore  Gallaeciae  repente  advccti,familia8  capiunt    ii. 
plurimorum. 

(a)  Hic,  ut  opinor,  Maximinus  est,  cum  quo  Au-  A     ij)  Meminit  de  boc  cometa  Marceilinus  8ub  con* 

gustinus  Hipponeregiodisputationemillamhabuit,  sulibus  Eudoxio  et  Dioscoro.  Gx  boc  loco  denuo 

quae  inter  ipsius  Auguetini  Opera  reperitur.  Vide  discimus,  Idatium  annos  deducere  non  nb  Octobri 

not.  54.  in  Octobriro»  sed  a  Januario  in  Januarium,  eiqui- 

(6)  De  hao  legatione  Idatius,  supra,  anno  437. Ea  dem  December  anni  Abrahami  2458,  cui  adnectit 

autem  obita,  Gensorius  in  Hispania  resedit.  Idatius  hunc  cometam  anno  441,  nisi  isa  Jaouario 

(c)  Oppidum  est  Lusitaniae  ad  ulteriorcm  Anae  incipint,    concurrere  non    potuit   cum    Decembri 
fluminis  ripam,  quod  nunc  parum  immutato  no-  anni  442  aerffi  vulgaris,  quo  hi  consules  fuerunt. 
mine  Mertola  dicitur.  [k)  Ecclesiae   Gonslantinopolitans  nondum  boc 

(d)  InHistoria  Suevorum  eadom  narrat  Isidorus,  teinpore  praeerat  Flavianus,  qui,  Nestorio  ab  eaex- 
adnotatque,Hermericum  xxxii  annos  regnasse;  qui  turbato  anno  431,  non  proximo  successit.Naro  post 
cum  hoc  anno  obierit,  id  enim  testalur  Idatius,qui  Nestorium  primum  Maximianus  annis  iii,  deinde 
interSueyos  degebat,  quemque  Isidorus  exscribere  Patroclus  xiii  Ecclesiani  iliam  rexerunt.  Postremo 
solet,  illius  regnum  necesse  est  anno  409  exor-  Fiavianus  anno  447  episcopatum  illum  tenuit. 
dium,  anno  vero  441  finem  aocepisse.  Quapropter  f/)Hflecde  nostrateMerobaudeconfirmatareperieB 
initio  Suevicae  historiae  aera  447  et  in  morte  Her-  not.  56. 

merici  aera  479  consignandaD  erant,  et  non  aliae,  ut  (m)  Plinius,  lib.  iii,  cap.  3,  meminit  Arocelitano- 
jam  antea  animadvertit  Floresius,  tom.  VI  Hispa-  rum,  quos  conventui  Goesaraugustano  attribuit  et 
niae  aacrae,  pag.  526.  stipendiarios  fuisse  affirmat.An  Arocelitani  Plinii, 

(e)  Easdem  provincias  rctinel  anno  446.  g  Arracillum    Flori,  Aracillum  Orosii,  et  quod  Ara- 
if)  Gnm  Leonis  pontificatus  iterum  adnotatus  sit      coolim  vocat  Antoninus,idem  omnino  sint  ac  quos 

infraadannum447,  istacerto  ab  alioquamab  Idatio  Aracellitanos  hic  vocat  Idatius,  incertum  eat.  Sed 

scriptasunt  et  Gbrcinicosubdita,  nani  dehacLeonis  verisimile  valde  est  de  eodem  cunctos  loqui  op- 

electione  nihil  Idatium  scivisse,  currente  anno  445,  pido,  quod  nunc  etiam  extare  et  Araciel  vulgo  ap- 

denotant  praecipue  verba  quas  ibi  leguntur,videlicet:  pellari  censet  Zurita. 

Per  episcopum  Romss  lunc  praesidentem,  etc.Sane  si  fn)  Decimo  ahhinc  anno  Sebastiani  aufogium  in 

scivisset  pontificis  nomen,  non  ita  loqueretur,  sed  palatium  Orientis   narravit   Idatius.   Illinc,  anno 

diceret :  Per  Leonem,  etc.  440,  in  Afriram  transmisisse,  rcfert  Prospcr,  cuni 

ig)  Ghronicon  Parvum  do  hocSabino8ubsra495  Idatius  ex  Oriente  ad  Aquitaniam  venisse  nocanno 

ait  :  Post  annos  xx,  guam  certamrat,  expulsus  de  et  insequenti  ex  Hispania  in  Africam  commigrasse 

Galliis,  ad  propriam  rediit  Ecclesiam,  Si  ergo  ejectus  affirmet.  Yide  not.  57. 

fuit  hoc  anno,  redire  non  potuit  ante  aeram  499.  (o)  Idatiuset  TnribiusbaecgestaconficiuntLeonis 

{h)  Quem  anno  420  Astericum  vocat,  nunc  Astu-  exemplo  provocati.  Aneaad  Antonium  fimeritensetn 

rium  appellat,  itemque  annis  443  et  449.  miserunt  tanquam  metropolitam  ¥  Vide  notam  53. 

(t)  De  bacaodaram  factione  vide  notam  55.  (p)  MeroinitTuronii  hujus  diviaio  episcopatQum 


725 


IDATII  BPISCOPI  CHRONIGON. 


726 


IBIPER. 


OL.      A.  G. 


Sebastianus  de  Baroinona  fugatas  migrat  ad  Vandaloa  (a). 
Per  episcopum  RomaB  tunc  prsesidentem  (fr),  gesta  (c)  de  Maniohffiis  per  provin- 
cias  diriguntur. 
XXII.        84  Vitus,  magister  utriusque  militis  factus,  ad  Ilispanias  missus,  non  exiguas  446 

roanus  fultus  auxiiio  (d)^  cum  Garthaginenses  vexaret  et  BaBticos,  succedentibus 
cum  rege  suo  illic  Suevis,  superatis  etiam  in  congressione,  qui  ei  ad  prsdandum    iii. 
in  adjutorium  venerant,  Gothis  (e),  territus  miserabili  timore  diffugit.  Suevi  exin 
illas  provincias  magnas  depraedatione  subvertunt. 
xxiii.       Roman»  Ecclesis)  XLHI  (/)  prffisidet  episcopus  Leo.  Uujus  scripta  per  episcopi  447 

Turibii  diaconum  Pervincum  contra  PrisGiliianistasadHispanenses  episcopos  defe- 
runtur.  Inter  quee  ad  episcopum  Turibiam  de  observatione  catholics  fidei  et  de    iv. 
hxresum  blaspbemiis  disputatio  plena  dirigittir  (59)  (g),  quffi  ab  aliquibus  Gallaecis 
subdolo  probatur  arbitrio. 
Solis  facta  defectio  die  IX  Kal.  Jan.  (60)  (h),  qui  fuit  III  feria. 

XXIV.  85  Rechila,  rex  Suevorum,  Emeritffi  gentilis  moritur  mense  Augusto,  cui  moz  448 
filius  suus  catholicus  Rechiarius  (i)  succedit  in  regnum,  nonnullis  quidem  sibi  de    307 
gente  sua  ffimulis,  sed  latenter.  Obtento  tamen  regno,8ine  mora  ulteriores  regiones 

invadit  ad  praedam. 

Pascentiumquemdamurbi8Romffi(j),  quideAstaricadiCrugerat,ManichsumAnto- 
niDusepiscopascomprehendit,auditamqueetiamdeprovinciaLasitana(/f)facitexpeili. 

Per  AJulfum  (/)  Uispali  Censorias  juguiatur. 

XXV.  Rechiarius,  accepta  in  conjugium  Theodoris  regis  filia  (m),  aaspioatus  initiam  449 
regni,  86  Vasconias  depraedatur  mense  Februario. 

Ba3iliu8(n)obtestimooium  egregii  ausus  suifCongregatis  Bacaudis  in  Tyriassone 
fcederatos  (o)  occidit.  Ubi  et  Leo,  ejusdem  Eoclesiae  episoopusy  ab  iisdem  qui  cum 
Basilio  aderant  in  eo  loco  obiit  vulneratus. 

Rechiarius  mense  Julio  ad  Theodorem  soceram  suum  profectas,  Gffisaraugustam 
regionem  cum  Basilio  in  reditu  deprndatur.  Irrupta  per  dolam  Ilerdensi  urbe,acta    ii. 
est  non  pauca  [i4/.,  non  parva]  captivitas. 


conciIio,utfertur,Lucen8i,ffira607celebrato,annexa, 
qux  inter  paroscias  Tudensis  ppiscopatus  Turo- 
nium  numerat.  Anno  1171  comesUrgellffi  dominans 
in  Limia  et  Turonio  confirmat  privilegium,  quod 
describit  Florius  tora.XVI  Hispaniffisacrffl.Nomen 
illi  erat  Armengaudus,  obiitque  anno  1184,  uti 
narrant  Zurita  et  Mariana. 

(a)  Sebastianum  prfficipitem  vocat  Sidonius  carm. 
IX,  277,  quia,  varia  et  subita  consilia  secutus,  non 
diuineodem  animi  proposito  permanere  visus  est. 

(^b)  Leo  Magnus  is  erat. 

[C)  Gausa  cur  Leo  hffic  gesta  ad  provincias  mise- 
rit,  prodit  Prosper  anno  superiori,  inquiens  :  C(m- 
fessiontbus  in  Urbe  captortm  Manic/neorum,  qui  doc- 
iores  eorum^  qui  epucopi^  quive  preibyteri,  in  quibus 
priwinciis  vel  civitaiibns  degerent,  patefac/um  est. 
Detecli  ergo  Manichxi  provinciis  denuniianiur,  ui  ab 
tllis  hae  caveant, 

(d)  Vitus  a  Valentiniano  missus,  ut  Hispanias  a 
Suevico  jugo  vindicaret,  ipse  e  converso  eas  depo- 
pulatus  est. 

(e)  Gothos  ex  fcsderatis  intelligo,  qni  ea  tompes- 
talc  plurimi  inter  Romanos  militabant,  quiqueViti 
exemplum  secuti,  ipsi  pariter  provincias,  quibus 
auxilio  venerant,  deprsdabantur. 

(/)  Leo  ab  anno  440,  mense  Julio,  Roman»  Eo- 
clesi»  prffierat  ordine  XLVIII. 

(g)  Multa  bic  prffi8tringit[Jatius,quaBbrevischo- 
lio  explicari  nequeunt.  Vide  ergo  notam  59. 

(/^)Adannum402monuilegenaume8sexKa!.Jan., 
non  veroixKal.,  auia  reipsacclipsis  hoc  anno  con- 
tigitdie23  Decembr.,qui  inciditinferiamSdesigna- 
tam  ab  Idatio,  dles  autem  24  feria  4  fuit.  Corrigendi 
itern  sunt  Pagius  et  Galvisius.  De  quibus  not.  60. 

(i)  Suevi  ethnici  erant.  Recbiarius  fidem  catholi- 
cam  primusexeorum  regibus  professusest.Verum 


A  post  ejus  obitam,ab  Ataoe  auodam  Galata  seducti, 
in  Arianam  impietatem  prolapsi  sant  anno  466,  ut 
ibi  narrat  [datius.  Eam  tandem  sub  Theodomiro 
rege,  anno  circiter  560,  ejurarunt,et  catholici  facti 
sunt  prffidicatione  sancti  Martini  Damiensis.  Ita 
Isidorus  in  Historia  Suevorum. 

(j)  An  hic  Pascentius  Romaaufugit,dum  ibi  Leo; 
Asturica  vero,  dum  in  ea  Turibius  et  Idatius  in 
Manichffios  inquirebant? 

(k)  Observa  jus  et  antiquam  consuetudinem  epis- 
coporum  agendi  contra  hffireticos. 

(/)  Agiulfum  vocat  Ghronicon  Parvum.  Jornandes 
in  Gethicis,  n.  74,  Athiulfum  Vamorum  siirpe  geni' 
tum  longe  a  Gothici  sanguinis  nobilitate  sejunctum 
fuisse  scribit.  Suevis  hoc  tempore  adhaesisse  vide- 
tur.  Inter  quos  cum  esset  Gensorius,  qui  Mjrtili 
re^i  eorum  sese  dederat,  potait  (jure  an  injuria 
quis  statuat?)  ab  Ajulfo  jugulari, 

(m)  Nomen  611»  bujus  Theodoris  nasquam^quod 
B  sciam,  proditur,  sicut  neque  annua  quo   nupsit 
Rechiario. 

(n)  Basilius  fortasse  ex  imperii  perduelle  Bacau- 
darum  dux  evasit,  cujus  audax  factam  fuerit,  ({uod 
ex  saltibus,  frngosisqueac  prffiruptis  montiumiugis 
inapertaetplanalocadescenderit,beilumqueuroibus 
et  provinciis  intulerit.  Sed  bffic  conjecturffi  sunt. 

(o)  An  f(Bderato8  pro  militibus.  qui  ita  appella- 
bantur,  acoipiat  Idatius,  an  simplicius  pro  populo 
in  ecclesia  congregalo,  quis  statuat?  Primum  vi- 
delur  verisimilius  ;  nam  neque  cffidem  istam  fac- 
tam  in  ecclesia  fuisse  ait  expresse  Idatius,  neque 
plebem  ac  cives  foederatorum  nomine  appellaturus 
videtur.  Tyriasso,  aliis  Turiaso  e8t,  aliis  Turiasso; 
scd  in  nummis  Turiaso  constanter  legitur.  Valgo 
nunc  Tarazone  appellatur. 


727 


ADDBNOA  AD  QUOSDAM  PRJSCBDBNTES  TOMOS. 


728 


IMPER. 

(a)  Aslurius  vir  iliustris  (61)  {b)  ad  honorem  provebitur  consulatus. 

XXVI.  fc;)  Sebastianus  (62)  (d)  ezsul  factus,  ad  perniciosam  sibi,  S7  sicut  post  exitus 
docuit,  Gaiserici  confugit  potestatem  ;  parvo  post  tempore  {e)  quam  venerat,  per 
eum  jubetur  occidi. 

De  Galliis  (63)  (/)  epistolse  deferuntur  Flaviani  episcopi  ad  Leonem  episcopum  (g) 
missQB  {h)  (cum  scriptis  Gyrilli  episcopi  Alexandrinl  ad  NestoriumGonstantinopoli- 
tanum)  de  Eutycbete  Hebionita  baeretico  {%)  et  Leonis  episcopi  ad  eumdem  respon- 
sa(;),qu(e  cum  aliorum  episcoporum  SS  et  gestis  et  scriptis(fc)per  Ecclesias  diriguntur. 

(/)  Tbeodosius  imperator  moritur  Gonstantinopoli  (t),  anno  aotatis  suo  quadrage- 
simo  octavo  (64)  (m). 

Post  quem  XLIII  (n)  statim  (o)  apud  Gonstantinopolim  Marcianus  a  miiitibus  et 
ab  exercitu,  instante  etiam  ttorore  Tbeodosii  Puloberia  regina  {p),  efficitur  impe- 
rator;  qua  sibi  in  conjugium  (q)  assumpta,  regnat  in  partibus  Grientis. 

(r)  Placidia  moritur  apud  Romam  (65). 

S9  In  Gallscia  terrffimotus  assidui ;  signa  in  coslo  plurima  ostenduntar.  Nam 
pridie  Nonas  Aprilis,  tertia  feria  (<),  post  solis  occasum,  ab  Aquilonis  piaga  celum 
rubeos  sicut  ignis  aut  sanguis  efOcitur,inlermi8ti8  per  igneum  ruborem  lineis  cla- 
rioribus  in  speciem  bastarum  rutllanlium  deformatis  (0*  A  die  dauso  uaque  in 
boram  fere  lertiam  signi  durat  osteosiu,  qus  mox  ingenti  exitu  (u)  perdocetur. 

XXVII.  1.  .(t;)Gen8  Hunnorum(66)y  pace  rupta,  deprsdatur  provinciasGalliarum.PlurimsB 


OL.     A.  c. 

450 


451. 


(a)  Hicetiam,  sicut  supra,  dum  consulatum  Gon-  A 
stantii  meminit  Idatius,librarius  notam  chronolo- 
gicam  anticipavit.  Utrobioue  enim  leoto  consulatus 
nomine,  quasi  novus  aperiretur  annus,  novum  nu- 
nierum  inscripsit,  cum  tamen  utrobique  uno  post 
versu  consignandus  esset.  Neque  aliter  scriptum 
fuisse  ab  Idatio  quemquam  dubitaturum  existinio, 
etideonequeegoutrumquelocumcorrigeredubitavi. 

(6)  De  Asturio  aliqua  dixi  ad  annum  420.  Vide 
not.  61. 

{c)  Annus  26,  quem  librarius  §  Asturius  Sinieiem' 
pus  apposuit,  blc  certissime,  aut  insequenti  §  De 
Galliis  consignatus  est  ab  Idatio.Vide  nol.  63,n.2. 

(d)  De  Sebastiano  vide  notam  62. 

(e)  Sebastianus  quinto  abbinc  anno  ad  Gaisericum 
cjnfugit.  Si  ergo  parvo  post  tempore  occisus  est, 
tinte  bunc  annum  occidendus  fuit. 

(/)  Sanctus  Leo  per  Gallias  bec  ad  Hispanias 
scripla  misit.  Exinae  insulse  Quesnellus  occasio- 
nem  arripuit  extollendi  episcopos  Gallos,  et  His-  Q 
panos  deprimendi.  Vide  not.  63,  n.  1. 

{g)  Bin»  litteraB  sunt,  quae  inter  Leoninas  post 
Mii  reperiuntur  in  veteribus  Editionibus. 

{h)  Hsec  parenthesi  conclusi,  ne  cum  sequentibus 
conjungantur  ;  nam  ad  superiora  certe  pcrtinent, 
quibus  ita  sunt  connectenda  :  de  GalliU  epistolx 
deferuniur  Flaviani  episcopi  ad  Leonem  efiscoj)um 
misfX  de  Eutycfietej  etc. ;  siquidem  Gyrilli  scripta 
Ncstorium  impu^nabant,  non  autem  Eutycbem.  De 
bis  Cyrilli  scnptis  egi  nota  48. 

(t)Gur  Eutyches  Hebionita  dicatur  penitusignoro. 
Ab  Hebionis  enim  bfleresi,  aus  Cbristum  purum 
bominem  esse  docebat,  tam  longe  abfuitEutycbes, 
ut  in  oppositum  Apoliinaris  errorem  declinaverit, 
qui  in  Gnristo  bominem  negavil;  quanquam  Fla- 
vianus  de  eo  loquens  :  Nestorii,  inquit,  impietatem 
confimiabat  et  iuccingebatur  pro  Nestorio  mititare  in 
pugna.  Haec  Idatiom  in  errorem  ducere  potuerunt; 
nam  Nestorius  Hebionita  fuit.  Sed  et  Avitus  Vien-  q 
nensis  post  Idatium  Nestorii  errores  Eutycbeti  ap- 
plicuit,  epistola  2. 

{j)  Leo  Plaviano  respondit  celeberrima  epistola 
Leclis  dilectionis  tux^  etc,  de  fide  Incarnationis, 
quim  ipsi  cardinalis  Norisius  nimis  auam  imme- 
rito  abrogat,ut  Prospero  adjudicet.  Vide  notam63, 
n.  3  et  4. 

{k)  Horum  gestorum  meminereFlavianu8,epist.i 
alias  2,  et  Leo,  epist.  olim  16. 


(/)  Inscriptam  boo  loco  notam27contra  manifes' 
tam  Idatii  mentem,  ut  ostendi  in  prologo  et  mox 
iterum  demonstrabo,  incunctanter  erasi. 

(m)  Tbeodosius  «tatis  anno  49  expleto  obiit. 
Nota  64. 

{n)  XLI  transit  ad  XLIII,  praetermisso  XLII ;  pa- 
rum  boc  refert,  sed  tamen  notandum  est. 

(o)  Auctor  Cbronici  Alexandrini  sub  bujus  anni 
consulibus  initium  assumpti  a  Marciano  imperii 
consignat  bis  verbis  :  Marcianus  in  Uebdomo  ab 
exercilu  mense  Augusto  viii  KaL  Septemb.  die  Jovis 
imperare  jussus  est,  Ubi  tamen  aut  in  mensis  aut 
in  septimann  die  errat;  nam  hoc  anno  die8  25Au* 
gusti  non  5,  sed  6  feria  erat. 

ip)  Reginam  appellat  Pulcberiamilliussvi  more. 
Ita  enim  vulgo  appellabantur  niiae  aut  sororesAu- 
gustorum.  Gyrilius  Aiexandrinus  ad  eamdem  Pul- 
cberiam  et  sorores  duos  libros  misit,  quos  de  Fide 
ad  reginas  inscripsit.  Quin  etiam  Claudianus,  si 
inale  non  memini,  Serenam,  Honorii  fratris  Tbeo- 
dosii  Magni  flliam,regin(Bnomine  alicubi  bonorat. 
Caeterum  Pulcheria  a  fratre  Tbeodosio  Augusta  re- 
nuntiata  est  anno  4^4,  ut  tradunt  Marcelliuus  et 
auctor  Cbronici  Alexandrini. 

(g)  Data  Pulcberiae  fide  de  ipsius  virginitate  non 
temeranda,  quam  Dee  devoverat. 

(r)  In  aliis  Editionibus  ila  legitur  :  XXVIII  Va- 
lentiniani  imperatoris  mater  Placidia  moritur  apud 
Bomam,  Notam  chronologicam  et  tria  priora  verba 
delevi.  Vide  notam  65,  n.  4. 

(s)  Hsc  manifeste  declarant,  Idatium  anno  Dio- 
nysiano  450,  Valentiniani  2  ,  eadera  subjecissc; 
nam  eo  annodies  4  Aprilisinciditin  feriamtertiam; 
habuiteniracyclum  solisX/,  Jitteram  dominicami^. 

(t)  Ostentaet  si^na  bujusmodi  quid  divinitus  por- 
tendereexistimavitaniiquitas^nequefalsamsemper 
fuissehancinterpretationemcrederenoscogitauctor 
lib.  II  Machab.  cap.  5.  Nunc  etiam  nihil  prohibet, 
quominushisce  signis  praemonstrure  voluisseDeum 
dicamus  dirum  ac  feraie  illud  AttiloB  bellum,utin- 
nuitldatius,et  cum  eo  Isidorus.  At  si  quis  porlen- 
tum  hic  nullumagnoscere  velit,  recurratque  ad  au- 
roram,  ut  dicunt,  Borealem,  suo  frualur  iDdicio. 

(u)  Pugnam  Attilanam  intelligit. 

(t;)  Notas  bas  xxvii,  i.  hoc  loco  inscripsit  Idatius 
easque  perperam  librarii  ad  §  Placidia  retro  iraxe- 
runt.  Vide  notam  66. 


729  IDATII  £PISCOPI  CHaONlCX)N.  730 

IMPER.  OL.      A.   C. 

civitates  etfractiB  (a).  In  campis  CatalaQDicis  (67)  (b)^  haud  longe  de  civitate  quam 
'eiTregerant  90;  Mettis  Aetio  duci  (c)  et  regiTbeodori,  quibus  erat  in  pacosocietas    iv. 
(08)  (d)  aperto  marte  coniligeas,  divino  caBsa  superatur  auxilio.  Bellum  nox  intem- 
pesta  diremit.  Rez  illic  Theodores  prostratus  (e)  occubuit  (69) ;  GGG  ferme  millia 
hominum  (/)  in  eo  certamine  occisa  numerantur. 

Multa  anno  signa  procedunt.  Quinto  Kal.  Octob.  (y),  a  parte  Orientis  luna  fusca- 
tur.  In  diebus  sequentis  Paschae  (/i),  visa  qusdani  in  coelo  in  regionibus  Galliarum, 
epistola  de  his  Eufronii  Augustodunensia  episcopi  91   ad  Agrippinum  comitem 
facta  evidenter  ostendit.  Stella  cometes  a  XIV  Kal.  Jui.  apparere  incipit,  quae  IH 
Kal.  diliculo  ab  Oriente  visa,  post  Occasum  solis  ab  occidua  parte  mox  cernitur; 
Kal.  Augusti  a  parte  Occidentis  apparet. 
Occiso  Theodore,  Thorismo  fiiius  ejus  sucoedit  (t)  in  regno. 
Hunni  cum  rege  suo  Atlila,  relictis  Galliis  post  certamen,  Italiam  petunt. 
xxviii.  II.  ij)  (id  esifSecundo  regni  anno  principis  Mareiani)  Hunni,  qui  Italiam  prasdabantur,  452 

aliquantisctiam  civitatibusirruptiSy  divinitus  partimfame,  partim  morbo  quodam, 
plagis  coslestibus  feriuntur;  missis  etiam  per  Marcianum  principem,  Aetio  duce, 
cdsduntur  auxiliis ;  pariterque  in  sedibus  suis  et  ccelestibus  plagis  et  per  Marciani 
subjungantur  exercitum;93  (k)  et  ita  subacti,  pace  facta  cum  Homanis,  proprias 
repetunt  sedes.  Ad  quas  rex  eorum  Attila  mox  reversus  (/)  interiit  (70).| 

Ad  Suevos  Mansuetus  comes  Hispaniarum  (tn),  et  Fronto  (n)  similiter  comes,  le- 
gati  pro  pace  mittuntur  et  obtiuent  conditiones  injunctas.  308 

Thorismo  rex  Gothorum,  spirans  hostilia  (o),a  Theodorico  et  Frederico  fratribus 
jugulatur  (7{)  (p),  cui  Theodoricus  succedit  in  regno. 
XXIX.  III.    (q)   (id   est,  iertio  regni  anno  principis  Marciani)  9Z  regina  moritur  Pulcheria  453 

mense  Juiio  (72)  (r). 

(a)  MuItadehocAttiliano  belloapud  Paulum  Dia-  A  mundum  letatis  praerogativa  patri  ex  electioneta- 

couum.  lib.  xv.  et  Jornandem,  n.  60.  Preterea  inAo-  mensuccessisse.Regnumiliidelatumestinter  frerai- 

tis  fusioribus  sancti  Lupi  episcopiTricassini  die  29  tus  exsultationesque  miiitum;  nameodem  ipso  tem- 

julii  in  pauca  invenies  de  provinciis  ab  Attilavasta-  pore,  ut  narrat  Jornandes,  n.   6,    Theodori  adhuc 

tis  de  urbibus  direptis  aut  etiam  excisis.  Quaeom-  justa  solvenles  Gothi^armis  insonantibus,  regiam  de- 

nia  pleraque  alia  collegit  Hadrianus  Yalesius,  tom.  ferebant  1  hurismundomajeslatem.  Hic  observa,  hunc 

I  Rerum  FranciaB.  lib.  iv.  quiThorismoe8tIdatio,Thori8modumProsper,Tho- 

(6)GregoriusTuronicusMauriacosvocathoscam-  rismundJornandesJsodorusThurismundappellant. 

pos.  Utrumque  nomen  habuerunt,  teste  Jornande,  (/)  Nunquam  alias  nisi  numeralibus  tantumnotis 

n.  6.  De  eorum  situ  vide  notam  67.  annos  principum  designat  Idatius.  Unde  neque  an- 

(c)  In  Ghronico  Parco  ita  legitur  :  Cum  gente  ejus  ?"°^  ^  MarcianV  expressis  id  genus  verbis,  adno- 

^  i-.  «-«•  ^^^,-.  Tho^An^i  ofn    .  »M.»n  «o-frfDno^/i^  tassc  vidotur '.  alioqum  m  tanta  luce  annus  ille  \ 

dacts  gens  regis  Theodori  etc,  .  puto  germanam  le-  j^                  potuisset  librariorum  oculos,  ut  sano 

ctionem  fuisse  :  Cumgente  Jetn  ducis  et  regis  Theo*  S-  '^r.     uuii  pui,uiooow  iii/iai«viuui  uuuiuo,  u^  o*iiu 

doris,  quibus,  etc. ;  nam  confligere  cum  gente  dici-  «^"8'^'  quandoquidem  designatum  eum  in  Chroni- 

«;  r  ™  rr/tJL  «!>r>ni««..«/,w;  co  non  repenmus.  Ergo  ista  subdititia  sunt  atque 

"?I^5''r  *n^S?  c«°fl  6e'^7^«?f  •  ,    ^       ,.  hoc  et  consequentibus  annis  expungenda  erant  re- 

(rf)Idatus  Gothos  tantum  Aetiiin  hoc  praelio  socios  "".u:«  «.,J1«««i;k.,«   «^  Lr!^^Z 

•.„•««-«♦  u;^«.»j.,o;„o«r.n..i?««../»/xa«.,rvrAi»n«  p.,io»«  positis  numeraliDUS   notis.  At  notas  ego   reposui, 

numerat.SidoniusinsuperFrancoscumAttilafui^^^  ^^    ^       .  .   ^e  antiquis  Editionibus 

diserte  tradit.Itaqueimprobabilia  narraot  Pagius  et  °„;j1,;,v^  Al\Z!r\^JZ\.y 

fat«  de^Aftila  viclori»  parm'malJarvd  el^am     inPa.nno^ia  et  inltalia  geetum  fuisee  auepiciia  Mar- 

pr«cipuam  fuisse  jaclant.  Vide  notam  68.  °^m**r,« ,«„«;-    ^^^^^ir.   Vir.»i.r«:  v.«o#;o  a#*;u  »./.« 

(e)  De  Theodoris  morte,  regno  atque  flliis,  non-  ,  (^)  Immanis  generis  hunaani  hostis  Attila  non 

nulla  dabo  nota  69        "  >  '^B  "     4"''         »  """  ^^m  arm^smilitum  quam  ccBlesti  vi  viotus  el  mter- 

(/)  Enormis  visu«  est  aliquibus  occisorum  hic  nu-  fectus  est,  ut  indicat  Idatius.  Vide  noUm  70. 

merus.  Apud  auctorem  Mi^cell»  et  Jornandem  ad  ..  W  ^.°°^««  erat  Mansuetus  Hi8paniarum,quahffi 
ccmilianonascendit.Isodoru8ldatiumexscribit.        °(^)D7hocTroS^^^^ 

((y)Isticdie8Corngendus  cst,utadannum  402  do-  nug  erat,  laudaturque  a  Sidonio,  llb.  iv,epist  21. 
cui,  et  ex  Petavio  pro  v  Kal.reponendum  vi  Kal.  esse         /^\  rpypo  Prosper  sub  oonsnlibus  insequentis  anni 

monui.  Ilic  autem  solis  defectus  novum  suppeditat  inquit :  Apud  Gothos  intra  Gallias  cunsistentes  inter 

nobis  argumentum,  ouo  Iibrariorum  negligentiam  ^/^7,,  Theodori  regis  quorum  Thorismodus  maximus 

aemonstremus.  Incredibile enim  estldatium.  quiac-  ^atu patri  successerat,  oHa  dissensio  est.  Et  cum  rex 

curatissime  annos  echpsium  adnolavit, hanc  Valen-  ^  molintur  qux  et  Romanx  paci  et  G*nhicae  adver- 

tiniani  anno  28,  Chnsti  452  subjecisse.  Itaque  anno  sarentur  quieti,  a  germanis  suis,  quodnoxiisdisposi- 

27  Valentiniani,  Chnsti  vero  451  eam  consignavit.  tionibus  irrevoeabiliter  instaret,  occisus  est.  Grego- 

(h)  Vereror  ne  prsecedentis  Paschx  Idatius  scri-  rius,  Hist.  Franc.  I.  11,  c.  7,  narratThorismundum 

pserit ;  nam  si  hoc  ad  consequentem  annum  perti-  Alanos  bello  domuisse. 

neret,  utquid  praeseuti  anno  illud  subdisset?  Do  {^      (p)  De  anno  mortis  Thorismundi  agam  nota  71. 
Eufroaio  nonnulla  uicam  nota  67.  (q)  E  reeiono  anni3  Marciani  exhibent  libri  editi 

(i\  Theodores,  ait  Jornandes,  quatuor  /iliis  domi  annum  Abrahami  2470  :  nimirum,  auclo  numcro 

dimissis,  Frederico  et  Turico  Hege  fiurico)  liotemero  annorum  principum  supra  §  Theodosius  imperator, 

et  Bimmerit^  sAcum  tantum  Tnorismund  et  Theodori-  consequens  fait,  ut  citias  quam  par  erat  ad  eum 

eum  participes  laboris  assumit,  id  est,  secam  doxit  Abrahami  annom  perveniretar. 
Iq  ballam  contra  Attilam.  His  docemor  Thoris-        (r)DivamPulotonBXD[4\vDCL«a^m^^^\^^ 


731  ADDENDA  AD  QUOSDAM  PRACBDBNTBS  TOMOS.  732 

IMPER.  OL.      A.  C. 

Per  Frederlcum  Theudorici  regis  fratrem  Bacaudas  Tarraconensos  caeduntur  ex 
auctoritate  Romana  (a). 

In  Gallaecia  terraemotus  et  in  sole  signum  in  ortu,  quasi  altero  secnm  concer- 
tante,  monstratur. 

XXX.  IV.    Abrahami  lE  CCCCLXX.  434 

(6)  Aretius  dux  (75)  et  patricius,  fraudulenter  singularis  accitus,  intra  palatium 
manu  ipsius  Valentiniani  imperatoris  occiditur  {c),  Et  cum  ipso  per  spatarium 
ejus  aliqui  singulariter  intromissi  jugulantur  honorati. 

94  His  gestis  legatos  Valentinianus  mittit  ad  gentes,  ex  quibus  ad  Suevos  venit 
Justinianus.  in. 

XXXI.  V.     (d)  Per  duds  barbarosAetiifamiliares  (^)  Valentinianus  RomeB  imperator  ocoidi-  455 

tur  in  Campo  (/"),  exercitu  circumstante,  anno  «tatis  su»  XXXVI(^)ot  regniXXXI. 
Post  quem  mox  Mavimus  ex  consulibus  XLIII  Romss  Augustus  appellatur.  Qui 
cum,  imperator  factus  reliotam  Valentiniani  Hibi  duxisset  uxorem,  et  Rlio  suo  ex 
priore  conjuge  Palladio,  quem  Gaesarem  fecerat,  Yalentiniani  filiam  (74)  (A)  in  con- 
jugium  tradidisset  magnorum  motuum,quo8  verebatur,  perturbationedistortus,  et 
quia  in  occisorum  per  Valentinianum,  et  in  ipsius  interitum  Valentiniaui,  ambitu 
regni  consilia  scelesta  patrata  contulerat,  cum  imperium  desorere  vellet  (i)  in  Ro- 
mam,  95  vix  quatuor  regni  sui  mensibus  expletis,  in  ipsa  Urbe  tumultu  populi  et 
seditione  occiditur  militari  (75)  (/). 

Ipso  anno  in  Galliis  Avitus,  Gallus  civi8(^),  ab  exercitu  Gallicano  et  ab  honora-  iv. 
tis  primum  ToIobs  (/),  dehinc  apud   Arelatem  (m),  Augustas  appellatus,  Romam 
pergit  et  suscipitur  (n). 
I.  (76)  (o)  Romanorum  XLIIl  (p),  Marcianus  (7)  96  quinto  Jam  regni  sui  anno  ob- 

tinet  monarchiam. 

Vincomalo  et  Opilione  consulibus,  testantur  etiam  A  tantum  decebat  chrnologum  ista  recenset.  Idatius 

Marcellinus  et  Chronicon  Alexandrinum.  De  mense  autem  ex  v  non  integris  principatusmensibus  duos 
cardinalis  Norisius  et  Pagius  immerito  ab  Idatio 
dissentiunt.  Vide  notam  72. 

(a)  Quiaauspiciis  Romani  imperii  non  autem  Go-  plicat.  Vide  not.  74. 

thico  nomine  hoc  bellum  gessit  Fredoricus,  ideo  (/)  In  eamdem  sententiam  Sidonius,  lib.  11,  cap. 

auctoritate  Romana  Bacaudas  cecidisse  dicitur.  13,  de  Maximo  ait  :  Quamdam  potestatis  immensx 

[h)  Hociocohasexidissenotas  xxx.  iv,  designantes  vertiginem  sub  corona  patiebatur.  Nec  susiinebat  do- 

trlgesimumannumValentinianietquartumMarciani  minus  esxe,  quinon  suslinueral  esse  sub  domino. 

ostendam  nota  75,  nequo  mihi  religio  fuit  eas  huc  .(/)  ^^«m  Sidonius,  carm.  vii,  441,  de  nece  Maxi- 

rcvocare,  licet  in  reliquis  Editionibus  omittantur.  ™J  bffic  scribit  : 

(c)Procopiu8,lib.i  de  Bello  Vandal.,narrat,Valen-         Interea  incautam  furtivis  VaDdahis  armis 
tinianum.deceplum  abEunuchis  (unum  tantumHe-         Te  capit  {Romam)  infldoqne  tibi  Borgondio  dncta 
racliumexprimitProsper  subconsulibus  hujusanni         Extorquettrepidas  maclandi  principis  irae. 

ejusdemquememinitMarcellinussequenli  consula-  Ubi  Burgundionisalicujus  ductu  sive  manu  perii- 

tu)  credisse  Aetiumsibi  insidiasstruere.Fraudis  hu-  jsse  Maximum  innuit.  Aliter  alii  nnrrant.  Not.  75. 
jus  auctorem  accusat  Maximum  ;  quod  etiam  infra         {k)  Nempe  Avitus  Arvernus  eral. 
innuit  Idatius  affirmatque  expresse  Marcellinus.  (/)  Sidonius.carm.vii,  Theodoricum  Visigothum 

PorroSidoniu8,carm.v,203,  Aetium  ejusque  conju-  Avito,  cum  hicTolo8«in  illius  regia  esset^auclorem 
pom.quam  Gethicoet  regio  sanguine  orlam  a!firi>at,  *^  fuisse  narrat  sumendi  imperii,  quod  invitum  susce- 

Gaudentio  filio  imperium  concupivisse  prodidit.  pisseait,  utillius  regisopeatque  auxilio  reipublica 

JoannisinsupertyrannidiAetiumfavisseProspersuo  subvenire  posset.  Sed  par  erat  ot  geaer  soceri  am- 

loco  commemorat.  Denigue  hoceodemtempore,  ut  bitum  tegeret,  et  cuncta  silcretqua;  Avitus  egit  nt 

altcra  ex  filiabus  Valentiniani  filio  suo  nuberot,  in-  a  Gallicano  exercilu  Gothis  consentienlibus  Augu- 

stanter  urjjebat.  Caetera  Aetium  virum  fuisse  bello  gtus  renuntiaretur.  Levatus  autcm  est  (ut  loquitur 

et  pace  clarissimum  quis  negct?  Anonymus  Cuspinianeus)  die  vi  Id  Julias. 

{d)  Libri  editi  sic  hahent :  xxxi  :  Quartoregni  an-         (m)  De  hac  Aviti  nuncupatione  Sidonius,  carm. 

no  prinriyis  Marciani.  Verba  haBO  delevi  et  notam  v  vii,  574,  inquit  : 
addidi,  (|uia  ex  dictis  constat  annom  hic  quintum  Frafror  atria  coroplet 

Marciani  Idatium  ascripsisse.  Uffcrni,  quo  forte  laro  pia  turba,  eenatof 

(e)  Hos  Barharos  Optilam   et  Transtillam  vocat         Detulerat  vim,  vota,  preces.  Locue,  hora,  dieeque 
Marcellinus ;  a  quo  nihil  fere  discrepat  Jornandes         Dicitur  imperio  felix. 

do  rcrum  et  temp.  Success.  Ugernum  autem  oaatrum  erat  Arelatensium.  Ideo 

(f)  In  campo  Martio,  utexpressit  Marcelhnua  sub      idatius  Arelata)  Augustum  renuntiatum  osse  ait. 
hujus  anni  consulibus.  („)  Avitum  a  Romanis  susceptum.  ul  Idatiua  nar- 

(g)  Incertus  Cuspiniani  levatum  fuisse  ait  Maxi-      rat,  probat  Panegyris  ipsi  dicta  Rom»  a  Sidonio. 
mum  XVI  Kal.  Aprilis,  et  Martianus  Scotus  Valenti-         (0)  Hirc  nota  i  non  initinm  novi  anni,  sed  impe- 
nianum  uno  antc   die  occisum   esse  tradit,  id  est  q  rii  Aviti  designat.  Nota  76. 

16  Martii.  Vixit  igitur  Valentinianus  annos  xxxvi,  (p)  Tertium  jam  nunc  numeratus  est  XLIII  im- 

rnenses  viii,  dies  xv;  agebat  principatusannnm  30a  perator. 

diexRal.  Novemb.  prscedentis  anni.  Card.  Nori-  (q)  Perperam   vulgati  libri    quinto  pnBrerant 

sias,  Bist.  Pehg.  Vib.  n,  cap.  13,  minus  ezaole  quam  quarKk  anno. 


annosietxxxifecit^qucd  praestitit  etiam  in  Avito. 
(h)  Utram?  Placidiam  an  Eudociam?  Nemo  ex- 


733  IDATII  EPI8C0PI  CHRONICX)N.  734 

IMPER.  OL.     A.   G 

Per  Avitum,  qui  a  Romanis  et  vocatus  et  susceptus  fuerat  imperator,  legati  ad 
Marcianum  pro  unanimitate  mittuntur  imperii. 

Gaiserious  sollicitatas  a  relicta  ValentinianiyUt  malum  fama  dispergit  (a).  prius- 
quam  Avitus  Augustus  fieret  (6),  Roroam  ingreditur,direptisque  opibus  (c)  Roma- 
norum,  Garthaginem  redit,  relictam  Valentiniani  et  filias  duas  et  Aetii  filium  Gau- 
dentium  nomine  secum  docens. 

Suevi  Castbaginienses  regiones,  quas  Romanis  reddiderant   {d),  depraedantur. 
Marcianus  et  Avitus  concordes  principatu  utuntur  imperii. 
II.  VI.        {e)  Per  Augustum  Avitum  (77)  Fronto  comes  117  legalus  mittitur  adSuevos.Simi-  456 

liter  a  rege  Gotbo  Theudorico,  quia  fidus  Romano  esset  imperio,legali  ad  eosdem 
mittuntur,ut  tam  secum  quam  cum  Romano  imperio,quia  uno  essent  pacis  foedere 
copulati,  jurati  fcederis  promissa  servarent  (/).  Remissis  legatis  utriusque  partis, 
atque  omni  juris  ratione  vioUta,  Suevi  Tarraconensem  provinciam^  qun  Romano 
imperio  deserviebat  (7),  invadunt. 

De  Erulorum  gento  (7d)  (h)  septem  navibus  in  Lucensi  littore  aliquanti  advecti, 
viri  ferme  GCGG  expediti,  superventu  multitudinis  congregatffi,  duobus  tantum  ez 
8U0  numero  efTugantur  occisis.  Qui  ad  sedes  proprias  redeuntes,  Cantabriarum  (i) 
et  Varduliarum  (;)  Joca  maritima  crudelissime  depraedati  sunt, 

98  Legati  Gothorum  rursum  veniunt  ad  Suevos.  Post  quorum  adventum  rex 
Rechiarius  oummagnasuorum  multitudineregionesprovinciffiTarraconensis  inva- 
dit  {k)j  acta  illic  deprsdatione  et  grandi  ad  Gallsciam  captivitate  deducta. 

Mox  (/)  Hispanias  rex  Gothorum  Tbeudoricus  cum  ingenti  exercitu  8uo(m)et  cum    3C9 
voluntate  et  ordinatione  Aviti  imperatori8(ii)ingreditur.Cui  cum  multitudine  Sue* 
vorum  99  rex  Rechiarius  occurrens^  duodecimo  de  Asturicensi  urbe  miiliario,  ad 
fiuvium  nomine  Urbicum  (0)  III  Non.  Octob.die,  quarta  [i4^,8exta]  feria,inito  mox 

(a)  Ita  etiamnarrantMarcellinusinChronicOjJor-  A  ^**^  vergunt,  Vardulique  ex  praediciis  et  Canlabri. 
nandes,  lib.  derer.et  temp.Success.,et  Paulus  dia-  (jf)  Vardulorum  civitas  et  portus  Flaviobriga  fuit. 
conus,  lib.  xv,  atque  eliam  alii.  Idem  Plinius,  lib.  iv,  cap.  2.  FJaviobrigam  autem 

(b)  Haec  perspicue  donotant,Idatium  etiam  nuno  eam  esse  urbem  que  nunoHispanis  Bilbao  dicitur, 
gesla  anni  455  et  5  Marciani  narrare  ;  quihuscum  1      multonim  opinio  est. 

Avitiannum  conjunxit,uti  supral  Arcadii  et  Hono-  (i^^RursuspostquamAvitusimperatorrenuntiatus 

rii  cum  17  Thcodosii  copulavit.  Sed  de  hisactum  est,  legati  Gothornm  veniunt  ad  Suevos,  ut  hosde 

est  memorata  nota  76.  irruptionein  provinciamTarraconensem  arguerent. 

{c)  DehacnrbisdireptioneProsper  :  Po$t  xivdies  Sednihil  bacexpostulationeprofecerunt  ;imoSuevi 

secura  et  tibera  strtUatione  omnibus  opibus  suis Roma  eamdem provinciam  secundoinvasere.Hinc  luce  cla- 

vacuala  est,miiUaque  millia  capfivorum.proutquique  riusostenditur,dupIicemhancGothorumIef>ationem 

aut  aetate  aut  arte  placuerunt^cum  regina  et  filiabus  Suevorumqueirruptionem^nisicaecus  penitusessct 

ejus  Carthaginem  adducta  sunt,  Hsc  Prosper,  quae  Idatius,  in  annum  455  post  Aviti   nuncupationem 

auctor  Misoellae  transcripsit  lib.xv ;  regina  Eudoxia,  congerere  nequivisse. 

filiffi  Eudoeia  et  Placidia  vocnbantur.  (/)  Rerum gcstarum  hoc  tempore  hioordo  fuit.De- 

(d)  Isidorusin  Hist.Suevor.Rechilam  has  provin-  sinente  anno455concordiaMarcianuminteracAvi- 

cias  Romanis  reddidisse  iradit.  Recbila  autem  an-  tum  stabiiita,  hic  Frontonem  legatum  suum  cum 

DO  448  obiit.  legatis  Thcudorici  ad  Suevos  mittit  initio  aiini  456. 

ie)  Ineunte  novo  annociviIi,qui  fuit  sere  vulgaris  Sed  Suevi.nulla  dat»  fidei  ratione  habita,Tarraco- 
45i3,ldatiu86Marcianiannumet  Aviti  2(nam  utrius-  q  nenscm  provinciam  invadunl.Quod  cum  audivisset 

que  imperatoris  annos  conjungere,  ubi  primum  se  Theudoncus,  secundam  ad  Rechiarum  lcgationcm 

dat  occasio,  mos  illius  est)  designavit.  Et  quidem  direxit.  Nihil  tamen  profecit,  Suevique  iterum  in 

hoc  eodem  loco  annum  6  Marciani  retinel  Chronicon  Tarraconeneem  irrumpunt.  Interea annus  446  in  au- 

Parvum.  Vide  notam  77.  tumnumvergeb8t,cum  Theudoricus  contraRechia- 

(f)  Avxium  non   solum    Marciani,  sed  aliorum  riumin  Hispanias  venit,  uti  narrathoc  locoMatius. 

quoque  principum  amicitia?  sollicite  sibi  quaesi-  (m)  Eadem  habet  Isidorus  inHist.  Gothor.,eaquo 

vi8se,  ThGodorico  jnvante,  clore  ista  ostendnnt.  alligat  anno  5  regni  Theodorici.  Annum  aulem  i 

(^)Exhi8evidentercolligitur,Idatium  dL^PerAu-  ipsius  conjonxit  cum  anno  2  Marciani.Undc  llquet 

gwftum  /iviium  res  gestas  anno  <era;  csmmuni8  456  hsecascripta  fnisseanno6  Marciani  abldntio,  atque 

atque  adeo  6  Marciani  narrare  incepissc.Sed  et  quffi  adeo  anno  456.  Jornandes  in  (leticis,  n.  74,  narrat 

narrat  usque  ad  g  Mox  Hispanias,  idipsum  etiam  Burgondionum  reges  Gnudiacum    et  nilpcricum 

evidentius  demonstrant.Nom  lot  tantaeque  rescon-  cum  Theudorico  in  Hispanias  venisse. 

fici  non  poternnta  die  xJuliianno  455,quo  Avitus  (n)  Isidorus.Iaudato  loco  :  Theudoricus^mijn nis- 

factus  est  imprrator,  ad  finem  illius  anni.  Ituque  paniam  cum  ivgenti  mulfiludine  exercitus.et  cumli' 

mirum  est  annum  ipsius  2,  qui  totus  cum  6  Mor-  ceniia  Avitimperatoris  ingredilur anno  b  r^^ni  Unde 

ciani  decucurrit,  potuisse  a  Iibrariis  tanto  post  ad  Theodoricus  aequo  jure   Hispaniarum   refrnum  a 

§  Rfehiariiis  transferri.  Suevis  cxtorpisBO  sibique  compnrasse  constat. 

(h)  De  Erulis  paucula  nota  78.  (o)  Hodie  Orbigo  vulgoai^pellatur  etab  Euro  Astu- 

(t)  Antiqui  scriptoresCantabro8,Varduios,Va9co-  q  ncam  respicit.  Preelium  islud  ad  srom  Chronici 

no8  dixere,  non  autem  Canlabrias,  Var(iulias,Vas-  VictorisTuncnsisanonymusadnotatorsedantiquus 

conias;  hajc  enim  nomina  deterioris  sunt  aetatls.  coni\fi\9se  eAiincampoParamojuxtaflumenOrbicum. 

Plinius,  lib.  111,  cup.  3  :  Ad  Oceanum,  inquit,  reli-  Undo  duo  colligimus  :  1  flumen  illud   Orbicum  et 


735  ADDBNDA  AD  QUOSDAlf  PRiBCBDBNTBS  T0M03.  736 

IMPER  OL.      OL.  A.  C. 

certamine  superatur.  GaBsis  suorutn  agmiuibus,  aliquantis  captis,  plurimisque  fu- 
gatis,  ipse  ad  extremas  sedes  Gallaecias  plagatus  vix  evadit  ac  profugit. 

Theudorico  regelcum  exercitu  ad  Bracaram  extremam  civitatem  Gailaeci»  perten- 
dente  Y  Kal.  Novemb.die  Dominico  (a),et8i  inoruenta,fit  tamen  moBsta  et  laoryma- 
biliseju8deradireptiocivitati8.Romanorom(6)  magna  agitur  captivitaa  captivorum; 
sanctorum  basilicaB  efrractaB,altariasublata  atqueconfracta;  virginee  Dei  exinquidem 
abduct8e,sed  integcitate  servata  (c).Cleru8  usque  ad  nuditatem  pudoris  exutus ;  pro- 
miscui  sexus  100  cum  parvulis,  de  locis  refugii  sanctis  populus  omnis  abstrac- 
tus  ;  jumentorum,  pecorum,  camelorumque  horrore  locus  sacer  impletus,  scripta 
super  Jerusalem  ex  parte  coelestis  iraB  (d)  revocavit  exempia. 

{e)  Rechiariu8(79)  ad  looum,qui  Portucala (/*)  appellatur,profugus,regi  Theudorico 
caplivus  adducitur.  Quo  in  custodiam  redacto,  caBteris,  qui  de  priore  certamine 
superfuerant,  tradentibus  se  Suevis,  allquantis  nihilominus  interfectis,  regnum 
destructum  et  finitum  est  (g)  Suevorum. 

lisdem  diebusRecbimeriscomitis  circumventionemagnamoltitudo  Vandalorom, 
101  quaB  se  de  Garthagine  cum  LX  navibus  adGallias  vel  ad  Italiam  moverat^regi 
Theodorico  nuntiatur  occisa  per  Avitum. 

Hesychius  tribunuslegatusad  Theudorioum  oum  sacris  muneribus  (n)  missus  ad 
Gallajciam  venil,  nuntians  ei,id  quod  supra,in  Corsica  oassam  multitudinem  Yan- 
dalorum,  et  Avitum  de  Italia  ad  Galiias  Arelate  (80)  (i)  successisse.  Orientaiium 
naves  llispalim  venientes  per  Marciaai  exeroitum  {J)  caesas  nuntiat  (81). 

In  conventus  parle  Bracarensis  latrocinantium  depraBdatio  perpetratur. 

Ajulfus  deserens  Gotbos  in  GallaBoia  residet. 

Suevi,  qui  remanserant  in  extrema  parte  GaliaBciaB,  Massilio  filium  nomine  Mal- 
dram  sibi  regem  constituunt. 

Theudoricus  Emeritam  dcpraBdari  volensbeataBEuIaliaBmartyristerreturostentis. 
III.  VII.       tOlt  (82)  (k)  Avitu3,postquam  aGailis  et  a  Gothis  factus  fuerat  imperator,  caret  457 

imperio  [t)^  Gothorum  promisso  destitutus  auxilio  (m)  caret  et  vita. 

In  orientis  partibus  VII  anno  imperii  sui  (n)  moritur  Marcianus. 

[/r^tcum  dictum,frequenti  u  in  o  et  e  converso  facla  A     (0  Observare  hoo  loco  maxime  oportet  ordinem 

commutatione  :  2<>SepontiamParamicam  PtolomaBi  quem  teoet  Idatiusin  hisquaB  hoc  anuogeetasont 

in  hoc  fuisse  traclu  ab  urbe  qusB  nunc  Miranda  de  narrandis.  Nam  ex  eo  quivis  iDtelligere  poterit,re8 

duero  dicitur,  satis  dissitam.  ea  continualioneet  tenore  processisse  quo  abldatio 

(a)Diesi8ta  280ctob.inDomioicam,etdies5ejus-  narrantur.Atquoindeulterius  certi  aliquid  detem* 

dcm  mensiSyde  qua  paulo  antea  in  feriam  quartam  pore  quo  Avitus  ab  imperio  dejectus  est  eliciemus. 

incideruntanno456.Quarenullumdubiumrelinqui-  Vide  notam  80. 

tur  Idatiumaclahujusanninuncpersequi.recteque  (;)Tamineptelibrariihunclocuraimmutaveront, 

supra  annum  6  Murciani  et  2  Aviti  inscriptosesse.  ut  nullu8  in  eo  sensus  sit.Quare  ex  Fragmentose- 

(b)  Scilicet  GallaBCorum,qui  sub  Romanorum  im-  cundo  IlispaniaB  illustratae  sic  legendum  exietimo : 
porio  aut  protectiooe  erant.  Orienlalivm  navex  Hispalim  venuntes  pro  Marciano 

(c)  Gothorum  pudicitiam  mirifice  laudat  Salvia-  exercitum cxsum  nunliant ; nxmirum  Gaiserici  exer- 
nu8,  lib.  IV  de  Providentia.  citum,  qui  in  Gorsicam  descenderat.  Vide  not.  81. 

(d)  Daniel.  ix,  24;  Mattb.  15.  (/t)  Chronicona  Sirmocdoeditumhunc  locumita 
{e)  Non  nisi  per  summam  librariorum  inscitiam      exprimit  :  iii.  Avitus  tertio  anno  postquam  a  CalUs, 

aul  negligentiam  fieri  potuit,   ut  istuc   annus    2  eto.  At  Henricus  Valesius,  qui  manuscriptum  Sir- 

Aviti  translatus  fuerit.  Vide  notam  79.  mondi  viderat,ita  ineolegitestatur  in  notis  ad  lib. 

(jQAdDuriiripampropequcilliusostium  castrum  ii  Evagrii,  cap.  7  :  Tertioanno  AviiuSfSeptimomense 

bujus  numinisunicumerat  Idatii  tempore  ;namsi  postquam  a  GtktliSt  etc,  atque  hanc  lectiooem  in 
duplexfuisset,utiquedi8tinxi88et,ut8ciremusquod-  g  Editione  sua  oCfertdoctissimus  Florius.  At  germa- 

nam  illorum  fuit  ad  quod   devenerat   Rechiarius.  nam  leclionem  hanc  esse,  quam  no8  damus,   de- 

Proccdente  vero  tempore,novum  castrum  erectum  monstrabitur  nota  82. 

est  Portucale  etiam  dictum  a  Cale  vico  utrique  vi-  (/)  Kxutus  purpura  a  Rechimere,  ut   dictum  est 

cino.Postremum  hoc episcopali  sede  cohonestatum,  nota  SO.An  ad  Avitum  dejiciendum  decretum  sena- 

antiquum  episcopo  Goimbricensi  subjectum  fuit,ut  tus  exquisierit  Rechimer  ?  Valde  dubito. 

constat  ex  divisione  sedium  epi8Copalium,qU(B  sub  (m)  Avitumordinatuin  fuisse  PlucentiaBepiacopum 

noinineconcilii  Lucensis  fertur.Hincitaqucapparet  postimperii  abdicationem,traduntQregoriu8Turo- 

ascendentibus  a  mari  per  Ourium,ca8trum  novum  ncnsis  et  Victor  Tunensis,  qui  muUis  post  annia 

ad  l6Bvam,ubi  nunc  est  civitas  PortuensiSyVetus  au«  vixerunt.  GoaBvi  autem  scriptores  de  Aviti  episco- 

tem  ad  dextram  occurrere,atque  hucquia  eo  tem-  patu  non  meminere  ;  quinimo  Idatiu8,dum  Aviti  in 

pore  unicum  erat,  Appulisse  Rechiarium.  Gallias  adventum  etlegationem  ab  eo  ad  Theadori- 

{g)  Isidorus,  in  Uistoria  Gothorum  sic  ietalegit:  cum  midsamnarrat^hujusmodiepiscopatumDegare 

Pro  majon  parte  destructumest  finitumque  Sueoorum  mihi  cer!o  videtur.  Vide  notam  83,  n.  5. 

regnum  ;  in  Historia  vero  Suevorum  :  Pene  destruC'  (n)  Marci&nus  imperium  tenuit  a  die  24  aut  25  Au- 

tum  est  finitumque. Au  perdita  sunt  in  Idatic  illa pro  gusti  anni  450  ad  initium  Februarii  anni  457.1taque 

majori  parte,  aut  illud  pene?  Sane  Suevorum  reges  rocte  Marcellinus  regnasse  eum  ait  annos  vi,mea- 

et  regnum  toto  deinceps  Ghronico  legimus.  ses  vi,  nisi  quod  pauculos  dies  praBteriit;  Idatius 

{h)  Sacra  vocat,  quia  missa  ab  imperatorc.  more  sub  aliter  nuDerat»  ut  saBpe  dictum  est« 


737  lOATII  BPI800PI  CHRONICON.  738 

IHPER.  OL.     ▲.  G. 

Romanoram  XLIV  Msgorianus  in  Italia  et  Constantinopoli  Leo  (a)  Augusti  ap- 
pellantur. 

I.  (b)  Theudoricus  (83)  adversis  sibi  nuntiis  territus,  mox  post  dies  Pascbatis,  quod 
fait  II  (c)  Kal.  Aprilis  10S  de  Emerita  egreditur,  et  Gallias  repetens,  partem  ex  ea 
quam  habebat  multitudine  varise  nationis((<)iCumducibussuls  ad  campos(e)Gall(Bci» 
dirigit.  Quidolisetperjuriis  inslructi,  sicut  eisfuerat  imperatum,  Asturicamlquam 
jam  praedones  ipsius  sub  specie  Roroanae  ordinationis(/)  intraverant  mentientesad 
Suevos,  qui  remanseranljussam  sibi  expeditionem,  ingrediuntur  pace  fucata  solita 
arte  perfidise.  Nec  mora,  promiscui  generis  reperta  illic  coeditur  multitudo  ;  sanctas 
effringuntur  ecciesiae,  altaribus  direptis  et  demolitis,  sacer  omnis  ornatus  et  usus 
auTertur.  Duo  illio  episcopi  inventi  104  cum  omni  clero  abducuntur  in  captivita- 
tem ;  invalidior  promiscui  sexus  agilur  miseranda  captivitas,  residuis  et  vacuis  civi« 
tatis  domibus  datis  incendio.  Camporumlocavastantur(84)(9),Palentinacivita8siraili, 
quo  Asturica,  per  Gothos  periit  exitio.  Unum  Goviacense(/i)ca8trum  tricesimo  de  As-  ii. 
turica  milliarioaOothis  diutino  certamine  fatigatum,auxilio  Dei  hostibusetobsistit 

et  praevalet.  Quamplurimis  ex  eorum  manu  interfectis,  reliqui  revertuntur  ad  Gallias. 

Ajulfus,  dum  regnum  Suevorum  spirat,  Portucale  moritur  (i)  menso  Julio. 

Suevi  in  partes  divisi  pacem  ambiunt  Galisciarum  (;).  B  quibus  pars  Frantanem, 
pars  Maldram  (k)  regem  appellant.  Solito  more  perfidiflB,  105  Lusitaniam  deprs- 
datur  pars  Suevorum  Maldram  sequens.  Acta  illic  Romanorum  caede  praedisque 
contractis  civitas  Ulyxipona  sub  specie  pacis  intratur. 

II.  (/)  Frantanes  (85)  moritnr  per  Pascha  et  Pentecosten.  Jubente  Maldra,  Suevi  in  458 
solilam  perfidiam  versiregionemGallscisadhflerentem  flumini  Durio  depraedantur. 

Quinto  (m)  Idus  Junias  die  IV  feria,  ab  hora  quarta  in  horam  sextam,  ad  speciem 
lunflB  vel  sextflB  sol  de  lumine  orbis  sui  minoratus  est. 

(n)  Gothicus  exercitus,  duce  suo  Gyrila  a  Tbeudorico  rege  ad  Hispanias  missus,    ni. 
meiise  Julio  succedil  (o)  ad  Baeticam.  Legati  Gothorum  et  Vandalorum  pariter  ad 
Suevos  (p)  veniunt  et  revertuntur. 

(a) Utrumque  hoc  anno imperiumadeptumfnisse,  A     (i)AjuIfum nequeprflepositumSuevisaTbeudorico 

MarcellinusetCassiodorusaliiquetestantur.Mflgoria-  nequo  hujus  imperio  occisum  fuisscTquodtraditJor- 

nus,  ut  aitincertusGuspiniani,  levatus  esl  KaL  Apri-  nandes,  n.  74  in  Geticis)  appsuiet  ex  ois  quae  Idatius 

lis;  Leo  vii  Idus  Febr.,  teste  Chronico  Alexandnno.  testisoculatus  scribit.Nam  Ajulfus,antequam  Theu- 

(6)TantumLeonis  et  Majoriani  epocham  designat  doricus  a  provincia  discederet,  Gothos  deseruit;  et 

hsec  Qota  i ;  chronologiam  vero  regit  illa,  quae  supra  mortuus,  non  autem  interfectus  hio  dicitur.  Ipsum 

ascriptaest  ad  tertium  Aviti  annum.  Vide  notam83.  regno  inhiassenondissimulatldatius;  attamenam- 

(c)  In  vulgatis  libris  legitur  v Kal. ;  correxi  ii  KaL^  bire  potuit  regnum  sine  Theudorici  injuria,quiSue- 

non  tantum  quia  Pascha  boc  anno  31  Martii  celebra-  vis  potestatem  fecerat  eligendi  sibi  regem. 

tam  est,  nam  potuisset  ex  oblivione  errare,  sed  quia  {j)  Ncmpe  Gallaecorum,  qui  libertate  gaudebant, 

verosimiiius  est  librarium  ex  hac  nota  n,  quam  Ida-  neque  Barbaris  subjiciebantur. 

tiu8,hanc  aliam  vfecisse.Insuper  in  vnlgatislegilur  (ArjMaldrae  electionem  anno  superiore  coDsignavit 

PaschsB  quod;  correxi  ex  grammaticae  regulis  Pas-  Idatius;  sed  ali^uanto  post,  dissensione  orta  inter 

chatis,  quo  nomine  utitur  iofra  Idatius§  Frantanes.  Suevos,  nonnulli  alium  sibi  regem,  scilicet  Franta- 

((/)Bargundione8cumTbeudoricoin  Hispaniasve-  nem  constituunt.  Remdilucide  exposuit  Isidorusin 

nisse  adnotati  supra  ex  Jornande.  Hist.  Suevor.,  ubi  hsc  scribit  xSuevi  Maldram  Mas- 

le)Ad  campos  ait,  vel  quia  Suevi  aperta  tantum  silix  filium  sibi  regem  constituunt.  Mox  bifariamdi* 

planaqae  loca  possidebant,  vel  potius  quia  ad  trac-  visi  pars  Frantanemf  fars  Maldram  regem  appellant. 

lum  illum,  quem  nunc  Tierra  de  Campos  dicimus,  (/;Hic  ex§8equenti  annum  2  Majoriani  et  Leonis 
milites  suos  direxit  Theudoricus.  Gampi  siquidem  q  retraxi.  Nota  85. 

Palentini  ab  Orosio  laudantur  lib.  vii,  cap.  40,  ubi  (m)vira/./tiniasnonantemv/r/ui  scribendum  esse 

tamen  pro  Pa/a/tni<  campis,  Patentinis  cum  Livio,  docontPetaviusetRicciolus,etnosalias  monuimus. 

aut  Patantinis  cum  Strabone,  legendum  est.  (n)Librieditiannumhic2MajorianicxhibeDtvit{o 

(/)QuodJamaIiasdictume8t,GalIflBci,quianno409,  librariorum;  nam  Idatius  hanc  notam  supra,  ut  de- 

irruentibus  in  provinciam  Barbaris,  in  loca  tutiora  monstratnm  est  nota  85, ad  §  Frantanes  consignavit. 

8ereceperunt,sub  Romanorum  nomineetiam  nunc  {o)  Hinc  rursus  intelligimus,  Idatium  acta  anni 

censebantui*;  quod  signiflcavitpauloantealdatius,  458  a  §  prnecedente  narrare  exorsum  fuisse,et  illic 

dum  Brflusarae  magnam  Romanorum  captivUatem  Uo»  quae  mense  Mav'o,  hic  qutne  mense  Julio  gesta  sunt, 

tam  foisseafnrmat.Sedergo  causae  fuit  cur  Asturica,  eodem  anno  tradere. 

Palentia,  aliaque  oppida  Qothos,  ^ni  pro  Romano  (p)Quotenderentistaelegatiooes,quidGothi,Van- 

imperio  atque  cx  imperatoris  ordinatione  bellum  dalietSuevimoIirentur,  eventusipsedoouit.Omnes 

gerere  praeseferebant,  intra  mosnia  receperunt.  cnimcommunioonsilioin  Romanos  armaverterunt, 

[g)  TneadoriousobAviti  ab  imperio  dejectionem  quos  privatis  odiis  dissidiisque  inter  se  certantes, 

in  Gallflecos,  qui  partes  Romanorum  sequebantur,  facillime  vinci  posse  animadverterant.  Theudorici 

desaevit.  Vide  Notam  84.  tuno  odium  in  Suevos  exstinctum  erat,  occiso  aut 

[h)  Aono  aerae  Cbristianae  1050  habitum  est  conci-  mortuo  Avito,  cujus  causa  in  eos  bellum  suscepe- 

lium  in  castro  Coyacensi,  quod  aliud  non  est  quam  rat,  atque  interfecto  Rechiario,  quem  licet  afHnem 

cujus  hic  meminit  Idatius.  Situm  est  in  agro  Ove-  privatim  oderat  ob  ea  quae  narrat  Jornandes  in 

tensi,  vulgoque  nunc  Valencia  de  D,  Juan  appellatur.  Geticis,  n.  73. 


739  ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRJeBCKDSNTJBB  TOMOB.  740 


IMPER. 


OL.      A.  C. 


III.  106  Theudoricus  cum  duce  suo  Sunierico  exercitus  sui  aliquantam  ad  Bsticam  459 
dirigit  manum.  Cyrilla  revocatur  ad  Gallias.  Suevi  nihilominus  Lusitani»  partes 

cum  Maldra,  alii  oum  Remismondo  (a)  Galleciam  depraedantur. 

Erudi  maritima  conventus  Lucensis  loca  nonnulla  crudeii8simeinvadunt,adBe* 
ticam  pertendentes. 

Maidras  germanum  suum  fratrem  interflcit,  et  Portocale  (86)  {b)  castrum  idem 
hostis  invadit. 

Inler  Suevos  et  Gailflecos^interfectis  aliquantis  honestis  natu^malum  hostile  mis- 
cetur. 

Legati  a  Nepotiano (r)  magistro  militum  107  et  a  Sunierico  comite  missi  veniunt 
ad  Gallaecos,  nuntiantes,  Majorianum  Augustum  et  Theudorioum  regem  Grmissa 
inter  se  pacis  Jura  sanxisse,  Gothis  in  quodam  certamine  (d)  superatis  (87). 

IV.  Maldras,  in  fine  (88)  Februarii  {e)  jugulatus,  merito  periit  interitu.  400 
Per  Suevos  Luco  habitantes  in  diebus  PaschaB  Romani  aliquanli  oum  rectore  suo 

honesto  natu  repentino  (securi  dereverentia  dierum)  occiduntur  incuisu. 

MenseMaio,Majorianus  Hispanias  ingreditur  imperator.QuoGarthaginensem  pro- 
vinciam  pertendente,  aliquantas  naves,  quas  sibi  ad  transitum  adversus  Vandalos 
prapparabat,  de  liltore  Carthaginensi  (/)  commoti  Yandali  per  proditores  abripiunt. 
108  Majorianus,  ita  a  sua  ordinatione  frustratus,  ad  Italiam  revertitur. 

Pars  Gothi  exercitus,  a  Sunierico  et  Nepotiano  comitibus  ad  Gallfficiam  directa,  310 
Suevos  apud  Lucum  depraedantur  (g) ;  quae  Dictinio,  Spinione  et  Ascanio  delatori- 
bus,  spargentibusque  ad  terrorem  propriae  venena  perfldiad  (A),  indicata  (t)  recurrit 
ad  8U08.  Ac  mox  iisdem  delatoribus  quibus  supra,  Fruraarius,  cum  manu  Suevo- 
rum  quam  habebat  impulsus,  capto  Idatio  episcopo  vii  Kal.  Augusti  in  Aquaefla- 
viensi  (j)  ecclesia,  eumdem  conventum  grandi  evertit  excidio. 
■  Remismundus  vicina  pariterAuregensium(^')IocaetLucensi8conventus  maritima 
populatur. 

Inter  Fruraarium  et  Remismundum  oritur  de  regni  potestate  dissensio. 

100  Gallaecorum  et  Suevorum  pacis  quaedam  umbra  conseritur. 

A  Theudorico  legati  ad  Suevos  veniunt  et  revertuntur. 

(a)In  HistoriaSuevorum  divilsidoriRecchimun-  A  (^Vandaiis  navesfuisseait  Idatius.  Atqui  HttusioD- 

dum  et  Remisraundura  reperimus.  Sed  cura  neque  gius  se  extendit,  ad  oram  scilicet  maritimam  totiiu 

in  omnibus  iilius  Histori»  exempiaribus,  ncque  in  proviDciae.  Quaraobrem  verum  eese  existimo  quod 

IdatioRecchimundi  nomen  unquara  legatur.unicum  Marius  Aventicensis  pressius  ecribit,  dum  ait  prope 

tantura  eumque  Hemismundi  nomineSuevorura  re-  Ilicem  ista  contigisse.  Porro  in  iila  ora  promonto- 

Eera  fuisseboc  tempore  puto.  In  aiiquibus  praeterea  rium  esL,  cujus  nullam  apud  antiquos  geograplios 

othicaeHistoriaeejusdemlsidoriEditionibusRcmis-  raentionera  invenio;  nunc  autem  nostratibus  Cabo 

mundus  6'ic'iiuT  Maldrx  lilius;  at  in  Labbeana  baec  de  Santa  Pola  dicitur,  duplicemque  prflebet  eiatio- 

verba  desunt,  el  Idatius  diversarum  parliura  reges  nem,  alteram  ad  ortum,  ubi  Alona,  alteram  ftd  oe- 

Maldram  et  Reraisraundum  facit.  Ideo  verius  exis-  casum,ubi  castrum  estet  viculusvulgoLuj/arftiiffu, 

timo  Remisraundum  non  fuisse  Maidrae  flliura.  utramque  satis  navibos  fldam  atque  opportaoam. 

(/^)Penes  Gallaecos  hoc  castrum  eo  teraporefuisse  (g)  In  Editione  Veneta,aono  028,  baec  ita  in  Ms. 

existimo.  Not.  86.  reperiri  adnotatur  :  Suevos  apud  Lucum  deprmdauir 

{c)  Nunc  primum  apud  Gothos  comitesetmagis-  habUantes,  etc,  quam  lectionem  germanam  Idatii 

tros  miiitum  legu.  An  reipsa  tales  erant  Nepotia-  esse  pulo.  Uabetur  id  in  praefatione,  tom.  II  Oper. 

nus  etSuniericus?  an  IdatiusaRomanishos  titulos  Sirraondi. 

in  eos  transtuiit?  Sane  Suniericura  Gotbum  fuisse  (A)  Apparct  Diclinium,  Spinionem  et  Ascanium 

non  dubito.  Et  licet  Nepotiano  nomen  Gothicum  homines  fuisse  perfldos,  qui  nunc  Suevos,  nunc 

non  sit,  sub  Theudorico  miiitasse  testatur  infra  Galiaecos  prodiderunt,  illos  Gothis,  hos  Suevis. 

Idatius  ;  attamenadhaesisseGothispotuitpost  Aviti  ^  (t)  Suspectum  mihi  esl  verbura  illud.  In  Sando- 

interitum,  sicut  etiam  Suniericus,  atque  nic  comi-  valii  Idatio  lacuna  boc  loco  cernitur. 

tivaB,  ille  magisteriae  honorem,  quem  apud  Roma-  (;')  Quod  in  Aquiflaviensi  ecolesia  inventas  fuerit 

nos  adepti  erant,  inter  Gothos  relinuere.  Ostrogo-  IdatiusaFrumarioetad  earadera  posttertiummen- 

thusTbeodorious  hujusmodi  honoris  gradus  paulo  sem  redierit,  illius  Ecolesiae  episcopum  fuissealfa- 

post  in  Italicura  suura  regnura  invexit ;  apud  Visi-  tira  declarat. 

gothos  non  nisi  longe  serius  invenimus.  (k)  An  quos  hic  Auregenses  vooat  (datius  iidem 

(d)  Ubinam  gestura  sit  boc  bellum,  in  quo  Gothi  illi  sunt  qui  in  lapide  Aquiflaviensi  Aobrigenses 

a  Romanis  victi  sunt,   non  exprimit  Idatius.  In  dicuntur?  Sane  nomen  non  multum  abludit.  Etsi 

Gallia  pugnatum  inter  utrosque  fuisse  ex  Sidonio  Auregensium   civitas   eadera   est  ac  quam  nunc 

coiligitur.  Not.  87.  Orense  vulgo  diciraus,  et  ad  conventum  Lucensem 

(^)  Ex  tempore  quo  Maldram  regnasse  constjit,  procul  dubio  pertinuit,  et  ponti  Aquiflaviensicoos- 

liquet  Idatium  istaadannum  Abrabami  2476  retu-  truendo,  ob  vicinitatem,  opem   ferre  et  potuit  et 

lisse,  qui  cura  anno  aerae  vulgaris  460  concurrit.  debuit.  Joannes  Biclarensis  anno  7  Leovigildi  me- 

Not.  88.  minit  etiam  moutes  Aregenses. 

(/)  Delittore,  non  de  portuCarthaginensi  abreptas 


IDATU  BPI800PI  CHROmOON.  742 

U  OL.      A.  C. 

SuniericuB  Scalabioi  (a),  cui  adversabatur,  obtinet  civitatem. 

Idatins,  qui  supra,  tribus  mensibns  captivitatis  impletis,  mense  Novembri  (6), 
miserantis  Deigratia,  contra  votum  et  ordinationom  supradictcrum  delatorum  {c)y 
redit  ad  Flavias  (d). 

De  rege  Theudorico  legati  gentis  perfidffi  {e)  revertuntur. 

Gaisericus  rex  a  Majoriano  imperatore  per  legatos  postulat  pacem  (/). 

110  (g)  Majorianum  de  Galliis  Romam  redeuntem  et  Romano  imperio  vei  no-  461 

mini  res  necessarias  ordinantem  Eechimer,  livore  percitus  et  invidorum   consilio 
fultus,  fraude  interficit  circumventum  (ti), 

Romanorum  XLV  Severus  a  senatu  Rom»  Augustus  appellatur  (t)  anno  imperii 
Leonis  quinto. 

(j)  Suniericus  redit  ad   Gallias.  Nepolianus,  Theudorico  ordinante,  Arborium  462 

accipit  succesorem. 

In  provincia  GallwciflB  prodigiorum  videntur  signa  diversa.  i£ra  D,  VI  Nonas 
Martias,  111  pullorum  cantu  ab  occasu  solis^lana  in  sanguinem  plona  convertitur. 
Idem  dies  sexta  feria  fuit  (89)  (k). 

Antocbia  major  Isauris  (97)  (/)  inobediens  monitis  salutaribus  (f?i),  terra  dehis- 
cente  demergitur  (n).  tantum  ipsius  oivitatis  aliquantis,  qui  ea,  obaudientes  ti- 
mori  Domioi,  sunt  secuti,  de  interitu  liberatis  turrium  eliam  soiis  cacuminibus 
exstantibus   super  terram. 

Gaisericus  Valentiniani  relictam  Gonstantinopolim  remittit  (91)  (o).  Filis  su»,  iii. 
una  Gentoni  (p),  Gaiserici  fllio  (92),  alia  Olybrio,  senatori  urbis  Romsjurematri- 
monii  copuiantur. 

Agrippinus  (93)  (q)  Gallua  et  comes  et  civis  yEgidio  comiti,  viro  inaigni,  inimi- 
cus,  ut  Gothorum  mereretur  auxilia,  Narbonem  tradidit  Theudorico. 
II.      (r)  Adversus  iEgidiumjcomitem  utriusque  113  militi»  virum,ut  lamacommendat,  463 

Scalabis  nota  nunc  est  Lusitani»  civitas  sub  A  P^rator  xiii  Kal,  Decemb.  Eidem  huic  anno  alligant 

le  Santarem.  Ptolemaeo  colonia,  Piinio  muni-  nuncupationem  Severi  Marcellinus  et  Gassiodorus, 

n  civium  Romanorum  fuit.  quam  Ravenns  factam  fuisse  ait  Marius  Aventi* 

Annon  clarissime  ostendit  nunc  Idatius,  se  a  censis.  At  Idatins  res  suo  tempore  gestas  narrat, 

irio,  non  autcm  ab  Octobri  annum  auspicari,  non  ita  nunc  Marius. 

a  menseAugusto  ad  Novembrera  transeatsub  f;)  Ad  si  Leonis  annum  quocum  currebat  ffirss 

n  nota  chronologica  qua  4  annum  Majoriani  vuTgaris  462,Severi  annum2etAbrahami2480,prffi- 

navit  ?  ferunt  libri  editi.   Sed  Severi  annus  1  hic  consi- 

Dictinium,  Spinionem  et  Ascanium  intelligit,  gnandus  est,  Abrahami  vero  2480,  secundo  post 

^  ut  apparet,  roaxime  infestos.  anno,  quod  ex  dictis  supra  consequitur. 

Morales  et  Mariana  Flavias  in  Iriam  Flaviam  (k)  Ex  hoc  loco  apparet,  Idatii   chronologiam  a 

lutaverunt,  decepti  a  Roderico  Toletano,  qui,  librariis  fuisse  perturbatam.  Vide  notam  89,  ubi 

hffic  narrat.  Flaviam  pro  Aauis  Flaviis  scribit.  alia  etiam  invenies. 

rus  etiam  non  Aquas  Flavias  sed  urbem  Fla-  (/)  Hffio  cjubio  procul  ita  scripsit  Idatius  :  /intiO" 

em  nominavit.  Morales  et  Mariana  Idatium  chia  majoris  Syrix  inobediens  monitis  salutaribus.,. 

ndernnt.  aliqiiantis,  aui  ea  (monita)  obaudientes  timori  DO' 

Suevorum  scilicet  gentis.  mini^  etc.  Vide  nolam  90  n.  1. 

Gaisericus  equidem  expeditioncm  Majoriani  in  (m)  Quffi  monita  dederit  hoc  tempore  Antioohenis 

am,  direpta  illius  classe  in   littoro  Cartbagi-  sanctusSimcon  Stylita.Videeamdemnotam90,  n.2. 
i,  disturbaverat;  sed  tamen  fortem  strenuum-  B     (^)  ^^  anno  quo  hic  terrffi  motus  contigit,  ea- 

imperatorem  subvereri  cceperat,  ideoquo  pa-  dem  notat  n.  3. 

ab  eo  postulat.  (o)  Una  cum  Eudoxia  Augusta  remissa  est  Gons- 

Vulgati  libri  hoc  in  loconotas  prffiferunt  duas  tantinopolim  filia  Placida   et  auidem  hoc  anno, 

annum  Leonis  quintum  et  primum  Severi  si-  quod   perneram  negat  Pagius.  Vide  notaro  91. 

santes.   Verum   Idatii    perpetuus  mos  est  ut  (p)  Alii  Hcnerico,  alii  Trasimundo  Eudociam,  al- 

U8  principis  annos  adnotet,  quin  prius  ejus-  teram  Eudoxiffi  Gliam,  nupsisse  affirmant.  Not.  92. 

inaugurationem  enuntiet.  Atqui  ita  res  ipsa  (q)^^  iEgidio  et  Agrippino  agam  nota  93. 

ilat ;  cum  agnoscere  nequeat  lector  cujusnam  (r)  Explorate   has  notas  hoc  loco   atfinxi,  licet 

^ipis  epocham  denotetnovusnumeruSySi  non-  eas  omittant   reliqui  vulgati  libri;  nam  ut  supra 

novus  princeps  in  Ghronico  apparuit.  Prffite-  deroonstravi,  annus   1  Severi   inscribendus  fuit  § 

lunctis  retro  principibus   adjudicavit  Idatius  Suniericus  redit;   cum   ergo  §  Nepotianus  recedit, 

m  illum  quo  vita  functi  sunt,  etiamsi  initio  qui  multo  post  sequitur,  adjectus  sit  annus  3  eju- 

excesserint.    Igitur  unicam  hanc  notam  v  hic  sdcm  Severi,  nullibi  melius  quam  ieto  loco  consi- 

t,  annum  quintum  Leonis  et  Majoriani  signi-  gnari  potest  annus  illius  2  :  prffisertimcum  Marius 

tem,  qui  labente  annn  obiit.  Aventicensis  hoc  ^idii   cum  Frederico  prffilinm 

Anonjrmussffipe  laudatus,  subconsulibus  hu-  sub  consulibus  Basilio  et  Viviano,  qui  hoc  anno 

.nni  :  Majorianus  depositus  e$t  a  patricio  Rici-  consulatum  gesserunt,  contigisse  testetur.  Quod 

Derionae  vi  /Von.  Aug,,  etoccisus  est  ad  fluvium  si  quis  prfficedenti  g  Agrippinus  has   notas  ascri- 
m  vii  Idus  Augusti.  Cassidiorus  eumdem  an-  n  bendas  esse  velit,    non  admodum  contendam,  si 

,  Marcellinus  eumdem  et  annum  etlocum  ne-  '  modo  mihi  assentiatur  alteri  ex  his  duobus  §§  eaa 

esignat ;  diem  neuter  exprimit.  consignandas  esse.  Et  sane  potuit  Narbona  Gothia 

De  Severo  idem  Anonymus  :  Levatus  est  im-  ab  Agrippino  tradi  eodem  hoc  anno  463. 


743  ADDBNDA  AD  QU06DAM  PRJBCBDENTSS  TOMOS.  744 

IMPER*  OL»      Aa  Cu 

Deo  bonis  operibus  placentem  (a),  in  Armoricena  provincia(6)Fredericus  (94)  frater 
Tbeudorici  regis  iDSurgens,  cum  quibus  fuerat  superatus  ocoiditar  (c). 

(d)  Gum  PalegoriOy  viro  nobili  Gailflecis,  qui  ad  supradictum  fuerat  regem,  Cy- 
rila  legatuB  ad  Gaiifficiam  veniens,  euntes  113  ad  cumdem  regem  legatos  obviat 
Remismandi.  Qui  regressi  in  celeri  revertentem  Gyrilam  in  Lucensi   urbe  sosci-  iv. 
piunt.  Post  cujux  mox  egressum  de  Gallfficia  Suevi  promissionum  ut  seroper  fal- 
laces  ct  perGdi,  diversa  loca  infelicis  Gallsciae  soiito  deprsdantur. 

Per  Tbeudoricum  ad  SuevosRemismundus(^)et  GyrilacumaliquantisGotbis,  qui 
prius  veneranty  remittuntur  Cyrila  in  Gallaecia  remanente,  Remismundo  mox  recur- 
rente  ad  regem,  inter  Gallaacos  et  Suevos  indisciplinata  perturbatio  dominatur. 

RomansB  Ecclesite  XLIV  (f)  prffisidel  episcopus  Hilarus. 

VIII.  111.    (95)  (g)  Abrabami  IL  CCCCLXXX.  464 

Nepotianus  recedit  e  corpore. 

Frumario  mortuo  (h)  Remisroundas,  omnibus  Suevis  in  suam  ditionem  regali 
jure  revocatisll4,  pacem  reformat  elapsam. 

Mense  Malo  supradicti  viri  iEgidii  (t)  legati  per  Oceanum  ad  Vandalos  transeunt, 
qui  eodem  cursu  Septembri  mense  revertuntur  ad  suos. 

Decimo  tertio  Kal.  Aug,  die,  il  feria  (j),  in  speciem  luns  quintae,  sol  de  lumine  311 
suo  ab  bora  tertia  in  boram  sextam  cernitur  minoratus. 

Legatos  Remismundus  mittit  ad  Tbeudoricum,  qui  similiter  suos  ad  Remis- 
mundum  remittit  cum  armorum  adjectione  vel  munerum,  directa  et  conjuge  (k) 
quam  baberet. 

Vandali  per  Marcellinum  (/)  in  Sicilia  ciesi  fuugantur  ex  ea. 

IX.  IV.      115  (96)  (m)  ^gidius  moritur  (97)  (n),  alii  dicunt  insidiis,  alii  veneno  deceptus.  465 

Quo  desinente,  mox  Gotbi  regiones  invadunt  quas  Romano  nomine  tuebatur. 

(a)  iEgidii  probitati  aiii  etiam  testimonium  pre-  A.  reperissecum  principatus  amnum,  quiHispanam 
bent.   Quare   falsum   puto  quod  nonnullus  de  eo  banc  sram  etaeraBCommuuis  annum  464  referret. 
narrat  probante   Pagio,  per  calumniam  scilicet  (t)  ^idium  auspiciis  suis,  non  vero  imperatoris 
Agrippinum  accusasse  perduellionis  apud  impera-  Severi  auctoritate,provinciam  seu  partemiilam  Gal- 
torem.  Vije  qu»  dicta   sunt  nota  93.  liarum  quam  regebat,  adminitrasse  perspicue  bec 

(b)  Ventum  est  ad  pugnam,ut  scribitMariusAven-  ostendunt.  Nec  mirum  si,  cum  vir  esset  egregius  ao 
ticensissub  consulibus  bujus  anni,  inter  Li^orim  et  forti8,immaniRecbiuieri8,qui  insignesquoque  viros 
Ligericinum  ;  cum  autem  LigericinusseuLigeruius  conculcabat,  tyrannidi  sese  submittere  noluit. 
una  tantum  exigua  lcuca  ab  Aurelia  oriatur,cursum-  (j)  Itaquidem  contigit  ut  anno  8  Leonis,  vulga- 
que  habeat  paris  longiludinis  aul  paulo  majoris,  ut  ris  acrae  464,  dies  20  Juiii  in  feriam  secundam  m- 
tradit  Masson,  de  Fiuminibus  Galiia*,  pag.  7,  pu-  ciderit,  cum  litteraDominicaesset  £.  D.  Eadem  die 

gnatum  fuisse  dicimus  duobus  auttribus  milliari-  solem   obscuratum  fuisse   adnotavit   Petavius  in 

us  ab  ea  urbe.  De  hoc  bello  vide  notam  9k.  Rationario  Temporum,  p.  ii,  lib.  vi,  cap.i3,etlib. 

(c)  Ita  Frederici  nomcn  expressiconstantis  cau-  viii  de  Doctrina  Tcmporum,  pag.  848,  ubi  eumdem 
sa,  quia  supra,  anno  452  el  453,  Fredericus  legi-  diera  20  Julii  designat,  non  autcm  22,  ut  male  re- 
tur,  non  vero  Fridericus,  ut  modo  in  Vulgatis  lcgi-  fert  Pagius  ad  annum  464.  Ilaque  certum  nobis 
tur.  Frater  regis  erat  non  autem  rex,  ut  faiso  nar-  esse  deoet  Idatium  anno  Abrabami  2480  el  anno 
rat  Marius  Aventicensis.  Fredericum  magnificum  Leonis  8  ista  alligasse. 

virumfilium  nostrum  appellat  Hilarus  papa,  et  lit-  (k)  Conjugem  Remismundo  missam  a  Tbeudo- 
teras  ab  eodem  accepisse  significat  in  epistola  n  rico  bujus  fiiiam  fuisse  tradunt  Mariana  et  alii. 

ad  Leontium  Arelatensem.  Verissimiie  sane  eet;  verum  taceniibus  Idatio  at- 

((i)  Sensu3est:CyrilaaTheudoricoadRemismun-  que  Isidoro,  affirmare  non  audeo. 

dumregem  Suevorum  icgatus,cum  Palegorio,quiex  (/)  De  Marcellino  nonnulla  ex  Prisco  protull  nota 

Gallsciaad  Theudoricum  tera/(sic  enimlegendum  94;  de  eodemque  agam  iterum  nota  104.  Natione 

esse  videtur,  non  autem  fuerai)^  Tolosa  profectus  erat  Dalmata,  st,  utaitMarceliinusin  Cbronico  pa- 

obvios  babuit  legatos,  qui  a  Remismundoad  Thcu-  triciusOccidentis  atque  paganus ;  tantaque  crevil 

doricum  eodem  tempore  mittebantur.  fli  iegatione  potentia  ut  utrique  Iroperio  magno  metui  esset. 

cito  obita  et  Tolosa  ad  Galiaeciam  redeuntes,  Cyri-  Novia   studuisse   rebus   indicat  Procopius,  lib.  i, 

lae,  legatione  itidem  functus  Tolosam  properabat,  deBello  Vandal.  Apertius  loquitur  Sidonius,  lib.  i, 

in  civitate  Lecensi  occurrunt,eumque  in  ipsa  exci-  epist.  41,  dum  ait :  Cum  de  capessendo  diademaie 

piunt.  Nisi   baec  ita  interpreteris,  vix  ac  ne  vix  conjuratio  Marcelliana  coqueretur.  Sed  valde  vereor 

quidem  inteliigere  poteris.  ne  calumniam  banc  passus  sit  a  Recbimere,  qui, 

(e)  Gotbum  oportet  fuisse  bunc  Regismundum,  teste  Prisco,  bominem  pessime  oderat. 

ut  qui  Gotborum  regi  Tbeodorico  parebat.  Sane  (m)  Ms  notae  annum  9  Leonis  et  4  Severi  signi- 

disUnctus  omnino  necesse  est  ut  sit  a  Remismundo  ficantes  desunt  in  libris  vulgpatis.  Nota  90. 

rege  Suevorum.  (n)Cbronicon  Virdunense  ait,  Childericus  fitiut  Jfe- 

(f)  Hilarus  XLVIII  pontifex  Romanus  renuntia-  rovei.expulso  jEgidio  duce  Romancrum  de  regno  at^ 
tus  est,  anno   461  exeunte.  que  interfecto,  regnum  invadit  annoab  Incamaiione 

(g)  Iloc  loco  annus  Leonis  8  adnotandus  erat;  sed  p  Domini  466,  At  Gregorius  Turonensis,  lib.  ii,cap.l8, 
cum  librariussupraad  §  Adversus  yEgidium  consi-  ^  Rorico,  lib.  i  de  Gest.Francor.,  et  Aimonius,  non 
gnare  omisisset  annum  7,huc  illum  transtulit.cuni-  occisum^sed  morluum  fuisse  aiunt.Quod  utique  ne- 
quehicofferuntlectoribus  iibriediti.Videnotani95.  cesee  est,  ut   de  venono,  (]uod  ait  Idatius,  ramor 

(A)Frumariimortem  Isidorusin  Hist.Buevor.sriB  spargeretur;  nam  si  in  acie  cecidisset»  quodnam 

502  adnectit.  Quare  dubitandum  non  est  consigna-  esse  poterat  de  genere  mortis  dubium?  Castera  qo» 

tum  bic  foisse  ab  Idatio,  Isidoramqae  consignatum  referC  illud  Gbronicon  discutiam  nota  97.  Qood  re- 


745  .    IDATn  BPI800PI  CHEONICX)N.  746 

IMPER.  OL.        A.  C. 

Suevi,  GoDimbricam  dolose  iDgressi.familiacn  nobilem  Cantabri  spoliant^  et  cap-    ii. 
tivam  abducuDt  malrem  cum  filiis. 

Legali  eodem  anno  duabus  vicibus  a  rege  Suevoram  mittuntur  ad  regem  Theu- 
doricum.  Ad  quem  et  Arborius  proficiecitur  (a)  evocatus. 

X.  (^jReversi  legati  Suevorum  obiisse  nuntiant  Severum  116  imperii  sui  anno  466 
quarto  (98).  Qui  supra  remittuntur  ad  Gonimbricam. 

AJax,Datione  Galata  (^),eirectu8  apostataet  senior  (d)inter  Suevoe,  regis  sui  auxi- 
lio  bostis  catholic»  fidei  et  divinie  Trinitatis  emergit  (e).  De  Gallicana  Gothorum 
habitatione  hoc  pestiferum  inimici  hominis  virus  advenit: 

Suevi  adversum  AunoneDsem  ssviunt  plebem.  Qua  de  causa  legati  a  Theudorico    iii. 
ad  Rcmismundum  mittuntur  incassum,  spretique  ab  eo  moz  redcunt. 

XI.  (/)  De  Constantinopoli  a  Leone  Augusto  117  Antheroius  frater  (g)  Pocopii  (99)  467 
cum  Marceilino  aiii(*que  comitibus  viris  eiectis,  et  cnro  ingenti  multitudine  exer- 

citus  copiosi  ad  Italiam,  Deo  ordinante,  directus  aacendit. 

Bomanorum  XLVI  Anthemius  octavo  {h)  milliario  de  Roma  Augustus  appellatur    iv. 
(anno  Leonis  imperii  octavo(t),  mense.Augusto^;). 
I.  (iOO)  (k)  Expeditioad  Africam  (101)  adversns  VanJalos  ordinata  (/)  metabolorum 

(m)  commutatione  11  §  et  navigationis  inopportunitate  revocatur. 

Per  Theudoricum  Sella  [Al.f  Salia]  legatus  mittitur  ad  Remismundum  regem 
Suevorum,  qui,  reversus  ad  GatliaSy  oam  a  fraire  suo  Burico  reperit  interfe- 
ctum  (102)  (n). 

Euricus,  pari  scelere  quo  frater,  succedit  in  regnum  (o);qui  honore  provectus  ac 

giones  ait  IdatiusiEgidium  Romano  nominotutum  A  'oco  fuit  annus  11  Leonis^quicum  eo  concurrit. 

fuisse,  non  sic  capias  ut  credas  ipsum  obsedivisse  «Nullus  Jubitoquinpro  fraler  Procopii  logendwm 

tuui  Romano  imperatori;  neque  enim  ita  evt.Sed  ita  sit  filius  Prooopii.  Vide  notam  99. 

loquitur  Idatiu8,quia  iEgidius  ^roimperio  se  stare  (A)Tertio  ab  urbe  milliario  in  loco  Brontota8,ait 

jttctabat,  iicetprincipibus,quoBillegitiroosbabebaty  Cassiodorus.  Nec  facile  statuas  utri  potius  credas 

sese  DoUet  subjicere.  Cassiodoro  an  Idatio. 

(a)Sulpicius  Sevcrus et  Fortunatu8,in  Vita  sancli  (t^Prorsus  affictasunt  Idatio  bflec  verba:i4nno  Leo- 

Martini  Arboriicujusdamviriprflefectoriimeminere,  nis  imperii  odauo,exquoad  Isidorum transierunt,ut 

quihujusArborii  pater  vel  potius  avusesse  potuit;  mox  dicam.Errorinde  ortu^est  quod  Idatius  octa- 

namque  utrumque  Aquitanum  fuisse  existimo.  vum  Leonisaonum  tantummodo  in  Gbronico  desi- 

(b)  llaecldatiiverbasatisclare  signiflcant  postan-  gnavit,  ut  saspe  aliasanimadversum  est.  Lihrarius 
nnm  4  Severi  ea  Idatium  8cripsi88e,alias  is  simplici-  autem  hec  addidit,  ut  memoriam  lectoris  juvaret, 
terdixi88et:06(iY  Severus^vel  Legati  obiisse nuntiani  si  forte  oblitus  fuerat  Idatiura  etiamnum  res  ges- 
Severum,  Ita  enim  debuit  loqui,  si  mors  Severi  in  tas  narrare  anno  Leonis  6  ;  ipse  enim  ita  existi- 
annumquenidecurritincidisdet.Quapropternullubi  mavit,  cum  post  annum  hunc  8  nullumalium  de- 
melius  Leonis  annum  10  consigoare  possumus  (si-  signatum  in  Cbronico  reperiret. 

quidem  chronologiam,quamabannoiiliud8deseruit  {j)  Incertus  Cuspiniani  8ub  consulibus  hujun  an- 

Idatius,  conlinuare  velimus)  quam  hoo  post  Severi  no  :  Anthemius,  inquit,  leuatus  est  imperalor  Romas 

mortem  loco,  qu»  anno  superiore  certo  contigit.  pridie  Idus  April.   De  loco,   ut   vides,  neque  cum 
Vide  notam  98  Deinde  cum  eaqusB  precedenti  §  L^-  d  Cassiodoro  neque  cum  Idatioilli  convenit.  Ab  Ida- 

gati  eodem  anno  scribit  Maiius  ad  annum  Leonis  9  tio  de  mense  etiam  dissentit. 

et  Soveri  4  attinere  demonstraverim  nota  96,  nuno  (k)  Multiplici  errore  annum  Leonis  9  cum  1  An- 

si  novus  bic  aonus  designandus  est,  nonLeonis^,  tbemii  conjunctum  prsferunt  hoc  loco  libri  editi ; 

sed  10,  procul  dubio  est.  at  in  eo  Anthemii  anum  1,  quem  ipee  labente 

(c)  An  Galatam  Ajacem  vocat  Graecorum  more,oum  Leonis  1 1  et  vulgaris  8ers  467  auspiscatiis  esl,  con- 
Gallumeumessesignificarevelit?  AnpotiusGalatam  signandus  tantum  erat,  uti  in  hac  Editione  faotum 
dixit,idest  Graecum,  sicut  in  Vita  sancti  Epiphaaii  vtdes  nota  100. 

TicinensisEnnodiusAnthemiumimperatoremGala*  (l)  Parari  CGSpta  est  boc  anno  expeditio  in  Afri- 

tam  appeIlat?Sane  siexGaliaecia  originem  duceret,  oam;  peraota  tamen  non  est  nisi  anno  sequenti. 

Idatius  Gallscum  eum  nominasset,  non  Galatam.  Yide  not.  101. 

Quare  perperam  Orosius  GallcBCum  huno  facit.lllius  (m^Isidorus  in  Glossario  metabulum  ait  prosperam 

omnes  Hispanihistorici  meminere,  quia  ab  eo  pri-  navigationem  significare ;  et  in  hoo  seneu,  vel  affini 

mumSuevorum  gens  Arians  basresis  veoeno  infecta  huic  aliquo,8oilicet  j^ro  tempeslivo  navigationi  tem- 

est,  cum  antebac  immuoishujuslabis  puraquevel  pK^renMto^ti/ttmsumitldatius,  quaetamen  voxmuta- 

etiam  inler  Vandalospermanserit.  tionem  alioquinautconversionemLaline  significat. 

(d)  Noluit  eum  presbyterum  appellare.  (n)Casdes  Thcudorici  anno  Leonis  11,  Anthemiil, 

(e)  In  manusoripto  ita  bsc  ecripta  feruntur  :  Ad  wrflecommuni8  467contigit;namillam  Idatiussubji- 
Galticanam  Gotharum  habifationem  hoc  peHiferum^  cit  Anthemii  nunonpationi,qn8e  hoc acno  certissime 
etc.Sed  cuminbistoriaSuevorumdivi  Isidorieodem  n  facta  est.  Proinde  Theudoricus  regnavit  annos  xit, 
modo  ista  legantur,  ao  in  Editione  prima  Sirmon-  etiam  15.  Aliter  numerat  Isodorus.  Videnotam  102. 
diana  retinenda  esl  a  summo  viro  scite  adhibita  (o)  Nimirum  quia  eicut  Tbeudoricus  per  Thori- 
eicendatio.  smundi  fratris  necemad  regnumingressus  est,  ita 

(/)Cum  hsec  ad  annum467pertineant,chronogra-      etiam  Euricus  re^num  usurpavit,  iilata  a  se  nece 
pbi  Guspinianei,  Mareellini,  Gassiodori  et  communi      Tbeudorico  fratri. 
aoriptornm  omnium  testimonio  conscribendus  boc 

Patbol.  LXXIV.  M 


747  ADDBNDA  AD  QU06DA1I  PRiBCBDBNTBB  TOMOS.  748 

IMPER  OI"         A.  C. 

criound  legalos  ad  regem  dirigit  Suevorum.Quibussincmora  aHemismundoremiG- 
sis,  cju8dcmregis(a)legatiadimperatorem,  aliiad  Yandalo8,aliidirigunturadGotho8i 

DeAnnonnensi  plebe,cui  Suevorum  adversabatur  bo8tilita8,Opiliocumviri8llll 
secum  a  rege  profectis,  et  cum  aliquantia  qui  cum  ipao  missi  fuerant,  revertitur. 

Gothi,qui  ad  Vandalo8(^)mi88ifuerant,8upradict89  expeditioDisrumoreperierriti, 
revertuntur  in  celeri(c).  Pariter  et  Suevi,  qui  post  legatos,  more  eolito  per  diversa 
loca  in  pr^cdam  dispersi  fuerant,  revocantur.  Sed,  paacis  post  OiensibuSi  ipse  rex 
Suevorum  ad  Lusitaniam  transit. 
XII.  II.    (d)  Conimbrica  in  pace  decopta(^)diripitur.[)omu8  destrauntur  cum  aliquapaKe  468 

murorum,  habitatoribus  captis  atque  dispersis,  et  regiodesolatur  et  civitas. 

Legati  de  Gothico  rever8i(/)  nuntiant  190  porienidi  in  Galliis  visa  aliquanta  in 

conspectu  (g) similem  ipsi  de  continuo  paruisse  solem,  alium  visum Bolis    312 

occasu  ;  congregatis  etiam  quodam  die  (A)concilii  sui  Gothis,  tela,  qun  habebant  in 
maliibus,  a  parte  ferri  vei  ucie,  alia  viridi,  alia  roseo,  alia  croceo,  alia  nigro  oolord 
naturaiem  ferri  speciem  aliquandiu  (t)  habaiEse  mutatam;  medio  Tolosse  civitatis, 
iisdem  diebus,  e  lerra  eanguinem  erupisso  totoque  diei  fluzisse  curriculo. 
xiii.iii.    (j)  Legatornm  Suevorum  (/; j  reditum  aliquanta  Gothorum  manus  insequens  Eme-  469 

ritam  petit. 

121  Ulixippona  a  Suevis  occupatur,  cive  sao,  qui  illic  prserat,  tradente  Lusidio. 
Hac  re  cognita,  Gothi,qui  venerant,  etSuevos  depraedantur  pariter  et  Romanos  (/) 
ipsls  in  Lusitania  (103)  servientes. 

Legati,quiadimperatoremmis8ifuerant(m),redeuntnuntiante8  8ubpr8e8entia8ui(n) 

(a)  Dubium  cst  ad  quem  \aiB,  ejusdem  re^tVreferan-  A  c&8  ^^  <^b®  <iuo8  soles  visos  esse  narrat  anno  Ur- 

tur,  an  ad  Euricum,  an  potius  ad  Remismundum.  bis  544,  simileque  prodigium  meminit  Plutarcbos 

Idatius  dum  de  eodem  rege  ait  ipsum  Jegatos  mi-  in  Marcello. 

sissc  el  imperatorom,  ad  Vandalos  et  ad  Gothos,  {h)  Kodericua  Tuletanus,  lib.  ii,  cap.  10,  et  Mo- 

de  RemisQiundo  lequi  videtur ;  uam  Gothus  rex  le-  rales,  lib.  xi,  cap.  34,  evenisae  haic  aiunt  Arelate; 

gatosad  se  nonmitteret.  Atldatius  paulo  postiega-  quod  neque  Idatius  neque  Isidorus  prodiderant 

tos  ad  Vaudalo  Gothum  misisse  prodit,  Idatiumque  Decepit   viros  doctissimoB  idem  laidorua,  qui  ea 

describens  Isodorus,  Euricum,  statim  ac  regnum  narrat,  postquam  Areiatem  et  Massiliam  ab  Burico 

a«Jeptu3  cst,  logatos  ad  Leonem  imperatorem  dere-  captas  fuisse  commemoraverat,  auod  longe  post 

xisso  narral.Quamobrem  judico  Isidorum  baectan-  hunc  annum  evenit.  Sed  ex  verbis   etiam  ipsius 

tum  in  Idalio  iegisse  :  Ejusdem  regis  (Kurici)  legati  Isidori  aperte  colligitur  se  quoto  Eurioi  anno  por- 

ad  imperalorem  alii^  ad  Vandalos  alii  dirigunlur,  et  tentum  hoc  contigerit,  designare  noUe,  cum  indis- 

duo  ilia  verba  ad  Gothos  post  Isidori  «vum  subdita  criminatim  scribat :  Istequodam  die^  et  cateraqu» 

iuisso  et  adJGCta  Idatio.  statim  dabo. 

{b)  Eu  quod  antea  dicebam  Gothorum  regem  Eu-  (t)In  Vulgatisest^i^/t^tiaiultttiton  habuitsemuUdA, 

ricum  legatos  suos  ad  Vandalos  misissse,  atquo  Delevi  voculam  tion  evidentissime  Idatio  iDgentam. 

adeo  de  illo  intelligentia  osse  iila  ejusdem  regis,  AfOcta  etiam  fuit  Isidoroin  IlisloriaGothorumBdi- 

(c)Hincdiscimu8:l°expeditioneminAfricamanno  iionis  Labbeann  ;  at  in  aliis  ita  legitur  :  /«fe  (Ea- 

467  apparari  C0Bptamfui8se,famaque  vulgatamclas-  ticub)  quodam  die  congregtUis  in  colloquio  Gotkis^ 

6cminVandalosoodemannoimmittendamesse,quod  n  telat  qux  tiabebantin  manibus^a  parle  ferrivel  aciet 

supra  observatum  jam  est ;  2«  non  solum  Vandalos  alia  viridi^  alia  roseo,  atia  croceo^  alia  nigro  eoton 

sed  etiam  Golbos  atque  Suevos  timore  pcrcuJsos  naturalem  ferri  speciem  vidit  aliquaniiu  kabuisss 

ct  animis  suspensos  fuisse,  duni  quem  ilnem  tan-  mutalam,  Ex  quo  in  Idatio  mutatum  reposui,  eam 

tus  bclli  apparatus  habilurus  sit  expectant.  antea  tnti/a/a  legeretur. 

(ci)  In  vulgatis  libris  Leonis  (juoque  lEannusdesi-  (j)  Deest  in  Vulgatis  heec  nota  xiu. 

dcratur.  Eum  timen  alque  otiam  13,  qui  pariter  (/c)  Ad  Gothos  bi  Suevorum  legati  missi  videntur, 

omissus  est,  adjeci,  non  quod  illisopusessetadchro-  quos  ex  Aquitania  venientesinsecuti  dicunturGothi. 

nologisc  continuationeni,  ut  sane  opus  fuit  10  et  11,  (/)  Euricus^  ait  divue  Isidorus  in  Historia  Gotho- 

quando  interrcgnum  crat  in  Occidente;  sed  quia  rum ^  honore  et  crimine  provectus,  sUdim  legaios  ad 

his  et  aliquot  post  annis  Leo  imperium  tenuit  il-  Leonem  imperatorem  diriyit.  Nec  mora^  paries  Ltiit- 

ludque  ab  ioitio  adnotare  coeperat  Idatius.  ianue  magno  imvetu  deprxdatur.  Habes  hic  legatio- 

(e)  Conimbrica,  Scalabis,   Olisipo,  item  Luoen-  nem  Eurici  ad  Leonem  imperatorem,  quam  supra 

sium  Auregensium  et  Aunonensium  civitates  et  dixi  ab  Isidoro  commemorari;  quod  autem  addit: 

oppida  in  Lusitania  et  (jaiJscia,  a  Gothis  etSuevis  Necmora,  partes  Lusitanias^  etc.,  secundo  post  an- 

per  bacc  tempora  hostiJi   invasione  direpta  argu-  no,  nempe  isto,  contigit.  Nam  Euricus  post  regni 

mento  sunt  multa  etiamnum  oppida  suo  Provin-  usurpationem  sese  continuit,  nec  bellum  ciere  au- 

cialum  jure  ac  potestate  fuisse.  8U8  est,  nisi  post^uam  de  infelicl  ezitu  Expeditio- 

(/)Gummagnacxparte  buncgexscribatlsidorua  nis  Romanorom  lu  Vandalos  certior  factus  est 

in  llistoriaGotborum,  ostenlum  tamen  duplici  so-  p  Vide  not.  103. 

se,  ciuod  primis  vcrsibus  narrare  vidotur  Idatius,  ^  (m^Hscrursusdubitarenosfaciuntanaupradele- 

penitus  illo  omittit.  Sed  neque  aliunde  caetera,  qua)  gatis  ad  imperatorem  aregeGotborum,an  oe  missis 

desunt,  supplere  possumus,  nisi  boo  tantum  ver-    .  a  re^e  Suevorum  logatur  Idatias;  nam  ii  quinaDC 

bum  nuntiant,&ui  aliud  simile,  quod  in  Ghronico  rediisse  dicuntur  Soevi  procul  dubio  erant. 

scriptum  fuisse  res  ipsa  et  grammatica  docent.  (n)  Erant  igitur  legati  apud  imperatorem  anoo 

{g)  Livius.  lib.  xxviii.  cap,41,Antii  cruentas  spi-  408,  quo  haec  acta  sunt. 


749  IN  IDATU  BPIfiCOPI  CHRONICX)N  NOTJB.  750 

IMPBR.  OL.     A,  C. 

magnum  valdeexeroitum(a)  cumtribus  ducibu8(&)lecti8adversum  Vandalos  a  Leone 
imperatore  descendisBeydirecto  Marcellino  (104)  (c)  pariteroummagnamanu  eidem 
per  imperatorem  Anthemium  sooiata ;  Rechimeram  (105)  genarum  Anlhemii  impe* 
ratoris  et  patricium  factum  (d) ;  Asparem  (106)  m  {e)  degradatum  ad  privatam 
vitam,  Olium  C|ju8  oocisumy  adversua  Romanum  imperium,  sicut  detecti  sunt, 
Vandalis  consuientes. 

Hilaro  defuncto  sex  sacdrdotii  8ui  annia  expletis  (/).  XLV  (g)  Romans  Ecclesia 
Simplicius  episcopus  ordinatur. 

Aunonenses  (h)  paoem  oum  rege  faciunt  Snerorum ;  qai  et  Lusitania  et  conven- 
tu8  Asturicensis  quaedam  loca  proBdantes  invadunt. 

Gothi  circa  eumdem  conventum  pari  hoatilitate  dessvlnnty  partes  etiam  Lusita- 
niffi  deprffidantur  (t). 

Lusidius  perRemismundumyCumsaishominibas  SaeviSyad  imperatorem  in  lega-      ii. 
tione  (j)  dirigitur. 

193  Durissimos  extra  solitum  hoo  eodemtempore  annus  hiberni,veris,  asstatis, 
autumni,  in  aeris  et  omnium  fructuum  permatatione  difTunditur. 

Signa  etiam  aliquanta  et  prodigia  in  locis  Gallacin  pervidentur  (k). 
In  fiumine  Minio,  de  municipio  Lais  milliario  fere  qainto,oapiuntur  pieces  qnatuor 
novi  visu  et  specie,  sicut  retulere  qui  oeperant  Christiani  et  reiigiosi,  autem  He- 
brffiis  etGrfficis  litteria  (/),  Latinis  ararum  namerisinsigniti,  ita  GCGLXV  (/ii)anni 
oiroulum  continentes,  pari  mensium  intervallo.  Haud  procal  de  supradicto  muni- 
cipio^in  speoiem  lenticul»  viridi88imorum,at  herba  qo»dam,forma194  granoram 
plena  amaritudino  defluxit  e  ecelo.  Et  multa  alia  ostenta  memorare  prolixum  est. 

:   FINIS  CHRONIGI  (»}. 

(a)Deingentimiiitumnaviumquenamerototaque  A  °>A  ^^^^08  ^^li^^ssiss^»  ut  eam   urbem   a   Gothis 

expeditione,  vide  Baroniom  et  Pagiam   ad  huoo  defenderent,  qui  tuno  Romanis  infcdtiores  erant 

annum.  quam  Suevi.  Ideo  non  veretur  cum  Suevis  ad  im- 

{b)  Prster  Basilicom  et Heraoliom,  quos  Prooopius  peratorem  accedere. 

oommemorat,  tertiom  ducem,  nisi  is  Maroellinus  {k)  Sigebertus,  in  Chronioo  ad  annum  494,   hsc 

ait,  non  reperio.  At  aiium  a  Maroellino  fu«88e  si-  aliter  narrat ;  ait  enim  in  flumine  Minio  captos  fu- 

gniiicare  videtur  Idatius.  pisces  qui  insoriptam  habebant  sram  Hispanam 

(c)  Marceilinusab  ipsisquibusaoxilioin  Africam  qusB  illum  annum  referebat,ac  proinde  ffira532  fu- 

venerat  Romanis   in  eadem   Afrioa  oooisos  est,  si  taraeral.Verumldatiusnonepochsalicujuscertum 

Mareellino  oomiti  fldem  habeamus.In  Sioiliainter-  annum,  sed  numerum  dierum,quo  quilibet  annus 

fectum  narraot  Anonymus  Guspinianeos  etCassio-  solaris  constat  expressum  pre  setuiisse  eos  pisces 

doros.  Vide  notam  104.  afflrmat.Velergoaliad  portentum  estquod  narrat 

(d|  Recbimer  non  isto,  sed  seoundo  retro  anno,  Sigebertus,  vel  si  unom  idemqoe  est,  ascita  sunt 

videiicet  467,  Anthemii  gener,iterumqae  Patricios  hsc  Idatio  postabsolutumChronicon  anno  25 ;  aii- 

factus  est.  Vide  notam  105.  ter  narrata  nic  sunt,  ao  in  scriptoillo,  undo  ea  de- 

(«)  Ooaead  Asparem  pertinent,po8tquam  absolu-  sumpsit  Si^bertus.   Quid   litters   Uebrffis,  quid 

tum  est  Chronicon,  eidem  certissime  a^jeota  sunt  Graeco  signiflcarent,  non  prodifCbronioon.  Neque 

sive  ab  Idatio  sive  ab  alio.  Reliqua  omnia  Idatii  ego  quid8ibiillavelintparim^5ttfmtn/m*e//ocapio. 

esse  videntur.  Vide  notam  106.  (/]  Aliquid  hincexoiai9sevidetur,exquosuspensa 

(P  Nesoio  quo  pacto  Pagius  ad  annum  457,  n.  3,  d  et  niulca  mansit  oratio.  Id   autem   fortasse  erat, 

oblitos  fuit  sententiam  suam  de  annis  pontiflcatos  qood  Hebrs»  atque  Grscae   litterie  sigoiflcabant, 

Hilari  expresso  hoc  Idatii  auctoris  coffivi  testimonio  vel  verba  ipsa  Hebraea  atque  Grsca. 

eonfirmare,  praesertim  com  nollom  aliom,  cojos  (m)  Tria  modo  conjongit  Idatios,ve1  si  quis  isla 

&omen  cognitum  sit.  lelatis  tant»,  qoanta  Idatio  Ghronico  adjecit,  <Bram,  numerom  et  annom,  qosa 

est,  haberet,  opinioqoe  soa  tot  adversarios  pate-  nisi  aliqoatenosdistinctasint^maleipsom  locotum 

retur.  Sed  reipsa  vera  illa  est,  si  oredimus  Idatio.  foisse  necesse  est.IgitorcSrarttm  nomine  signiRcari 

{g)  Simplicios  JuxtaPagiom  laodato  looo  ordina-  hic  potonotas  namerales,quale8  apud  Latinoe  sunt 

tos  est  die  22  februarii,  sexta  morte  Hilari,  anoo  i,  v,  x,  et  qoales  apod  nos  sont,  quas   cifras  dici- 

468,  Romanus  pontifex  XLIX.  mue,  i,  5.  10. 

^h)  Ubi  Aunonenses  constitoti  fuerint  nondum  (n)  Garzonius  ad  caloem  paginsB  verba  qu«  se- 

scire  potoi.  Intra  conventum  Lucensem  fuisse  vel  quuntur  Hispano  idiomale  ascripsit :  «   Esta  cita 

Jaxta  ipsum  opinor.  de  Sigeberto  esta  tomada  de  Morales,  lib.   xi,  cap. 

(t)  Hispanos,qui  in  LubitaniaetGallsclaliberta-  38,  en  donde  por  hierro  de  imprenta  se   pone  la 

tem  soam  taebantor,  saepe  alias  vidimos  a  Gothis  era  432 ;  mas  si  era  el  ano  de  494,la  era  no  poede 

et  Suevis  oppugnari.  ser  otra  que  la  532,    porque  esta  es  que  corres- 

0)  HincdeduciturLusidium  intra  Ollsiponis  mos-  ponde  a  talano.  » 


197 


NOTiE  IN  IDATIUM. 


Nota  I,  p.  51.  est,  afQnitas  nominis,et  situs  ipse  saadet ;  nam  si 

Caocam,  qu«  Livio  Caucia  est.inter  Vaccsorom  Antonini  lUnerario  credimos.xxix  miliario  Sogovia 

orbea  nomeyant  PIinjiis,ljb^yUiCapJ3yet  PjLole^ime,  f i^aUm  WQ^eBtibos  oeeorit,  GallaBcie  contribu- 

in  2  BoropWiabiila.^Eam  iDrioisae  abt  bunoCbca  tam  rotssd  Idatias,  dt  videSi  et  ex  eo  exi^U<MAd5\% 


751 


ADDBNOA  AD  QUOSDAM  PRACBDBNTBS  TOIIOS. 


752 


OroBius,  lib.  v.  cap.  7,  leatanlur.  Accinit  Claudia-  A. 
nus,  carm.  de  laudibua  Seren«,Honori^Theodo8ii 
fratris,  filiae,  ubi  natale  aolum  In  eju»  ortu  letitia 
exsultans  depingit  a  verea  70,  inqaiena  : 

Te  na»cente  feruot  per  pioguia  ealta  tamentem 
Divitiifl  uudaMe  Taguui,  Gallscia  riiit 
Floribus,  et  roBeia  formo»ua  Daria  ripli 
Vellere  purpureo  paaaim  mutavit  ovile« 
Cantaber  Oceanua  vicioo  litiore  gemmaa 

Ezpuit 

Haeo  Serenam  in  Gallscia  natam  innunnt,Caoo« 
nimiruro,ubi  familiaTheodoeii  coneederat.Alioquio, 
ei  Italics  nata  fui88et,Bctim  atque  Baticam  nara- 
que  Tartes8ia3um  carmini  suo  inseruisset  Claudia- 
nu8,non  vero  Gall(Bciam,Durium  et  Oceanum  Canta- 
bricum.Duriumjnquam ;  naro ei qoi ea rossis fornuh 
sus  Duria  ripu  de  Turia  Edetanorum  flumineinter- 
pretentur,credethi8  qui  volet,mihi  nunquam  impo- 
nent.Quienim  fieripoteratutpoetaneque  indiiigeni 
nequeineruditu8exGallscia,qaamfloribu8ridentem 
depinxeral.Durio  ipsiua  IM  provlnci®  fluviopraB-  » 
termiseo,  paltu  se  proriperet  ad  Taris  ripas,  nulla 
decori  ratione  habita?  Duriuro  aotem Dunam  dixit, 
utianteaStraboni  diclu8fueratDoria8,Nec  me  quid- 
quam  movet  auctoritaa  MeliB,a()ud  quem  Duria  ie- 
gitur,cum  de  Turia  illi  sermo  ibi  sit ;  nam  librario- 
rum  hic  error  est,  quem  Hermolaus,  Pincianua, 
Scbotius,  et  prcBter  hos  Petrua  Joanoea  Oliveriua 
atque  etiam  Petrue  Joannes  Huae8iu8,aterque  pa- 
tria  Valcntinus  et  eruditioneclariseimue.iam  olim 
Ciistigaverunt.Scio  Clnudianum  non  Bemel  Honorii 
origenem  ad  gentem  Ulpiam  referre,quflB  Italicensia 
erat.  Aurelius  eliam  Victor  Theodosium  ipeum  a 
Trujano  principe  originem  ducere  afflrmat.  Esto  ; 
sed  non  propterea  Italicae  nasci  debuit. 

Nota  //,  p.  52. 
Theophilus,  anno  385,  Alezandrinus  creatusest 
episcopus  XXIil,  non  vero  XXI,  ut  ait  Idatius,  qui 
EusebiiinnumerandisilliusEoclesiaBpnesulibusor- 
dinem  sccutus.  non  a  sancto  Marco,  eed  a  Marci  C 
successore  Aniano  antistitum  Alexandriaorumcata- 
logum,8icutRomanorum  a  Limo,et  Antiochenorum 
ab  Evodio,  non  autem  a  aanoto  Petro  ezorsus  eat. 
Ad  hoecipse  Iijatiua  po8tPetrum,quemuUimumno- 
minaverat  Hieronymue,  Timolheum  pretormiBtt, 
quiPtitroante  TheopbilumsucceBBordatus  est  ciroa 
an.  380.  Sanclo  itaque  Marco  atque  boc  Timotbeo 
additis  Alezandrinorum  patriarcharum  numero, 
recte  in  eorum  chronolo^a  pra>Gza  V  tomo  Bancto- 
rum  mensis  Junii  Jesuitas  Antuerpienses  XXIIl 
episcopum  numerant  Theophilum. 

ma  lll,  p.  52. 
Consultatu  SyagriietEucherii,qoinomen  feceraot 
anno  aere  vulgaris  381,  dttc  de  Athdnarico  ecribit 
Idalius  in  Fastis  :  Inaressus est  Athanaricus  rexQO' 
Ihorum  ConsUinlviopolim  die  111  Idus  Januar.^eodem 
mcnse  diem  functus  idem  Athanaricus  17//  Kal, 
Februar. Eumdem  annum  ac  niensem  designat  Mar- 
cellinus  in  Chronico  ;  diem  omittit.  Porro  pulcher-  D 
rimui  hicdehosle  formidabilitriumphuspraemium 
fuitobdebellatumanno129superiore  Ananismum 
religiosissimo  imperatori  TheodoBiodivlnitusdeBti- 
natum.ItainterpretaturBanctusAmbrosiusio  prolo- 
goad  lib.i  de  Spiritu  sancto.Sed  prsBtataudireMar- 
cellinum,qui  Bub  Gratiaao  V et  Theodcsio  consuli- 
bwshaicndirrBii:  TheodosiusMagnuStPOstquam  deScy^ 
thicis  gentibus  triumphavit,  expulsis  conlinuo  abof' 
thodoxoram  ecclesia  ArianiSf  qui  eam  per  zi,  annos 
tenuerant^nostriscdthelicisorthodoxus  restituit  impe^ 
ratormense  D^rem  ^rt.BccIesiarn  intelligiturbiB  Con- 
stantinopolitanae.ad  quam  anno  elapao  directomest 
a  Tbeodosio  celeberriroum  illud  edictum  l.iidefide 
atholica'Coi\.  Theod.  De  Constantinopoli  et  de 
Athanaricoloquens  Ambrosius  loco  Iaudato,inquit: 
Postea  vero  quam  fidei  exsules  abdicavtt  (Constaoti- 
nopolis)  hostem  ivsum.  quem  regnwn  semp&r  timere 
comueeeraif  detftitun  vidUfSupplieem  reeejpU^marim^' 


tem  ohruiU  sepuitum  possidei.  Nimirum  quaoqoaffl 
Tbeodosius  post  initum  principatum  nondQmGoB- 
ataotinopolim  iogresBus  fuerat,eratqoe  in  ea  bare- 
tioorom  iogeoB  poteotia,  par  aodacia,  ille  tameo, 
nihii  horttmveritu8,8tatima8a8cepto  ThesBalooiea 
baptiamo  bellum  hsreai  indizit  felici  adeo  ezita,at 
dum  ipae  pro  fideao  religione  pagnat,Dea8  iiii  coo- 
ct08  iroperii  hoateB  subdiderit,  tyraonoBque  Mazi- 
mom  et  Eageoiam  prooedeote  tempore  coooalcao- 
do8  8al:jeoerit.  Sed  ante  h«c  Athanaricum,  ut  ait 
Ambrosias,  deditum  ao  aapplicem  reoepit- 

HoUk  IV,  p,  52. 

GrosiaB,  lib,  vii,  eap.  34,  de  pace  ioter  Romaooe 
et  Gotbos  inita  aooo  4  Theodosii,  Chrieti  382,  ita 
Bcribit  :  Universm  Gothorum  gentes.  rege  deluneio, 
aspirientes  virtutem  tmignitatemqur  TheoiesiifRoma' 
no  sese  imperio  dederunt.  PhuiaB  Diao.,  lib.  zi,  et 
MarceilioaB,  io  Cbrouioo  OroBiam  ezscribunt.San- 
ctua  l8idoni8,ia  Uistor.Gothor.;  CoM^iikquii^^roprio 
rege  defuncto,..  inito  fasdere  Romano  se  imperio  de^ 
diderunt.  Sed  et  Sioeeiaa^io  Orat.ad  Areadium,  de 
Tbeodoaio  et  de  bae  pace  loqaeos,  inquit  :  Gothas 
vna  eum  uxorilmstuis  ad  pedes  eputZ^procumtfentes 
iuppiicee  excitavitj  belli  socios  ascivU,  civiUUe  dona» 
vU,  honores  omnes  communicavit  ei  partem  agri  /k)- 
mani  attribuiv  NuHub  praeterea  est  Bcriptor  vetoa, 

?[ui  de  bac  pace  loquena  mal»  fidei  Gothoe  arguat. 
modivoa  Ambro8io8,quoDemo  melias  res  boctem« 
pore  geBtaa  cogoovit,  de  his  ap^ens,  epist.  22,  ait : 
Nonne  in  Maceaonis  stmilia  (videlicet  similia  bii 
quce  de  Kliaeo,  IV  Re^.  vii,  narrantur)  Dominusper 
orationes  sancti  Achotti  lecii  miraeuta^aut  prope  ma* 
jora  f  Non  Mm  inanimetu^nee  superftua  suspteione. 
sed  sxvientetueetardentipestilentia  perturbaiiGotld 
ac  territi  sunt.  Denique  iune  fugerunif  ut  euaderent; 
egressi  postea  pacenn  regaverunt,  ut  viocrent.  Tangit 
in  bis  AmbroBias  aliquorum  annorum  gesta.PriiDO 
bellum  innait,de  quo  inChronioo  Idatiu8,aano3  i, 
ait :  Inter  Romanos  et  Gothos  mulia  ecrtaminaeonse' 
rufitur.Etin  FaatiB  eodem  anno  victorias  arohorum 
Augustorum  ouotiataB  fuisBe  tradit.Haa  Ambroaiua, 
ut  vidimu8,ooo  tam  armie  militom  qnam  orationi- 
bu8  Bancti  Acholii  ThesaalonicenBium  epiecopi  ob- 
tentas  refert,caju8precibu8  lues  pesUlentiaqueGo- 
thoa  perculit  atque  fugavit.  De:nde  pacie,  de  qoa 
nunc  agimuB,  quffique  ad  annum  382  pertinet,me- 
ritis  partamneque  divinitusconoeaaampraedicar^ 
8i  mala  Gothi  fide  eam  rogaaaent  ac  obtinaiaeent. 
Quapropter  recte,  opinor,  pro  infida,  quod  habient 
libn  editi,repo8ui  m  fasdjsra;  aed  si  magie  arridet, 
lege,  ez  laidoro  et  Jornance,  inito  fcedere,  De  bao 
Romanos  inter  et  Gotboe  pace  iterom  Idatine  bcribit 
10  Fastie  consulatu  Syagrii  et  Antonii  :  Unirena 
gens  Gothorum  cum  rege  suo  in  Romaniam  $e  tradiie" 
runt  die  V  Non,  Octobr,  Diem  nuno  ezprimit,  quem 
in  Cbronico  praeterierat.  Atque  inde  videtnr  eorri- 
gendoB  Marcellinu8,in  quo  lefritur :  Eodem  anno  um» 
versa  gens  Gothorumy  Athanarieo  rege  suo  defuuete^ 
Romano  sese  imperio  dedit,  Mense  Octobri  DamaeuSt 
etc.Legendum  est  cnim  :  Romano  sese  imperio  deiA 
mense  Octobri,  Damastu^eio.;  ita  ut  illod  mense  Oefe- 
bri  ad  deditiooem  Gotborum  referatur,  non  aotem 
ad  mortem  Dama8i,que  Becuodopostmeneecootigrit. 
QaodldatiuBait :  Cfimr#9tfnio,de  Fritigerne  ISl  in- 
telligo ;  nam  tuoo  cum  Gotbia,  qui  eob  ipaoeraot, 
de  pace  actum  ;  oimirum  cumUli8,qaibu8cam  post 
fataleilludpreliumquoValeoBejaBqueezercitaspe- 
rieruDt,Theodo8iu8  bellum  gessit  annia  379  et  380. 
Ad  haec  Gothi,  qui  partes  Athanarici  secutifbe- 
rant,  cum  illo  aoblato  rege  carereot,  Tbeodoaio 
8080  Bubmittere  deoreverunt,a  quo  etbumanissime 
Busceptum  et  splendidiesime  habitum  regem  euom 
laetantes  audierant.Atque  ita  factum  est  at  aniveraa 
ViBieothorum  gen8,vivo  ei  8ui8regiba8altero,altero 
ezatrncto,  pacem  a  Theodoaio  peteret  et  aooiperet 
Qnare  non  est  oor  Idatiom  eorngamoi  et  qood  ait 


753 


IN  IDATn  BPISOOPI  CHRONIOON  NOTJB. 


75i 


cum  rtge  suo,  scilioet  Fritigern,  in  am  regno  tuo  A 
matcmus,  qaod  teotavit  Pagias,  in  Critica,  ad  an- 
Dum  Cbridtt381,  n.  2.     . 

Nota  F,  p.  53. 
Aroadiam  in  consortinm  regni  ascituma  patre  ait 
Idatins  ia  Fastis  die  46  Januarii.  Sed  Pa^ius,  io  Dis- 
eert.  Hvpat.,  in  coas  anni  383,  inaugurationis  tiujus 
diemidejusdem  meosis  fuisse  afflrmat.GuJuB  testes 
adducitMarcellinum  in  Cbronico.PaulamDiaoonum 
et  Cbronicon  Alexandrinum.  8ed  Marcellioue  et 
Paulus  Diaconas  diem  non  exprimunt.  Cbrooicon 
Alexandrinum  in  bis  frequenter  errat.Quare  noneat 
cur  illipotius  quam  Idatio  credamu8,proesertim  si 
Idatio  Socrates  adbflarere  testatur  ibidem  Pagius. 
Socratis  tameo  exemplar.quo  utor,diem  pmfertlO. 
Quod  autem  in  Gritica,  ad  an.  383,  n .  12  addif  idem 
Pagins  sciiicet  electum  fuisse  diem  ilium  xiv  Kal. 
Pebr.  ad  Arcadii  ioaugurationem,  quia  eodem  die 
Tbeodosius  pater  imperator  renuntiatas  est  oullius 
est  momenti;  Nam  eet  Uooorius  ab  eodem  Tbeodo-  B 
810  patreet  mioorTbeodosiusab  Aroadio  Augusti 
nuocupati  suntalio  quam  ipsorum  parentes  die.Ida- 
tius  insuper,  io  Fastis  ad  aooum  383,  quod  de  die 
inaugurationis  ArcadiiinCbronico  Bcripserat  conflr- 
mans,ait  quinquenoalia  ipsiuscelebratafuissexvii 
Kal.  Febr.  quod  iterum  sug^IIat  Pagius,io  Gritica, 
eo  aooo  inquiens^  id  esse  inerrore  139  perstare. 
Verum  eidem  diei  initium  imperii  et  quinqueooa- 
lia  ascril)ere,  ooo  quidem  erroris,  sed  constantis 
veritatis  indiciam  est. 

Nota  VI,  p.  53. 
De  legatione  Persarum  ad  Tbeodosium,  Orosius, 
lib.  VIII,  cap.  37,  ait:  Per$3e..,uUro  ConsUmtinopO' 
lim  ad  Theodosium  misere  legatos  paeemque  supplices 
proposceruat;  ietumque  fosdus  tune  est,  quo  universus 
Oriens  ad  nunc  tranquittissime  fruiiur.  Pro  isto  fcs- 
dere  cum  Persis  ferieodo  missus  est  a  Theodosiole- 
gatus  Stilico,  uti  oo8  docet  Ciaudian.,  paoeg.  i  in  ^ 
ipeius  laudem,  vers.  51,  ubi  inquit:  C 

Vix  pnmsBTnt  eras,  pacit  com  mitterit  auctor 
Astyrie,  Tanta  foedns  cnm  geote  feriro 
Commifttam  jnTeoi,  etc. 

Nota  VII,  p.  53  et  54. 

1.  Theodosium  de  Greotbiogis  triumpbasse  anno 
imperii  sai  8,  aern  Dioaysiaos  386,no8  aubitare  oon 
sinit  Claudianus,  Honorii  iv  consul.,  vars,  654,  ubi 
ipsum  Honorium  alloqueos  ait : 

Tibi  debeat  orbis 
Pata  Gotbamorum  debellatamqae  tyranoam 
Ist^r  tangaioeot  egit,  te  coosale,  fluctus. 

Nam  hscad  primum  Hooorii  coosulatum  refert, 

3uem  gessiteo  aooo.  Noo  id  latuit  Idatium,  siqui- 
em  io  Faslis  sub  eodem  coosulatu  scribit :  Hixcon» 
sulibus  victi  atqus  expugnati  el  in  Romaniam  eaptivi 
adducli  gens  Greothingorum  a  nostri  Theodosio  et 
Areadio.  Deinde  cum  vietoria  et  triumpho  ingrcssi  sunt 
Constantinopolim  die  iv  Idus  Octobris.  Quapropter  r\ 
triumpbum  de  Greothiogis  optime  et  ex  auctoritate 
Idatii  ab  aono  7  Theodosii,  cui  ascriptus  est  in  IJdi- 
tioDPSirmoodiana,  ia  annum  8  transtulit  Florius. 

2.  Sab  eodem  anoo  7  Theodosii  coosigoatusest  in 
Ghronico  Sirnnoodi  §  Prisciltianus  dicHnans^  io  quo 
Idatia8eodePri8ciliano133oarratquaeaateaonum 
8Theodosiiffiraecommaais386^estae88e  sati:)  certo 
constat,  uti  io  scholiis  per  singula  notatum  est. 
Proindeque  S  iste  Priscitianus  declinans  sub  anno7 
Theodosii  relinquendus  erat  ubi  eum  ex  Ms.  exhi- 
buit  Sirmondus.  Neque  enim  consequens  est  utad 
anonm  8  pertioeat,  8i  ad  haoc  pertioet  §  Greothin» 
gnrum,  qui  ante  ipsum  desoriptus  est.  Namque  hoc 
fitium  in  Ghronfcon  irrepsit  ex  librarii  oscitantia, 
qui  a  §  Legati  Persarumtid  §  Grcothingorum  transiit, 
praBtermisso  §  Priscilianus  dcctinans.  Cumqne  erro- 
rero  bunc  suum  corrigere  debuiaset.  delecto  ibi 
S  Geothingorum,  et  in  locum  suum  (ad  anoum  sci- 
lioet  8)  translato  emendatione  bac  contempta,  satis 


illi  fuit  §  Priseiiliauus  deelinans  subjicere  §  Greo- 
thingorum,  utrumque  anno  7  Theodosii  oonsi- 
gnando  cum  hic  anoo  8,  §  vero  Priscilianus  ddcli- 
nans  anno  7  ascribendus  easet ;  quod  ex  Idatio  et 
ex  dictis  patere  existimo. 

3.  Cum  §  Greothingorum  snb  eodem  anno  8  Tben- 
dosii  co^junxit  Id^iius  ^  Prixcillianus propter.  At  11- 
brarius,  qui  buno  locum  dederat  g  Priscillianus  de- 
etinans,  coactus  e8t§  Pristillianus  propier  diWo  tra- 
ducere,  ne  quos  ot  loco  ot  anno  eejunxerat  Idatius, 
inseutroque  conjungeret,  Ilinc  post  §  PrisciUianus 
aeciinans,quem  eubjecerat  anno  7Theodo8ii,annum 
adnotavitd  et  Arcadii  quioquenoalia.  Post  haec  snb 
aono  9  conscripsit^  Prisciilianus  propter,  atque  bis 
interpolatiooibus  trium  aooorum  chronologiam  pe- 
nitus  evertit.  Conanti  eam  restituere  facem  mihi 
pretulit  Idatius  ipse  dum  in  Faetis  victoriani  Gre- 
otbiogis  aooo  8,ut  dictum  est,  adoectit,  Arcadiique 
qaioqueonaliaaono  9  arsB  ?  ulgaris  387;  quippe  sub 
n^jus  aooi  oonsulibus  hsc  scribit :  Quinqucnnalia 
Arcadius  Augustus  propria  cum  Theudosio  Augusto 
patre  suo  editionibus  tudisque  celebravit  xviii  Kal. 
Febr.  Quapropter  ista  sic  ordinandn  euDt  suh  an- 
00  7  coosignetur  J  Priscillianus  declinans;  sub  8  ^ 
Greothingorum  et  g  Priscillianus  propter:  sub  9  $i 
Areadii  quin^ueHnatia;  qu®  omoia  ex  Cbrooico  et 
Fastis  Idatii  desumuntur.  Cujus  ope  quod  134 
vulnera  ipsimet  a  librariis  inflicta  curemus,  quis 
reprehendat?  Tantum  de  6  Priscillianus propter  \\U' 
bitare  quispoterit  an  ab  Idatio  alligotus  sit  anno 
Tbeodosii  8.  Sed  preterquam  quod  verosimiliimum 
est  quod  supra  dixi,  eum  §  a  librario  ejectum  fuisse 
looo  8U0,  cum  in  eum  iotulit  §  Priscitlianus  decli- 
nans,  ea  etiam  qus  in  eo  oarrantur  illo  Theodosii 
8  anno  rertissime  contigerunt. 

4.ItaquePriscillianu8,quemadmodumrefertPro8- 
per  in  Cnronico  8ub  consulibus  Arcadio  et  Bautooe, 
qui  anoo  385nomen  dederunt,damnandum  se  intel- 
IigensinsyoodoBurde^aleosi.an  imperatoremMaxi- 
mum  provocavit.  Idatius  in  Chronico  a  Sirmondo 
edito  b«c  etiam  alligat  eidem  anno  585,  dum  ait 
Priscillianum  in  Gaifiis  a  Sanclo  Martino  et  ah  aliis 
episcopis  haereticnmjudicatum  ad  Caesaremappel- 
lasse.Cum  ex  bis  ergo  pr(Bcipuum  sit  supplicium  de 
Pri8cilliano,po8t  concilium  Burdegalenseet  ante  in- 
vasama  MaximoItaliam,sumptura  tuisse;  cogimur 
anoo8Tbeodosii,«r8eDioDysianB386,  necem  illius 
idi^are.  Maxime  oum  quie  Severos,  lib.  ii  Histor. 
seribitintersynodum  etPriscilliani  necem  interces- 
sisse;  ante  exitum  aooi  545  peragi  oequaquam  no- 
tueriot,  rursusque  que  in  eadem  Historiu  etin  lih. 
II  Dialo^.  gesta  esse  narrat,  anece  Priscilliani  ad« 
motum  in  Italiam  Maximi  iotegrum  ut  rainimum 
aonum  requiraot.  Atqui  Maximusanno  587.  autu- 
mno  appetente,  aut  etiam  aotea,  bellum  Italiam 
tullit.  Hioc  coDsequeos  est  ut  Priseillianusetsocii 
anno,  Theodosii  8,  plexi  fuerint. 

Nota  Vm,  p.  54. 

1,  Greothingos  inter  Ostrogotbos  numerant  Jor- 
nandeBetAmmianusMarcellinus.Nam  Jornandps.io 
Getici8,ii.46,  Hermanaricum  Ostrogothorum  regem 
appellat,  eumdemque  Maroellious,  lib.  xxxi,  regem 
vocatGreutbingorum.EosdemClaudianusGothunos 
ubiqn^  oominat.  Quare  iidem  omnino  eunt  Greo- 
thingi  Idatii  Ammiani  Greuthin^i  et  Claudiani  Go- 
thuni,  quidauid  contradicat  135  Salmasius  in  no- 
tis  ad  Trebellium,  pag.  329.  An  vero  hoc  nomen  in 
Clandiano  depravatum  sit?  Alia  qusstio  est. 

2.  Bcllum  cum  Greothingia  perlegatum  Promo- 
tum  gessit  initioTheodo8iu9;deinde  per  Reipsum. 
De  illo  fuRe  Zosimns,  lib.  iv,  et  Claudianns,  de  iv 
consnlatu  Honorii,  non  parce;  bsec  ex  isto  accipe, 
vers.  623. 

Ausi  Danublum  quodam  tranare  Gothuni, 
In  lintres  fregere  nemus;  ter  mille  riiebant 
Per  flumea  pleoa)  cuncis  immaoibus  aloi. 


755 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PRACBDSNTBS  TOIIOB. 


75« 


Dax  Odothffiut  erat.  Taots  nioliiiiina   clattit 
Incipient  ntat  et  primat  eontndit  annut.... 

Primus  annus  Glaudiaao  est  primus  Honorii  consu- 
latus,  quo  hac  acta  sunt,  ut  euperius  observabam. 
Idalius  iD  Fastis  non  expugnatos  modo»  sed  etcap- 
tivosin  Romaniam  traductos  fuisse  Greotbingos  tes- 
tatur,  nbi  colendis  agris  addicti  sunt  alii,  alii  in 
militiam  assumpti.Utrumque  tradit  Claudianusjib. 
II  in  Gutropium  inquiens :  OsirogothU  coUilur  mistt' 
squeGothunis  Phryx  ager.  En  primum.  Legio  pridem 
Romana  Go/Zium.Eadem  habetPacatus  in  panegyrico 
adTheodosium,  ubi :  Bicamne^  ait,  receptos  ad  ser' 
vitium  Gothoscastrismilitem,terris  sufficere  cuUarem} 
En  sccundum.  Ubi  llcet  Gothunos  ab  Ostrogolbis 
distinguerevideatur,reipsa  Gothuni  siveGreothingi 
non  magis  a  Gothfs  distinguebanlur,  qnam  Silingi 
a  Vandalis,  Gallsci  ab  Uispanis. 

Nota  /X,  f».  54. 
Una  cumPriscilliano,  quo  Severus  et  Hieronymus 


A  tempore,  et  in  eadem  urbe  Gonslantinopoli  vita 
ftincto,  quia  in  patriam,  sive  ea  Tolosai  Aiit  sive 
Burdegafa  translatus  est.  Quod  Ausonins  ejusdem 
Arborii  sororis  fllius  prodidit  laudato  loco,  epigr. 
XVII,  inquiens  : 

In  patriam  sed  ta  sedem  ae  monnmenta  taomm 
Principit  Aagu8ti  reatitait  pietaa. 

2.  Gynegius  i^itur  Hispanus  erat.  8ed  veterom 
soriptorum  pertinaci  silentio  vel  aliis  casibus  fac- 
tum  est  ut  neque  ilius  neque  plurium  aliorom  Hi- 
spanorum,  quos  secum  habuisse  Tbeodosium  ne- 
cesse  est,  patriam  ullibi  iitteris  expressam  habea- 
mus.  Giaudianus  profecto  Hispanam  nobilitatem 
Honorii  lateri  adhesisse,  in  iv  ejos  consulatuspa- 
negyrico  testatur,  dum  versu  582  ail : 

Illattri  te  prole  Ta^ns,  te  Gallia  doctia 
CivibuB,  et  toto  stipavit  Roma  tenata. 

Quidni  etiam  Tbeodosium  patrem  plures  etiam 
quam  flliumHispani  sequerentar?Sed  ad  Cynegiom 


testanturmortemuItatisuntFeiicis8imu8,Julianus,  B  redi;eum  non  ultra  meritum  ab  Idatio  laudatcm 


AsTtrinus,  Aarelius,  Armenus,  Latronianus  atoue 
uxor  Deiphidii  Rheloris  Eucrocia.  De  quorum  flliffi 
Procula  ait  Severus  :  Fuit  in  sermone  homiuum 
Priscilliani  siupro  gravidam  partum  sibi  graminibus 
abegisse,  Utrumque  et  uxoris  Delpbidii  supplicium 
et  liiise  dedecus  signiflcat  Ausonius,  dum.,  epig.  v 
profesB.  Burdeg.,  136  de  eodem  Delphidio  ait,  ut 
jam  olim  adnotavit  Gilesnius  : 

Medio  quod  cBvi  rajptns  ett  : 
Errore  quod  non  deviantit  filise, 
Poenaqae  laesuB  conjugiB. 

Alii  Priscilliani  sectatores,  mitioribus  supliciis  af- 
fecti,  in  exsiliumque  pulsi  sunt.  At  haeresis  exstin- 
cta  non  est  sed  in  majus  aucta  exinde,  ut  ait  Ide- 
tius,  in  Gallaeciam  invasit. 

Nota  X,  p.  55. 
Maximum,quem,  multorum  Judicio,  exitos  potius 
quam  causa  lyrannum  fecit,cur  pleriqueBritannum 


fuisse,  Zosimus,  lib.rv,  testiseat  minime  Bospectas, 
otpote  qoiChristianis  viris  etiam  principibos  iniqo- 
08  frequenter  est.Magnos  etiam  TheodosioB,  lib.  xv 
de  139  Accusatoribus ^Cod,Theod.,eum  Cynegio  lo- 
quens aiiiJustiiia  et tequitatey  qua noius^  etc.  Plora 
si  vis,  lege  Gothofredom,  in  Pro8opog.,Cod.TbcK)d., 
verbo  Cynegius^uhi  accurate  de  Cynegii  muneribusy 
comitiva  Sacr.  largit.,  Praefectura  pnetorii  per 
Orientem  piuribus  annis  et  consulatu  agit. 

3.  Quoad  locum  quo  mortoos  est  Cynegios,  non 
te  fallatZosimu8,diem  obiisse  eom  ait  in  itinere.  Ita 
quidero;  sed  Cynegio  ut  ex  iE^pto  ad  Theodosium, 
a  quoarcessitus  erat,  in  lllyricum  veniret,Gon8tan- 
tinopolim  transeundum  erat,  ibique,  ut  ait  Idatius, 
mors  illum  occupavit.  Lex  etiam  xvi  de  hasrelicis, 
Cod.Theod.,cum  inacriptasitCynegio  praef.pretorio 
die  6  Augusti  hujua  anni,  indocere  poterit  lectorem 
et  impellere  ut  ca  die  Cynegiom  nondom  vita  fuoc- 


dicantvixcapio.Nam  quod  deillocanitCIaodianus,  q  tum  credat.  Verom  faUiteainscrintio  ot  probat  lex 


IV  consulatu  Uonorii :  Hunc  ssevum  Britannia  fudii^ 
non  patriam  signiflcat,  sed  provinciam  ubi  impe- 
rium  arripuit.2£Ssimus  profectoHispanum  fuisse  af- 
flrmat,  lib.  rv.  Depranius  Tbeodosio  ipso  coram 
Tbeodosianae  domus  vernam  indigitat  tanquam  in 
ea  ortum.  Cosvis  histestibus  et  ferme  oculatis  quis 
non  credat?  plura  bis  dabit  Pagius  in  Critica,  ad 
annum  83,  n.  4.  Maximum  non  semel  nec  parce 
laudal  Severus,  et  ejusdem  uxoris  pietatem  atque 
religionem  multis  commendat  dialogo  ii,  n.  7.  Oro- 
sius.  lib.  VII,  cap  34,  Maximum  virum  slrenuum, 
probum  atque  Augusto  di^num  vocat.  Quin  etiam 
Theodosius  ipse  (apud  Suidam  verbo  Valentianus) 
eumdem  Valeniianum  alloquens  de  Maximo  ait; 
liccte  Christum  coiit^  qui  te  non  infusie  ejecit,  ac 
perversa  fuies  tua  (Arrianis  quippe  adbaeserat)  Ma- 
xinw  hanc  fecit  accasionem,  Denique  sanctissimus 
etiam  poDtifexLeo  religionem  Maximi  commendst, 


III,  de  his  qui  super  religione  eodem  Cod.,  ex  qoa 
discimus  xvi  Kal.  Julias  ejusdem  anni  Tatianum 

gnefecturam  illam  tenuisse.  Quare  Cynegios  ab 
omanis  excessit  propo  diem  19  Martii,  qoo,  se- 
cundum  Idalium,  ad  Apostoios  elatus  est. 

4.  In  actissancti  Porphyrii,  apud  Surium  etBoI- 
landum,26  Feb.,prsclaraflt  alterius  Cynegiimen- 
lio  cui  Arcadius  Augustus  ejusque  uxor  Eudoxia 
anno  401  excidendi  Mirnae  Gazensis  delubrum  cu* 
rom  imposueruni.  Cyne^ii  nomen  ardensque  reli- 
gionis  8tudium  atque  eximius  in  eum  aulae  favor, 
nlium  aut  cognatum  superioris  Cynegii  indicant. 
Unde  incl^tagens  Cynegiorum  expugnandis  et  eolo 
aequandis  idoTatriae  arcibus  nata  videri  potest.  Ve- 
rum  Cynegius  idem  fortasse  est  ac  cui  divua  Ambro- 
sius  epistolam  mi9it72.  Pietas  atque  egregia  illius 
juvenie  indoles,  tempus  etiam  quo  iUse  litterc 
scripta  sunt,  hanc  mini  cogitationeni  indideront. 


epist.ad  Tunb.MittoRufinum  ]ib.ii,cap.i6,ubi  cau-  ^  Cipterum  Cynegii  bujus  pater  Paternus  vocabatnr, 
sasTyrannidisMaximietrebellionisinValentianum  l^  quem  Ambrosiusapropositodeterretsociandi  honc 
hujus  impietatem  et  hsresim  fuisse  indicat.  " 

Nota  XI,  p.  55. 
1.  DeCyne^io  Idatius  in  Fastis  consolato  Theo- 
dosii  II  et  ipsius  Cynegii :  Defuncitu  esi^&xiyCynegius 


prosfecius  Orientis  137  in  consolatu  suoConstaniino 
poli.  Uic  in  versas  provincias  longi  temporis  iahe  de- 
ceplas  in  siafum  prisiinum  revocavit^  et  usque  ad  ^- 
gypium  penetravit  et  simulacra  geniiumevertit.  Unde 
cum  magno  fletu  toiiut  populi  ciaiiaiis  deductum  est 
corpus  ejus  ad  Apostolos,  die  xiv  Kal.  April.  Et  post 
annum  Iransiulit  eum  matrona  ejus  Achaniia  ad  Hi- 
spanias  pcdesire.  Videsne,  lcctor,  ut  nostratem  Cy- 
negium,  obitis  muneribus  illustrissimum,  fldoi 
catnolicos  et  justitiae  zelus  illustriorem  reddiderit? 
Nostratem,  inquam ;  nam  quo  pertinet  ut  conjux 
Achantia  ab  urbe  Constantinopolitana  immenso 
fere  itinere  in  Hispaniam  deduceret,  nisi  ut  eum 
enim  in  majorum  suorom  monomentum  inferret? 
Factum  id  ipsam   est  cum  Arborium  eodem  fero 


fllium  suum  cum  nepte  sua  ex  flllia,  atqoe  adeo 
ex  istius  Cynegii  sorore  nata.  Horrebat  religiosus 
Juvenis  has  nuptias,  quas  cum  illa^sa  erga  patrem 
pietatd  vitare  vellet;  Ambrosiura,  qui  eas  patri  dis- 
suaderet,  deprecatus  est.  Quod  sanctissimos  pon- 
tifex  prsstitit  data  epistola  47  11311  ad  Patemain 
leclu  aignissima,  ubi  et  Theodosio  legem  latam 
meminit,  qua  patruelium  fratrum  et  consobrino- 
rum  inter  se  conjugia  sub  severissima  pmna  ve- 
tuit.  Lego,8i  vis,  enim.  Baronium,  an.  390,  iu  fine. 
Denique  apud  Ennodium  post  epist.  7  iib,  iv,  et 
alibi,  epitaphia  legitur  Cyneeie  uxoris  Pausti, 
summi  viri  et  snpremis  honoribus  functi,  qoc  ali- 
cujus  ex  bis  Cynegiis  neptis  esse  potoit. 

Noia  XII,  p.  56. 

Eugedie  tyrannidis  initium  anno  391  perperam 

adnectuntProsper^MarcellinusetlncertusCuspinia- 

ni,qui  diemilliusdesignatxiKal.  8eptembri8.  Porro 

MarcellinoB  et  Anonymos  rem  narrant  non  per  se 


757 


IN  IDATU  BPISCiOPI  OHRONICX)N  NOTiB. 


758 


incredibilem ;  nam  Valentinlani  cedcm,  quam  Eu-  A  anno  Abrabamitico  2410  in  Idatii  Cbronico  respon- 
genii  tyrannis  consecula  est,  eidemannoSQl  ascri-     dere;  nam  prsterquam  quod  bic  annus  Abrahami 


bunt.  At  Prosper,  qui  occisum  aitValenlinianum,ut 
quidem  occisus  est,  anno  392,  sibi  ipsi  contrarius 
est  et  pugnantia  scribit.  Quod  non  animadvertons 
Petavius,  eidem  ac  Prosper  auno  391  arrepti  ab 
Eugenio  imperii  exordium  illigat. 

Noia  Xlll,  p.  56. 
Nescio  quo  pa'cto  fleri  potuit  ut  Idatius  ad  annum 
393.  Honorium  in  consortium  principatus  a  patre 
Tbeodosio  assumptum  non  meminerit.  Socrates, 
lib.  V,  cap.  24,con8ulatn  Theodosii  iii  et  Abundatii, 
qui  huic  anno  393  nomen  dederunt,  Uonorium  Au- 
gusium  renuntiatum  fuiase  v  Idus  Januarii,  tradil. 
Sed  cum  Theodosium  non  multo  post  in  Gallias  con* 
tra  Eugenium  profectum  fuisse  scribat,  legesquexxxi 
de  operibuspubllcis,  et  xxiv  de  hffrettds,  God .  Tbeod ., 
nos  doceant  Tbeodosium  initio  Julii  insequentjs 
anni  nondum  Constantinopolim  dereliquisse,  quis 


propius  accedit  in  Chronico  ad  annum  10  Thoodo- 
sii,  reiiqui  omnes  usque  ad  2460  necessario  poslU' 
lant  ut2410Theodosiil6alligetur.Sed  dehis  plura, 
si  vis,  invenies  in  dissert.  prcexia,  n.  25  et  20. 

Nota  XV,  p,  57. 
Dum  Idatius,  de  Arcadio  et  Honorio  loquens, 
regnasse  eos  asscrit  xxx  annos  ab  excessu  patris, 
non  utrumque  eorum,  sed  alterum,  Honorium  vi- 
delicct,  ad  an.  30  regni  pervenisse  significare  vo- 
luit.  Et  nec  Honorium  verum  est  solidos  xxx  anoos 
imperasse.  Nam  Arcadius  14  imperii  anno,  mense 
quarto,  obiit,  nimirum  Kal.  Maii,  anoo  fBron  vul- 
garis  408;  Honorius  vero  29  quidem  non  implevit. 
At  Idatius  ejus  regno  ascribens  quod  temporis  ex- 
currit  a  Theodosii  patris  morte  ad  imperium  Va- 
leotjntani  III,  anno  425,  vel  potius  ad  initium  hujus 
anni,  ubi  annum  1  Theodosii  minoris  praefixit  sub 


non  videt  Socralem  sibi  non  constare?Nam  quo  pa-  Q  ductis  rationibus,  summam  confecit  annorum  xxx. 


cto  verum  esse  potest  Theodosium,  paulo  post  asci- 
tum  in  regni  societatom  Honorium,  versus  Gallias 
Constantinopoli  movisse,  si  postsesguiannum  non- 
dom  Constantinopoli  egressus  erat?  Quid  quod  Pros- 
per  et  Marcellinus  ita  loquuntur,  ut  140  eadem  die 
qua  Honorium  consortem  imperii  renuntiavit  pater, 
solum  defecisse  afflrmare  videantur ;  bic  autem  solis 
defectus  anno  393,  exastronomiae  regulis,cadere  non 
potuit  in  diem  9  Januarii.  Melius  itacjue  praBclarissi- 
mus  astronomns  Petavius,Rationarii  Tempor.  parte 
II,  lib.  IV,  cap.  2,  Honorium  a  patre  in  regni  consor- 
tium  assumptum  fuisse  censet  die  26  Novemb.,  quo 
illo  anno  393  sol  eclipsim  passus  est,  quinque  de- 
cem  minus  menses  et  amplius  dislat  a  Julio  conse- 
quentis  anni  394,  quo  Theodosius  adversus  Euge- 
nium  ex  Oriente  profectus  est,  quam  die  9  Januarii 
a  Socrate  designata.  Ptolemeus  Silvius,  in  Kalen- 
dario,  natalem  Honorii  consignat  18  Pebr.,  nata- 


Hinc  coUigimus  perspicuo  Idatium  aera}  communis 
annum  424  Honorio  adjudicasse.  Quod  etiam  ex 
ipsanotarumcbronologicarum  dcsignationc  aporte 
comprobatur. 

Nota  XVI,  p,  58. 
l.InEditioneSirmondianaconciliumistudToIcta- 
num  annoArcadiietHonorii5,Chri8tivero.S90,aiIi- 
gutumest  Cl.Florius14^iIiud  primushuic  annoO 
subjecit;  etlicetnulloalio Idatii  tcstimoniocorrcctio 
fulciatur,flrmitertamen  tenendamihivisnest;  tum 
quia  epigraphe  ipsa  concilii  consulutum  Stiliconis 
praefert,  qui  alius  vix  ac  nec  vix  quidem  esse  potost 
quam  quem  gessit  anno  400;  tum  quia  facilis  fuit 
]ibrariilapsu8anticipandihunc§/7)prot;mcm(?ar//(a- 
giniensi  Imeola  una,  maxime  cum  illa  vacaret.  Atta- 
men  doctissimus  Pagius  ontiquam  lectionem  reti- 
nendam  censet,  quia  consilium  islud  alli^jHsse  Ida- 
tium  putat,  nec  fallitur,  anno  Abrahami  2416,  qui 


lem,  inquam,  purpurs,  de  quo  nunc  quffiritur.  C  (sitPagius,adannum405,n.U)KaI.8ept.  anniChri 


Quod  si  ab  opinione  Petavii  reoedendum  sit,  Silvio 
potius  quam  Socrati  assentiar,  quia  ille  in  Occi- 
deate,  vel  etiam  in  ipsa  Roma  vixit,  ubi  quotAunis 
natalis  hic  dies  Honorii  solemnis  erat  Silvii  ipsius 
tempore.  Ab  omnibus  dissentiens  Anonymus  Cus- 
piniani  eclipsim  ascribit  dlei  vi  Kal.  Novemb.  et 
maugurationem  Honorii  x  Kal.  Februarii. 

Nota  X!V,  p.  56. 
Gum  dormitans  nescio  quis  librarius  haec  ita  prius 
descripsisset :  In  hoc  loeo  tanium  praster  regna  tantum 
inserta  }*rincipum,  vocabulum  tantum  ineptissime 
iterans,  alius  postealabem  hanc  emundare  aggres- 
8U8,adverbium  tantum  in  prima  sede  conservavit, 
in  aecunda  vero  illud  cum  prscedenti  verbo  reana 
commiscens,  ex  duobus  illis  regna  et  tantum  hoc 
unum  fecitr^^anlum,quodbucusquein  libris  editis 
retentum  est,  ut  monui  in  scholio.  Interim  tamen 
manifestum  nobis  indicium  relictum  fuit  antiqus 


sti  599  incboatur.Sed  primum  si  annus  Abrahami 
2416  inchoatus  sit  Kal.  Septemb.  an.  399,  necesse  est 
pridie  Kalendas  easdem  anno  400  Gnem  accepisse. 
Atqui  concilium  his  an.  40  Kalendis  coactum  eat,  si 
coactum  est  consulatu  i  Stiliconis.  Non  ergo  intra 
annum  Abrahami24]6est  celebratum,  sed  die  pri- 
ma  anni  2417,  quod  nolet  Pagius.  Deinde  annus 
Arcadii  et  Honorii  5 secundum Idatium  neque  in  nn- 
num  Dionysium  400,  quo  primum  Stilico  coneul  re- 
nuntiatus  est,  neque  in  Abrahamiticum  2416  inci- 
dere  potuit,  cum  annus  eorumdem  Auguntorum  1 
innexus  sit  ab  Idatio  anno  Abrahamitico  2410.  qui 
cum  Dionjsiano  395  concurrit.  Igitur  quisquis  con- 
ciliumhocToletanumcelebratumesseaffirmetanno 
aerflB  communis  400  ac  Abrabamitico  2416,  nequit 
non  ipsum  conjicere  in  annum  Arcadii  et  Honorii  6. 
Quod  non  animadvertisse  Pagium  vehementer  mi- 
rarer,  nisi  non  ipse  alibi  monuisset  periodorum 


lectionis^qonadverbium  istud  tontttmsemel  et  qui- D  multiplicationem    memoriffi   et  animo   onerosam 


dem  in  ultima  sede  prasferebat,  afflciens,  ut  ita  di- 
oam,  verba  illa  propter  regna.  Neque  unquam  Ida- 
tio  mens  fuit  ut  in  boc  tantum  loco  quinque  prin- 
eipatus  annos  sub  ona  Olympiade  legeremus,  nam 
idipsum  aliquoties  infra  videbimns.  Quotiescunque 
autem  id  flet,  sub  uno  anno  oiviii  imperatorios 
dao8  reperies,  alterum  prinoipis  excedentis,  alte- 
rum  pnneipis  imperium  141  adeuntts;  attamen 
quia  neuter  completus  est,  ambo  unico  civili  no- 
tantur.  Quod  autem  de  Olympiade  monuit  Idatius, 
monilum  et;am  esse  debet  de  decadibus  annorum 
Abrahamiticorum,  ne  eam  undecimi  anni  princi- 
patQs  turbet  a^Jectio.  Quod  Bouquetius  Pagiusque 
non  animadvertentes  ab  anno  Abrabami  2410  ad 
anoum  2420  annos  undecim  numerant.  Exinde 
PagiuB,  ad  annum  405,  n.  14,  annum  2416  Abra- 
bami  anno  Honorii  5  non  recte  alligat,  ut  ad  an- 
num  400  ostendam.  Bouquetius  (apud  Florium  n. 
116)  errat  prsterca,  inquiens  annum  17  Theodosii 


esse;  a  diversa  namque  annos  Idatianos  commu- 
nesque  putandi  ratione,  quam  sequitur  Pagius, 
hunc  ipsius  lapsum  fluxi  se  minime  dubito. 

2.  Natalem  Theodosii  junioris,qui  in  aliis  Ghro- 
nici  bujus  Editionibus  illigatus  est  anno  9  Arcadii 
et  Honorii  in  huncannum  7  retraxi,  nihil  diibitans 
eidem  anno  ab  Idatio  futsse  ascriptum,librariorum- 
que  errore  in  illum  annum  9  «r»  communis  403 
rejectum  fuisse,  siquidem  in  Chronico,  sub  Severi 
Sulpicii  nomine  ab  cruditissimo  Florio  promuljrato 
anno  7  (Florius  correxit  8,  sed  immerito),  ita  in  Ms. 
legitur :  143  Theodosius  junioret  Auguttus  factus  est. 
Gonstat  autem  fereomnia  quae  in  eoChronico  aThco- 
dosio  Magno  usque  ad  Anthemium  scripta  sunt,  ex 
Idatio  desumpta  fuisse.  Quapropter  baudc^uaquam 
ego  dubitem  Idatium  in  Chron.  ita  scripsissc  :  vii. 
Theodosius  Arcadii  filius  nasciiur  et  Aufjustus  fncitis 
est. El  Fane  in Vita  sancti  Porphirii  episcopiCazensis 
(26  Febr.)  ita  scriptum  est :  Theodosius,  cum  primum 


750 


ADDBNDA  AD  QUOBDAlf  PRJBCBDBNTBS  TOIfOS. 


760 


fui$$el  naius,  fuil  renuntiaius  imperator.  Quod  de  A  vigat  ex  GbroDico  Parvo,  legatqae  ir  M.,  vel  illuii! 
acclamaiioneetassumptionepurpurssaltem  inter-      penitus  rejiciat,  ex  Excerptis  Hispanie  illuBtrats, 


pretari  possumus;  verum  si  quis  de  solemniinau- 
guralione  interpretanda  esse  velit  verba  Idatii, eam- 
que  cum  Marcellino  etCbrbnico  Aiexandrino  in  diem 
IV  Idus  Januarii  anni  8  Arcadii  et  Honorii  referat, 
dicam  Idatium  baec  ita  distinxtsse :  vii.  Theodosius 
/ircadii  filivs  nasciiur:  viii.  Theodosius  factusest  Au- 
gustus,  Solis  facla  defectio  iii  Idus  Novemb.  Porro 
apud  Severum,  post  illa  verba  Theodosius  junior^ 
aliquid  desse  manifestumeet;  nequo  meliuslocum 
suppleas  quam  si  legas  :  Theodosius  juniov  naseitur 
et  Augustus  factus  est.  Atque  id  etiam  suadent  qun 
in  eodem  8ev!  ro  setjuuntur;  nam  addit  slatim  :  Sot 
eclipsim  passus,  quae  certe  eclipsis  anno  8  conligit. 
Hffic  omnia  satis  clare  demonstrant  Idatium  nata- 
lem  Tbeodosii  anno 7  Arcadii  et  Honorii  adnexuissey 
librariorumque  oscitantia  in  annum  ipsorumQde- 
lapsum  esse 


ubi  primus  tantum  dies  iv  Ka/.  expressas  est.  Nain 
cum  ab  boo  anno  ingressus  Barbaroruro  in  Hispa- 
niam  removeri  nequeatyquandoquidem  iiiuin  con- 
firmat  Idatius  in  Fastis,  Isidoro,  Prospero  et  Gaasto- 
doro  ipsi  asscntientibus,  satius  est  ut  diena  iliam  iii 
Id.,  qui  feria  4  (babuit  enim  bic  annus  cyclum  solis 
XXF'1,  litt.  Com.  C)t  aut  mutemus  in  iv  Id.^  qui  fuit 
feria  3,  uti  etiam  dies  iv  Kal.  aut  bunc  postremum 
rotineamuSy  illo  prorsus  abjecto. 

tfoia  XIX,  9.  60. 
1.  Cum  Sirmondus,  ex  fide  Codicis  ms.,  annum  16 
Honorii,  qui  fuit  aBr»  communis  410,  post  relatam 
in  Cbronico  Urbis  irruptionem  mortemqae  Alarici 
ad  §  Debacchantibus  consi^navisset,  Cl.  Fiorias  eas 
notas  loco  movit  et  §  Alancus  rex  Gothorum  adjecit, 
ut  irruptio  Urbis,  obitusqae  Aiarici,  sub  eoHonorii 
anno  legcretur.  Ego  autem,  quemadmodum  facil« 


3.  Proeterea  Idatius  ad  annum  Honorii  30,  Cbristi  r\  assentior  Idatium,  mortem  Alarici  anno  409  non 

,        .  •  nni_         j        *  ' A.        n       .       L  *j     ww  **   "^       ii<  a  *ii  a     ji        *  «^  j* 


424,  de  eodem  Tbeodosio  ait :  Post  obitum  Honorii 

palrui  monarchiam  tennit  imperii  cum  esset  annorum 

XXVI.  Quae  falsa  esse  necessarium  est,  si  natus  fuerit 

Tbeodosius  anno  403.  Verum  si  pro  xxvi  legatur 

XXIV,  anteposita  nota  i  notae  v,  cui  facili  lapsu  post- 

posita  est,  ut  ego  existimo,  a  librario,  tuno  omnia 

cobaerent,  neque  pugnuntia  scribet  Idalius ;  namquo 

XXIV  Bnnos  si  Tbeodosius  numerabat, dum  anno  425 

Chronicosuo  eumingeritIdatius,natumfuisseopor- 

tetanno40i;  etsi  natu8esteoanno,cumad426per- 

ventum  est,  xxiv  annorum  tunc  certe  erat.  Natus  est 

Theodosius  jv  Idus  Anrilis ;  ita  Socrates,  lib.  vi,  cap. 

6,  etMarcellinusJnChronicoanteSirmondum  edito 

et  in  Ms.  Brugensiy  quod  babuit  Petrus  Franciscus 

144  GhiiHetius;  at  in  Sirmondiano  iii  Idus  legitur. 

6ollandus,ex  Actis  sancti  Porpbyrii  episcopi  Gazensis 

deducit  natum  fuisse  die  23.  Martii.  Sed  qu»  in  illis 

Actis  narrantur eum  diem  non  necessario  postulant. 

Kt  fortasse  natus  est  ejusdem  mensis  Martii  die  29, 

atque  in  Socrate  et  Marcellino  pro  iv  Kal,  librarii 

vilio  scriptum  est  iv  Idus  Apriiis. 

Nota  XVIU  r-  59. 
Gum  Cyrillo,  de  quo  Hieronymus,  lib.  de  Script. 
eccles  ,  n.  122,  testatum  reliquit,  quod  sxpe  putsus 
Ecclexia  {\i\Qro9o\yin\iRT)o)  eireceptus  ad  extremum 
sub  Theodosvo  frincipe  octo  annis  inconcussum  episco^ 
patum  ^nut^,  Joannes  suffectus  fuerit  circiter  annum 
387,  ntilius,  prffiterquam  quod  idem  Hieronymtis  in 
Buo  Ghronico  commemoraverat,  Arianus  episcopus 
ante  Joannem  Bcclesiam  Hierosolymitanamocoupa- 
verat.  Imo  cum  de  ortbodoxia  et  sanctitate  Cyrilli 
snlis  abundf^  constet,  utpote  qui  sanctorum  fastis 
nscriptnsesifvidB  ActaJesuitarumAntuerpiensium, 
ad  diem  28  Martii),  nunquam  per  ea  tempora  legiti- 
mns  fnit  Hierosnlymorumepiscopus  Arianus;  nam 
Maximo  catholico  succoHsit  Gyrilius,  Cyrillo  vero  de 


alligasse,  notasque  illas  §  Alaricus  moritur  adjun- 

xisse,  cui  idem  initium  est  ac  illi  alteri  Alaricus  rex, 

ita  etiam  oxistimo  ea  qus  de  Placidie  captivitate 

atqueUrbisvastationescripsitySubannoUooorii  15, 

ffiros  vulgaris  409  adnotasse.  Nam  licet  omnium  fer- 

mescriptorum  testimoniocoostetRomam  abAlarico 

captam  fuisse  atque  direptam  anno  Honorii  46,cum 

tamen  contestatumparitersit,  Alaricum  non  onam 

tantum  in  Urbem  fecisse  invasionem,  ea  omnia  qus 

a  §  Alani  et  yandali  usque  ad  ti  saltem  Atarieus 

moritur  narrat  Idatius,  anno  Honorii  15,  Cbristi  09, 

non  inepteilligare  potuit,  quia  parseorum  maxima 

hoc  anno  gesta  sunt.  Plurimae  intra  et  extra  Urbem 

csdes,  cives  vebementer  vrxati;  Alaricus  Romam 

ingrossus,  146  Placidiim  velut  obsidem  inits  cum 

senatu  pacis,  et  ut  ab  Honorio  confirmaretur,  iode 

adduxit.  Hieo  igitur  narrans  hoc  anno  409  Idatios, 

cladem  Urbis,  quia  cum  iis  connexa  erat,  adjecit. 

Ut  ut  sit,  quia  Ven.  Beda,  lib.  i  Histor.  Anglor., 

rap.  2,  et  Ivo  Carnotensis,  in  Ghronicoma.,  apud 

Scheelestratium,  tom.  l,  dissert.  2,  p.  229,  aooo 

409,  excidium  Urbis  evenisse  tradunt,  quod  novis- 

sime  Pagius  multis  asserere  aggressus  est,  tran- 

ferendum  in  Idatio  non  putavi  Honorii  annum  16 

ad  §  AUxricus  rex^  ne  bunc  sentenli»  mm  pairo- 

num  eripere  ipsi  velle  videar. 

2.  Csterum  vnstitatem  Bomae  illatNm  non  fuiase 
nnte  annum  440  ego  quoque  firmissime  aesentior. 
Namqre  idipsum  cuncti  bistorici  tradunt,  preter 
Bcdam  etIvonemIaudato9,dequorum  tamensuppo- 
tatlone  dubitare  possumue,  an  quam  alii  observant 
ippi  scquantur.  Deinde  id  ipsum  rerum  que  a  nece 
Stiliconis  ad  poptremam  illam  Urbis  irroptionem 
gcstffi  sunt  magnitudine  demunstratur.  Siquidem 
AlQricus  non  statim  ac  Stilico  interfectus  est.  in  Ur- 
bem  movit,  sed  movit  non  paulo  post.cum  eliam  Eu- 
cherins  Stiliconis  Olius  extinctus  fuerit.  Accedenta 


functo  proxime  succes?it  Joannes.Quapropterquos  Vf";"*  Tn  ^  "'  "«'.'^*»'"»^*"»  lu-.ni.  «crcaci.« 
anno  11  duplici  ex  Conslantini  Arianos  episcopos  I)  ^«^'"^«  ^^  P^^^T  ^}^^''''''  ^^m^^  obsidione  cin- 
nnmerat   Hieronymus   filiorum  causa,  intrusi  et      ^en^e,  gemma   legntio  a  scnatu  ad  Hononum,  qui 


leronym 

pseudocepiscopi  dicendi  sunt,et  quia  bsretici,  et 
quia  vivente  legitimo  episcopo  Cyrillo,  Ecclesiam 
illaro  occupaverunt. 

mta  XVIII,  p.  60. 
De  ingressu  Barbarorum  in  Hispanias  Idatius 
consulatu  Honorii  vui  et  Theodosii  in  hmc  luntum 
in  Fastis  scripsit:  His  consutibus  Barbari  Hispanias 
inyresii;  nec  plura.  Gaelera  qua»  bic  babet  GlToni- 
con  su.^poctamibi  esse  fassus&uin  in  scholio.  Kqui- 
demctini  iugrcssusBarbaruruminHispaniasinspec- 
tante  I  iatio  conti^crit,  quis  ab  illo  scripta  esse  cre- 
dat  ill.i  :  ^4/«  iv  Kat.,  ulii  iii  Id.  Octobr.  memorant, 
maxii..!*  cum  uooeodemqucannodies288eptembris 
et  ISOctobr.  iulertiam  fer.  145  incidore  ncqueant, 
in  qua  in^rcssum  illum  statuit  Idatius?  Itaquc  alter 
cornm  dierum  subdititius  est;  cur  non  et  reliqua 
omnia  a  vcrbo  illo  ingressif  Sed  qoi  vulRntam  lec- 
/ionem  tueri  velit,  diem  illum  iii  Idus  Ootob.  cor- 


Ravenns  tunc  erat,  pro  pace  cum  Gotho  ferienria 
missa  est.  Poat  bsc  ipsc  etiam  Alaricus  cum  exercita 
Ravennam  accessit.  LongOB  ibi  per  internuntios 
de  pacis  conditionibus  inter  ipsum  et  HonoriniD 
tractatio  habita  est.  Preterea  Attalus  semel  atqoe 
iterum  pnrpura  indutus  atqtie exntus  fuit, quidqoid 
Pagius  ad  an.  410,  n:  10,contra  perspioua  Orosii  et 
Olympindori  verba  reclamct,  tyrannidem  eecundo 
ab  Attalo  assumptam  anno  41 4  contendons.  Deniqae 
ab  eodem  Attalo  tunc  tetnpopis  expeditio  in  Africam 
instituta  fuit,  ob  eamque,quia  male  ces8it,quod  Ro- 
mano  tantum  milite^exclusis  Gothis^suscepta  fuerat, 
Alaricus  Attalo  imperium  abrognvit.  Haec  autem  om- 
nia  longiorom  ouam  unius  anni  moram  reqairunt. 
Quare  cum  Stilico  occisus  sit  23  die  Augusti  et  24 
Augusti  etiain  n  ensis  Urbs  a  Gothis  vaiitata,Stilico- 
nis  cffidein  mense  Augusto  anni  408, 147  postre- 
mam  Urbis  irruptioncm  eodem  mense  Aogusto  anoi 
410  cuncli  historici  consignaverunt. 


761 


m  ID4TII  BPIflOOPt  CHRONIOaN  KOTJB. 


768 


3.  Sed  pr»8tat  aadireZosiiDum,  qui.referentein 
aaa  Bibliotbeca  Fbotio,  ait :  Alaricus  Bomam  iferum 
obsidenSfCivibus  ad  inopiam  redactis.obsidionem  solvit 
eisque  imperatorem  dedit  attalum^quem  tamen  deinde 
rursus  abdicavit  imperia,  atque  ai  Honorium  Avgus- 
tum  Ravennse  func  agentem  fsedus  cum  eo  initurum 
fnutf.i4<5aniiv^o(SarumappellantcontinaoreliqDi), 
Gothus  et  ipse.  Atarici  rebus  impedim^ntum  injecit. 
Atque  hunc(addit  Phot.)  pezti  Historiarum  libri  fineii 
fncit  ZosimuB.  Agnovitid  ip8umPa{^iu8,adannum 
410.  n. 5,  dum  ait:  Deinde  loquitur{ZoBim\}B) de pugna 
inter  Alaricum  eiSnrum  ducem  habita;  quo  pnrlio  ex 
parie  narrato,  opus  ejus  absolvitur^  reliquis  injuria 
temporum  deperditis.  Hioc  liquide  constat  Romam 
ter  a  Gotbis  obeeaeam  fuisse,   quod  diserte  tradit 
8ozomenu8,  lib.  iz,  capp.  6,  8  et  9.  Et  exprease 
ZoeimuB  iterate  obsidionie  meminit,  e«mque  Ala- 
ricum  eolvieee,  deindeque  de  paee  cum   Honorio 
ineunda  cogitasae  atque  serio  e^ase  narrat,  cui 
conciiianda  impedimentumobJeeitSarue.Pluranon 
legimuB  in  biatoria  Zosimi,  quam  nunc  babemns ; 
Tir  PagiuB  ipae  agno8cit,ab  an.  410,  n.  5.  Et  tamen 
postquam  ipae  biBtorise  euas  flnem  po8ait,et  Sarus 
mjuria  Alaricum  laeeesavit  irruptio  illa  aobaecuta 
est,  qna  capta  Roma  atque  vaetata  est.  Quare  io- 
credioile  prorsua  fit  terliam  bano  et  poatremam 
Urbie  ezpognationem  ante  annuro  410  contigisse. 

4.  Tertulli  prsBterea  coneulatua  id  ipaum,  ut  ego 
8entio,clari88imedemon8trat,mirorquedocti88imum 
Pagium,  ad  an.  410,  n.  8,  ez  eo  conaulatu  Urbem 
ab  Alarico  vastatam  esse  anno  400,  collegiaae.  Ter- 
tullosne  po8t  Attali8bdicationem,po8t  Urbia  direp- 
tionem  atque  Gotborum  indeabitum,  aasuafuisaet 
coc8u1i8nomena8urpare?AtPagiu8adductoZozimo 
ait  :  Attatum  postridie  (qoam  imperator  appellatua 
e8t)  senatum  ingressum  Tertu  Itum  eonsulem  designassef 
quodannoAQ9  sine  dubio  factum...  lirbemque  tune  ab 
Atarico  direptam.  Imprimia  bec  Tertullidesignatio 
quid  ad  rem  faciat  149  nondam  capio.  E  contrario 
vero  con8ulatu8,anno410,peraliquotmen8e8  intra- 
que  urbia  tantum  moBnia  aTertullo  ge8tu6,eam  initio 
saUemilliueanniaGotbianondumdeprfledatamfuiese 
atqiie  desertam  oatendit.  Qoare  appetente  illo  anno 
410,turbati8mazimerebu8,  Gotbiaque  circa  Urbem 
omniaoccupantibu8,licuitineaTertu11oper8onatnm 
coneulem  agere,  donec  poai  Boms  cladem,  Gotbia 
indedi8cedentibu8men8eAagU8toeJasdemanni410, 
ea  consulatue  umbra  etiam  evanuit.  Hinc  Orosius 
umbratilem  consulem  Tertullum  appellat,  lib.  vn, 
cap.  42 ;  Proaper  et  Marcellinua,  in  Chron.,  non 
modo  oonsulatom  ejus  prsetereunt,  verum  eliam 
expresee  notant  unicum  eo  anno  conaulem  fuiese 
orientalium  partium  Varanem.  Idatiue  queque  ita 
Tertulli  conaulalum  aaaerit.ut  neganti  propioreit. 
Deinde  ubinamlegitPagiua  Urbemcaptam  acdirep- 
tam  fuiase  a  Gothia,  etatim    ac  Attalus  impera- 
tor   etTertuliua  coneul  deaignatus  fuit?Zozimu8 
tam  longeabfuit  ut  boc  acripaerit,  ut  disertis  ver- 
bis  contrarium  tradat  inquiens  :  Atarieus  Bomam 
iterum  obsidens.eivibus  ad  inopiam  redartis^  obsidio^ 
nemsotvityBt  reliqua  eupra  ezbibita.  Quid  quod  tot 
tantaque  ab  boc  tempore  ueque  adezoidiumUrbis 
geeta  eunt,  hic  integer  aolidusque  annoa  viz  euf- 
nniat;quod  lam  antea  satis  anperqne  oatendisse  me 
ezisitimo-  Ut  autem  Pagiue  pfura  de  Urbia  dircpta 
anno  a  veritate  aliena  acriberet  jnde  natam  e8t  nuod 
ab  pcribpnduni  acceaaerit,  sibi  perauasum  habens 
bi<i  tantum  aGothia  Romamobseeaam  fuisae.  Hino 
qnnd  in  tertiaeznuffnationeoontigit,quodquedeiria 
antiqui  eoriptorea  narrant,  de  aecunda  quse  tertiam 
anno  uno  antevertit,interpretatu8  eat.  Idatiua  ergo 
cum  deUrbiacalamitatibaaannoauperiori.  qaando 
eemel  et  iterum  obaeaaa  estjoqui  ccBpi88et,po8tre- 
msB  illiua^  oladia  eodem  illo  anno  meminit  ante 
acens  quidem  flnem. 

5.  Tum  etiam  Placidiam ab  Alarico  captam  in  Urbe 
memorat ;  et  reipaaeo  anoo  409  inde  a  Gotbia  ab- 
ducta  eat.  Namque  Zosimua,  qui  historic  ante  ter- 


A  iiam  Urbis  irraptionem,atmodo  dictum  cet,  finem 
fccit,h»ede  Piacidiajib.  vi,  scribit :  Plaeidia  mur 
imperaforisapudAlarieummanebat.vicem  itla  14» 

quidemobsidximodo  quodam  imptens.iia  iamen  ut  ho- 
noreomnicuituqueregaUfrveretur.Exquxbuenonnui' 

la,qu»8upradictaeunl,connriijaiitur,  eLAlaiicico- 
roiU8etmagnanimita808tendilur,quiregiamvirgi- 
nem8plendideet,utcumPlantoloquar,&aii7ic<?habuit 

Nota  XX,  p.  60. 
1.  Consulto  ab  Idatio  acriplum  est,  indulLum  espe 
a  Gotbia  in  urbie  ezcidio  iis  qui  ad  sanctorum  limi- 
na  confugerunt;  non  enim  basilicae  tantum  Aposto- 
lorum,  aed  utteataturdivus  Augustinua,  lib.  i  de 
Civit., cap.  i.Martyrum  stium  toca in  Hla  vastatione 
Urbis  ad  se  confugientes  suos  alienosque  receperunt, 
ita  ui  quod  in  Bomanos  jure  beltifieri  Ucuisset  |/iiri- 
tum  sibi  esse  judicarent  Gothi.   Ait  ibidem,  I»b.  ii, 
cap.  2,AugU8tinu8,quin  etiam  universum  miliLibus 
BuisAlaricom  indizi88e,ti(  in  quantumposseni.prit' 
B  to  inkianUs.  a  sanguinetemperarefUAi^OrosxusTe- 
ferl,  lib.  vii,CBp.49.  Parsum  quoque  eet  maxima, 
imoomni  fere  ez  parte,  dominus   atque  flefiiuciia 
civitatis.ldem  Oro8ius,cap.40,de  hacclade  loqueus, 
inquit :  Cujus  reiquaminsrecens  memoria  stt,  iumen 
si  quis  populi  Romani  muliUudinem  videai  ei  vocem 
audiai.nihiltaetumjicut  etiam  ipsi  fatentur,  arbiira' 
bitur.nisi  atiquantis  adhucexisteniibus  ex  incendio 
ruinis  doceatur.  Ita  aGotbie  in  RomanosHCtumcBt. 
Quod  conflrmatOlympiodoru8,qui  quarloabirrup- 
tione  anno,prefecturam  Urbie  gerenle  Albino,  eam 
ad  priatiDum  rediaee  atatum  tradit.  Quicunqucau- 
tpmietacomparetcum  iis  qu«  Romoni  lusi  tumin 
Deum  tum  in  bominea  impie  crudeliterque  aUmise- 
rant,  inveniet  profecto  longe  eos  mitiora  quam  qu» 
fecerant  paseoa  fbisBe. 

2.  Nam  prajter  enormia  quibua  tono  laborabaLt 
vitia,quequedivu8  Auguatinue^Orosios,  iialvianus, 
8ozomeou8etaliiezprobrant,quanto  illi  .atrociusm 
C  reliquum  pene  orbem  terrarum  graeeati  sunt  ?  Ut 
taceam  praEclarieeimae  urbea  CarthaKinem,  Conn- 
tbum^Sjpracueaa,  Tarenturo  et  virtulis  mento  cla- 
rioremhi8oncnibu8Numantiam,innumer«8qucUia8 

unuaSeroproniue  150Gracchu8Cx:coppida  intraiHi- 
apaniwliroiteaferroetigne  vaBtavit.Polybiusin  frag- 
mentie  id  tesUtur.  Oroaiua,  lib.  iv,  cap.  20,  ezciaa 
fui8«e  abboc  Graccbo  ait  oppida  cccL.8ed  lege  cccv, 
nam  libri  variant  et  hic  numeruspropiua  accedit  ad 
Polybianum.  Quid  etiam  JuliuB  C«8ar  in  GalliisY 
Prxter  riviles  vietorias,  zi  renienu  et  zcii  mitia  ho- 
minum  ab  eo  oceisa  prSBliis  confessus  eU  ipse.  Verba 
punt  Plinii,  Hiet.  lib.  vii.  cap.  25.  Tolidem  uno 
GallioobellovictimaaineanaBambilioniauajviclima- 

riu8  iate  Juliua  maotavit.Sed  non  est  cur  anliquiora 
qunraroue.  Ueraclianue  comes  Afric»  boc  eodem 
teroporetrnculentiu8quaroGothis.«viitinRomano8 

8U08,quiezUrbi8  naulragio  emergentes  crudtiliora 
ut  Bcribit  Hieronymna,  epist.  8.  invezere  Alnc» 
n  littora.  Denique  roulU  non  baberiB  aut  fer»,  imo 
egregi»  indolis  ezempla  dedere  tunc  CoJbi,  uti 
narrant  Hieronymua,  AugU8tiuu8,0roziu8,Sozome- 
nu8  atque  alii.  Mo  duobua  non  retro  seculie  a 
magno  viroacriptumluieee.UrbeaGotbis  occupata, 
TitumDiconnmpecuniaropauperibusdisLribuentem 

tribuni  barbari  iuesu  per  Gotboe  Arianoe  occiBum 
fuieee.Quid  Gothi  Untum  virumlfflserintnescio;  at 
quam  iromerito  ipae  Gothoe  Gothorumque  nepoLes 
frequenter  traducat  norunt  omnes.  Porro  sanctus 
Pro8ppr,neci8  8BnctiTitite8tiB8ingulari8,lon^ealiter 

ad  conBulaturo  Theodosiizii  et  Valenliuiani  ii  rera 
narrat,  quod  jam  olim  viri  in  Gallia  docLissimi  ad- 
notarunt.  Verba  Proaperi,  infra,  nola43,  ezscnpta 

reperies. 

Nota  XX/,  p.  60. 
Alaricu8,ut  narratlaidoruein  HietoriaGotborum. 
paulo  poBtcladem  Urbiavita  funcLus  eBt27regni8ui 
anno,Honoriil6,  crc  vulgaria  410.  Cum  ergo  Ibi- 
doroa  Idatium  ez8cribat,nontemere  credidi  Alanci 
mortem  libranoruoi  vitio  annoHonorii  ISsubditam 


763 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PBJBCBDKNTB8  TOMOB. 


764 


fuisso^aiiinlibris  editis  videmusy  attamen  ulligan-  A 
dam  esse  anno  ejusdem  llonorii  16,  atque  hanc  no- 
tam  a  §  Debacchaniibu*  avuisam  §  Alaricus  morilur 
praeponendam.  Itaquotertio,  non  sextodie,  ut  per- 
peram  Marcollinu8l51inChroniootradit,  Alaricus 
sponte  sua  cuofi  suisegressus  et  Campaniam  Luca- 
niamquo  pervagatuSp  tandem  in  Brutiis  prope  Con- 
eenliam  morbo  correptus  interiit.  Eo  ingenti  luctu 
et  superbo  funcre  clato,  Visigotbi  regnum  Ataulfo 
ejus  consanguino  (cerle  afrini,  nam  uxoris  Alarici 
fraler  erat)e(  forma  el  menie  contpicuo  traduni.  Ila 
Jornandes,  in  Geticis,  n.  54  et55,  ubi  alia,  ai  vis, 
legere  poteris.Quo  aulem  die  Alaricus  mortuus  ait, 
quoverex  factus  Ataulfus,  certo  statui  non  potest, 
cumnibilhorumabhistoriolslilteriamandatamsit. 
Sed  neutrum  anteNovembremanni  410  contigi  se 
ex  eo  colligitur,quod  capta  Roma  est  die  24  Au- 
gusti,  PauloDiaconoet  Theopbane  teetibus.  Post 
triduum,id  e8t,27  aut  28dieeju8dem  menais.eam 


Nota  XXni,  p,  63. 
Idatius  noster  in  Fastis,  Lucio  consule,  qui  anno 
413  nomen  dedit,  ait :  Occisi  sunt  Juvinus^  Sebastia' 
nus  et  Heraclianus  abolilus.  Subscribit  Prosper.  At 
MarcellinusJovinietSebaatiani  nccem  anno  praece- 
dcntialligat.Potiorestldatii  15BatqueProsperi  au- 
ctorita8.Deii8demtyrunnisOrosiu8,lib.  vii,  cup.  42  : 
JovinuSy  inqult^vir  ualliarum  nobilissimus,in  tyran' 
nidem  mox  ui  auurrexit,  cecidit;  Sebastianus  frafer 
ejus  hoc  solum^  ut  tyranntu  morerelur,  eiegit ;  nam 
coniinuOy  ut  est  erectus^  occisus  est,  Olympiodorus 
JovinumapudMundiacum(legeMoguociacum),Ger- 
mania  urbem.tyrannidem  arripuisse  traditstudio 
Goaris  Alani  et  Guntarii  (aliis  est  Gundicarius)  Bur- 
gundionum  prsfecti.  Addit  prsterea  Jovinum  <egre 
tuiiaae  Ataulfum  sibi  appropinquasse,  pariterqne 
Ataulfum  Jovino  succensuisse,  quod  ia  se  invito  Se- 
bastianum  fratrem  imperatorem  renuntiaverit.Quare 
utrique  Ataulfua  infcstus Sebastiano  caput  abscidit, 


deseruit  Alaricus^etinCampaniamirruenareliquam  B  ^^^^'^"5"  ^^^^  ad  Uonorium  vivum  remisit.  Ilsc 


Ilaliam  usque  ad  Sioulum  fretum  peragravit,  qu» 
duos  ut  minimum  tresve  menaes  requirunt. 

Nota  XX//,  p.  62. 
1.  Dum  Idatius  Uispanos,  qui  in  castella  sese  et 
urbes  receperant,Barbarorum  sesubjecisseservituti 
ait,  non  ita  illius  verba  acoipiaB  ut  existimes  suam 
eoSflibcrtatem  amisisse.Namque  bis  in  lociscum  a 
Barbaris  expugnari  non  possent,  ad  extremum  pax 
inter  utrosque  conciliata  est,atqueHi8panimajorem 
quamantcaiibertatem  quodammodonacti  8unt,cum 
neque  Barbaris  neque  Homanis  servirecogerentur, 
siquidem  a  Barbaris  tutos  eos  reddebat  locorum 
munitio,  a  Romanis  vero  eorumque  tum  temporia 
efTrenodominatuBarbari  ipsi.Cceterum  inter  Roma- 
no8  etiamtumnumerariavebantHi8pani,obimperii. 
cui  diu  suberant,  majestatem,  et  at  a  Romanis,  si 
fors  ferret,adjuvarentur.Quod  eane  saepius  experti 
8unt  Gallffici,  uti  pluribus  locis  scriptum  reliquit 
Idatius.Magistratui  etiam  ab  imperatore  accepisse  q  discos  binos,  quorum  alter  auri  plenus,  alter  la- 


Olympiodorus,  qui  in  Italia,  ubi  erat  Honorius,  ne- 
eem  Jovino  illatam  aperte  ligniflcat.  Prosper  tamen 
et  Maroellinns  Idatio  consentiunt,  dum  utramqno 
fratrem  in  Gallia  interfectum  fuisse  narranL 

NotaXXIV,v.Q\. 
1.  De  nuptiis  Ataulfl  et  Placidiffi  Olympiodorus 
apud  Photium  baec  prodit :  «  Ataulfo  studio  ac  con- 
silio  Candidiani  nupti»  cum  Placidia  conveniunt. 
Januario  mense  nuptiis  diea  dictus  Narbone,  Galliae 
urbe,  in  domo  Ingenii  cujusdam  primarii  ejus  urbis 
viri.  Hic  digniore  loco  residente  Placidia  in  atrio 
Romano  more  adornatohabituqueregio^assedit  ipsi 
et  Ataulfus  lana  indutusomnique  alio  amictu  Ro- 
mano.  Interalia  nuptiarum  dona  donatur  Ataulfus 
{ab  Ataulfolegi  debet;  nam  non  Ataulfus  a  Placidia, 
sed  Placidia  ab  Ataulfo  bis  muneribns  donata  est) 
etiamquinquaginta  formosis  pueris  sericavestein- 
dutis,  lerentibus  Btngulis  utraquo  manu  ingentes 


eos  puto,o|uotie8ounque  ab  Urbe  ipsia  mittebantur. 
Bed  raro  in  Gallsciam  misaos  crediderim,  ubi  ab 
anno  400  fusi  per  campestria  Suevi  omnia  itinera 
commeantibus  Homa  inCalleoiam  claudebant,Crgo 
perhsc1ft9temporaelectumaciviba^inunaquaque 
urbeac  oppido  magistratum  rempablicamadminis- 
trassect  libertatem  suam  populos  servasse  existi- 
mo  Quinctiamid  apertetestatur  leidorui  inDistor. 
Suevor.,  ubi  h«c  ait :  Galixei  (ita  leffes,  non  Galii' 
cidB  utiGrotius,  neque  Gatiix  uli  Labbeus,  legunt) 
inparie  provincise  regno  suo  utebanlur.  Aiihmen  Ida- 
tius  Uispanos  sese  barbaris  Bubmisisse  ait,  quia 
passi  sunt  eos  in  provincia  conaistere^atque  uberio- 
reset  fecundiores  agros  possidere.  Quibus  sspe  non 
contenti,  reliquos  etiam,  qui  ex  paois  oonditionibus 
ant  Qui  locorum  dominis  cesserant,  continuo  depo- 
pulabantur,  urbibusque  etiam  ac  castellis  assidue 
imminebant.  De  hac  igitur  servitute  loquitur  Ida- 
tius,  qu8B  Gallscos  frequentibus  et  fere  quotidianis 
Suevorum  infestationibus  obnoxios  reddebat. 

2.  At  quantumcunque  hsc  servitui  molestaesset 
Hispanis,longe  illos  Gallosque  gravioremhistempo- 
ribus  a  RomaniB,  dum  ipsts  subjeoti  erant,  susti- 
nuisse  testantur  Orosius  et  Salvianus.  Orosius  qui- 
dem  de  hao  re  loquens,  lib.  vii,  cap.  41,  ait :  Post 
hoc  (id  08t  post  magnos  cruentosque  barbarnmin- 
cursus  in  Hispania8,(}uorum  antea  memineratron- 
iinuo  barbari  exseerati  giadios  suosadarairaconversi 
sunt  residuosque  Romanos  (Hinpanos  intelligit,  qui 
pars  fuerant  imperii  Romani)  ut  socios  modoet  amt- 
cos  fooentf  ut  inveniantur  Jam  inter  eos  Bomani  qui- 
dam^  qui  maiint  inter  barbaron  pauperem  libertatem 
quam  inter  Romanos  tributariam  servitutem  sustinere, 
Similia  habot  Salvianus,  lib.  vi  de  Gubern..  agens 
dc  GoUis  Rponte  sua  ad  Gotbos  declinantibus  :  Ad 
barbaroSy  inquit,  miqrant  et  commigrasse  non  pceni^ 
tet ;  maluni  enim  sub  specie  captivttatis  vivere  liberi 
quam  sub  specie  tibertatis  esse  captivi. 


plllis  pretiosis  vel  pretii  potius  inssiimabilis,  qu« 
ex  Romanie  urbie  direptione  Gothi  deprcdati  sunt. 
Hinc  versua  canuntur  epithalamii,  Attalo  pr»ci- 
nente,  dehinc  Rusticio  atque  Phoebadio.  Nuptiis 
flnis  datu8  lusu  gaadioque  mgenti  Barbarorum  si- 
mul  et  Romaoorum,  qui  cum  eia  erant.  » 

154  2.  Hinc  liquide  inferturetteropuset  locom 
barum  nuptiarum  ignorasse  auctorem  Miscelle, 
dum,  lib.  XIII,  celebratas  esse  ait  Foro  Gornelii,  an^ 
tequam  Ataulfua  ab  italia  discessisset.  Patet  deinde 
ex  aasignato  ab  Olympiodoro  nuntiarum  mense  Ja- 
nuariodoclissimam  Pagium  hallucinatum  esse  ve- 
hementer^dumpersuasissimam  eam  imbibitopinio- 
nenxdeanuisIdatianisabOctobriauspiccntibus.Nam 
ei  ita  eiset,  profecto  vindemis  anni  443er»vulgari8 
et  nupti»  Ataulfl  et  Placidi®  mense  Januario  conse- 
(^uente  celebrat»  eidem  anno  alligataecssentablda- 
tio  in  Chronico,  nimirum  anno  Abrabami  2430,  in 
|.  oujus  primum  mensem  vindemis,  in  tertium  vero 
"  nuptia  incidissent.  Atqui  non  ita  ab  illo  factum  est; 
eea  contra  vindemias,  quarum  temporc  Gothi  in- 
gressi  sontNarbonem^anno  19Honorii,nuptias  vero 
anno  20  ascripsit.  Exinde  igitur  manifestum  est 
Idatium  annum  IQHonorii  et  Abrahami  2429flnem 
usque  Decembris,  qui  proxime  post  illas  vindemiaa 
insecutus  est,  perduxisse,  eoque  ibi  absoluto,  no- 
vuma  Januarioaequenti  annum  inchoasse,  videli- 
oet  Honorii20,Abrahami  2430,die  prima  anni  Chris- 
tiani  414.  Sed  hoc  ipsum  positus  notarum  chrono- 
logicarum  Chronici  evidentisBime  demonstrat. 

3.DeniqnePhilo8torgiu8,mendaci88imu8alioquin 
scriptor,  Ataulfum  duxisae  Placidiamtradit,vivente 
prima  ipsins  uxore,  quod  nallus  alius  prodidit  ne- 
qoisquam,  opinor,  crediturus  eet. 

Nota  XXV,  p.  64. 

1.  Idatius,  in  Pastis,  sub  consulibus  Honorio  z  et 
Tbeodosio  VI,  id  est  anno  asre  communis  415,  post- 
qoam  inventionem  aaorarum  exQviamm  divi  Ste- 


765 


IN  IDATn  BPI800PI 


:i:'iK    »• 


NOTJB. 


766 


phani  contigiBse  narravit,,  6  feria»  die  3  Decemb., 
addit :  Extant  ex  his  geUU  epUtola  sancti  Luciani 
tunc  in  HUrosolymU  degeba»U.  Lacianos,  cui  facta 
est  revelatio,  Grsce  historiam  hujus  invcntionia 
Bcripsit;  Avitus  Latinam  fecit.  Exstat  autem  tom. 
X  operum  divi  Augustini,  pag.  mibi  6^0. 

155  2.  Avitum  bunc  non  nemo  forsan  eumdem 
illum  eese existimabit  cui  Hieronymusepistolam  mi- 
81 1.  LIX,  in  qua  de  Origenis  erroribus  sermo  e8t.Porro 
causa  tunc  non  levis  suberat,  quamobrem  Hispani 
Hieronymum  de  Ori^ene  consulerent.  Ea  declarat 
Orosius  in  commonitorio  quod  tom.  VI  oj^er.  divi 
Augustini  insertum  est.Tempusdeinde  optimecon- 
gruit:nam  ea  epistola  est  circa  annum  4id,  quod  ez 
illius  ezordio  conatat,  ubi  Hieronymna  ante  annoa 
decem  de  eodem  argumento  litteras  se  ad  Pamma- 
cbiam  dedisse  arfirmat.  Atqui  litterffi  b«  ad  Pam- 
mncbium  anno  oirciter  404  ecripta  aunt;  in  iisdem 
enim  iegimus  amorte  tum  Origenis  annos  numerari 
CLi.Origenes  autem  mortuu8e8tanno253;  igiturex 
hi8omnibu8annu8elicitur414.  Siautemnonomnea 
integri  atque  completi  8int,recte  eam  epistolam  ad 
Pammacbium  ad  annum  403  referemus^etepistolam 
ad  Avitum  ad  annum  413  ;  ei  vero  integri,  altera 
anno  404,  altera  413  scripta  erit. 

3.Scio,docti8simum|Pagium,eamadPammaebium 
epistoiam  anno  399  ascribere,  ductum  testimonio 
ipsius  Uieronymi,  qui  ante  annos  zz  quam  eas  ad 
Pummacbium  litteras  mitteret,  Constantinopoli  se 
cumGregorio  Nazianzenoluissesigniflcat  At  dece- 
ptua  est  PagiuB,  magnusque  etiam  Baronius,  dum 
credunt  Hieronymum  Gonstantinopoli  Gregorium 
convenisse  anno379,  siquidem  GregoriuRpostsyno- 
dum  Antiocbenam  eodemanno379y  menseOctobri, 
babitam,  ez  Syria  Gonstantinopolim  profectus  est 
ad  eumque  postea Hieronyroos  accessit.Nibil  autem 
similius  vero  est  quam  quod  Hieronymua  istud  iter 
non  arripuerit,nisi  po8t(]uamadOrientemfamaper- 
venityecciesiasConstantinopoliArianisereptasfuisse 
GatbolicisquerestitutasTbeodosiiMagnieaictOjquod 
TbesBalonicepromulgatumsiveconditomestiiiKal. 
Martii  anni  380  habeturqoe  1.  ii  de  fide  caih.,  God. 
Theod.  Unde  fleri  ?iz  potuit  ut  Hieronymos  Con- 
atantinopolim  advenerit,  nisi  eodem  anno  2H30  la« 
bente.Substititetiamineadem  arbeanno  insequenti 
381, dum  generale  concilium  babebatur;  quod  testa- 
turidemroetBaroniusadenmdemannum.coIHgitur- 
qoel56  ez  ipso  Hieronymo.Iib.  deScrip.  Ecdes., 
in  Gregorio  Nisseno.Igiturcomezbisomnibusrecte 
conficiatur,  fieri  non  potuisse  ut  annuB  20  a  com- 
morattone  Hieronymi  in  urbe  Gonstanlinopolitana 
completus  fuerit  anteannum402,(completumautem 
fuisse  trddit  idem  Hieronymus,  dum  ait :  Habetur 
liber  in  fnanibusantexxannosediius;  quae  sunt  verba 
ejusin  laudata  epistolaad  Pammacbiuro65),multo 
probabilius  est,  quos  ab  incolatu  suo  in  urbe  Gon- 
stantinopolitanaad  scriptamaseepistolam  ad  Pam- 
macbium,anno8zz,etampIiu8qnoquea8criptahao 
epistola  ad  scriptasAvito  litteras  annoazipsenume- 
rat,  ab  anno  41^  vel,  nt  potius,  ab  aono  413,  retror- 
aom  numerando,  putandos  esse ;  non  vero  ab  anno 
379,  mazime  cum  bic  comf^ntoa  atque  prior  ille 
quem  supra  deduzi  ez  annis  Origeniania  optime 
inter  se  cobereant. 

4.  Quod  si  hic  Avitus  ille  etiam  alt  qni  ezHiero- 
soIymitanaperegrinationeOrigenislibrosinpatriam 
secum  advezit,equidem  vel  sanctorum  locorumde- 
sidario  vel  tffidio  patrie,  quam  a  Barbarta  dilacerari 
cernebat,  vel  Hieronymum  consulturus,  iterum  in 
Palaeslinara  post  annum  409  navigare  potoit.  cum 
semel  anteaeam  pere^inationemconfeeisset  quando 
ez  ea  rediens  Ongeois  libros  attulit.  Si  ita  eat,  Oro- 
sius  profecto  Bracarensis  dicenduserit,  cumipse  in 
Gommonitorio  Avitum  illum  civem  suum  appellet. 
Ego  ez  Aviti  nomine  (quod  ea  Hispanie  ora  fre- 
quens  jam  olim  fuisse  constat  ez  antiquis  Inscrip- 
tioniboa  apad  Graterum,  pag.  31.  n.  8;  pag.  93, 


A  D*  2 ;  na^.  252,  n.  5,  et  apud  Barveirum,  in  Itiner.* 
pag.  49),item  ez  peregrinatione  in  Paleslinam  pcr 
ea  tempora  a  Gallaecis  freciuentata,  demumczPris- 
cilliani  erroribos,quinullibi  magis  quam  in  Ciallffi  • 
cia  invaluerant,  quosquo  Orosius  conjunctim  cum 
Origenianis  in  eodem  Gommonitorio  Augustino 
prepo8uit,non  omninotemerecredi  posseezistimo, 
Avitum,  qui  libros  Origenis  in  Hispaniam  asporla- 
vit,  Bracarensem,  aut  saltem  Galla>cum  fuisse.Sed 
tamen  certum  id  esse  non  affirmo;  tsntummodo 
nostrffi  bistorifls  illuRtrand»  desiderio  suspicioncm 
hano  meam  volui  ezponere. 

Noia  XXV J,  p.  65. 

1ft7  l.AtauIfu8,utiQ8cholioadnotatumc8t,Nar- 
bonam  anno  superiore  deseruit,etBarcinonam  i  n  Uis- 
pania  occupavit,ubi  inaequenli  anno  interfeclusest, 
quifuit«rBVulgaris4i6.Moralesigitur,  lib.  zi,cap. 
12,  ingressum  Gothorum  in  Hispaniam  r^gnique 
B  eorum  in  illa  initiumperperam  in  eumdemhuncan- 
nom  416  distalit.  Longius  aberravit  Majansiu8,dum 
in  pr«fat.  ad  operacbronologiw  Marchionis  Mondcx., 
n.  80,  baec  scripsit  :  Ei  Rcino  de  Espana  empeso  ano 
420...  quando  los  Godos  sorlearon  enire  si  las  provin' 
cias  de  Espana  de  la  manera  que  escribe  Uacio  Obispo 
de  Lamega  en  su  Chronicon  y  S.  Isidoro,  copiandale 
in  Vandaiorum  HUioria,  aera  459.  Non  recte ;  nam 
Gotbicum  in  Hispania  regnum  ez  Idatio  anno  xr» 
vulgaris  420  neutiquam  auspicatum  est,  sed  415. 
Sortitio  provinciarum  a  Barbaris  factaest,ez  eodem 
Idatio,  anno411,quo  Gothi  nondum  Italiaezcesse- 
rant  Alpesvesuperarant,  utin  Uispaniam  venirent. 
Quare  non  hi,  sed  Vandali,Alani, Silingi  atqucSuevi 
provincias  inter  sese  sortiti  sunt.  Eamdeni  provin- 
ciarom  divisionem  Isidorus  aeree  449  adnectit,  non 
vero  459,  ot  ait  Majansius,  qui  haec  omnia  posuit, 
ut  ezinde  cooficeret  regni  Gothici  annum  985  in 
1407  Dionysianum  incidisse,  quod  ut  eliceret,  ne- 

Q  cesse  erat  ut  regoi  Gothici  ezordium  anno  aeraB  vul- 
garis  423  illigasset.  Neque  melius  doctissimus  Pa- 
giusAtaulO  mortem  retro  ad  annum  415  (ibi  ipsum 
lege,  n.  25},  auctoritate  Ghronici  Alezandrini,  in 
quo  8ub  consulibus  Honorio  z  atque  Tneodosio  vi 
bsc  leguntur  :  lAense  Goripiseo,  viii  Kal.  Octob,  die 
VenerU,  nuniius  aiiatus  esi  de  cxde  Aiauifi  barbari 
tfif?arh'6ii5sttperiort6tti.ExquibuseIicit  Pagius,mor- 
tem  Ataulfl  die  24  Sept.  anni  414,  in  quem  incidit 
ille  consnlatus,  contigisse,  et,  Idatium  a  Kal.  Octob. 
annum  ezordiri.  Verum  si  Pagius  de  hoc  annorum 
initio  ideo  nos  nunc  monuit,  ut  Idatio  cum  auctore 
Ghronici  Alezandrini  de  anno  necis  Ataulfi  conve- 
nire  nobis  persuademus,  frustra  est ;  nam  24  illo  die 
IftSSept.  Abrahami  annus  2332,  cui  necem  AtaulQ 
alligatldatiua,  nondumincursuerat,  sedoctavopost 
die,nempe  Kalendis  insequentis  Octobris,Pagio  af- 
nrmante,Inchoatu8  est.Quare  dicendum  incunctan- 
ter,  Ataulfum  occisum  fuisse  anno  srse  vulgaris  416, 

Q  cui  in  Idatii  Gbronico  ez  integro  respondet  annus 
Abrahami  2332  et  22  Honorii;  prssertim  cum  divus 
Isidoros  in  Hist.Gotbor.  sez  illi  regni  annos  tribuat, 
et  nequidem  quinque  regnassetySi  24  die  septembris 
anni  415  interfectus  fuisset.NamamenseNovembri 
an.  410,  quo  citius  regnum  accipere  non  potuisse 
Ataulfum  nota  21  ostendi,  ad  24  Sept.  anni  415, 
quinque  non  integri  anni  numerantur.  Quapropter 
nisi  Isidoro  atque  I(iatio,quorum  testimonium  in  re* 
bus  prseertim  HispanialongepotiusestquamCbro- 
iiici  Alezandrini,refragari  velit  Pa^ius,  Ataulfl  ne- 
cem  ascribat  oportet  anno  416.  Hinc  etiam  illud 
insuper  liquet,  desumptum  ez  Ataulfl  csede  argu- 
mentum  nihil  facere  ad  exordium  annorum  Idalia- 
norum  elicendum ;  nam  divus  Isidorus,  qui  annos 
fleras  Hispanae  a  Januario  auspicatur,  csedemAtaulfl 
ascribit  sene  454  et  unno  22  Uonorii,  id  est  anno 
aerflBvulgari8416,siquidemhuicannoalligatre^num 
Sigericl.  Gum  ergo  ez  Olympiodoro  constet  Sigeri- 
onm  seplem  tantumregnasaedies^necesseestmor* 


767 


ADDBNDA  AD  QUOSDAll  PRACBDBNTB8  TOIIOS. 


768 


tem  Ataa]fl  demortoi  mense  Setembri,  et  regnum  X  memioerantyquiatumPlacidiadespoDsataestCbn- 
Si[<erlciiD  eumdem  aooum  Juiiaoum  iDcidiascsra      staotio  ab  Hooorio»  licet  tradita  non  ait  aote  diem 
vuTgarie  416,  ut  tradit  Isidorus.  Itaque  de  die  ac 
mcuse  caedia  AtauKl  fortasee  ooo  falaa  oarrat  auctor 
Cbrooici   Alpxaudrioi,  laotumque  ab  eo  peccatum 
erit  in  aono  ddbigoando.dum  pro  Uooorio  et  Palia- 


dio,  qui  consulatum  gcssere  anno  416.  Honorium 
atque  Tbeodosium,  et  sub  eia  mortem  AtaulQ  scrip- 
sit.  Deniciue  Jornandee,  in  Qetioii,  n.  55,  dum  de 
Atauifo  ait:  Tertio  amw  postquam  Galliat  HispaniaS' 
que  domuissetfOccubuit,  tam  ambigue  loquitur,  ut.ei 
vclis,  coiligere  exeo  poasid  Ataulfum  auno418  aut 
419  obiisdc. 

2.  De  interfectore  Atauifi,  de  neois  loco  et  caosa, 
hffic  narrat  01ympiodoru9:/n/«r/ktfttr  Ataulfus^dum 
equos  suos  in  stabulo  159  d«  more  conUmplatur^  a 
Gotho  quodam  ejus  domestico^  Dobbi  nomine^  cum 
hanc  veteris  odii  vindicandi  occcuionemittecaplass^; 
hujus  enim  prior  dominus^  Gothic^e  partis  rex,  fuerai 


primam  iosequeotis  aooi. 

Hota  XXIX,  p.  66. 
4.  Duplex io  deacribeodo  §  Dwante  episcopo  ooo- 
tractumeetalibrariisv.tium  ;  oaui  et  de  euaillum 
sededejeceruot,  etnotis  his  cbronologiciB  xxv,  quaa 
Idatiuieidem  oertissime  iodiderat,8poliaverunt,eaB 
rejioieotcB  io  §  Inter  Gandericum,  ubi  ilias  ouoc  pro- 
fert  Editifi  Sirmoodiaoa.  Ultimum  boc  viiium  cor- 
rexit  FioriuB,  pradictasque  ootas  buo  loco  restituit 
Optime  id  quioem  exque  auctoritate  ipsiaB  Idalii  iu 
FaBtis,  ubi  cooBulatui  MooaxiietPliota,  qui  io  ao- 
num  sre  vulgarifl  419  et  Hooorii  25  incidit,  terra 
motuB  illoB  PalsBtloe  161  allisat ;  ibi  enim  bec 
babet :  Sanetus  Joannes  Hierosotymorum  epiteopus^ 
qui  supra  epistotam  dirifit  per  Ecetesias  orbis  lerra- 
rum,  qux  habelur  de  stgnis  terroribustf^se  divinitus 
perpetratis.  Etoequis  dubitet  eumdem  bio  Idatium 


ab  Ataulfoemedio  sublatus.  Exim  Dobbium  receptum  |)  loqui  qui  Cbrooicon  scripsit,  aoimadvertat,quseo, 


Ataulfus  in  suam  familiam  asciverat,  qui  in  uttionem 
prioris  domini  altirum  hunc  injt^cta  manu  violenta 
sustulit.  El  bec  OlympiodoruB.  At  JorDaode8,de  re- 
bu8  Geticis,  o.  55,  de  eadem  Ataalfl  oece  ait  :  Oe* 
cubuit  gladio  ilto  perforato  Vemulfi^  de  cujus  sotitus 
erat  ridere  statura.ln  bis  Olympiodori  et  Joroaodia 
verbis  interfectoriB  Ataul fi  nomen  diversum  est.  Re- 
liqua  nequeioter  se  oeque  ab  Idatiaais  valde  discre- 
pani,ni8i  quodOlj^mpiodorue  pluribus  rem  exponit. 
Qui  cum  plura  etiam  alia  de  Ataulfo  tam  diBtincte 
Bingillatimque  describat,  oum  eodem  Ataulfo  Nar- 
booe  Barcinooeque  fuisse  videtur. 

Nota  XXVIl,  p.  65. 
PagiuB,  ad  ao.  415,  o.  25  ex  xiv.  God.  Theod., 
de  Infirmandis  his  quse  sub  iurannit^  deduci  poBse 
putat  ante  Kal.  Mart.  anni  416  inter  Valliam  et  Ho- 
norium  de  pace  cooventum  fuiese.  8ed  cum  Vallia 
non  ante  hunc  annum,  verum  ipao  Jam  labente,Go- 


pari  atrobique  errore  bec  sub  episcopo  Joanoe  cuo- 
tigisse  ab  auclore  afnrmari.  Quod  Baoe  argomeotu  m 
eet  utrumque  opuB  ab  eodeni  foote  maaaBse,  ut  in 
dissert.  previa,  o.  37.  obflervatum  est.  Marcellious 
quoque  io  Chronico  sub  iiadem  cooBulibufl  eos 
terremotuB  PaleBtioe  ooosigoat. 

2.  Saoe  oorrectione  doctissimi  Florii  prBdiotus§ 
Duranie  episcopo  aouo  buo,  id  est  Hononi  25,  reett- 
tutuB  est,  verum  ooo  suo  loco;  namque  collocari 
proeul  dubio  debuit  po8t§  Vandali  Silingi  et  Aiaui 
qui,  in  quibus  bella  qoe  gessit  Valiia  anno  418  Ida- 
tiuB  commemorat.  Neque  enim  eo  anoo  occisos  fuit, 
teste  Oroeio,  qui,  floem  suib  Historiarum  libriseo- 
dem  aono  facieoB,  hoc,  cap.  ult.  lib.  vii,  scribit  : 
Nunc  quotidie  apud  Hispanias  geri  bella  peniium  ei 
agi  siragesexalteruiro  Barbarorwn  erebris  ceriisque 
nuniiis  discimus.  Praecipue  Valtiam  Gothorum  regem 
insistere  patrandae  paei  feruni.  Refragatur  tamen 


thorum  rex  fueritrenuntiatuB,quodexBupradicti8  C  Pasius  ad  annum  417,  o.  23,  quo  Orosium   opus 


abunde  coostat,  multo  post  Kal.  Alart.  ejusdem  aooi 
pacem  illam  coofectam  faisse  oecesBeeBt.Quidquod 
lex  ea,  ut  mea  quidem  BeoteDtia  fert,  ooo  eos  res- 
picit  qui  alicui  ex  tyraooie,  Bcd  eoB  qoi  prede  BCBe 
latrocioioque  detentee,  iotertorbatiB  rebuB,  Bacau- 
darum  factiooem  a  temporibus  Diocletiaoi  fere  ex- 
Btiuctam  ioitio  huJuB  aeculi  io  GaUiBBUBcitaveruot, 
duravitque  ooo  ibi  modo,  sed  etiain  io  HiBpaoiis 
ceotuin  et  eo  ampliuB  aoooB.  Uob  bomioee,  ut  ad 
tecta  et  oppida  redigeretexBaitibus  atque  ioaccesBis 
Iocis,allicit  Hooorius  melioribusillisverbisejusdem 
legis :  Si  qua  per  fugam  aut  per  congreffatiouem  infe^ 
licium  populorum^  etc.  Preterea  cum  lex  xi  et  xu  de 
Indulg.  Crim.,eod.  Cod.,  date  fueriot,  quaodo  bel- 
lum  tota  Italia  fervebat,  cur  predicta  lex  de  Infuy' 
fnan<;(til60dari  ooo  potuitaotequam  paxcamGotbiB 
iceretur?  Igilur  cerliue  est  fcBduB  iBtud  percuBSum 
fuisse  desioeDtequamioeuDte  aoDO  416.Nequeeoim 
Btatim  ab  electiooe  Vallie  ioiri  potuit;  quia  imo 


8uum  io  HiBpaoiaabsolvisseduplici  errore  afflrmat. 
Nam  primum  OroBius  floem  operi  impoiieresetes- 
tatur  aooo  muodi  Eusebiaoo  (Busebii  eDim  cbro- 
nologiam  BeoutuB  est,  ut  cooBtat  ex  cap.  1,  lib.  i) 
5618,  qoi  oum  aooo  ere  cammuoie  418  concurrit, 
ut  calculoB  Bubducenti  perflpicuam  flet.  Siquidem 
in  cbronologia  Eueebii  aoDUB  i  ere  vulgariB  rea- 
pondet  anno  muodi  5201.  Igitur  aoouB  nre  vulga- 
ris  418  coocurrat  oecesse  est  oum  aooo  muodi 
5618.  Sed  oeque  uoquam  fleri  potest  ut  aonorum 
ere  commuois  impar  oumerus,  puta  417,  pari  ao- 
Dorum  oumero,  sive  mundi,  sive  Abrahami,  sive 
Eusebii  chronologia  respondeat,  cum  ab  impari 
earum  epocbarum  uumero  epocba  Christiana  ini- 
tium  Buum  Bumpserit.  Ooapropter  169  in  Chro- 
nicon  Proeperiubiannus  mundi  5618  cum  Monaxii 
et  Plinte  consolatu  connectitur,  qui  nomen  dede- 
runt  anno  ere  ChrisUaoe  419,  mendum  irrepsit; 
nam  ibi  annus  mundi  5619  conBignandus  certis- 


postquam  de  bac  electione  Raveoe  auditum  eat :  D  siore  fuerat.  Verum  bujusmodi  vitium  totum  illud 


Emptutius  Magistrianus  ad  Vallium  Gothorum  prte- 
fectum  mitiitur  (ab  Hooorio),  ^tft  pacis  fcedera  iniret 
Ptacidiamque  reciperet.  Ilie  vero  eommode  recepit, 
missaque  frumenlatione  sexientorum  millium,Placidia 
Emplutio  tradita  ad  Honorium  frairem  remitiitur. 
Hec  scripta  reliquit  Olympiodorus,  que  brevi  tem- 
pore  confloi  non  potuerunt.  Quare  bi  Ataulfus  ver^ 
gente  anno  4l6interfectU8  est,  Valliaque  poBtipaum 
accepit  regnum  (SlKericum  non  eat  cur  modo  nume- 
remuB),  pax  istaeodem  anno  deBinente  flrmataest. 
MarceHinus  hec  anoo  414  tribuit. 

Noia  XXVW,  p.  65. 
DoConstantiietPlacidienuptiisOlympiodorusheo 
narrat  :  Honorius  imperator  Ptaeidiam  ticet  inmtam 
Constanlio  in  manum  tradit  ipso  quo  consulaiuminiil 
die.  Iniit  autem  consulatum  ii  (nam  do  hoc  loquitur 
Olymp.)  Kal.  Jan.  anni  417.  Harum  nuptiarum  Ida- 
tiu8  Doster,  Prosper  et  CasBiodorus,  aoDO  416  ideo 


Chroniooo  fGsdavit,  ex  quo  in  ejus  aditu  ioscriptuB 
est  annus  mundi  5580,  cum  consignandus  fuisset 
5579.  quod  jam  alibi  demonstratuin  eat. 

3.  Deinde  ullata  modo  ex  eodem  Orosio  verba 
evidenter  oBtenduot  eum,  dum  illa  scriberet,  alibi 
quam  in  Hispania  fuisse ;  ail  enim  :  Nunc  quolidie 
apud  llispantas  belta  geri...  crebris  certisque  nuntiis 
dihcimus.  Heccine  ab  Orosioscribi  poterantio  His- 
pania  conBistente?  Ubi  vero  tum  erat  ?  In  Africa; 
quod  ipee  clariaslme  prodit,  lib,  v,  cap.  2.Utramqae 
preterea  ex  epistola  Severi  in  minon  Baleari  epi- 
scopi  (apud  Baronium,  anno  418)  satis  certo  colli- 
gitur,  nam  in  ea  Severus,  de  Orosio  loquens,  ait : 
Presbyterquidamsanctitateprascipuus  ab  Hierosotyma 
veniens,  Magonx  non  longt  tem^ore  moratus  esi. 
Qui  posiquam  iransvehi  ad  Hispanias^  sicut  desidera- 
verai,  nequii,  remeare  ad  Africam  denuo  siatuit.YLmc 
autem  contigiBse  traditSeverosiDitio  Februarii  post 


769 


IN  IDAHI  BPI800PI  CHRONIOON  NOTJB. 


770 


eonsulatum  Honorii  et  Consianlii  t^ertim^qai  oodsu-  A. 
les  fueruQt  aDoo  417.Porro  ab  Uiorosoltfma  Orosium 
veoire  ait  Severos,  quia  exJDde  iter  lo  HispaDias 
exorsue  ille  est,ibique  saorarurD  divi  Stepbaui  exu- 
viaruro  reliquias  adeptus  erat,  iu  quaruoa  booorem 
Deua  JDgeDtia  ilia  prodigia,  qu»  uarrat  iD  epietola 
8ua  Severus,  operatue  fuerat.  Attameu  Oro8iu9, 
priusquam  Magouem  appulis  et,ia  Afrioam  delatus 
est,  ut  ooDStat  ex  litteris  Aurelii  CartbagioeDsis  et 
aliorum  episcoporum  proviDoisB  prDCODsularis  ad 
IoDoceDtium,poDtiflcemRomaDum,ex8yaodobabita 
die  25  AugusU  aaai  416  datis.  1d  eadem  Africa  per« 
stitisse  Orosium  usque  ad  ioitium  aooi  418  fere  oer- 
tom  est.  Sed  tum  ex  ea  solveoB,  cum  io  mioorem 
ex  Balearibus  iosulam  desceodissetyibique  iofestari 
omoiaa  Barbarisio  Hispaoia  cogoovisset,  remeare 
io  Africam  statuit.  Ubi  ab  Augustioo,  ut  puto,bod« 
pitio  exceptue,  ipsius  rogatu  libros  Historiarum 
163  eo  aoDO  418  aut  a  capite  ad  calceai,  totos 
coofecit,  aut  iocGBptos  aotea,  sive  aooo  416,  sive  n 
417,  tum  demum  absolvit.  " 

Nota  XXX,  p.  67. 

Prodigia  illa,  quas  Hieroeolymis  aooo  Chri8ti419 
eveaeruot)  a  Joaooe,  illius  urbis  episcopo,  liiteris 
coDsigaala  fuisse  Idatius  et  ia  Faetis  el  io  Ghroaico 
tradit.  At  ex  epistola  Zosimi  paps  secuoda  ad  Au- 
relium  et  reliquos  episcopos  Afric»  certissime  coo- 
slat,  Joaooe  vita  fuDCto,  Pravlium  aooo  416  aut 
ioitio  sequentis  episcopatum  nierosolymitaoum  ob- 
tiouisse.  Quio  etiam  Praylio  quoque  mortuo,  Juve- 
nalia  eam  Ecclesiam  regeoat  aooo  418,  ut  oslendam 
nota  47.  Quapropter  vel  io  scripto  illo  de  slgDis 
atque  prodigiis  quse  H^erosolymis  visasuut  expres- 
8um  000  erat  episcopi  oomeo,  et  Idatius  Jouooem 
esse  existimavit,  vei  io  excmplari  quod  ipse  babuit 
pro  Juvenale  subditus  fuerat  JoaDnem;  ut  ut  sit, 
Fusti  perfecto  sic  suot  corrigeDdi :  His  consulibus 
Juvenalis  Hierosolymorum  episcopus,  etc,  et  io  Chro- 
oico  quatuor  \\\B,verb9LfDui anle  episcopo  suOtnuprtL^  C 
deleri  debent.Attamcn  nobis  nihil  mutare  licet,quia 
ab  eodem  Idatio  ita  scriptuin  fuisse  videtur,cum  io 
otroque  opere  Joanois  Domea  legatur,  testatumque 
ipse  reliqueret  ad  aonum  435  ac  quo  anuo  obierit 
Joaooes  scire  dod  poluisse.  Qus  autem  fueriot  por- 
teota  illa  atque  prodigia,  quAB  tunc  Rierodolymis 
eveoerunt,  narrant  Marcellinus  inChronico  et  divus 
Augustious  tomo  IV  Edilionis  BeDedict.,8erm.  19. 
Irridet  illa  omnis  pietatis  irrisor  Pbereponus,  reli- 
giosissimeiiue  Sirmeodo  impoDit  quod  lo  ootis  ad 
eum  sermooem  Augustioi  priora  Marcellioi  verba 
prs  verecuodia  reticuerit. 

Nofa  XXXI,  p.  67. 

Gum  divus  Isidorus  io  Hist.  Gotbor.  totum  exscri- 
bat  Idatium,  mortemque  Vallifle  adoectat  asr»  His- 
pans  457,  c^uis  dobitet  Idatium  mortem  baoc  sub 
aoDO  llonorii  25.  quem  etiam  1^4  io  leidoro  exhi- 
bent  Editiones  Labbei  et  Grotii,  eoDeignasse,  et  j. 
ootas  has  xxt  Id  §  Inter  Gundericum  post  oarratam  ^ 
mortem  Vallis  ooo  rejecisse?  Itaque  Vallia  interiit 
aoDO  :ere  commuois  419,  et  quidem,  ut  ego  opinor, 
DODaDteautumnum.Namcumregnum,testelB]doro, 
tribus  annis  /«niimV,iIludqueadierit,dt)sinenteaoDO 
416,ut  ex  snpradictis  nota  27  constat,  coosequeDS 
est  ut  post  Septembrem  aooi  419obierit.  JoroaDdes, 
10  Geticis,  per  summum  errorem  Valliam  iotervivos 
Dumerat  aooo  quo  Vandali  io  Afrioam  traosmiae- 
runt ;  quem  exteri  plerique  scriptores  secuti  saat, 
Vallis  vitiam  et  regoum  protraheotea  ad  aoonm 
usque  429.  Sed  aeque  verius  eidem  aooo  allisat 
Joroaodes  naufragium  illud  quod  io  freto  HerouTeo 
passos  fuisse  Gothos  aooa  417  Orosius  (aooo  86- 
aoeati  Historiaesuas  floem  impoDeo8)memori0  tra- 
aidit.Atvero  DODitaballucinatumfuisseJoroaodem 
credo,dum  Valliam  scribit  TjIossb  decessisse.  Fi- 
liam  is  reliquit,  quae,  viroex  regiaSuevorum  stirpe 
naptayfllium  ediditReohimeremJd  &oipr»oipaoao* 


cetSidooiu8iopaoeg.Aothemii,ver8.360,ubihscait: 

Bieitnerem 
lu  r«gDum  duo  regoa  vocaot ;  oam  patre  Suevo, 
A  geoetrice  Gethes.  Simul  et  reuiiDiecilur  iilud, 
Ouod  Tarietsiacis  avut  Lujut  V«llia  territ 
Vandalicat  turmat  et  juocti  Martit  Alaoos 
Stravit,  et  occidnam  texere  cadavera  Calpea. 

UbiSidooius  bellum  innuit.quod  VAllia  cumVan- 
daiis  et  Alanis  gessit  annis  417  et  418,cuju8  sit :  Gat- 
tericus  reminiscitur;  nam  de  Gaiserico  ibi  loquitur. 

Hota  XXXII,  p.  67. 

TbeodoremGothorumregem,quiValli8S8ucces8ity 
filium,  seu  potius  generum  fuisse  Alarici  significat 
Apollioaris  SidoDius,  165  earm.  vii,  versu  §31,  ubi 
Tbeodoricum  Tbeodoris  bujus  Hlium  sistit  ita  lo- 
quentem  : 

Toitor,  Boma,  tnum  nobli  venerabile  nomen, 
Mo  pacem  tervare  tibi,  ve!  velle  abolere 
Qofle  DOdier  peceaTit  avos;  quem  fuscat  id  uDum 
Quod  te,  Roma,  capit 

Eo  Tbeodoricua  Tbeodoria  bujus  fllios  avum  vooat 
Alaricum  ;  hio  eoim  est  qui  Romam  expuKoavit  et 
cepit.Uode  oeceese  est  Theodoreui  aot  Alarici  fidem 
fum8e,aut  genemm.Eegoi  ejus  ioitium  anDo449in 
exitom  vergente  coosigoaodum  est  ex  supra  lictia. 

Nota  XXXIII,  p.  68. 
Olympiodorasyqui  Plaoidiam  Ckiostaotio  traditam 
foiaee  soribit  Kal.  Jao.  ao.  417,  Uoooriam  ex  hoo 
ooiyugiopriuaiDlucemeditamquamValeotioiaoum 
memorat.Proiode  ValeotioiaDos  aoteaoQum  41908- 
8ci  noo  potuit.  MarcelliDU8,iD  Chrooico  a  PaDvioio 
edito,  rursusque  io  Hildelbergeosi  Editiooe  aoni 
1588,  diem  designat  et  locom  oatalis  VBleotioiani, 
ioaoieoa  natum  fuiese  Raveooe  vi  Noo.  Jul.  Sub 
eadem  die  Kaleodariom  Ptolemei  Silvii,  io  Actia 
saDOtorom  Antnerpiensibus,  tom.VI  Juoii,  btec  ha« 
bet:  Natalis  genuinus  domini  Valentiniani.  Eumdem 
etiam  dlem  deslgoat  ProsperiD  Chrooico.Quapropter 
corrigeodus  eat  Marcellioos  io  Bditiooe  Sirroon- 
diana,  quae  diem  v  Nooae  pnefert. 

Nota  XXXIV,  p.  69. 

1.  Dum  librarius  ea  Chrooici  verba  soriberet : 
Constantius  imperator  Ravennse  moriiur  in  suo  iii 
eonsalatu^  coosulatum  audieos,  DOtam  oovi  aooiy 
soilicet  27  HoDorii,ii8dem  verbis  apposuitooo  aliter 
ao  8i  Ghi*onico  coosulare  exscriberet.  Sed  aperto 
cootradicii  Idatioa.cumdicatCoostantium  mortuum 
fuisse  tertio  consulatu,i\u\  io  Fastis  ejusdem  Idatii 
aooo  Hooorii  26 1 66  cr»  commoois  420  respoodet. 
Simililer  peccatom  est  a  librario  iofra,  aooo 
449,ati  ostendam.  Igitur  IdatiusCoDstaotii  priocipia 
tota  Hispaoia  notiaslmi  atqoe  celeberrimi,  et  sub 
CUJU8  ditiooe  ipse  oeque  pner  oeque  adolesceDs,  sed 
peoe  virfaooo  420  degebat,eidem  aooo  morte  maill- 
gavit  expreasis  illia  verbis  :  Moritur  in  suo  tertio 
consulaiu,  qoae  non  facile  vitiari  queunt;  cum  e  con- 
verao  oote  chrooologica  frequeotissime  a  librariis 
depraveDtur,eas  vel  prius  vel  posterius  quam  ab 
auctoribusiDscrfptssoDtdescriDentibus.PaovioiuSy 
iib.i  de  Romaois  priocipibu8yldatio,quem  dod  vi- 
derat,  conseotit,  atque  etiam  enim.  Baroniu8,dum 
ad  aooom  419,  num.  de  CoDstaotio,  ait :  Quem  sc' 
quenti  anno  obiisse  seimus.  Proeper  et  Gassiodorus 
mortoum  esse  aiuot  CoDstaotium  80.421.  Deoiqoe 
Tbeopbanea  regoum  adiisse  tradit  8  die  Febr.aooi 
421.  eodemque  meosis  Sept.die  2  obiisse.  Disseotit 
itaqaeTheopbaoeaabomoihasaotiquissoriptoribuB 
OcoideotiB,  a  Prospero  et  Cassiodoro,  de  ioitio,  ab 
Idatio  vero  de  ioitio  et  fioe  imperii  Coostaotil.  At 
fieri  potest  ut  dam  CoDstaotium  ioquit  imperium 
adilsse  vi  Pebr.  aooi  421,  de  die  ioaagurationis 
vera  eoripserity  licet  quod  oarrat  de  aooo  falsum 
omnioo  est. 

2.  Interea  doctissimus  Pagius  ad  anoum  420,  n. 2, 
Theophaoi,  qui  quadriogeotos  fere  post  aDoos  io 
Orieote  vixit,  quique  in  eadem  Coostaotii  aarraoda 
morte  iosigoiter  deceptu8e8t,fidem  pnestare  malult 
qaam  Idlaiio  coavo  scriptori,  qui  ea  qaao  8ub  ejaa 


m 


ADDRNDA  AD  QUOSDAM  PRACEDBNTB8  TOIIOB. 


772 


ferme  oculis  ^erebantur  posteritati  mandabat,  qui-  A 
quc  GoDstanti  mortem  singulari  characterismo  desi- 
gnavit,  inquiens  :  MorHur  in  suo  tertio  eonsulatu. 
Existimat  sane  Pa^ius  Theophani  suflragari  praeter 
ProsperumetGassidiorum  (quos  tamen  non  magis 
Theophani  quam  Idatio  favere  supra  vidimusjyleges 
quas  ejL  Cod.  Theoi.  post  Sigonium  et  Gotbofredum 
profert.Sed  primum  animaavertereoportetnullam 
toto  imperii  Constantini  tempore  (siquidem  2  die 
Septemb.  an.  420.  mortuus  fuerit)  editam  fuisse  le- 
gem,  in  qua  Gonstantii  nomen  ulio  modo,  ezprimi 
poluerit,ctiamsi  oo  167  anno  a  mense  Pebruario 
in  septembrem  imperaverit.Nam  in  bis  que  a  Tbeo- 
dosio  latffi  sunt,cum  iile  Gonstantium  in  i-egni  socie- 
tatem  aasumere  noluerit,  procul  dubio  expressum 
non  fuit.  Honorius  autem  duaB  eo  anno  edidit,  aite- 
ram  qu«  est  vi  de  Legitimis  Imrtdit,  Y,  Kal.  Oclob.y 
alteram  qua;  nunc  in  duas  conscissa  est,  cum  unica 
tantum  fuisset,uti  constat  exappendiceCod.Tbeod., 
n.  10,apud  Sermcndum,  tom.  1,  p.  409,  eamqae  Go-  n 
thofredismoDuitinifntano  optimse  noite  subscriptam 
essevniKal.Novemb.lgiturutraqueeditaeatpostCon- 
atantii  obitum,  si  is  mortuus  e8t2  Beptemb.  an.  420. 

3.  Deinde  ex  septem  legibus  anno  421  editis,  se- 
cunda  de  l\epudiis  in  Aniano  et  aliia  roanuscriptis 
Godicibus  data  legitur  vii  Idus  Novemb.,uti  testatnr 
Gotbofredus.Tum  autem,juxta  Theophanem,mor- 
tuus  erat  Constantius.Qualuor  alia,Bcilicet  uoiea  i<d 
Quinguen.prmcript»,xjLiiide  Banispmeript,  yeixjxxx 
cL  x\x  de  Petit,  et  uti,  do/.,  unica  tantum  ab  initio 
fuit;  nuDC  autem  cum  in  quatuor  partita  est;  prima, 
eecunda  et  ultima,dune  iliae  in  God.Tbeod.y  haec  in 
God.  Justin.,  Constantii  nomine  carent. 

Sextu,qu89  est  xlv  de  ^uro^t«,Gon8tantium  non 
exprimit. 

Septima,quaB  est  unica :  Si  cerium  petatur  de  chv 
ro(/rap/iO,  Gonstaotii  nomen  retinet;  eed  id  non  sa- 
tis  est,  ut  dicamus  Gonstantium  tanc  temporis  non- 
dum  obiisse;quandoquidem  tam  sspe  falluntie^um  p 
inscriptiones,  ut  Gratiani  nomcn  post  pjus  etiam  ^ 
mortem  sexagios  et  ultra  nobis  obtrudant.  Quin 
etiani  lex  xxxi  de  Pelit,  ei  vit,  dat.^  Cod.  Theod., 
quae  iataest  anno  422,  Constantium  in  fronte  refert; 
et  tamen  nemini  dubium  est  tum  Jam  Constaotium 
vivere  desiisse.Igitur  ex  hujusmodi  inacriptionibus, 
nisi  (irmiora  argumenta  aliunde  habeantur,  nullo 
pacto  coliegi  certe  potest  quo  anno  Constantius  de- 
cesserit,quaque  morte  mortuua  fuerit,  non  violenta, 
ut  narrat  ibiaem  Theopbanes^exquontutminoripsi 
in  his  quJE  de  Constantio  tradit  adhibenda  sitfidea), 
sed  pleuritide  correptus  interiit.Quod  scriptor  illius 
tcmporis  Olympiodorus  testatur  inquiens :  Sep/tmo 
imperii  mense  {quemadmodum  et  in  somnium  sic  in- 
dicaverat  :  bEXTUs  abiit,  sephmus  inchoatur)  1M 
pleuritidc  exstinctus  est.  Neque  Idatius,  si  vioienta 
caede  periisset,  scriberet,  moritur, 

4.  Gardinalis  Baronius,  ad  annum  420,  doctissi- 
mus  Joannes  Garnerius,dissert.3  de  Constit.impe- 
rat,  adversus  Pelagianos,  et  aIii,epi8tolam  allegant  D 
Gonstantii  ad  Volusianum  prffifectum  Urbis,  (|uam 
idcm  Garuerius  pluresque  alii  eruditissimi  viri  sori- 
ptam  fuisse  opinantur  anno  421.  Igitur  Gamerius, 
laudato  loco,postquam  supra  verumasserit  Idatium 
ubique  fere  corruptum  ^ne,contraque  veritatem  opi- 
natum  illum  fuisse  affirmat  Conxtantium  jam  indeab 
anno  419  impenum  8U8cepi8se,ex  praedicta  epistola 
initium  Gonstantini  imperii  alligandum  prorsoB 
contendit  anno  419.  Sed  immerito,  tum  quia  ea 
epistola  nota  diei  ot  consulis  caret;  tum  etiam  quia 
titulus  illius  apud  GsiTneTium EpistolaConstanlii  im- 
peratoris  patris  Valentiani  Augusti  III  (a  quo  nihil 
quoad  rem  noetram  difTertiRqui  legiturapud  Salma- 
8ium  in  Eucharistico)  argumento  est  Codicem  in  quo 
ea  epistola  continebatur  longe  post  Conetantii  mor- 
tcm  scriptum  fuisse.  Unde  fieri  potuit,  et  ita  faotum 
essc  nequaquam  dubito,ut  a  librario  in  ingcrtpiione 
cpistolflB  imperatoris  nomen  adderetur;  quantumvis 
illa  ante  initum  a  Gonatantio  imperium  scripta  faia* 


8et.Bquidem  eoDvtat  id  genua  epistolas  ad  diversos 
magistralus  et  epiacopos  ante  imp^rium  dedisBe 
CoDBtantium. 

5.  Exemplar  quoddam  hujuBmodi  litterarnm  ad 
Symmachum  P.  V.  datarum  affert  Baronius»  ad  ao- 
num419,  etpauloahteaeodem  aDDobinaBexscribit 
Honorii  epiBtola8,ia  qusmm  primaad  AureiiumCar- 
thaginieDBem  ait  HonoriuB  :  Et  guamtris  sufficereni 
domini  germani  mei  Augusti  scripta.ln  secunda  vero 
ad  AuguBtinum  et  alioa  :  Sed  quamvis  Moera  Domini 
germani  mei  Augusti  prineipis  ad  Itaiim  synodum  evo- 
cans  aueioritas  non  negligenda  pravmorit.  HoDorii 
haa  eBse  litteraB,non  autem  PlacidiOf  quod  opinatur 
em.  NoriBiuB,  lib.  i  HiBt  Pelag.,  cap.  16,  eoDstat 
tum  ex  Gde  maDUBcriptorum,  qu8e  habuit  em.  Baro- 
niuB,  tnm  ex  ipaarum  verbis.  Perpendat  iHaa  lector, 
invenietque  de  Honorif  AuguBti  auctoritate  non  tam 
humiliter  demiBBeque  locuturom  fuiBse  169Plrci- 
diam  roaximecum  deBeip8aita]oguatur:5octaiida, 
etiam  seretiilatis  nosirss  serijftajudteamus,  Quidqoid 
non  ad  unum  tantum  Aureiium,8ed  ad  aeptem  alios 
episcopoB  BcripaiBse  Placidiam  incredibiie  eaU  Tan- 
dem  in  Append.  Cod.  Theod.,  apud  8irmondum, 
lom.I,  pag.  417«  Honorius  ad  Gonstantium  acribeofl 
ait :  /a,  Constanii^  parens  eharissimet  ad  noiitiam 
omnium  ordinariorum  judieum  faeies  pervenirc^n' 

Std  notator  h«o  epiatola  xv  Kal.  Fek^,  Uonorio  xi  et 
onstantio  iii  conBulibuB.  Sed  vix  dubium  eat  quin 
legendum  sit  Constantio  ii,  ut  ad  annom  referatnr 
417,;quocumHonorioxiconsulfuit  iterum  ConBtan- 
tius ;  nam  si  ad  annum  420  pertineret  epistola,  quo 
tertium  consulatum  cum  Tbeodosio  gesBit  GouBtan* 
tius,  librariuB  Theodosio  ix  in  Bonorio  xi  commutas- 
set,  longe  autem  oredibiliua  ost  pro  ConsUmiio  u 
Bcripsisse  Consiantio  iii. 

6.Ex  his  omnibus  nonnulla  nobia  datur  colligere : 
loCoDstaDtiumantequaminimperiiconBortiumasci* 
lus  fui8set,dccoratume88eabHonorio  ^ii(/tt<lttitulo, 
quodaliasnulliunquamviroanteBolemneminaugu- 
rationem,  idest,  anteimperiumregnumqueaBSump- 
tumcontigiBBeoredo,  certenonmemini.  2^  Eumdem 
Gonstantium  postquamin  matrimonium.Placidiam 
duxil,auctoritate  quadam  functum  fuisse,  que  ipsi 
Buuremos  etiam  magistratus  perfectoa  prstcrio  et 
Uroi  8ubdebat;quam  imperiivicariatumautprocon- 
Bulare  imperium  non  omninoinepte  appeliarepos- 
Bumus.3^  Uonstantium  hac,qua  prspollebat,  ancto- 
ritate  predictam  ad  Volusianum  epiatolam  vel  ante 
initum  etiam  imperium  dare  potuisBe.Quamobrem 
nisi  constet  aliunde  illam  anno  421  scripBisBe,  nibil 
penitus  actum  fuerit  a  Garnerio.  Atqui  neque  ex 
oscriptione,cum  illa  careat  epiatola,  neque  ex  titulo 
impera/om  ConBtantio  ibi  attributoid  deduci  potest, 
ut  upra  observatum  est.  Restat  ergo  ut  ex  persona 
illiuB  ad  quero  mittitur  epistola,  tempuB  quo  Bcripta 
e8i,eroamu8.  IgiturVolusianuB  Urbis  prefecturam 
accepitannoejuBdem  Urbisll70,  teste  Rutilio  Nu- 
matiano.lib.  I  Itiner,  ubi  Volusianum  aibi  proxime 
in  ea  170  prsfectura  sQCcessisse  arOrmat.  Rutiliui 
autem  eam  adminiatravit  anno  Urbia  1179,  quod 
ipse  hoc  diBticho  testatur  : 

Quamvis  Bedacies  denis  et  mille  peractis 
Annuft  prsterea  jam  tibi  nonut  eat. 

UrbiB  hunc  annum  oum  ere  Christiane  anno  417 
coDJungit  PanvinioB.Quare  sl  anno  ineequente  pre- 
fecturam  Urbia  gessit  Volu8ianuB,profeeto  eam  ^s- 
Bit  anno  418.  At,  inquies,  in  chronologia  Panvmii, 
qui  ipsi  annua  est  Christi  417  Juxla  Dionysii  compn- 
tum  est  416,  cfuia  Panvinius  epocbam  Cnristi  a  con- 
Bolatu  CesariB  et  Pauli  numerat,  atque  adeo  reete 
oardinalem  Noriaium  in  Adventoria  ad  Blaoednm 
BeripsiBse  concludes :  Gessit  Rafius  Volusianus  Drbis 
prasfeeturam  anno  epochas  Christianse  4l6.Nec  vacat^ 
neoJuvatexaminarequamdeUrbiB  oonditu  opinio- 
nem  Numattanus  8ecutUBftierit,neqneanin8eeundo 
verBU  legendum  Bitnonfw  ea^,qua8iannu8  in  quem 
doBignat  etiam  tum  flueret,  an  nonsts  eraif  qnod  In 


773 


IN  IDATII  EPIBOOPI  CHBOlflOON  NOTJS. 


774 


Editione  Panvinii  legitur,  quodqueannum  jam  eza- 
ctum  sigaiticat.  Salls  esl  ut  ex  NiimatiaQi  auctoritate 
statuanus  proxime  ipsum  Urbis  prefecturam  te- 
DuisseVolusianum.Namcumexleg.iviie^a^t/u^uouh' 
oportetj  Cod.  Theod.,  constet  die  l2Decemb.anni416 
eam  prsfeoturam  Probianum  administrasse,  praete- 
ctura  Volusianinequivitnon  incidere  annum  418, 
quandoquideminterinsumetProbianummediusfuit 
Numalianus.  Itaque  deceptaseatcardinaJisdootissi- 
mus,et  prefecturaVolusiani  alligandaestanno  »re 
vulgaris  418.Cumergoadie30  Anriiisejusdemanni 
constitutiones  atque  edicta  in  Peiaglum  et  Codlesti- 
num  ab  Uonorio,  Augusto  et  a  praefecto  prstorio  pro- 
mul^ari  CQ9pta,fuis8ent,etprefectu8  UrbiVoiusianus 
negligenter  nimia  sanctiones  prinoipia  uontra  fidei 
perdueliea  ezsecutioni  mandaret,  Conslantius  severa 
eum  censuit  correctione  admonendum,  quod  fecit 
mis3a  ad  eum  epistoia  de  qua  sermo  est. 

171  7.  Ez  quibus  liquido  consequitur  nullum 
aliud  esse  fundamentum  ,uthi]jusmodi  epistola  scrip- 
tafuisse  dicatur  anno421,quam  quod  in  ipsius  titu- 
lo  imperatoris  nomen Constantio  defertur.  Csterum 
uteam  in  annum  448  referamus.suadet.l^praerectu- 
raVolusiani,  quam  boc  anno  administrasse  modo 
demonstratum  est :  anno  antem  |421 ,  eam  gessiase 
Dusquam  alias,quod  ego  soiam.  proditum  est.2^  Quod 
insignita  non  sit  epiatola  nominibus  aliorum  Augu- 
Btorum,  saltem  Honorii,  cum  in  epistola  ejusdem 
Honorii  ao  Aurelium  Cartbageneneemepiscopum  de 
iisdem,  Pelagio  et  CoBlestio,  scripta,  Tneodosii  no- 
men  ezpressumsit.  d^^Idipsumsuadetedictum  Vo- 
lusiani,  in  quo  isla  leguntur  :  Hacienus  Cosleslium 
diuinae  fidei  et  quielis  publicx  turbatorem^  jvdieiis 
amica  reis  secreta  subduxerunt.  Jam  leges  et  jam  edi- 
cta  persequentur  absentem^  eto.  U«o  Volusianus  edi- 
ceret  anno  postquam  sententia  in  Coelestium  lata 
est.  4.  Editum  jam,an  non  potins  olim ;am in  hunc 
divinsB  (idei  et  quietis  pubiics  perturbatorem  edicta 
jaculata  fuissediceret Voiuaianus^si  edictum  suum 
anno  421  proponeret  ? 

8.  Enimvero  res,  ut  ego  ezistimo,  ita  se  habuit. 
Ab  Octobri  anni  417  ad  Maiuminsequcntis  anni  418 
plurimis  gravissimisque  inter  apostoticam  sedem  (ut 
refert  Augustinus,  lib.  x  ad  Bonif.,  cap.  ^)et  Afros 
episeopos  currentibusct  recurrenlibussertptis  ecclesia' 
sticis,  tamdem  Zozimus  papa,  quantumvis  eo  usque 
lenius  cum  Coelestio  se  gessisset,  ruraos  in  ezamen 
vocare,  severiusque  causam  iliiusdijudicare  consti- 
tuit.  Ergo  cum  ejus  (addit  ibidem  Augustinusjpra?- 
sentia  posceretur^  ut  vertis  ac  ditucidis  responsionibus 
vel  aslutia  hominis.  vel  correctio  dilucesceret^  et  nulti 
ambigua  remaneret^  se  subtraxit  et  negavit  examini. 
Hso  Augustinus.  Eadem  Marius  Mercator  narrat  in 
Coaimonit., illud  ezpresse adnotans,  quod GcBlestius 
buic  indicla)  a  Zosimo  audientix pleniori  non  solum 
non  adfuU,  sed  etiam  ex  Romana  urbe  profugit.  Dum 
bsc  geruntur,  deventem  estad  diem  30  ^prilisaoni 
418,  quo  Honorius  Augustus  constitutionemedidit 
adversus  Pelagium  et  Coulestium,  179  quos  urbe 
pelli  cum  caeterisseclatoribus  jubet,  Coustitutionem 
imperatorisconsecutum  estedictum  praefectijpreto- 
ris,  precipiensutPe/iic/tuja/^ue  Coetestiusvenerabili 
Urbe  submoti  honorum  concilio  mutctarentur.  Aberat 
tunc  RomaPelagius :  attamen  quiaerroris  magister 
et  sacrile^e  sect»  auctor  habebatur,  in  eum  etiam 
constilutiones  principum  etedicta  prefectorumani- 
madvertebant ;  et  ne  illi  ad  Urbem  accedere  futuris 
temporibusliceret,  ab  ea  non  secusac  sipresens  es- 
set,  pelli  ipsum  Jubent.  AtVoluBiani  edictumCcBle- 
stium  soium  petit,  et  ezinde  non  temere  colligimus 
editum  illud  fuisse  anno  418  aliqaod  post  tempus 

3nam  promulgata  fuitimperatoris  oonstitutio^quia 
ubium  eratan  Coslestius  Urbem  reiiquisset,  Cod< 
itantiusque  aut  suspicabatur  aut  oerte  cognoverat 
Eoms  delitescere.  Porro  Garnerius,  dissert.  de  Au- 
ctoribusetDefens.  beresii  Pelag.,  capb  5,  disertis 
verbis  scripsit :  Caglestium  vel  re  ipsanan  profugisse 
VrbCf  eum  sejudicio  tubduxi^f  sei  apmd  pcUntes  prm^ 


A  sertim  feminas  latuisse,  rel  in  Drbem  postquam  deto^ 
nuit  tempestas,  securum  rediisse  conniiente  Urbis 
praefedo.  Si  ergo  Coslestiusab  Urbe  non  discessit 
constitutionisHooorii  ineum  promulgatffl  metu.vel 
etiamsi  ad  tempus  aufugit ;  ubi  primum  sese  dedit  oc- 
casio,  in  eam iterum  irrepit ;  quis  negat  ante  annum 
419,  id  est  anno  418  desiderare  potuisse  prafecti 
Urbis  in  tanta  peste  ub  ea  arcenda  diligentiam  ? 

9.8ane  qua  nucusque  dicla  sunt,  quam  veri  si- 
millimasint,  quantoqueprobabiliusanno  4i8  quam 
421  ascribi  qoeant,  nemo,  qui  ea  pensiculate  consi- 
deret,  non  agnoscet.  Ita  ut  si  epistola  adjectum 
Constantio  Imperatoris  nomen  non  legeretur,  nemo 
opinori  anno  421 ,  eam  unquam  adjudicandam  ezisti- 
masset.AtqaiBDon  videt/mptfro/arMtituium  apponi 
potuissealiDrarioY  ut  sciremusquiinamessetauctor 
iUius  epistole,  iicut  eadem  de  causa  in  ejus  fronte 
adjeota  sunt  ilia  patris  Valentiniani  Augusti  itt  t 
Porro  Photins  oum  de  icriptis  principum  adversus 

B  PeIagianoBagit,Cod.5d,Theodosinum  et  Honorium 
imperatores  appellat,  ISS  Constantium  vero  non 
ita.  Igitnr  ab  ea  epistola,  ut  Constanlium  usque  ad 
annom  421  vitamduzis8ecredamus,dubiumadmo- 
dum,nedicam  flitile,  argumentumdesumitur.Btli- 
oaciusmnltoefformarepossumusezconsulatuquem 
idem  Constantiui  gessit anno420,  ut  eodem  annoad 
imperii  faitiginm  ascendiase  incunctanler  assera- 
mui  Id  enimalias  non  semei  factum  scimus,  et  de 
alio  vero  testatur  Spartianus,  quod  quia  deputatus 
erat  imperio,  iterumconsut designatusest.  itaque  cum 
Honorius  Conatantium  anno  420  Augustum  nuncu- 
pare  decrevisset,  in  eumdem  hunc  annum  consulem 
designavit,  ut  in  Kal.  Jan,  et  consui  et  imperator 
procederet.  Verum,  obnitente  Tbeodosio,  qui  Con- 
Btautium  in  regni  Bocietatem  assumere  recusabat, 
atque  euntibus  nino  iliinc  et  redeuntibus  nuntiis,  res 
protracta  eat  ad  diem  usque  vi  ante  (d.  Febr.,  quo, 
omni  spe  abrupta  obtinendi  a  Theodosio  consensus, 

p  absqueeo  Constantius  Augustus  factus  est  eo  anno 

^  420.  Hinc  in  Orientem,  cui  Tbeodosius  imperatat, 
Coostantii  ire  ;  hinc  in  insum  meditala  ezpeditio. 
Ezstat  apud  Grut.,  p.  449,  n.  7,  lapis  in  quo  legitur 
Hooorium,  Theodosium  et  Constantium,  Augustos, 
jussisse  statuam  Petronio  Mazimo,  prsfecto  Urbis 
constitui.  Prefecturam  autem  Urbia  gessisse  Mazi- 
mum  anno  120  opinaniur  viri  doctissuni  ipsique  di- 
rectam  fuisse  autumant  legem  vi  de  tegit,  haeredit., 
que  latc  est  v  Kal.  Octob.  eodem  anno  420.  Nam  li- 
oet  inscripta  sit  Mazimo  P.  P.,  at  illo  anno  420  Pal- 
iadium,  non  vero  Mazimum  P.  P.  fuisse  constat. 
Quaproptersubscriplionemeamcorriguntleguntque 
Maximo  P.  U.  Elz  his  ergo  conciudimus  Constanti  um , 
ai  renuatiatU8fuitAugustusmenseFebr.,utaitTheo* 
phanes,  non  alio  quam  Febr.  anni  420  renunitatum 
fuisseeodemqueannopostGimperiimensesiateriisse. 

NotaXUV,  p.  69. 

1.  Saivianus,  lib.  vii  de  Gubern.  Dei,  agens  de 
^  prelio  ouod  Caatinus  cum  Vandalia  commisit,  ait, 
^  Ad  Vandaloscumin  174  Hispania  sitos  nostra  pars 

pergeret,  tantamque  addebellandos  eosprgesumptionis 

{\duciam  ferret,  quantum  proxime  ad  Gothos  {beWum 
nnuitTolosanum,  de  quo  Idatius  anno  439),  pari 
tuperbix  fastu,  pari  exitu  corruerunt.  Hsc  prima 
oausainfelioitatis  illus  pugn«,despectus  bo8tiumet 
propriarum  virium  confidentia.  Secundam  adnotat 
Prosper8ubconsulibu8hujusanni422:Ctif/muj,inqu 
Bonifaeium  virum  bellicis  artibus  prxclarum  inepto  ei 
injuriosoimperioabexpeditionissusesocietate  avertit  : 
nam  ittepericutosumatque  indignum  ratus  sequi  quem 
diseordemtuperbientem(iue  expertus  esset  ceteriter  se 
ad  portnm  Urbis  atque  tnde  ad  Africam  proripuit.  Ita 
Gaelinus  dom  Bonifacium  a  se  avertit,  ab  hostibus 
iuperatus  et  victud  est.  Altcr  Prosper  ac  annum  8 
Tbeodosii  zz|fere  millia  Romanorum  a  Vandalis  oc- 
oisa  fuisse  affirmat. 

2.  Idatius  siieatlo  prsteriit  Boaifacium  tum  tem- 
poris  in  Hispaaia  fulsse  ez  eaque  ia  Italiam  prope- 
rasie.  Attamen  ipse  oom  Proipero  ez  Itaiia  in  Airi- 


775 


ADDBNDA  AD  QUOBDAM  PBJBCBDKMTHB  TOliOB. 


m 


eam  Bonifacium  contendisse  testator.  Nimirum  io 
Arricam tandem rediit,  unde Uooorii jossu ab beiluto 
8ub  Castino  gerendum  in  Hispaniamveoerat.  Ita  ex 
epist.  divi  Augustini  (olim  70)colligo ;  qui  pratema 
Bonifacium  hoc  tempore^defuocta  uxore,  secuodam 
extra  Africam  eamque  Ariaoam  duxisse  refert.  At 
cognatameam  fuiSBeregie  Gaiserici,  utaitBarooioe, 
oequQ  Augustinus  innuit,  nomenque  mulieris  re- 
Duit  quod  fuit  Pelag^ia. 

Nota  XXXVI,  p.  70. 
Cum  ex  Fastis  Idatii  oostri  (qaidquid  reclamet 
Pagiu8)liquidocoo8teteum  uooigouraiise  Honoriom 
ante  anoum  424  vita  functum  esse,  atque  adeo  30 
imperii  anuum  noo  attigiB8e,cur  trigiota  prioeipatus 
illi  annos  tribuit  et  sub  aooo  424  morlem  ej  us  ac 
tricennaliacoosignat  ?Si  vehementerooo  ego  fallor, 
Idalius,  cumanimadverteret  epocbam  imperatorum 
mensuram  esse  aliorum,  Abrahamitic»  nimirum,  et 
OlympiadicjB,  ouas  ooo  singuiis,  ut  imperatoriam, 
aonis,  175  sed  decimo  quoque  Abraoamiticam, 
quartoquoqueOlympiodicam  taotum  eolitussitex- 
primere,nullam:putavit  facieodamsibiesse  ioChro- 
nico  uonorum  imperatoriorum  ioterruptiooem,  ne 
notishujusmodiaooorumdefioientibusAbrahamiti- 
corum  et  Oiympiadicorum  cuoctsque  chrooologie 
ratiopcrturbaretur.  utsaoeturbataestiofraabanno 
Leonis  VlIi,postquam  Idatiusoarrationem  suam  ooo 
digessit.  oec  partibus  estadnotato  quolibet  imperii 
ineunte  anno.  Id  autem  utprscaveret  Idatiu8,inter- 
regourum  teinpus  bic  principibua  qui  prccesserunt 
ascripsit.  Quod  infrain  Avito  demoostrabo.  Igitur 
IiiatiusUonorio  adjudicaos  interre^oi  tempusquod 
inleripsumet  Valentinianumlllfuityimperiu^nejuB 
ad  triginta  usque  anoos  produxit :  et  cum  ad  extre- 
mumpervenit,triceanaliailIiu8mortemqueenuntla- 
vit,  ne  cuiquam  absonum  videretur  exbiberi  a  ee 
Houoriumtricennaliaaotetrigesimum  re^ni  aonum 
celebrantem  et  imperium  post  ipsam  etiam  mor- 
tcm  administraniem. 

Nota  XXXVII,  p.  70. 

Theodosius  Arcadii  filius,  anno  mm  Ghristiane 
425,  cui  Idatius  in  Chronico  imperii  ejus  annum  1 
adnectit,  ctatis  procul  dubio  agebat24,  atque  huoc, 
noQ  autem26designaviti8to  loco  Idatius.  lielege 
qusdicta  sunt  nota  i6.  Utrobique  ergo  tum  bio, 
tumad  annum  401  Idatiusalibrariisdepravatusest. 
Quare  oon  erat  cur  Pagius  ad  aooum  428,  at  oota, 
prascedenti  observabam,  ex  boclibrariorum  errato 
]Q  annisTheodosii  describendisetex  morteHooorii 
ab  Idatio  sub  anno  illius  30,  id  est,  424iBrn  vulga- 
ris  coramemorata,  enm  quasi  parum  accuratum  io 
Romana  historia  scribendailliusqueimperitum  ac- 
cusarct.  Potiori  jure  Pogiusipse  corrigeodus  iofra 
veniet,  quia,  ad  annum  448,  n.  43,  sui  iipmemor, 
Idulio  imponitauspicatum  esseannoa  regniTheodo- 
sii  abOctobri  anni  423,  cum  exannis  quod  tribuil 
Honorioquoqup,  quod  eitribuat  carpit  memorato 
anno  428  176  Pagius,  mHoifestissime  deducatur 
annum  1  Theodosii  anno  sre  vulgari8  425eum  illi 
gavisse, 

Nota  XXXV m,  p.  7i. 

OlympiodorusDonCaBsariSfSedNobilissimi.titulum 
Constaolinopoli  accepisse  Valentioianum  scribit ; 
Caesarero  vero  Tbessalonic»  factum  ipse  Olympio- 
dorus  alque  etiam  Philostorgiustradont.  Porro  Va- 
lcntinianusNobilii8simi,PlacidiaveroAugu8titituli8 
decorati  antea  fuerant  ;  utrique  tamen  Theodoeius 
confprre  honoresietosvoluissevidelur,  quiainprio- 
ripatussocielatom  ipse  Constantium  admittereno- 
Iiicrat,  ex  quo  uxorem  Placidiam  et  filium  Valen- 
tinianum  hsc  prius  decora  promanaverant.  Lex  xiv 
de  Muril  et  Gyncpc.,  Cod.  Theod.,die  16  Octob.  anni 
42 <  lata,  Valenlinianum  Gasrrem  vocat.  8ed  lex, 
ood.  Cod.,  xxxiTi  de  annonaettributis,qum9ez  ante 
diesedita  fuerat,  Tbeodosii  solius  oomen  pTOfert. 
Hino  ioferre  utounqoe  licet  aliqoo  ex  iUiB  sex  die- 


A  bu8,  qoi  a  10  ad  iOOctob.  eJQS  anni  424  excar- 
reroot,  Valeotioiaoum  Cssarem  reountiatum  fois- 
se. 

Nota  XXXIX.  p.  71. 

Joaooem  tyraonum  Aquileie  oecalaQi  fuisse  a(Br« 

matPhilodtorgios.lib.xii.Qoodqoidemdubii&ndam 
000  esse  aaseverat  Pagius  ad  aooum  42.  n.  4,  quia 
Idatiua,  qui  Raveoos  Joaooem  supplioio  affectum 
fuissetradit,  derebusextra  i^iipaJitam,  inquitPagiLs, 
parutn  edocius  fuit.  At  Philostorgius  nequidem  de 
rebusioGrsoia  actitatis  coosciam  sese  prodit  eodem 
loco,damibidemPlacidiauiicribitetViaentiniaoam 
postobitum  Hooorii  exItaliaByzaotiam  profugiese 
^t^ui  Placidia  Augusla  a  fratre  HoHorio  pulsa  ai 
OrtenUtn  eum  Honorta[B\c  eoira  lcge,  noo  Hooorio, 
iemioe  significata^ciuod  improbabiTiterdoce  talicobi 
Norisius)  et  Vateniinianofiliisprofectafuii;uiutLmi 
Prosper  sub  ooosulibus  Mariaoo  et  Asclepiodoto  ; 
eamdemque  traeaot  Cassiodoros  et  aactor  Miscellc, 
B  t77  omoiamque  fusissioe  Olympiodorus.  Idatio 
igitur magisquam  Philostorgio  tidem  adhibereopor- 
tet,  Joanoemqae  neci  Raven«    datum     credam, 

quaDdocaQqueouIlasmeliorauctorquamPhiloator- 
gius  Aqailec  ocGisum  testeiur. 

lfotaXL,p,7i. 
Valentinianum  junior  apud  Ravennam  faeius  est 
imperator,  soribit  Ifarcellions,  io  GhroDico,  subcon- 
sulibus  aooo  425.  RomsB  Augusius  appeltaiur,  ait 
Idatios,  cui  Olympiodorus  prciverat,  dum  in  fioe 
Historie  sae  soriptfit  t  Cxso  Jo^une  Tjfranno,  Hetion 
magisier  et  patrictus  Roman  invasii,  omnibusque  eo 
conftuentibus  Vatentintanumjamseptennem  veste  tn- 
duii  Imperaioria.  Beptimum  aooam  ineriat  Valeoti- 
nianus  secundadin  Juliihujusanni.QuapropterBe- 
pteonem  eum  tanc  tuisse  non  ita  intelligae,  quasi 
septimum  iam  tum  explevissetannum.  DieSOctob. 
huJu8anni425nondumAugu8tum  renuotiatum  fois 
80  Valentinianum.indicioestlexxLViKf^tfpuc.  Eed, 
C  et  c/er.,Cod.,Theod.,inquaeadieCe8ar  appellatnr. 
Verumtamen  decimo  qumto  post  die,  id  est  23  ejus- 
dem  menais  AagastuainaugurataseBt.  Ftolomaas 
Silvius,  in  Kalendario  supra  laudato  :  x  Kal.  /Yo- 
vemb,  naiale  Valeutiniani  purpurx^  etc.  Badem  die, 
qun  Roms  imperatoriam  vesteminduit  Valentinoa- 
nus,  Constantinopoli  Theodosii  decreto  Augustai 
nuncupatus  est,  ut  ex  Prospero,  in  Cbronico,  ut  ex 
Socrate,  lib.  vu,  cup.  25,  colligitur  ;  namque  in  boe 
aensu  verba  Bocratis  accipienda  sunt. 

^oia  XLI.p.  73. 

1.  Vandalicnm  in  Africa  regnum  initium  ioam 
sortitum  est  mense  Maio  anni329,  quod  inscholio 
adnotatum  supra.  At  Cuperui,  et,  apud  ipsum,  in 
Vita  iancti  Victoris  Vitensisxxiii  ^CbifQetius  atqoe 
Ruinarlius  Vandalorum  in  Africam  irruptionem,  ex 
Prosperi  testimonio,  in  Chronico,  quem  de  more 
sequitur  Cassiodorus,  anno  427  adnectunt.  Vernm 

Q  179  nemo  eritquidubitetpotioremin  bacre  este 
auctoritalem  Idatii,  quitum  inter  Vandalosdegebat, 
et  tertio  jam  anno  episcopus  creatus  fuerat.  Qoid 
quodProsperiCbrooicoofrequeotibusecatetehrooo- 
logicismendis.  Saoe  Cuperus  ipse,  in    Ghronotaxi 

ge8tarumdixiAuguslini,andiem28Augu8ti,annum 
que  428  hac  ait:  Ifoc  vel  sequenii  anno  Vandali 
Africam  ingrediuntur. 

2.  Neo  fefellit  magnos  viros,  ut  Pagius  ad  annom 
428,  n.  3,  conjicit,  modusin  annis  namerandis  ab 
Idatio  uaurpatus  (quod  quiasspeinculcat  vir  bio 
doctissimus,  sepe  etiam  a  me  refellendus  eet);  nam 
in  chronolo^ia  Idatii  Maius  est  anni  Abrahamitici 
2445;  idem  iPsissimusMaiusestanoiDiooyeiaoi^^Q 
sive  anoum  illum  Abrahami  oumeret  aboctobriors 
commnnis  428,  sive  a  Januarioineequenti8anni429. 
Quicunque  ergo  Vandalorum  tranaitum  in  Afrieam 
vel  anno  Dionysiano  427  vel  alligant,  non  ideo 
decepti  annt,  qaia  metbodaam  non  animadvertemot 
qaam  in  annii  nnmerandiB  tenet  Idatiai  aed  qnii 


T77 


IN  IDATn  BPI800PI  CHRONIOON  NOT& 


778 


Idatii  testimonium   obliti    sont    quia    despectui  \ 
habuerunt. 

3.  Prseterea  exiode  etiam  faotum  est  ut  viri  illi 
doctissimi  sibi  persuaserint,  Victorem  Vilensemli- 
bros  fuisse  anno  487.  Cum  tamen.  juxta  id  quod 
suosdepersecutione  Vandalicascribereinagressum 
scribit  Idatius  sexagesimus  Vandalici  in  Africa  re- 
gnif  quo  se  oribcre  nos  monuit  Victor,  in  annum 
inciderit  489,  nam  a  429  ad  487  non  plures  quam 
LTiu  numerantur,  sezagesimus  ergo,  quo  soribebat 
Victor,  animus  erat  Dionysianus  489. 

4.  Gcterum,  licet  ab  anno429regnumAfricanum 
auspicatus  sit  Gaisericus,  attamen  a  capta  Cartha- 
gine,  id  est,  ab  anno  439,  numerari  vulgo  solet  ab 
historicis,  atque  etiam  ab  eodem  Victore.  Nam  in 
fin  lib.  1  Gaisericum  regnasse  scribit  annos  xxxvii, 
menses  iii  (Anonymus  Augustanus  a  Canisio  editus 
addit  dies  vi),  quos  a  capta  Gartbagine,  non  aatem 
ab  ingressu  illius  in  Africam  nuroerat.  Itaque  cum 
Carlhaginem  occupuverit  xiv  Ral.  Novembris  anni  q 
439,  179  utad  eumannura  asserit  Idatius,  si  buic 
numeroaddas  annosxxxviii,  mensesiii^obiisseGai- 
sericum  colliget  an  477,  die  xiv  Eal.  Febr  ,  aut 
Fextopost  die,  juxta  Anonymum  Augustanum. 

5.  Ilinc  corrigendusestVictorTunensis,  qui  Gai- 
sericu  m  dccessisse  ai  t  Olybrio  et  Rustico  consulibus, 
qui  nomen  dcderuot  anno  srs  communis  461,  Afri- 
cani  regni  40  anno.  Victorem  honc  secutus  est  divus 
Isidorus,  inquo  propterea  tam  Gaiserici  quam  suc- 
cessorum  ejus  cunctffl  epochiB  depravats  sunt. 
Sed  bscjam  dicere  occupavitFlorius  ad  ipsiuslsi- 
dori  Vandaiorum  Historiam. 

tiola  XLII,  p.  74. 
i.  Prosper  consulalu  Theodosii  xi  et  Valentiniani, 

3ui  eu m  gresserunt  anno  126  :  Aretas^ ait, nobilsoppi- 
um  Galliarum  a  Gothis  multa  vi  oppugnalum  est^ 
doneCy  imminente  Aelio,  non  impuniti  reusseruut. 
Unum  idemque  bellum  Prosperum  hic  Idatiumque 
anno  430  narrare  res  ipsa,  verbaque  utriusque,  n 
atque  Isidori,  quem  statimadducam,  ostendunt.  Et 
lamen  quinque  prius  annos  Prosper  quam  Idfitius 
illud  consignat.  Pagius  Prospero  buicadhaeret,  alte- 
rumque  Prosperurn  Pitbaeanumad  Idatii  sententiam 
propius  accedentem  sugillat  quia  per  hxc  tempora^ 
inquit,  Chronicon  ejus  quoad  annos  imperatorum 
valde  dcpravalum  esl.  Sed  id  verius  Aquitano  Pra- 
spero  objici  poterat,  qui  per  hos  annos  bellum  hoo 
Gothicum  et  transitum  Vandalorum  in  Africam, 
bellum  insuper  Francicum,perturbato  nimium  or- 
dine  describit.  Quod  ad  rem  nunc  attinet,  mirum  est 
virum  eruditissimum  Pagium  non  animadvertisse 
Aetio  eo  anno  425  primum  fovend»  Juannis  tyran- 
oidi,  deindeHunnis  in  Pannoniam  deducendisinten- 
tum,  bellum  cumGothisgererenonpotuisse.  Ilac^ue 
bellum  istud  annos  quinque  Prosper  antevertitFini- 
tum  autem  est  foedere  Romanos  inter  et  Gothos 
inito,  datisque  a  Gallis  regi  Theodori  obsidibus, 
inter  quos  Theodorus  erat,  1§0  Aviti  propinquus;  ^ 
cujus  meminit  Sidonius  earm.  vii,  vers  218 :  ^ 

Regi  Getico  toa  Gallia  pacia 
PigDora  jasna  dare  est,  inter  quffi  nobilis  obses 
Tu,  Theodore,  veniB,  qoem  pro  pietate  propinqui 
Expetis  in  media  pelliti  pnocipis  aula, 
Tutos,  Avite,  fide. 

Anno  autem  425  tantae  apud  Gotbos  auctoritatis 
foisse  Avitum,  state  tum  juvenem,  utpote  quitri- 
ginta  post  annos  ioiperator  factus  est,  non  facile 
crcdam.  Quam  ob  rcra  rursusldatio  pr®  Prospero 
assentior. 

De  eo^lem  hoc  bello  Isidorus,  in  Hist.  Gothor., 
inqoit:  Theodorus  regno  Aquitanico  non  contenius^ 
pacis  Romanx  fxdus  recusat,  pleraque  municipia 
Ramanorum  incina  sedibus  suis  occupat,  Aretas,  nobi' 
lissimum  GaUiae  oppidum,  mutta  vi  oppugnat ;  acujus 
obsidione  imminenle  virlule  Aelii,  Romans'  mililise 
JuciSf  non  impunitus  abscedit,  Post  (|U9  hseo  stalim 
sabJQDgit :  ntmoto  igitur  P^alentiniani  imperatoris 

pATaoL.  LXXIV. 


;t4isti  a  potestate  mititari  Aetio,  etc.  Atqui  Aetios  ab 
exercitu  Gallicaoo  amotus  est  anno  233  postquam 
Bonifacio  necem  intuiit.  Ex  tenore  igitur  narratio- 
nis  Isidorian»  satis  olare  deducitur,  bellum  hocGo- 
thicum  Actii  a  Galliis  remotionem  prscedere  non 
potuisse  annis  septem,  quotquotprscedere  debuis- 
set,  si  actum  fuisset  anno  425,  cui  illud  adnectit 
Prosper. 

3.  Qus  preterea  oppugnaverit  Theodorus  oppida 
non  expliciit  Idatius,  imo  neque  Isidorus.  Sed  ut 
Arelatem  usque  penetraret,  plura  in  itinere  expu- 
gnasse  necesse  est. 

Nota  XVIU,  p.  74. 

Felicis  necem  anno  430  alligat  Prosper,  h»c  con- 
suiatu  Theodosii  xiii  et  iii  Valeotiniani  scribens  : 
Aetius  teltcem  cum  uxore  sua  Padusia  et  Gramutium 
Diaeonum,  eos  insidiari  sibi  cum  pnesenstsset^  tntere- 
mit.  Eumdem  Felicem  nefarium  fuisse  bominem 
prodiderataliasipseProsper,  adannum  426,  consu- 
libus  Tbeodosio  xii  et  Valeotiniano  ii,  inquiens  : 
Patroclus  191  Arelatensis  episcopus  a  tribuno  quO' 
dam  barbaro  mullis  vulneribus  laniatus  occiditur. 
Quod  facinus  nd  occultam  jussionem  Feticis  magistri 
militum  referebatur.  Cujus  impulsu  creditus  est  eliam 
Tittu  diaconuSf  vir  sanctus  Romse  pecuniaspauperibus 
distribuens,  interfectus.  Vides,  lector,  quam  jure 
merito  flagitiorum  scelerumque  vindexDeus  Aetii 
ministerio  inFelic-emanimadverteritl  Sedetobserva 
que  de  Titi  nece  narrat  Prosper;  creditum  fuisse 
testatur  auctorem  impis  csdis  iilius  eumdem  huno 
Felicem  fuisse,  qui  non  Gothus,  sed  Romanus  aut 
Gailus  erat,  ut  vult  Pagius,  ad  annum  428,  n.  1. 
Tribunum  autem  barbarum  Patroclum  interfecisse 
testatur  sane  Prosper.  De  interfectoreveroTitipe- 
nituslacet.  Et  tamen  dehaoTiticffideeanarranlur 
(et  quidem  ubi  miaime  oportebat)  quse  supra  nota 
zJO  perstrinxi. 

Nota  XLIV,  p. 

i.  Expeditionem,  quam  Idatiusegisseait  Aetium 
in  Gallis adversus  Francos  anno  431,  Prosper  ascri- 
bit  anno  427 ;  dein  sub  consulibus  Felice  et  Tauro 
ait :  AetiuSf  multis  Francis  cassis,  quam  occupaverant 
propinquam  Rheno  partem  recipit  GaHiarum.  In  hoc 
dissidio  satius  est  ut  Idatio  assenliamur,  quam  Pro- 
spero,  siquidem  Idatius  tum  cum  Aetio  in  Galliis 
erat,  nec  nisi  finito  hoc  bello  anno  432  ab  Aetio  re- 
cessitin  patriamredditurus.  Glarissimaldatiiverba 
exhibet  Chronicon  annis  431  et  432.  Quid  quod  ex- 
peditionera  hanc  Aetii  altero  posl  Vandalorum  id 
Africam  transfretationpm  anno  Prosper  ipse  comme 
morat.VandaliauteminAtricamtransmiseruntanno 
429,  Qui  ego  Francicum  illud  bellnm  confici  anco 
428  potuit7  Sed  ut  supraaninpadverti,  etobservare 
quilibet  poterit,  chronologia  in  Prospero  valde  per 
hosannos  depravata  est.  Franci  tum  ab  Actiodebel- 
lati  in  genitalem  Nicrum  retusi  sunt.  lilincanno  450 
aut  451  in  Galliam  cum  Attila  irruerunt,  Sidonio 
teste,  carm.  vii,  vers.  325.  Quapropter  nescio  quid 
iEgidium  Vcechtium  a  Papebrochio  1S9  relatum 
in  appendice  2  ad  Exegesim  deepiscopisTungren- 
sibus,  tom.  IV  sanctorum  Maii,  n.  106,  impulerit, 
ut  contra  auctoritatem  Prosperi  et  Sidonii,  scripto- 
rum  ejusdem  aevi  atque  Gallorum,  Francos  omnes 
ab  anno  406,  aut  407,  in  Taxandriam  vicinamque 
Tungriam  ad  gentiles  suos  Salios  transiisse,  neque 
deincepstrans  Rhenumhabitasseafnrmaret.  Neque 
melius  alii,  cum  diserte  Prosper  bellum  boc  juxta 
Rhenum  actum  fuisse  testetur,  huc  revocantquod 
Sidonius,  carm.  v,  vers.  2^2,  de  Aetio  et  Mcgoriano 
cum  Clojone  Franco  decertantibus  canit,  inquiens : 

Po8t  tempore  parvo 
Pugnastis  pariter,  Francus  qua  Clojo  patentea 
Attrebatum  terras  pervascrat. 

Quid  Atrebates  ad  Bhenum  ? 

2.  Prffiterea  hffio  de  bello  cum  Clodione  non  ad 
annum  427  aut  431,  neque  ad  437,  ut  tolerabilius 
aberravit  ValesiuSy  pertinent^  sed  ad  annum  circiter 

35 


779 


ADOBNOA  AO  QUOSOAM  PRACBDBNTRS  TOMOS. 


780 


47spectaQt.  Nam  qui  potuit  (iDquit  SirmoQdus  ad  ^  palatium  acciretar.  His  artiboa  Placidia  etBoDifaoio 
uac  Sidonii  iocufn)  Majorianus  bello  adesse  (auQO      circumvcDtis,  iilaBjaifacium  ex  ArricavcQireadse 

Jubet :  Bonifaoius  vero  veaire  abouit.  Quare  per- 
duelliouisda[uaatU3,cum  beilum  io  publico  oomine 
iadiceretur,  Vaadalosex  Uispania,  ot  sibi  auxilio 
esseut,  advocavit.  Verumdetectispostea  Aetii  dotis 
abstersisque  suspicioaibus^qua  IMacidiam  aBonifa- 
cio  et  Bjaifacium  a  Placidia  averterant.  Boaifaciut 
quidem  nihi!  nonegil,  ut  Vandalos  ab  Africa  remo- 
veret  (qua  quam  omoiAfrustra  fuerunt),  Placidic 
veroju!isu  in  emulationem  Aetii  ei  totiusorbis(ni 
a\K  Prosper  ad  aanum  432)  pace  et  confessione  (an 
coaseasioue  ?  mirabili  Bonifacius  ab  Africa  ad  Ita* 
liam  in  Urbem  venit,  accepta  magistri  jnilitum  digni- 
tate.  Aetius  acrioribus  propterea  invidie  stiuiulis 
agitatus,  Boaifaoium  breviore  telo  instructum  lon- 
giore  ipseaggreditur  vuiaeratque.  Hino  tertio  post 
mease  Boaif&ciusexvuiaeremoriens  uxorem  suam 
vaidel  cupletem,  utDulli  nisi  Aetio  Qubat,  monet. 
dicatSirmoudum  nibil  in  mediuin  protulisse,  quo  d  Ubiobserva,  Aetium  tunosiaeuxorefuisse;namqQe 


447 
b 

AIS)  et  tam  acriter  dimicare,  ,  quixxn  post  annosin 
suo  consulalu  (anno  ioS)  juvenis  eral  ;  ut  patet  ex 
eode(Q  Sidonio,  ibidem,  vers.  524  ?Accedit  auctori- 
tasnonomaiaocontemaeadaGhroaici  Yerdunensis, 
quod  ad  aaaum  446  bxc  habet  :  In  Francorum  terra 
reges  rcgnarecasperunt,  et primu%  eorum  regnat  CLoiio 
IatereatameQFraQciciscriplores,exlaudatoProsperi 
loco,Clodionem  anQo428,et,exPro8pora  PolboBanos, 
Pliaraiuundum  anno  418,v6lcitius,  interFrancoscis 
etultra  Hheoum  regoasseprffldicaat.Btsi  Pagius  ad 
aanum  418,  n.BI  deParamundo,  et  ad  annum  428 
dc  Clodioue  sic  loquitur,maximede  pharamundo,  ut 
salis  liquido  appareat,  qoq  suam.sed  suorum  asser- 
tam  vulgoopinionemdeinilioregniFranciciinGallis 
exprimere  voluisso.Sed  dehis  alias  fortasse  plura. 
S.  Nunc  duos  ipsius  Pagii  lapsas  ia  Gritica  ad  aa- 
Qum  428,  1S8  Q.  9.  corrigeodi  suat.  Alter,  quod 


suam  coraprobet  sententiamde  Clodiani  belli  tem- 
porc.  Nimirum  evideas  argumeotum  ab  stato  Majo- 
riaai  desumptum  eta  meipsiusSirmon  ii  verbismo- 
do  productum  nihili  Pagio  est.  Sirmoadus  itaque, 
belium  illiusanni  427,utvultPro3per,vel,ut  rectius 
observat  Idatlus,  anno  431  a  Clodiano  distinguit, 
quod  gedtumesseaegat  per  bsc  tempora,  et  post 
auQU(u445  ablegat.  ilursusde  Clodiano  isto  bello 
loquitexislimatnonsolumSidonium,sedetiainGre- 
goriumTuroQen8em,sigebertum  etcum  bis  Annalea 
Francorum,  atque  in  eadam  tempora  illud  rojicere. 
NcqueestcurSirmoado  Pagius  objiciatquod  Sido- 
nius  victos  Fraacos,  eigebertus  vero  et  AaaaleB 
patri»  victores  fuisset  prsdiceut  ;  nam  quando 
Franci  apud  domestices  historicos  non  victores  ? 
quando  aon  triumphos  agunt  ? 

4.  Alter  Pagii  errorest,  quod  dicat  Idatium  hoc 
loco  non  significare eo  Abrahami  anno (2i\S.  Cbristi 


alias  importuna  esset  et  inoffioiosa  195  Bonifacii 
denuptiiscum  Aetiocontrahendisaduxoremadmo* 
nitia.  Si  tamen  Aelio  nupsit,  atque  illa  Gaudentii 
materest,  dequaloquiturSidociuscarm.  v,  verso 
205;  ex  Gothica  protectogente  fuit,  non  ex  Vanda- 
lica.  Quanquam  rela^iffinomen  (quod  Bonifacii  uxo- 
rom  babuisse  prodidit  Marcellinus)neotrum  souat, 
ot  extra  Gothoa  etVandalos  Ariaoam,  quamduceret, 
invenire  potuit  Bonifacius.  Id  autem  ex  Prisco  et 
Cassiodoro  constat,  Aetium  alium  habuiase  filinm 
nomine  Garpilionem,qui  majorGaudentioerat;  nam 
hic  apud  Sidonium  parvus  Gaudentius  a  matre  dici- 
tureo  temporequoGarpilliolegationem  jam  obierat 
ad  Attilam.  Quare  si  Garpilo  nondum  mortuus  erat, 
quandoGaudentiominoriejusfratri  imperiumquae- 
rebatur,  quid  causs  esse  potuit,  nisi  quod  Aetii 
uxor,  queapul  Sidoniumloquitur,mater  erat  Gao- 
dentii  etGarpilionis  noveroa.  Plora  deBonifacio  col' 


k'M)  Fanco^  victos  esse^  sed  iantum  pacem  eos  cum  n  le^it  Stilingus  oommentario  praevio  ad  Vitam  san- 
Aetio  pepigisse.  Et  post  pauca  :  Ibi  Idatius  loquitur      cti  Augustini,  §  52. 


de  prislind  diyaitateab  Aetio  recnperata,  quod  tamen 
non  nisi  post  aliquot  annos  contigisse  videbimus.  llao 
Paglus,quemIdatiusevideQtissimerefellit,dumaaQo 
431  iQ.]uit  :  Idalius  episcopus  ad  Aetium  ducem,  qui 
expeditionem  agebat  in  Galliis,  suscepit  legationem 
Slalimqueanno  432subjungit:  Superatisper  Aetium 
i'i  certamine  Francis,  et  in  pace  susceptis.  Cemorius 
comes  legatus  miltitur  ad  ShevoSf  supradtctos  secum 
Idatioredeunte.  Quamnam  ergo  agebat  Aetius  expe- 
peditionem  in  Gallis  anno  431  nisi  quae  insequenti 
anno  finita  cst,  suporatis  pcr  ipsum  Francis  et  iu 
pace  susceptis?Sed  tffldetia  his  diutius  immorari. 
Tantum  in  fineduo moneo :  alterum,  Idatium  harum 
rerum  testem  fuisse  oculatum  et  ideo  periculum 
nullum  est,  noc  suspicio  quidem,  quod  eas  extra 
locum  et  tempus  referat;  .tllerum,  de  pristina  di- 
gnitata  ab  Aetio  recuperata  nullum  pereos  annos 
Idatium  verbum  tacere. 

tH4NotaXLV,p.l5. 
DoBonifacio,  commontarii  vice,  haec  in  nonnulia 
Idatii  loca  ex  Augustino,  Prospero,  Oivmpio  loroet 
alliis  summatimexcorptaaccipe.  Bonifacius,  Thrax 
Ronere,  belli  pacisque  artibus  insignis,  a   Gastino 
malehabitasex  bollo  llispaniensi  contraVandalos, 
anno43i,  in  aulam  Honorii  Augusti,  etindein  Afri- 
cam  transiit.  Post  Honoriimortem  provinciam  hano 
contra  Joannis  tyrannidem,tribuQUS  tuQO  militum, 
defeadit,  Placidiajque  et  Valentiano  filio  servavit. 
Exinde  Plocidia,  quia  sibi  fidissimum  Banifacium 
ubique  experta  fuerat.comitivadoraesticorumatque 
Africo?  honoatatumeidem  prrvinciae  praefecit,  quod 
Aetius  tulitflB^Jcerrime.  Itaque  ut  Placidiaa  suspectum 
re.lderetBonit^acium,  cum  apud  ipsara  ccnpitcriini- 
niri,  roi^no  inhiar.i  dictitans,  et  siqui-lem  ab  Africa 
revocaretur.nonparitarum.SimulquoadBonifacium 
soribit  Placidiam  ipsi  insidias  struere,  quarum  hoo 
ei  erit  indiciumforent  absqueolla  oaosa  subito  ad 


Nota  XLVl,  p.  76. 

De  Aetio  post  interfectum  abeoBonifacium  Pro- 
sper  sub  consulibus  Aetio  ipso  et  Valerio,  id  est 
aQQo430,  haectradit :  Aetiuscum  deposila  potestate, 
in  agro  suo  degeret^  ibiquecum  quidam  inimicus  ejus 
repentino  eum  ineursuopprimeretentasset^pro/ugusad 
Urbem  atque  illinc  ad  Dalmatiam^  deinde  Pannoniam, 
aillunnos  pervenit,quorum  amicitia  auxilioque  pacem 
principum  et  jus  interpoiae  potestatis  obtinuil.  in  li- 
bro  Prosperi,  quo  utor,  pro  et  jus  quod  hic  exhibeo, 
8criptun[iest/ltf/tta,Sed  erae  libri  ascripUe  ex  fide 
Manuscriptorum  suat.exqueaHis  auctoribusoptima 
pluresque  correctioues  et  Qota9,  quas  esse  suspicor 
a  studio  magai  Aatoaii  Augustini  Ex  iliis  una  haBC 
est  aua9,  expunctoillo  verbo  Aetius  ea  reatituit  et 
jus.  Igitur  ex  desoriptis  Prosperi  verbis  nemo  noa 
r\  videt,  Aetium  interfecto  Bonifacio,  iram  principum 

metuentumpalatiumreiiquisse.UbiSebastiaQusBo* 
nifacio  suooedens,  tandiu  ibidem  permansitquandia 
abfuit  1S8  Aetius.  At  hic,  anno  433  ad  autem  re- 
versu8,Patriciusque  renuntiatu8,Sebastianu  m  paulo 
post  aula  expulit  et  ad  Orientem  navigare  coegit. 
QuarequaB  Prosper  ds  successu  Aetiiinagrum  fuga- 
que  in  Oalmatiamet  Pannoniamnarrat»  maxima  ex 
parte  ad  annum  433  pertinent. 

Nota  XLVII.  p.  77. 

7.  Praylium  anno  416  aut  initioanni  417  Joanni 
in  episcopatuHierosolymitano  successisse  decessisse 
vero  ante  annum  419,  ejusque  in  locum  eufrectom 
fuisse  Juvenalem,  nota30paucis  exposui.  Igiturdo* 
ctissimus,  cui  ego  assentior,  Papebrochius  in  Hist. 
chronolog.  opiscop.  Hierosol.,  Prayiii  mortem  anno 
418  adnectit.  Glar.  vero  Pagius,  in  Gritica,  ad  an- 
uum  429,  n.  27,  mortuumasserit  Praylium  anao  423 
Verom  oeoter  quemqoam  veterum  scriptorum  pro- 


781 


IN  IDATII  BPISOOPI  CHRONIOON  NOTJk 


782 


dQcit,qui8ue  sententiepresseolarequesuffragetur.  A  spolitanos  delusisse  narravit,  eontinuo  quid  Antio- 
Quinimo  Pagius  exxx  episcopatu8aonis,quo8PrQy-      cniee  de  eo  aclum  sitcommemorat,  inquiens:  Post- 


lio  Nicepborum  etTheophanemtribuerel'atetur,no 
vem  et  ullra  necesse  est  ut  detrahat,  et  nec  sic  qui- 
dem  computusilliusconstat.  Pappbroobius  similiter 
in  ByrillOyScriptore  Vits  sanoti  Eutbymii  (20  Janua- 
rii)  qui  Juvenalem  sucoessorem  Praylii  anno  46  epi- 
scopatus  obiisse  tradit,  pro46  legendum  esse  ait  40; 
namque  ita  chronoiogiam,  quam  astruit,  requirere 
existimat.  Nimirum  tam  Pagius  quam  Papebrochius, 
dum  suam  quisquesenientiam  comprobareconatur, 
scripta  veterum  vel  refeliit  vel  corrigit,  quiauterque 
opioioni  sus  contraria  esse  cernit.  Attamen  Pape- 
brocbii  correclio  Gyrillo  adhibitanon  tamenormis 
est,ut  per  sesepatet,  ac  ili.t  quam  Pagius  Nicephoro 
et  Theopbani  adhibet,  ut  eos  in  suam  seotentiam 
trahat.  Quanquam  hi,  ut  verum  fatear^severiorem 
longe  merentur,  quia longissime  averitate  aberrant. 
Prsterea,  ut  ad  Papebrochium,redeam,facillimum 


modum  evidenter  deprehcnsus{PeL\ag'iu9)  insistentibus 
accuiatoribw  a  posteriore  synodo,  cui  sanctx  memo' 
riae  Theodolus  Antiochix  praesedit  episcopus^  atque 
detectuSf  a  sanclis  quoque  et  venerabilibus  Hievsoly- 
morum  locis  est  deturbatus,  firgo  si  postmodum,  si 
insistentibus  accusatoribus,  scilicet  iisdem  qui  in 
Diospolitanasynodo  eumacusaverant,damnatus  est 
a  Theodoto,  quis  aut  cum  Norisioanno  ab  ea  syn- 
odo  quinto,  aut  cum  Pagio  anno  octavo,  uti  opina- 
tur  is  ad  ancum  424,  n.  8,  nimirum  multos  etiam 
post  annos,  quam  celeberrimum  Zosimi  decretum 
totum  orbem  percurrerat,  factum  itl  fuisse  creda  ? 
Imo  neque  Norisium  neque  Pagium  credituros  id 
fuibse  existimo,  nisi  viri  doctissimi  in  eamivissent 
opioionem,  quod  Tbeodotus  longe  post  annum417 
Antiocbenam  obtinuerit  sedem. 
4.  Verum  aliter  omnino  res  se  habet ;   namque 


fuit  auclori  Vit«  Euthymii  Gyriiloepiscopatum  Ju-  B  Theodotus  anno  isto  417  AntiocbisB  factus  est  epi- 


venalis  numerare  a  morte  Joannis,  prstermisso  ex 
oblivione  Pravlio.  Quem  cum  in  brevi^  id  est,  brevi 
tempore,  1S7  episcopatum  tenuisse  Idatius  alfir- 
met,  illiustestin^onio  eKicere  potuisset  Papebro- 
cbius,  utejus  opinio,  sin  minuscerta,  valde  tamen 
probabilis  lectoribus  videretur-  Porro  episcopatua 
decem  annorum,  quantum  Praylio  tribuit  Pagius, 
brevis  dici  non  potest.  8i  autem  brevis  fuit,  ut  tra- 
didit  Idatius,  secundo  a  morte  Joannis  anno,  id  est, 
418obiit:Juvenali8quepost  ipsum  electusest  eodem 
anno. 

2.  Emin.  card.  Norisius  Praylium  non  ante  an- 
num  421  obiisse  existimareso  indicat,dum,in  hist. 
Pelag.,  lib.  ii,  cap.  4,  scribit  ab  eo  aQno(421),  qui 
accepta)  a  Theodoto  sedis  (Antiochenffi)  primus  nu- 
meratur.contigisseutPelagiusdesanctisUierosoly- 
roorum  locis  ejiceretur.  Duo  hic  as*truit  vir  doctis- 
simus  :  alterum,  elecfionem  Theodoti  evenisseanno 

424  ;  alterum,  Pelagium  post  Theodoti  electionem  C  Praylio  teslari  videtur*Mercator,  qui  post 
abactum  fuisse  Hierosolymie.   Csterum  Eusebius      ipsius  supra  verba  hsc  statim  adjicitrQuo 


Cremonenkis  (ita  conjicit  magnus  BaroQiuB,ad  an- 

num  417,n.  ^15,  vel  si  Cremonensis  non  est,   certe 

ille  videtur essecujus  meminitHieronymus  epistola 

nunc  inter  Augustinianas  202)  Cyrillo  Alexandrino 

scribens  (apud  Baron.,  ibidem)  bsc  inquit :  Quo- 

modo  nunCy  cum  beaix  memorise  Innocentius   Peta- 

gium,  Cxlestiumque  cum  suis  capitibus  condemnavit, 

cunctis  eos  abjicientibus,  Orientatibus^  Atexandrina 

Ecclesia  in  communionem  receperit^  qusesola  et  prima 

inler  provinciales  suos  tales  refutare  debueratfSi  nunc^ 

id  est  quando  Innocentius,  quiinitio  anni  417  de- 

cessit,  Pelagiura  damnavit,  Orienlales  hunc  abjece- 

runt  SyrietPalaestini,annonseronimis,scilicetpost 

quatuorautquinqueannosabaclusdicituraNorisio? 

Quid  quod  de  hac  Pclagii  e  sanctis  locis  ejectione 

sub  Gatilinae  nominelocutus  fuissevideturnierony- 

mus,  epist.  55  ad  Riparium.  At  Hieronymus   ante  „  .... 

annum  421  morluus  est.  Fortasse  etiam  clarius  de  D  tumad  Innocentium  papamlitterasdedisse.Quoiia- 


scopus,  utinhist.  patriarch.  Antioch.  prsfixatomo 
IV  sanctorum  Julii,  satisliquido  deduciteruditissi- 
mus  Jesuita  Boscbius;ejusque  opiniolaudaio  Mer- 
catoris  testimonio  adjunotisque  Eusebii  verbissupra 
descriptismaximecomprobatur.CumenimEusebius 
Bolius  Innocentii  rescriptum  meminerit,  nulla  recen- 
tioris  alicujus  decreti  (putaZosimi)  factacommemo- 
ratione,  profectogravissimum  nobis  praQbet  funda- 
mentum,  ut  oredamus  epistolam  1S9  illani  missam 
ad  Cyrillum  fuisse eodem  anno  417.  At  quid  ego  mo  • 
ror?  Iidem  emin.  Norisius  acPagius(Iege  hunc,  ad 
eum  annum,  n.  9)  hoc  ipsum  fatentur, scilicet,ea8 
Eusebii  iitleras  scriptas  fuissc  initio  pontificatus 
Zosimi,  quam  eodem  anno  417,  die  ^18  Martii  conse- 
cratum  luisse  traditibidem  Pa^ius,  n.l2.Cum  ergo 
Pelagius  exsacris  Uierosolymornm  lccis  exturbatus 
fuerit  auctoritate  synodi  Antiochen»,in  qua  sede- 
runt  Theodotus  et  Praylius  ;  namque  id   etiam  de 

laudata 
QuorfCejectio- 
nem  Pelagii  a  sanctis  locis  Hierosolymorum)  ejus- 
dem  sancti  Theodoti  ad  reverendissimum  urbis  Bomse 
episcopum  et  sanctae  memorix  Praytii  Hierosolymi' 
tani  episcopi  missa  scripta  testantur.  annon  ax  his 
omnibu8liquidocoIligitur,l°synodumAntiochenam 
habitam  fuisse  anno  417,  non  autem  post  annum 
412;2<^Theodotum  jam  tum  Antiochisepiscopum  fa- 
ctum  fuisse,utiyContra  quam  opinantnr  Norisiuset 
Pagius,  propugnat  Boscbius;  3^  Pelagiuin,etiam  si 
post  electioQemTheodotiHierosolymisexpuIsusfue- 
rit  a  Praylio,  Prayliusque  e  vivis  excesserit  vel  fine 
anni418,veIinitio  insequentis,  ab  eo  prorsus  expelli 
potuisse  etre  ipsaexpul8umfuisseaono417,nonau- 
tem  post  annum421,  uticontendunt  NorisiusetPa- 
gius,existimantesPra^iiumeoannonondumobiis8e? 
5.  At  oonstat,  inquies,  Praylium  propensiore  in 
Pelagium  animo  fuisse  initio  episcopatus,  et  pro  eo 


ejectione  Pelagii  e  sacrislocislocutus  est  alias  Hie- 
ronymus,  scrlptumque,  ubi  bsBC  narrat,  deperiit. 
Plura  enim  operasanctidoctorisinjuria  temporum 
perdita  sunt. 

3.  Itaque  Praylius  Pelagium  Hierosolymisexpulit 
post  synodum  Antiochenam,qua8  eeriusquam  anno 
417co^i  ISS  non  potuit.  Nam  cum  Pelagius  ex  syn- 
odo  Dioepolitana  indemnatus  evasisset  anno  «15 
desinente,  orthodoxi,  (|ui  ipsius  condemnationpm 
flagrantissime  concupiscebant,confestim  bnnccau- 
sam  ad  Antiochenumpatriarcham,  cui  suberant  epi- 
Bcopi  Palsestini,  detulerunt.  Sed  importune  in  eore- 
rum  articulo  evenit,  ut  Aiexanderepiscopus  Antio- 
chiae  moreretur,unde  causaproorastinataestusque 
ad  eloctionem  Theodoti  in  ancum  417.  Garnerius, 
dissert.  2de  synodis  in  causaPelagianahabitis,syn- 
odo  10,  Theodotum  anno  411  Alexandro  succes- 
sisse  existimat,  sed  immerito.  Marius  Mercator, 
cap.  3  Commonit.,  poetquam  Pelagium  Palres  Dio- 


que  pacto  fleri  potuit  ut  tam  cito,  nempe  in  ipso 
episcopatus  anno  primo,  Pelaglum  abjiceret  et  a 
Palaestma  expelIeret?Simili  ratiocinatione  asserere 
qui  poteritTractoriam  Zosimi  post  annum  418  edi- 
tam  fuisse,  quia  Zosimus  usque  ad  diem  21  Martii 
ejusdem  anni  Pelagium  Cselestiumque  excusareco- 
natns  est,  eorumaccusatoribusacerrime  suggillatia. 
Praylius  utique  litteras  pro  Pelagioad  Innocentium 
scripsit,  illaeque  nerlatae  sunteo  tempore  quod  intor 
primas  et  seounoas  litteras  Zosimi  (qui  Innocentio 
successeral)  ad  Africanos  episcopos  excurrit.  Id  ex 
eo  colligitur  190  quod  cum  Zosimus  nuUam  Pray- 
lii  epistotae  mentionem  in  primissuisad  Afroslitte- 
ris  fecissel,  facturus  procul  dubio,  si  eam  jamtum 
accepisset ;  in  secundis,  qufledatae  8unt22die8ep- 
temb.  anno  417,  acceptam  a  se  meminit.  Csterum 
dum  Praylii  IitterfieadInnocentiumperferuntur,d6- 
latum  est  ad  Orientem  decretum  ejusdem  Innocentii, 
quo  Peiagiusdamuabator.  HoodeoretoexitusTbeo- 


783 

dotu8,  et  insistentibuB  Pelagii  accusatotibus,  syno- 
dum  atatim  coegit,  ubi  praesente  Praylio  Pelagius 
damnatus  est.e^ut  aiebat  supra  Kusebius,a  ounctis 
Orientalibus  abjectus.  Siquidem  opportune  tunc.id 
esl,  pontiticatus  Innocentii  tempore.  legatio  Uomam 
missa  fueratab  episcopisOricntalibus,  de  qnaBoni- 
facius  papa  in  epislolis  ad  quosdam  Mr^cedonijeepi- 
scopos,  tom.  IV  Goncil.  Collectionis,LibbeanaB  col. 
1708  haec  habet :  Anie  breve  temf)U%,  id  est,  subprse- 
decessore  meo  beatx  memorix  Innocentio  Orienia' 
lium  Ecclesiarum  pontifices,  dolentes  se  a  beatiPetri 
communione  sejunctos,  per  leaatos  pacem,  si  cliaritoi 
vestra  retinet,  poposcerunt.  Nimirum  sejunxeruut 
esse  Orientales,  Constantinopoiitani  et  -^gyptii  a 
communioneRomanfflsedis.recusantes  nomen  san- 
cti  JoannisChrysostomiflyplicis  inserere.quod  Inno- 
centius  urgcbat.Orienialium  autem  legationisauoto. 
rem  Alexandrum  faisse  praedecessorem  Tbeodoti, 
ipse  Innocentius  testatur  epislola  ad  Maximianum 
episcopum,  tom.  II  Gonciliorum,  col.<2t56;  in  qua 
h»c  scribi :  Antiochenx  EcHesix  fraiet  et  coepiscopus 
noster  Alexander  digna  legatione  et  proseculus  est  et 
probavU,  negotium  scilicet  reconcili  .linnisOrienta- 
Jium  cuin  Ecclesia  Romana.  Igitur  ex  h  »l'a  Antio- 
chiamredeuntibusAlexandrilegatiSjdesiuMileanno 
416  vel  ineunte  potius  4l7,ad  alia,  quae  ab  ipsoln- 
nocentio  traditi  sunt,  rescripla  decretum  contra 
PolH^ium  recens  tuni  editum  adjunxisse  tam  esticre- 
dibile  quara  quod  raaxime.  Hisergo  Innocenti  lit- 
teris  a  Theodoto  acceptis,  namqueinterim  Alexan- 
der  decesserat,  ut  se  Romano  pontifici  magis  pro- 
baret,  synodum  statim  coegit,  Pelagium  damnavit 
et  ab  Orienterejiciendum  decrevit. 

6.  Sed  ecce  nunc  Norisius,  lib.  i  Hist.  Pelag.,cap. 
H,  nullum  191  ab  Innocentioadversus  Pelagiuiii 
conditum  dec  retum  contendit,Tum quia  hujusmodi 
docreti.  ait,nullibi  divus  Augustinus  meminit;tum 
quia  illud  Zo*imu8  poutifex  Coeleslio  non  objecit, 
cuin  tamen  ab  eo  re.juisiverit  uisedisaposlolicxlit, 
ieris.qux  a  sancix  memorix  suo  prxdecessore  mrtwa- 
terant,  prxbei  assensum^  uti  relert  idnm  Augus- 
stinus,  lib.  n  de  Peccato  origin  ,  cap.  3.  InNorisii 
sententiam  pedibus,  utsolet,  ivitPagius  ad  annumi 
416,  n.  15  et  16.  Sed  imprimis  esto  quod  illiusde- 
creti  Innocentiani  nullam  sanctusAugustinusmen- 
lionem  fecis&et,  non  satis  hoc  erat  utillud  exstitisse 
unquam  nej^emus.  Atqui  id  expresse  tradit  Genna- 
dius,  cujus  teslimonium  tantiallquando  facit  Nori- 
sius,  quanti  infra  videbimus  nota  63,  a  n.  3,ubide 
epistola  Leonis  ad  Elavianuni  de  Incarnationis  my- 
Bterio  dicendum  esl.  Testatur  id  ipsum  etiam  liber 
Pontificalis,utEusebiu8  antealaudatusnon  obscure 
indicat.  Utquidenim  cum  Pelagiarios  ab  Orientali- 
bus  abjecLoa  esseait,  factum  ia  significanter  adno- 
tat,  cum  beaix  memorim  Innoceniius  Pelagium  Cas- 
tesiiumque  cum  capitibus  condemnarit ? 

7.Deindcnego,Augu8tinumnonmeminis3edecre- 
ti  Innocentiani,  neque  illud  GGelestio  Zosimum  ohje- 
cisse.  Anquia  Augustinus  litterarum^noti  werodecre- 
h'nominoutitur,ideoepistolamautepi8tolas  aliquas 
nonaulemdecretumsignificarevoluissedicenduaest 
At  enim  vel  consulto,  vel  casu  poiu\i decreti  nomen 
non  usurpare.  AnnonPossidius,  in  Vitaejusdem  Au- 
gustini,cap.  18,de  lnnocentioetZo8imoloqueri8,in- 
quit:  Al  illi  lanioesedis  aniistites  suis diversis  iempo- 
ribus  eosdem  (Pelagianos)  noianies..,  daiis  liiteris  et 
ad  .4fricanas  OccidentiseiadOrientis  pariis  Ecciesioi 
eos  anathemaii%andos  eldeviiandosabomnibusCaihO' 
licis  censuerunt.  Et  hoc  iaie  de  itlis  Ecctesia;  Dei  catho- 
lirx  prolafumjudicium.cic.Fjn  Possidiuslitteraaap- 
pellatlaraZosimiquamlnnocentiiadverdusPelagium 
constiluta;oa'|ue  non  a  8oloZosimo,sedetiamab  In- 
noceni  io ad  Orienti:^  partis  Ecclesias  missas esse tes- 
latur.  Ipse  etiam  Augustinu8,epist.l90,Hlias  i57,ad 
Optalum,deconstituti8al)lnnocentioetZo8imo,('o- 
dem  tenore  loquens,  192  SilUPelagius  et  Caelestius 
duobus  venerabilibus aniistitibus apostolioae  sedispapa 
Innoceniioet  papaZosimo  toto  Christianoorbodamnati 


ADDBNDA  AD  QUOBDAM  PRISCBDBNTBB  TOMOS. 


784 


\  sunt.  De  guibus  exempta  recenttum  litterarum  sioe 
quae  universaiiter  ad  omnes  episcopos  de  memorata 
sade  manarunt^  etc.  At  dubium  non  estquia  Zoaiutos 
decretum  contra  Pelagianoa  ediderit.  DeniqaeemiD. 
Baroniua,  Garoeriaset  alii  ad^enbi  sunt  Gennadio, 
lib.  de  Yir.  iilustr.,  de  Innocentio  juxla  iectionem 
Pagii  dicenti  :  Scripsit  decreium  Occidentaiium  tt 
OrienUuiam  Ecctessiis  adversus  Pelagium  datum .  PoU 
quem  successor  ejut  papa  Zosimus  latius  promulgaviL 
8.  Et  8aue  ai  quo  scripta  sua  contra  Helagium 
mittere  debuisseetinisisselnaocentiuaicredendum 
est,  Orientis  dicBcesis  fuit,  ubi  quot  et  quanta  per- 
petraverit  Pelagias,  tum  per  seepiscopos  deludeat 
lasynodis,  ium  persu»  factionishoiuinesllierony- 
mum  etsanctas  virgiaes  EustochiumetPaul<tmju- 
uiorem  immaniter  vexana,  mature  cognoverat,  ut 
patet  ex  ipsius  inaoceatii  epistola,  iater  Augusti- 
nianisolim95,nuacl95,exquealia,quamadJQana6m 
episcopum  Uierosolymitaaum   scripsit,   babesque 

Q  apud  Baroniumad  annum  416. Sed  jam  nimie  multa 
de  nomine  di8putavimus,prssertimcum  unoverbo 
lis  dirimi  possit,  si  dixerimus  latuisse  Augutiaum 
decretum  Innocentii  contra  Pelagium  missuui  ia 
Orientem,  sicuti  latuit  ipsum  concilium  in  eodero 
Orieote,  io  eadem  oausa  et  eodem  anno  habitum  a 
Theodolo:nequeenimillius8ynodi  meminit  usquam 
sanctus  doctor;8i  ergo  ex  ejus  de  hac  syuodo  sitea- 
tio  aemo  nisi  temero  falsitalis  arguet  Mercatorem, 
auod  et  habitam  dicat,  et  ia  ea  damoatuni  fuisse 
Felagium8cribat,cur,quia  decreti  Innooeiitianisub 
expresso  nomine  decreti  non  meminit  Augustinus, 
fal8itati8arguendisuntGennadiu8,liber  Pontificalis, 
vel  eiiam  laudatus  supra  Eusebius  ?  tigo  equidem 
cum  bec  et  plura  his  similia  lego  in  Historia.  Pela- 
gianorum  et Vindiciis  Augustini  ejusdem  auctoris, 
illud,  uno  commutato  verbo,  repetere  soles:  Honot 
regis  judicium  diiigit.  VerumieLmea  sive  decretum 
contraPelagianosedideritlnnocentius.lOBquodad 

p  cunctas  Ecclesias  miseritfSiveepistolarumad  Afros 
scriptarumexemplar  in  Palaestmam  en  Orientem 
transmitti  curaverit,  id  ex  Eusebii  et  Mercatoris 
testiomoniiscertissime  constat.Orientales  Pelagium 
abject8SO,quiailluraabInnoceatio,  nondura  autema 
Zosima  damnatum  didicerant.  Quodcum  anno  417 
vel  ut  serius  initio  418  factum  fuerit,  sedente  Hie- 
rosolymisPraylio,  Joannes,  qui  huoc  in  episcnpata 
illopr6ce88it,teaereeum  non  poterat  anno  4i9,quo 
terrae  motus  ab  Idatio  commemorati  coatigeruot. 
Quia  etiam  Praylio  brevi  vita  fuacto,  Juveaarisluoc 
temporis  Uisrosolymitaaam  sedem  occupabat. 

NoiaXLVin,  p,  78 

I.  InterepistolasS.  Cyrilli  Alexandrini  octava,qus 
incipit:iYu{jranmr  9ut(/^.7t,adNe8toriumdirecta  est.De 
eaaulem  sanctus  Leo  epist.(mihi)33,adTheodo8ium 
Augustum,ait:0ua(epi8tolaGyrillus)^tf5/ortumcorn- 
gere  etsanare  voiuit,pravas  praedicationesipsiusarguens 
n  etevidentiusfidemNtcsensedefinitionisexponens.quanh 
que  ab  eo  missamaposiolicx  sedis  scrinia  susceperunt» 
Ejustem  Gyrilli  epistols  meminit  sanctus  Flavianas 
in  primis  et  secundis  ad  saactum  Leooem  missisa 
80  litteris,quae  ia  aatiquis  Leoais  Editioaibus  post 
epistolam  octavam  reperiuatur.  Ergo  ia  primis  tes- 
talur  Flavius,  ei    Gyrilli    epistolae   omaes    syaodi 
Ephesias  Patres  assensisse.In  secundis  verba  que- 
dam  adducit,  quae  cum  ex  eadera  illa  Gyriili   epi- 
8lola  desumpta  sint,  aparte  demonstrant,  de  ea,  et 
nondealiaCyrilliepistola  locutum  fuisseFlaviaaom 
in  primis  suislitteris,  et  de  eademlocutos  Leonem 
inlitterisadTheodo8ium,etidatiumiaChronico,dum 
Cyrilli  epiRtolffi  unius  meminit  ad  Nestorium  misss 
ejus  hceresin  destrmntis  et  regutam  fidei  exponentis, 
2.  Quapropter  immerito  Quesnellus  prster  baac 
Gyrilli  epistolam.  Nugantur  quidamy  qu«8  in  tomo 
I  Concilii  Ephesini.  cap.  12,   initium  aliud   habet, 
scilicet:  Inieiligo  quos(iam;\i\sLm  etiam^quiB  de  pace 
est  ad  Orientalee  incipitque  :  Latentur  ce/t,  tS4 
eignificatamesBe  volt  a  Flaviano  Nam  qood  hie  Ida- 


785 


IN  IDAHI  BPISCOPI  CHRONICON  NOTJB. 


786 


tins  alit  CQm  hao  epistola  missaesse  testatur,  inter* 
pretari  possumus,  et  quidem  consuUius,  de  alio 
Cyrilli  scripto,  quod  laudato  loco  designat  Leo  in- 
quiens  :  Ephetinse  etiam  synodi  gesta  recenseal,  qui- 
bwt  eontra  Nestorii  impietatem  a  sanctaB  memoriw 
CyrHlo  inserta  et  allegata  sunt  de  Jncamatione  Ca^ 
tkolicorum  testimonia  saeerdotum,  Quanquam  nihil 
nos  cof;it  ut  ea  alia^  qus  aliata  fuisse  ait  Idatius, 
Cyrilli  esse  dicamus. 

3.  Porro  contra  NestoriansB  haeresis  venenum, 
quod  has  quoqueOccidentis  partes  afflaverat,  pras* 
sentissiiuum  scripta  hiec  antidotum  attulerunt. 
Nam,utomittamLeporiummonachumMas8iliensem 
quem  in  emendationis  sus  libel!o(8cripto,ut  opina- 
turTiilemontius,anno427)apudSirmondium  tom.  I 
opuscul.confitendpm  legimus  :  Desancta  Maria  non 
Deuin  ipsum  natumySed  perfectum  cum  Deo  natum  ho- 
minem  dtscebamus :  ex  Hispania  datis  ad  Capreolum 
Carthaginensemin  Africaepiscopum  litteris  Vitalis 
et  Constantlus  scripserunt:  Sunthicquidam.qui  di- 
euut  non  debere  dici  Deum  natum;nam  et  hxc  estfides 
{haeresis  potius)  eorum,  hominem  purum  natum  fuisse 
de  Maria  f^irgine,  et  post  hxc  Deum  habitasse  in  eo, 
Ita  a  religiosis  his  viris  Vitale  et  Constantio  scri- 
pta  fuisse  post  Ephesinam  synodum  litteras  Capreoli 
ad  ipsosdemonstrant,  qus  tom.  lOperumSirmondi 
pagina  215,  legi  poterunt.  Cumautem  scripta  non 
faerint  post  occupatam  aOaisericoCarthaginem  die 
49novemh.  anno  4'^9  (nam  ab  eo  tempore  cuncta  in 
ilia  urbe  perturbatis  siroa  fuerint),puto,  Vitalem  et 
Constantium  eas  litteras  ad  Capreolum  misisse 
aliquo  ex  his  annis,  qui  inter  432  et  439  decurre- 
runt.  Quod  si  scriptas  fuisse  eas  dicamus,  ante- 
quam  ad  Hispanias  anno  436  allata  fuerint  scripta 
qus  hoc  anno  memorat  Idatius,  nihil  fortasse  a 
veritate  aberrabimus. 

Nofa  XUX,  p.  78. 

Semel  et  iterum  Idatius,  Burgundiones  contra 
Bomanos  rebellasse  195  tradit  annis  436  et  437, 
atque  in  hoc  ultimo  belio  caesaeorum  xx  millia  te- 
atatur,  De  quo  intelligenda  suntilla,  qus  Sidonius 
carm.  vn,  vers  32»,  scribit  : 

Belgam,   BarguDdio  qnem  trnx 

Presserat,  abvoWit  junctus  tibi. 

VidelicetAetiusjunctusAvito.AdditinsuperSidonius: 

Viocitur  illic 
Carsu  HeruluB,  ChuDOB  jaculoB,  FraocuBqoe  natato, 
Saaronjata  clypeo,  Salios  pede,  etc. 

Ubi  utrosqusFrancos,  Atthurio9,qui  ad  Nierum, 
et  Salios,  qui  ad  Salam  aut  Isalam  flumina  conside- 
rabant,  Burgundionibusadhaesisse  significat.  Caete- 
rum  unicus  belli  duxetauctor  Gundiacus  fuit,  Bur- 

gundionum  rex;  reliquae  verogeotes  Bur^undionia 
uctum  fortunamque  sequebantur.  Et  tamen  Ma- 
rianus  Scotus  sexto  post  natus  scculo  sub  hujus 
anni  consulibus  hsBC  scribit :  Baiavos,  Tungros,  Me- 
napios,  Tervanos,  Morinos,  Ambiones,  Cameracenses, 
Tomacenses^  Attrebates,  Beivacanses,  et  quidquid  his 
regionibus  interjacet,  ultraque  Sequanam  et  Lige- 
rim  Ctodius  Francorum  regno  adjecit,  Hsc  cum  Si- 
donianis  contulisse  refutasse  est  Sirmondus  ad 
hunc  Sidonii  locum  Oothos  Burgandionibus  auxi- 
lio  Mccurrisse,  eorumque  viii  Burgundionum  vero 
zx  milia  eodem  tempore  et  loeo  occissa  fuisse  re- 
fert.  Sed  falliiur  vir  doctissimus;  Gothi  enim  alio 
anno  quam  Burgundiones  perierunt,  ut  coostut  ex 
Idatio  ;  et  loco  etiam  diverso  bellum  gessisse  vi- 
dentur,  scilicet  in  provincia  Marbonensi^cum  Bur- 
gnndionee  in  Belgicn  bellareot. 

Nota  L,  p.  79. 
Narraturus  Matius  actaanni  439,nibil  peccavit  si 
Carthaginis.celeberrimaeurbis.excidiumanteomnia 
praemisit,  anteea  etiam,  quaeeodcm  illoanno  prius 
cootigerunt.l96Pagiustamem  illum  peccasse  vult, 
imo  peccireeum  facit,dum  sibi  nngitAbrahamian- 
num  2455,  cui  ad  diem  19  Octobris  eversionem  Car- 
thaf^inis  alligat  Idatios,  numerandum  esse  a  die  pri- 
maOctobris  aQDiDiony8iani438;quod  siitaessetjoer- 


A.  te  eversionem  Cartbaginisascripsisset  Idatius  anno 
eidem  438.  At  uumeret  Pagius  annos  hujus  Chro- 
nici  a  Januario,  et  incidet  illud  excidium  in  an- 
num  439,  in  quem  cum  dubitari  nequeat  Idatium 
illud  retulisse,  a^noscat  tandem  Pagius  errorem 
8uum  desinatque  inculcare  toties  annos  Idatianos 
ab  Octobri  numerandos  esse. 

liota  LI,  p.  79. 
De  bello  Tolosano,de  quo  Idatius  anno430,Prosper 
8ub  ejusdemanoiconsulibus  haso  scribit:  Lt/(>rttif. 
qui  secundK  ab  Aetio  patricio  potestati  Hunnis  auxili' 
antibus  prxerat,dum  Aetii  gloriam  superare  appetit, 
dumque  aruspicumresponsis  et  dsemonum  significatio^ 
nibus  fidit,  pugnam  cum  Gothis  imprudenter  consue- 
rit,  Meritoergovictuscaptus,  occisusest,  quivani- 
tate  tumidus  et  sacrilega  impietate  contaminatus 
pu^nam  consCruit.  Comparat  bunc  catholici  impera- 
tori8  ducem  Salvianus,  lib.  vii  de  Gubern.,  cum 
Tbcodore  Gothorum  rege  Ariano,  pieque  sapien- 

B  terque  philosophatur,  dicena :  Gum  Gothimetuerent, 
prxfumpaimus  nos  in  nunnisspemponere.illi  inDeo; 
pax  ab  illis  postularetur,  a  nobis  negaretur,  illiepiS' 
copos  mitterent,  nos  repelieremus,  iUi  etiam  in  nlie- 
nis  sacerdotibus  (erant  enim,  quos  pacis  internun- 
cios  et  sequestresad  Flomanos  mittebaotOotbi  epi- 
scopi  caihoWci)  Deum  honorarent,  nos  in  nostriscon- 
temneremus.  Prout  aclus  utriusque  partis,  ita  et  re- 
rum  terminus  fuit.  Itaque  ille  dux  nosirai  partis 
Litorius  eamdem  urbem  hastium  (Tolosam)  quam  eo- 
dem  die  victorem  se  intraturum  esse  prsesumpsit^ 
captivus  infravit,  Vincia  quag  aliis  paravil  ipse  susti- 
nuit.  Ut  qui  maximum  habuerat  supercilium  forti  viri 
mortem  subiret  ignavi,  longo  tempore  et  diuiurna  in 
ergastulo  Barbarorum  tabeconsumptus,  t97]pserex 
hostium,  quantum  res  prodidit,  ac  probavit,  usaue 
ad  diem  pugnas  stratus  cilicio  preces  fudit;  anle  hel" 
lum  in  oratione  jacuit ;  ad  bellum  de  oratione  $ur- 
rexit.  Priusquam  pugnam  manu  capesseret.supptica- 

Q  tione  pugnavit;  et  ideo  fidens  processit  ad  pugnam, 
quia  jam  meruerat  in  oratione  victoriam.  Haec  cap- 
tim,  ouia  lectu  illa  dignissima,  et  qufle  egregiam 
Theodforis  Gothorum  nostrorum  inoolem  osten- 
dunt,  ex  Salvianio  descripsi.  Interim  observa, 
Idatium  post  dies  paucos^  quam  captus  est  Li- 
torius,  occissum  fuisse  afflrmare;  Salvianus  vero 
longo  lempore  et  diutuma  in  ergaslu  a  Barbarorum 
tabe  comsumptum  ait.  Salvianuset  loco  ettempore 
rebus  his  propter  erat;  nam  per  hos  diesautpaulo 
post  hsec  10  Gallia  scribebat. 

Nota  LI,  p.  79. 
Pacis  interRomanosetGothoseodem  anno439con- 
fectffilaudemAvitotribuitSidoniuscarm.vii.vers.299 
ubi  Aetii  totiusque  Gallie  trepidationem  postdevic- 
tum  a Theodore  Litorium  his  carminibus  depingit : 

GaI1ia....,Getica  pallebat  ab  ira  ; 
Nll  prece,  oil  pretio,  nil  milite  fracloB  agebnt 
AetioB :  capto  terrarom  damna  patebant 
Q       Littorio,  In  Rhodaoum  proprios  prodocere  fioes 
Theodoridfie  fixom;  oec  erat  pogoare  necesse, 
Sed  mi^rare.  Geatia — PoBtqoam  ondiqoe  uollom 
Prfiesidiom  dociboBqoe  tois  nil  Roma,  relictom 
FcedoB,  Avite,  nova»,  etc. 

Prsliceoteristaa  Sidooioscriptavideri  potuerunt 
si  Prospero  creditur,  quideeademhacpaceloquens 
inquit :  Pax  cum  Gothis  facta,  cum  eam  post  aneipitis 
pugnx  lacrymabile  experimenlum  humitius,  quam 
unquam  ante  poposcissent.  Sed  bunc  Prosperi  locum 
luxatum  esse  dubitare  non  possumus;tumpropter 
Salviani  testimonium,  quo  Sidcmianum  conOrma* 
tur;  tum  prsoipue,  quia  Paulue  Diaconup,  qui 
Prosperum  exoribere  manifeste  videtur,  haec,  lib. 
XIV,  tradit  :  Pax  eum  Gothis  19S  facta  est  cum  eam 
Romani  post  hujus  lacrymabilis  belli  pemiciem  hu- 
mitius,  quam  unquam  antea  poposeissent.  Quare  in 
Prospero  vox  Romani^  quaelibrariorum  negligentia 
inde  excidit,  reponenda  est. 

Nota  Llll,  p.  80. 

De  Gaiaerioi    irruptionibus,  quibns  maritimaB 


787 


ADDBHDA  AD  QUOSDAM  PaiBCBDBNTBS  T0II08. 


788 


utriasqueimperii  regiones  per  siQguIoaaaQos  vas-  \ 
tare  solitus  est,  Victor  VitensisiQfine  lib.i  h«c  scri- 
h\i:  Qu3S  vero  in  Hispania,  llalia,  Dalmatiaj  Cala" 
bria,  Apulia,  Sicilia,  Sardiniat  Brutiis,  Lucania, 
Epyro,  vel  Hellade  (Gaisericus)  gesserit,  melius  ibi 
ipsi,  qui  passi  sunt  miserabiliter  lugenda  narrabunt, 
Hioc  apud  Gassiodorum.  lib.  i  Variar.,epi8t.  4  :  Sx- 
vuset  repentinus  hostis dicitur,  a  quo  avus  ipsius  se- 
ndiiona  SicHiam  Brutiosque  liberavit,  Quod  fortassis 
nuQO  accidit.  Ab  hacSicula  expeditioue  oarrat  Pros- 
per sub  coss.hujus  anni  revocatum  fuisseGaisericum 
metu  Sebastiani,  qui  ab  Hispania  in  Africani  trans- 
fretaveraty  adjungitque  ab  eodem  tandem  Gaiserico 
Sebastianum  interfectum  fuisse.  Vid.  not.  57. 

Nota  UV,  p.  81. 

Exstat  tomo  IV  Oper.  divi  Augustini  Editionis 

theol.  Lovaniensium  disputatio  interipsum  Augu- 

stinum  et  Maximinum  episcopum  Arianum,  qui, 

teste  Possidio  in  Vitasancti  Augustini^cap.  17  cum 


Virgineos  habittre  Binas  et  corporis  aTtns 
Jussit  inire  vias  parvaque  in  sede  morari, 

Reliqua  in  Bibliotheca  Vet,  PP.  invenies.  An  Me- 
robaudes  hic  (ilius  neposvefueritaltierus  Merobau- 
dis,  qui  semel  et  iterum  consuiatum  gessit  annis377 
et3B8,  an  nullam  cum  eo  cognationem  babuerit? 
Horum  neutrumsine  auctore,6ine  uullo  teste,stata- 
ere  valemus.  Raritas  quidem  ao  insolentia  nominis 
inira  unam  familiam  retentum  id  fuisse  suadent. 
Nam  quem  Ammianui  M.ircellinus,  lib.  xxx,el  Pros- 
per  sub  consulibus  Glearcho  et  Richemere  regem 
Gallorum  et  magistrum  militum  meminerunt  non 
Merobaudes,  quod  apud  hos  auctores  legilur,  sed 
Mallobaudes  dicebatur.  Merobaudes  ille  consularis 
sub  Maximo  Tyranno  periit,  ut  narrat  Latinus  Pa- 
catus  in  Paaeg^Tico  Theodosio  dicto. 

Nota  LVIl,p.  83. 
Idatius,  anno  454  in  Orientis  palatium  ex  Raven- 
natensi  Sebastianum   aufugisse  ait.  Ex  Oriente  in 


Gothis  in  Africam  venerut.  Ipse  autem  Maximus  B  Aquitaniam  protugum  hoc  anno  444  venisse  affir- 


initiodisputationis  Garthagine  se  missum  Hippo- 
nem  ait  a  comite  regis  ;  sed  lege  a  comiteSigisvuUo, 
quomodo  legendum  esse  monuit  Sirmondus  ;  cujus 
animadversionem  nescio  cur  ex  quadam  ejusdem 
Sirmondi  nota  ad  sermonem  UOdivi  Augostini  re- 
sciderunt  Benedectini.  Si^svultus  ergo  natione  Go- 
ihos  beilum  pro  Vaientiniano  in  Afnca  contra  Bo- 
nifaoium  administravit;  ipsoque  ab  ea  recedente, 
recessissQ  etiam  cum  eo  gentilem  suum  Maximum 
existimo.  Saitem  nemo  inficias  ibit,  post  devictosa 
Gaiserico  Asparem  et  Bonitacium  hujusque  199  in 
auiam  regressum  anno  432,  quo  eum  consignat 
Idatius,  Marceliinum  ab  Africa  discessisse.  Hinc 
irrumpenti  boc  anno  44 i  in  Siciiiam  Gaiserico  oc- 
curere  et  Ariani  regis  Arianus  episcopus  gratiam 
Hucupari  potuit  Maximium  autem  ab  episcopis 
damnatum  ideo  dixit  Idatius,quia  sanctusAugus- 
tinus,    praeter    commemoratam     supra    disputa- 


mat,  et  anno  assequenli  445  transitum  illius  ad 
Vandalos  in  Africam  consignat  Prosper  vero  sub 
consuiibus  Valentiniano  Augusto  v  et  Anatolio,  id 
est  anno  440,  Sebastianum  in  Africam  navigasse 
significat.  At  Idatium  melius  quam  Properum  ret 
Sebastiani  cognitas  babuisseexistimo.  Quod  si  quis 
istius  testimonio  assentiendum  sibi  esse  judicave- 
verit,  dupiicem  Sebastiani  901  transitum  inAfri- 
cam  statuat,  primum  anno  440,  postquem  regres- 
sus  in  Orientem,  ibique  aliquot  annos  commora- 
tus,  in  Aquitaniam  nunc  ad  Theodorem  veneril, 
Barcinonemque  postmodum  occupaverit ;  unde 
iterum  anno  445,  quod  Idatius  testatur,  in  Africam 
convolarit.  bed  utverum  fatear,  cum  satis  frequen- 
ter  res  geslas  prsmature  consignet  et  aliquando 
integro  quinquennio  praevertat,  mirum  non  erit, 
si  nunc  etiam  annos  totidem  Sebastiani  transitum 
ad  Vandalos  anticipaverit.  Verum  nihil  ego  definio, 


tionem,qusBnuncprimuBestexlibrisquoshabemu8  Q  sed  lectoris  judicio  relinquo. 


abAu^'ustinocontraMaximinum,duobusinsuperali- 
is  iietiiieumsanctus  doctorvaiidissimerefutavit. 

NotaLV,  p.  81. 
Bacauda  non  gentis,sed  factionis  nomen  est  latro- 
ciniis  deditae.  Qusb  Diocletiani  tompore  in  Galliis  ita 
invaluit,  ut  contra  Hacaudas  mittendus  fuerit  Maxi- 
mianus,  qui  eos  non  tam  oxstinxit,  quam  frenavit. 
Post  irruptiones  vpro  Barbarorum  in  Hispanias  Gal- 
liasque  immaniter  coaIuere,pr8eterque  plurima  alia 
Ioca,Pyrenaeos  saltus  omnes  aMediterraneo  ad  Oce- 
anum  mare  occupavprunt.  Hinc  Aracillitani,  inde 
Tarraconerises  BacaudfiB  erumpentesoppida,  urbes 
atque  integras  provincias  vastabant.  Mentio  etiam 
eorum  Ht  in  Ghronico  pluribus  in  locis.  Lege,  si  vis, 
inflne  hujusoperisdissertatiuncuiam  de  Bacaudis*. 

Nola  LVU  p.  82. 
Merobaudem,  quem  eximie  laudat   Idatius  ad 


Nota  LVHI,  p.  83. 
Idem  Prosper sub  consulibus  anni  443 d iligentiam 
sancti  Leonis  papaelaudat.qui  latentes  in  urbe  Mani- 
chfleos  e  latebris  suis  eruit,  eosque  totius  Ecclesis 
ocnlisexposuit,additque:Jlu//iOri^/a/ttim;7(ir/mm 
sacerdotes  industriam  apostolici  rectoris  imitati  sunt. 
Imitatus  est  etiam  Turibius  Asturicenr.is  episcopus, 
qui  Idatium  nostrum  in  laboris  acsoUicitudinissuc 
societatem  asciscens,  Manichaeos  asturicse  latentes 
detexit,  eisque  diemdixit.  Gesta  autem  episcopalit 
coptra  hos  haereticosconfecta  ad  AnloninumEmeri- 
tensem  episcopum  aTuribio  et  Idatiomissa  fuisse 
puto,  quomodo  ab  Adigino  episcopo  Cordubensi 
circa  annum  480  ad  Hatium  ejusdem  Emeritensis 
Ecclesise  episcopum  de  Prisciliano  relatum  est,  quod 
8everus,Hi8t.  iib.  ii,  prope  flnem,testatum  reliquit : 
non  (juod   Emeritensi  metropoli  aut  Corduba  aut 


annum  443,  eumdem  illum  poetam  esse  existimat  rv  Asturica  subjicerentur,  quod  nec  tunc,  neque  un- 

Sirmondus,  de  quo  Apollinaris  Sidonius  carm.  ix,  ^  quam  postea  contigit,  sea  vel  ob  illiusurbisdigni- 

nr^o         .-x .  tatem  velob  episcoporum  Antoniietldatiifamam. 

ItaetiamanostratibusHispanissaepealiasfactumest 
ut  etiam  extraprovinciamceleberrimarumurbium 
antistitesGuprianum  et  GapreoIumGarthagiDieoses 
Ambrosium  etSimplicianumMedioIani  de  rebus  gra- 
vioribus  consulerenl.  Omnia  constant  ex  epistola 
68  Gypriani,  ex  epistola  Gapreoli,  supra  nota  48, 
laudata,  atque  ex  Actis  consilii  i  Toletani. 

«0«  Nota  L/X,  p.  84. 

l.Turibius,  Asturicensisepiscopus,utgra88anti- 
bus  per  Hispanias  Prisoillianistis  obviam  iret,  pri- 
mum  commonitorium  ad  Orthodoxos,  puto,8cripsit. 
OeindeIibellumcomposuit,inquosexdecimcapitulis 
damnatasPriscilianiopinionesperstrinxit.S^xdfctm, 
inquam;  nam  16  ultimum  vocat  sanctus  Leo,  et  17 
non  in  hoc  de  Priscilliani  erroribus  libellOy  sed  ia 


vers.  293,  canit : 

Sed  nec  tertias  ille  nunc  legatur 
Bfietim  qui   patrium  semel  rellnquens. 
Undosae  petht  sitim  RaTennfe. 
Plosores  cui  fulgidam  Quirites, 
£t  charus  popularitate  princeps 
Trojano  statuam  foro  locavit. 

900  Patriam  quidem  Merobaudis  tacet  Idatius 
Sidonius  nomen  ;  caetera  tamen  qusseorsim  unus- 
quis(|ue  exprimitsalis  sunt,  ut  utrumque  de  eo  viro 
loqui  credamus.Merobaudis  poemata  aut  perierunt, 
aut  hucusque  latont  pmter  unum  deGhristo  epi- 
gramma,  cujus  hoc  est  initium  : 

Proles  vera  Dei,  cnnctisque  antiqnior  annis 
Nunc  genitoB,  (^ui  semper  eras,  lucieque  repertor. 
Aute  tuse  uiatrisque  parens,  quem  miBit  ab  astriB 
i£quflevus  geoitor,  verbique  semina  fusum 


Hanc  dissertatioDem  ab  aactore  elacabratam  non  faiste,  dietam  est  prsfatione. 


789 


IN  IDATn  BPISCOPI  CHRONIOON  NOTJS. 


790 


'epistola  familiari  Torihii  ad  se  missa  expressum  A  communis  423Idatium  exordiri.  Falsum  id  eviden- 


fuisse  declarat.Hecautem  Turibius  ad  Leonem  pon- 
tiGcem  Romam  misit,  ut  ex  epistola  93,  nunc  15, 
ipsius  Leonisdiscimus.QuiprsterhancadTuribium 
epislolam  litteras  simui  misitadcunctos  Ilispani» 
epiacopos,  quod  haec  ipsius  verba  declarant  :l>^(/i- 
mus,  inquit,  litteras  ad  fralres  et  coepiscopos  nostros 
larraconenses,  Carihaginienses,  Lusitanos  atque  Gal- 
taicos  (Bsticos  addit  concihumiBracaren8e,neque 
ulla  suberat  causa  cur  eos  prffiteriret  Leo),  eisque 
concilium  synodi  generalisinaiximus.Qvsi  omniacum 
a  Leone  (^er  Pervincum  ejusdem  Turibii  diaconum 
missa  fuisst^  oculatus  testis  Idatius  diserte  affirmet, 
nescio  quffi  illa  scripta  sint,  que  Leo,  eodem  con- 
cilio  Bracarensi  testante,  per  Turibium  notarium 
sedis  suffi  ad  synodum  Gallfficisdirexit.Maximecum 
ibidem  subjicerit  Leo  :  Si  autem  aliquid,  quod  absit^ 
ohsliterit  quominus  possit  celebrari  generale  concitium 
Gallsecix  saltem  in  unum  conveniant  sacerdotes^qui- 


tissime  dcmoDslratseries  annorum  in  Gbronico  ob- 
servata.  Item  numerus  aononim  xxx,  quos  Iddtius 
Honorio  tribuit  a  morte  Theodosii  patris,  et  suo  or- 
dine  digessit  ab  anno  aer»  vi\lgaris  495,  quo  Hono  rii 
regno  initium  fecit.  Si  er^o  huic  primo  anno  xxix 
adjicias,  ut  xxx  compleas,in  annum  dcvenies  ejus- 
dem  ffir»  424.  Ergoinsequens  annus,  cui  exordium 
Theodosii  juuioris  ct  Piacidi  Valentiniani  priucipa- 
tus  adnexuit  Idatius,  annus  fuit  ccrac  vulgaris  425, 
annusqaeipsoruni  23,annuseju8dem  ffir(B447.Porro 
cum  ex  ipso  Ghronico  evidcnter  constet  Idalium  de- 
signatoanno50Theodosii  eidem  subjecisseinilium 
imperii  Valentiniani,  et  eadem  cbroaologica  nota 
deinceps  utriusque  regni  annos  designare  conti- 
nuasse,  quis  non  videat,  eos  annos  ab  srffi  Diony- 
sianffi  42au8picatum  fuisse,  siquidem  boc  anno  de- 
sinente  Valentinianus  Augustus  rcnuntiatus  est  ? 
Prffiterea  cum  Idatius  annum50  Honorii  cum  anno 


bus  congregatis  fratres  nostri  Idaiius  et  Ceponius  im-  n  Abrahamitico2440conjunxerit,  utipsiusChronicon 


minebunt,  conjuncta  cum  eis  instantia  tua^  quo  citius 
vel  provinciali  conveniu  remedium  iantis  vulneribus 
a/f^ra^ttr.Posthfficigiturneqaeopuseratutquidquam 
aliud  ad  synodum  Gallfficiae  scriberet  Leo,  neque,  si 
quid  scripsit,  fieri  potuisse  videtur  ut  Idatius  ejus- 
dem  provinciffi  episcopus,  et  illius  pars  magna  sy  nodi 
posteriorishujusLeonisscriptinusquammeminerit. 
2.  Neque  suspicari  fas  est  vitium  irrepsisse  in 
concilium  illud  Bracarense,  et  in  eo  a  collectore  ad- 
dita  esse  illa verba  notarium  908  sedis suae ;  nani  ea 
repetit  fnnocentius  Ifl.  lib.  ii,  epist.  133,  ubi  ait  : 
Dicitur  in  i  concUio  Bracurensi,  quod  Theoribius, 
notarius  a  papa  Leone  ad  synodum  Gallxcix  fquam 
Gallfficiffi  synodum  jam  tum  poriisse  affirmat ibidem 
Innocentius)  misus  fuit,  Quod  inlerea  tamen  simile 
valde  vero  puto,  hoc  sane  est,  Turibium  illum,  de 
quo  loquitur  concilium  Bracarense,  diversum  non 
esse  a  Turibio  Asturicensi,  quem  impropriasatis  si- 


demonstrat^annumTtieodosii  et  Vultntiniani  1  cum 
Abrahamitico244l  alligassenecesseest.Igiturannus 
23eorumdem  non  potuit  non  concurrere  cum  anno 
Abrahami  2463,  alque  mne  vulgoris  447,  cujus  die 
23  Decemb.eclipsiscontigit.  Nonergoerravitldatius 
consignans  hanc  eclipsim  anno  23  Theodosii  et 
Abrahami2463.Sed  potiusCalvisius  P^«giu8quc  abcr- 
rant,quorum  ille  sesqui  anno  citius  Theodosii  re^ni 
annos  numerare  Idatium  CGepisse,  hicautem  anuos 
Abrahami  ab  Octobr.  auspieari  falso  utlirmat. 

S05  Nota  LXI,  p,  86. 
i.  Asteriu.i.  Protogeuis  in  consulatucollegam  an- 
no  449  Hispanis  valde  acceptum  ipeique  pariter  ac- 
ceptum  fuisse  gentem  no8tram,argumento  sunt  diu- 
turou  iiliusin  Hispaniacommoratio  et  fllia  Hispano 
Meraubaudi  in  matrimonium  collocata.  Cujus  pieta- 
temcommendantSeduliiChristianiacreligiosipoetffi 
carmina  ab  ipso  collectu  et  divulgata.  Namque  buic 


gniGcatione,  nequequinto  sfficulo  usitata.notarium  p  nostro  Asterio  eam  carminum  Sedulii   edcndorum 

II  •>  •!*  I*  t  '  tt  L  ff  ^<t  ••!  •lO*  J  J  •infl'l-  T^  1  •  ■ 


appellaveril  concilium  vel  ejus  potius  collector.  In- 
distinctum  etiam  existirrat  Florius,  tom.  VI  Hisp. 
sacrffi,  disserl.  i,  ad  n.  200,  ubi  Pagium  Quesnellum- 
que  refellit,  cui  Turibium  Leonis  notarium  aTuri- 
bio  episcopo  Asturicensi  distinguunt.  Verum  enim- 
▼ero  sive  alter  ab  altero  diversus,  sive  non  divcrsus 
sit,  confuodendus  noncstTuribius  Leonis  notarius 
cnm  Turibio  sive  Theoribio illo  ad  quem  octogetiimo 
postannoepistolam  scripsit  MontanusToIetiepisco* 
pus,  quae  edita  est  post  concilium  Toletanum  ii,  qun- 
que  in  addita  ibi  ad  oram  nota  scripta  dicitur  ad 
Turibium  Asturicensem  Quipotuit  post  annos  octo* 
gintaTlbietiamepistoIaalialegiturejusdemMontani 
ad  Palentinos,  in  qoascriptaTuribii  nostri  impense 
commendantur. 

Nota  LX,  p.  85. 


1.  Nunc  quoque  Pagius  Idatium  errare  facit,  illi 
imponens  eclipsim,  quam  f)ecembri  nnni  Abraha- 

mitici  2463  ascribit,  ffirffi  vulgaris  446,  alligare.  Et  ^.  dissert.vi,  hancSirmondiopinationeni  suisde.^pi 
quidem  ita  consequitur,  si  Idatiua  annos  quibus  ^  bilem  lecloribus  facere  voluisse  videtur,  dum  e 
Cbronicon  suum  insignivit  ab  Octobri  auspicatur ;  *  '  '  '  *'  '"  "  *  ^"  •  .  r^. 
nam  annus  Abrahami  2453,  ab  Octobri  ffirffi  commu- 
nis  446  inchoatus,  eumdem  cum  anno  isto  Diony- 
siano  Decembris  habet.  At  ffiquum  erat  ut  Pagiua 
Idatium  toties  et  tam  fcede  in  errores  impegisse  non 
crederet,  sed  potius  annos  illum  a  Januario  nume- 
raresibi  persuaderet,  quo  pacto  tot  errores  antiquo 
buioetaccuratoscriptorinullaesset  objiciendicausa 
nullumquefundamentum.ldatiusergoeclipsimillam 
mensi  Decembri  !t04  anni  Dionysiani  U4  adneclit, 
quocum  a  primaad  ultimam  diem  annus  Abrahami- 
ticu8  2453concurrit.  Dies  tamen  perperam  in  Cbro- 
nico  designatus  est;  nam  feriatertia,  quacontigisse 
dicilur  eclipsis,  dies  erat  10,  non  autem  ix  Kal,  Jan, 
Sed  hoc  adnotatum  supra  fuit  in  scholio. 

2.  Pergit  insuper  Pagius,  et  ad  eumdem  annum 
447,  n.  13,  suum  et  Calvisii  errorem  prodit,  asse- 

entiamTheodosianiprincipatus  annosabanno  sra 


euramtribuitSirmondus^ad  epist.24  lib.  i  Ennodli, 
ubi  epigramma  quoddam  Asterii  ex  Codice  Rhe- 
mensi  protulit,  cui  prffiinisi^a  erot  hfficadnotaiio  : 
Hoc  opus  seduiius  inler  chartulas  dispersum  reiiquit ; 
quod  recoHectumadornalumque  ad  omnem  elegantiam 
aivulgatum  est  a  Turcio  Rufio  Asterio  v.  c.  consule 
ordinarioatquepatricio.  Sequitur  Asterii  epigramma 
ad  eumdem  Macedonium,  ad  quem  per  epislolam 
opus  suum  Sedulius  direxit.  Ita  illud  cx  emcndatio- 
ne  Gasparis  Barthii  descriptum  accipe  : 

Same  Bacer  meritis  veracis  dicta  poelffi 
Quffi  sine  figmenti  condita  sunt  vitio  ; 

Quo  eoret  alma  fides,  qua  pancti  gratia  Chrieli, 
Pcr  quam  juftus  ait  talia  Sedulio». 

A8teni(|ue  tui  semper  memioiese  jobeto, 
Cajus  ope  et  cura  dedita  sunt  populii», 

Qaem  quamvis  summi  celetirent  per  Ffficala  Fnsti ; 

Plut  tamen  ad  meritum  est,  si  Tigel  ore  tuo. 

2.  Cardinalis  Norisius,  in   Cenotaphiis  PiEanis, 

tica- 
eam 
tanto  contemptui  habitam  fuisse  ab  Usserio  et  Pear- 
sonio  ait,  ut  nequidem  in  ea  commemoranda  volue- 
rint  immorari :  quasi  id  solemne  non  sit  plerisque 
aoatholicis,utejusmodi  professionis  viros^cujus  fuit 
magnus  Sirmondus,  nihil  se  facerevideri  velint.  At 
Norisius  cootravirum  agens  eximiffi  probitatis,  do- 
ctrinffiatquemodestia»,eumdenr.qne!t06sacerdotem 
summisqueEcclesiaevirisatqne  etiam  Christianissi- 
mis  Gallie  regibus  magno  in  pretio  habitum,  non 
bis  profecto  armis  certarc  debuit.  Argumentum, 
quod  babuil  Sirmondus,  ut  collecti  et  adornati  ope- 
ris  Seduliani  iaudem  A  terio  huic  nostro  tribuoret, 
desumptum  est  ex  Gennadio,  excujus  integris  exem^ 
plaribus.BAi  Sirmondus.S^rfu/jwwi  Theodosio-juniore^ 
cuiopus  suum  dedicavit  eiValeniinianoregnaniibus  vita 
funclum  didicimus.  Exstat  etiam  nunc  carmen,  nbi 
Sedulius  eumdem  juniorem  Theodosium  alloquens 
baec  inter  alia  scribit : 


m 


ADDBMDA  AD  QU06DAII  PRiBCBDSMtBS  TOMOB. 


792 


Hffie  relegas  serreBqae  dia  tradanqae  miDori 
Arcadio ;  hffic  ille  suo  geoeri  hsc  tua  Bempcr 
Accipiai,  doceatque  euos  Angusta  propago. 

Neque  insertumcarmini  Arcadiinomen  cogilnos 
utTbeodosio  Magnoiiiecriptoshosversus  credamu&; 
namquebicmtnor  Arcadins  Tbeodosii  minoris  fllius 
est,  non  qui  jam  ipsi  natus  esset,  autquem  unquam 
nasci  contigent,sedquem  Theodosio  blandiensnas- 
citurum  ominalur  poeta,8icut  et  ipsi  Arcadio  sobo- 
lem  filiosquc  vaticinatur,  cum  addit  :  Basc  ille  suo 
generi,  At  minorem  Arcadium  vocat,  quia  ex  more 
illius  aivi  mascula  prima  Tbeodosii  prolesdeavi  no- 
mine  appellanda  erat,  quod  fuit  Arcadius.  A  quo,  ut 
distinprueretarsecundusbioArcadius.mtiiordiceQdus 
erat,  ut  ipse  Theodosiusyuntor  dictus  est,  ut  ab  avo 
Tbeodosio  Magno  distingueretur.  Ne  autem  id  de 
ArcadioTbeodosiijnniorispatredictumexistimemus 
ratio  temporum  suadet,  mulloque  minus  deArcadia 
ejusdem  Theodosii  sorore  interpretari  possumus  ; 
nam,  prseterquam  quod  in  ipso  oarmine  Arcadio 
legitur,  non  Arcadias^  cur  Arcadiam  potius  qaam 
Pulcheriam  aut  Mariam  appellaret  poeta? 

3.  Secundum  argumentum,  quod  nabuit  Birmon- 
du8,ut  Asterio  buicProtogenisinconsulatu  collegs 
concinnationem  Seduliani  operis  adjudicaret,  de- 
sumpsitexepigrammatesupraadducto  ipsius  Aste- 
riiadabbatemiilum  Macedoniumcui  idemmet  !t07 
Sedulius  opus  suum  mittere  decreverat,  et  cui 
inscripta  estepistola,  qufls  Rbemensi  in  Codice  car- 
men  praecedit.  Nam  cum  Sedulius,  Gennadio  leste, 
ante  annum  450  obierit;  eoenim  anno  obiit  Tbeo- 
dosiu8,Seduliu8que  regnante  Theodosio  fato  funotus 
est,  juxta  Gennadium  (ut  omittam  quod  si  vera  es- 
set  cardinalis  Norisii  conjectura,  qui  in  laudato  8U- 
pracarmineprOi4r^a(itolegivellet.4rca(itci?  quae  mor- 
tuaest  uttradit  Marcellinus  in  Cbronico,  anno  444, 
ante  hunc  annum  opus  suum  absolvisset] ;  oppido 
incredibile  est,  Macedonium  inter  viros  egisse  (juin- 
quagesimo  fermeab  obitu  Sedulii  anno.  Atqui  boc 
opus  erat,utipsi  eplgrammaillud  misisset  Asturus, 
is  qui  consulatum  gessit  cum  Prcsidio  anno  494» 
quemque  Pearsonius,  Usserius,  Norisius  et  Pagius 
afflrmant  Sedulii  opus  collegisse  et  evul^asse.  Ad 
hffic,  oarmina  tot  annosinter  cbartulasscbedasque 
ne^locta  atquedisper^a  facilius.quam  Sibyllina  ora- 
cula  foliis  inscripta  periissent.Demum  nemo  hucus- 
queevioit.  eaomnianominaqusinRbemensisCodi- 
cis  adnolatione  expressa  sunt,  Asterio  nostro  non 
congruere.  E  contrario  aliena  ab  co  non  esse  existi- 
mavit  Sirmondus,  qui  de  nominibus  mediae  (etatis 
6ruditescripsit,cujusque  de  hac  re  Judicium  nonest 
cur  aliorum  opinamentis  non  prsferamus. 

4.  Sed  esto  Asterius  hic  noster  Flaverius  Asterius 
voculus  sit,  non  vero  Turcius  Rufius  Asierius,  quid 
inde?  Enim  vero  haec  dico,  7urrtu«/}u/!ti5  afflnxisse 
illi  dicnm  librarios.  Annon  id  facilius  fecit,  quam 
Sedulio  arfinxisse  epistolam  ad  Macedonium  et  car- 
men  ad  Theodosium,  quod,  ut  suam  opinionem 
tueantur,factum  esse  dicunt  qui  Sirmondi  senten- 
tiam  contemnunt  aut  rpjiciunt?  Et  carmen  quidem 
ProbaBFalconiaBadjudicant.quiaprofixuntaliquindo 
fuit  Cent(mi  hujns  poetri®  :  quasi  non  potnerit  ub 
opere  Seduiii  in  Centonem  Kalconiffitransferri.sicut 
a  carmine  Falconiffi  in  opus  S'?duiii  translatum  es^se 
dicitur.  Porro  si  in  carmine  Sedulii  ad  Theodosiiim 
de  Arcadio  jam  nato  sciolus  alinnis  8*»rmonpm  ^9Re 
putavit,  satis  hoc  ipsi  erat  ut  carmen  illud  Falconiffi 
ascriberet,  90S  quam  sciret  Theodosii  Mugni,qui 
filium  habuit  Arcudium.tcmpore  vixisse.  EpisLolum 
aulem  n^i  Macedoninmr!jrApterioa8cribendames?e 
velint,  nof»cio.  Nisi  qnod.  nt  dictum  ef»t,  si  Spdnlio 
tribuatur.et  is  mortuus  fuerit  ante  annum  450,  car- 
men  qnod  ad  bunidem  MacedoninmscribitAstenut*, 
Seduliani  operisconcinnaturotedifor,  nemounquam 
credet  scripluinessc  Hbeoqnianno  404  consnlatiim 
gessit.  Snneutrumquescriptum»epi8tolam.inqnam, 
ad  Macodonium  ct  carmen  ad  Theodosiutn  sub  Se- 
dulii  nomine  ipsiasque  operi  pneQxum  frequenter 


A  invenimus.VideBibliothecnVet.PP.  edlte  LogdQQ! 
anno  1677,  tom.  Vi.  In  eadem,  tom.  V,  reperies 
Centonem  Falconiffisine  eo  ad  Theodoeium  carmine. 

Nota  LXII,  p.  86. 
Sebastiani  inclyii  bello  viri  Gaisericns  (ait  Victor 
Vitensis,  lib.  i)  sicut  consilia  necessaria  habcat,  ita 
et  prxsentiam  formidabal.Cupiensautem  illumezstin' 
guere,  occasionem  mortis  de  regione  qu^sivii,  nimi- 
rum  ad  Arianismum  trahere  illum  pertentavit.Sed 
cum  Gaiserici  suggestionem  acuta  pulcherrimaque 
responsioneretudissetSebastianueobmutuitciQideni 
tum  Gaisericus;  verumiamen  (additVictor)  alio  ge- 
neris  argumentoposiea  belliccsumvirum  occidit. Qnoi' 
nam  aulem  fuerit  iilud  argumentum,  non  prodidit 
Victor.  Atsi  unica  tantum  reiigio  apud  impium  re- 
gemreumfeceratSebastianum,  quocuQ(|uealioprc- 
textu  eum  occiderit,  ipsius  nomen  coeli  iabula  (ait 
cnim.  BaroniuSy  ad  annum  446)  et  liber  vits  inde- 
lebili  nota  scriptum  retine^ 

^  Nota  LXUl,  p.  87*. 

4.  Qui  leget  epistolam  Leonis  ad  RaveQium  Are- 
lateosem  episcopQm,  qu»  llOestinaQtiqQisCditio- 
Qibus,  intelliget  prufecto  de  iUis  Bcriptis  agere  bic 
Idatium  qussanctissimuspontifexRaveQnisiQdixil, 
utsolticitudine  vigitantixsuse  facerei  universis  fratri- 
bus  tnno/eicerf  ,fratribus,8cilicet,noQ RispaQis  modo 
909   sed  etiam  Gallis.  Bt  ad  Hispanos  quidem 
transmiltendi  bfficscriptacura  RaveQnio  demanda- 
tur,  quia,  sio  provinciarum    positu    exigente,  per 
Gallias  ad  Hispanias  mitti  solebant,  uti   constat  ex 
epist.  (mihi)  52  ipsius  Leonis  ad  eumdem  Raven- 
nium.Quare  mirari  satis  nequeo  PaschasiiQuesnelli 
levitatem,  qui  ex  iis  occasionem  arripuii  in  ootis  ad 
epistolam  Leoois^apudipsum)  15,  Q.Ojistaeffutien- 
d  i :  Cum  Hispan  iarum  Ecclesia  in  magna  tunc  ignoraniia 
versnreiur,f)turimts  earum  epi^copisvelerroreinfcetis 
vel  de  Ecclesiae  docirina  non  satis  instruciis,admodum 
n  conveniens  erai,  ut  earam  synodis  ex  Gatticanorum 
antUtitum  fide  ac  doctrina  robur  accederei.  Ita  Ques- 
nellus,  boncstiore  nuUo  fine  (juam  ut  vani88imam 
Galiis  suis  laudem  qusrat,  episcopos  Hispanisde- 
bonestat.  Verum  id  tolerabilius,  illud  gravius  est, 
quod  cum  ab  episcopis  Galliffi  nulla  doctrins  capita 
8criptanuiia,nisi  quffi  Ravennio  missa  suntasancto 
Leone,in  Hispanias  transmisssfuissentyQullo  pacto 
fleri  potuit  utexGallicorum  antitistum  tide  ac  do- 
ctrina  synodis  Hispanis  robur  accederet,  nisi  si 
dixeritQuesnellusscriptissanctiCyrilliasyQodogd- 
ncrali  Epbesina  approhatiseidemquesynodoinser- 
tis,  atque  epiRtolffidoginatics  pontificissummiLeo- 
nis  novum  a  Ravennio  et  coilegis  robur  accessiese, 
quod  eadem  scripta  secum  in  Hispaniam  lulerint, 
hujus  provinciffi  synodis  inserenda. 

2.  Atquam  longe  fuerit  ab  hac  vanitate  Raven- 
niusetc|uadragintatresaliiepi8copiGalliarumcum 
Ravennio  in  synodo  congregati,  ipsorum  littersad 
rv  Leonem  ustendunt,  quibus  pro  tanto  munere  sibi 
ipsi  misso  gratiad  ei  agunt,  profitentes  Galliam  to- 
tumqueorbemepistolsbujusmodiradiisfuisseilluB* 
tratum.Sedip80saudiamus:Pfr/a/aAdfno.«,inquiunt, 
epistola   beatitudi»  vestrm^  quam  ad  Orieniem  pro 

cathoticx  fidei  assertione  misistis Quis  apostolalui 

vcslro  pro  hoc  tanto  munere^  quod  non  sotum  Gftitias 
sei  toium  mundum  veiut  quibusdam  gemmts  ornuvil, 
dignas  MPstimet  gratias  posse  persolvif  Et  rursus  : 
qux  apontolatus  vestri  scripta  ita  ut  ^IO  symbolum 
fidei  qaisquis  redemptionis  sacramenia  non  negtigit, 
tub  di.i  cordis  ascripsit,  Audin'  Quesnelle  !  Scripta 
Rodis  anosldies  de  re  dogmatica,  qualis  est  bulla 
Uni'fP)iitnn,  ut  symbotum  fidei  tatmtis  cordis  nosiri 
axcnft^nda  sunt.  Quod  si  e  converso  ea  prs^^acie 
Redemptoris  gratiam  uiagniticisverbisextoUereTi- 
dcri  vclis,  rcdemptionis  savramenta  factis  re  ipsa 
ncgligis,  spornis,  conculcas.  Sed  ad  incoeptum  re- 
deamus.  Ex  episconornm  Gallire  allatis  verbis,  ct?i 
CffiteradeessentySiclausisnoneratQuesQcllusocQlif, 
videre  clariBsime  potuit,  scripta  iUa  a  Leona  mim 


793 


IN  IDATH  BPIBOOPI  CHRONIOON  NOTJB. 


m 


faisse  in  Gallias,  non  ut  illic  ab  episcopis  Gallicn- 
nis  nova  luce  ac  robore  donarenlur,  aDtequafu  de- 
ferrentur  in  Hispanias,  sed  quia  ad  Hispanias,  ad 
quas  sicut  ad  reliquas  orbis  provincias  milteban- 
tur,  iter  erat  per  Gallias. 

3.  Quesneilus  vim  auctoritatemi|ue  cpistolse 
Leonis  obscuris  ambiguisque  verbis  extenuare  vo* 
luisse  visus  est.  At  Norisius,  dnm  etiam  inter  suos 
conceiliUis  privatam  vitam  ageret,  aperto  nimis 
atque  intrepide  dictal»  ejusdem  epistolfls  laudem 
Leoni  ademptam  in  Prosperum  transferre  conatus 
est.  8ed  prsestat  ipsum  audire,  lib.  n,  cap.  15,His- 
tor.  Pela^.,  ad  quam  nihilo  plus  faciebat  sermo  de 
bac  Leonis  epistola,  quam  prolixa  illa  de  Levinen- 
dibuSjAgaunensibusetJurensibusmonacbisdisser- 
tatio  atquQ  sexceota  alia.  Ergo  Norisius,  adducto 
Gennadii  tcstimonio,  ubi  de  Prospero  inquit  :  Epi- 
siolx  quoque  papse  Leonis  advernus  Eutychen  de  vera 
Christi  Incarnatiane  ad  diversos  datse  ei  ab  ipso 
i^Prospero)  diciatx  creduntur,  hffic  addit  ex  Baronio 
m  notisad  Martyrologium  Romanum,die25  Junii : 
Ado  Viennensis  et  alii  tradunt,  Prosperum  fuisse  ab 
episiolin  sancti  Leonis  papae  ab  eoque  scripia  feriur 
famosissima  illa  episiola  sancii  Leonis  ad  Fiavianum 
de  Incarnaiione  Verbi,  Quod  non  tantum  GennadiuSy 
Bonorius  et  alii,  sed  ei  Marcellinus  comes  tesiaiur 
in  Ckronico.  Bx  his  concludit  enim.  Norisius,  con- 
elamatque  :  Ita  lania  antiquorum  consensione  vix 
Beilarmino  hac  de  re  jure  dubiiandi  iocus  superest, 

4.  Sed  imprimis  cum  ignorare  non  posset  Norisius, 
oerte  non  deberet,  eadem  Baronium  de  auctorc  hu- 
jus  epistol»,  911  quam  Bellarminum  8entire,qua 
flde  eo3  quasi  inter  se  dissidentes  lectoribus  suis 
obJGcit?  Porro  Baronius,  in  Annalibus,  ad  annum 
449,  hao  de  ea  epistola  scribit :  Caeieram  non  nisi 
S'incii  Leonis esse dixerim ;  elenim  eamdem  diciionem 
quae  est  in  epiMoia  aiique  recognosco  in  ejusdem  sancii 
Ijconis  sermonibus,  Bellarminus  vero,  Iib.de  Script. 
Eccl.,  in  Prospero,  ait :  Si  ulia  epistola  sancii  Leonis 
est,  iiiaomnino  est,  sive  styiwn,  sive  docirinam  Leonis 
aiiendas.  En  duo  eminentissimsB  sanctitatis  ac  sa- 
pientis  viri,  cum  vix  dubitare  jure  possent,  si  No- 
risio  credimus,eam  epistolam  Prosperi  esse,ipsam 
Leoni  indubitanter  adjudicant. 

5.  Ad  bcc  illa  Adonis,  Marcellini  atque  Honorii 
cumGennadioconsensio  non  tam  antiquorumquam 
antiquariorumalienascriptaexscribentium  consen- 
sioost  NamutipseNorisius  fatetur.sequenticap.  14, 
Marcellinustiwitt5  Gennadii  ver bis  iofjuiiur;  Hononu» 
omnia  ad  verbum  iranscribit  ex  Gennadio.  Sed  et 
Adonis  haec  verba  sunt :  A  quo  (a  Prospero)  diciatse 
creduniur  esse  episioix  udversus  Eutychen  de  vera 
Christi  incamaiione.  Badem  profecto  quae  supra  ex 
Gennadioprotuli.ErgouousGennadiustan^am  illam 
antiquorum  turbam  conficit,  ex  quorum  consensione 
vix  Beiiarmino  iocus  superesidivmAm  illamepistolam 
sancti  Leonisjitir^  adjudicandi.  E  conlrario  veroex 
obscuro  insertoque  quolibet  ramusculo  jus  sibi 
assumere  licere  existimanthesterninonnulli  critici, 
utcontraomnis  retro  antiquilatis  consensum(Galli- 
canorum  antistitum  8upravidimus)contrafidemcoB- 
iestium  signorum,  quae  laudato  loco  refert  emin. 
Baronius,  Proaperum  celeberrimsB  illius  epistolae 
auctorem  praedicent.hominem  doctumoppidoatque 
piu  m  ,et  de  gratia  Dei  contra  Pelagianos  el  Semipela- 
gianosoptimemeritnm,8ed  tamenlaicum  caeteraque 
ignotum.  A  quo  proinde  nemo  non  videt  sanctum 
Leonem  sine  aliquo  sui  ipsiu8  totiusque  ordinis 
episcopalis  dedecore  emendicarenon  potuissescrip- 
tuminudin  quoquidqnid  dececonomiasacratissimi 
mysterii  fide  tenendumerat,  universoorbisexcento- 
rumque  et  amplios  episcoporum  generali  concilio 
propoattum  fuit.  Yerum  o  te  felicem  919  Genna- 
dium  !  qui  Gaiia  creduiifate  {WceBt  cum  Valerio  Mar- 
tiale  loqui  quandoquidem  Gennadius  ipse  mtiepistoise 
dt>/a/«cr<?(tMn/?ir)<«apientisFimomaximoqncpontifici 
detraxisti quod  Prospero  adjudicares ;  nam  si  quem 


A  exhisquosamatNorisiustetigisseacceptusabeopro'' 
culdubiufuissesicutmisellusilieacceptusestProspcr 
PithocannsqniaadannumHonorii23haeresisPra:des- 
tinatianorum  menlionem  tecit.  Vid.,iurra,not.68,n.6. 
6.  Epistola  Leonis  ad  Ravennium  scripla  est  iii 
Non.  Maii  Valentiniano  Aug.  vii  et  Avieno  consuli- 
bus,  anna  scilicct  a?ra3  christiana;  450.  Unde  du  bi- 
tare  non  possumus  scripta  illa  quae  ibi  injun^^it  Lco 
Ravennio,  utnota  taciat  fratribus,  ab  Hispanias  non 
pervenisse  ante  hunc  aunum.Quod  cum  Idatius  non 
ignoraret,  erat  enim  de  illorum  numcro  ad  quos  ea- 
dem  illa  scripta  mittebantur,  de  eorum  acceptione 
meminisse  non  potuitanteannum  20  Valentiniani, 
quocutn  concurrit  annus  iilevnlgaris  tersB  450.  Igi- 
tur  bas  iiotas  xxvi,quae  vi^esimum  sextum  annum 
imperii  Valentiniani  signihcant,  consignare  non  de- 
buit,  et  certo  non  consignavit  Idatius  post  §  De  Gal^ 
iiis  episioise^  alioquin  asportationem  in  ifispanias 
eorum  scriptorum  alligasset  anno  25  Valentiniani 

Q  aBraBcommuni8  449,  videlicetunocitiusanno  quam  a 
Lcooe  missafuerunt.  Itaqueannum  Valentiniani  36 
ascripsit  Idat^us  §  Sebastianus ;  unde  ad  §  Asiurius 
extulit  librarius  bas  notas,  cum  ibi  nomen  consiiis 
leperet,  quod  novi  anni  signum  sibi  visum  est,  uti 
Bupra  elidm  Honorii  annum2dad  g  Conslaniius  si- 
mili  ductus  erroro  transtulit. 

Noia  LX/F,  p.  88. 
Gonsignatum  ad  §  Theodosius  imperalor  moriiur 
annum  27  Valentiniani  delevi,  nihil  dubitans  eam 
istic  notam  non  abldatio,  sedalibrariis  impressam 
fuisse.Ex  quo  non  unus  tantum,8ed  plures  errores 
in  Gbronicon  iirepserunt,  quos  singulatim  mox  re- 
censebo.  Igitur  Theodosii  mors  illigari  non  potuit 
anno  Valentiniani  27,  qui  in  annuin  aerx  vulgaris 
91S  incidit  451.  Hunc  enim  annum  non  attigit 
Theodosius,  cum  450  obiisset,  dle,  si  Theodoro  Leo- 
tori,  iib.  iii  Gollectan.,  credimus,  28  Julii.  Vixit 
Theodosius  annos  xltx,  menses  circiter  iii.  Quare 
G  in  Idatio  pro  quadragesimo  octavo  legendum  est 
XLix;namquehuncnumerum  retinet  Fragmentuml 
Hispaniae  illust.,  et  in  Ghronico  Parvo  annus  le^itur 
44,  quod  vehemensindicium  est  germanam  anti^ui- 
tus  lectionem  fuisse  xlix,  atque  ex  ea  natam  fuissd 
illam  Chronici  Parvi  xliv,  mutata  x  in  v.  Ex  his  li- 
quidoconsequitur  non  ideo  notarum  chronologica- 
rum  seriem  in  Idatio  per  hos  annos  perturbatam 
fuisse,quia  antehunc§  Theodosius  imperaiormoriiur 
Valentiniani  annus  26  inscriptus  est ;  sed  quia  nota 
anni  27  ejusdem  Valentiniani  eidem  §  adjecta  est, 
cum  rejicienda  essetad  §  Gens  Hunnornm,  ubi  eam 
consignavit  Idatius,  ut  mox  ostendam. 

Noia  LXV,  p.  89. 
1.  Mortem  Placidiae  Augustae  adnotavit  Tyro  Pros- 
per  sub  consulibus  Valentiniano  vii  et  Avieno,  qui 
consules  fuere  anno  aer®  vulgaris  450.  Alter  Prosper 
mortis  diem  v  Kal.  Decemb.,  quem  etiam  praefert 
aepulcralisinscriptio  quae  Ravennae  in  ecclesiasanc- 
D  tornm  martyrum  Nazarii  et  Gelsi  visitur  quamque 
apud  emin.  Baronium  invenies  ad  annum  449,  n. 
167.Pseudo-Severu8quiactahujustemporisexIdatio 
describit,  eidem  anno  obitum  Theodosii  et  Placidias 
adnectitutminimedubitureliceatldatiumutriusque 
mortcm  eidem  nolae  chronologicae  subjecisse,  huic 
nimirum  xxvi,  quas  ascripta  §  Sebastianus,  annum 
designat  aerae  communis  450,  quocum,  ut dictum est 
connpctitur  annus  vigesimus  sextus  Valentiniani. 
Qaapropterinreliquis  Ghronicildatiani  Editionibus, 
in  quibus  legilur  :  xxviii  Valentiniani  imperatoris 
mafer  Piacidia  montvr  apud  Romam,  triplici  laborat 
vitio  iocus  iste  :  !<>  quod  notam  prseferat  chronolo- 
gicam  XXVIII,  cum  Idatius  sub  modo  dicta  noia 
xxvi  a  >)  Sebasiianus  exsul  ad  §  Gens  Hunnorum  de- 
currat;  2"qiiod  exdmbns  nnra^^.ralibns  914  notis 
altera  xxvii,  altera  i,  nna  ronflnta  sU  xxvin  ;  ?9  qnod 
verba  illa  Vaientiniani  imperatorismafer,(\\\m\(\h\A\ 
noo  sunty  huic  ioco  ingesta  sint. 


795 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PaACBDBNTSS  TOIiOS. 


796 


2.  Idatius  ilaqQe  ab  anno  srae  Dionysianffi  451,  A 
quo  Vuientiniani  27  numerabutur,  utriusque  impc- 
raloris  tamOccidentisquamOrientisprincipatusan- 
nos  Gbrunico  suo  inseruit :  Occidentis,  quia  Idatius 
ipse  sub  illo ;  Orientis  (opinorj  quia  Jegilime  et  diu- 
tius  imperare  ibi  soiiti  principes.  Cum  ergo  ad  ea 
narranda  qus  anno  illo  450  gesta  sunt  devenit,quod 
exsequitur  a  §  Gens  Hunnorum;  has  notas  xxvii.  i. 
illif)  apposuit,quibus  eipnificabatannumvigesimum 
septimum  Valentiniani  et  priraum  Marciani.Verum 
enimvero  cum  bas  notas  plures  legerent  alque  ex 
scribcrent,  unus  nescio  quis,  rei  novitate  perculsus, 
nequequid  boc  erat  inteliigens  (anni  enim  Honorii 
et  Arcadii,  rursusque  anni  Theodosii  et  Yaicntiniani 
cumabinitiosqualiterfluerenl,  utriqueeorum  sim- 
plici  etindiscreta  nota  ab  Idatio  consi^nati  fuerant), 
ex  bis  duobus  numeris  xxvii  et  i  unicum  confecit 
xxviii.  Deinde  r.um  quaeretro  scriptaeranlrelegeret, 
et  notam  anni  27  Valentiniani  nullibi  ioveniret,eam 
ascripsit  §  Theodosius  imperator  morit^ir^  totamque  g 
Idatii  cbronologiam  interturbavit. 

3.  Aliusvcro^notcisillasrelegensxxvii.i.earumque 
signiflcatum  capiens,claritatisgratia  hocmododis- 
tinxit  XXVII  v.  i  m.,  qua*  sic  exponi  debuiseent  : 
vigesimo  septimo  Val(nliniani,  primo  Marciani  anno. 
8ed  inventus  esi,  qui  posteriores  illas  notas  v.  i.  m. 
ita  interpretarctur:  Valentiniani  imperaloris  mater; 
alque  ex  hoc  commento  et  ex  primo  illo  errore,  quo 
duae  duorum  prinoipum  epochae,  scilicet  xxvii  et  i  in 
hanc  unam  coaluere  xxviii,  natu  est  illa  lectioxxviii, 
Valentiniani  imperatoris  mater  Placidia^eXc,  quam 
cuncti  libri  prseferunt^elquachronologia  idatii  pe- 
nitus  turbata  est.  Nam  qui  hanc  interpretationem 
sive  a  se  inventam,8iveabalicexcogitataminbffirero 
non  posse  vidit  §  illi  Gens  Hunnorum  (quem  enim 
sensum  baberent  ista :  xxvtii  Valentiniani  imperatoris 
mater. Gens  Hunorum*t)  notam  cbronologicam  et  Iria 
915  priora  verba,  nimirum  haec,  xxviii.  Valenti- 
nianiimperatorismater ^h,  §  Gens  Hunnorum  avulsit.et  r 
cum  hiBfPtacidia  moritur  af)tidf?omai7i,qusaliquan- 
to  antea  praecesserant,  conjunxit,  banc  periodum 
conflciens  :  xxviii.  Valentiniani  imperatoris  mater 
Placidia  moritur  apud  f?omafn.Hscautem  cum  sen- 
aum  non  ineptum  redderent,  ablata  est  iegentibus 
occasio  hujus  observandfle  labis,  quae  Chronicon  de- 
turbabat.  At  ea  nunc  detecta,  lectionem,  quam  hic 
exhibeo,  germanam  esse  cam  et  ab  Idatii  calamo 
judicaturum  le,  lector,  confldo.  Nam  licet  quae  de 
ratione  et  causa  eversse  per  bos  annos  in  Idatio 
cbronologise  dictaamemodo  sunt,  merseconjecturs 
sint,  at  praeterquam  quod  illae  probabiles  admodum 
sunt,  maximesi  conferantur  cum  his  quffi  dlcturus 
sum  ad  annum  7  Marciani,  nota  82,  n.  1,  ubi  aliam 
Chronici  dcpravalionem  superiori  omnino  similem 
detegam,  correctiones  quas  adhibui  ex  ipso  Idatio 
vel  ex  iis  qui  eum  scribunt  desumptae  sunt. 

Nota  LWU  p.  87. 
1.  §  Gens  Hunnorum  ascribendas  esse  has  notas  r\ 
xxvii.i.quaeannumvi^esimumseptimumVaientinia- 
ni,  et  I,  Marcjani  designent,  argumenta,  qu»  supra 
adduxi,  convincunt.Et  deValentinianianno27nemo 
erit  qui  neget.  At  de  Marciani  vereor  ne  quis  ad- 
nectendum  fuisse  contendat  anno  Valentiniani  26, 
8erscommuoi8450.Namabhocannoplurimi8cripto- 
resimperiuncMarcianideducunt.Enimverodeducunt 
historici,quia  reipsa  Marcianus  imperator  renuntia- 
tus  est  mense  Augusto  anni  450.  Attaraen  Chroni- 
corumetFastorumconsulariumscriptore8,adnotato 
principis  ad  imperium  adilu  eo  anno  quo  evenit, 
principatusannumlsequenticonsulatuisubjecerunt. 
Porro  Marcellinus  et  Cassiodorus  consulatui  ejusdem 
Marciani  ct  Adelpliii  illius  annum  1  alligant,  qui  in- 
ciditinannum  451.  Apud  Panviniumvero  nonsolum 
consulatus  designationcsed  apposita  etiam  margini 
hac  nota  i,  exin  annos  Marciani  auspicari  apertissi- 
me  signiflcatur.  916  Kt  sane  Idatium  annum  1 
Marciani  cum  aono27  Valeutiniani  a  Januario  anni 


Dionysiani  451  inchoato  ex  ffiquo  comparasse,  per- 
spicue  constat  ex  ordine  quem  in  caiteris  ejusdem 
Nlarciani  annis  designandis  observat.Potuisset  pro- 
fecto  Idalius  imperii  Marciani  exordium  ejusque  an- 
num  1  anno  451  annum  2  Marciani  cum  anno  27 
Valenliniani  alligare;  namque  ita  eum  observasse 
in  Avito  et  aliis  inlra  videbimus  ;  cur  autem  noa  id 
ipsuminMurciano  prsestitit,divinare  noDpoBBumQs. 

2.  Sed  juvat  hic  animadvertere  ex  Ecriptorum  in 
annis  Marciani  numerandisdiversitate  natum  esse 
utde  anno  et  consulibus  sub  quibus  habita  fuitiv 
synodus.diversaatquepugnantialitterasconsignata 
inveniantur.  Cum  enim  in  eadem  synodo  annas^ 
Marciani  ejusdemque  consulatus,  quem  cuni  Adel- 
phio  gessit  anno  451,  ascripti  sint,  auctor  ChroDici 
Alcxandriniinannum2Marciani,queradesignat8yn« 
odus, animuminlendeus,  Fablosque  deinde  cousu- 
latus,  dum  in  his  annum  2  Marciani  ex  integro  col- 
latum  videt  cum  anno  erae  communis  452,  seii  quod 
idem  est,  cum  anno  qui  6poratium  et  Herculanum 
consulrs  habuit,  ba»c  de  ea  synodo  scripsit  :  Jfar- 
ciani  anno  2  Sphoratio  et  Herculano  consuUbus^  acta 
est  IV  synodus  Chalcedonensis.  At  synodus  annum  2 
Marciani  non  a  prima  die  Junuarii  acni  Diunysiani 
452  numerat,  sed  a  die  24  aul  25  Au^usti  snni  451, 
quando  Marcianus  annum  1  ab  inito  iroperio  exple- 
vit.  Cum  ergo  anno  451  consules  fuerint  Marcianus 
et  Adeiphius,  et  eodem  anno,  mense  Octobri,  co- 
acta  sit  iv  synodus,  recte  in  ipsa  Marciano  et  Adel- 
phio,  in  Chronicovcro  Alexandrino  perperann  Spo- 
ratio  et  Herculano  consulibus  habita  esse  dicitur. 
Non  rainori,  licct  dispari.  vitio  laborat  Panvinius  de 
eadem  synorlo  agens  in  Chronico;  nam  dum  in  con- 
sules,  qui  in  ea  ascribuntur,  oculoa  conjicit,  habi- 
tam  esse  ait  anno  1  Marciani,  consolibus  eodem 
Mhrciano  et  Adelphio.  Itaque  consules  eodem  ac 
concilium  pra?Fert;  annum  vero  imperii  Marcianidi- 
versum.  Caeterum  Panvinius  dum  917  ita  scribit, 
abinstitutaaseimperiiMarcinniepochanondiscedit. 

3.  Interea  Alexandrini,  Onuphriani,  aliorumaue 
Chronicorum  exemplafldem  faciunt,non  modolda- 
tium,  Ecd  plures  etiam  alios  scriptores  Marciani  1 
annum  consulatui  ejusdem  el  Adelphii,  id  est  anno 
451,  annumque  2  consulatui  Sporatii  et  Herculani 
vulgaris  a?ra;  anno  452  solitos  fuisse  adnectere.De- 
nique  in  Hist.  Golhor.  [sidori  annus  1  Marciani  et 
Turismundi(isIdatioThorismoest)illigaturHi8pans 
8ersB4^0,  id  est,  anno  (erse  communis  452.  Scd  cum 
idem  Isidorus  in  Chronico  annum  eumdem  Mar- 
ciani  1  adnectat  anno  mundi  5649,  cui  juxta  ipsum 
Isidorum  respondet  annus  «erae  Hispans439,  Chri- 
stianse  vero  annus  451,  utrumque  nec  simui  verum, 
nequc  ab  eodein  Isidoro  esse  potest.  Quin  etiam  in 
flne  Chronici  annum  mundi  5845componit  leidoros 
cum  nera  Hispana  654  5i  ergo  ab  eo  anno  mondi 
in  annum  5649,  cui  Isidorus,  ut  dictum  esi  annum 
1  Marciani  alligat,  retrorsum  numerando  ascen- 
dere  velis,  suboucendi  tibi  sunt  anni  clxt.  Igitur 
eosdem  subtrahe  ex  illa  sra  654,  reliqui  erunt 
ccccLxiYix,  non  autem  ccccxc.  Hinc  bi  Histona 
illa  Gothorum  corrigendus  est  locus  ubi  Marciani 
et  Turismundi  annus  1  ascriptus  est  sr»  490,  et  re- 
ponenda  aera  489. 

Nota  LXVn,  p.  89. 

Catalaunicos  Campos,  ubi  Romani  et  Gothi  cum 
Attila  acie  decertarunt,aCata1auno,  CampHDiaeGai- 
licanae  ad  Matronam  urbe,  vulgo  Chdlcns,  nomea 
accepisse  communis  est  eruditorum  sententia.  Sed 
quid  si  a  Cabillono  yEduoruro  oppido  ita  appellati 
sunt.'Sane  Cabillonum  islud  ad  Aracim  Galalauiium 
etiam  olim  vocatum  fuisfe  indicio  rat,  quod  nnnc 
etiaro  Chdlons ^sicut  illud  prius  CatalaunumadMa- 
tronaro  vulgo  nominatur.  Deinde  Eumeniu8,inpa- 
negyricoConstantini  Augusti,uhi  quid  egerint,quid 
passi  fuerint  iEdui  pro  Romanis  dicendum  9tS  sibi 
unice  proposuerat,  cujusdam  cladis  CatalauDie« 


797 


IN  IDATII  BPISOOPI  CHROmOON  NOTJS. 


798 


meminit.  Atqui  Cabilloni  ad  Matronam  nibil,  Gabil» 
loni  vero  ad  Ararim  ciades  plarimum  ad  institutum 
suum  taciebat.Prffitereaplanitiem  circa  istudyfiduD- 
rum  Cdbillonum  oculis  nostris  videmus,  et  ipsius 
idem  Eumeniusibidem  meminit.DeniqueRodericus 
Toletanus  Eupbrooium  Augustodini,  qus  primaria 
ifiduorum  civitas  est,  episcopum  innumera  in  ea 
pugna  occisorum  miiia  sepelivisse  narrat  lib.  ii, 
cap.  8.  Quiquidem  Rodericus  licetmulto  posterior 
fuerit,etauctorem  ionge  se  antiquiorem  bujusce  rei 
testem  habuisse  videtur.Nam  pseudo-Severus  a  do- 
cti8dimoFiorioeditu8,adannum  IMarciani  baecscri- 
bit  iCadavera  innumera  (ex  occisis  inpugnaCata- 
l^umca)  Eupronius  episcopus  Augustoduno  sepelitur, 
ubi  procul  dubio  legendum  est :  Episcopus  Augus- 
toduni sepelivit.  Verum  nondissimulo,in  hocSeveri 
loco  bsc  etiam  adduntur  :  Aetius  contra  AttilamTri- 
casis  pugna  loco  Mauriacos.  Tricasses  autem  longius 
distantaCabiilono  ad  Ararim,quamaCatalauno  ad 
Matronam  ;  quo,  pietate  duce  ac  comite,  accurrere 
potuit  Euphronius,  etiamsi  pugnaetempore  longe  a 
foco  abesset;  ingens  enim  occisorum  ille  numerus 
terrs  mandari  nisi  pluribus  diebus  non  poluit. 

ma  LXVIU,  p.  90. 

1.  Gum  Aetio  advorsus  Attila  non  tantum  Go- 
thos,  sed  etiam  Francos  fuisse  narrant  loci  in  scho- 
liis  laudatis  Jornandes,  GregoriusTuronicus  et  au- 
ctor  Miscells.  Quorum  Jornandes,  omnium  anti- 
quissimus,  integro  post  hsc  tempora  ssculo  scri- 
psit.  At  scriptores  illius  aBvi  Idatius  et  Prosper  de 
Francis  penitus  eilent;  soIosGothosRomanis  junc- 
tuscontraAttilam  pugnasseexpresse  tradunt.Idatii 
verbasoprahabes.Prospervero  consulatu  Marciani 
et  Adelpni  hsc  ait :  Cito  et  nostris  et  Gothis  placuity 
ut  farori  superborum  hostium  consociatis  viribus  re- 
pugnaretur.Tncei  etiam  de  Franci8,Gethosque  tan- 
tum  cum  Aetio  conjungit  auctor  Vitae  sanct»  Ge- 
novefaB  (3  Januarii  quera,  919  opinio  est,  prope 
aonam  500  scripsisse  quem  nihil  Francorum  lau- 
dibus  ^lorisque  detractum  aut  dissimulalum  de 
illis  quidquam  ire  voluisse  credendum  est,  cum 
jam  tum  bi  Parisiis  dominarentur.  Quod  autem 
maximi  momenti  est  Sidonius,  qui  bistoriam  hu- 
jus  belli  conscribere  se  CGepisse  prodit  lib.  viii, 
cap.  45,  tam  longe  abest  ut  Francoscum  Romanis 
conjungat,  ut  contra  Romanos  pro  Attila  eos  sle- 
tisse  disertis  verbis  testetur  carm.  vii,  vers.  325. 
Cum  Uunno  enim  ait : 

Ulvosa,  quem  rel  Nicer   abluit  unda 
ProrQuapit  Fraocas. 

rtaque  tacentibusvel  etiam  contradicentibus  viris 
gravissimis  Prospero,  Idatio  atque  Sidonio,  qui 
qu®  8U0  tempore  et  suos  ante  oculos  gerebantur 
posteritati  mandabant,  quisnon  miretarocculatis- 
simum  Pagium  is^a  ad  annum431,n.  22,  scripsis- 
se  ?  Ex  TuronensiSy  inquit,  et  Prisci  inter  se  colUi- 
tione  aliqua  atias  magna  catigine  involula  in  mani- 
festam  lucem  proferentur ;  liquetque  1.  Ctodionem 
Francorum  regem  antequadriennum  demortuum  duos 
fUios  retiquisse;  2.  inter  eosdem  post  ejnsmortemde 
regni  successione  controversiam  notam;  3.  eorum 
unum  in  bello  Attiliano  pro  Romanis  pugnasse ;  4. 
hunc  fuisse  Meroveum. 

2.  Sed  Turonensis  imprimis,lib.  ii,  cap.  7,  nihil 
ampliu8quam  quodFranciAetio  adhsserint,8cribit. 
Id  quod  si  aut  de  tota  gente,  aut  de  tanta  ejusdem 
multitudine,  quae  regnum  constitueret,  regemque 
super  80  haberet,interpreteturPagiu8,et  non  potius 
de  his  Francis  ita  ezistimet,  sicut  de  Sarmalis,  Ri- 
pariolisjbrionibusetaliis  populis,quo8  etiann  socios 
adjuogitAetio  Jornandes,  Idatii  Prosperiquesilentio 
et  expresso  Sidonii  testimonio  ita  retunditur,ut  quae 
narratnon  in  manifestam  lucem  prodiisse,  scd  ea 
potiusdensisadhucin  tenebrisdelitescerefatendum 
flii :  maxime  cum  idem  sanctus  Gregorius,  cap. 
deindd  9,  Francorum  reges  inter  vulgi  ramusculos 
(aam  <}u«  ex  antiquie  scriptoribua  desoropsit,  no- 
minatim  eo8  appellando  exprimil)  queritans  tra- 


A  dat  :  De  900  hujus  (Glogionis  seu  Glojonis  vel  Glo- 
dionis)  stirpe  quidam  Meroveum  regem  fuisseasse- 
runtf  cujus  fuit  filius  CAt7dertV;u/(.HiPccine  verba  sunt 
hommis  qui  Francos  sub  Meroveo  filio  Claudionis 
pro  Romanis  militasse  et  agnoverit  ipse  et  poteris 
testatum  esse  voluerit  ? 

3.  Sed  et  Priscum  audiamus,  qui  ab  ipso  Pagio, 
ibidem,  n.20,  productus  ait :  Ai  Francos  belo  lares- 
cendi  illi  (Attils)  causa  fuit  regum  ipsorum  obitus^ 
et  de  regno  inter  liberos  controversise.  Seniori  Atti- 
las  studebat^  juniorem  Aetius  tuebatur ;  quem  Romx 
vidimus  legationem  obeuntem  nondum  lanugine  e/- 
ftorescere  incipiente^  flavu  coma  et  capillis  propter 
ilensitatem  et  magnitudinem  super  humerum  effum. 
Pttgius  itaque  defunctum  regem,  etsi  nomen  non 
exprimat  Priscus,  Glaudionem,  qnasi  liquido  con- 
Btaret,  interpretatur.  Hujus  filium,  cujus  nomea 
siletetiam  Priscus,  Meroveum  esse  divinando  asse- 
rit;  nam  Gregorius  non  filium  Glaudionis,  sed  de 

]}  ejus  stirpe  fuisse  Meroveum  dictari  testatur.  Ad 
hffic  si  objicias  Meroveum  posl  Patris  Glojonis 
obitum  (quem  aliasanno  447  alligat  Pagius)  im- 
berbem,  uti  eum  depingit  Priscus,  esse  nequi- 
visse,  cum  ipsius  Olius  Gnildericus  anno  post  hffic 
11,  nimirum  458,  luxuriaB  immodicusar^uatur  a 
Turonensi,cap.  12;  rcspondetPagius,  Priscumnul- 
latenus  Roma  vidisse  Meroveum  anno  448,  aut, 
quod  rerum  aeries  quas  narrat  Priscus  videtur  pos- 
tulare,  anno  448,  vel  serius  ;  sed  anno  432,  cum 
legatusa palre  Glaudione missusesset ad  Aetium  vei 
ad  Au^ustum.Sed  prsterquam  quod  acriores  ali» 
cursdistinebanteo  tempore  Aetium.perdendiscili- 
cet  Ronifacium,  que  in  palatium  a  Placidia  accitum 
ffigerrime  ferebat,  qucmque  tanJem  eodem  anno  de 
medio  su8tulit,ex  quo  ipsi  in  Panonniam  fugiendum 
fuit  idemmet  Priscus  non  modo  istud  non  astruit, 
sed  ipsum  aperte  destruit.  Nam  Postquam  horum 
meminerat  putris  mortem,  filiiqiielegationem,  de- 

r%  claraturusquid  oratumetaquo  missusille  Francus 
Roniam  ad  imperatorem  venisset,  subdit :  Huno 
etiam  Aelius  in  filium  adoptaverat  et  plurimis  donis 
ornatum  ad  imperatorem,  ul  amiciiiam  !H1  ei  socie- 
tatem  cumeo  facerei,  miserat.  Potuitne  Priscus  cla- 
riusexpriroere,Francum  illum,quem  ipse  legatio- 
nem  obeuntem  Rome  vidit,  Aetii  conbiliis  instru- 
ctum  et  muneribus  ornatum  illuc  ab  eodem  Aetio 
missum  fuisse,  non  ut  patri^sed  ut  sibi  amicitiam  et 
societatem  cum  Valentiniano  conciliaret?  Potuit 
Aetius  prffidicto  anno  432,  dum  iram  Yalentiniani 
fugiens  secessit  in  Pannoniam^ista  praestare?  Qua- 
propter  licet  Pagius,  dum  has  explicat  tricas,  in 
manifestam  se  lucem  prolulisse  dicat,  Meroveum 
jam  lum  Francis  imperantem  pro  Romanis  contra 
AUilam  pugnasse  anno  450,  ut  ego  quidem  puto 
(idemque  fortassejudicabunt  prudentissimi  quique 
G.iIIi,  qui  de  Pharamundo  quo  modo  alias  loquatur 
observarunt),non  aliter  melius  oetendere  ille  potuit, 
pleraque  ex  his  qu®  de  eo  rege  Annales  Francici 

D  jactant,  incerta  prorsus  atqueobscuraesse,  utpote 
quae  non  alia  luce  clareant,  nisi  quam  ab  bujusmodi 
caliginosis  conjeclionibus  mutuantur. 

4.  At  inter  omnes  histori^nB  Francicffl  scriptores 
convenitMerovcum  pustGlaudionem  regnasse.Bsto. 
Sed  ubinam  gentium  re^navit?  Nam  si  eidem  Pagio 
credimusJraterMerovei  natu  major  utramqueRheni 
ripam  tenebat.  De  temporequo  regnum  inivitetiam 
obscurum.  Patre  enim  mortuo  anno  circi^er  448,  ul 
traditPagiusadannum  432,  n.  10,  dissidium  ortum 
est  inter  fratres.Et  Meroveus  postquam  fralri  cedere 
coactus  est,  ad  Aetiumconfugit,  apud  quem  diutius 
moratum  fuisse  necesse  est,  ncque  enim  uno  die 
illius  amicitiam  adoptionemque  promereri  poterat. 
Post  haec  ilHRomam  proflciscendu  m  fuit  deprecatum 
imperatorem,ut  Romanorum  armis  in  patcrnumse 
regnum  pestitui  vellet,alque  preciperet.  Haec  omnia 
non  modicum  terapus  requirunt.  Et  tamen  neque 
tunc  regnum  obtinuisse  Meroveum,  nequeadillud 
obtinendumadjutum  fuisseaRomanis  usquam  legi- 
mus.Quin  imo  quisquis  altum  scriptorum  lilius  tem- 


799 


▲DDSNDA  AD  QUOSDAM  PRJBCBDBNTBS  TOIIOB. 


800 


poris  silenlium,  ingentcs  AltilflB  motns,  Romano-  A 
rumque  trepidalionem  conBidcret,  profccto  inlLl- 
iigct  nullum  ab  eis  bpllum  pro  Meroveo  Pagiano 
ante  999  annum  455  fuisse  susceptum,  neque 
Buscipi  potuisse. 

5.  Verum  itaque  Meroveum  patrem  Ghilderic, 
Glodionis  vero  aut  filium  aut  cognatum  aut  genc- 
rum  nihil  fortassea  veritateabcrret,  quidicat,  post 
bellum  Altilianum  vel  etiam  post  Aeti  mortem  ck 
Francia  transrhenana  in  Gallias  irruspisse,  alque 
buc  referpndum  esse  quod  in  Sidonio  carm.  vii, 
vers.  372,  legitur  : 

Fraocus  Germanum  primum  Belgamqae  Beeundam 

Slernebat. 

PorroHenscheniusinExegesideopiscopisTungren. 
prapfixa  tom  IV  Maii,  n.  2,  Tungrorum  urbem.post- 
quam  ab  Attila  vastata  fuit,a  Francisoccupatam  fu- 
isse  seopinari  significat.  Dicamusergo  Meroveum 
annum  circiter4338edem  in  Gallia  propinquaRheno 
fixisse.priumque  omniumFrancici  regnijecissefun-  jj 
damentum.  Quodsuadetetiam  prima  regnum  Fran- 
corum  in  GalliastirpsaMeroveoMerovingiaenomen 
Bortita.  At  ref^num  Clodionis  (ne  de  Pharamundo 
loquarjm/ermi/ioTttwj/rorttmregnantisvaldedubium 
est,  vel  potius  falsum.  Godices  HistoriaB  Turonensis 
Gregorii  fere  omnes  nonTun^rorumsed  Thoringorum 
legunt  hurumque  saepe  in  eademHistoria  mentio  oc- 
ourrit.  Deinde  de  Tungris.immaniter  ab  Hunnis  hoc 
bello  vex.itis,  dum  historici  ioquuntor,  nullius  aut 
regps  aul  regni  aut  gentis  Francorum  meminere.La- 
cinniam  exSigeberto  scriptore  saeculi  noniActissan- 
cti  Lupi  adsutam,  in  qua  menlio  fit  Merovei,  nihii 
ego  moror.  Itaque  Clodionem  in  Gallias  aliquando 
irrupisse,  certum  est;  in  ea  substitisse,  inccrtum 
quam  quod  maxime.id  non  ignoraotGalli,atquead- 
eo  non  ignorant,  ut  Adrianus  Valesiusin  Historia 
Francorum  stomachi  plenus  invchi  saepesoleat  in 
sanctum  Gregorium  Turonensem,  Francica!  Hitjto- 
riae  patrem,  quia  nihil  de  Pharamundo,  de  Clodione  Q 
vero  et  Meroveo  jejune  tdmodum  locutus  est.  Quasi 
ille  quidquid  post  ipaum  ex  Prospero  PithcBano  ine- 
ptissime  interpolato  rerum  Francicarum  scriptores 
dehis  regibus,  neque  998  de  hictantum,  sed  de 
Priamo  quoqueet  Trojana  Francorum  origine  nar- 
rant,  legere  potuerit ;  et  etiam,  si  nunc  redivivus 
legeret,  aliquo  pacto  probaturusesset  Laudandus 
tamen  est  ioem  valesius,  quod  in  notitiaGalliarum 
ingenue  tatetur,  Pbaramundum  nihil  terrarum  in 
Gallia,  Clodionem  etMeroveum  pleraquetransRhe- 
num  paucaeis  illum  obtinuisse. 

6.  Interpolatum  dico  hujus  Prosperi  Chronicon, 
quod  px  fide  duorum  vetustissimorum  Codicum  os- 
tendit  Henscheniusloco  supra  laudato,  cap.  10,  ubi 
do  altero  illorum  anno  623  exarato,  vel  saliem  ex 
alio  tanti  aevi  descripto  ait :  In  hoc  velustissimo  Pro- 
speri  Chronico  vel  saltem  tam  vetusti  exemplaris  apo- 
grapho  nulla  prorsus  fit  mentio  Priami,  Phai^amundi^ 
Clodiiy  Merovei.  Interpolatum  tamen  ne^at  Pagius,  q 
anno418,  n.  31,  contendiquein  exemplanbus  Hens- 
chenianis  haec  omnia  omissa  fuisse  non  voro  aliis 
incerta.  Att-imen  quibus  argumentis  probat  hoc 
Pagius  ?  Habuitne  Godicem  ante  annum  623  scrip- 
tum,  aut  aliqoem  alium,  qui  ex  tantae  statis  Go- 
dice  descriptus  fideliter  fuerit  qualem  babuit  alie- 
gavitque  llenschenius?  Quamquam  perinde  etiam 
est  sive  a  librariis  sive  ab  auctore  ipso  ea  de  Pria- 
roo  Phararoundo  et  Clojone  conficta  sint.  Annon 
Jure  conficta  esse  dicuntur,  quando  illius  lempo- 
ria  scriptorcs,  etiam  cum  ferebat  occasio  resque 
ipsa  postulabat,  eorum  nunqnam  meminerunt. 
Atqui  meminisse  fatetur  ibidem  idemmet  Pagius 
inquiens  :  Unus  pseudo^Prosper  in  Chronico  impe- 
riali  monarchix  Franricx  initii  meminit.  Neque  do- 
ctissimo  virum  latuiise  opinorcensuram,  quam  de 
eo  scriptnre  protul  cardinalis  Norisius,  lib.  ii,  cap. 
15  Hist.  Pelae..  ubi  h«c  icrinsit  :  Mirnri  soleo  ho- 
mines  erudilos  Prospero  Tyroni  adeo  fidenter  fidem 
prasstitis8€f  cum  idim  non  tyro,  sed  puer  in  chrono' 


logia  appareat  totus  in  historia  hopeSf  ac  ommium 
quse  Uiteris  prodioii  imperitissimus.  Receneet  dein- 
de  plures  fa^dosque  illius  lapsus,  fininue  :  Maltem 
Angiae  stabulum  purgare^  quam  tyronis  nujus  errores 
ex  indice  recitare,  Quantis  igitur  sordibus  fetere 
hunc  Propperum  credimus,  qui  censuram  baDC 
meruit  a  viro  cujus  ea  vox  est  :  acerbiora  dicapro- 
cut  esse  volumus  ac  994  mitissime  sgmper  loqui, 
Hist.  de  Synodo  v,  cap.  22.  In  his  itaque  feoibas 
clarissimi  gloriossimique  Francorum  rcgni  ioitia 
inquirere  vanuro  et  indecorum  est. 

Nota  LXIX.  p.  90. 
Sanctus  Isidorusin  Ui8t.Gothor.,Seiriel  et  itenim 
Romanos  et  Gothos  cum  Attila  dimicasse  significat, 
et  Theodorum  in  primacongressione  occisumatqae 
a  Turismundo  filio altero  praelio  egregie  vindicatum 
narrat.  Jornandes,  n.  66,  equo  dejectumf  dum  saoi 
Gotbos  ad  pugnam  bortatur,  et  ab  iisdem  conculca- 
tum  iuteriisse  affirmat,  additque  :  Alii  dicunt 
cum  interfectum  telo  Andagis  de  parte  Ostrogothorum 
qui  tunc  Attitanum  sequebantur  regimen.  Obiit  rex 
vero  magnusannum  auspicatus  regni '  3.  Atque  itt 
intelligendusest  Isidorutf,  dum  33  annof«  princi- 
patus  ilii  tribuil,  nisi  mavls  hidorum  ideo  33  uo- 
nos  Theodori  ascribere,  quia  uno  post  anno  quam 
mortuus  est  ejus  obitum  consignat  nimirum  452. 
Et  rcvcra,  Theodoris  annum  regni  33  vix  attigit ; 
nam  regnare  ccepit  anno  419  circiter  autumnum, 
ut  dictum  est  nota  31 ;  obiitque  eodem  fere  tempo- 
re  anno  451.  Regnum  Gothicum  sub  boc  prinoipe 
ingens  incrementumaccepit;  nam  anguslis  finibus 
initio  circumclusumad  Legerim  usque  et  Rhoda- 
num  ab  eo  diiatatum  est;  sex  filioH  masculos  su- 
perstietes  reliquit,  quorum  nomioa  ex  Jornandeio 
scholio  descripsi.  Filiam  insuper  unam,quam  Re- 
chiario  Suevo  matrimonio  junxit  anno  449.  Nam 
de  altera,  quam  Hunnerico  Gaiserici  tilio  in  Africa 
nuptam  socer  depreheosam  necem  sibi  macbinari 
ad  patrem  hunc  Theodorum  abscisis  naribus,  re- 
misise  narrat  Jornandes,  non  satis  constat  alqae 
hsec  fabul»  similia  sunt. 

Nota  LXX,  p.  92. 
Prosper  consalatu  Sporatii  et  Herculani  Attilam 
mira  sancti  Leonis  virtute  ultra  Danubium  abactum 
narrat.  Exinde  vero  995  nunquam  alias  in  has 
Occidentia  partes  rediit.  Quare  audiendus  non  est 
Jornandes,  qni  itcrum  eontra  Visigothoe  movisse  et 
aThurismundo  pene  simili  tenorein  priueineam- 
pis  Catalaunicis  fugatum  affirmat.  Attilae  post  huDC 
annum  morsaccidit,  consultoque  scripsit  Idatius  : 
Mox  interiit.  Prospor  et  Cnssiodorus  obitum  illias 
illigant  anno  453,  Marcellinus  vero  anno  sequenti. 
Jornandes  multa  de  Attila  refert  in  Geticis,  nomero 
autem  82  singularia  de  mortis  genero  et  de  ejus  fu- 
nere  narrat,  quae  ibi  legi  poterunt.  Inter  cetera  At- 
lilflemortemMarcianooplimoetcumprimis  religioso 
principi  divinitus  prsnuntiatam  lestaturinquiens: 
Id  accessit  mirabile.  ut  Marciano  principi  Orientis  it 
tam  feroci  hostes  soilicito  in  somnis  divinitusassislens 
arcum  Attito!  in  eadem  nocte  (nimirum  qua  Attila  pe- 
riit)  fractumostencieret. 

Nota  LXXI,p.9\. 
Licct  Prosper  Thurismundi  necem  ascribatanno 
453  cidemque  assentiri  videatur  Isidorus,  dum  ini- 
tium  regni  ejus  sub  sera  Hispana  398  constgntt, 
unumque  tantum  annum  regna8seaffirmal;atcom 
ibidemThurismundumad  regnum  provectum  fuitse 
asscrat  anno  primo  Marciani,  qui  fuit  flere  vulgarii 
451,  ut  supra  ostensnm  est,  si  Thurismusdus  post 
unum  annum  occisus  est,  necem  ejus  in  annuro  452 
incidi4se  necessario  consequitur.  Et  reipsa  Isidorus 
cum  Idatio  sentire  dicendus  est  secunaum  ea  qa« 
de  co  Isidori  loco  dicta  sunt  nota  66,  n.  3;cam 
utroque  ergo  Thurismundi  caedem  anno  452ascri- 
bamus.  Jornandes  in  Geticis,  n.72.  trienno  regna- 
visse  tradit,  sed  audiendus  non  eat;  etiamei  Roderi- 
CUB  Toletanu8|  lib.  ii,  cap.  8,  ut  hoo  dissidiun  com- 


801 


IN  IDATII  BPI8C0PI  CHBONICON  NOTJC. 


802 


punat,  soripsisse  videatur  :  Thurismundus  regnavU 
anfio  uni\  cum  paire  duobus,  qui  palri  annumerun' 
tur;  aam  ThurismuQdum  oum  patre  regaassG  fal- 
sum  est.  lateremptum  fuisse  aotat  Joroaades,  ^um 
sanguinem  tollit  de  vena. 

996  Nota  LXKlJ,  p.  93. 

Pagius,  ad  aaaum  453^  o.  5,  a:?8erere  noo  dubi- 
tavit  emin.  Norisium  ex  Ghroaico  Alexaadrino  de- 
monstrassesaactamPulcheriafQobiissexiiKal.Mart. 
Attamea  eruditissimus  Joaaaes  Stillingus,  ia  Vita 
ejusdem8anct<ePulcheriffi,10Sdptembris,clariu8de- 
moQstrat  Norisium  verbaChroaici  Alexaadriai  male 
intellexissG.Quaproptor  idom  Stillingus  et  apud  ip- 
sumTillemoatiusetCangius  Idatio  subscribunt  et 
quidem  jure  merito.  Nam  Chronicoa  illud  iaveatio- 
nem  capitia  saacti  Jodanis  Baptista  et  Pulcheria 
mortem  uao  teaore  narraQS,  non  mortem  Pulcherifle, 
sed  inventionem capitis  sancti  Joannis  in diem illum 
XII  Kal.  Martias  refert,  uti  ex  QrsBcis  ejusdem  Chro- 
nici  verbis,  si  exacte  tldeliterque  reddantur,  perspi- 
cuum  Qt.  Ea  vide  in  Aotis  sanctorum  Antuerpiensi- 
bus,  loco  ante  laudato.  Utrumiue  pariter  Marcelli- 
nus  in  Chronico  tradit,  ejusque  hsc  verba  sunt : 
Hoc  venerabile  capul  (Joannis  Baptist»)  sub  Uranio 
memoratse  civilatis  (Bmisenae)  episcopo,  perpraefatum 
Marcellum  presbyterum  conslat  inventum  Vincomalo 
et  Opiiione  consuiibus^  metue  Februario^  die  24,  me- 
dia  jejuaiorum  pasclvilium  septimana,  imperaforibus 
vero  Vaientiniano  et  Marciano  regnaniibus,  Puicheria 
Augusia,  Marciani  principis  uxor,  beati  Laureniii 
airium  inimitabiii  opere  comummavit^  beatumque  vt- 
vendi  finem  fecit.  Uso  Marcellinus,  diem  inventionis 
capitis  sancti  Joannis  adnotans,  tacensque  obitus 
diero  sanctfle  Pulcheriae.  Idemque  Ghronicon  Alexan- 
drinum  exsequitur.  Quare  silentibus  cunctis  et  Ida- 
tio  diserte  testante  Pulcberiam  obiisse  mense  Julio, 
aequum  est  ilii  assentiri.  Inventionem  capitis  sancti 
Joiunis  Marcellinusdiei  24Februarii,Alexandrinum 
vero  Chronicon  18  tribuil.  Ita  quidem;  noo  tamen 
audeo  utri  credendum  sit  statuere.  Laudes  august» 
hujus  et  admirands  virginis  patre,  avis  atavisque 
llispanis  edits,  quaque  nihil  sanctius,  majus  nihil 
tulitilludievum,etiaminhisdotibu8qussuntsupra 
sequiorem  sexum,  praedicatsaepissimnsanctus  Leo, 
praedicnt  concilium  Chalcedonense  997  et  innu- 
meri  alii.  Plura  de  ea  invenies  in  Annalibue  eccle- 
siasticis. 

Nota  LXXllU  p.  93. 

1.  Ad  oram  §  Aeiius  dux  omissas  esse  a  librariis 
has  Dotas  xxx  et  iv,  trigesimum  Valentiniani  et 
quartum  Marciani  annum  signiHcantes,  quas  sibi 
Idatius  impresseratfduobus  argumentis  comproba- 
turin  hocgeneremaximeefficacibus.  Primum  est: 
IdatiusposthaeccontinuoaitValentinianumSOregni 
aQnointerfectum  fuisse.  Atqui  necesse  est,  ul30oc- 
cisus  sit,  si  inter  §  leriio  regni  anno  novus  non  sit 
ascriptus  numerus.  Nnm  quoJ  Idatius  ad  J{  Teriio 
regni  anno  Valentiniani  annum  29  consignaverit, 
flupraaffatim  demonstratum  est.  Alterum  argumen- 
tume9t:Idatius,deanni8  quosimperavitMarcianus 
agens,  aitinfra  :  In  Orieniis  qariibus  anno  7  imperii 
sui  moritur  Marcianus.  Rogo  ergo  te,  lector,  a  §  Tertio 
regnianno  usque  ad  Marciani  obitum  quatuor  annos 
peliquosquaerere.  Nusquam  invenies:  namque  haeo 
nota  i  §  /?oma»drttmXLI(I  adjuncta  numerum  anno- 
ram  Marciani  non  auget,  ut  ibi  oetendam  :  imo  et 
ipsam  ChronicoQ  Sirmondianum,  quantumcunque 
depravatum,  per  sese  ostendit;  namque  ibi  annum 
quartum  Marciani  etiam  tum  flu»ire  adnotat;  cum 
tamen  prsecedenti  notae  annorum  Valentiniani  nimi- 
rumxxxi  bunc  eumdem  Marciani  annum  quartum 
alligaverit.  A  §  erf;o  Terlio  anno  ad  obitum  Maroiani 
tres  tantum  regni  ejus  anni  in  editis  libris  nume- 
raotur.  Itaque  annus  quartus  ex  §  Aeiius  dux,  aut 
ex  altero  e  duobus,  qui  hunc  praecedunt,  abcissus 
est.  Gaeterum  ergo§  Aeiius  dux  hoa  nuroero  xxx  et 
iv  apposaiy  quia  Aetii  roors  certissiroe  ad  annnm  4 


f^  Marciani  et  30  Valentiniani  pertinet;  incertum  au- 
tem  est  an  ad  eum  aanum  perliueant  illa  que  nar- 
rat  Idatius  de  Friderici  bello  adversum  Bacaudes 
et  de  Gallaeciie  terre  motu.  Denique,  Aetio  occiso, 
Valentinianus  legatos  suos,  qui  hanc  mortem  nun- 
tiarent,  ac  cunctaa  provintias  misit,  etiam  ad  Sue- 
vos,  ut  testatur  Idatius.  Cuiu  ergo  iutcr  99ft  bue- 
vos  ageret,  credibilene  est  tempus  illius  morlis 
if^norasse  et  anao  Christi  453.  Marciaai  3  ionexuisse? 
Bimiliter  de  nece  Valentiniani  ratiocinari  possu- 
mus,  quam  in  vuigatis  biigus  Chroniui  Editionibus 
ooliatam  videmus  cum  4  anuo  Marciani,  qui  fuit 
aera  vulgaris  454.  Useccine  scripsisse  Idatium  erit 
qui  sibi  persuadeat? 

2.  Sed  lubet  bicdeletarum  eregione  §  Aeiius  dux 
illarum  aotarum  xxx.  iv,  occasioaem  lectori  ape- 
rire.  Res,  aidi  ego  maxime  fallor,  ita  se  habet. 
Aaai  Valentiniaai  30  et  Marciaui  4  iisdem  prorsus 
Qotis  exprimuatur  ac  anni  Valentiniani  31  et  5  Mar- 

B  ciani,  his  nimirum  xxx.  iv,  ita  ul  uno  tantum  pun- 
cto  hic  aut  illic  inscriplo  distinguantur.  Si  punctum 
imprimas  ante  i,  ita  videlicet  xxx.  iv,  designabis 
annum  trigesimum  Valentiuiani,  et  quartum  Mar- 
ciani.  Si  autem  punctum  post  i  afllngas,  ita scribens 
XXXI.  V,  denotabis  annum  Valentiniani  trigesimum 
primum,  Marciaoi  quiatum.  Taotilla  res  aut  ia  Co- 
dice  prffltermissa,  aut  a  librario  non  animadversa 
plagam  hanc,  de  qua  agimus,  Idatio  focit.  Cxinde 
enim  nalum  est,  ut  existimaret  nescio  quis  unum 
eumdemque  numerum  notis  illis  significari,  perque 
errorem  his  in  Chronico  scriptas  esse.  Hoc  autem 
errore  imbatu8,ea8aprimo  ioco  ejecit,  nimiruni  a 
§  Aeiius  dux,  servavit  vero  secundo  loco  ad  §  Per 
duos  6ar6aroi,  ubideinceps  aecesse  fuit  ut  4  aoaus 
Marciaoi  legeretur,cum  retro  proxime3 consignatus 
esset.Atque  hocdemum  pacto5et6anau8  Marciani 
ex  maauscriptis  Chrooici  exemplaribus  evanuit. 

Nota  LXXiV,  p.  94. 

Q  Si  vera  suntquae  Nicephorus,  lib.  xv,  cap.  2,  et  alii 
narrant,  Placidiam  Valentiniani  filiam,  antequam 
Roma  a  Gaiserioo  caperetur,  Olybrio  desponsaro 
fuisse,  oportet  Eudociam  sororem  filio  Palladio  a 
Maximo  dataro  fuisse.  Ni  malit  quis  a  Maximo  Placi* 
diam  Olybrioablatam  fuisse,autOIybrium.interf6- 
ctie  Maximo  et  filio  Palladio,  Placidiam  sibi  despon- 
disse  triduo  illo,  999  quod  a  morte  Maxiroi  ad  in- 
gressum  Gaiserici  in  Urbem  defluxit,  teste  Victore 
Tuncnsi.  Utrumque  autero  satis  incredibile.  At  curo 
Evagrius,  1ib.ii,oap.  7,  atqueetiam  Pri8Cus,contra 
quam  alii  scriptores  frequenter  narrant,  Eudociam 
majorem  natu  Placidia  fuiese  tradant,veri  cuique  si- 
milliroumvidoripoteritValentinianuro,qui  mascula 
prole  oarebat,()uoque  non  ignorabatee  palremque 
snumCocstantiumpermatremPlacidiamadimperii 
fastigium  ii8oendi86e,nuptiasmajori8  filisEudocis 
retardasBC,  ne  duro  ipse  vegeta  adhuc  et  florenti  erat 
(etate,8ucce88orero  sibi  in  genero  ascisceret;  alque 

D  Maximum  ob  earodero  rationero  PallaJio  filio  Eudo- 
ciam  potius  quaro  Placidiaro  conjungere  voluisse. 

Nota  LXXV,  p.  95. 
Deinterfectioribufl  Flavii  Anicii  Petronii  Maximi, 
quiocciso  PlacidoValentiniano  imperium  arripuit, 
non  convenit  interscriptores.  Prosper  ab  Auguste 
Eudoxiflefamuli8diIaniatum,CassiodorusamiIitibu9 
exstinctum,  Jornandes  abUrso  milite  Roroano  ne- 
catum,Tbeophanesa8ui8interemptuni  fuisse  mira 
varietate  tradiderunt.  Prosper  deinde  breviter  sed 
dilucide,  qu»  ad  necem  Valentiniani  et  M&ximi  atti- 
nent,  perstringit. Occisus  cst  Maximus, tcste  Anony- 
moGu8pinianPO,pridieIdu8  Junias.  MarcoUinus,  in 
Chronico,tertio  tyrannidis  menscChronicon  Severo 
afflicturo  septuaf^esimo  imperii  die  necatum  fuisse 
narrant.  A  Revero  nihil  differt  Sidoniu8,()ui  impe- 
rium  Maximo  paulo  amplius  quam  bimestre  tribuit 
lib.  I!,  epist.  15.  Verum  Idatius  more  suo  eidetn 
etiam  interregni  asoribit,  quod  ad  diem  iOJulii, 
quo  AvituB  imperator  factus  est,  dnravit.  A  die  au- 


803 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PR^CBDBNTKS  TOMOS. 


804 


tem  iOJulii,si  retro  Dumerandoascendas  ad  diem 
17  Marlii,  qua  Maximus  imperium  usurpavit,qua- 
tuor  menses,  septem  minus  dios,  reperies.  Quare 
Idatius  vere  ezacte  locutus  est,  dum  Maximum  vix 
quatuor  regni  sui  menses  ezplevisse  dizit.  Neque 
niinus  recte  emin.  Baronius  interregnum  aMaximi 
c«de  ad  Aviti  nuncupationem  dierum  xviii  fuisse 
230  asscruit;  ideoque  perperam  eum  corrigit  Pa- 
gius  anno  455,  n.  10. 

Nota  LXXVI,  p.  95. 
Nibil  profuit  Idatio  ad  Arcadii  et  llonorii  annum 
1  hsec  edixisse  :  Ne  Olympiadum  quinque  annorum 
turbei  adjectiOy  propter  regna  iantum  inserta  princi- 
pum,  Nihil,  inquam,  profuit ;  turbavit  librarios  in 
Aviti  ud  imperium  aditu  quinque  annorum  nume- 
randa  Olympias,  propterea  quod  consignari  debuit 
primus  illius  annus,  qui  civiles  annos  non  augeret, 
sicut  eos  non   auxit  1  annus  Arcadii  et  Honorii. 
Enimvero  clamat  toto  ore  Idatius  se  cjusdem  anni 
res  ^estas  persequi  a  §  Per  duos  barbaros  ad  §  (nt 
minimum)  Suevi  Carthaginenses  regioncs;  nain  pri- 
mum  id  clarissime  significut  inquiens  :  Ipso  anno 
Aviius;  deindo  dum  ait :  Marcianus  quinio  jam  regni 
sui  anno  eumdem  annum  Marciani  retinens,  quem 
supra  designaverat.Atquo  similequid  evenitin  aliis 
Editionibus,  in  quibuB  per  errorem  non  guinto,  sed 
quarto  anno  leQduv ;  perinde  enim  est  swe  quarto 
sive  quinto  legas,  si  eumdem  annum  utrobique  re- 
tineas.  Atque  si  nota  illa  i  §  Homanorum  XLIH  as- 
f:ripta,quae  1  annuin  Aviti  sigiiificat,  novum  annum 
civilem  indicaret,  annorum  Marciani  numerum  au- 
gere  debuisset  atque  6  illius  annorum  cum  1  Aviti 
conjunxisset,  et  deinceps  7  cum  2  et  8  cum  3,  quod 
non  facit ;  imo  expressis  dilucidisque  verbis  septem 
tantum  annos  imperii  ei  tribuit.  Tandem   Idatius 
infraGaisericiingresdum  el  irruptionem  in  Urbem 
narrat,  quam  factam  fuisse  ait,  priusqunm  Avitus 
Augusttu  fieret.  Quid  itaque?Nimis  vecordem  opor- 
tebat  esse  qui  ad  unnum  post  initum  ab  Avito  impe- 
rium  referre  id  quod  ipse  evenisse  afHrmat  ante 
illius  inaugurationem.  Quid  autem  intra  illius  anni 
455  gesla,  renuntiationem  Aviti,  qu®  poslerior  fuit 
vastatione  Urbis,  ante  hanc  commemoravit;  ideo 
ab  ipao  factum  est  ut  successorem  Maximi,  cujus 
cxdes  ante  Gaiserici  irruptionem.et  perpetrata  fue- 
ral  in  Chronicon  narrata,uno9S1  tenore  donuntia- 
ret.  Idatius  itaque  ad  §  Romanorum  XLIII  annum 
primum  Aviticousignavit.sicutconsij^naveratsupra 
ad  §  Romanorum  XL  annum  1  Arcadii  et  Honorii,  et 
ut  infra  ad  §  Homanorum  XLIV  consignaturus  est 
annum  1  Majoriani  atque  Leonis,  nullam  per  hoc  in 
annos  civiies  innovationem  inducendo.  Quopropter 
annum  5  Marciani  aerae  vulgaris  455  nunc  etiam  in 
hoc  §  RomanorumWAW  Idalius  decuerit,  decurret- 
que  usque  dum  ad  §  Per  Augustum  Avitum  perve- 
niet,  ubi  numerandus  erit  annus  Aviti  2,  Marcia- 
ni  6,  Abraham  2472,  Christi  456. 

Noia  LXXVH,  p.  97. 
AnimadverteretoIimSirmondus  a^Per  Augtisium 
Avitum  excidisse  notas  chronologicas,  cumque  Ida- 
tium  in  lucem  proferrel,  oraeChronici  hujus  appo- 
Buit  Vannus  Marciani,  quae  in  sua  Rditione  oniisit  doc- 
tissimus  Florius.  Et  quidem  merito,nam  ea  verba 
Sirmondi  sunt,  non  vero  Idatii.  At  locum  quo  novus 
designanduseratnumerus,  recteobservavitSirmon- 
du8,nonitemnumerum  ipsum;  nequcenim  Marcia- 
ni  5,  sed  6  annus  illic  conscribenduserat.  Utrum- 
qne  viderc  licet  in  Chronico  Parvo;  quippe  in  eo 
Btatim  post  illa  verba  :  Marcianus  et  Avitus  concordei 
principatu  uiuniur  imperii,  hesc  subjunguntur  f'/ 
anno  Marciani,  nisi  quod  in  Manuscripto  legebatur 
anni5,quod  recte  corroxil  cl.  Florius.  Ita  etiam  le- 
gisse  Isidorum  ostendunt  ca  cjuae  scribit  tum  in  His- 
loriaGothorum,  ubi  Tbeodoncum  ingressum  ait  in 
Hispanias  5  regni  sui  anno,  pauloqae  antea  de  eodem 
727^d£>rico  dixeratregDarecQBpi88eanno2Marciani, 


A  tum  in  Chronico,  ubi  expressis  verbis  ait  :  Bujus 
(Murciani)  17  impcrii  anno  Theodoricus  rex  Gothontm 
cum  ingenii  exercitu  in  Hispaniam  ingreditur,  Ita- 
que  librarii  pessime  annum  6  Marciani  ubique  omi- 
serunt  et  2  Aviti,  quem  cum  6  Marciani  certis9ime 
conjunxit  Idatius,  in  §  Hechiarius  ad  iocum  a  pro- 
pria  sede  quam  longissime  rejecerunt. 
%Z%  Noia  LXXVm,  p.  97. 
De  Erulis  Jornandes  in  Geticis,  n.  43,  ad  Msoti- 
dem  sitos  et  pedestri  militia  insignes  fuisse  ez 
Ablavio  describiL  Mamertinus,  in  panegjrrico  Maii- 
miano  Anguelo  diclo  :  Cum  Eruli^  inquit,  virilm 
primi  Barbarorum,  locis  uitimi,in  has  provineias 
(G.illiue)  irruissentj  etc,  victos  deinde  eos  excisosqoe 
ibidem  ait.  Ex  quo  intelligimus  a  Galiia;  finibos 
ejectos  juxla  Amasium  seu  Amisium  flumen  ad 
Oceanum  Germanicum  aut  cousedisse  tunc  aot 
cum  jam  antea  loca  illa  tenerent,  ad  ea  rediisse, 
flnitimos  Batavis  fuisse,  animisque  conjunctos  ez 

B  eo  apparet,  quod  intcr  Romanos  milites  Eruli  Ba- 
tavis  misti  saepe  memorantur.  Ex  iis  ergo  locis  pi- 
raticam  sicut  vicini  Saxones  exercentes,  Belgii, 
Galliae  ac  Hispaniae  oras  assiduis  plurimos  per  an^ 
nos  irruptionibus  vexaverunt.  Sidonius,  de  Erulis, 
lib.  VIII,  epist.  9,  inquit  : 

Hic  glaucia  Erulus  geuis  vagator 
Imos  Oceaui  colpnB  recessos, 
AlgOBO  prope  coocolor  profando,. 

I)c  Saxonnum  maritimisirruptionibus,  quibus  Era- 
lorum  similes  oronino  erant,  loquitur  idem  Sido- 
nius,  eod.  lib.,  epist.  6. 

Noia  LXXiX,  p.  100. 
Nihilopushicvcrbis  est.Scriptionia.et  rerumges- 
tarum  ordinem  tute  ipse,  lector,  in  Chronico  dis- 
pice.  iVofeclo  liquido  elicies  quod  mullis  jam  ar- 
gumentis  dcmonstratum  est,  perperam  a  librariis 
annum  2  Aviti  §  Hechiarius  aa  iocum  ascriptuaa 
fuissc,  cum  is  consignari  debuisset  §  Per  Augusium 

Q  Avitum;  qui  etiamsi  ad  §  Hechiarius  pertineret,  sc- 
jungondus  non  erat  ab  anno6  Marciani;  sed  uter- 
quo  simul  inscribendus  eodem  loco  fuerat.  Itaqoe 
cuncla  q*  ae  sequuntur,  usque  ad  §  Aviius  postea- 
quam^  ipso  nos  docente  Idatio,  discimus  ad  Mi 
annuii)  qui  caedem  Valentiniani  conseculus  est,  id 
est  V.  Igaris  a;ra3  456,  pertinere.  Nequc  ad  exco- 
snndum  librariorum  errorem  prodcsse  quidquam 
potcst  sententia  Pugii,  quod  Idatius  auspicetor 
annos  a  mense  Octobri;  nam  Octobrem  recto  jam 
rcliquil  a  §  Afo^  Hispanis,  quodi  ex  ipso  Chronico 
evidcutissime  constal.  Imo  vix  alius  est  toto  Cbro- 
nicu  locus,  ex  quo  opinio  Pagii  manifestius  falsi- 
tatis  argualur. 

ma  LXXX,  p.  101. 

I.  Postcfuam  id  quod  gestum  fuerat  die  25  Orto- 

bris  anni  2  Aviti  et  6  Marciani,  vulgaris  eers  456, 

narruvii  Idatius,  subjun^'it  Uesychium  tribunum  in 

Gallaeciam  advenisse  legatum  ab  Avito,cuieurodem 

{)  Avitum  de  lialia  ad  Gaiiias  Arelate  successisse  dqd- 
tiavit.  Deinde  necem  Rechiarii  cofflQ)emorat,quem 
occisum  fuisse  ait  mense  Decembri.  Ex  quibuanon 
tcmere  colligimus  Hesychium  eodem  anno,  meose 
Novembri  ad  Galla^ciam  pervenisse.  Quisquisenim 
aUcntc  le^at  Idatium,  dubitare  vix  poterit  ipsom 
illius  anni  gesta  non  alio  quam  quo  evenere  ordioe 
narrare.  Hesychium  autem  postulatum  venisse  a 
Theodnriro  auxilia,  qua)  hic  Avito  promiserat^etres 
ipsa  suadet,  innuitque  infra  Idatius,  dum  deAvito 
scribit :  Gothorum  promisso  destitutus  auviiio  earei  et 
vita.  Atqui  credere  oportet  Avitum.statim  acseim- 
periospoliatum  sensitopem  auxiliumqueaTheodo- 
rico  postulasse.  Si  ergo  Hesychius  Theodoricum  in 
Gallfficia  convenit  mense  Novembri,con8eqDeD8  est 
ul  AvitusaRicimereimperiodepositusfueritmcnse 
Octobri ;  neque  enim  longiore  tempore  opus  erat  ot 
Ilesychius  ex  Italia  ad  Gallsciam  perveuiret,  Veram 
enim  vero  clarissimum  habemus  testimonlam  Ano- 
nymi  Guspiniani,  qui  Avitum  imperii  faatigio  de- 


I 


805 


IN  IDATn  BPI8C0PI  CHRONICON  NOTiB. 


806 


jectiim  fuisse  tradit  xvi  Kal.  Novemb.  Verba  illins  A. 
oonsulatu  Varanis  et  Joannis  sunt  Captus  est  impe- 
rator  (Avitus)  Ptacenlia  a  magistro  milttum  Ricimere 
et  occisus  est  Messianus  patricius  eju9  xiv  Kal,  No- 
vemb.  Iia  in  eo  Ghronico  legitur,  qnod  Vienns  in 
Austriadescripsitanno  1683  3S4  Joannes  Baptista 
Solerius  (seu  potius  Gonradus  Janingus)  Societutis 
Jesu,  posteaque  tom.V  sanctorum  Junii  imprimi  cu- 
ravit.  Huic  Editioni  a  viro  adornatiB,harum  rerum 
experienti8simo,quique  persese  manuscriptumCus- 
pinianum  recensdescripserat,8Bquiu8  estut  creda- 
mus.plenamque adhibeamusfldem,  quam antiquas 
Kditiooi  Pavinii,  in  qua  pro  xvi   Kal.    Novemb»  le- 

fitur  XVI  Kdt  Junias.,  Maxime  cum  in  ipsa  Panvinii 
ditione  ista  praecedant :  Occisus  est  Remiscus  in 
palatio  Classis  xv  Kat,  Octob.,  quibus  proxime  suc- 
cedunt  illa:  Captus  est  imperator  Avitis^  etc,  qu%  si 
ad  XVI  Kal.  Jun.  pertinerent,  profecto  auctor  iilius 
Gbrouaci  ante  caedem  Hemisci  commemorasset. 

2.  Pere  nihil  dlscrepat  ab  Anonymo  pseudoSeve-  B 
1*08,  siquidem  regnasse  Avitum  asserit  annum  i, 
menses  iii,  id  est  septemminusdies  tantum  quam 
quo8numeratAnonymus,quosque  ille  forlasseomi- 
sit,  annum  et  menses  rotunde  designare  contenius. 
Pavetetiam  inscriptoRomana  apud  Arbiugum  in 
Roma  subterranoa  etSirmondum  in  carnem  vi  Sldo- 
nii,  in  qualegitur  :  Ocp.  Thimothei  in.  pace  D. 
Kal.  nov.  Gons.  D.  N.  Aviti  ;  si  enim  tanto  antea, 
vidclicet,  xviKal.  Jun.  purpuraexutusessetAvitus, 
utique  Dominus  non  appellaretur  intra  Urbem  a  Ro- 
mano  civc.  Quare  in  illa  die  inscriptione,  qnae  ab 
iisdem  Sirmondo  et  Arhingo  adducitur  :  Locus.  Gb- 

RONTI.  PRESB.   DePOSITUS.  XVI  Kal.  JUL.  CONS.  KPAR- 

CHi.  AviTi.  Avitus  iste  consul  unus  aiiquis  est  ex 
BQfTectis,  non  vero  Avitus  Augustus,  cui  non  Epar- 
chus,  sed  Pl.  Maecillius  Avitus nomen  erat,  utconstat 
ex  nummoapud  Mediobarbum,etjamolim  obser- 
vaverat  Morales,  lib.  vi,  cap.  28,  magnusque  etiam 
Aogustinus.  C 

3.  Avitus  itaque  imperium  tenuit  a  die  10  Julii 
anni  455  et  17  Octob.  insequentis  anni ;  idcoque 
Imperavit  annum  i,  mcnses  iii,  dies  vii.  Quapropter 
corrigendi  suntEvagrius,  qui  iid.  II,  cap.  7,  octo 
tantum  menses;  Pagius.qui,  in  Gritica,  ad  unnum 
456,  n .  6,  pravam  Anonymi  Cuspiniani  lectionem  se- 
cutus,  menses  x  ol  dies  vii  ;  VHlesius^qui,  in  notis 
ad  Evagrium,  vii  duntaxat  aut  vi:i  menses  Avitum 
i  m  perasse  tradid  eru  nt; 

9SS4.  Quo  autem  loco  aut  tempore,  auove  mor- 
tisgenereobierit,  valde  incertum  est.  Nam  quod 
Idatius  morlem  ejus  inserat  auno  457,  non  satis  est 
ut  illum  ante  hunc  annum  non  obiisse  dicamus. 
Quippe  Honorii  mortem  sub  anno  424  adnotavit  ; 
ettamen  diem  illeextremumobiitantebuncannnm, 
scilicet  anno  423.  Quod  quidem  non  ignoravit  Ida- 
tius,  ut  ipse  in  Fastis  suis  indicavit.  Verum  quia 
iDterregni  tempus,  quod  nunc  (uit(excluso  ab  impe- 
ratorum  numero  Joanne,  uti  cum  excludit  Idatius  J) 
Honorio  ascripsit,  ideo  mortem  ejus  in  Chronico  si- 
luit  usque  ad  annum  424.  Id  ipsum  in  Avito  prssti« 
tis  potuit  Idatius,  ipsi  atJjudicans  interregni  tem- 

fMi8  quod  renuntiationem  Majoriani  prsQcessit.  Bx 
datio  igitureraerecerto  non  possumus  an  Avitusex 
bac  vitadecosseritanno456exeunte,  an  457  inci- 
piente.  Aliquaotulum  teoiporisinterejusabdicatio- 
nem  et  mortem  cessisse  Idatius  non  semel  signifl- 
cat ;  nam  et  de  Itatia  ad  Qatlias  Areiate  successisse^ 
imperio  utiquespoliatum,  hic  afCrmat,  et  postmo- 
dum  banc  spoliationem  iiliusque  mortem  graditim 
oommemorat,inquiens:  Avitus  posteaquamaGatlis  et 
a  Golhis  factis  fueral  imperator^  caret  imperio,  Go- 
thorum  promisso  deslituius  auxilio  caret  et  vita;  quin 
etiam  supraclare  idexpressit.dum  Hesychum  nar- 
rasse  ail  Avitum  do  Ilalia  ad  Galliassuccessis<-c.  Ex 
his  pane  non  temere  deduces,  Avitum  Placentiae  ab 
Imperio  dejectum  die  17  Octob.',  uti  narrat  Anony- 
mas,  ex  ea  urbe  in  Gallias,  cum  primum  se  dedit 
occaalOy  aufugisBe  et  ad  Theodorioum  in  Hispaniaa 


Hesychium  tribunum  auxilia  petitum  legasse.  Hesy- 
chiusTheodoricum  convenitin  Gallaecia,ubi  Idatius 
agebat,  desinente  Novembri  aut  initio  Decembris 
anno  456,  nullisque  a  Theodorico  impetratis  auxi- 
liisad  Avitum  rediit,  appetente  anno  457.  Tum  Avi- 
tus,  aut  rerum  desperatione  aut  nccis  metu,  ad 
quam  a  Recimere  quferebatur,  aut  utroque  in 
morbum  incidit,  mortamque  oppetiit,  ut  indicat 
Turonensis,  cujus  verba  statim  aabo. 

5.  Looum  et  genus  inortis,  utounque  nos  docet 
lau.iatus  Gregorius  Turn.,  lib.  ii  Hist.  11,  ubi  haso 
scribit :  Avitus,.,,  %SB  a  senatoribus  eiectus  apud 
Ptacentiani  urbem  episcopus  ordinatur,  Compcrtoau- 
tem  quo  adhuc  indignans  senatus  vita  cum  privare 
veltet^  basiticam  sancti  Juliani  Avemi  martyris  cum 
mutti  muneribus  expetivi,  sed  impieto  in  itinere  vitm 
cursu  obiit,  tletatusque  ad  Brivalensem  vicum  ad  pedes 
antedicti  marty ris  est  seputtus.  Hssc  GreeonuQ.  Ubi 
quod  de  epiocopatu  Placentino  Avito  coliato  narrat 
(id  etiam  ante  scripserat  Victor  Tumensis)  verum 
Ibrtasse  est,  certe  a  moribus  ilJius  «vi  non  abhorret 
Attamen  verius  puto  quod  cum  Ricimerad  iilius  ci- 
vitatis  episcopatum  suscipiendum  Avitum  cogere 
yellet,  ipse  in  Gallias  nondum  initiatus  aufugit, 
ibique  de  imperio  potius  recuperando  quam  de 
episcopatu  capessendo  cogitavit. 

6.  Sedquoniam  inclyti  martyris  JulianiBrivaten- 
sis  incidit  mentio,  juvat  obiter  adnolare  quodidem 
Gergorius  Turonicus,  lib.  ii  de  Gloria  martyrum 
cap.  4  refert,  scilicet  Hispanam  feminam  primam 
omniumhuiosancto  martyriitemplumseu  sacellum 
dedicasse.  Nam  cum  Brivate  transiret,  Trevirus  ap- 
properans,  ubi  virejus  jamjam  a  Tyranno  Maximo 
neci  adjudicandus  erat,  auditis  Juliani  miracuiis, 
promisit  aediculam  se  ilii  constructuram,  si  meritus 
tanto  periculo  eriperetur.  Igitur,  voti  compos  facta, 
poilicitationem  promiserat  cum  immensis  mu- 
neribus  adimplevit. 

Nota  LXXXI,  p.  m. 

Tbeodorus  Lector,  lib.  i  Gollectan.,  post  irruptio- 
nem  GaisericilnUrbem  addustasqueindein  Africam 
Eudoxiam  Augustam  ejusque  filias,Marcianum  bel- 
lum  Gaiserico  inferre  decrevisse  his  verbis  testatur: 
Marcianus,  agnitis  quae  contra  Romanam  civiiatem  et 
imperatrices  ab  Ajris  fierent,  pro  majestate  imperii 
commotusad  beltum  separavit.  Hinc  jure  merito  am- 
bigas  an  verum  sit  quod  Procopius,  lib.  i  de  beilo 
Vandalorum.etex  eoaiii  8cribunt,nimirum,Marcia- 
num  aliquandoin  Africaa  Gaiserico,  captumfidem 
huic  suam  obstrinxisse  nunquam  se  Vandalis  mo- 
lestum  fore.  Sed  ad  rem  nostram.  Expeditio  de  qua 
3S7  Theodorus  loquitur  Marciani  contra  Afros,ne- 
que  aiio  tempore  quam  isto,  neque  alia  quam  nava- 
iis  esse  potuit.  Unde  Idatium,dum  ait :  Orientalium 
naves  Hispalim  venientes  pro  Marciano  cvercitum 
csssumnuntiant,  sicinterpretor,  utquas  Orientalea 
naves  appellatyClassis  sit  a  Marciano  ad  fretem  Her- 
culeumet  Hispalim  missa,  qus  auxiliis  ab  Avito 
aucta  in  Africam  irrumperei.  Constat  enim  Prisci 
testimonio  utrumque  Augustum  pro  libertate  Eu- 
doxiie  et  filiarum  liberasse.  Ergo  classis  haec  Hispa- 
palim  appulsacasdemexercitus  VandaliciinCorsica 
a  Recimere  faclam,  quam  Avitus  antea  per  Hesy- 
chium  Theodorico  retulerat,  iterum  nuntiavit.  Pro 
Uarciano  autem  dixit  Idatius,  quia  ex  parte  Marcia- 
ni  naves  illa?  Orientales  venerant.  Lectio  hsc  ac  in- 
terpretntio  satis  congrua,  et  alioquin  necessaria  vi- 
detor;namque  ea,  quam  vulgati  libri  praeferunt^sine 
sensu  ac  nuUius  rei  est. 

Hota  LXXKII,  p.  102. 

1.  Quemadmodum  ad  annum  1  Marciani  notas 
quas  ibiinscripseratldatius,primum  interpolatione 
istaxxvi!  V.  I.  M.  deinde  hoc  commento  xxviii.  f^a- 
tentiani  imperatoris  mater,  depravaverunt  librarii, 
ita  etiam  ad  ipsius  Maroiani  anoum  ultimum,  quas 
conBignavitldatius  notas  haa^iu^^^^^SX^^^vs^^^* 


807 


ADDRNDA  AD  QUOSDAM  PBACBDRNTBS  TOMOB. 


808 


gniQcare  voluit  tertiuin  annum  Aviti  et  soptimum 
Marciani,interpolavit  primum  nescio  quis,  ita  scri- 
bens:  iii  a.  viim.,  posteaiuealiussicillaainterpre- 
talus  est  :  Terlioanno  Avilus  seiHimo  mense  ;  mon- 
8lrum  lectioni8,quod  huc  usqueomnesqui  hsc  lege- 
rnnt  turbavit.  I^t  erat  quidem  cognilu  difficifis- 
depravatio  illa  :  Valentiniani  imperatoris  mater^ 
postquamnotae  iilas :  v.  i.  M.translats  8unla§G(;7i< 
Uunnorum  ad  §  Placidia  moritur  nam  seusum  red- 
dobantnon  undequuque  ineptum.  Ideo  nemo  quod 
sciam  de  ea  lectione,  quantumvis  nota,  aliquando 
dubitavit.  Verum  banc  nostram,  qua  iilud  vii  m.  in 
sepUmum  mensem^  aut  seplem  menses  commutatum 
eet,  adeo  suspectam,  aul  etiam  falsam  3S8  babuit 
8irmondu8,  ut  in  suaEditioncduoilla  verba^^p^imo 
wense  cxpunzerit.  HcnricuB  Valesius,  qui  de  hac 
correctione  Sirmondi  non  docuit,  ut  dictum  est  in 
srholio,  nibilo  ipso  meliorem  exhibet  ;  ait  enim  : 
Sirmondus  hasduas  voces  septimo  iiiense  in  Editione 
sua  omisit  mitius  facturui  si  duas  illas  tcrtio  anno 
exfiunxisset.  Florius,  nota  14  in  Idalium,  n.  6,  Vale- 
sio  8ubscribit,nisi quod  pro septimomense  scripsisse 
fortasse  ait  Idatium  decimo, 

2.  Equidem  tres  hi  clarissimi  viri  Idatii  textui  ali- 
quid  detractum  volunt.  AtSirmondus  illud  rejicit, 
quod  mea  sententia  nunquam  scripsit  Idatius,  sed 
ncque  id  iocorum  scribere  potuit ;  nam  exinde  nar- 
ralionem  corum  exorditur  qus  acta  sunl  anno  457  ; 
quando  autcm  hic  annus  advenit,  non  septem  aul 
dtccmmensestsedoctodecim  f^crmeab  inauguratine 
Aviii  effluxerant.  Verum  Valesiua  atque  Florius  id 
diHrahcre  vellent,  quod  scripsit  certiesime  Idatiue, 
Praestantissimus  criticu8Pagiu8,pi6sert.Hypat.,cap. 
1  i,  dum  consulibus  anni  456agit,  utramque  lec- 
liunem  consistere  posscasserit ;  ipBclamen  nc  co- 
natusquidemestistacomponereautibiautincritica, 
ubiitcrum  hunc  Idatii  locum  retra^^^tat.  Imo,  n.  7, 
aiHioeodem  456,  ita  concludit :  Verba  itaque  illa, 
de  qutbus  quxstio  est  (nimirnm  hasc  duo,  tertio  anno) 
iit  Hatium  videiHur  infarta. 

3.  Pace  tumcn  tantorum  viroruro  dicam,notam  il- 
lain,iii,  quaeannumtertium  Avitiimperiisignificat, 
eradendam  non  esseaChronico;  ab  Idatii  namque 
culamo  absqucullodubio  scripta  est.  Idatius  igitur 
bunc  morem  ubi(jueinGhronicoservat,ulpo8tquam 
cujusqupprincipisannum  primum  consignavit,  tot 
dpincepsillitribuat,quotip8eimperando  civiles  an- 
n()sattigit;etiam  si  ultimum  non  eolum  non  expleve 
rit,sed  nec  vix(^uidem  inchoaverit  Itu  ab  illo  lactum 
Cht  in  TheodosioMagno,  cui  annum395  addixit,  et 
tamen  Theodosius  17illius  anni  die  extremum  vite 
suaeobiit.  Similiter  Yalentianiet  Msrciani  numera- 
vit.Namquidquid  sitdelocodequonuncquterimus, 
expressis  statim  verbis  septem  illi  rrgniannos  ascri- 
bit,  inquiens  :  In  Orientis  partihus  septimo  imperii 
sui  939  anno  moritur  Marcianus,  Ex  dictis  autem 

liquidoconstat,septimumhuncannumMarcianicum 
457  aBraevulgarisIdatiumconnectere  ;  ettamen  vix 
illiusmensem  primumvivens  explevit  Marcianus  , 
nam  successor  ejus  Leo  7  Febr.  die  eodem  anno 
eleclus  est,  juxta  Chronicon  Alexandrinum. 

4.  Praeterea  cujusqueinterregni  tempu8,8i  quando 
intervenissecontigit,ei  imperatori  attributtqui  proxi- 
me  prnccessit.  Exemplum  habemus  inHonorio,  qui 
anno  423  obiit,  et  tamen  imperium  ipsius  protrabit 
ad  annum  425.  quo  Theodosium  juniorem  primo, 
deinde  Valentinianum  inseritChronico.  Ergo,juxta 
morem  suum,  Idatius,  cum  Aviti  principatusetquod 
6  cutum  pst  post  Ipsum  interrepnum  tre?  annos  ci- 
vilcs  cnntigis«»e8,  videliret  455,  456  et  457,  tres  ei 
annos  imperiia8cripsit,quod  hacnotaiiidesignavit, 
ciii  adjuncit  hansB  aliam  vii,  Marciani  annum  septi- 
mum  indicantcm.  Has  autem  notas  sciolus  aliquis 
interpolavit.  ul  diclum  est  supra  ;  et  indo  nata  est 
loptio  Trr'io  anno  Avitus  septimo  mense.  Neque 
propter  tres  annos  Avito  asoriptos  invecto  fuissetin 
Ghronicon  uIIaperturbatio,8iieQtore8  aclibrarii  me- 


A  minissentregulaabldatiotradits  annolTTheodosii 
Magni ;  ex  ea  cnim  intellixisset  1  Aviti  annum 
eumdem  essecum  anno  5Marciani,  et  1  Majorittm 
eumdem  cum  3  Aviti ;  proptereaqueannos  civiles  io 
Chronico  ao^endos  non  esse,  neque  nbi  1  Avili, 
nequeubi  IMajorianiannusinscriptusest.Hocpacto 
constatomnino  chronologia  idatii,  patetque  cunctis 
nihil  ab  eo  peccatum  fuisse,  quamvisAvitoa  tres  im- 
periiannos  adjudicaverit,  nam  nunaerandi  eunt 
sicuti  ab  eodem  Idatio  numerantur  anni  17  Majoris 
Theodosii,  et  31  Placidi  Valentiani. 

mta  LXXXIll  p.  102. 

Quisquisldatium  crediditad  ^Theudoricus  adversas 
novum  annum  civilem  inchoasse,  n8B  ille  non  modo 
regulae  oblitusestquam  anno  primo  Arcadii  et  Ho- 
norii  Idatius  idem  340  praBScripsit,  8ed  et  clau808 
pcnilusbabuisseoculos  oportuit.Tam  evidens  nam- 
bueest  Idatium  eo  §  Iheudoricus  aversi»   narratio- 

n  nem  continuare,  quam  g  Theudoricus  Emeritam  in- 
stituerat,  utsimodo  quis  oscitanter  ista  non  le^t. 
ncqueatid  non  manitesto  percipere.  Quipperes  ipsa 
moram  rejicit  sedecim  mensium^quos  ut  minimum 
decurisse  oportet  a  praeconcepta  per  Theudoricom 
Emeritae  depraedationeadegressumilliusabea  urbe, 
si  §  Theudoncus  adversus novus  annus  comrounis  nu- 
meretur.  Porro  cuuctus  Isidorus,  in  Hist,  Gotbor., 
ha^ccademnarrans,  TheudoricuSf  B\it  dum  Emeritam 
urbem  deprssdari  moliretur^  sanctae  martyris  Eutalix 
Ostensisperterritus  cum  omnt  protinas  exerciiu  discedit 
et  Gallias  r^p^^tt.Theudoricum  Emerita^roriratixdi- 
scessisse  dicturus  erat  Isidorus,  si^  dum  baec  ox  Ida- 
tio  describebat,  existimavit  notam  iUam  i  §  ThettdO' 
ricus adversis  SiTinexsLiD  Qon  modo  novum  principa- 
tum,  sed  novuro  etiam  annuro  signiflcaretSed  rur- 
su8,infra  ad  annum  460,  ostendam  Isidorum  novum 
boc  loco  civilem  annum  non  computasse.  Igitur  Ida- 
tius  a§  .11.   VII.  Avitus  posteaquam  novum  annum 

p  inchoans,  eidem  epocham  imperii  Leonis  et  Majo- 
riani,  qua;  post  Januarium  initiuro  suum  habuit, 
infra  innectit,  consignata  ad  §  Theudoricus  adversis 
hac  nota  i,  qusB  proinde  novum  principatum,  non 
autem  novum  civilem  annum  signiOcat. 

Nola  LXXXJV,  p,  m. 

Cum  Avitum  ab  imperio  dejectum  ex  TribuDO 
Hesychio  didicisset  Tbeudoricus,  aut  ira  percitas, 
aut  Bubitanea  correptus  cupiditate  rcgnosoo  adji- 
ciendiquidquid  in  Gallaeciaetin  aliis  Hispanispro- 
vinciisjuriseratBomanorum  {nam  hucusque  fidam 
imperio  fuisse  Idatius  et  Sidonius  non  semel  testan- 
tnr),  ilta  quae  ab  Idatio  narrantur  ad  annum457  a 
suis  Gothis  perpetrari  passus  est,  vel  etiam  jussil. 
Atrocia  quidem  ea  atque  sacvaet  a  moribus  Tbeudo- 
rici,  quosdescribit  idem  Sidonius  lib.  i  epist.  2, 
nimis  alit^na.  Postea  tamen  antiquis  GallaeciaB  941 
posscsBoribus  tam  indignis,  quam  Suevia,  cunctam 
provinciam  concessit  Suevisque,  pro  ingenita  mag- 
D  nanimitate,  ut  regem  e  sua  gentesibi  asciacerent, 
indulsit.Rem  fusius  narrat  Jornandes  in  Geticisa., 
74,  inquiens  :  Suevi  rectoris  sui  (regis  Ricbiarii) 
interitum  contuentes,  locorum  sacerdotes  ad  Theodori- 
cum  supplices  direxeruni.  Quos  ille  pontificali  revi' 
rentia  suspiciens,  non  solum  impunitatem  Suevis  tn- 
dulsit,  sed  ut  sibi  de  suo  genere  principem  constitue' 
rent,  flexus  pietate  concessii.  Sacerdotes  hi  episcopi 
erantcatbolici ;  neque  enimalii  id  temporis  m  Gai- 
laecia  erant.  Eos  tamen  reveritus  est  Theudoricod, 
propterque  illos  indulgentius,  qnam  projure  belli 
cum  Suevis  egit.Gothorum  hancin  episcopoa  obser- 
vantiam,  Faepe  aliflsa  scriptoribuB  teslatam,  ani- 
madverti,  verbaque  Salviani  de  hac  eadem  re,  sa- 

pra,  nota  51  adduxi. 

ma  LXXXV,  p.  105. 

Florio  religioni  fuitev  §  Gothicut   exercilus,  qoi 

Eost  hunc  Franton^i sequitur,  annum  2  MajoriaDiet 
leoais  iBthuc  revocare»  etiam  si  isthac  pertinereop- 


809 


IN  IDATII  BPISOOPI  CHRONICON  NOTJS. 


810 


time  noverat.Equidemnihilampliusopusestatqui-  A 
libet  ita  ab  Idatio  scriptum  fuisse  cogno8cat,quam 
eumdem  Idatiumlegere.  Nam.  supra,  §  Theudoricus 
adt;er^5,unius,pascbatis  meminit,  aliusque  meminit 
hoc  g  Frantanes:  alius,  inquam,quod  nemo  inficias 
ibit,8i  narrationisldatianssseriemdiligenterperpen- 
dat.Igitur  primum  Pascha  ad  annum  aer»  communis 

457  etl  Majoriani  spectat,  secundum  veroad  annum 

458  et2  Majoriani,  quem  ad  bunc  §  Frantanes desi* 
gnasse  Idatium  manife&to  apparet. 

Nota  LXKXVI,p.m. 
Portucale  sub  potestate  Romanoromy  id  estGal- 
liBcorum,  qui  immunesa  jugo  Suevorum  remanse* 
rant,  fuisse  existimo,  quando  iiluo  Hechiarius,  vi 
tempestalis  actus,ut  narrat  Jornandes,  appuIit.Gis- 
deni  Theudoricus  iilud  castn]mreliquit,343  simul- 
qoequidquidjuriseorumeratantebeliumcontraRe- 
chiarium  susceptum,  ouod  ex  ipsa  Idatii  narratione 
perspicue  colligitur.  Unicum  tonc  fuisse  castrum  n 
Portucnle  nomine,  ad  annum456,  insoholio,  iittera 
P,adnotatum  est.  Postea  novum  ejusdem  nominis 
castrum  conditum  fuit,quod  in  praeclaram  civitatem 
mox  evasit,  nomenque  suumPortugalisBdeditabeo 
tempore  quo  catbolici  nostri  reces  exGallaecia  con- 
tra  Saracenos  ad  Austrum  moventes  civitatem  iJlam 
sibi  subjecerunt,  etex  ea  suburbanam  regionem,et 
quidqaid  postmodum  conlinenter  in  eaoraoccupa- 
verunt,  Portucale  dixerunt.  Hinc  liquet  non  recte 
Portugallia  duplici  //  a  nonnuliis  soribi. 

Nota  LXXXVII,  p.  107 

1.  Idatiusdc  firmissimapaceister  Majorianumet 
Theudoricum  inita  meminit  ad  annum  459.  De  ea- 
dem  Sidonius,  carm.  v,  vers.571,  iaudes  praedicans 
Petri,  qui  ab  epistolis  erat  Majoriano,  h;i;c  ait  : 

...  Attamen  hic  nuper,  placidissime  CaBsar, 
Obdide  percepto,  Dostrie  de  maeDibus  urbis 
Visceribus  uiiseris  ineertum  depulit  bosteui, 
Et  q^aia  lassalis  nimium  spes  unica  rebus  p 

Venisti,  nostris  primum  euccnrre  ruinis, 
LugduDumque  tuum  dom  preeteris,  aspice»  victor; 
Otia  post  nimioB  poscit  te  facta  laboree. 
(^ui  pacem  das,  redde  animos  : 

Hic  hostis  qui  tam  misere  lugere  Lugdunum  ooe- 
git,et  cum  quo  nunc,dati8  ob8iaibus,pax  composita 
e8t,noa  externusmille,  sidoctissimo  Birmondo  cre- 
dimus,  sed  miles  prsesidiariuserat  Lugdunensibus 
impositus,  ut  eos  in  officio  contineret.At  vero  Sigo- 
nius,  de  Occidentali  imperio,lib.  xiv  de  Gothis.qui 
Lugdunum  occopaverant,hunc  Sidonii  locum  inter- 
pretatur.  Gui  sane  ego  qnoque  assentior.  Quisquis 
eoim  Idatinm  attento]egatanimo,nequibit  non  in- 
teIli^ere,Theudocicum,statim  ac  de  Aviti  abjectione 
certior  factus  est  per  Hesychium  94S  tribunum, 
bellom,  quod  adveraus  Suevo  instituerat,  in  Roma- 
nos  vertisse.  Et  in  Bsetica  quidem  per  legatos  illud 
gessit,  in  Galaecia  per  se  i^sum.  Quo,  relicta  His- 
pania,  properasse  Theudoricum  post  pasoha  anni  r^ 
457  narrat  idem  Idatius.  ^ 

2.  Porro  simile  valde  vero  est  Gallos,  qui  Avito 
snmendi  imperii  auctores  foerant,8egre  illius  dejeo- 
tionem  tolisse,  Sidoniomque,  Aviti  generum,  atque 
alios  maxime  ex  Avernis  cum  Theudorico  egis8e,ot 
Ricimeri.etab  ipso  creato  imperatoriMajorianobel- 
iam  indicerent,injuriamque  Avito  Gallorum  Gk)tho- 
rom^oe  communi  consito  imperatori  facto  illatam 
vindicarent.Sidonius  sane  non  prffisidii,sed  hostis, 
neqoe  rebellionis,8edbelli,nominaibi  usurpat^sese- 
qoe  illi  immiscuissein  prffifatione  fatetur  inquiens: 

Ut  tibi,  Flacce,  acies  Bruti  Casttique  secuto, 
Carminis  est  anctor,  qui  fuit  et  veniee^ 

Sic  Diihi,  divorso  Duper  sub  Marte  cadenti, 
JuBMf^ti  placido,  victor,  ut  essem  au  imo. 

Quin  et  ipse  Sirmondus,ad  epist.  i31ib,vii  ejas- 
dem  Sldonii,  Gothos  hoc  temporo  Arelatem  oppu- 

§[ia8se,et  abiBgidio  comite  Dei  auxiiio  et  divi  Mar- 
Di  precibus  percolsof  atqoe  fogatos,  ex  Paolino, 

Patbol.  LXXIV. 


in  Vita  sancti  Martini  observarat.  Carmina  Paullni 
dabo  nota  95,ex  quibusista  novam  lucem  accipient. 
lohoctandem  belb,  quod  in  fine  anni  459  ges- 
tum  est,pro8trati  aliquando  Gothi  pacem  cum  Majo- 
rianoicerunt.QuodSuniericusetNepotianusGallaeeia 
renuntiaricurarunt,  ut  darrat  Idatius  eodem  anno 
459.  Aderat  tunc  in  Galliis  Majorianus,  et  Arelate, 
die  17  Maii,  edidit  Nooellas  de  adulteriis. 

Nota  LXXXnU  p.  107. 
Gum  inHist.  Suevor,  totidem  fere  ac  Idatius  ver- 
bis  ingressum  Maldrfflinregnumet  cgressume  vita 
referat  Isidorus,  ejusque  obitum  aerae  498  alliget, 
satiscerto  oolligitus,numeros  Ghronici  state  Isidori 
nondum  in  hao  parte  vitiatos  fuisse,  344  eosque, 
obi  Maldraemorsconsignata  fuitab  I4atio,annum460 
srsevulgarisycuiaera  Hispana  responiiJAt^edfiidisse. 
Praeterea  cum  idem  Isidorus  jugulatunfiteuis  dicat 
Maldram  tertiore^nisuianno  (sprevitpauoulos  dies 
quos  ultra  re^navitj  profecto  a  §  Suevif  quiremanse- 
rani,ubi  regniilliusconsignatumeBt  intium,adhunc 
§  Maldras  m  fine,  tres  tantom  annos  Julianos  ab 
Idatio  inscriptos  invenisse  se  ostendit.  Atquedesi- 
gnatos reperisset  non  tres  tantum,sed  quatuor,8i  ad 
^  Theudoricus  adversis  civilium  annorum  numerus 
augeatur;  nam  quinquies  ab  uno  ad  aliumlocum 
numeralesnotas  muitiplicat;igitur  illa  nota  i§  Theu- 
doricus  adversis  iroproBsa  annum  Majoriani  etLeonis 
primum,  non  autem  annum  civilem  designat. 

Nota  LXXX/X,  p.  111. 
De  hoc  defectu  lunaescribitPetavius,  Bation.p.ii, 
lib.  IV,  cap.  15:  Hoc  anno  492  ineunte,  ftria  6,  hoc 
estpaulopost  medtam  noctem  diei  secundssMartii,  obs» 
curaia  est  luna  ad  dodrantem.  Itaque  verti  nequit  in 
dubium,Idatiumquffinunc  de  defectu  lunaenarratad 
eum  Abrahami  et  Leonisannum  retuli8se,quianno 
462  aerae  Dionysianae  respondet;quodetiam  Hispana 
aera  500  isthic  inscripta  evidenter  demonstrat.Et  li- 
cet  ab  Idatioea  non  8it,ab  antiquoscriptore,qui  hoc 
loco  in  Idatio  illum  Christi  annum  numeravit,cerlo 
inscriptaest.Chronicon  Parvum  allerum  ex  his  pro- 
digiis  meminit,  inquiens  ;  /n  conventu  Dracarensi 
duorum  natorum  portentum  visum  ;  id  est,  duo  in- 
lantes  carne  invicem  solidata  adhaerentes.  Ita  ex 
fragmentiisHispaniae  Illustrataediscimus,ubi  tamen 
pro  infantes  legitur  albescente. 

Nota  XV,  p.  Hl. 

i.Doplici  mendo  quo  laborat  Chronicen§/ln/toc/ita 
correotionem  adhibui  in  scholio.Et  primum  legen- 
dum  esse  dixi  Antiochix  majoris  Syr2x,non  vero  An- 
iiochia  major  Isavriae,  34S  quod  ferunt  vulgati  li- 
bri;nam  in  Isauria  nuUa  est  major  nee  minor  Antio- 
chia.Atma/on5  Syrise  mentio  flt  in  lapide  Tarraco- 
nensi  apud  Gruterum,  pag.  1091,nec  mirum  est  li- 
brarium  ex  majoris  Syrix  fecisse  major  Isaurue,  ex 
priori  voce  majoris  duabus  postremis  litteris  is  se- 
quenti  Syriae  ascitis,  ex  quibus  vocem  Issvrix  con- 
fectam  postea  in  Isauritt  mutavit.Deinde  ubi  vulgati 
libri  eum  exhibent,Iegendum  monui^a,utreferator 
ad  salutaria  monita,  qood  praecessit.  Aliter  neque 
sensus  neque  grammatica  conatat. 

2.  Baronius,  qui  ex  Evagrio  hanc  Antiochiae  cla- 
dem  describit,  ad  annum458,  n.27,  eam  Antioche- 
nos  propter  haereses  quas  fovebant  passos  fuisse 
affirmat.Verum  inVita  sanoti  Simeonis  StyIitae(5Jan. 
apnd  BoIlandum),Antiochense8  tunc  ab  eo  sanctis- 
Bimo  viro  reprehensos  maxime  fuisse  dicitur  ob 
luxum,  intemperantiam  aliaqueid  genus  flagilia. 
Neque  enim  solius  haeresis  cnmen^sed  alia  quoque 
innumera  ccelestem  iram  provocant  et  vindioiam 
Dei  in  homines  accersunt. 

S.Quod  atfijnet  ad  tempys  quo  ille  Antiochiae  terrs 
motus  contigit.  fatendum  est  Idatium  res  Orienlis, 
eas  praesertim  quaead  statum  publicumnon  pertine- 
bant,aIiquando  non  Batia  cognitas  habuisse  ;  quod 
supra  jam  vidimos,  imo  IdHtios  ipse.nonnunquam  t 
confesBQs  68t.Alterom  nono  etiaoi  Q<MoJstV^  ^suso^- 


81i 


ADDBNDA  AD  QUOSDAlf  PRJBCBDBNTBS  TOMOS. 


812 


plum  istud  de  ierrsmotu,nam  certius  estooDligisBe 
anno  458  auam  462,cui  illum  Idatius  alligat.Verum 
abOrieDtalibuB  decipi  ille  potuit,quippe  eorum  unus 
seripsit  (et  quod  scripsit  Eva^rius,  alii  prius  scri- 
bere  potuerunt)terraemotum  liium  eveuisse  eiapsis 
CGGXfii  aaniis  ab  eo  alio  terrsmotu  qui  Trajani 
temporibus  contigit.  At(iui  isailigatur  ab  fiusebio 
Abrahami  anno  2130.  Si  ergo  his  addas  annnos 
ccciLviii,  nimiruro  cccxlii  ,  qui  juxta  Evagrium 
elap8ijamfueraat,annumquepr£teraquitunc,dum 
hic  alius  terrsemotu  evenit,  flucbat,  profecto  ad  an- 
num  Abrahami  devenies  2478. Uunc  ergo  ipisum  an- 
num  decurrit  IdatiuB,dum  terraBmotum  bunccom- 
memorat.Lege,si  lubet^doctissimum  346Pagium, 
ad  annum  458,  n.O,  ubi  non  unum  errorem  Evagrii 
in  hao  re  detegit  atque  redarguit. 

ma  XCI,  p.  111. 

l.Pagius,  adannum  457,n.  14,adducto  Theopha- 
nistestimonio.Eudoziam  Au^ustam  cum  fllia  Placi- 
diaeodem  ilio  anno  457  ex  Africa  in  Orientem  adve- 
nisaeaffirmat.  Atutldatiodiscessum  il!um  Eudozie 
ez  Africa  anno  462alliganti  potiusas.s-  n'iar  quam 
Tbeophani.movet  me  primoquod  in  Vita  s.to^^tiDa- 
niclis  StylitfB  die  11  Dec.  apud  Surium.  n.  22.  de 
eadem  Augusta  legitur;  siquidem  hec  ibi  scrlpta 
aunt  :  Cum  fama  sanctum  (Danielem)  ubique  prxdi- 
caret^adeamim  columna  degcndemjv^if  imperalrix 
Kudoxia,  qvix  nuper  servata  cx  Africa,  etc.  Atqui 
constat  Danielem  colurona  ascendissepost  mortem 
SimeoniSfOui  vivere  desiit  die  Parasceves,  aut.quod 
magis  arrniet  Pagio«  Gal.  8eptemb.,anno  440.  Qui 
ergo  fama  Danielem  ubique  praedicare  potui  t,ante  an- 
num  462?Quod  si  re  ipsa  id  Heri  non  potuit,neque 
Eudozia  ad  Danielem  venitantebuncannum,quo- 
modoi^rvo/a  nuper  €Xi4//'tV;adicitur,siquidemquin- 
que  ante  annosez  Africain  Orientem  advenerat,anno 
scilicet  407,  ut  vult  Pagius. 

2.  Deinde  Eudocia  Augusta  hujus  Eudozias  ma- 
ter  obiit  die  20  Octob.,  anno  460.  Ita  legitur  in 
Vita  sancti  Eutbymii,  tesle  Paj^io  ad  euro  annum, 
n.  7,  cum  apud  Bollandum(20Januarii)  dies  emor- 
tualisEudooienonezprimatur.lncredibiteautemest 
Eudoziam,ubiprimum  inOrientem  pervenit,ad  ma- 
trem  non  advolasse,  si  hsec  inter  vivos  efiam  tum 
agebat.  Paritcr  incredibile  etiam  est  si  ad  matrem 
accurrit,  scriptores  omnes  de  hoc  occursu  penitus 
tacui8se,mazimeGyrillum,qui,iIlamVilamEuthyroii 
8cribens,silentio  non  prffiteriit  Eudociam  corde  sau- 
ciataro  fuisse,  cum  de  generi  Valentiani  nece  et  de 
filiae  atque  neptum  captivitate  audivit.Porro  Theo- 
phane8,ad  annum  juzta  Al6zandrinos464,!:onsiluit, 
ncptom  Eudociam,statim,ac  ezAfrica  rediit,Hiero- 
fiolymam  properasse  347ezuvias  avis  veneratum. 
Quapropter  verisimilius  mihi  videtur  quod  narrat 
Idatius,auctorco8evus,quiqueprozimioreratAfric«, 
et  curo  Gaiseri30  vizerat  in  Gallfficia,  ubi  etiam  ip- 
sius  legatos  videre  potuit  anno  458.deque  ipsis  quid 
pracedenti  anno  gestum  erat  apud  Tandalos  certo 
cognoscere.praesertim  de  Eudozia  ejusque  flliabus, 
de  quarum  aorte  roagna  tuocOriens  atque  Occidens. 
in  exspectatione  erat. 

3.  Immerito  prsterea  Pa^ius  in  suam  sententiam 
trahit  Priscum,quasi  is  Gaisericum  liberas  misisse 
Eudoxiam  flliamque  Placidiam  anno457u]lo  modo 
significel.Nam  pra^terquamquod  Prisci  narrationes 
nullis  chronologici  characteribus  distinguuntur, 
quibus  discerni  certopossit  ^uid  cui  anno  singulatim 
ipse  ascribal.hanc  de  assertis  in  libertatem  Eudoxia 
ejueiuc  filia  sic  Bxordxiur iGenserichus  cum  nonam' 
plius  l/ederibus  cum  Majoriano  pactis  stare  constituis- 
set,  etc.  Deinde  addit:  Missa  e.stad  Genserichum  le^ 
gatio  a  Richimero^  ne  faedera  violaret;  et  post,  iste 
Eudoxiffi  narrat  et  Placidiae  liberationem.Ex  his  au- 
tem  liquido  deducitur  Priscum  earum  ex  Africa  re- 
ditumnon  nisi  post  pacem  interOaisericum  et  Majo- 
/iaBoinitam^imo  etpoat  qaam  Vandalum  hojoamodi 


/^  pacis  tffidium  ceperat,  Majorianoque  iDterfecio,  Se- 
verus  regnabat,  statuisse.  Quaprooter  vix  joxta 
Priscum  fieri  potest  utEudozia  etPiacidiaaDleaQ- 
nom  462  a  Gaiserico  in  Orientem  missa  Bint. 

VotaXClI.p.  lii. 

Quisnam  fuerit  Gaiserici  filin8,cui  a  patre  ouptoi 
data  est  Eudoxi®  et  Valentiniani  filia  Bodocia,Qon 
una  est  ecriptorum  sententia.  Idatius  Gentonero, 
Paulus  Diaconus  et  GoifriduaViterbieDsisTraeamun- 
dum,Priscu8  Procopiua.VictorTuneoeis,  Evagrins, 
sanctus  Isidorus,  Tneophane8,Zonaras  et  alii,HuQ- 
nericum  Eudoziam  doxisse  affirmaDt.  De  Traaa- 
mundo  non  est  cur  di8putomua,cum  es  Gaasiodoro, 
lib.  V  Var.,  epist.  43,et  libjx  epist.i.constet  Ama- 
lafridam  sororem  Theodorici  Itali»94ft  regem  ha- 
buisse  uzorem.  Ex  his  aotem  qoi  Eodociam  matri- 
moQiojunctamfuisseHannericoasseranteiPriecoiD 
excipia8,qui  tamen  faede  errat  Eudocie  nomen   in 

D  Honoriam  commotando,  reliqoi  centum  et  ampllos 
annospostc^oam  hec  gerebantur  8crip8eraDt,atqaa 
alius  ex  alio  quod  litteris  mandabat  excipiebat.  in* 
super  Procopiu8,pr«cipu»  inter  ho8  scriptores  aoc- 
toritatis,  multa  de  Gaiserici  fiiiie  et  Depotibas  igno« 
ra88evisuse8t,duroTbeodoricum,HuDnerieifratrem, 
mortuum  fuisse  narrat,  vivento  Gaiserico,  Dullaqoa 
relicta  prole ;  quae  falsissima  esse  ex  Victore,  tesie 
oculato,certo  constat.  At  Idatius  sexagenario  major 
tuno  erat,cumEudocia  ducta  est  in  Africara,et  qoin- 
decim  ut  minimum annos  insuper  vixit.Prseterea  res 
Gaiserici,  quem  factus  jam  episcopus  ex  Oallscia  in 
Arricamtransiyetantemviderat,forenihildubitoquia 
ad  unam  omnes  cog^uitas  habuerit^utetiamei  totalii 
scriptores  secusac  ipse  narrent,  nihiloroinas  illiof 
testimoniom  contemnendom  non  eit.  Porro  unas 
Victor  Vitensis,  qui  rebus  tunc  praesens  aderat,hi8 
nosdubietatibuaatquehesitationiboseximerepoluis- 
set,  verom  neqoidem  Eodociv  nomen  tota  uDqoam 

n  historia  soa  meminit.  Et  licet  lib.  iii  Hoanericam 
filium  habuisse  tradat  Hiidericun  nomine,  attameo 
qua  ez  uiore  illum  susceperitnuilatenus  prodit. 

2.  Ut  autem  Eudociam  eam  foisse  non  continao 
a8sentiar,pr»ter  Idatii  aootoritatem  roovetnietam 
boc  ipsum  Victoris  silentium,qui,curo  sororis  «gos 
Placidis  roeminerit,  Eudociam  non  videtur  taci- 
turus,8iquidem  uxor  Hunnerici  etejosfilii  Hilderid 
mater  exatitisset^tum  quod  de  Eudocie  in  Orientem 
fuga  Hunnericum  questum  aliquandofuisse  nullibi 
le^itur.  Quin  imo  Piaciditt  sororis  ro^to  ordinari 
episcoporopermisitinEccleBiaCarthaginensi.quflBsi- 
ne  episcopo  erat  annis  xziv^eidemque  Placidie  pos- 
sessiones,  quas  habebat  in  Africa,  8ervavit,et  per 
Alexandrum,illius  procuratorem,a  Xenone  Aogosto 
comitem  oreatom  rerum  privatarum,  adminiatrare 
concesait.QuflBsaneBeunnericumexacerbatononfuit- 
88  animo  inEudociam  ejusquead  quos  confugeratco- 
gnatos  ostendunt.  349  At  si  per  hujus  fugam  noo 

n  modo  uxore  sedetiam  filiis  viduatu8fuit,nemo  illom 
credet  ffiquo  animo  tantam  orbitatem  latururo  foisse. 
Nam  Eudociaro  filiossecom  addoxisse,  roorientem- 
queepiscopoHierosoIymorumcommendaasetestatar 
Theopbanes  hia  verbis  :  EudociajCurco  cujus  open 
et  auxiliis  velut  sibi  fidissimi,dum  Honorieum  eonfu* 
gem  fugeret,  usa  fuerat^  cum  liberis  archiepi$copo 
Hierosolymorum  commendato^^in  paee  animam  effit^' 
vii,  Ul  aulem  illud  cum  liberis^non  deCorci.sed  de 
ipsius  Eudocise  Iiberi8,interquoa  foerit  Hildericos, 
qoi  in  Africa  poat  Trasamomdom  re^snavit,  intelli- 
gamos,  id  qood  Procopius,  lib.  i  de  bello  Vandal. 
scribit,  facit ;  ait  enim  :Erat  Hildertcus  arctissimB 
amiciiix  vincuto  atque  hotpitio  junctus  JusiinianOt 
nondum  quidem  adeplo  tmperiumt  id  tamen  ad  arbi' 
trium  moderanti. 

3.  Ergo  ista  de  Hilderico  ab  Eudocia  secum  in 
Orientem  exAfricaductu,ibiquepo8t  matrieobitom 
apod  materteram  Placidiam  et  consobriaam  Aneiam 
Julianami  Arcobindi  axorem,  longo  tempore  oom- 


813 


IN  IDATII  BPISOOPI  CHRONICON  NOTJS. 


814 


morante,  non  imprudenterinterpretamur  capimus-  J^  gistrummilitum,ca]lidamalitio8aqueapu(limperato 


que.  QuafeconvereodeUilderico,  Hunnerici  (iiio,vix 
intelligi  queunt;  hic  enim  Carthagine  erat,  quando 
aliquot  post  annos  ab  EudocisB  fuga  Uunnericus  pater 
episcopis  calbolicis  edici  jussit :  Juraie  si  poi$  obi' 
tum  donUni  nostri  regis  ejus/Uiutn  Hildericumdeside'' 
ratis  esse  regem,  vei  si  nuUus  vestrum  ai  regiones 
iransmarinas  epistolas  diriget.  Uec  Victor  ioco  8U- 
pra  laudato.  Ex  quibus  novum  proldalii  narratione 
argumentumdesumiturnonilludquidemefncacisei- 
mam,  attamen  non  penitusexile.  Naro  ad  quos  Irans 
mare  auxilium  srumnis.suis  imploraturi  scriberent 
catbolici  epi8Copi,cum,Occideotali  imperio  abolito, 
Ilispanias,  Galiias.  Italiam  Barbari  tenerent  ?  Ab 
Orientevero  timendum  non  erat  Hunnerico  ne  com* 
muniipsiusEudocisque  illio  bellum  inferretur,cam 
cognati  iliius  Constantinopoli  potentes  admodum 
essent  atque  gratiosi.  Verum  quod  Hunnericus  tinet, 
qQodreformidatibocipsumest.NimirumHildericaSi 


rem  arte  fuerat  obfu8catus,eo  quod  Romanis  fascibus 
lucens,  Barbaris  procol  dubio  favere,et  subreptione 
clandestina  provinciasapublicaniteretur  ditionede- 
jeciese.Evocatum  proptereaRomam  Agrippinum,in- 
discussum  atque  inauditum  capitalem  subire  sen- 
tentiam,  atque  interim  in  carcerem  dotrudi  jussit 
imperator.Bxquoad  basilicam  sancti  Pelriinsigni 
miraculoelapsu8Agrippinu8,moxqueAugusto  prs- 
8entatu8,ao  suspicioue  deter8a,adGallias  repedavit^ 
aditoque  sancto  Lupicino,  cujus  precibustantodis- 
crimine  ereptus  fuerat,  gratias  illi  pro  tanto  l>ene- 
flcio  coram  omnibos  retulit.  H»cii8demfereverbi8 
ibi,  qiiBB  quomodocumque  vera  sint,  ad  annum  ta- 
men  462  referenda  non  8unt,negue  ab  ^Egidio  pro- 
ditionis  accusatus  fuisse  Agrippinuscoram  Augusto 
dicendus,  postquam  hic  Narbonam  Gotbis  contra- 
didit.  Namque,rbetore  Prisco  teste,cuju8  vorbase- 
quenti  annotatione  exhibebo,  iCgidius,  post  Majo- 


quemEudociaf]!enuerat,DonQunnerici,jedGentoni8  n  riani  necem  Romanis  infestus,  eorum  sese  atque 
lilius  erat.  Is,Gentone  %S0  patre  mortuo,  cum  ma-      Severi  imperio  sabtraxit,  et  dominatu  quodam  sibi 


tre  Eudocia  in  Orientem  elapsus  in  roetu  ponebat 
Hunnericum,  ne  pro  eo  Oriens  contra  HildericuMi 
filium  arma  ausciperet.  Ideo  urset  episcopos  ut  jo- 
rati  promittant  se  nihil  contra  hunc  suum  Hilderi- 
cum  cum  transmarinis  simul  machinaturos. 

4.  Itaque Victor Vitensis  de  crudelitate  Hunnericii 
poatquam  is  regnum  adeptus  est,  sermonem  insti* 
tuens,  bso,  lib.  ii,  inter  alia  scribit :  Theodoricum 
fratrem  fiiiosque  ejus  Gentonis  fratHs  fUios  crudeltter 
coepU  insequi.  Quorum  nulium  dimisisset^  nisi  ti  mors 
desiderii  sui  voluntatem  auferret.RuTsua  deGentonis 
Qlio  :  Gentonis  majorem  fiiium  nomine  Godagisum 
cum  uxore  alque  solatio  servuli  aut  anciiiss  crudeii  ex» 
silio  de/«(/<ii;i^  Ex  his  exque  aliis  supia  expositis,  si 
iQ  re  penitusobscura  locus  est  conjecturis,  quatuor 
hsec  colligo:  l°Gentonem,  cum  reguum  a^sumpsit 
Hunnericus,  fato  jam  suo  functum  fuisse  ;  nam  si 


in  media  Gallia  comparato,  auctoritate  sua,  atque 
auspiciis  bella  ^erere,  deque  rebus  omnibus  dis- 
ponere  consoevit.  369  Quod  Idatius  noster  annis 
463  et  464  diserte  prodidit.Quare  si  cui  imperatori 
iEgidius  delationem  conira  Agfippinum  dedit,  is 
Majorianos  fuit,  nequaquam  vero  Severus. 

2.  Ergo  past  daos  aut  tres  anno8,quam  Agrippi- 
nas  apud  imperatorem  perduellionis  accusatus  est, 
Golhis  Narbonam  prodidit.  Atqui  hoc  ipsum,  etsi 
cstera  deessent,  satis  est  ut  narrationem,  supra  ex 
Vitasancti  Lupicini  adductam  suspectam  habeamus. 
Nam  cum  BemelAgrippinue  proditionis  manifestus 
teneatur,  quis  credat  callida  et  malitiosaarte  de  hoc 
apud  imperatorem  crimine  accusatum  fuisse  ab 
iGgidio,qoem,ut  ait  Idatius,  fama  commendat  virum 
esse  Deo  bonis  operibus  piacentem,  quemque  non 
modo  Idatius,  sed  etiam  Paulinss,  qui  Vitam  sancti 


inter  vivos  tum  ageret,  quis  dubitet  Hunnericum,  p  GregoriiTuronensiseodem  temporescribebat^sum- 
8icutfilios,Micetiampatreminseclaturum?2*Eum- ^  mis  laudi 


dem  Gentonem  bis  uxorem  duxisse,  et  ex  prima 
Godagisum,  qui  anno  477  matrimonio  junctuaerat, 
et  alios  rortasse  Glios  suscepisse,  ex  secunda  vero, 
eaque  Eudocia,  quam  anno  462,  ut  radlt  Idatius, 
accepituxorem,Hildericum,etquidem  non  unicum, 
genuisse;  3^  EudociampostlGannumanuptiiscum 
Gentone  conlractis,anno  circiter  478,  cum  sibi  suis- 
que  filiisabUunnerico  timeret,queminagnat088U08 
omnes  tam  immaniter  dessvire  eernebat,  Cartha- 
gice  inOrientemaufugisse;  i^  id  cause  fuisse  quam- 
obrem  Hunnericus  nibil  de  Eudociefu^aconqueatus 
sit;  namneque  oxor  illiuserat,  neaueipse  Gentonis 
fratris  filios  amabat,  imo  eos  a  se  aoigere  satagebat, 
ot  de  Godagiso  dictum  est.Sed  tamen  quod  Eudocia 
cum  niiis8ui8adcognatosconrugis8et,nu]lusdubito 
quin  ipsi  vehemonterdisplicuerit;  neauoenimnon 
videre  poterat,exinde  sibr  filioque  suo  Hilderico  ali- 


bus  celebrat,  ita  de  eo  lib.  vi  canens 

IllQstreiD  virtute  virom,  sed  moribus  almis 
Plu8  clarum,  magoumque  tide,  qua  clarior  exstat, 
^^idium  hottilis  vallaverat  agmioe  muito 
Obsidiu,  objectis,  qun  itfOgdia  sepserat,  armis. 

Elogia  hsciEgidii  perspicua  sunt.  Pergit  deinde 
Paulinus  ea  enarrare  que  obsidionis  tempore  acti- 
tata  sunt,  et  illius  flnem  perstringens  inquit : 

Verum  prnsidio  Domiui  dejecta  fugaotur 
Millia,  et  egreBsum  portia  hipateDtious  agmen 
Rettaurat  Bolidas  eecuro  principe  vires. 

Ergo  hoste  fugato  atque  depulso,  ait  PaolinuSj 
milites  quicivitatemdefenderant  desaluteMajoriam 
(deMigoriano  enim  intelligi  illud  debet  «^caro  prtii- 
cipe)  solliciti  obviam  illi  procedunt,  eumquesalvum 
etsecurum  offendentes,  inoenti  alacritate  ac  laetitia 
gestiunt.Bx  bis  autem  facile  intelligitur  periculosis- 
simum  fuisse  hoc  bellum,  quod  cum  Gothis  gestum 


quod  belli  periculum  imminere.Qaod  utadverteret,      fuisse  ostendi  nota  77.  Post  bflec  redit  Paulinus  ad 
Xcnoni  ct  Placidi»  ea  quae  refert  Victor  gratificatus  ^  >£ffidi 


esse  videtur.  Denique  Eudociam,  viro  suo  Gentone 
soceroque  Gaiserico  viveotibus,  elabi  ex  Africa  non 
potulsse  9S1  perspicuum  est.  Ideo  post  ntriusque 
obitum,  cum  non  ita  continuo  observaretur  ut  an- 
tea,  fugam  capere  potuisse  exislimo.  Sed  bfficonje- 
cturffi  8unt,quibusliberum  erit  lectoribos  vel  assen- 
tiri  vel  dissentiri.  Tantum  ne  Idatium,  dum  Gen- 
toni  matrimonio  juoctam  Eudooiam  narrat^  mani- 
fesls  falsitatis  teneri  asseveranter  pronuntient. 

NotaXGlIl.p.  441. 
4.Agrippinus  comes,quem  Idatiosad  annom  462, 
obinimicitiasquas  cumiEgidio  comite  et  magietro 
militurogerebatjNarbonamGothistradidissenarrat, 
ab  eodem  iCgidio  perduellionia  falso  accueatus  dici- 
tur  io  Vita  sancti  Lupicini,  quam  ad  diem  2\  Martii 
exhibent  Acta  sanctorum  Antuer{>ien8a.Exea  pauca 
h»c,  plurimis  pretermiasis,  accipe.  Vir  quondam 
iUQStriB  AgrippmuB  per  ifigidiumoomitdm,tam  ma- 


i£gidium,  et  quis  de  eo  populorum  esset  sensus, 
decIarat,dumcunctos9SSpavidos,moBsto8,etdesa- 
lute  illius  perqoam  sollicitos  atque  aniios  depingit. 
Sed  prastat  Paolinum  ipsum  aodire,  cujos  hffic 
verba  sunt  : 

Interea  trepido  vicinia  moesta  pavora 
Pallebat  taoti  proceris  (./Egidii)  discrimine,  et  omnis 
Anxia  pendebat  populorum  cura  paventum, 
Dum  86  quisque  putat  similem  perferre  procellam, 
Inque  uno  nutat,  quidquid  consistit  io  uno. 

Deniqoe  qood  prius  dixerat,  Dei  ope  atqueauxilio 
civitalem  ab  hostibos  iiberatam  et  in  ea  ^Egidium 
ip8um,id  sancti  Martlni  precibos  aecribit.icquiens: 

Obsidione  orbem  Martino  orante  Bolutam 

Atque  ipsi  donaste  Deum  populumque  docemque. 

Urbs  autem,  sub  cujut  moBuia  tam  insigni  pro« 
digio  Gothi  prostrati  iuni,  aam  fuisse  ait : 

PrsBcipitem  Rhodanvm  molli  quB  poote  subegit 
Et  Jonxit  geminM  epWMO  tramita  ri\>%a« 


815 


ADDBNDA  AD  QUOBDAM  PRiBCBDBNTBS  TOMOS. 


816 


Quffi  Areluteasem  ci?itatem  clare  signiricant,  ut 
ad  epist.  ^3  lib.  vii  Apollinaris  Sidonii  observavit 
olim  doctissimus  Sirmondus.  Ufiec  igitur,  que  bis- 
torica  proprietate  cecinit  Paulinus  veraesseconOr- 
Tnantilla,qu8e  poetice  Sidonius  ipse  scripsit  Garm. 
V,  vers  555,  ubi  de  ^idio  nostro,  magistrotunc 
uiilituni)  inquit  : 

DignuB  cui  cederet  uni 
Sjlla  acie,  geoio  Fahius,  pietate  MetelluB, 
Appius  eloquio,  vi  Fulvius,  arte  Camiliut. 

Quare  non  erat  cur  Pagius  bujus  viri  glorisB,  Ida- 
tiique  de  eo  testimonio  detractum  ire  voluerit,  auo- 
toritateiaductusscriptorisVitiBsanetiLupicini.Nam 
praeterquam  quod  quisnam  ille  fuerit,  et  quonam 
praecise  tempore  scripserit,  ignoratur,  M4  unde 
com parandus  non  est coseviset magnae certaeque  Odei 
viris,  Idatio,  Paulino  atque  Sidonio,  scriptiuiicuia 
ipsA  non  ab  omnibus  probatur ;  imo  aliquibus  sup- 
posititia  aut  saltem  interpolata  visa  eet.  Lege  Pap|6- 
brocbium,  tom.  II  Maii,  pag.  805  Venetae  Editionis. 

Nola  XCIV,  p.  112. 

Post  morlcm  Majoriani,  acre  inter  RomanoH  qui 

sub  i1i)^idio  mililubant  et  Gotbos  bellum  exarsit. 

Narbona  a  Gothis  occupala  est,  tradente  Agrippino, 

et  Fredericus  Gotbus  ab  yE^idianis  in  praelio   occi- 

sus.  Meminit  hujus  belli  Priscus,  cujus  in  Excerptis 

lo^ationum  ad  historiam  hujus  lemporis  facientia 

hctc  verba  accipe  :  Occidenlalibus  Homayiis  Marcel- 

Utii  incrementa  iimorem  injiciebant^  ne  ts,  tantis  viri- 

bus  auclus,  bellum  ipsis  tnferret.  Prorsus  enim  tunc 

temporis  res  illorum  variis  modis  perlurbatx  erant^ 

hinc  Vandalis  imminentibuSf  illinc  jEgidio,  viro  ex 

GalUa  oriundOf  qui  Majorianum  in  beltis  comitatus 

fueratf  magnasque  circa  se  copias  habebat,  et  ob  Ma- 

joriani  imperatoris  cwdem  erai  infensus.  Sed  eum  a 

beUo  Ualis  inferendo  avocaverat  ortum  ipsi  cum  Go^ 

ihis  in  GalUa  dissidium.  Deconiermina  enim  regione 

cum  iUis  certans  fortiter  beUum  gerebatySimulque  viri 

strenui  in  bello  facinora  edidit.  Hincdiscimus  :  ^•iE- 

gidiuin  originc  fuisseGallum;2oeumdem,  Majoriani 

optimi  principis  necem  pertaBsum,proptereaque  Ro- 

nianisvehementeriratum,exercitu8Gallicanosatque 

provincias(quantum  ex  illius  temporis  monumentis 

elicere  possumus)  Lugdunen8em,Senoniam,  Belgi- 

cani  sccundam  et  conterminarum  aliquam  partem 

sub  se  retinuisse.  Quin  etiam  Annalea  Francici  ex 

Grc^orio  Turonense  regem  eum  frequenter  appel- 

lanl,  ct  Fraacos,abjecto  expulsoque  Cbilderico  rege 

suo  gentili,  sese  ^gidio  submisisse  afflrmant.Quod 

immcritoverterein  dubiumvoluitCalmetusinGbro- 

nico.  >  Ducet  nos  Priscus,  bellum  cum  Gotbis  ges- 

8i3se/Egidium,et  (juidem  diuturnum.  Quae  si  cum 

his  quae  nurrat  Idatius  conferantur,3SS  nibil  videri 

poleritvero  propius  quam  quod  Agrippinus  invidia 

percitus,  tradita  Gothis  Narbona,  eos  in  iEgidium 

Btimulaverit,  et  ad  bellum  ipsi  indicendum  accen- 

dorit.  Haec  autem  rursum  suspcctamvulde  reddunt 

historiam  de  Agrippino  a  sancto  Lupicino  mire  ser- 

vato,de  qua  supra.Interim  vero  animadverte,Iector, 

quam  misereOccidentale  impcrium  undique  dilace- 

rabatur,  dum,  imperatoribus  umbratilem  tantum 

principatus  speciem  gerentibus,  cuncta  ad  se  Reci- 

mcr  trahebat.  Unde  in  sola  Gallia  iEgidius,  Agrippi- 

nus  et  Arvandus  ad  aliquam  dominationis  partem 

comparandam,  diversis  licet  artibus,  e.Tcitati  sunt. 

Nota  XCV,  p.  113. 
Notam  hanc  viii  indicem  anni  octavi  Leonis  prs- 
ponendam  esse  illis  Ghronici  verbis  :  Nepotianus  re» 
cedit  e  corpore^  doeui  iu  scholio.  Quonam  autem 
pacto  fiGri  potuit  utcardinalis  Norisius  retinuerit  eo 
loco  anni  7  Leonis  notam,  nulla  ego  ratione  assequi 
potui:maxime  cum  qu»  ipseexldatio  assumit  libra- 
rii  lapsum  tam  ovidpnter  redarguant,utmhil  clarius 
in  confirmationem  correctionis  a  me  nunc  adbibita 
adduci  queat.  En,lector,V6rba  eminentissimi  viri, 
ex  Historia  Pelafr.»  lib.  ii»  oap.  3  :  jEgidii  ei  Agrip* 
fnni  tempus  pluribui  ehronologieii  noiis  Idaiim  Ai 


A  Chronico  iltustrat,  annum  (quo  Agrippinus  prodidit 
Narbonam  Gothis)  aii  fuisse  6  Leonis,  aera  Hisptm 
500,  quo  anno  sexto  Nonas  Mariias  ab  occasu  solis 
luna  delecit  feria  6.  Aliigavit  ergo  Idaiius,  faleota 
Norisio,  annum  6  Leonis  anno  cne  vulgaris  462.Ad- 
dit  deinde  :  Scribii  Marius  Aveniicensis  Basilio  et 
Viviano.  His  consuIibuB  pugna  facta  est  inter  ifigi- 
dium  et  Gothos,  etc.  Futi  annus  463,  atque  ideo  7 
Leonis.  Pergit  iterum  vir  doetissiinuB  :  ilfifio  tw- 
quenti  (videlicet  464J  jEgidium  obiiue  ldatius,iltiMS 
temporis  scripior,  affimiai,  nobiUbus  eliam  charoeSeri 
hus  eumdem  annum  demonsirans;  quod  essei  7  Leonis. 
quandowM  Kal.  Aug.t  feria 2,  soUs  eelipsis  aceidU  ak 
hora  lertia  ad  95«  horam  sexiam,  Ei  quidem  anne 
464,  Leonis  7,  die  20  7ii/tt,  etc.  Idatiusne  annum 
464  demonstravit  eo  cbaractenBmo,  quod  esset  7 
Leonis  annusf  Porro  si  era  500,  id  est  anno  462, 
ante  diem  vi  Nonas  Martiai,numerabat  annum  Leo- 
nis  6,  post  annos  duos  et  quinque  fere  men8e8,qoi 

3  ab  eo  lunae  defectu,  qui  vi  Non  Mart.  anni  memo- 
rati  462  contigit,  ad  diem  21  Julii  anni  464,  quando 
eclipsis  illa  solis  accidit,  defluxerant,  nisi  penitas 
Cflecutiret  Idatiu8,annum  Leonis  8  numeraredebuit. 
At,  inquies,  Chronicon  quod  ante  oculo8  babnitNo- 
risius  annum4eo  inloco  exhibebat.  Ita  sane.  Veram 
tamen  quis  non  miretur  potuisse  tantum  chronolo- 
gum  et  criticum  non  animadvertere  a  Jibrario,  Don 
vero  ab  Idatii  manu,  annum  ibi  Leonis  7  pro  anno  8 
8criptumfui8se?Equidempotui88ecernimu8.No8aa- 
temlibrariorum  erroremagnoscamus,  et,Idatio  ipso 
nos  docente  annu  m  8  §iV«potianta  rec^tl  restitnam  08. 

NotaXCVZ^p.  115. 
In  dissertatione  praevia,  n.  30,  ex  iBidori  verbis, 

graefatuB  sum  ab  dnno  8  Leonis  ad  flnem  usqoe 
hronici  praetermissau  in  eo  fuisse  notas  quae  acta 
quinque  saltem  annorum,quo8uIteriusdecurritIda- 
tius,  m  annales  digererent  ac  paKirentur;  proinde- 
que  laboris  in  nobis  relictum  fuisse,  ut  annorum 
G  Leonis  9, 10, 11, 12  et  13  notas  propriis  in  locis  sta- 
tuamus.  Caeterum  cum  tres  Anthemii  1,  2et3cam 
11,  12  et  13  Leonis  concurrerint,  et  hi    Anthemii 
anni  jam  olim  adnotati  in  Chronico  fuerint,  sive  ab 
ipso  Idatio,  sive  ab  alio,  Leonis  12  et  13  cum  2et3 
ex  integro  conferemus,  H  paulo  ante  1  Anthcmii 
consignabimus,  eo  quod  ex  eadem  Idatii  narratione 
constat,  labente  jam  anno  467yqui  fuit  Leonisannas 
is  11,  Anthemium  imperii  sui  annum  i  auspicatum 
fuisso.  Igitur  reducta  iu  sedemBuamy  a  quaremota 
fuit  anni  8  Leonis,  nota,  ejusdem  annus  9et  Severi 
4,  qui  connexi  fuerunt  cum  anno  aera*.  vulgaris  465, 
nullibi  367  melius  ^uam  §  i£i/t(fttif  fnm/iir  consi- 
enabuatur.Nam  legationes  quas  IdatiuBcommemortl 
g  Legatos  Hemismundus  et  §  Legaii  eodem  anno  ad 
diversos  annos  pertinere  liquidissime  constat;  •on 
autem  priores  iUs  de  quibus  §  Legalos  Bemismun^ 
dus^  ad  annum  Leonis  8  Beveri  3  el  srffi  commaDii 
464  spectent,  posteriores  profecto  legationes  anno 
D  Leonis  9,  Severi  4,  sE.rde  communis  465,Idatiam  alli- 
gasse  dubitari  minime  potest.  Siautem  quaerascar 
bas  notas  §  jEgidius  moriiur  potius  quam  alteri  e 
duobus  sequentibu8apposueriro,ingenuefateor,  ar- 
gumentum  modo  propositum  id  sofum  probare,8ob 
bis  notis  conscribendum  esse  §  LegtUi  oodem  anno, 
Attamen  quia  Ghronicon  VirdunenBeiE^diimortem 
anno  ab  Incarnatione  416  iiligat,  verisimiliuB  mihi 
visum  est  eum  post  annum  a  Ghriati  nativitate  464 
obiisse.Ideo  §  jEgidius  mortter,ubi  ejns  obitnm  nar- 
rat  Idatius,  notas  has  ix,  iv,  annum  nonam  LeoDis 
et  quartum  Severi  signiQcantes,  apposoi,  quia  ii 
annus  fuit  sr»  vulgaris  annus  465. 

Noia  XCVII,  p.  415. 
4.  De  anno  mortis  ^Ggidii  quid  Ghronicon  Vlrda- 
nense  narrat  jam  vidimus.  Addit  dende  interfeef um 
ftiiBse  a  Ghiderico»  Merovei  filio,  qui  regnam  qo8 
invasit.  Idatius  contra,  Oothos  eam  Galiis  partem, 
qaam  iCgidioB  tnebatnrihoo  mortao.  invanise  di* 
eerte  «tflrmat»nallam  deFranois  mentionem  fsetens 


817 


[IN  lOATII  BPI800PI  CHRONICON  NOTA. 


818 


Eodem  tempore,  Severo  dececleQte,interregnum  sa-  A 
bsecutum  estatquererumingens  perturbatio  .Quas 
Arvando  prsfectoGalliarumanimoa  feceruQt,utpro- 
vinciam  misere  vastaret,  et  ut  in  rempublicam  hos- 
tile  nescio  quid  moliretur.  Ilujusmodi  criminis  tes- 
tes  a  provincialibusprnductffisunt  iitterse  ab  Arvan- 
do  dictataD^et  ad  regemGothurum  misBffiffsdus  cum 
Orsoo  iroperatore  (Leonem  intelligeret  an  Anthe- 
mium,ineertum)ne  feriat  suadenles,  Britannos  super 
Ligerim  sitos  expugnari  oportere  suadentes,  oum 
BurgundionibuB  jure  gentium  Gallias  dividi  debere 
conurmantes.  Hiec  Sidonius,  lib.  i,epi8t,7  judicium 
968  exponena^quoArvandus  secunao  posthacanno 
majestatis  damnatus  est.Ubi  cum  nullam  ab  Arvan- 
do  mentionem  de  Francis  fieri  neque  inter  illos  ^ui- 
buscum  pognare,  necjue  quibuscum  Galliam  divi- 
dere  deberent  Gothi  videamus,  profeolo  noc  impru- 
denter  existimabimus,  Francorum  res  in  Gallia  aut 
nullas  aut  nimium  tum  exiles  fuisse,  et  Cbilderi- 
cam  neque  cum  iEgidio  pugnare  neqne  iEgidium  g 
in  pugna  csdere  potuipse. 

2.  Itaq[ue  in  re  satis  obscura  eta  nullo  soriptorum 
illiusaevilitterisclareao  distincte  tradita  iiceato[uod 
probabilius  puto  verbis  etiam  exprimere.  iEgidius 
igitur  anno465extremumdiem  obiit.Post  ejus  mor- 
tem,  hi  qui  inter  Francos  (exiguam  sane  manum  et 
a  Sidonio  propterea  nunquam  per  bos  annos  com- 
memoratam)  Ghilderico  favebant,  ul  is  e  Thuringia 
revocaretur,efrecerunt.GhiIdericusergo  circa  annum 
466,  octavo  posquam  a  suis  Francis  abjectus  erat 
et  in  ipsiuiS  locum  iGgidius  ab  iisdem  rexappellatus 
est,uttestaturTuronensi«Iib.ii,cap.i2,in  Galliam  re- 
diit,  el  cum  Syagrio,  ^gidii  fllio,  et  aliis  bellum 
annis  insequentibus  gessit.  Sane  de  bellis  ipsius  ni- 
hil  aliud  quisquam  exlaudato  loco  Tnronensis  eli- 
ciet.Nam  quoa  ibi  ait,regnantibus  iE^idio  etChilde- 
T\oo,Basinatrelictoviro  suo.ad  Childertcum  venitf  non 
opns  est  ut  de  Childerico  in  inierioriGallia  regnante 
inteHigamu8;sed  intelligere  possumus  de  eo  adRhe-  p 
Dum  etTreviros  bellum  administrante,  quando,  ut  ^ 

narrat  Rorico,  lib.  i,  Goloniam  occupavit ;  cujus- 
que  belli  meminit  auctor  de  Gestis  Francorum, 
cap.  8,  insuper  adnotans,  tum  temporis  ^Egidium 
obiisse.Ad  Chiderioum  tunc  nondum  regnumsuum 
firmasse,  neque  radices  in  interiori  Gallia  egisse, 
ostendont  ea  qus  Sidonius,  lib.  viii,  cap.  3,de  Eu- 
rico,  Gothorum  rege,  longe  post  Francis  ad  Vaha* 
lim  pacem  concedente  prodidit. 

3.  Judicium  de  Arvando  habitum  fuisse  dixi  anno 
467  (exeunte  scilicet),quia  exeadem  Sidonii  epi8t.7, 
lib.i,8upra  laudata,  fere  certo  oonstat  Judicium  illud 
babitum  fuisse  tum  cum  Sidonius  prwfecturam  Ur- 
bis  nondum  adeptus  fuerat;  alioqum  Arvandus  non 
illi  exprobrasset  indignum  esse  prxfectorio  patre^ 
M9  quod  exprobrasse  sibi  narrat  ibi  Sidonius,8ed 
potius  objiceret  indi^num  esse  prffifeotura.  Hanc 
autem  Sidonius  admmistravit  anno  468.  Dixit  ite- 
rum  Childericum  in  Calliam  rediisse  anno  466.  Pa-  «v 
giuaanno  464  rediisse  affirmat  ad  eum  annum,  n.  ^ 
6.  Sed  contradicit  Turonensis  laodato  Ioco,ubivo- 
calum  e  Thuringia  asseritChildericum,  cumoctavo 
annp  regnaret  jEgidius ,  Gum  autem  JEg\d\\is  clare- 
Boere  inceperit  sub  Majoriano  imperatore,  neque 
ante  annum  458  regnare  (ut  loquitur  Turonensis) 
potuerit  inter  Francos,  consequens  est  ut  annus 
DUJQsmodi  regni  ^Egidii  8  ccBperit  anno  Ghristi 
467  finierilque  anno  466. 

Nota  XCVJII,  p.  116. 
De  Severi  Augusti  morte  llarcellinus  comes  sub 
consuIibusHermenerico  et  Basilisco,  qui  noniemde- 
derunt  annoDionysiano  455 :  Severtii,  ait,  qui  Occi- 
dentis  arripuit  principaium.Rotnse  interiit.Xnonym  us 
laudatus  a  Sirmondoin  carmenuSidonnii,ver8.3n, 
inqmi:  Severas  Romx  imperavit  annis  iv,  ibique  re- 
ligiose  vivensobiit.Denique  AnonymusGuspinianeus 
eodem  wnno:  Defunctus  estSeverusimperator  Romx 
xvmlia^.  SipU  At  inter  Novellas  constitatio  quaBdam 


e8tSeveri,quflBdatadicitar  VII  Kal.Octobr.  sublis- 
dem  consulibus.  Habes  annum,  diem  et  locum  mor- 
tis8everi.De  veneno  quod  additCassiodorus,  non 
credOy  quando  tres  laudati  scriptores  simul  et  Ida- 
tius  naturali   ipsum  morte  interiisse  significant. 

Nota  XCIX,p.  117. 
Anthemio  Augusto  Procopius  pater  fuit,  quem 
egregie  laudat  Sidonius,  carm.  ii,  a  vers.  68,  in- 
quiens  : 

Procopio  genitore  micas,  cai  prisca  propago 
AuguBtUB  venit  a  proavis  ;  quem  dicere  digno 
Non  datar  eloquio. 

Lege,  si  vis,  reliqua  in  Sidonio  et  in  notis  Sir- 
mondi  ad  locum.  A  patre  igitur  adeo  illustri  me- 
rito  Idatius  Anthemium  ^60  commendat.  At 
commendare  ipsum  voluisse  a  fratrc,  quem  Pro- 
copium  nomine  nequidem  babuisse  uspiam  ie- 
gitur,  quis  sibi  pertuadebat  ? 

Nota  C,p.  iil: 
Si  ad  §  Expedito  in  Africam  notam  hanc  i,  quam 
ubique  consignare  solitus  est  Idatius  postquam  ali- 
cujus  novi  imperatoris  nuncupationem  enuntiavit, 
Idatiua  ipse  apposuit,  non  eam  novum  annum  civi- 
lem  signiflcare  certum  esse  debet,  sed  annum  i  An- 
themii  principatus ;  alias  inauguratio  illius  di- 
verso  quam  quo  venit  in  Italiam  anno  consi^nata 
esset  ab  Idatio.  Quod  de  tanto  viro,  et  qui  ea  quaa 
hoc  tempore  gerebantur  in  diem  scripsisse  videtur 
fnam  paulo  post  defunctus  est),  credere  nobis  non 
licet.  Qua  propter  nota  illa  i,  ad  f>  Epedilo  in  Afri- 
cam  apposita  nnllum  incromentum  affert  annis 
Olympiadicis  neque  Abrabamiticis,  nti  neque  si- 
milis  nota  consignata  in  aditu  ad  imperium  Hono- 
rii,  Aviti  et  Majoriani  augmentum  uilum  annis  ci- 
vilibus  in  Cbronico  fecerunt.  Idatius  itaque  contra 
g  De  Constantinopoli,  unde  narrationem  eorum  quae 
gesta  sunt  anno  467  exorsusest,  Leonis  annum  11 
Btatuity  nuntiataque  deinde  Anthemii  inaugura- 
lione,  que  eodem  anno  mense  Aprili  vel  Augusto 
celebrata  est,  primum  illius  annum  §  Expeditio  in 
Africam  ascripsit,  quin  Olympiadis  quinqUe  anno- 
rum  adjectione  annos  cbronolagicos  multiplicare 
vellet.  Nam  et  Anthemii  inauguratio  et  quo^cun- 
que  alia  ad  §  usque  Gonimbrica  in  pacehabentur 
in  Chronico  ad  eumdem  annum  467  spectant,  ut 
ex  Olympiade  312  insequenti  §  Legatki  de  Golhico 
consignata  olarissime  patet. 

ma  Cl,  p.  117. 
Nisi  si  duplex  expeditio  in  Africam  suscepta  est, 
atque  utraque  navalis,  altera  anno  467,  aitera  468, 
quod  noncredo,prffimaturoeam  isthic  commemora- 
vit  Idatius.  Nam  ex  Marcellino  in  Chronico,  et  ex 
Sidonio,  CUJ08  verba  mox  describam,  certissime 
constat  cIa88em,qu8B  conjunctis  utriusque  961  im  • 
perii  viribusapparata  fuit  per  ba^c  tempora  in  Van- 
dalos,  non  nisi  anno  468  subprjefecto  Basilico  in 
Afrioam  movisse.  Verumtamen,quia  anno  467prflB- 
parari  et  instrui  oepta  est,  vulgatumque  quaqua- 
versum  fuit  eodem  anno  in  Africam  extensuram 
(quodtamenfactumnoncstautreflantiumventorum 
importunitate,aut,  quod  verius  existimo,  quia  non 
omnia  in  tempore  disposita  atque  parata  fuerant), 
ideo  expedionem  istam  sub  anno  i  Anthemii  ffirs 
Dionysian»  463  alligavit  Idatius,  seu  cruisquis  in 
beo  Cbronici-poBtrema  parte  numeros  coronologi- 
008  inscripsit.Nam  quod  recensEccIesiastics  Histo- 
ris  soriptor,  lib.  xxxv,  n.  12,  narrat,  a  Ricimere,an- 
no  466,  mstructam  fuisse  hanc  classem,  dum  intcr- 
regnum,  Severo  mortuo,  in  Oocidente  durabat,  sinc 
ullo  antiquo  teste  dictum  existimo.  Igitur  expedi- 
tio  in  Africam  anno  468  peracta  est  ingenti  mili- 
tum  naviumque  instructa  classe  Sidonius  pane- 
gyrico.  Antbemio  dicto,  anno  eodem,KaI.  Januar., 
de  hac  expeditionc,  vers.  540,  inquit  : 
Attamen,  o  princept,  quie  nnnc  tibi  clsBgia  et  arma 
Traotantar,  qaam  magna  geras,  quam  tempore  parvo. 


819 


ADDRNDA  AD  QUOSDAM  PRJBCBDKNTBS  TOMOS. 


820 


Quffieane  perBpicuedemonstrant  Antbemium,  ez 

3uoin  Occidentem  venii  praecedenti  anno  apparan- 
o  in  Vandalo  belio  curassuaa  omnes  intendisse. 
lilud  eodem  anno  inferendum  fuisse  et  timult  in 
Africa  Gaisericus  et  tota  Buropa  credituro  est,  ut 
indicat  Cbronicon,  §  Qothif  qui  ad  Vandalos. 

Nota  CII,  p.  118. 
1.  Isidorus  in  Historia  Gotborum  Tbeudorici  ne- 
cem  et  Burici  in  regnumaditum  8Leonis  anno  as- 
cribit.  At  cum  baec  ibidem  alliget  srs  Hispans  504, 

Eugnantio  profccto  scribit ;  nam  sra504  cum  «nno 
eonis  10,  Gbristi  vero  466,  concurrit.  HujuHce  rei 
iestembabemus  ipsumIsidoruminCbronico,in  quo 
imperiiLeonisinitiumanno  mundi5670innecti  quo* 
cum  conneia  est  «ra  495,feb  hac  autem  aera  ad  504, 
8i969utriusqueextremumannumin  summamcon- 
feras,non  vui  tantum  annos  sed  prorsus  x  iovenies. 
Deinde  in  ipsa  HistoriaGotborum  paulo  ante  scribe- 
bat  Isidorus  Tbeudoricum  annosziii  regnasse,ejus- 
queregniinitiumosrs  471  illigavit.  Hecsane  vera 
esse  non  possunt,  si  Tbeudoricus  anno  Leonis  8 
interfectus  est.Si  enimcccGXGi  addas  xiii,efncies  div. 
Hsc  autem  aera  annuni  Oionysianum  466  refert,  et 
Leonis  10,  ut  dictum  est.  Isidorus^dum  Euricum  ait 
Tbeudorlco  successisse  anno  8  Leonis,  aut  deprava- 
iu9estalibrario,autinCodicem  ipse  Idatii  vel  vitia- 
iumvelnotiscbronologici8carenteraincidit;indeque 
iactum  estutcuQctaquasab  eo  loco  ubinotam7anni 
Leonis  invenit,  ad  finem  usque  Ghronici,  ex  eodem 
desumpsit,  eidem  anno  Leonis  8  adjudicaverit. 

i.  Gaeterum  neaue  Isidonis  concors  eum  Idatio 
eril  etiamsi  Tbeudorici  mortem  etexordium  Eurici 
anno  Leonnia  40,  atque  flBrae  Hispanse  504  ascribai. 
Namldalius  utrumqueadnectitannoquoAntbemius 
AugustiusrenuntiatuseetyOtexipsoCbronico  patet. 
Antbemius  vero  imperium  inivii  anno  Leonis  11, 
Cbristi  467,  sera  Hispana  505.  Idatio  adbaeret  Ma- 
rius  Aventiconsis,  qui  licet  Velsero  auctor  si  parvi 
pretii,cum  consentientembabeatldatium,  scnpto- 
rem  coaevum  barumque  rerum  pene  oculatum  te- 
8tem,amborum  testimonium  non  exigui  merili  est. 
Quare  occiso  Tborismundo  anno  452,  cum  ab  eo- 
dem  anno  Tbeudoricus  ad  463  regnaverit  ipsum 
XIV  et  amplius  annos  regnum  tenuisse,  non  autem 
XIII  tantum,  ut  plerique  omnes  numerant,  atque 
Buricum  eodem  anno  467  regnum  arripuisse,  di- 
cendum  esl  Diligentissimus  Morales  beec  de  flne 
Tbeudorici  etexordio  Enrioi  acute  vidit,  et  in  hunc 
annum  retuli.  At  tam  ipse  quam  Mariana,  cum 
Idatium  nunquam  integrum  vidissent  Tbeurodici 
regno  initium  oum  Tsidori  anno  454  feceruni.  Hos 
secuti  sunl  posteri,  et  exinde  invaluit  error  eorum 

Sui  Tbeudorico  xni  tantum  annos  regni  tribuunt. 
enique  Sidonius  amplissimum  Tbeudorico  elo- 
gium  confecit  lib.  i,  cpist.  2,  nbi  ejus  virtutes  ma- 
gno  quolibet  re^e  dignas,  egregie  laudat. 

%M  NolaClll,p,i2\. 
1.  Eurici  bella  boo  ordine  reoensei  Isidorus  in  Hi- 
storia  Gotborum  :  Partes  Lusitanix  magno  impetu 
deprFdatur,  IndePampiionam  etCxsaraugustam  misso 
exercitn  capit  superiorem  quoque  Hipaniam  in  pote- 
state  sun.  mittit,  Tarracouensis  etiam  prouincuB  nobili- 
tatem^qu^eei  repugnaverat.exerciiusirruptione  eveirit, 
In  Gallias  autcm  reversus^Arelatum  urbem  etMassiliam 
bellnndo  ohtinuit,  suoque  rcgno  utramque  adjecit.  Iste 
quodam  die  congregatixin  colioquio  Gothis,  etc.,  qiiae 
ii  scholio  exbibui.  Nimirum  Euricus  cum  dimina- 
tui  univers»  Hispani»,  quae  Homanis  parebat  in- 
biaret,  postquam  bos  u  Gaiserico  in  Atrica  victos 
anna  468  intellexit.  anno  asseqnenii  4G9arma  movit 
in  Hispaniam,  ct  a  Lusitania,  incujua  fines  ab  an- 
no  456  pedem  intulerant  Gothi,  ibiqne  militare,  oi 
opinor,  praesidiumconstituerant^bellum  incboavit, 
suorunjqueraanum  Eraeritarn,quod  narrat  Idatius, 
primummisit.lbiaatemGotbisaudientesOlisiponem 
[sic  hi]|jo8  civiiaiis  nomen  BcribeDdom  esi,  Damqoe 
lia  perpeiDo  lapidibQB  iDcisom  esti  dod  aatemlfm- 


A  sipo^  quidquid  deceptus  a  Giusio  dicai  Ortelius)  a 
Lusidio  traditam  Suevis,  quosextraQallaeciam  do- 
minationem  proferre  nolebant,eosdem  Suevos  Lusi- 
ianosque  bis  subjectos  aggrediuntar,  expugnant, 
depraedantar.  Mox  in  Austrum  et  Eurum  arira  ver- 
tenies  iotam  fere  Hispaniam  sibi  subjiciunt,  Roma- 
numque  in  ea  nomen  tantum  non  penitus  deleot 
imperiamque  evertunt;  sed  baecposiea.  BellohQic 
Hispaniensi  Gallicum  successii,  m  quoBuricusAre- 
latem  etMassiliam  suo  regno  adjecii  circa  annam 
473,  AnlbemioelOlybrio  Augustisfato  functis.  Itt 
ex  Jornande  discimus^quiin  Geticis,  n.75,  scribit: 
Euricus.Vesigotkorum  rex^erebrammuiationem  Roma- 
noram  principum  cemens,  Qaltias  suo  jure  nisus  est 
occupare.  Ei  n.  76  :  Euricus  Arvemam  Gallise  civita- 
tem  occupavit,  Anthemio  principe  jam  defuncto.  Occa- 
pavii  quidem  non  vi,  sed  eam  ipsi  cedente  Nepote 
Augusto.  Plurade  bis  Sidonius,  et  ad  epist.  ejus- 
dem  1,  lib.  iii,  Sirmondus. 

B  2.Verum,caBteris  omissis  quae  nunc  ad  iastiiutum 
nostrum  364  faciunt,  duo  baec  certa  sunt  H»  Ida- 
iiumanno469Gbronico  flnem  imposuisse^utpoteqni 
nullum  Euricibellum  meminerit,praeterquam  qood 
in  Lusitania  gessit,  quod  ultraeumannumdiaerre 
non  possumus,  juxtaea  quae  dictasuni  in  scbolio; 
2«  portentum  illud  de  telis  Gotborum  in  vario  colo- 
res  permutaiis  anno468conti^S8e,cui  alligat  Idaiius 
atque  adeo  aliquoi  ante  annos  quam  Euricus  irans 
Rbodanum  arma  tulerii  et  Araletem  occupaverit. 

Nota  CIV,  p.  m. 

IncertusCuspiniani,  anno468:lfar^//tntM,  inauii, 
occisus  est  in  Sicitia  mense  Augusto.  De  anno  et  loco 
caedis  assentitur  Anonymo  Cassiodorus.Marcellinns 
comes,  in  Cbronico,  eodem  anno,  baec  babet :  itf«r- 
cellinus  Occidentis  patricius,  idemque  paganui,  dum 
Romanis  eontra  Vandalos  apud  Carthaginem  pugnan- 
(ibus  opem  auxiUiumque  fertyUb  iisdem  doio  confoditur 
n  pro  quibus patam  venerat  pugnatus,  Gbi  Marceliinum 
noninSicilia,8ed  in  Africainterfectum  fuisBesigni- 
flcat.  At  praestat  anonymo  coaevo  scriptori  atciue 
Caseiodoro  credere  quam  Marcellino.  Damasius, 
apud  Pbotium,  Cod.  262,  pag.  370,  narrai  Gaise- 
ricum,  audita  Marcellini  caede,  dixisse :  Romani 
sinistra  manu  dexteram  amputarunt, 

Nota  CV,  p.  121. 

Antbemius  Augustus,  apud  Ennodium,  in  YilA 
Epipbanii,  episcopi  Ticinencis^aiebat:  Qutsveterum 
retro  principum  fecit  unnuam  ut  inter  munera  qux 
peliito  Getx  (Ricimeri)  dare  neeesse  erat  pro  quiete 
communi  filia  poneretur  f  Invitus  ergo  Antbemius 
filiam  Ricimeri  nuptuicollocavit.  Seof  nuptiieanno 
467  desinente,  non  vero  469,  quando  earum  memi- 
nit  Idaiius,  conjunnctae  suntuti  exSidonio,  lib.i, 
epist.  5,  ei  carm.  ii,  vers.  543,  manifesi^^.colligitur, 
De  patriciatu  etiam  dubium  ingerit  Anonymusss- 
pelaudatufl,  dum  consulatu  Constantini  ei  Rufi, 
D  noc  est  anno  Ricimer,  magister  miiitum,  patricius 
factus  est  pridie  Kal,  Mart.  Ergn  ante  ADtbemium 
Ricimer  patriciatus  366  bonore  decoratus  Tuerst. 
Qiinnquam  id  verum  sit  duplici  ex  catisa  novos 
pntricintns  rodicillos  ab  Antbemio  expetere  potnit 
Ricimer.  Tam  priores  illos  intcrregni  lempore, 
dum  iurbatae  nimium  res  erant,  accepii,  aut  ipse 
sibi  confecti,  et  fcedis  postea  in  Majorianum  et  Se- 
rum  criminibus  ab  eo  bonore  excidisse  videri  po- 
rat.  Doindp,  cum  patriciuB,  ex  lcg.  i  instit.,  tit  xn 
in  patrem  imperaioris  eligatur,  sanctius  putavit 
Ricimer  Antbemio  futurum  sui  patriciaius  nomen, 
quod  idem  AnibemiuB  ipsi  prfletistissei.  Namque  is 
quem  ipse  sibi  princcps  patricium  clegerai,  sin- 
gularis  ejus  patricius  babebatur.  Quod  indicat 
anonymus  Cuppinianeus,  dum  consnlatu  Joannis 
ei  Varannis  Messinum  Aviti  patricium  vooai. 

Noia  CVU  V*  i^^« 
1.  MaroelliDasi  ia  Ghroaioo»  coDsaltta  LeoDis  i? 


821 


DB  IDATH  BPISOOPI  CHBONIOON  DI88BBTATI0  t. 


822 


et  Probianij,  anno  CBravulgaris  471,  hac  de^Aspare 
ejusque  filiis  iradit :  Asjifar  vrimus  palriciorum  cum 
Ardahur  et  Patriciolo  filiiSf  illo  quidem  olim  patricio, 
hoc  aulem  cwsare,  generoque  Leonis  principis  appel- 
lalo^  Arianus  cum  Ariana prole,  spadonum  ensibus  in 
patatio  vulneratus  interiit.  Haec  Marcellinus  breviter 
(^uideiDySeddilucidiuB  atque  etiam  veriusquam  Ida- 
tiU8,  vel  quisquis  illius  Cbronicon  boc  addimento 
auxit,  de  Aspare  et  flliiB  narrat.  Gsterum  Candi- 
du8»  apud  Pnotium,  Cod.Lxxix,  scribit  Patriciolum 
cffisarem  excepta  plaga  eal? um  evasisse. 

Cassiodorus  eicfem  ac  Marccilinus  anno  bec  as- 
cribit,  eoque  jam  deaineute  contigisse  necesse  est, 
siquidem  Tbeopbanes  id  ad  annum  Incarnationis 
secundum  Alexandrinos  464  refert,  q^ui  Kal.  Sep- 
temb.  anni  Dionysiani  471  inceptus  fuit. 

3.  I^itur  de  Asparis  filiorumque  casu  Idatius  in 
Gallascia  ante  annum  472  vix  ac  ne  vix  quidem  scire 
potuit.  Quapropier,  si  bsc,  ubi  de  Aspare  agitur, 
ipsescripsit^consequens  est  ot  ante  eumannumnon 
excesserit.  Quod  si  non  ab  Idatio  scripta,  sed  ab 
alio  assuta  sunt  Chronico,  castera  qu»  sequuntur 
cuinam  anno,  cujusnam  etiam  caiamo  tribuemus? 
Effo  quidem  ila  judico,  Idatium  omnia  8cripsiss8,et 
ad  annum  469  pertinere  cuncta  prster  iata  quao  de 
Aspareetfiiio  906  narrantur.  Heo  enim  a  legatis, 
quorum  paulo  anie  meminerat;  non  accepitldatius, 
sed  aliquot  ab  eorum  reditu  anni  nuntiata  suni  et 
addita  Chronico.  Alioquin  si  baec  qu»  anoo  471  acta 
8unt  Idaiio  legati  relulere,cur  de  exitu  expeditionis 
in  Africam  nihil,  sed  tantum  bellicum  apparatam 
immi88amqueinVandalo8cla8semnuntiarunt?Nam 
quis  credat,  finem  iliiu8beiliecivi8seldatium,eum- 


A  que  silentio  prsteriisse?  Qaid  quod  minus  etiam 
credibile  est,  legatos  ab  anno  467,  quo  filiam  Anthe- 
mius  in  uxorem  dediiRicimeri,  usque  ad  fii^em  471, 
quo  de  Aspare  et  filiis  supplicium  sumptum  est, 
apud  imperatorem  subslitisse  ?  Itaque  legaii  Boma 
discedentes,  posiquam  nunliatum  esi  classem  ver- 
sns  Africam  vela  fecis8d,ad  GallaBciam  pervenerunt, 
aut  exeunte  anno  468,  ant  469  ineunii,  ibique  ea 
narraverunt  quae  Idatius  Chronico  inseruit  expressit- 
que  ab  initio  illius  §  Legatiqui  ai  imperatorem  ad  ea 
usque  Patricium  factum.  Cstera  ? ero  ad  finem  ejus- 
dem  §,  vel  ab  Idatio  vel  ab  alio  mar^ini,  ut  puto, 
primum  inscripta,po8imodum  a  librario  aliquo  cum 
lis  qu®  ibidem  conscripsit  cerio  Idatius  (non  quod 
cancta  ad  annum  469  pertinerent,  sed  qu:a  iunc,  ut 
ipse  ait,  a  legatis  nuntiata  8uni)i  eodem  tenore  ac 
reliqua  in  interius  Chronicon  relaia  fuerant.  Atque 
haec  ita  inierpretaius  sum  auctoriiaie  Marcellini, 
GassiodorietTheopbanis.  Siquietamen  maliiadhi- 

g  berefidem  Chronico  Alexandrino,dicet,  Idatiumop- 
time  quod  de  Aspare  et  filio  narrai  audire  potuisse 
anno  469,  cum  Chronicon  istud,  eub  consulibus 
Joanne  et  Pusieo,  anno  467,  id  accidisse  aFfirmat. 

3.  Quod  autem  de  Aspare  et  filiis  addiium  est, 
niroirumanimadversuminc^s  fui8se,quiainventum 
estVandalis  ipsos  favere,  Theophanes  confirmat, 
inquiens  :  Asparet  Ardaburius,  Arii  sectatores,  Basi' 
tisco  (illias  African«  expediiionis  duci  ei  praefecio) 
imperium  se  potlicebantur  tradere^  si  modo  classem 
eum  toto  exerciiu  GaisericOjqui  una  cum  ipsis  Arianas 
opiniones  sequebatur,profteret.  Qua  de  causa  BasiliS' 
eum  ad  exercitum  prodendum  inclina^se  dicunt. 


DISSERTATIONES   DU^ 

DE    DUOBUS    NOTANDIS    CHRONICI    LOCIS 


DISSERTATIO  PRIMA  ^. 

DE  JUBIL2GO  VII  AB  ASCENSIONE  DOMINI 


960i.Inora  Chronici  Idatianiadannum4Theo- 
do8iiMagniquicumanno8eneDiony8ianffi482concur- 
nt,h8BC  consignata  sunt :  ccccxx.  vii  jubil^^ust  ex  quo 
Dominus  ascendit.  Quse  si  scripta  fuissentab  Idatio» 
ipse  procul  dubio  et  cum  Dionysio  de  anno  mortis 
Chrisii  et  cumomnibusplerisquescriptorihuehujus 
temporis  de  exordio  srfle  Uispans,  quae  expressaest 
ea  nota  ccccxx  consentiret.  Nam  juxiaDienysium,  a 
morte  seu  aseensione  Cbristi,  si  ineunte  aBtatis  33 
anno  passus  esl,  ad  4  Tbeodosii  annum,  gccl  sive 
septies  quinquaginta  anni  nnmerantur,  per  quos  ad 
7  Jubilsum  devenitur;  eodemque  anno  aera  Hispana 
420  putanda  est,  si  hec  anno  ante  Nataiem  Christ'^ 
Dionysianum  38,  ut  comcnunis  fert  opinio,  initium 
babuit.  Ast  ego  longealiter  judico,eaque  verbapost 
Idatii  aevum  Chronico  infartafuisse  semper  existi- 
mavi.  Argumenta  vero,  970  quae  in  banc  me  opi- 
nionem  induxerunt,  hac  disseriatione  expendere 
statui.  Et  primo  quidem  de  jubilffio  agam,  deinde 
vero  de  sera  Bispana.  Ilac  aera  Idatium  neque  Chro- 

(a)1n  Codice  Oarzonii  bsec  dissertatio  inscribitur 
^{»in(2a,  et  qa«eseqaiturde«rae  flispanse  initio /^r(ia 
dicitur ;  prffivia  enim  dissertatio  de  vita  et  scriptis 
Idatii  ordine  prima  est.  Secundam  et  tertiam  auctor 


C  nicon  neque  Fastosinsignivisse,  abunde,  nisivalde 
deceptus  sum,  demonstravi  disseriaiione  prmvia 
num.  9.  Sed  nunc*precipue  de  ejus  exordio  dicam 
quod  dici  non  potesi  quam  sii  obscurum  quamque 
inler  se  pugnantia  sint  qu»  de  eo  deducuntur  ex 
dictis  veterum  8criptorum,quorum  aucioritateductt 
posteri  in  consulatum  Pulchri  etFiacci,etin  annum 
periodi  Julians  4676,  mundi  vero  (juxta  Eusebium) 
5163,  id  est,  in  annum  38  ante  Natalem  Cbristi  Dio- 
ny8ianum,referendum  essesibi  periuaserunt.Caele- 
rum  quidquid  dicam,non  eo  tendit,ui  usitatum  ffiras 
computum  dis8uadeam,nam  acommuni  scriptorum 
sententia  sine  ceriis  atque  evideniibus  argumeniis 
dissentire  non  licet  cordaio  ac  modesio  viro.  Imo 
nunc  temporia  etinmsi  certo  constaret  natam  fuisse 

j^  aram  vel  ante  vel  posi  38  annum  quam  Cbristus 
Dominusnatusest.nibilprorsusinusuhujusepochflB 

innovandum  esset,  eademque  qus  nunc  ejus  pu- 
tandffi  ratio  servalurrelinenda  foret.siquidemmille 
et  amplius  annos  ubicunque  ea  adhibita  est,  sive  in 

in  unam  disserlationem  conflaverat,  sed  propterar- 
gumenti  diversitaiem  dua^factffisunt.Desideranior 
aIiffidi88ertationesdePriscill'anistiB,dcGothi8,etc., 
quas  auctor  morte  prffiventus  elucubrarenon  potuit. 


m 


ADDBNDA  AD  QUOSDAM  PafiCBDBNTBS  TOMOS. 


824 


hiBtoriiB,  sive  in  conciliiSjSive  in  aliis  monumentis,  A 
xxxviu  praecise  annis  irram  vulgarem  antevertit;ita 
ut  nisi  cuncta  refingantur,  corrigi  neqceat  error,8i 
qnis  in  tali  supputatione  admissus  est.  Igitur,quod 
in  hac  disscrtatione  de  flers  hispanffi  iniliodemon- 
strare  intendOyid  tantum  est.nimirum  illud  incertum 
penitus  esse  et  neque  ex  hoc  Idatii  loco,  neque  ex 
ullis  antiquitatis  nomunentis  hucusqueliquido  con- 
Btare,  anno  ante  sram  communem  38  illigandum 
fuisso.Id  autem  si  lectoribus  probaverim,  fortassis 
exinde  Het  at  in  tam  erudito  saeculo  viri  docti  aliqua 
ex  ruderibus  %lt  antiquitatis  efrodiant,quibus  vul- 
garis  de  serae  notro  exordio  opinio  melius  firmius- 
que  stabiliatur. 

§  I.  Quod  ea  verba,  VII  jubilfleus,  etc,  afficta  sinf 
Chronico,  probat  veterum  icriptorum  de  hujiumodi  B 
jubitsso  silentium. 

2.JubiI«eus  primum  apud  Hebrsos  institutusest 
(Devit,  xxv).  Quit  utaitdivus  Gregorius  Nazianzenus 
(Orat,  44),  Septenarium  numerum  ex  legis  Mosaicx 
praescripto  in  honore  habent.  Porro  hic  honos  apud  eos 
non  in  diebus  tantum  est,sed  ad  annos  qucque  porrigi- 
tur;  nec  in  hebdomadis  solum,  sedetiam  in  hebdoma- 
darunr  hebdomadiSt  in  diebus  juxta  atque  annis,  Enim  - 
vero  dierum  hebdomadesPentecostes  pariunt,annorum 
auUmseptiman«jubil3Sumannum.iuhi\8d\  hoc  genus 
adquinquagesimumquemqueannumabAscensione 
in  ca3lo9  Christi  Domini  recensendo,  solemne  ali- 
quando  fuisse  atque  speciali  aliquo  in  Ecclesiaritu 
celebralum  nunquam  legi.  Isidorus  Uispal.  (L.  v. 
Orig.t  c.3i) eum in usu non  fuisse  tatis aperte indicat^  p 
dum,  postquamdeJubilflBoapud  Hebrseos  quinqua- 
gesimo  quoqueannocelebrato  mentionem  fecisset, 
ait  :  Hunc  numerum  etiam  in  diebus  Pentecostcs  et 
ipsi celebramus  post  Domini  rssurrectioncm ;  silelque 
penilus  de  jubilffio  quinquagesimi  cujusque  anni 
ah  Ascensione  Ghristi,  aut  centesimi. 

^.Proitercasihujusmodi.juhilapusinstilutusfuisset 
in  Kcclcsiaunle  Idalii  tenipora,  non  essent  nunc  tot 
lites  tolquo  opiniones  dc  anno  Eaeculi  quo  Chrislus 
Dominus  %1%  mortuus  est ;  nam  ex  publica  solem- 
nique  hac  institutione  constitisset  apud  omnes, 
Christum  passum  fuisse  sub  consulibus  Persico  et 
Vitellio,  a  quorum  consulatu  ad  4  Thoodosii  annum 
vii  jubileei  seu  cccLanninumerantur.Nequepassum 
fuisseChrislumsubduobasGeministradidiesenttot 
antiqui  scriptores  quos  infra  recensebo,  interque  " 
eos  idemmet  Idatius.Nec  me  Iatet,a  Venerabili Beda 
{Hulion.  f^m;).,(;.65)memorifl0  posterorum  traditum 
fuisse  :  Fralres  qui  liomse  luerunt  anno  juxta  Diony- 
sium  750.  iu  Natali  Domini,  in  cereis  sanctse  Marlhx 
scriptum  viiiisse^  et  inde  descripsisse  hoc  modo  :  A  pas- 
sione  Doniini  noslri  Jesu  Christi  anni  sunt  dclxviii. 
At  isla  loi^^epost  Idatii  flevum,  post  inductam  vide- 
licctul)ic)i:ysiorationem  unnos  numerandiab  Incar- 
nalione,  aclitata  Romaetestaturexpresse  Dedu,  quae 
proindeargumcntumnostrumnonmodononeliuunt 
Bcd  potius  cgregio  confirmant.  Nam  sialcmporequo 
consnctudo  inducta  est  edicendi  quotBnnis  populo 


quis  a  morte  Christi  annus  juxta  Dionysii  compu- 
tum  hic  et  nunc  dccurrit,  nunquam  in  hac  epocht 
quidquam  turbatum  est,  neque  dubitatnm  an  nune 
numerandus  sit  hic  an  alius  i^Chrisli  morte  annus; 
igitur  si  a  primis  Ecclesiad  temporibus  mos  obti- 
nuisset  colebrandijubilaeum  quinquageBimo  quoqoe 
aut  centesimo  anno  ab  Ascensione  Domini,nullum 
inter  scriptores  esset  nunc  dissidium  de  anno,  qai 
hodie  nuroerandus  est  ab  eadem  Ascensione.  Qaod 
si  in  aliquibus  Ecclesiie,  etiam  ante  quintnm  ss- 
culum,  et  in  Alexandrina  multo  antea,  atqne  a  tem- 
pore  divi  Marci,  si  vera  est  conjectura  Papebrochii 
iConat.  chron.^  p,  33,  n.  l^),  indicebatur  qootannis 
populo,  quo  37S  die  agendnm  erat  Pasoba,  atta- 
men  annus  qui  a  morte  Christi  tunc  flueret  non 
enuntiabatur,  ut  constat  ex  formula  qua  in  Eccle- 
sia  Mediolaneni  diaeonuB  Pascha  promulgabat,  in- 
quiens  (Ibid.)  :  Noverit  charitai  vestra^  frutres  cha* 
rissimi,  quod,  annnente  Dei  et  Domini  nostri  Jesu 
Christi  misericordiay  tali  die  Pascha  cum  gaudio  ce* 
lebramus.  Hinc  non  imprudenter  quis  eliciat,  no- 
tam  hanc  de  7  jubilaeo  ab  Ascensione  Domini  ad- 
ditam  fuisse  Chronico  Idatii  post  Bonifacii  VIII  et 
ClementisVItempora,  quando  Hebraici  jubilfleiins- 
lar  jubilasusChriBtianus  statis  temporibus,primum 
centesimo,  deinde  quinquagcBimo  quoque  anno,ut 
celebraretur,  sancitum  est.  Nisi  mavis,  post  Boni- 
facium,  antequam  a  Clemente  ad  quinquagesimum 
qnemque  annum  jubilfleus  contractus  fuisset,  eam 
Chronico  notam  infartam  esBC.  De  jubilflco  curiosa 
quaedam  recenset  liber  non  minus  egregius  quam 
ab  flemulis  arrosus,  qui  inscribitur  :  Imago  primi 
ssBCuti  societatis  JesUy  in  prolegom.|  dissert.  v. 

§11.  Eadem  verba  afficta  fuisse  Chronico  ex  Fasiis 

ipsius  Idalii  ostenditur. 

4.  Sub  consulibus  Octaviano  Augusto  xiii  etSilva- 
nojdatius  in  Pastis  haec  habr.t :  His  consulibus  natus 
est  Christus  dieviuKal.Januarii.  Silvanus  autem  cum 
Au^usto  consul  fuitduobus  antefleramDionysianam 
annis.  Sive  ergo  IJatius  communem  inter  scriptorea 
Bui  sevi  de  anno  mortis  Christi  sententiam  secutus 
fuerit,  quod  ego  vix  dubif o,  ut  mox  dicam,sive  cum 
Eusebio,  quem  ante  oculos  babebat,  senserit  Chri- 
stum  passum  fuisse  quarto  post  expletum  32  aetatis 
annuro  mense,  974  consulatu  Tiberii  Augusti  v 
atque  JEin  |Sejani,  necesse  est  in  annum  jubilflei  7 
vel,  quodidemest,  inannum350abAscensione  ejus, 
ante  4  annum  Theodosii  devenerit.Cum  enimannus 
emortualis  Christi'primus  sit  annus  primi  jubilae:, 
sicut  dies  Resurrectionis  illius  primus  dies  Pentc- 
costos,  annus350ab  AscensioneDomini  septimusque 
ab  ca  jubiliiuis  cum  consulatu  concurret  Gratiani  v 
etThcodosii,  qui  nomen  dederunt  anno380flerflBvul- 
garis,  TheodosiiMagnianno2,  uti  numeratis  consu- 
libus  perspicuum  fiet. 

5.  Sed  est  lonf^e  prohabilius,  Idatium  mortuum 
credidisseChristum  sub  duobusGeminis  Hubellioet 
Fusco  consulibus  ;  nam  id  expresse  tradit  ipse  in 
Fastis  ad  eumdem  consulatum  inquiens  :  HisconsU" 


825 


DE  IDATU  BPISOOPI  CHRONICO  DIS8BRTATI0  n. 


826 


lUms  ptusus  esi  Chrtstus  Dominus,Q\xo^  si  quis  ista  A 

neget  soripta  fuisse  ab  IdatiOyFattisque  ^ut  ingetla 

eeee  oontendat  ab  alieoa  manu,  at  inficiari  non  po- 

teritybanc  eamdem  fuisse  totiua  ferme  antiquitatisa 

tempore  Tertulliani  opinionem,maxime  eorum  qui 

Idatii  astate  scripserunt.  Id  nos  docet  Auctarium 

Cbronici  Tironit  Prosperi  Bditionis  Labbeane,  et 

BcriptoreB  ipai  per  se  aperte  testantur :  Suipicius  Se- 

veruB  (L.ii  tf  MlOySanctuBAugustinua  (xviii  de  CivU.y 

e.  54)  Victorius  Aquitanut  (Can,  pasch,)^  anonymi 

duo  Guspiniani,  quos  aci.  Janlngo  descriptos,  alte- 

ruro  idem  Janingus  {Tam.  VI SS.  Jun.)^  alterum  ei. 

Scheeiatratius  iip|7^d.  ad^op  chron,  edidit.In  eadem 

eententia  fuisse  puto.Quinlum  JuiiumUiiarionem  et 

Prosperum  PithcBanum.  Nam   iiie  (L.  de  Eebdom, 

Dan,  scripta  hsc  roliquit :  A  passione  %1B  Domini  j. 

in  consulatum  Cauaris  (lege  Caesarii)  et  AUici^    die 

X  Kal,  ApriLf  anni  transieruni  cgclxix.  ConsulatuB 

aQtemCssarii  etAttici  incidit  in  annum  aersvuigariB 

397.  Ex  quibuB  si  annos8ubduca8xix,qui  in  ccclxix 

8unt,  Bupra  vii  jubilsoa.Bive  eupra  annosab  Ascen- 

sione  Domini  cccL,reliqui  fientcccLxxxviu.Istoergo 

annoJuxtaHilarionem.  jubilsuf  7  amorte  Ceristi 

recenssnduseril.PrffitereaProBperapasBioneChristi 

ad  consulatum  Vaientiniani  Junioris  tertium  annos 

numerat  cccLx.  Cum  ergo  consulatus  ilie  cum  anno 

eras  communis387  concurrerit,  si  ex  bie  annosx 

ioJlas,  qui  subtrabendi  sunt  ex  ccclx,  ut  flant  cccl» 

sive  septem  jubilei,ad  ann.  regredieris  377,  in  quem 

7jubiiaeusinciderit.  igitur  ex  supputatione  Hilario-  ^ 


niset  Prosperi,  qui  aliquando  prius  quam  Idatius 
scripsere,  jubilieus  7  ab  Ascensione  Domini  qualuor 
aut  quinque  annos  Theodosiani  imperii  annum  4 
prscessit,  ita  jubilsus  primus  numerandus  sit  a 
consulatu  duorum  GemiQorum»velJuxtaProsperum 
si  meiidum  in  ejus  Chronicon  non  irrepsit,ab  uno 
altius  anno.  Itaquea  tottantisque  viris  eodem  ilii 
svo  recessisse  Idatium,  aut  ipsum,  qui  Fastos  con« 
sulares  scripsit,  ignorasse  quot  anni  a  consulatu 
duorum  Gcminorum  ad  consuiatum  Antonii  et  Sya- 
grii  annumque  i  Magni  Theodosii  efQuxerint,  qui 
prudens  aflirmet  ? 

6.  Si  ergo  horum  sententiam  secutus  est  Idatius, 
quod  vix  in  dubium  verti  potest,  juxta  ipsum  Jnbi- 
I«us  7  mense  Maio  379  anno  flnem  accepit.  Cum 
autem  Theodosius  eodem  ilio  anno  die  19  Januarii 
renuntiatu8fui88etimperator,primus  regni  sui  annu 
quatuor  feremensescumbocjubilso  communesha- 
buit.  Unde  existimare  quis  poterit,Idatium,  dum  in 
Chronico  suo  verba  976  illay  VlljubiUeus,  ex  quo 
Dominus  ascendit,  couBignavit,  ea  eidom  anno  379 
a8crip8isse,ut  hacnota,quasi|futura9felicitatis  omine 
initiumTbeodosiani  principatusinsigniret.Nam  cum 
nusquamaliasbujusmodijubilaei  mentio  occurrat, 
quod  unu8  Inatius  illius  meminerit,  in  commenda- 
tionemTheodo8ii>imperiumitura  adeuntis,  factumid 
ab^eo*ailquis  suspicabatur.  Cui  ista  placeant,  suo  ut 
fruatur  judicio  per  me  licet.At  ego  neque  ad  annum 
1  Theodosii  uequead4eaverbaldatium  ascripsisse, 
sed  a  librariis  iilius  Cbronico  afTicta  fuisse,    puto. 


DISSERTATIO  SEGUNDA. 

DE  JERM  HISPANiE  INITiO. 


§  1.  Quantum  sibi  in  noiischronologicis  sive  formandis 
sive  reformandis  indulserint  librarii,  dum  aniiqua 
monumenta  exscribunt.  Lorus  Angustini  corrigitur, 

1.  Cum  era  flispana^nullo  in  usu  fuerit  haud  ex- 
teras  gentes^neque  chronologiffi  dedocende  causa  a 
quoqnam  extraflispaniam  adhibitaunquam  sit,qui8 
librariorum  audaciam  non  miretur,  qui  hano  epo- 
cbamepistoiissanctiLeoniBMagni  non  semel  ascri- 
pserunt  ?  Quin  etiam  prefixa;abip8isest  pleriBque 
conciiiiB,  videiicet  Nioeno  i,  Sardicensi,  Constanti- 
nopolitano  i,  Chalcedonensi,  Carthaginiensi  iv  et  v, 
atque  sexcentiB  aliiB.  Qui  autem  in  synodis  97 T 
extra  Hispaniam  babitiB  istasibi  iicere  arbitrati  sunt, 
quid  non  inHispanis  conciiiisdescribendissibi  per- 
miserint?  Quareimbelie  prorsus  eat  argumentum 
quodFloriu8(T.I/  Hisp.saer.pai  c.ttil.)urget,dum  con* 
traMajansium.ei  laudatis  ibiconciliiB  Tarraconensi, 
Gerundensiatquellerdensijdemonstrare  nititur,  an- 
te  ssculum  x  in  usu  fuisseflereepochaminprovincia 
Tarraconensi;  namquein  tituiis  tantum  horum  conci- 
liorum  8Bra  expressa  est,  ubi  non  a  notariis  tempore 
conciliorum,8ed  alibrariiBinscriptapostea  est,utiab 
ipsocerliBsime  factum  fuit  inBynodiscecumeniciBet 


Africanis,qua8  8upra  recensui.Atqui  nullum  oonci- 
iiorumCodicem  habemus.quem  scriptum  fuissecon- 
Btet  antesaecuium  x.  Cffiterum  in  GsBsaraugustano  iii 
fortas  818  flera  consignata  est  eo  tempore  quo  conci- 
iium  celebratam  est,  scilicet  anno  »rs  communis 
691 ;  nam  verba  ilia,  quas  ibi  leguntur  :  In  nomine 
Domini  incipiuut  gesta  synodalia  in  urbe  Cxsar* 
augusta  sub  die  Kal.  Novemb.,  aera  729,  anno  4  ortho- 
doxi  atque  serenissimi  domini  nostri  Egicanis  regis^ 
non  penitus  absimile  est  soripta  fuisse  ab  ejusdem 
concilio  notario.  Verumtamen  non  erat  cur  argu- 
mentis  non  omnino  certis  aut  etiam  falsis  ageret 
contra  Majansium  Florius,  cum  efficacissimum  de- 
Bumere  posset  ex  constitutione  Fisci  Barcinonensis 
Tv  (In  coUect,  Loaisae,  p,  250),  ubi  hec  habenlur  :  In 
quo  consensu  suater  qui  consensimus,  manibus  nostris 
subscripsimus :  Factumconsensum  subdiepridie  Non, 
Nov.f  xra  630,  anno  7  regni  Dui  nostri,  nimirum 
Reccaredi.  De  hac  aera  nemini  dubium  esse  potost 
quin  adhibita  fuerit  ab  eo'qui  instrumentum  illud 
Barcinone  confecit.  Cumque.confectum  sit  anno  592 
S7S  urs  vuigari8,liquet  longe  ante  ssculum  x  usi- 
talum  fuisseffirsB  coroputum  in  provincia  Tarraco- 
nensi.Sed  ista  doctissimiB  Florio  atque  Majansio  re  • 


827 


ADDBNDA  AD  QUOSDAlf  PRiBCBDBNTBS  T0M08. 


828 


linquamuB  ;  no8  vero  ad  nras  consignataa  in  con-  A  t^  sanctus  per  Idus  Maias,  Numeratis  pvoinde  em- 


ciliis  Hispaniae  redeamus. 

2.  Ergo  de  his  ita  ego  judico  :  eas  orones  quaein 
pierieque  synodorum  inscriptionibue  reperiuntur, 
quales  sunt  ill®  :  Concilium  EUberatanum  xra  362, 
concilium  Cxsaraugustanum  aera  418,  constitutio 
eoneilii  episcoporum  Toleti  Arcadii  et^  Honorii  tempO' 
rihus  xra  438,  concilium  Tarraeonense  sera  554,  con- 
cilium  Gerundense  serA  555,  canciliumllterdense  sera 
383,  subdititias  esse  et  ab  antiquariis  vel  coliecto- 
ribus  ipsorum  concfiiorom,  non  aatem  a  notariis 
qui  decreta  Patrum  excipiebant,  eaque  diei  et  anni 
nota  munire  debebant,  consignatua  esse.QNimirum 
qui  oliic  ea  concilia  aut  collegerunt,^aat  deacripse- 
runt,  quamvis  nullam  in  eis  adnotatam  ffiram   in- 


sulihus.  cccLxvanni  reperiuntur  expletiper  easdem 
Idus  eonsulatu  Bonorii  et  Euiychiani.  Quod  apertis- 
sime  refragatur  menti  verbisque  Augustioi ;  nam 
oum  ibidem  mortempomini  duobus  Geminis  consu' 
libus  cootigisse  afOrmet,  qui  nomen  dederantanno 
«rffi  voigaris  29,  ab  hoc  ad  consulatum  Honorii  iv 
ei  Eutychiani  numerare  non  potest  9S0  paaciores 
quam  ccclxix  annos.  siquidem  consalatam  hi  ges- 
eeruntanno  communis  aerffi  398.  Quis  igitur  nanc 
temeritatero  librariorum  non  agnoscat  et  damoet, 
qui  hoc  Augustini  loco.ets^epe  fortassisalias^quam- 
cunqaejannorum  summam  aut  a  natali  aut  a  morie 
Ghristi  deductam,  contra  mentem  atque  auctoram 
quos  describebant  verba,ad  epochtt  Uionyaiane  cal- 


venirent,  eamipsi  addiderunt ;   sicut  postmodum  d  cuIos  reformare  ausi  sunt?Quanquam,hunc  Auga- 


Loaisaaliquibussynodis^inquibussuotemporeaerie 
nota  desiderabatur,  illam  ipseadjecit.Quod  in  chro- 
nologiaconciliorum,quam  sufficollectioni  prseposuit 
ingenue  fatetur.  Rem  ita,  ut  ame  dictum  est,  con- 
tigisse,Godices  ipsi  ex  quibusconcilia  a  typographis 
expressasunt  manifesto  demonstrant.  Namque  ali- 
quando  omnesaeram  omittunt,a1iqaando  unusquis- 
que  diversam  ab  aliis  praefert.  Codex  Emilianensis 
(alias  Hispa1ensi8),omnium  antiquisslmus,  in  nullo 
eorum  conciliorum,  que  ante  ssoulum  sextum  ha- 
bita  sunt,  «ram  consignatam  habet.Quodtestatum 
reliquit  cl.  et  iilastrissirous  Peres  in  chronologia 
et  alibi  reperies.  Atqui  incredibile  est  notarios  diem 
et  annum  quibashabitflBsuntsynodiadnotareobli- 
tos  fuisse  ?  Sane  nunc  etiam  in   aliquibus  eorum 


stini  locum  corrnmpendo,  id  modo  assecuti  non 
Bunt:  nam  ab  anno  emortuali  Christi,  si  mortuam 
dicas  Dominum  post  33  etatis  expleturo  annum,  ad 
eum  Honoriicon8u1atum,juxta  Dionys!am  cgclxiv 
tanlom  anni  non  autem  cgclxv  elapsi  sunt.  Co- 
quaeus,  de^primi  ex  supra  scriptis  Augustini  verbis: 
Mortuusest  Christus  Dominusduobus  Geminis  consuU» 
hus^  non  daditavit  assesere  (Arip.  ibid,)  lAugustinus 

fortasse^  non  examinatis  Fastis  consularibus $ub 

duobus  Geminis  consulibus  Christi  passionem  coUooh 
vit.  Quod,  aalva  reverentia  qu»  Augustino  debetur, 
de  postremis  saltem  verbis  dici  non  potest,  cum 
sanctus  doctor  disertis  verbis  dixerit  :  Numeralis 
proinde  consulibuSt*annireperiuntur.  Qood  ?  non  uti 
que  CGCLXV,  quod|librariu8,  Augustini  chronologiam 


exstant  370diligentiffi  notariorum  in  hac  re  indi-  ^  ad  Dionysianam  oontorquere  volena,  ausus  est  con 


cia.  Nam  in  oonoilio  Toletano  i  consulatusjStiiiconis 
exprimetur,  inTarraconensisconsalatus  Petriet  an- 
nus  6  Tbeodorici,  in  Gerundensi  consulatus  Agapiti 
etannusTheodoriciT.Gaeterumlibrariiinmaltisaliis- 
compendii  erga  ista  resecanles,  uno  verbo  tempus 
quo  concilia  coacta  sunt,  significarunt,  ita  soriben- 
tes  :  Goncilium  Gssaraugustanum  sra  418,  conci- 
lium  Eliberitanum  aera  362.  An  vero,  ubi  pro  consu- 
latu  aonoque  principis  eram  subrogarunt,  id  sine 
errore  prsestiterint,  an  e  contrario  annum  qui  per 
illas  notas  signiflcabatur  faiso  per  sufTectam  sram 
reddiderint,8cirehaudquaquam  possumus;  id  enim 
non  nisi  exiisdem  notis  colligendumerat,  quasiipsi 
e  libris  cum  eraserint,  nulla  adipiscends  veritatis 
via  nobis  rclicta  est. 

3.  Quin  tamen  numerales  notas  putandique  ra- 
tionem  ,quam  in  libris  quos  describebant  repererunt, 
ad  arbitrium  sensumque  suum  sffipe  contorserint, 
dobitare  nos  non  sinunt  variantes  Godicum  lectio- 
nesy  atque  nonnalla  etiam  exemplai  quorum  unum 
i«iemque  valde  perspicuum  occurrit  in  Augustino 
(xviii  de  Civit.f  c.  54),  appd  quem  de  anno  mortis 
Ghristi,  de  quo  modo  agebamas,  h«c  leguntur  : 
Mortuus  est  Christus,duobusGeminisconsulihuSy  viii 
Kalend.  April,   et  aliquandoqost  \  Missus  est  Spiri» 


flngere,  sed  ccccxix,  quos  Augustinus  a  conaulata 
Geminorum  ad  consulatum  Honorii  iv  numeravit, 
8criptoque]suo  tradidit.Bx his  utiqueomnibas  appa- 
ret  quid  nos  de  librariis  timere  possaroas,  cum 
ffiraro  nostraro  curo  sra  Gbristiania,  sive  Donysia- 
na,  sive  Busebiana,  sive  alia  quacunque  comparaot, 
additis  super  hanc  annis  xxxviii,  ut  illam  eJiciant. 

991  §  II.   Quo  temporcy  quave  occasume  pHbticus 
xrm  usus  in  Hispania  eoeperU. 

4.  Omnium  monumentorum  qus  ttram  llispanam 

prsferunt  illud  et  antiqniesimum  est,  et  dignissi- 

mum.Cuindem  adhibeamus,  quodin  diesertatione 

prsvia  oxMorale  (L.  xijC.  3i)  descripsi,  invenitur- 

que  etiam  apud  Gruterum  (a),  ubiillud  reperietlec- 

D  tor.  Gumqae  in  eo  aera  503   insculpta  sit,  qaisquis 

earo  antessculum  quintum  in  publico  et  communi 

usu  apud  Hispanos  fuisse  suadere  voluerit,  is  nisi 

vetustioramonumentaefToderit,  testesque  suscita- 

verit,  quibus  prudenter   credi  possit,  profecto  a 

nemineassensum  extorquebit.  InpublicOf   inquam, 

et  communi  usu  ;  nam  ab  offlcio  rationalis,  et  apad 

procuratoremsummffi  rei  per  Hispaniae  asarpatum 

fuisse  plurimo8anteannos,et  ab  ipsius  sra  exor- 

dio,  neutiquam  dubitari  potest :  alioquin  qaomodo 

in  eo  lapide  sra  503  consignata  esset,   si  totidem 


(a)  Pap.  1049.  —  Vid.  8apra  page  20. 


8S9 


DB  IDATII  BPI8C0PI  CHBONICO  DISSBRTATIO  U. 


m 


anteannoortaatqueueitataabaliquibotDODfuisset?  A.  carensis  regnanle  Domino  noitro  Jesu  Christo,  eur' 


5.  Verutn  eQim  vero,  cum  ante  »ra  exordium 
Romaui,  qui  UispaDis  domioabantur,  in  publicia 
monumentib  annum  quo  eaconQoiebanlurpercon- 
suiea  designare  consoscerent,  caotumque  aliquan- 
do  fuerit  lege  (a)|nuiium  et  instrumentum  quod 
consuie  careret  ullius  eseet  roboris,  989  computus 
ille  xrae  in  ofGcio  rationalis,  inter  scribas  qussto* 
rios,  et  in  ore  vuigi,  quod  asraBcensus  solverequo* 
tanois  cogebatur,  retentus  est,  neque  in  alia  publica 
instrumenta  transiit,  donec,  Romano  labente  impe- 
rio,  GolhisqueSuevisque  magnampartem  Hispanias 
occupantibus,  nequidem  quis  RomsB  consulatum  ge- 
reret  sciri  poterat  in  his  partibus.  Ezinde  ergo,  ne- 
cessitate  duce  ac  magistra,  tempora  atque  annos 


renle  aera  598,  anno  3  Artamirl  regis^  die  KaL 
Maias  (6).  De  Toletano  i  e  contrario  vix  dubiumesse 
potest,  quin  in  eosrii  438  a  librariis  adjecta  sit. 
Licet  enim  contextu  synodi  h^BC  legantur  :  jEra 
qua  supra^  tamen  eaverba  collectoris  sunt  qui  acta 
iiiius  synodipnterpolavit,  multosposthabitumcon- 
cilium  annos.  Quod  clarissime  ezeo  constat,  quod 
ibidem  concilii  alterius  meminit,  quod  sanctus  Leo 
papa,  ul  ez  omnibus  Hlspaniae  partibus  cogeretur, 
injunxit  anQo447,  siveaBrae  485.  Ita  ezepistola  ip- 
sius  Lconis  [epist  olim  93)  et  ez  Idatii  Cbronico  (e) 
coiligitur.  In  conciiio  Toletano  ii,  quamvis  PdvtB  ex- 
pressa  sit  iQ'flneinscriptionis  postannotatum  Ama- 
larici|annum  5,  tamen  ascribi  potuit  a  librario,  et 


istum  initio,  ut  assolet,  unus  autaltersecutus  est 


i 


Hispani  ezorsisuntper  a?rai  designare,  moremque  n  ascripsissesuadenttriaconciiia  quae  usque  ad  Bra- 
.._.„_.  ._..?_     .        ,.  carense  1 8equutur,quaBqueaeramnon  nisi  in  284 

titulis  aconcinnatoribus  coUectionis  conciliorum 
adjectis  habent.  ^deo  ea  concilii  Toletani  ii  sras  565 
dubia,  imo  subdititia  mihi  sempervisa  est.Quare  his 
in3uperhabiti8,ezcertioribus  aliis  monurrenlisar- 
gumentisque  sapraadducti8dicamu8,publicum  aeraB 
usum  lal>ente  v88BCulo  inyecium  fuisse,  paulatim- 
qoe  per  omnem  Hispaniam  increboisse. 

7.  De  tempore  vero  qoo  aodacia  librariorum  hano 
asrae  epocham  scriptis  Codicibos  qoi  illa  carebant 
affinzit,  mirum  est  qood  Loaisa  {d),  magnom  Hispa- 
nia?  ornamentom  exHincmaro,  ot  ait,  Rhemensi, 
narrat.  Nimirom  Hincmarom  prodocit  in  libro  de 
Gonsiliis,  quem  ms.  apud  se  habere  testatur,  asse- 
rentem  aeram  nostram  in  synodo  i  Gonstantinopoli- 

^  tanaetin  universali  Epbesinareperiri.  Atqoi  Hino- 
maros  Rhemensis  obiit  anno  882 ;  oportet  ergo  sraB 
computom  anteannos  ferrae  nonagentosin  aliarom 
eztraHispaniamgentiummonomentaillatomfoiBse. 
Profecto  fieri  potoisse  non  inficior;  locos  a 
Loaisa  prodoctus  nihil  convincit,  nequeenim  liber 
Ule  de  conciliis  Hincmari  Rhemensis  esse  potest, 
com  in  eo  mentio  fiat  Domini  Hermani^  id  6st,Her- 
maoi  Contracti,  qoi  doobus  ferme  ssculis  Hino- 
maro  posteriorfuit. 

8.  Haec  de  initio  et  progressu  publici  usus  CBrad 
vero  similiora  mibi  videntur  ;  neque  Piorio  et  Ma- 
jansio  assentiri  in  omnibua  valeo.  Dispotant  ergo 
viri  hi  doctissimi  de  invectaB  in  commonem  osum 
sraB  initio,  et  Florius  {Hisp.  sac.^  i.  //,  p.  i,  c.  7) 


moz  in  omnem  gentem^transiit,  et  in  omnia  instru 
menta,  in  cbartas,  in  lapides,  in  reliqua.  Conse- 
quenti  verotempore,  notarii  etiam  in  solemnioribus 
msLzime  actis  anno  principum  et  Theodorici  ItaliaB 
regis  aetate  consules  ezprimere  consueverunt.  De 
annis  principumezempla  passim  occurrunt.Conso- 
latum  Petri  in  concilioTarraconensi,  et  consolatum 
Agapiti  in  Gerundensi,  sopra  laodatis,  ioscriptos 
reperies.  Nimirom  Theodoricos  com  in  Occidente 
coosoles  designaret,  non  modo  ItaliaB  sed  etiam 
HispaniaB,  quam  pro  nepote  suo  Amalarico  admini- 
strabat,  quis  ab  eounoquoque  anno  consul  renon- 
tiatus  fuerat,  notum  fieri  jubebat,placebatque,  opi- 
Dor,  Tbeodorico.ut  sicut  olim,  ita  etiam  tum  nomen 
consulis  qui  ab  eo  creabatur  actis  insereretur. 

6.  Itaque  invectaBin  publica  monumenta  aBrasepo- 
oham  deducendam  esse  statuo  abjeo  circiter  tem- 
porequo  Theodoricus,  Visigothorum  rez,  Aviti  im- 
peratoris  consensu,  deinde  suum  dilatandi  regnum 
desiderio,  Hispanias  ingenti  cum  ezercituaggresFus 
est,  Gallaeciamque,  Lusitaniam  et  BeticaB  partem 
occupavit.  Quod  ez  Idatio,  Isidoro  et  aliie>,  anno  456 
evenisse  constat.  Ez  eo  autem  temporc  omnia  in 
Hispania  turbari,  resque  Romanorum  in  praeceps 
ruere  visasunt,  itautin  GallaBcia,  cum  Fastoscon- 
solares  %HB  8crit>eret  Idatius,  soire  non  potue- 
rit  quinam  post  annum  464  consules  fuerint.  Ad 
sequenlem  vero  annum,  pecundam  communem  de 
ezordio  aBras  opinionem, epectat  elogium  illud  Alez- 


andriaB  quod  aeram  503  praBfert.   Post    haBO  incre- D  ante  Gothos,  Majansius  vero  a  Gothis  hujusmodi 


buit  usus  aBraepublicus,eamque  frequenter  ezhibeni 
inscriptionessepulcrales.  Duas  ad  initium  ssculi  vi 
pertinentes  refert  Morales  {L.  zi,  e.  41),  earumqoe 
alterum  Gruterus  (P.  4054),  posteriorisque  aBvi 
pluresaliaBpassimoccurrunt.ConciliumBracarensei 
aBra598  consignatum  est.neque  de  ejus  inscriptione 
dubitari  potest,  cum  genius  tenorque  illius  certam 
nobis  fidem  faciant;  ita  enim  habet  :  Sinodus   Hra* 

(a)  Leg.  I,  de  Const.  princip.  Cod.  Theod.,  quaB 
data  est  ad  Lusitanos,  transit  hoc  etiam  ad  Gesta 
eccles.,  uti  constat  ez  Aog.,  tom.  IX  Edit.  Bene- 
dict.  in  Brevic.  Collat.  diei  3,  n.  27,  et  can.  89 
concil.  Milevit.  habiti  an401. 


supputatiooem  inductamfuisse  indiscriminatim  af- 
firmant  At  oportebat  duplicem  aBraB  usum  distin- 
guere,  alium,  poblicom  986  et  obiqoe  adhibitomy 
privatomaliom,qui  nonubique,  sedab  his  tantum 
qui  vectigalia  et  tributa  ezigebant,  usurpatus  fuorit. 
Ergo  de  publico,  quod  asserit  Florius,  nego  ante 
invasam  a  Visigotbo  Theodorico  Hispaniam  anno 
456usurpatum  unquam  fuisso,  quandoquidem  nul- 

(6)  EditioLoaisaB,  pag.  115,  Aquirrii    Bditiono- 
vissima»  pag.  177. 

(c)  Anno  Domini  437.  —  Vid  ^  sunra. 

(d)  In  notis  ad  conc.  Eliber.  §  Quia  sit  ^ra. 


931 


ADDENDA  AD  QUOSDAM  PRJBCBDBNTBB  T0M08. 


832 


lum  hujas  rei  indicium  ullibi  exstat.  Nam  elogium  Ji  monio  et  ex  Orosio,  Idatio,  Joanneque  Biclariensi, 


cujusdam  UdellaB,  quod  affert  via  cl.  {Hisp  suc.j 
t.  //,  p,  I»  e.  7,  p.  123)  et  si  qua  sunt  aiia  huio 
affinia,  quo  loco  habenda  sint  doouerunt  ante  me 
plerique  viri  eruditissimi.  Incredibile  autemestin 
tantascriptionum  segete,  qus  passim  in  libris  pro- 
8tant,qusequenon  tantum  aRomanis  magistratibus, 
sed  etiam  a  nunicipiiscivitatibui et  privatis  quibus- 
que  indigenis  in  Hispania  dedicatas  sunt,  nunquam 
ante  Theodoricum  atque  annum  465  inveniendam 
fuisse  6eram,8i  publicus  iilius  usus  quatuor  et  am- 
plius  ante  Theodoricum  sscuiis  invaluerat  inter 
nostrates  :  maxime  cum  in  iisdem  elogiis  sive  in* 
Boriptionibus  consulatus  nonnunquamannotati^sint 
etiam  apud  Hispanos,  apod  exteras  vero  gentesvel 
in  lapidibus  sepulcraiibus  ssBpissime. 

9.  Imbelie  vocat  hoc  argumentum  Florius,  con- 
tendens  ex  defectu  monumentorum  ante  ssculum 
quintum  sram  proferentium  non  recte  deduoi  eam 
exstitisse  negemus,non  satissitnullum  deeoindi- 
cium  reperiri.  Porro  nihii  apud  ipsum  Florium  fre- 
quentius  est  quam  hujusmodi  argumentum,  pas- 
simque  eorum  scriptorum  qui  de  rebus  vetustiori- 
bus  agunt  opinionesrejicityCau8atu8,auclorum  ejus- 
dem  evi  testimoniis  eas  destilui.  Quopropter  veris- 
simeauctor  Chronici  fiurgensi8,diligens,utapparet, 
8criptor,DXLV  retro  annis,  haec  tradidit:£x  quo  Gotho 
Hispanias  MB  intraverunt  ^  consuetudo  obtinuit 
mt  per  geras  temporasupputarent.  Ab  eo  itaque  tem- 
pore  ea  consuetudo  invaluit,  ab^Hispania,  ut  supra 
dictum  est,  necessitate  cogente,  ex  vulgi  ore  et  ra- 


certissime  colligimus,  chronologos  nostrates  Euse- 
bium  Gffisariensem  ejusdemquecomputumin  annis 

mundideducendismaxime8ecutos,fuisse;atqueadeo 
nihil  melius  seouriusque  a  nobis  nunoagetar  quam 
81  ad  ejusdemEusebiicalculosvarias  scriptoram  sen- 
tentias  de  er»  initio  exigamus.  et  cum  illius  chro' 
nologia]comparemus.  Ita  ordine  nunc  ostendam 
cui  scriptorum  nostrorum  quisque  tum  erap  tum 
Christi  Natalem  Gbronioi  Busebiani  anno  alliget, 
additis  etiam  consulatibus  annisque  periodi  Julians 
et  Augusti,  qui  Eusebianis  respondent  ut  ex  certis 
his  characterismis,  quo  anno  unaquaeque  opinio  ex 
quinque,  quas  (prster  vulgarm)  in  scriptis  vote- 
rumHispanorum  invenio.  «rasinitium  aut  adnectat 
n  aut  adnectere  debuerit,  lectoribus  perspicuum  fiat. 
Incipiam  vero  ab  eaquae  minus  recedit  a  communi 
usuque  nunc  recepta  eraB  epochae,  quas  ab  anno 
mundo  Eusebiano  5163,  periodi  Julianae  4676,  Au- 
gusti  6,  consulatu  Pulchri  et  Flacci  auspicatur.  An- 
nos  autemAugusti  a  Kalendis  Januarii  numeroillius 
anni  quo  consules  renuntiati  G.  Livius  Pansa 
et  Aulus  Birtius.  Hinc  enim  annum  designat  et 
quidem  aprimidieJanuarii  ChroniconEusebio-HLe- 
ronymianum,dum  lAugustiannum  mundi  anno  illi 
gat5158.  Eusebium  vero  secutos  fuisse  nostrales 
chronologos,  praeter  ilium  qui  Ghronicon  Burgense 
scripsit,  mihi  dubium  non  est. 

11.  Prima  igitur  sententia  Christi  Natalem  anno 
mundi  Eusebiano  52000  ascribit,  anno  uno  asram 
Oiouysianam  praBvertens,  qui  anno  mundi  5201  pe- 


tionalis  officio  desumpta,  non  autem,  ut  vult  Ma-  ^  riodi  Julianae  4714,  Augusti  44,cousulatu  Gesaris  et 


Jansius  a  Gothis  inducta,  quibas  neque  usitata, 
imo  neque  cognita  fuissevidetur,  dum  in  Aquitania 
et  ultra  Pyrenados  montes  se  tenuerent. 

§  III.  De  anno  primo  seu  iniiio  xrx. 

lO.Ante  inventum  aDionyso  BxiguoaeraB  Ghristia^ 
nae  computum  nullibi  allegatum  reperimus  aBrae  His- 
panaB  exordium,  cuiquam  ex  antiquioribus  epocbis, 
aut  Olympiadis,  aut  urbis  Romae,  aut  alii.  Caeterum, 
cum  anno  ante  Gbristum  38  eam  exortam  fuisse 
antiqua  et  pervulgata  gentis  nostraB  opinio  sit,  ex 
anno  quo  natumChristum  scriptorum  quisque  teneat 
quo  item  anno   aBram  Ghristi   senserit,   deduce- 


Pauli,  S8S  notum  fuisse  Christum  docet.  Eru- 
ditus  Majansius,  inpraefactione  ad  opera  chronolo- 
gicaexcellentissimi  marcbionisMondejarensiB.n,  53, 
bujus  primaa  sententiaB  auctorem  facit  sive  asser- 
torem  Julianum  Toletanum.Porro  in  Juliani  opere 
de  sex  aetatibus  saeculi  aliquando  Natalem  Ghristi 
anno  mundi  5200  alligatum  legimus.  Sed  cum  alias 
anno  4525,  alios  etiam  ando  5325  in  eodem  opere 
adnectatur,  nihil  certi  ex  his  locis,  qui  a  librariis 
evidenterdepravatisunt,  desensu  Juliani  definire 
possumus  ;  maxime  cum  ex  sincerioribus  aliis, 
quos  infra  exihibebo,'appareat  in  alia  illum  longe 


diversa  opinione  fuisse.  Quisquts   autem   primam 

m.ia  m /.»:<>  ^^«.«^^  XT..I  1*  •  j-  hanc  senlentiam  aut  tenuerit,  autteneat,  aeraBexor- 

mus.  Et  quia  deannoNatah  incepissediversaBsunt  r\  ^-  ^  «    u       s  ^       ^  ,. \    •  ,«*«o«ii 

-Anunfi-  H;^««.-«.,.Un.f.u.,.-. ..^..__°:Ddiumtrahereipsaretro   debet  in   annum    mundi 

5162,  periodi  JuIianaB  3675,  Augusti   5,  oonsulatu 


sententiaB,  diversaB  pariter  futuraa  suntopiniones  de 
aers  initio.  Quapropter  ut  quaBstionem  istam  cla- 
rius  et  expeditius  agitemus,  oper«  pretium  erit 
nobilis  alicujus  soriptoris  ohronologiam  in  exem- 
plum  assumere,  juxtaque  ipsam  pro  varietate  sen- 
tentiarum  diversos  Natalis  Ghristi  atque  aBrsB  annos 
Btatuere.  Gumque  satis  diligens  vetusque  auctor  Isi- 
dorusPacensisinfineGhronicisui(/VMm.  80)  scri- 
pserit:  Anno  Octaviani  42  Christum  natum  secundam 
Historiam  ecclesiasticam  domini  Eusebii,  Cxsariensis 
episcopi,  in  lib.  i,  setate  6,  et  nunc  secundum  %H7 

Chronicam  domiui  Isidori , utique 

omnes  scripturx  denuntiant\  profecto  ex   hoc  testi- 


Gensorini  et  Sabini. 
12.  Secundam  sententiamtribuere  possumusan- 

tiquioribusHi8pania3histori»parentibD8ldat]o,Joan- 
ni  Biclariensi,  et  alicubi  etiam  sancto  Isidoro.  Sane 
Idatius,  in  praBfationeadChronioon,  ubimagnopere 
oportuit,  aBraB  non  meminit.  Unde  araram  not« 
eidem  Chronico  Fastisque  Idatii  ascriptae,  mihl, 
ut  alias  dictum  est.saspectaB  et  sublestaB  fidei  sem- 
pervisaB  sunt.  Verumtamen  esto  Idalius  de  «raB  om- 
nino  taceat,  at  in  Fastis  Nataiem  Ghristi  adnectit 
consulatui  Augusti  xiii  et  Silvani,  id  est  anno 
mundi  Eusebiano  5199,  periodi  Julianas  4712,  Au- 


833 


DB  lOATU  BPI800PI  GHRONIOO  DI8SBRTATI0  U. 


834 


gasti  42.  Ex  quibas  si,  ut  nram  nostram  elicias  A  Augaati  annus  ejusdem  Augusti  annus  tertius  est 


illiusque  Natale,  annos  subducas  xzxviiiy  in  consu- 
latum  devenies  Galvini^et  Pollionis,  et  in  (annum 
mundi  Eusebianum  5161,  periodi  Juliana^4676y  Au- 
gusti  4.Pariter  Joannes  Biclarlensis  aeram  nunquam 
usnrpat;  sed  cum  in  fine  Gbronici  ab  Abraham  usque 
ad  Ghristum  eosdem  cum  Eusebio  annos  iim.  xy 
numerat  (concludit  1189  in  his  ipsum  Gbristi  na- 
talemannum,8icutfecitolimOrosiu8etdeincepsalii) 
eidem  ac  Idatius  anno,  tum  Ghristi,  tum  etiam  nra 
ortum  ascribit.  Denique  Isidorus,  in  Ghronico,  Na- 
lale  Gbristi  anno  Augusti  42  cum  Idatio,  Biclariensi 
Joanne  et  aiiis,  diserte  illigat.  Attamen,  quod  dis- 
simulandum  non  estysed  potius  pro  bis  qun  infra 
dicemus  diligenter  est  observandum,annum  1  Au- 


apud  alios,  qui  a  Kaiendis  Januarii  anni  Juliani  5 
auspicatus  est,et  cum  consulatu  Antonii  et  Isaurici 
decurrit.  Hinc  initium  ers  nuno  anno  3  Augusti 
juxta  aliorum  senlentiam.nunc  4,  juxta  propriam, 
illigat,  seu  potius  annum  3  exclusive,  4  vero  inclu- 
8ive,uti  dici  vulgo  solet,  computat.  Igitur  scnptor  is 
plura,ut  ipse  testatur,  antiquorum  Godicum  exem- 
plaria  contulit,qaaB  aut  archetypa  erant,  aut  saltem 
emendatiora  quam  quae  aliquibus  pofltea  saecuiis 
Bditionibns  typograpbicis  obstetricandis  deservie- 
runt.  His  omnibas  reoensistis^Hispanam  aeram  tribus 
antiquiorem  annis  quam  quod  vulgo  putatur  depre- 
hendity  ipsiusqne  initium  in  primam  diem  Januaril 
anni  5  Juliani,   mundi,  Juxta  Eusebium,   5160, 


gusti  cum  anno  mundi  5156  conjungit.  Hunc  Isidori  n  periodi  Julianas  4673,  quo  consulatum  gessere  L 


locnm  cum  obiter  legisset  Magansius,  foDdum  ipsi 
errorem  imposuit,  dum  in  praefatione  ad  opera 
chronologica  machionis  Mondejarentis  scribit,  Isi- 
dorum  Natale  Ghristi  anno  mundi  5155  tribuere. 
In  Isidori  computo^si  per  annos  mundi,  qnomodo 
ille  in  fine  quintae  aetatis  hos  annus  numerat,  Nata- 
lem  Cbrisli  quaeras,  in  annum  inde  venies  5197.  8i 
autem  per  annos  Augusti  ab  eodem  Isidoro  ibidem 
expressos,  non  tamen  ab  anno  mundi  5156  cum  eo- 
dem  Isidoro,  sed  a  5158  cum  Eusebio  putatos,  ratio- 
nem  ineas,  in  annum  incurres  5199,  nunquam  vero 
in  annum  5155yquod  Isidorum  afQrmare  Majansius 
ait.  Eamdem  cum  laudatis  chronologis  sententiam 
amplexi  sunt  Lucas  Tudensis  et  auctor  Ghronici 
Albeldensis,  qui  de  Natali  Gbristi  hasc  scribit 


Antonius  et  1t9t  Isauricus,  retulit.  Huic  tertiae  sen- 
tentiaeadhaesisseyidetarsanctusJulianus^Toletiepi- 
scopus,  qnando  lib.  i  de  sextas  aetatis  coraprobalione 
scribit :  Oetavianus  Cmsar  regnai  annu  lvi.  Hujus  41 
anHO,seeundum  quod  TertuUianus  Hieronymusque  teS' 
tantur,  Chfistus  Dei  Fitius  de  Maria  virgine  nascitur. 
NamqueverosimillimumestJulianumAugustiannos 
cum  Eusebio  ab  anno  mundi  5158  putare. 

14.Quartadeinitio  asrae  sententia  deducitur  ex  his 
quae  divus  Isidorus  Hispal.  narrat  in  Chronico.  Ibi 
enim  cam  Augusti  anno  42  natum  fuisse  Christum 
tradat,Augusti  annuml  alligat  anno  mundi5156,uti 
superius  adnotatam  est.Exinde  autem  flt,  Natalem 
Christi  in  annum  mundi  5197  incidisse  dioendum 
esse.Alqui  si  ex  his  xxxviii  subducas,ut  ad  aeraBOxor* 


,  -j_-  —  ^ , ^. 

Coltigitur  omne  tempus  ab  Adam  usque  ad  Christum  ^  diumrevertaris,tantumvM.GLixreliquifient.Hocer- 


vM.cxcix.Item  autem  Annalium  Gompostellanorum, 
cujus  haec  verba  sunt :  Augusti  42  anno  imperii  sub 
1  3sra  (post)  38  Jesus  in  Bethteemnatusest,  Exciderat 
haeo  vocula  poi^,verborumque  sensus  perierat;  nunc 
veromanifeslissimusestmentemquescriptorisexpri- 
mit,qui  Ghristum  natum  esse  vult8era39,quaB  prima 
e8tpost38.  SaltemhicestilUuslocigenuinus  sensus. 

13.  Ghronici  Burgensis  auctor,  cujus  mentio 
supra  facta  est^postquam  aliorum  scriptorum  erro- 
res  ac  vitia  suggillavit,  1190  diligentiamque  suam 
in  temporibus  digerendis  exposuit,  initium  aerae 
anno  Augusti  4  alligans,  inquit  :  Quia  scriptorum 
ditigentia  in  numeris  errat  sxpe^  oritur  lectoribus  in 


go  mundi  anno,periodi  vero  Julianae  4672,con8ulatu 
M.Lepidi  ii  et  L.Munatii  Planci,juxta  huno  Isidori 
locum,aera  inchoata  est.Non  unius  Isidori  Hispalen- 
sis  hanc  fuisse  opinionem  (si  tamen  illins  fuit,et  non 
potius  depravatum  est  ejus  Gbronicon)  indicat  Isi- 
dorus  alius  dictus  Pacensis,  in  Ghronioo,  n.  79,  ubi 
haec  leguntur:(2icia  compteto  5  anno  Jutii  Cxsaris, 
fiuHt  anni  sxcuti  YU.CLiv;additis  xlii  Octavianit/iunt 
ab  Adam  usque  in  Nativitatem  Christi  vm.cxgvi,  sub» 
tractis  iv,  quos  superius  diximus  ab  anno  sssculi  5200 
quosdam  subtrahere;quibus  vm.cxcvi  superius  memo* 
ratis  si  addantur  anni  Ineamationis  Domini  dcguv, 
^ttt  in  mra  792  veridice  eomputantur^reperiunturanni 
vu,BCCccLyObUtis  quatuor  diminutisque  effectis.Oblitis 
annorum  serie  contrarietas.  Concordare  vo/fiiti6tf<  jv  legendum  est  ex  Ms.  Marianae,  non  o&t/u;  ab  ofr/tno, 


difficuttas  estj  eo  quod  atii  Codices  imperatoribus  vel 
regibus  attribuunt  plures  annos,  atii  paucires.  Ego 
imperatorum  et  regum  temporaex  variis  exemptaribus 

aprimxaerxprincipioimperatorumtempora^perannos 
quibus  imperabant,eomputavi,d  xrasassumpsi^itaquod 
imperatorum  temporibus  computatioaprincipioianni 
Oetotruiiu  Augustiy  a  quo  sera  tegitur  incepisse^  eto. 
Itmlegendum  est,non  autem  aprtnctpt09tiorttm,quod 
aliaa  inepte  legitur.Haec  scripta  reliqoit  auctor  illius 
Ghronlci,  qui  cum  finem  operi  sao  imponat  anno 
212,  eo  tempore  floruisse  videri  poterit.  Sed  anim- 
advertere  oportet,eum  annos  Aagasti  a  morte  Jalii 
CaBsaris  putare,  atque  adeo  qaartas  apad  ipsum 


non  ab  o6^.Multum  in  his  verbislsidoriextricandis 
laborat  cl.  Florias,  Mf  quem  vide  tom.  VIII  flis- 
paniae  sacrae,  ubi  Marianae  lectionem  nobis  olTert. 
Nunc  satis  est  at,addactis  Isidori  verbi8,perspica« 
oolligatur  reperiri  nonnullos  qui  Natalem  Cbristi 
alligarunt  anno  mundi  5197.Gum  enim  dioat  Isido- 
rus  :  VM.GXGVi  tuperius  memoratis  si  addantur  anni 
Incamationis  Domini  dccliv,  ^tft  in  aera  dggxgii  v^- 
dice  computaniur,  reperiuntur  anni  vm.dgggl,  verum 
id  esse  non  potest,  nisi  1  Ghristi  annus  conneotatar 
cam  anno  mundi  5197  initiamque  aera  cum  anno 
5159,  qaaUaor  praavertendo  annis  oommunem  aara 
Christiana  aique  Hlspana  eompotam. 


835 


ADDBNDA  AD  QU08DAM  PRiBCBDBNTBS  TOlfOS. 


836 


Ilucusqae  qualuor  seQtentias  protuli,  cunctas- A 'tiim^e^urAa^fr^annum  4.Sed  primum,  quicuDqQe 


que  communl  vulgoque  recepts  de  initio  srs  re- 
pugnantes.  Nunc  quinta  in  qua  diutius  immorabi- 
rour,  exponenda  est. 

§  IV  Sancti  Juliani  archiepiscofn  Toletani  locm^  ubi 
xram  724  cum  anno  2  regis  Ervigit  comparat^  ex- 
pendilur, 

5.  Sanctissimus  pariter  ac  sapicntissimus  Tole- 
tanu8epi8Copu8Julianus(a)hfficdeeratradidit  :  J^- 
ra  inventa  est  ante  xuviii  annos  quamChristusnaice- 
retur.Est  qoidem  J ulianus, inter  eos  qui  de  hoc  ern 
initio  testimonium  tulere,etaucloritateprfficipuuset 
tempore  primus.  Alque  iile,  ut  quod  verbo  docuerat 
aliquo  exemplo  conGrmarel,  hec  addidit:  Nunc  aC' 
ctamatur  xra  esse  724.  Detractis  igitur  xxxviii,  ex  quo 


sram  annis  tantum  xxxviii  Natalem  Christi  unteire 
eentiuntyCorrectionem  hanc  rejicientyConteQdentque 
51egendum  e88e,non  4yquod  intrudit,inquient,mar- 
chio,  ut  sententiam  suam  de  excsssu  aers  ad  Cbri- 
stum  XXXIX  annorum  confirmet.Deinde  utrosque  re- 
futant  cuncti  libri,  in  quibus  neque  4,  neque  5 
uspiam  legitur.Denique  annus  sine  ullaadjecta  nota 
primus^secundus,  tertius^  etc,  adhibetur  in  scrmone 
a  probatis  quibusque  auctoribus,  uti  a  Plauto,  qni 
ait :  (If^n.,  scen.  3,  a.  1) :  Isthanc  emi  anno;  et  dum 
sic  absolute  effertur,annum  unum  autprimum  signi- 
ficat.^Quare  non  est  cur  ulla  in  Juliano  correclio  fiat, 
nisi  cum,quantumvi8  repugnantemyad  se  sensumque 
8uum  trahere  quisquam  vclit.  Neque  quod  Natalem 


tera  inventaest,  tisque  ad  Nativitatem  Christi^  residui  d  Christi  41  anno  Auguati  ascripsisse  eum  supra  vidi- 

...  •  .         _     •  i» • ^hd^A   — '   •  ji  -  «•      »  •  « 


sunt  DCCCCLXXXvi.Corrigendus  est  manifefltus  MS 
error  lypographis,  reponendumque  dcgxixvi,  uti 
paulo  post  errore  sublato  legitur.Nunc  vero  compu- 
tnm  ineamu8,6i  priusJulianum  ipsum  audimu8,qu^ 
se  ista  scribere  teetatur,  quando  serenissimus  Ervi- 
{fius  princeps  imperii  sui  videtur  habere  awnum.  Nimi- 
rum  libros  hos  absolvit  Julianus,  et  Ervigio  obtulit, 
recurrenteannali  inaugurationisipsiusinregemdie, 
quco  incidit  in  xii  Kal.Novemb.  Siquidem  fatetur  hoc 
opusseconfecisse^ejusdem  Crvigii,utiquejam  regis, 
ro;{aiu;e8tque  ita  epissum  elaboratumque,ut  brevi 
teuipore  perfici  non  potuerit.Ad  hsc  initio  regni  Sr- 
vigii  pluribus  distentos  fuit  Julianus  curi8,8cilicet 
inuugurandi  regi8,concilii  xii  Metani  celebrandi,  et 
aliis.Quapropter  eo  die  quo  Ervigius  annum  princi- 


mu8,quidquam  refert,  cum  scire  nequeamus  unde 
Augusti  annos  aumerareexorsusfuerit.Credibileest 
cum  Isidoro  Hispalensi  anno  muodi  5156  Augusli 
annum  1  illigare^ipsiusque  4i,quo  natum  afGrmat 
Cbristum,  anno  mundi  5196,  periodi  Julianae  4709, 
consulibus  eodem  Augusto  xii  et  Sulla  adnectere. 
Quod  si  ita  est,  utrobique  hanc  quintam  sententiam 
tenere  dicemus,  tertiam  vero  nullibi. 

%9S  §  y.Hispana  xra  nata  videri  poiuit  triumviratm 
Lepidi,  Antonii  el  Octavii. 

17.  Si  vera  est  sancti  Juliani  oommemorata  sen- 
tentia,oportet  Hispanam  nram  initium  habuisse  eo 
ipso  anno  quo  M.  Lepidu8,M.  Antoniua  et  OclaTius 
Caesar  triumviratum  sibi  vindicaverunt.  Id  non  erit 


palus  exegerat,aut  circiter,  hos  libros  absolvit  Ju-  ^  creditu  diffioile  iis  qui,eum  eam  opinionem  imbibe 


iianus,  eodemque  illo  tempore  ea  scripsit  que  in 
fine  operis  sui  legimus  :  Nunc  accLamatur  xra  esse 
721.  Ergo  octobri  illo,  in  quo  desiit  i  Ervigii  annus, 
ct  initiumhabuitejusdem  annos2,numerabatJulia- 
nus  686  Christi,  atque  srse  Hispanae  724.  At  in  aliis 
HiapanisB  nostrae  monumentis  et  Chronicis  hic  idem 
Ervigii  annus  Christi  est  681,  sersque  719.  Quin- 
que  ergo  superius  annis  quom  vulgaris  fert  opinio 
Natalem  tum  Cbristi  tum  «rs  repetit  Julianus.Qua- 
proptersiChrisii  annus,  secundum  receptam  vulgo 
cbronologiam,  in  coneulatum  incidit  Csesaris  et 
Pauli,atque  1  aera  Hispana  in  coneulatum  Pulchri  et 
Flacci,in  Juliani  computo  1  sera  Hispania  inciderit 
in  consulatum  Hirtii  et  Pan8fiB,et  in  annum  mundi 
5158,  periodi  Julianae  4671,  Aug.  i. 

i6.Et  sane,  cum  fere  id  ipsum  sit  quod  plurimi 
atqueeruditipsimivirijamolimdemonstrandumsus- 
ceperunt,videlicet,  Natalem  CbristiaDionysioquin- 
que  serius  annis  M4  quam  quo  evenit  consigna- 
tum  fuis8e,mirum  cuique  videri  potest  quod  nequein 
illo  tam  grandi  de  hac  re  Scheelstrati  volumine  tanti 
doetoris  lestimoniuminhujusceopinionis  confirma- 
ti^ncm  a(\ducatur.Scio,excellentis8imum  marchio- 
ncm  Mondrtjarensem  [De  asra  Hisp,^  diss.  3,  §  14) 
laudalum  Juliani  locum  ita  legendum  esse  existi- 
masser^ando  serenissimus  Ervigiusprinceps  imperii 

(a)  Lib.  iii  de  sextx  Ktatis  eomprobationef  in  Bibl. 
Vet.  PP.  Editionis  Paris.,  an.  161U,  tom.  IV,  col. 


rinl,  quodteranomensuumahserosortitaest,  sciunt 
ab  eo  statim  tempore  Antonium  et  Octaviuoa  peco- 
nias  corrogare,  vectigalia  cupidissime  exigere  cce- 
pisse.Quod  abundc  testantur  Appianus  Aiexandri- 
nu8,Dio  Cassius,  nec  abnuitTranquillus.  Vectigatiat 
inquit  Dio  (L.  xxxvii),  partim  prius  abrogata  ttm 
renovabanlury  partim  nova  constittubantur.  Qaae  licet 
narret  Dio,  postquam  consulatus  a  Lepido  et  Planco 
initi  anno  Urbis 712  (mundi  515g)  meminerat,taroeD 
neque  praecedentem  annum  immunem  triumviros 
tributo  fecisse  vix  dubium  est.  Praeteres  Appianos 
(L.  iv)  odictorum  triumviralium  formulam  nobis 
oonservavit,quaR  triumvirorum  nomina  praeferebat 
hoc  ordine  :  M.  Lepidus,  M.  Antonius,  Odavius  Cx- 
D  sar,  etc.  Et  licet  de  Lepido  loquens  adjungat,  Anto- 
nium  et  Caesarem  statuisse  eum  ob  utrosque  Iberix 
prxsidere,  at  in  Hispania  sicut  in  reliquis  provinciis 
edicta  sub  ea  iormula  promulgabantur.Itaque  pecu- 
niae  quae  primum  Caesaris  nomine,  licet  non  solios, 
dein,abolitotriumviratu,&ubeju8dem8oliu8nomine 
plurimos  annos  indictae  Hispanae  sunt,eBra?  CxsariseX 
nomen  et  initium  facere  in  Hispanla  quam  belle  po- 
tuerunt.  Sed  initium  a  Caesare  et  sociis  acceperii, 
nomen  vero  1I9II  a  solo  Caesare,  propter  diutomam 
imperii  iilius  durationem,  et  quia  deinceps  hoc  Ce- 
saris  nomen  reliqui  imperatores  sihi  retinuerunL 

251,  et  muitis  in  aliis,  quas  vidi. 


aa? 


DB  IDATn  BPISOOPI  CHRONIOO  DI8SBBTATI0  U. 


838 


18.  Verum  si  ooD8ulatu|Hirtii  et  Panse  v  Kal.  X 
Decemb.  erectus  fnit  triumviratus,  ab  Hispania,  in- 
qnies,  non  nisi  anno  coasequente,  tributum  exigi 
ullo  modo  potuit.  Ita  sane  est.Sed  tamen  anno  Ur- 
bia  712,  ante  Philippenae  bellum,  duorum  annorum 
vectigaliaezigi  potuerunt  abHispania^alterum  quod 
ad  ip8iusaani712yalterumquod  adprncedentiB711, 
quo  consules  fuerunt  Hirtius  et  Pansa,  rationes  per- 
tineret.  Scitum  non  minus  est  atque  facetum,quod 
triumviro  Antoaio,eodem  iiio  anno  Urbis  712  dupli- 
catum  ab  Asiaticis  tributum  ezigenti,  Hybrcus 
qnidem  objecit  :5t  potes/mquiitAntoniy  eodemanno 
bis  veciigal  exigere,  illud  etiam  efficere  te  deeetf  ut 
bis  xstatem  habeamus  bisque  atUumnum  (Plutarek.f 
tn  Vit.  Anton).  Eusebius,  in  Gbronico,  anno  altero 
a  morte  Giceronis,qui  Hirtio  et  Pansa  con^ulibus 
occisus  e8t,refert,Gurtium  Talassum  cum  quatuor 
cobortibus  vivum  combnstum  esse  in  insula  Ara- 
do,  quod  gravius  tributa  ezigeret.  Quod  de  eadem 
ezactione  de  qua  Hybrnus  ab  Antonio  imperata 
intelligendum  e8t,|sive  is  in  Asiam  jam  advenisset, 
sive  tum  etiam  in  Graecia  subsisteret.  Gum  ergo 
triumviris  bellum  adversus  Brutum  et  Gassium 
apparaatibus  immensa  vis  auri  atque  argenti  opus 
esset,  non  prorsus  absimile  vero  est  eos,  sicut 
Asianis  post  confectum  bellum»  sic  ante  ipsum. 
aono  Urbis  512,  duplum,  id  est  duorum  annorum 
tributum  atque  i  et  li  cs  Hispanis  indizisse,  iii 
vero  anno  Urbis  condits  513,  et  ita  deinceps  iv,  v, 
VI,  etc.,  quotoquoque  anno  scriptum. 

%97  19.  An  Lepidi,  an  Antonii,an  Cssaris  no- 
mine,  seu,  quod|magis  arridet,  solemni*iila  ab  Ap-  G 
pianomemorataformula,8ern  ista.seu  tributa,ju88a 
fuerint,  deOnire  non  possurous.  Verum  si  ab  initio 
ea  Gssari  pendere  se  Hispani  putarant,  indeque 
nomen  ers  Gesaris  derivatum  est  atqoeinventum, 
id  propterea  factum  fuisse  crediderim,quod  Antonio 
saepius  longe  agente  et  Lepido  cuncta  Gssari  assen- 
tante,  hujus  nomen  et  auctoritas  prsevalebat.  Qood 
de  tempore  consulatus  Hirlii  et  Panss  testaturXiphi- 
linn8(L.  zlvi)  inquiens  :  Potestas  omnis  penes  Cxsa- 
rem  fuit.  Et  versus  isti,  quos  alicubi  legi,  et  de 
triumviris  sunt  intelligendi  in  eamdem  rem  : 

Oqu8  noa  probat  hic  daos  sodales, 
Laudatnr  tamen  a  duobus  unus. 
Aat  est  Maximus,  aut  duo  nihil  sunt. 

Quapropter  si  consulatu  Hirtii  et  Pans»  anno  ^ 
Urbis  711,  Augusti  1,  periodi  Julians  4571,  mundi 
5198,  aut  pro  eo,  ut  dictum  est,  consequenti  anno 
742  Urbiscondits,novum  tributum  imperatum  est 
Hispanis  et  ab  illis  ezactum,  triumviris  pecunias 
insatiabili  cupiditate  undequaque  everrentibus,  ne- 
scio  cur  sra  Hispana  ab  eodem  illo  anno^  ortum 
8uum  ezordiumque  non  detlucat. 

20.Porn)  mirari  satis  nequeo,quo8dam  otique  ma- 
gnos  viros  Hispanae (ersB  initium  in  consulatum  Pul 
ohri  et  Flacci  sibi  vtsos  fui8se,ez  Dionis  auotoritate 
(L.  ZLViii)  referre  oerto  posse.  Narrat  quidem  Dio, 
statim  a  PhilippensibelloAntoniumGesari  Hispa- 
niamcessisse^  Lepido  ereptamyetll98  secundo  post 


anno,  videlicet7i4Urbi8,  in  potestatem  Gaesaris  ve. 
nisse.  Deinde  et  annum  U.  c.  715  ait  senatum  rata 
esse  Jussisse  omnia  que  triumviri  ab  inito  eo  ma- 
gistratu  egissent.Demum  novorum  vectigalium  me- 
minit,  qus  triumviri  jam  ante  instUuissent,  Ez  his 
autem  quo  pacto  elici  poseit  Hispanam  eram  initium 
habuisse  anno716U.c.,con8ulati  Pulchri  et  FJacci, 
ego  plane  non  video.  Nam  senatusconsultum  illud 
tam  nihil  ad  rem  facit,  quam  nihili  senatum  facie- 
bant  triuroviri,  de  quibuslipse  Dio  (L.  zlvi)  :  Omnia 
ex  animi  sui  sententia  agebanly  etsi  neque  ad  sena^ 
iumnequead  populumde  his  retulisseni.  Quid  ergo? 
etiamsi  non  statim  ac  triumviratum  inierunt  Leoi- 
dus,  Antonius  et  Octavius,  nova  vectigalia  provinciis 

omnibusqoassnbsehabebantindizissentycrediblle 
est,  GflBsarem  Hispaniam,  auri  ditissimam,  ab  anno 
714  U.  c.  pleno  jure  et  doroinatu  obtinentem, uno  et 
altero  anno  usquead  716  immunem  eam  tribnto  vo- 
luisse,  bellis  ciroumquaque  strepentibus,  et  militi- 
bus.noo  solum  stipendin  petentibus,  sed  donativa 
insuper  largissime  proroissa  minaciter  ezpostolan- 
tibus?  Sed  neque  Dio,  quod  maziroe  ad  rem  perti* 
net,  uliius  vectigalis^quod  anno  Urbis  716  institu- 
tum  sit,  meminit  vero  veotigalium  jam  ante  insti* 
tuiorum. 

24.  Verum  enim  vero  8i,quod  viri  doctissimi  opi- 
nati  snnt,8cilicetHispann  srn  ezordiumconsulatui 
Pulchri  et  Flacci  ez  Dionis  auctoritate  affigi  posse, 
incertum  mazimeesse  dizi,  non  proptereaezistimare 
quisquam  debet  me  ea  que  attuli  tanquam  certiora 
vindicare.  Profeoto  quidquid  ez  Romana  historia  de 
hac  re  deduoatur,  certum  nihil,  sed  meras  oportet 
esse  conjeoturas,  M9  cum  de  sra  nostra  ibi  altum 
sit  silentium.  Verum  si  ab  »re  Hiepanis  imperalo 
dictasit  ff>ra,huju8qneinitium  ad  primam  illiuB  tri 
buti  seu  vectigalis  institutionem  referendum  esse 
dicamus,  quiBquis  Appianum,Dionem,  Plutarchum 
legat,  fortasse  qoe  a  me  ezhibita  atque  disputata 
sunt  versimiliora  Judicabit.  Ad  boNS  monitum  hic 
volo,  nullam  me  nuno  litero  bis  intendere  qui  zzzviii 
non  amplios  annos  aeram  nostram  prscedere  Nata- 
lem  Ghristi  ezistimant :  nam  neque de  hoc  ipso  quid- 
quam  dubito,quin  verum  sittotius  gentis  hic  sensus 
est.  Quid  ego  pervioaciter  frustroque  obnitar?  Gete- 
rum  argumentasupra  ezposita  dubitare  nos  faciunt 
dequoNatal]Ghri8tiannointelligendumidsit,quem- 
ve  illorom  aera  Hispana  zxzviii  annos  antevertat,  Dio- 
nysianumne  an  alium  queroquam  illorum  quinque 
quosez  scriptoribus  nostratibos  antiquioribus  re- 
censui,  quornmque  unaqusBque  opinio  etiamnum 
patronossuosviroseruditissimos  habet?Qoarequ9 
hncusque  a  me  dicta  sunt  de  srffi  nostra  inilio,  eo 
tendunt  ut  ostendam  zzzviii  illosannos,  quibus  ea 
dicitur  Natalem  Ghristi  superare,  non  adeo  certis 
arguroentis  constare  computandos  epse  ab  anno  1 
mvm  Dionysianae  sursum,  ut  piaculuro  sit  hoc  in 
dubtum  vertere  et  in  questionem  vocare. 

§  VI.  jErx  initium,  dum  de  eo  eertiora  non  appa- 
reant  argumentay  dubium  erit.  Tenenda  tamen  esi 
eommunis  ei  usitata  itHus  putandx  ratio. 

22.  Sanotus  Jolianus  oentum  abhino  supra  milla 


839 


ADDBNDA  AD  QUOSDAH  PaJBGBDBNTB9  TOMO0. 


840 


aropliuB  annos  ea  scripsit  qas  sopra  retuli  :  ^ra 
inventa  est  ante  zxzviii  annos  ]qtMm  Christus  nasce' 
retur,  Sexageaimo  post  Julianum  anno  eadem  Isi- 
dorus  Pacensis  tradidit  SOO  inquiens :  In  xra  792 
anni  pccuv  Inearnationis  Domini  veridice  computan' 
tur.  Ex  quibus  duo  perspicue  colligimus :  1*  ab  anti- 
quis  HispanisB  scriptoribus  dum  cbronologos  agunt, 
in  eadem  signiGcatione  sumi  Incarnationis  ac  Na- 
tivitatie  Christi  verbum;  nimirnm  utramque  pro 
Natali  Ghristi  accipiunt,  quod  stalim  de  Isidoro, 
qui  Incarnationis  voce  utitur»  demonstrabo ;  2^  to- 
tius  antiquitatis  sensum  foisse  Hispauam  nram 
xxxviii  annis  ante  Natale  Christi  incccpisse.  Addo 
iniuper  Isidorum  excessum  hunc  mm  Uispani»  ad 
Christianam,  qualem  hanc  Dionysius  Exiguus  com- 
mentus  est,  metiri;  ait  namque  (In  Chron,,  n.  79): 
Fiunt  igitur  ab  exordio  mundi  usque  in  seram  coepiam 

792,  imperii  Constautini  (Gopronymi)  10 anni 

vM.DCcccLiv.  Annus  iste  mundi,  ne  de  aliis  eris 
quas  ibi  congerit  Isidorus  dispulemus,  anuum  de- 
signat  Dionysianum  754,  ad  quem,  ut  ex  sra  792 
desccndas,  quam  cum  eodem  anno  floere  Isidorus 
afOrmat,  subtrahendi  tibi  sunt  neque  plures,  ne- 
que  pauciores  quam  xxxviii  anni.  Isidorus  ergo 
mille  ante  annos  exprosse  diserteque  communem 
hujus  temporis  opinionem  de  exordio  aerae  nofftras 
xxxviii  praecise  annis  ante  Dionysianam,  quas  a 
Nativitate  Ghristi,  non  vero  ab  Incarnatione  deda- 
citur,  tenuit  et  amplexus  est.  Neque  enim  an. 
mundi  vm  dgcgliv  numerare  potest  Isidorus  Chri- 
stianaB  mm  754,  nisi  hos  ab  anno  mundi  5201  cum 
Dionysio  auspicetur,  uti  subdictis  rationibus  qui- 
libet  deprehendit. 

23.  Yera  equidem  ista  sunt.  At  cum  paulo  antea 
ex  aliorum  opinioneeanon  refutata  eamdem  sram 
annumque  Christi  illiget  Isidorus  anno  mundi 
5950,  uti  Bupra,  SOl  num.  20,  annotatam  est, 
profecto  ex  eo  discimus,  non  unam  eamdemqae 
fuisse  suo  tempore  scriptorum  omnium  de  hac  re 
sententiam.  Imo  neque  ipse  secum  convenit,  dum 


A  anno  mundi  5954  «ram  712  annumque  Christi  754 
innectit;  namqoe,  at  supra,  n.  12,  vidimas,  Nalale 
Christi  cum  Eusebio,  Isidoro,  omnibusqae  scrip- 
turis  (sic  loquitur)  anno  42  Aagasti  adoectit;  qoi 
cum  anno  mundi  5199  conourrit.  Atqai  ab  boe 
mundi  anno  ad  5^4  namerantar  anni  dgclyi,  non 
vero  DGGuv.  Et  si  asra  Hispana  xxxmn  ante  Cbri- 
8tum  annis  exorta  est,  numerari  debet  dcczciv,  non 
autem  dgcxgii.  Igitur  Isidoras  sibi  ipsi  contrarios 
est  et  pagnantia  scribit. 

Porro  mirabile  valde  eat  intellectaqae  difBcile, 
qui  fieri  potuit  ut  qui  sram  nostram  zxxviiiy  ne- 
que  plus  neque  minus,  annos  Natalem  Christi  diem 
precessisse  orediderunt,  istudque  aiii  anno  39, 
alii  40,  alii  41,  alli  42,  alii  43  Augusti  illigarant, 

Q  omnes  ferme  eamdem  «ram  xxxvin  illis  anDis 
priorem  faciant  ano  tantum  Natali  Christi  Diony- 
siano,  quod  oum  nullo  ex  eis  AagaBti  annis,  niii 
cum  44  connexum  est.  Haeo  ut  quam  male  inter  se 
cohaereant  ooulis  lectorum  subjioiam,  daplicem  hic 
annorum  Augusti  laterculum  proponam,  qoorom 
primus  sex  annos  a  1  illius  ad  6,  qoibas  initium 
srs,  secundus  vero  sex  alios  a  39  ad  44,  qaibos 
Nativitas  Christilsecundum  sex  diversaa  opiniones 
respondet,  antiquitatis  ordine  servato,  exhibebit. 
Nimirum  in  utroqae  lateroulo  primam  lineam  du- 
cet  ea  opinio  qon  antiquios  reliqois  initiom  onin- 
oujusque  sern  statuit,  Hispanae  anno  Augosti  1, 
Cbristians  anno  39;  secundam,  qu»  ffiram  Uispa- 
nam  alligat  anno  Augusti  2,  Christianam  anno  40, 
et  sic  deinceps.  Annis  autem  Augosti  consulatofl 

^  annosque  mundi  et  periodi  Joliane,  qaiboscum 
S09  conourrunt,adjiciam,ot  ex  his  characteribus 
illarom  opinionom  varietas  et  contrarietaa  facillos 
clariusque  dignoscatur.  Si  quis  aotem  in  Historia 
tiro  tot  de  anno  Natali Cbristi  esse  sententlas  nunc 
primum  legit  et  stupet,  consolat  doctiaBimnm 
Lamy,  qui  eas  et  quos  ODaqoeqoe  haboerit  assen- 
tores  recenset  (Appar,  Chron,  ad  cancard.  p.  i, 
c.  7,  §  4;. 


I.  Aug. 
II.  Aug. 

III.  Aug. 

IV.  Aug. 

V.  Aug. 
VI.  Aug. 


XXXIX.  Aug. 

XL.  Aug. 

XLI.  Aug. 

XLII.  Aug. 

XLIIL  Aug. 

XLIV.  Ang. 


Laierculus  terx  Hispanx. 

an.  Coss.  Hirtio  et  Pansa. 
an.  Coss.  Lepido  ii  et  Planco. 
an.  Coss.  Antonio  et  Isaurico. 
an.  Coss.  Calvin.o  et  Poliione. 
an.  Coss.  Censorino  et  8abino. 
an.  Coss.  Pulcbro  et  Flacco. 

Laterculus  mrae  Christianse. 

an.  Coss.  Aug.  xii  et  Sulla. 
an.  Coss.  Sabino  et  Rufo. 
an.  Coss.  Lentulo  et  Messal. 
an.  Coss.  Aug.  xiii  et  Silvano. 
an.  Coss.  Lentulo  et  Pisone. 
an.  Coss.  Cesare  et  Paolo. 


M.  5158,  p.  J. 
M.  5159,  p.  J. 
M.  5160,  p.  J. 
M.  5161,  p.  J. 
M.  5162,  p.  J. 
M.  5163,  p.  J. 


4671,  1 

4672,  2 

4673,  3 

4674,  4 

4675,  5 

4676,  6 


M.  5196,  p.  J.  4709,  1 
M.  5197,  p.  J.  4710,  2 
M.  5198,  p.  J.  4711,  3 
M.  5199,  p.  J.  4712,  4 
M.  5200,  p.  J.  4713.  5 
M.  5201,  p.  J.  4714,  6 


Inspectis  bis  laterculis  non  potest  lector  non  in- 
telUgere  quoto  ex  sex  sopra  memoratis  opinioni- 
bus  anno  Hispanam  eram  aut  reipsa  innectat,  aut 
saltem  Inneotere  debeat. 

24.  Nimirum  quisquis  natom  Chrislum  existi- 
maverit  anno  Augusti  39,  seu,  quod  idem  est^anno 
mundi  Eusebiano  5196,  Hispana  «rs  annum  pri- 


D  mum  alligare  debet  anno   ejusdem  Aogosti  1  et 
mundi  anno  5158. 

Qui  Natalem  Christi  connectat  oom  anno  Aogosli 
40,Hispanam  sram  ejosqaeexordiom  illigaredebet 
cjosdem  Aogusti  anno  2  et  mundi  5159,  et  aio  de 
ottteris.  Loquimur  autem  SOS  de  bis  qui  xxxvm 
annos  Hispanam  «ram  priua  qoam  ChriBtianam  loi* 


841 


DK  n>ATU  SPIBOOPI 


f^if^iKMrr^i 


D1B8KRTATI0  D. 


812 


tiain  saain  sortiiam  fuisseseDtiaDiet  e  converso.Hi  A  eignifieare^nain  si  h89c  certa  sint,  ex  reliquis  cbara- 


nnnquam  niai  sibi  ipsi  contrarii  esse  velint,  nra 
Hiapans  exordiam  in  postremum  primi  latercoli 
annam  conjicient,8i  Nataiem.Christi  addicant  alicui 
ex  quinque  primis  annis  secundi  latercoli.  Neque  ai 
Hispanam  nram  natam  foisse  aaaerant  aiiquo  ex 
quinqoeprioribosannia  primi  laterculi,con8ignare 
poterunt  Naiale  Ghristi  anno  secondi  laterouli  poa- 
tremo.  Sed  quod  fleri  non  poesedecimus  factumvi- 
demue.Quo  iamencaau  factum,ignorarou8.Cieterum 
ab  inducto  in  usum  Ecdealarum  paachaii  Dionysii 
cyclo  natum  id  fuisse  verosimillimum  conjeciamua, 
Antiqua  monumenta  omnia  aclericis  et  monachia 
vel  acripta  vel  exscripta  ad  noa  pervenisse  nuUoa 
non  acit.  Dionysii  cyclua  staiim  ac  confectus  fuit. 


cteribua  elicitur  annus  687  »rs  vulgaris,  in  quo 
primoldus  seu  Idibus  Aprilia  diea  S06  catholicus» 
hoc  esi,  univerao  populo  colendos,  et  1  feria  fuit. 
Annis  autem  dlxxxnii  si  addas  xxxviii,efficie8  nram 
Hispanam  625. 

26.  Geteram  teatimonium  8ancti  Juliani  supra 
exhibilum  formaque  ipsa  uitimaB  nolflBYdabitationem 
mihi  ingerunt,et  timere  me  faciunt  ne  propter  litte- 
rarum  Gothicarum  difficultatem,vel  etiam  quia  si- 
nistrorsum  exesa  est  inferne  nota  illa  y,  accepta  ea 
sit  pro  V  a  scriptoribu8,cum  re  ipsa  x  futura  8it.Id 
quod  maxime  verendum  est,  si  eum  qui  primusex- 
scripsit  llud  eiogium  (idem  putem  de  hisqui  etiam 
nunc  iegant)  prsjudicium  sententiae  communis  ur- 


quinomnibusGccidentisBoclesiiaaRomano  pontifici  ^  gebat«  ut  exinde  «ram  Hispanam  625  eliceret.  Sed 


sit  mi88U8,nemo  inficias  ibit,qui  aniiquumAlexaD- 
drinsB  et  Romanae  Ecdesin  morem  in  paschaie  de- 
nantiando  noverit.Igitur  in  eo  cyclo  ecdeaiastici  illi 
viri  Natale  Chriaii  relaium  osiendenies  in  annum 
postremaro  secundi  laterculi,  fidem  incuoctanter 
Dionysio  adhibent^noninielligentesdiversam  illum 
chronologiam  sequi  quam  qun  ab  ipsia  aut  ab  his 
quos  describebant  usurpata  hactenua  fuerat.  Inde 
itaque  factum  est  ui  dum  sive  auum  ipsorum  aive 
eorumquos  describebani  computum  modo  retinent, 
modo  abdesciacunt,  ut  Dionysiano  adhsBreant,  om- 
nem  in  libria  chronologiam  ineatricabilibua  nodia 
implicuerint,dabiumqae  fecerint  quonam  quiaquia 
Hispanam  nram,quonam  Ghriaiianam  eoDsigaave- 
rit  anno. 

25.  iDterea  tamen  cum  in  dubinm  revocari  ne- 
queaiUispanos.si  apud  eos  in  rationario  aaltemfisci 
autinofficio  procuratorissumms  rei  srscompntus 
perpeiuo  in  S04  usu  fuit,  iam  in  eo  designando 
falii  non  poiuisse^quam  nos  nune  falli  nequimus  in 
»ra  vulgari  assignanda,  iliius  annum  1758  nume- 
rando ;  bic  enim,  dum  hasc  scribo,  agitur,qnando- 
cunque  oertis  et  ineluciabilibus  argnmeDtis  demoD- 
strareiur  scriptores  nostrates  haoc  a  mfljoribus  asram 
sine  inlerruptione  acceptam  ita  semper  putasse,  ut 
xxviii  anni,neque  plures  neque  paociorei ,inter  eam 
vulgaremque  Dionysii  Exigui  intercedant,  profecto 
exordiumcBrffi  nostrainconsuIatumPulchri  etFlacci« 
in  AuKUsti  annum  6,  periodi  Julian»  4676,  mondi 
anno  5163incidi8se,comprobabitur;exempli  gratia 


neque  ex  die  Dominico  ibi  consignato  argumentom 
uUum  desumere  po88umus,quod  dubium  istud  diri- 
mat,cum  tam  nra  Juliani  (joxta  memoratam  ipsios 
aucioriiatem)  630,  quam  aliornm  625  cum  aoDO 
Chrisii  587  concurrerit.Quiaetiam  annoChristi592, 
quocumy  juxiacommunem  8ententiam,nraHi8pana 
650  coQjungitur,Idibu8  Aprilis  dies  Dominica  fuit. 
Quod  8i  nota  illa  y  non  v  sed  x  est^Iapis  hic  ipsissi- 
mam  divi  Juliani  epocbam  exprimet,nimirum  eram 
630,  ei  hoc  novo  argumento  comprobabitur  iBram 
nostram  integroquinquennio  prius  quamvulgonunc 
creditur  inocepiase.Quapropiermaximi  referi^ut  de 
bi]\ju8  inscriptionia  germana  lectione  publice  liqui- 
doqua  conaiet. 

27.8ed  neque  id  aatis  est^ut  sr»  computus  certna 
sit  et  iDdubiiatas.  Posiquam  enim  demonsiratum 
fuerit  in  eo  lapide  Tolerano  vel  dgxxv  vel  dgxxx 
scripium  fuisse,  illud  prsterea  necesse  esi,  ot  qui 
eas  noias  insculpsitfhujus  epochs  ortum  exacte  no- 
verit,ita  ut  neque  plures  neque  pauciores  anoi  trans- 
ferint  ex  quo  sraData  est  quam  quot  ille  desigoavit. 
Id  auiem^ralde  affirmare  ego  dod  au8im,SOII  oeque 
alio8forta8seqoi8quam,qaaodo  quidem  in  monumei|« 
tis  qu8B  apod  nos  Bunt  non  post  quingentesimum  ab 
89rn  exordio  anoum  illius  mentio  sit.Aiqui  Diony- 
aiamBxiguum,dam8exto88BculocommunemGbri8ti 
nram  commenios  esty  quinquennio  toto  a  voro,ut 
nunc  fertplurimorum  eruditissimorumquebominum 
opinio,  aberrare  videmus.  Ergo  si  quid  simile  de 
srffi  nosira  potand»  ratiooe  vereri  se  quisquam  di- 


de  lapide  Toletaoo,  quem  adducit  cl.  Florius  ista  ^  cat,non  est  cur  illi  succenseamus  et  iemeritatis  il- 


leguntur  {Hisp.  sacr.  t.  II,  p.  23  ei  alibi) : 

IN  NOMINB  DNI  GONSECRA- 
TA  ECCLISIA  8CTI  MAail 
IN  CATBOLICO  D»  PRIMO 
Idus  Aprius  ANNO  FBU- 
CITBR  PRIMO  REGNI  DnI 
N08TRI  QLORIOSISSIMI  PL. 

RacGARBDi  Rbois  BBA 
DGXXY. 

Hsc  inscriptio  rem  conficeretysi  qoidem  duo  com- 
parerent ;  primum.sram  sine  errore  consignatam 
fais8e,eo  qaodh»cepocha  ab  ipsiusortu  osque  ad 
eum  annum  semper  apud  Hi^panos  in  usu  fuerit ; 
aecQndom.  notas  illas  ncxxv^ram  625,  non  veroQSO, 

PatboIh  LXZIY. 


lom  damnemos.  Nam  si  Dionysius^cui  prefulserat 
infiUlibilediviLoca  testimoniumilIud,ubi  eaenarrans 
qae  gestasantanno  qointo  decimo  imperii  Tiberii 
Cssaris  ait  :  Et  ipse  Jesus  erai  incipiens  quasi  amuh- 
rum  irigifda  (Luc.  iii),immaniter  ballocinatus  esi  si 
credimus  ohronologis  omnium  doctissimus,  nonne 
similiter  hallucinari  potnit  is  qui  saeculo  sexto  era 
Hispao»  inscrlptionem  eamTolelanam  exaravit?Falii 
atiqoe  potoit,  tantoque  facilius  quam  Diosysius, 
quanto  rariora,ut  apparet,ex8titere  semper  indicia 
de  exordio  »r»  nosine.quam  de  anno  Incarnationis 
Christi  Domini:  huic  enim  inveniendo  prnter  scri- 
ptores  ecolesiaatioosFasii  etiam  totaqueRomanorum 

srr 


843 


ADDBNDA  AD  QUOfiDAM  PRJTCBDBNTB8  TOlfOS. 


844 


historia  usDi  esse  poterant  DioDysio  ex  aaeigoato  A. 
ibi  a  divo  LDoa  Tiberii  decimo  qaioto  anDO. 

28.  Ergo,  Dt  finem  ponam  prolixs  disputatioDi, 
quscuuque  hactenus  dicia8UDt,D08  plane,  opinor, 
doccnt  non  satis  certo  constare  epooham  sr»  Hi« 
spanffi  a  consolatu  Pulcbri  etFiacci,atque  abanno 
Augusti  6  mundi5i63,periodiJnlians4676desoeD- 
dere.Quare  manifestioribnB  id  argumeDtia  compro* 
bari  oportet.Id  quod  cum  ex  aDtiquistaDtum  iDScri- 
ptionibus  S07  ac  monumenliserui  valeat,  profecto 
antiquitatum  Hispanarum  studioai  eruditique  Tiri 
inteliigent  interesse  quam  plurimi,ut  si  qus  adhao 
sunt,qu8eintenebri8delite8cant,publicaaccommuni 
luce  donentur. 

29.  Interea  autem,qui  unius  veritatia  amore  bsc  3 
Bcribere  aggreasus  sum,  diuque  mecum  cogitavi  si 
qua  ratione  pervalgata  de  asra  initio  sententia  susti* 
neri  pos8'!t,nihil  obstantibus  qaae  adversus  eam  so* 
perius  allata  8unt,lectorem  meum  non  celabo  argu- 
mentis  aupra  expositis  occurri  non  improbaliter 
po88e,9idicaturlaudatotanlea8criptore8,illorumque 
antiquissioios.eram  ab  anno  ante  consolatumCesaris 
et  Pauli.seu,  quod  idem  e8t,ab  aono  ante  Natalem 
Ghristi  Dionysianum  58  deduxisse,  accepta  ex  ore 
vulgi  et  ex  rationario  flsci  hujusmodi  supputatione. 
Quae  proinde,ut  observabam,  num.22,  inserta  esse 
008  Augusti  designantes^illum  tribusquatuorve  aut 
pluribus  anois  antevertisse  videaotur.Namque  ipsi 
quotocuique  anno  Augusti  aut  muodi  Nativitatem 
Domini  alligent,  eidem  ac  Dionysius  anno  Beillam  p 
alligare  opinabantur.Hoc  de  Isidoro  Pacensi  mani- 
festum  est,  quem,  supra,  n.  i6,  vidimu8  Natalem 
Ghristi  aDDo  Augu8ti42a88everantissime  adneotere: 
et  tamen  annos  ab  exordio  mundi  osque  in  eram 
892  (io  qua,  ait,  aooi  looarDatioDis  Domiai  dgglix 
veridioe  computaotar)  ooIIigeDS,  Bnmmam  coo6cit 
aonorum  vM.DCcGGuv.Si  ergo  hoc  muodi  aooo  du« 
merabat  Isidorus  anoum  754  Ghristi,  noo  potuit 


Ghristiao»  ers  ioitium  oon  alligare  aooo  moodi 
Ko8ebiano520i,eidem  8cilicet,cui  alligaTit  DionjsioB 
Exiguus.  Atqui  oum  aooo  muodi  Easebiaoo  5201 
cooDexus  ftiit  aoouB  Augusti  44.1gitur  Isidoros  Na- 
talem  ChriBti  aooo  AngUBti  62  TerlM)  ionexoit,  at 
reipsa  com  BM  aooo  44  coQjooxii  commanemqoe 
denrn  Dostraexordio  aeoteotiamteouit.Relegeqaa 
D.  28  scripta  Buot  Si  ooi  dsBC  respoosio  placet,  vi- 
deat  perpeodatque  ao  reliqulB  adductis  supra  teBti- 
mooiis  adhiberi  possit  fldes.Bgo  saoe  sancti  Joliani 
aoctoritatem  allatam  0.21  diloi  ooo  posse  existimo 
hujusmodi  iDterpretatioDe,qoam  etiam  reapaerevi* 
deotur  verba  Ghrooici  BurgeDsi8,qa»  d.19  protuli. 
Et  qaod  silentio  prsterire  nolo^clarisBimus  eruditis- 
simusquevirJoannesVergarayCanonicusToIetanuB» 
ante  ducentos  annos  ex  historiis.ohrocologiB^fastis- 
que  consularihosexordiumasr»  oostrs  eam  eraers 
tentasset,  illud  cooBuIaiui  Go.  Domttii  Calvioi  et 
G.  Asioii  Pollioois  iDoexuit,  Natalemqae  Christi, 
qaemxxxviu  aoniB  »ram  pr»vertiB8e,cunQ  oommoni 
seDteotia  afOrmat,iD  aDoomAoguBti  42  verbo  atqoe 
re  coDJeoit. 

SO.Deoique  si  forte  aliquis  ioveolBBe  se  certo  cre- 
dideriteram  ooo  eoquo  volgo  putatur  aooo  natam 
foiBse,Doa  propterea  aliter  ejos  computo  oieodom 
licere  sibi  exiBtioietyac  quo  ouoc  ab  omoibuB  asar- 
patur.Eqoidem  poatquam  de  GhriBtian»  aera  ioitio 
a  doctlBBimiB  yiris  dispotari  coeptom  estyatqae  alii 
trefl,alii  qoatoor.alii  qolDqae  aot  plares  aonos  se- 
rio8quam  parerat  auBpioatom  eam  fbisBeDlonyBlam 
demooBtraBse  sibi  visi  suDt,Dooproptereaio  eaalle- 
gaodaquidquamprttteroommaoem  aaum  licereBibi 
arbitrati  Buot;  Bciteque  a  ooo  nomioe.dam  dehae 
re  agaret,dictum  eet :  Scieotiam  tibi  Berva^ooDsoe- 
todioem  et  aotiqoum  aBom  vulgo  relinqoe.Preterea 
com  hiBtoria8,chroDica  ecteraqae  mooameotas  cri- 
ptorom  oostralium  legeris,  eram  Joxta  ▼olgarem 
Bupputatiooem  some  ;oam  Joxta  eam  ab  ipsiBBcri- 
ptoribos  Bive  a  librarilB  obique  fere  adhibiU  est 


AD  TOMUM  UI. 


SANGTUS  SEVERINUS, 


EPISGOPUS  ET  A6BAS. 


NOTITIA  HIST()RIC\  IN  SEVERINUM. 

(Fabric.  Bibl.  Med.  et  iof.  »tat.) 


8everimus,iQcert«  ntatis  et  sedis  episcopa8,GuIo* 
measem  fuisse  coojeotura  eet  rev.Pezii.Opusculum 
ejus  exiguae  moli8,quod  Doctrinam  iDScripsit,  vel  ot 
codcz  moDast.IIilarieosis  io  Aostria  hdhQi,Docirina 
de  SapienliayCiliium  est  primo  perPithcBum  Paris., 
deiode  io  Bibl.PP.Parisio89  supplemeoto  LatioiyiQ 
Bibl  PP.aoIooieosi,  t.  II  Operom  SirmoDdi|io  The« 


])  Bauro  Aoecdotorom  oovissimo  Peiii  t.  IV,  part.  n, 
p.  iydeoique  io  Fabricio  oostro  sob  floem  libri  n 
hujus  operis  p.  227.  Homilia  ioter  opera  S.  Petri 
Ghrjrsologi  Berm.50  legeoda  que  iocipit:CArifliunm 
humanis  aelibuM,in  vetasto  homiliario  ms  .Bibliotbeca 
Gao.majoris  eocIoBia  LaceoBis  tribaitorS.  Severiao 
eplBeopo.Neo  Btne  in  ucribenda  homilia  illa  &.?•- 


845 


8.  8BVBRINI  DOCntlMA. 


840 


tro  Ghrisologos  mss.  Godices  conveniuot;  nam  in  A  ^^^  Severini  esse  dicatur,  dubii  parlter  harebi- 
allisS.  HieroQymi,in  alils  S.  Joannie  Gbrysosiomi      mus,  num  prnferendus  ait  Beverimus  ille,  c^jua 
nomen  prsfert.  An  reipea  a  Ravennatenei  prseule     Doeirina  de  sapieuiio  B»pe  typoe  exercuit. 
detrahenda  ait  alteri  aecribenda,  incertum.  Si  ta- 


S.  SEVERINI  EPISCOPI  DOCTRINA. 


I.  Oilige  l>eum. 

II.  Sapientiam  disoe. 

III.  Omnia  cum  mensuia  age. 

IV.  Quod  odie,  ettibi  6eri  non  vi8,aliiB  non  facias. 

V.  Semper  spera  in  Domino. 

VI.  Tempus  futurum  exspecta. 

VII.  Necessitati  aubditua  esto. 

VIII.  Justitiam  aequere. 

IX.  Jurejurando  uti  noli.  H 

X.  Doce  quod  utile  est. 

XI.  Injustitiam  odio  habe. 

XII.  Sapientea  hominee  cole,  insipientee  fuge. 

XIII.  Quod  bonum  est,  dicere  non  erubescas. 

XIV.  Lingus  tus  impera. 

XV.  Magnanimus  esto. 

XVI.  In  nullo  mentiaris. 

XVII.  Fidem  tuere. 

XVIII.  Veritatem  testificarA. 

XIX.  Noli  aliena  concupicere. 

XX.  Pecuni»  amatorne  fueris  :  qnantumad  usus 
tibi  sufQoiat,  qusre :  cum  habneris,  dona  petenti. 

XXI.  Tnis  negotiis  vaca,  alienis  autem  noli  com- 
misceri. 

XXII.  Loquacitatem  odio  habe;  bona  estenimta- 
citumitas,  mala  est  verbositas.  ^ 

XXIII.  Boni  consiiii  amator  esto. 

XXIV.  Nullum  contemnas. 

XIV.  Ifajorem  natu  venerare;  adoiescentiorem, 
si  sapiens  fuent,  ul  senem  honora. 

xivi.  Lauda  veritatem,  et  quae  anim»  pfosint 
disoere  elabora. 

XXVII.  De  amicis  bene  opinare. 

xxviii.  Inimicos  noli  exasperare :  utilius  est  enim 
eos  amioos  facere,  quam  inimicos  habere. 

XXIX.  Gumjustis  bominibus  loquere. 

xxx.  Filios  tuos  bene  educa. 

XXXI.  Simplicibus  inserere. 

XXXII.  Misericordiam  faciens  noli  constritari,  nec 
dubitari. 

xxxni.  Quod  daturus  es,  ei  animo  da,  quia  fn-  D 
tura  ignoras. 

xiiiv.  Misericordia  et  veritas  non  desint  tibi,  et 
charitas ;  et  h»o  bona  coopierent  ^multitudinem 
peooatomm. 

XXXV.  Nemini  opprobHum  dixeris. 

xxivi.  Animnquus,  et  suavis,  etoontinens  esto. 

xxxvii.  Iram  fuge,  mater  est  enim  peocati. 

xxxvni.  Justitiam  operare  in  Judicio. 

xxxix.  Servos  dilige. 

XL.  De  nulio  maium  loquaris. 

xu.Testimoniumin  temporeopporinno  verum  die 


xui.  Simoltates  odio  habe. 

xuii.  Litigantes  concorda. 

XLiv.  Malaqun tibi  accesserint^patisnter  sustine. 

XLv.  Juste  Judioa;  memineris  enim  te  hominem 
esse. 

XLVi.  De  rebus  nonnullis  noli  anxips  esse  :  sa- 
piens  homo  cito  non  contorbatur. 

XLVU.  Gum  nulio  litiges. 

XLviii.  Linguam  bon»  fam»  habe. 

xui.  Sectare  silentium,  quia  absque  poenitentia 
est :  tumoltum  poDnitentia  subsequitur. 

L.  Inimicitias  dissolve. 

u.  Noli  incredulus  esse,  et  elabora  in  bono  non 
esse  Jactantior. 

Lu.  Inanem  gloriam  fuge. 

uii.Tuis  mansuetusesto,et  extraneisnecessarius. 

Liv.  Gonscupicentias  animi  tui  vince. 

Lv.  Amicos  nolicitocomparare;  quos  autem  oom- 
paraveris,  noli  cito  reprobare. 

Lvi.  Peccantium  curam  habere  noli  :  nihil  enim 
tibi  proderit. 

Lvii.  Brutis'sapientiam  ne  dederis  ;  postea  enim 
persequentur  te. 

Lviii.  Sacramenta  Dei  non  nisi  dignis  aperias. 

ux.  Imprudentium  primatum  ne  eligaS,  ne  dux 
dsmonnm  efficiaris. 
Lx.  Gontra  legem  Dei  nihii  agas. 

Lxi  Differentiam  habe  inter  bonum  et  matum,  et 
manifestum  apud  te  sit  inter  Justum  et  ii\Justum; 
i^jnstitin  enim  opera  b»c  sunt :  odium,fornicatio, 
fortnm,  rapacitas,  veneflciay  mendaoium,  falsum 
testimoniom,  cupiditas,  detractio,  dolns,  superbia, 
malitia,  temeritas,improbitas,  Jactantia,contentio, 
simulatio,maliloquium,  amor  pecuni»,  impietas  et 
omne  quod  alienat  a  doctrina  Dei.  Justfti»  autem 
opera  suntbsosemperDeogratias  agere,  Dei  cul- 
tores  amare  nemtni  nocere,  neo  constristare  qoem- 
quam,  pudice  vivere,  misericordem  esse,  proximum 
suum  siout  se  ipsum  diligere,  usurientes  saturare, 
sitientibns  potum  dare,  nudos  vestire,  hospitalem 
esse  et  humannm  et  indigentibus  tribuere  cum 
hilariUte. 

Lxii.  Noli  esse  amarus  his  qui  in  tristitia  snnt. 

uini.  Omne  qnod  pertinet  ad  Justitiam  fac. 

Liiv.  Leges  hominnm  ut  homo  utere,  et  iegem 
Dei  Qt  Dei. 

Lxv.  Noli  invidere  bono;  non  enimimmortalis  es. 

Livi.  Sicot  Incerna  ardens  ita  esto,  et  angelns 
Dei  vooalieris. 

Lxvii.  Gom  conscientiamala  noli  aocedere  ad  ora- 


847  DB  RBBTO  UTORGICIB  m 

tioDem ;  ooDdemnabens  eDim  per  tuam  coDscieD-  J^  straaris  verbie  eorom  :  sapieotiom  eDim  seDaas 

tiam.  Confessio  peccati  iDitium  est  saiutis.  pleai  sant  fractibus  vit«. 

Lxviii.  Sapplex  esto  Deo  semper,  et  sic  age  at  lzxviii.  Dacem  vit«  tae  at  Deam  habey  a  Deo 

irrepreheDsibilis  habearis.  eaim  tibi  miseas  est  ot  salveris  :  et  in  omni  sab- 

Lzix.  Neminem  male  loqui  permittas,  oe  ut  fao-  staotia  tua  participem  eum   habe ;  qai  eaim  in 

tor  iajustitis  habearis.  divinis  te  compartioipat,  debet  in  homania  parti- 

Lxz.  Absentem  noli  coDdemoare ;  prsseDtem  Ja-  ceps  esse. 

ste  accipe.  lzzix.  Misero  Doli  ezprobare,  oe  et  tu  ezprobra- 

Lzzi.  Ez  argumcDtit  Doli  coDdemnare,  ne  et  to  bilis  efOciaris  :  circa  omnes  enim  Jadioiam  Dai 

condemneris,  quia  displioent  Deo  talia  :  et  qao-  est,  et  ut  justum  est  Judicat. 

modo  vis  videri  agere,  sio  Judica  lxzz.  Miserioordiam  faciens  absconsa  facito,  et 

Lzzii.  Mulierem  in  testimonium  noli  aocipere.  non  oonfundes  personaoi  toam.  8i  faoia  ut  ab  aliis 

lxxiii.  Omne  peccatum  indulge  pra«ter  homioi-  publice  videaris»  et  ot  magnifioeris  ab  bomnibns, 

dium  et  adulterium.  nibil  tibi  proderit. 

Lxxif.  lojoriam  facienti  noli  con8entire,ne8ioat  lxzxi.  Adorans  Dnminom  seoreto  adora,  et  noli 

ajutor  injustitisB  puniaris  :  qoem  vero  reprol>averis,  notabilero  locum  eligere :  ubiqoe  enim  eat  Deos,  et 

sit  tibiquasi  ignarus.                                              ^  ubicumqoe  invocatus  fuerit  adest.  Qaotidie  aotem 

Lzzv.  Servos  ot  fllios  enatri;apud  Dominum  ilH  gratias  age,vigilan8  et  dormions,  utpropitiom 

enim  «quales  sunt,  quia  personas  non  accipit.  eum  habeas,  et  desideria  toa  impleat.  Et  orans, 

Lxzvi.  Super  mensuram  nihil  feceris,el  superbis  noli^multum  loqoi,  ne  stulto  Bimilis  habearis ;  scit 

noli  conjungi,  ne  amicus  injustitin  habearia.  enim  Deus  petitiones  tuas  anteqoam  petaa,  etqos 

Lzzvii.  Facies  seniorum  semper  inquire,  ut  in-  cogitas  non  ignorat. 

APPENDIX  AD  S^CULUM  QUINTUM. 

DE  rebusIjturghcis 

MURATOhn  DISSERTATIO. 


PRJIFATIO. 

Non  angustum  eruditionis  ecolesiastice  oampom  n  neos,  Leo  Allatiaa,  Joannes  Iforinusy  ei  Hogo  Me- 

studiose  genti  saora  iiturgia  ezhibet,qun  de  ritibus  nardas,  aoeuratiua  de  ritibus  saoria  8crip8ere.8ed 

adhibitis  ad  publicum  Dei  cultum,ia  ministrandis  omnium  mazime  nos  obatrictos   fatemor  tribai 

divinis  8acramentis,atque  in  aiiis  catholicae  religio-  hoo  argumento  scriptoribus,  videlicet,  Joanni  Bo* 

nis  officiis  agit.  Ez  quo  Garolus  Magnus  Augustus,  ne  cardinali,  qoi  res  litorgicas  tanta  com  era- 

ejusque  flliusLudovicusPius  tam  Oalios  quam  Ger-  ditione  ao  jndicio  pertractavit ;  et  venerabili  ear- 

manosad  restaurandom  jacentium  litterarum  re-  dinaii  Josepho  Maris  Thomaaio,  qoi   tot  egregit 

gnum  ezcitavit,  jam  tunc  docti  viri  an  bigusmodi  hac  de  re  monumenta  tenebria  erepta  evolgavit; 

srgumentum  ezornandum  8econtalere,Amalariu8  et  Joanni  Mabillonio  immortalis  nominis  viro,  qni 

Florus  Magister,  Agobardus,   Rbabanus  Mauros,  in  hoo  etiam  argumentum  vires  soae  eroditionii 

Walafridus  Strabo ;  subsequentibus  sacuiis  Berno  non  uno  opere  eztendit.  Ab  hisce  vero  eatfaoliconiffl 

Augiensis  abbas,  MicroJogus,  et  qui  sub  Alooini  studiis  ezoitatos  inter  Anglicanos  Joaepb  Bing- 

nomineevulgatusest  scriptor.  Serius  quoque  6ai-  hamus,  cum  mullis  et  ipse  fibris   originea,  siva 

lielmus  Durandus,  et  Joannes  Belethus  de  divinis  antiquitates  ecclesiasticas  ezoolendas  post  primoi 

ofnciis  multas  tradidere.  Tum  saeculo  Ghristi  sez-  sscoli    praasentis   annoB  soscepisset ,   litorgiam 

todecimo  Jacobus  Pamelius,  Gregorius  Gassander,  quoqne  sacram  illustrare  aggressos  est  seot»  80« 

JoannesStephanus  Durantus,  Glaudius  de  Saintes,  ^  pro  viribus  serviensy  sed   non  semper  veritatL 

et  alii,  qui  Orientalum  Ecclesiarum  iiturgias  La-  lisdem   ferme  temporibue  egregiom   opaa  con- 

lio  donarunt,  in  hac  paletra  se  ezercuere.  Longe  fecit  Eusebias  Renaudotiua  Pariaienais,    CoUaC' 

majori  etiam  successu,  subsequente  ssoulo  de-  tionem,    soiiioel,    lUurgiarum  OnentaUum^   qnu 

cimo  septimo,  liturgisB  eociesastice  patrimonium  eliam  eruditia    notis  aozit.    Mirom   quoqoe  in 

est  auctum  ;  nam,  ut  alios  prsteream,  Joseph  Vi-  modum    bene    de    eadem  litorgia     meritos  est 

cecomes,   Joannes    Baptista  Gasaiius,   Bartholo-  Pater  Don  Edmundos  Martene,  Benediotinns  e 

msus  Gavantos,  Jacobus  Goar,  Gabriel  Albaapi-  congregationeBanctiMauriyeditiaqaataor  tomistff 


849 


PJEtSFAHO. 


850 


antiquii  Ecclesix  Ritibus.  Ad  hsc  Paier  Petrus  Le  A 
Brun.  Oratorii  Parisiensis  presbyter.  quatuor  aliis 
tomis  Explicationem  miis«;omniQin  uiilis8iKDam,et 
liturgiarum  quarumcunque  compendium»  nobis  de- 
ditunacumaliquodissertatioQibusliturgiciSyqaibus 
singuiaris  laus  debetar.  In  Italia  >ero  Pater  Joseph 
BlaQcbiQiQ8,Oratorii  Romani  presbyter,  iDBigne  be- 
neflciQmGhrisiianffi  reipubliciecoQtulit  ob  detectum 
typisque  publicis  traditum  Leonianum  Sacramenta- 
rium^  simulque  ob  aQtiqQQm  Goihico-HispaQi  ritus 
OratioQariam,]uce  doQatum  atqueillustratum.Prs- 
ierea  Pater  Doq  GflgetaQus  Maria  Meratus  clericus 
reguIarisrAmurum  sacrorum  rituumGavanti  ampli- 
ficavit.  Sed  ei  saQctissimus  pootifez  hodie  regnans 
Benedictus  XIV,  pro  suo  erga  eamdem  liturgiam 
amore,  cujus  etiam  partes  aliquoi  suis  Jam  ediiis  n 
libris  ezornavit^  inter  alias  a  se  institutas  in  Urbe 
Academias,lilurgicam  minime  Qeglexit,  atque  iude 
jam  fructum  se  percepisse  gavisus  est.  Nam  Domi- 
QiCQS  Georgius  Pontifieium  Missam  multiplici  erudi- 
tione  illustravit.  Ad  elucidandam  quoque  Mozarabi- 
camaliasqueHispaQicasliturgiasmultumstudiicoQ- 
iulit  Pater  Joseph  Pioius  e  societate  Jesa ;  Petrus 
vero  Morettus  canouicus  saQCts  Maris  IraQs-Tibe- 
rim,  Rilum  dandi  presbyterium  exponens,  liiurgica 
multa  compldxus  esi.Aha  alii  ex  dootis  iis  viris  me- 
ditantur,continuandffique  profecto  messis  spes  nobis 
est  facta 

Quod  tamen  expostulsre  quisquam  possit,  ejus- 
modi  materies  exhausta  jam  videatur,et  occupata  a 
tot  eximiis  scriptoribus  provinc!a,prope  est  ut  quis- 
quiliae  tantummodo,  aut  merces  parum  utiles,suc-  C 
cessoribus  sint  reliclae.Atque  inhancipsamcogila- 
iionem  antea  praereptum  me  fateor,cum  nuperme- 
moraius  Pater  Blanchinius  a  studiis  liturgicis  avo- 
catusobimpositumsibi  aprslaudato  pontificemaxi- 
mo  onus  concinnandiAnnales  ecclesiasticosOdorici 
Raynaldi,  sibi  Jam  parata  antiquissima  Gregoriani 
Bacramentarii  exemplaria  ad  me  miftit,  ut  per  me 
aliquo  cum  fenore  donuro  hoc  acciperet  catholica 
Bcclesia.Nam  quis,aiebam  ego,iQ  aQimum  inducai, 
Sacrameniario  huic  coromeQiarios  et  ornamenta 
oomparare  se  posse,  quando  hoc  munereadeo  feli- 
citer  Hugo  McQardus  monachus  Benedictinus  est 
fQQCtus?UQum  ergo  mihi  proposoi,  scilicei,  coq- 
JuQcia  exhibere  lectoribus  Romaua  tria  Sacramea- 
iaritLfLeonianum  videlicet,quod  paucorum  iu  manas  j) 
hacieQQS  perveQit,dignumquemaJoriplaQe  fortuaa 
est ;  tum  Gelasianum^  cujas  exempla  Jaro  rara  ad- 
QQodum  evaseraQi;denique  Gregorianum  exomnium 
id  genus  aQiiquissimoCodice  ms.  expressam  :  ejus 
enim  etas  QOQgeatos  aanos  superare  deprehensa 
mihi  est.ln  iribus  hisce  Sacrameatariis  tota  liiurgia 
Romaaa  veius  coQcludiiur,  eHmquehaberecoaJuQ- 
ctaroooQ  ingraium  compluribusfuiurum  arbitrabar. 
Ai  mecum  simul  recogitabam  :  ex  toi  horoinibos, 
qui  sacris  liiieris  dant  operam,  quoi  quseso  erunt 
quibasvideaiuraliquidutiliiatisexiaadiexhooopere 


posse?  Nobis  sunt,  inquient  illi,  Missales  nostri ; 
quidquid  in  velustis,  imo  ei  vetutissimis  occurrii, 
tam  preoum  quam  rituum,  in  his  quoque  nostris 
depreheadiiur  ;  imo  plurahabent  nostri  quam  illi. 
Gur  ergoeioietos  ei  carie  consumptos  Gcdicesexcu- 
tere  bic  homo  velit,  ui  nobis  qoq  aliud  pra^beat, 
quam  qaod  atanio  tempore  possidemus?  Res  nunc 
est  mihi,  non  cum  veris  erudiriSydoctissimisque  ho- 
minibns,qui  probe  noruntquantifaciendasint  tum 
in  se  ipsis,tum  ob  ipsam  aQtiquitatem  ejusmodi  Sa- 
crameQtariayquaQtamquesit  pondus  ipsius  veetuta- 
tis  in  cooiroversiis  ecclesiasticis;  sed  cum  id  genus 
hominibus,  qui,  pr»  oculis  aurifodinas  habenteF, 
earum  tamenpr»tium  minime  no8cunt,aui  omnem 
educendi  auri  rationemignorant.Itaquehoscetan- 
iam  monendos  duco,nullam  graviorem,nullam  ce- 
lebriorem  inter  nos  atqueacatholicos  fervere  contro- 
versiam,  quam  quse  Eucharistiam  et  sacrincium 
missdB  reepicii.Ad  hanc  autem  dirimendam  mirifice 
conducit  liturgicorum  Godicum  aucioritas,  si  quos 
osiendere  possumus  natos  ante  putidam  fabellam de 
PaschasioRatberto,quem  stulta  imaginatione  hete- 
rodoxisomniaruntveieris  catholice  doctrins  corru- 
ptorem.Istius  itaque  doctrins  stabilem  semper  et 
nunquam  variatam  in  Eoclesia  Dei  veritatem  demon- 
sirandam  mihisnmpsi,ope  potissimum  vetutissims 
Romanae  liturgisB.AdJeci  consensionem  reliquarum 
omnium  veterum  liiurgiarum  Christiani  orbis,  san- 
ciorumque  etiam  Patrum,itaut  idem  dogma  de  Eu- 
charisiiain  omnium  tomporum,inomnium]ocorum 
Ecclesiis,  consianiissime  viguisse  videas,et  grandi 
piaculo  novatores  ab  eo  recessisse.Tanto  autem  fl- 
dentius  in  agoaem  istum  desceudi,  quod,  uti  infra 
osteQdetur,  heterodoxi  eadem  arma  quae  totie^  ob 
illustribus  catholicaBCommuaioQispugilibus  potrita 
fuere,  nobis  opponere  pergunt,  quasi  eorum  vigor 
perduret,satisquefuturus  sitad  continendum  in  fide 
coniribulurosuorum  gregem.Si  quie  ergo  ex  iis  un- 
quam  hsBcpauca  legat,  etsincerein  tanti  momenti 
re  secum  agat,aoo  ioutili  foriasse  labore  eadem  ego 
coagesserim.  8ia  minus,  hoc  saltero  consecuturum 
me  spero,utquicunque  e  nostris,minus  in  ejusmodi 
concertationibus  versaius,  ad  ista  legendum  addu- 
catur,sibi  ea  consolationi  esse  sententiat,  dum  et  ab 
infantia  acceptam  fidem  suam  tanto  totius  antiqui- 
ialis  consensu  firmatamagnoscet,3imulqueexcusa- 
iioneeos  minime  dignos  intelliget^quiineCfabile  my- 
sterium  EucharistiaB,  et  missae  sacrificium,  sua  di- 
gnitate  temerario  ausu  privarunt,  ejusque  veritati 
insultare  adhuc  noa  desinuni. 

DeQiqae,  ui  lector  sub  oculis  habeat  anliquiora 
OccidentaliumEcclesiarumSacrameniaria^Romanis 
adjnnctavolui  Missale  Gothicum,  Francorum,  et 
Gallicanura  vetus,a  cardinali  Thomasio  edita;uti  et 
alterum  Gallicanum,una  cum  duobus  omnium  anti- 
quissimis  RomanaB  Ecclesiae  Ritualibuslibrisa  Ma- 
billonio  evulgatum.  De  his  postremis  aliquid  suo 
loco  prasfabor. 


851 


DB  BBBU8  LITUBGICIB 


852 


5S 


DE  ORIGINE 

SACR.E    LITURGI^. 


CAPUT  PRIMUM.  A 

Utijam  coroplures  docti  viri  animadverteruDt 
Grffica  vox  liturgia  BigDificabat  quod  apud  ethni- 
cos  minisUrium  pubiicum,  ita  ut  XeitoupYoc  di« 
ceretur  qui  publico  aliquo  munere  fungebatur,  et 
illud  ezercereXciToupYeTv.Ad  sacra  facientes  eadem 
▼oxquoquetranslata.Testem  habemus  sanctumLu- 
cam  (Act  xiiiy  2),  scribentem  de  prophetis  et  docto- 
ribus  EcclesisB  :  AsiToupYouvtcuv  8lauT(ov  T(i[)Rup{({>, 
Minislranlibus  autem  illis  Dommo.Quffi  liturgia,uta 
csteris  distingueretur,  sacra  proplerea  appeliata 
fuit.Est  antem  liturgia,peculiari8igDiflcatioDeusur- 
pata,ratio  colendi  Deumverum  perexternos  legiti- 
mos  rituSy  tum  ad  illius  honorem  testandum,  tum 
ab  ipsius  in  homines  beneflcia  derivanda.Striotfori 
etiam  sensu  accepta,  eos  tantumritus  respicit.qui-  n 
bus  sacrificium  peragitur,et  quidquid  ad  munussa- 
criflcandi  pertinet,  quale  est  apud  oatholicie  Eccle- 
siffi  fllios  incruentum  miss»  sacriflcium.Aliis  voci- 
bus  tum  a  Gr89cis,tum  a  Latinis  sacrum  hujusmodi 
munus  designatur,  neque  solum  sacerdotes  com- 
plectitur,8ed  ad  reliquos  etiam  EcclesisB  ministros 
sacrisoperantesextenditur.  Fuit  suaJudaico  populo 
liturgia,oum  sacrifloia  cruenta  aut  paciflca  Deo  of- 
ferret,  ac  de  ejus  gentis  sacerdotibus  idcirco  Apo- 
stolus  aiebat:E/  omnis  quidem  sacerdos  prxslo  est 
quotidie  minislrans,  et  easdem  saepe  offerens  kostias 
{flebr.  X,  il).  Id  GraBCO  est  XeixoopYwv  pro  mini* 
5/ra7U. Borum  autem  sacriflcia.Apostolo  ippo  testan- 
te,  umbra  futurum  fuerunt  {Cot.  ii,  17),  qua  de  re 
multa  habet  sanctus  Augustinus.  Chrysostomus 
vero:  u  Siveovis,  ait,  immolabatur,  erat  imago  Sal-  ^ 
vatoris  ;  sive  bo8,imago  erat  Domini ;  sive  vitulus, 
sive  juvenca  seu  aliud  quid  eorum,  qua  offereban- 
tur,  sive  columba  et  tnrtur  ;  omnia  ad  Salvatorem 
referebantur  (ffomi/.  cLxv.y  tom,  Y),  Per  adventum 
aulem  Filii  Dei  reformata  in  melius  veteri  lege,  et 
cessantibuscruentis  saoriflcii8,utiJam  praedictuma 
prophetis  fuerat,8ucces8ere  perfectiorasacramenta, 
ao  novi  ritus,  plerisque  antiqui  populi  csremoniis 
abrogatis,hoc  est,nova  Ghristiann  reipublicslitur- 
gia  successitfSive  disciplina  in  sacris^cujus  duplex 
genusstatuendum  e8t:alterumex  ritibns  aut  ab  ipso 
Salvatore,  ejusve  apostolis  oascente  Ecclesia  pre- 
scripti8,de  quibuscertos  nosfaciunt  d  vinilibri^aut 
apostolica  traditio,  perprimitivae  Ecclcsiae  Putros 
usque  ad  nos  derivata  :  alterum  ritus  iilos  comple-  Q 
ctilur,  quos  identitem  Ecclesia  univers<i,  aut  pecu- 
liares  Ecclesifle  invexeruntin  8acra,prout  pastoribus 
▼isum  fuitmagiscongruum  mijestati  mystoriorum 


sive  efflcacius  ad  alendam  augendamqae  popQli  de« 
votionem. 

Dd  hujusmodi  sacra  liturgia^nuncnobissermoest, 
quae  ritus  misss  aliorumque  sacramentorum  com- 
plectitur.  Nulla  autem  dubitatio  est  quln  vel  ipsis 
apostolis  vifentibus  aliquis  fuerit  liturgis  asus.va- 
riis  constans  preoibus  in  conflciendo  tremendo  alta* 
ris  sacriflcio.  Sancto  Luca  teste,  perseverabant  apo- 
stoli  in  fractione  panis  et  oratianibus  (Act.  ii,  43). 
Apostolus  vero  vult  fleri  obsecrationes^orationes^in" 
ierpeltationeSj  et  gratiorum  actiones  pro  omnibus  hO' 
minibus,  pro  regibus,  et  omnibus  qut  in  subtimitate 
suni  (/  Tim,  n,  1).  Ecquando  vero  ista  perageban- 
tur?In  sacriflcio  ineffabili  Ghristianffi  genti8,uti  me- 
moriffiprodiditsanctusJustinusmartyr.Eoenimtem- 
poreccngregabantur  fldeles  f  ad  communes  preceset 
supplicationes  cum  pro  se  ipsis,tum  proilluminato, 
et  aliis  ubique  gentfuro  omnibus,intento  animo  pe- 
ragendas  [Justin.mart.  apotog.  ii).  •  Paria  refert  Ter- 
tullianus : «  Itaque,  ait,  sacriflcamus  pro  salate  im- 
peratoris,  sod  Deo  nostro,  et  ipsius  {Tertul.  ai 
Scaput.).  »  Morem  hune  ab  Ecclesia  observatom 
describebat  circa  annum  Christi  347  sanctas  Cyril* 
lus  Jerosolymitanus,  inquiens  :  «Super  illam  pro- 
pitiationis  hostiam  (en  sacriflcium  propitiatoriom, 
quod  negare  sunt  au8i,qui  missam  impiatemeritate 
abrogarunt)  obsecramus  Deum  pro  communi  Eccle- 
siarum  paoe,  pro  recta  mundi  compositiQne,  pro  re- 
gibus.  pro  exercitibus,et  sociis,  eto.  (Cyrit.Jer.Ca- 
tech.  XXIII,  91.  8).  Propterea  sanctus  Aogastinos, 
quid  in  Ecclesia  Dei  a  xetustis  temporibua  ageretor, 
considerans,  obsecraiiones,  sive  precafiones  ab  Apo- 
stolo  nuper  memoratas  interpretatur,  »  quas  faci- 
muBinoelebrationesacramentorum.anteqaamillttd 
quod  est  in  Domini  mensa,  incipiat  benedici.  »  Ora- 
iiones  quoque  signiflcari  ait,«  quas  proferimns,com 
benedicituretsanctiflcalur,etaddlstributionemoom- 
minuitur:  quam  totam  petitionem  fere  omois  Eccle- 
sia  Dominicaoratione  concludit  {August.  epist.  cux 
olim  59,  a4  Paulin.).  »  Paucis  delineatum  habes  sa- 
crnm  missa  canonum,quali8adhuo  apud  Catholieos 
in  nsu  est  Quare  jam  agnoscimus,  ipsis  quoque  pri* 
rois  Ecclesis  Bsculis  ordinem  quemdam  prapcam  et 
orationum  exstitisse.quibusin  divinis  myateriis  ute- 
bantur  sacerdos  et  plebs  fldelis.  Prafationia  nanc 
quoque  usitata  meminit  sanctus  Gjprianus  curo 
nempe  dicimus  Sursum  corsta^ei  populus  reapondet: 
Habemus  ad  Dominum  (Cypr.  lib.  de  Orat.),  Ita  ba« 
tismi  quosdam  ritus  suo  tempore  observatos  Ter- 
tullianus  indicabat;uti  et  orationem  adhibitam  in 


853 


EMaBRTATlO.  GAP.  I. 


854 


eonferendo  eonfirmationis  saeramento  tam  ipse,  A  mns.»  Pare  ergolitnrgie,qns  ab  apoetolis  descen- 


tnm  idem  Cyprianns  innuerunt,ut  alia  omittam 

Doolissimue  vir  Pater  PetrnsLe  Brnn,Oratorii  Pa- 
riBien8i8pre8byter,auctor  e8t,«ante  quintum  Ecde- 
»n  seculumnullamez  liturgii8,8iveGraeci88iTeLa- 
tini8,8cripto  fuieaecommendatam  >  {Le  Brun,tom.I!, 
DisseHAUurg.);  eed  preces  omnea  ac  ritu8,merooris 
traditos,  per  oralem  tantummodo  traditionem  ad 
po8tero8  fuiase  propagato^.  Equidem  faieor  me  in 
ejnamodi  sententiam  inolinare  nondum  potniase  ; 
non  enim  ea  vis  essevideturilliua  argnmenti8,qnaB 
ad  rem  statuendam  eit  eatia.Bpiphaninm  is  profert 
scribentem  de  apoetolie :  c<  lidem  mysteriornm  au- 
etoref  atque  eonditores  fuernnt,  una  cum  Jacobo 
Domini  fratre,  etc.  (Epiphan.  hmret.  lxxiz).  »  Non 


debat,  quo8  sanciorum  noroine  Basilius  appellat, 
hanc  illi  in  acripto  minime  reliquerunt.At  hinc  mi- 
nime  infertur  neminem  scriptis  poetea  consignasBe 
qun  apoatoli  sine  acriptia  tradidere.Doctrina  haec, 
etiam8ilitteri8immi88a*po8teafoerit,adhucappella- 
baturtraditio8ine8cripti8,quia  reverain  apostolo- 
rum  librie  non  legebatur ;  ab  iie  autem  etillamse 
accepiase  Ecoleeia  flrmiseime  credebat  per  traditio- 
nem  majorum,qni  apostolorumanditoree  antea  fue- 
rant.  Neque  plusponderie  habet,quod  LeBrun  pro- 
8tea  eubdit,  inqniena,  cum  in  Diocletiani  peraeco- 
tionelibri  eancti  Cbrietianomm  flammie  traderen- 
tnr,nullam  liturgiam  memorari,qu8B  hanc  pcQnam 
Bubierit.  Nam,  uti  Gusebius  auctor  eet,  Scripluras, 


ait  Bpiphaaiuaqnaabipaieapoatolia  facta  dictaque  3  quidem  sancias^  Upac  rpa<p^  (Etise^.  Htsl.  eccles.  l. 


ftiere  in  celebrandis  divinie  myetcriis.litterie  etiam 
faisae  consignata.  Ita  Pater  Le  Brun^inaniprorene 
ratione,cam  neqne  aanctna  Epiphanina  negetquin 
constituta  ab  iis  liturgia  acripto  tradita  fuerit.imo 
▼eri  eemper  similius  8it,qu»canqne  ordinantur  ad 
succeaaorea  in8truendo8,etiam  litteriecoromendari. 
Jastinus  Martyr,  dum  eacrificii  incruenti  ritue  re- 
een8et,b8ic  habet :  t  Prttpoeitue,  quantum  pro  eua 
virili  potest,  preces  et  gratiaram  actionee  fundit;et 
populua  fauate  acdamat,  dicene  :  Amen  {Justin. 
mart.  apotog.n).»  Gum  eacerdos  multum.et  quoue- 
qae  poterat,  orare,  infert  inde  Le  Brun  atatae  et 
conetantee  nequaquam  fuieee  omnea  synaxeoa  pre- 
oes.  Sed  minime  via  fdoienda  verbia  Qrnci  textue 


viii,  r.  2),  tradere  jueei  sunt  Gbrietiani,  non  re- 
liquoe  religionie.aut  eanctorum  patrum  libros  Ota- 
tne  itidem  Milevitanne :  <(  Inatrumenta  divinae  legiit, 
instrumenta  Deifica,  religioeiesimas  Scripturae  », 
traditae  a  nonnullis  fuieae  scribit  {Optat.  t.  i),  non 
vero  quelibet  Ghristiann  gentis  volumina.Sin  vero 
etiam  alios  Chriatianorum  libroa  tunc  periisse  pu« 
tes  (quod  Actia  martyrum  accedisee  cardinalis  Ba- 
ronins  eat  arbitratu8),cur  non  idem  et  eacris  litur- 
giia  cantigerit  ? 

Nihil  ergo  profert  Pater  Le  Brun,quo  nobis  per- 
anadeat  nuUam  liturgiam,  aut  saltem  misse  cano- 
nem  ante  seculnm  Christi  quintum  litteris  fuisse 


consigatum.ContTaidem  sanctus  Justinus  potiorem 
htta  $uva(Aic  «^({^ ;  nampereasignifloari  potest  quod  ^  ilHus  partem  de8cribit,imo  neque  sibi  religioni  du- 
noa  Italice  dicimus  :  i/  saeerdole  per  ta  suaparte,  oit,  producere  verba  ipsa  Domini^quibus  consecra- 
aat,  secondo  ehe  a  lui  appartiene,  profferisce  tepre-      tio  peragitur.Addit  etiam  :  ^KntiTa  QcvtoTdi{Ae6a  xoiv' 


ghiere  e  rendimenti  di  gra%ie.  H»o  autem  non  ex- 
temporanea,  sed  Jam  diu  oonstituta  fiiisse,  merito 
oonjicere  possumos,  si  apostoliy  ut  vidimns,m2^«<rf- 
riKfrum  conditores  fuere,ut  fuerintetiim  traditeab 
ipeis  obaecrAtioneaet  gratiarnm  aotione8,atqoe  ialn 
ab  eorum  discipulisobservate.TertuUianum  deinde 
Le  Brun  nobis  exhibet :  c  Qunramus  an  et  traditio 
non  scripta  non  debeat  recipi(Ter<tti.(ftf  Coron.mil. 
e.  xxvn).  y>  fit  sanctam  Basilium.qai  tradit :  c  Nus 
alia  quidem  habere  e  doctrina  scripto  prodita,alia 
vero  nobis  in  mysterio tradita  recipere  ex  traditione 
apostolorum.  etc.  {Basit.  l.  d^  Spir.  S.  c.  xxvii).  » 
Tam  subdit :  »  Invocationis  verba,  oom  oonficitnr 


dhtavTec,xal  t^XP^  ic4|«co[xev,id  est :  Sub  hac  eonsur- 
gimus  communiterl  omnes,  et  precationes  profundi- 
mus  (  Jtistin.  mart.  apotog.  11)  Nisi  Jam  oonstitutaB 
fuissentsacrificiiorationeset  prece8,quomodo  con- 
cors  in  iis  recitandis  populus  perrexieset  ?  Si  autem 
oonstitute,  scriplis  quoqne  tradits  fnerint  oportet 
Idemquedicendumdeepiscopiset  presbyteris  sacra 
facientibas,quibu8,ut  concordiam  servarentin  con- 
ficiendisdivinismysteriiSfOpuBfuitlibellumaliquem 
precam  habere  pmoculis;  neque  enim  pro  libito 
eaa  oomponereautmutareouicunque  Iicebat;neque 
in  tanti  momenti  orationibus  et  ritibus  memoriffi 
duntaxat  fidereyeongrnum  ac  tutum  videbatur.Prsa- 


panis  Encharisti»,  et  poculum  benedictioniSy^qais  '^  laudatussanctusBasiliusdebaptismoloquens^petit: 


eanctoram  in  acripto  nobis  reliqait  ?  »  fix  his  excol- 
pere  se  posse  arbitratus  est  idem  LoiBrun  nondum 
Tertalliani  et  Baailii  flBvoJitteris  fuisse  mandatas 
formulas  saoraroentoruro.Valgaredogma  catholics 
Eoclesin  seniper  fuit  nos  dootrins*partem  alteram 
accepisse  abapostolis  perscripta  abeis  Evangeliaet 
Epistoias,  alteram  vero  sine  scriptis,  et  viva  voce 
tantnm  commeadatam  disoipalis^eorumqae  succea- 
soribus.  »  Non  enim,  inquit  Basillne,  bis  contenti 
8ama8,quacommemoratApo8tola8,autEvangeliuffl 
verum  alia  quoque  etante  etpost(consecrationem) 
dicimus,  tanquam  multum  habentia  momenti  ad 
mysterinm,  qua  ex  traditione  non  aeripta  accepi- 


«  Jam  ter  immergi  bominem,unde  haustum  ?  Reli- 
qua  antem,qun  flnnt  in  bapti8mo,veluti  renuntiare 
Satans  et  angelis  eju8,ex  qua  scriptura  habemus  ? 
Nonne  ex  minime  publicata  et  arcana  hac  doctrina, 
quamPatresnostrisilentioquietominimequecurio- 
S08ervarunt(Baii7.h7?.d«  Spir.S.)'^  •  EosemperBasilii 
mens  recidit,quos  nunc  habemus  ritus  sine  scripto 
abapostolis  fnissead  nostransmissos^non  vero  quod 
nefas  esset  eosdem  scriptis  tradere  ad  sacri  mysterii 
osum.Ipsemet  Basiiius  nihil  veretur  haec  eadem  in 
scripta  suainferre^uti  neque  Tertullianu8,qui  scrip- 
sit  i  «  Oenique  ut  a  baplismate  ingrediar,  aquam 
adituri,  ibidemj  sed  et  aliquanto  prius  in  Ecclesia 


855 


DB  BBBDBIITOBGICIB 


m 


Bub  antistitis  manu,  conteatamnr,  nos  renuntiare  A 
diaboIo,et  pomps,et  angelis  ejua.  Dehinc  ter  mer- 
gitamur.  ampliua  aiiquid  respondenteB^quam  Do- 
minuB  in  Evangelio  determinavit  [TeriuL  li  i  deco- 
ron,  miL  c,  3).  »  Erant  autem  olim  ritus  nonnulli 
et  dogmata  quedam  sacra,  qu»  nondum  initiatis 
Ecclesia  occultare  consuevit,  atque  in  primis  Eu- 
charistiae  mysterium  ;  at  eadem  fidelibua  tradere, 
atque  in  tabulas  rerere,  sacria  ministns  unquam 
interdictum  fuit.Exeroplo  sit  ipee  sanctua  Basiliua. 
Ab  eo  compositam  fuisse  aliquam  liturgiam,  non 
solum  Grsoi  vetere8,8ed  etipse  Qregorius  Nazian' 
zenus,  oratione  in  ejusdem  Basilii  laudem   {Orat' 
xx),  agnovere.   Hffic   ab  ipeo  Nazianzeno  Bux<*>^ 
8iaTa(cic,  Ordoprecum^  appel!atur,  atque  heopro- 
cul  dubio  longe  ante  flnem  saeculi  quarti  scripta  fue-  |n 
rit.Negari  etiam  nequit  quin  sanctua  Cyrillus  Jero- 
solymitanus  lilurgiffi  partem,  non  levem.in  baptis- 
mo  et  sacra  synazi  observatam,  circiter  annum 
Christi  347,  in  Gatecheaee  suaa  iotulerit. 

Per  eadem  ferme  tempora  in  Galliis  sanctus  Hila- 
rius  Piclavorum  episcopus,  Hieronymo  teste,  •  li- 
brum  Hymnorum  et  mysteriorum  alium  confecit 
(Hieron,  Ub.  de  ScripL  eccles,).  »  Liturgis  quoque 
prolixa  documenta  habemus  in  Constitutionibua 
apostolicis,  sub  faleo  Clementis  nomine  evulgatis, 
quarumtamenorigosaltem  ad  ipsumpertinetsvcu- 
lum  quartum.  Quid  plura?  Gnlestino  I,  pontiflci 
Romano  tribuuntur,et  certe  saeculo  Christi  quinto 
nata  sunt,  capitula  nonnuUa  de  gratia  Dei,  qus  in 
conciliorum  Collectionibos  leguntur.  Tantam  sa- 
crffi  liturgis  antiquitatem  deprsdicat  auctorilIp,de*^ 
canone,ut  reor,loquen8,ut  ad  apostolos  ipsos  eam- 
dem  referat.  «  Obsecrationum  quoque,  ait,  sacra- 
mentalium  sacramenta  respiciamu8,qu8ab  aposto- 
lis  tradita,  in  toto  mundo,  atque  in  omni  Ecciesia 
catholica  uniformilercelebrantur,  utlegem  creden- 
di  lex  statuatsupplicandi.»  Tum  ex  eisdem  precibus 
nonnullas  recenset^inquiens :  «  Sanctarum  plebium 
prssules  precantur,  ut  infldelibue  donetur  fldes  ; 
ut  idololatrs  ab  impietatis  sue  liberentur  errori- 
bus ;  ut  Judsis,ablato  cordis  velamine,luz  veritatis 
appareat ;  ut  hsretici  caiholics  fi.iei  perceptione  re- 
sipiscant,  »  etc.  Si  ejusmodi  preccs  in  toto  mundo 
atque  in  omni  Ecclesia  cathoiica  uniformiter^  et 
q'jidemabApostoIorumsvo,ceIebrabantur,quieun* 
quam  credat,8ine  soripto  potuisse  bso  celebrari,ac  D 
prssules  et  presbyteros  quosque  memoria  tanluji 
fuisse  complexos  tot  Precum  seriem  atque  appara* 
tum  ?  Ssculo  Ghristi  quinto  (ut  habemus  a  Grego- 
rio  Tnironensi  {Lib.  n  Hisi.  c,  22).  Apollinaris  Si- 
donius,  celebris  Arvernorumepisoopus,*  ablatosi- 
bi  nequiter  libello,  per  quem  sacrosanct*.  solemnia 
agere  consueverat,  ita  paratus  a  tempore  cunctum 
festivitutis  opus  expiicavit,  ut  ab  omnibus  mirare 
tur.  »  Mirabilis  nemperes  visa  eet^episcopum  sine 
libro,  et  sola  memoria  fretum,  divina  peregisse 
mysteria.Denique  audi  quid  ferant  concilii  iii  Car- 
^haginieusis  Patres^quod  Anno  Ghristi  397  habitum 
fuit  :  «  Primitis  vero»  seu  mel  et  lac,  qus  uno 


die  solemnisBimo  pro  infantam  mjBterio  aolent 
offerri,  quamvis  in  altari  offerantur,  suam  tamen 
habent  propriam  benedictionem,  at  a  saoramento 
dominici  corporiaet  san^iainiadistingiiantur^GM. 
24).  »  Quis  non  videt  )am  din  benedietionea  istas 
Bcriptis  traditas  fuisse?  es  sane  e  libro,non  eme- 
moria  arceseends  erant. 

Mirum  etiam  Tideatur  contendi  a  Patre  Le  Brun, 
per  quatuor,  aut  quinque  Ecclesie  sscala  «Symbo- 
lum  apostolomm  »  a  nemine  exaratum,et  memoric 
tantummodo  fuisse  commendatum.  Qaam  in  rem 
urget  sancti  Hieronymi  adverans  errcrea  Joannis 
Jerosolymitani  sequentia  verba  :  «  In  Symbob 
fldei  et  epei  nostrs,quodfab  apostolis  traditumDon 
scribitur  in  charta  et  atramento,  sed  in  tabolii 
oordis  camalibos  post  confessionem  Trinitatis,  et 
unitatem  Ecclesios,  omne  Christiani  dogmatia  u- 
oramentum  carnis  resurrectione  conoluditur  (Eii- 
ron,  adv.  error.  Joan,  JerosoL  c,  7).  »  Sanctnm  qoo- 
que  Augustinum  induoit  soribentem  :  «  Quotidie 
dioile  apud  vos.  Symbolum  nemo  ecribit,  ut  legi 
possit ;  sed  ad  recensendum,  ne  forte  deleat  obli- 
vio  quod  tradidit  diligentia.  Sit  vobia  Codex  vester 
memoria  {Aug,  de  Symb.  ad  Catech.),  »  Hisce  locii 
utitur  Le  Bran,ut  ostendat  ad  tempora  usque  Hie- 
ronymi  et  Augustini  Symbolum  apostoiorum  pa- 
pyro  ao  membraois  a  nemine  commendatum  fuisse 
sed  quidem  uni  fldelium  memoris  traditam.Obli- 
tus  profecto  ridetur  vir  doctissimaa,  Symbolom 
apostolorum  litteris  oonsignatum  foisse  a  sancto 
Gyrillo  Jerosolymitano,  cujus  Gatecfaesea  ipse  Hie- 
ronymus  memorat  {Lib.  de  Script,  Ecclee.  Notum 
prsterea  est,  a  Rufflno  Aquileiensi  ante  Aagnstini 
tempora  idem  Symbolum  commentario  fuisse  il- 
lustratum,  ipsumque  in  Actis  concilii  Nicsni  i  et 
Gonstantinopolitani  i.  conscriptum  adbnc  legi; 
neque  enim  propter  additamenta  jqusdam  desiit 
esse  Syn.bolum  antea  in  Ecclesia  aaitatam.  Quc- 
nam  ergo  mens  Hieronymo  et  Auguatino  fuit? 
Non  a1ia,nisi  Symbolum  sub  apostoloram  nomioe 
evulgatum  tanti  esse  pretii,  ut  quisqae  fldeliQm 
memoris  tradere,  ac  eaepe  recitare  Jabeatur,  ip- 
sum  in  mente  potius  quam  in  cbarta  scriptum  re- 
tinens,  ad  Judsorum  discrimen,  qui  in  tabulisU- 
pidei8,atque  in  pfaylacteriis  cfaartaceis  legem  scri- 
ptam  prsferebant,  cum  hsc  oordibus  foret  ooos- 
cribenda.  Utitur  autem  llieronymus  Apostoli  ver- 
bis :  Manifestati  qaod  episiola  estis  Chrisii,  mini' 
siraia  a  nobis  et  seripta  non  atramemiOj  ted  spiritn 
Dei  vivi,  non  in  iubulis  lapideiSySed  in  tabulis  co^ 
carnatibus  (//  Cor.  iii,  3).  Quia  Gorinthii  probete- 
neant  Ghristians  legis  documenta,in  oordibaasuis 
impressa,  eos  epistolam  Christi  Paulua  appellat.At 
ista  documenta  in  Codicibus  etiam  legebantar.Imo 
Augustinus  ipsein  loco  nupermemorato  nosdocet 
Symbolum  ipsumlitteriscommissum  fuisse^nonot 
legendo  recitaretur,  cum  fldelis  quisqae  memoria 
iilud  oomplecti,ac  memoriter  recitare  deberet^sed  ut 
in  memoriam  ex  soripto,8i  opusesaet^revocaretur; 
hoc  enim  signifloat,inqoien8,«  sed  ad  reoenBendam 


«S7 


1IJ0MUTAT1O.  GAP.  n. 


858 


(id  eat,  ad  iterain  legendam)  neforte  deleatoblivio  Jf^  pora  eemperfiilsse  inuniversaEcoleeia  observatum. 


quod  tradidit  diligentia.  »  Ad  episcopoa  Galliarum 
■anctus  Leo  I  papa  opistolam  scripserat ;  en  quldii 
ad  ip8umrescripserint:c(Ap08tolalnsve8tri  scripta, 
ita  ut  Bymboluro  fidei  quiaquisredemptionissacra- 
menta  non  negligit,  tabulis  cordis  a8cribit,  tenaci, 
quo  ad  confnndendos  hereticorum  errores  paratior 
8it,memori»  cotDtnenddi\ii{AugfdeSymb,adcaiech.)n 
Soripta  certe  fuit  Leoois  Magni  epistola,  sed  simul 
memoriflBCommendata  ad  iia  episcopis.Sacramenta- 
rlumquoque  Gelasianum  vide^a  venerabili  cardina- 
le  Tbomasio  editum.  Symbolum  fidei  Grscis  verbis 
Bcriptura  ibi  legitur,  et  nibilominus  oatecbumenis 
ediciturulntentia  itaqueanimisSymbolum  discile; 
et  quod  vobis.sicut  aceepimu8,lradimu8,nonalicui 


Nulla  unquaro  in  bis  discordia  fuit  inter  Latinoset 
Gr89C08,alio8qae  Orienlis  fidele8,etne  nuncquidem 
babetur,quanquam  plerique  ex  iisaRomanaEccle- 
8is  communione  avulsi  8int,aut  videantur.Semper 
oblatio,  semper  consecratio  et  communio  peracta; 
semper  credilum  saora  dona  realiter  converti  in 
pretiosum  corpus  et  saDguinem  Domini.  Tota  ergo 
varietas  ac  dissimiliiudononsoluminterOrientales 
et  Oocidentates,  sed  et  interipBasOccidentiBEccle- 
sias,  in  varietate  precum,in  diversitate  verborum, 
atqueinarbitrariiscnremoniisversataest.Aliisenim 
ritibus  Latina,  aliis Gr«ci  utebantur  in  conflciendis 
Bacramentis :  et  in  oralionibus  ad  Deum,  intacta 
tamen  eorumdem  sacramentorum  essentia  :  quod 


materiffi,  quae  corrumpi  potest,  sed  paginia  vestri  n  precipueinbaptismiadminietratione^etin  Euchari- 


eordisascribite.nParia  leguntar  in  MissaliGallicano 
apud  eumdem  Tbomasium.  Qnisnam  inde  inferat, 
minime  ezaratum  neque  exarandnm  fuisse  Sym- 
bolam  ? 

CAPDT  n. 

De  Rcmanm  EcelensR  liturgia. 

Qualisfueril  quatuor  primisBcclesisBsculisRo- 
mann  Ecclesin  liturgia  in  8acrifloioineffabili,fru8tra 
qunras.Namquod  sanctus  Gregorina  I  papa  scripsit, 
scilioet  •  morem  apostolorum  fnisse,  nt  ad  ipsaro 
Boiummodo  orationem  Dominicam  oblationis  hos- 
tiam  con8ecrarent(Lt^.vn,^u/.63),»cum  sine  tabnlls 
ae  testibuB  id  ab  eo  afflrmatum  fuerit,  consensum 
mtnime  extorquet  a  nobis.  Et  prscipue  quod  aliter 
senserint  antiquiores  Ecclesis  Pratres.Quid  de  baC|i 
re  8anctu8  Basilius  tradiderit,capitepnBcedentivi- 
dlmua.  Aecipe  nano,  qne  de  ipsa  Roraana  Bcclesia 
anno  Gbristi  446,  hoc  eat,  tot  ante  Gregorium  Ma- 
gnum  annoSyScripseritlnnocentiosI  summusponli- 
fez:<(Si  instituta  ecclesiastica,  ait,  utsunt  abeatis 
apOBtolis  tradita»integra  vellent  servare  Dominisa- 
oerdotes,  nuila  diversitas^nulla  varietas  in  ipsis  or- 
dinibus  et  consecrationibus  baberetur  {EpisLadDe' 
eenl.  Eugub,).»  Addil  infra  :  •  Quis  enim  neeciat, 
ant  non  advertat  id,  quod  a  principe  apostolorum 
Petro  Romana  Eoclesintraditomesty  ac  nunc  usque 
custoditur,  ab  omnibus  debere  8er\'ari?»etc.Uthoc 
fieret,  quis  non  videt,  scripto  opus  fuisse.  Denique 
ait:  «Sape  dilectionem  tuam  adUrbem  Tenisseyac 
noblscum  in  ecclesla  convenisse,  et  quem   morem 


stis  sacramento  et  SACriflcio  animadyertere  possu- 
mus. 

Porro  notisslmamest  interipsasOccidentisBccle- 
sias  banc  ipsam  rituum  etprecumvarietatemolim 
^guisse :  alia  enim  a  Romana  fuit  Hispanicis  et 
Gotbicis  liturgia;  alia  Gallicani8,alia  AmbrosiansB 
Ecclesin.  Imo  cailibet  Ecclesie,  cuilibet  episcopo 
licuit  suam  instmere  novisorationibu8,ea8queam-' 
plitloareacminaere.Sanctis  Batsilio  et  Ghryaostomo 
suae  misss  ritus  tribuunt  Grsci,  sancto  Ambrosio 
ordinem  soarum  precum  MediolanenBis  EccIesia.A 
sancto  Hilario  inGalliis  oonfectnm  vidimus  librum 
Mysterlorum.  A  sancto  Paulinoepisoopo  Nolano  8a- 
oramentariam,etHymnarium,Gennadioteste,fuis8e 
conscripta  circiter  annnm  Gbri8ti512  paritercom- 
pertum  babemus.  Ita  et  in  Hispaniis  sapientissimi 
alii  pastores,  ant  presbyteri,  pro  sna  quisque  pru- 
dentia  ac  pietate,  sacros  ritus  composueruntet  ez- 
ornarunt.  Neque  hoo  improbatum,  imo  probatum 
videasasanctoGregorio  MagnoRomano  pontiflce  in 
littens  ad  Augustinum  Gantuariensem  episcopum 
datis.  Interrogatio  Augustini  hsc  fuit ;«  Gum  una 
8it  fides,  cur  sunt  Ecclesiarum  consuetudines  tam 
diversas,  et  altera  consuetudo  missarumesl  in  Ro- 
mana  Eeclesia,  atque  altera  in  Galliarum  Ecclesiis 
tenetur?»  Cui  his  verbis  respondet  sanctus  Pon- 
tifex  :  n  Novit  fraternitas  tu  RomanaeEccleaiffi  con- 
auetudinem,  in  qua  se  meminit  enutritam.  Sed 
mihi  placet,  ut  sive  In  Romana,  sive  in  Gallicana, 
sea  in  qualibetEcclcBiaaliquid  invenisti.quodplus 


vel  in  consecrandis  my8teriis,vel  in csteris agendis  ^  omnipotenti  Deo  possit  placere,  soUicite  eligas,  et 

in  Anglornra  Boclesia,  qun  adhuc  in  flde  nova  est, 
Institutione  praecipua^qaffi  demuItisBccIesiis  coUii 
gere  potuisti,  infijndaa.  Non  enim  pro  locis  re8,8ed 
pru  rebus  locanobis  amanda  sunt.Ex  singulis  ergo 
quibusque  Ecclesiis,  qus  pia,  qus  rcligiosa,  qus 
reota  sunt,elige;et  hsc  quasi  infasciculum  collecta 
apudAnglorammentes  in  consuctudinem  depone.» 
IdemesanctoAugustinoHipponensi  colligas  {Aug. 
episi.6i,ad  Januar.,  o/im  118),  atque  a  sancto 
Ambrosio,  sive  a  vetustissimo  auctore  operis  de 
Sacramentis.  Quod  plus  est,  ne  ipsa  quidem  Ro- 
mana  Ecclesiaejusmodivarietatis  ezpers  fuit;nam , 
otiinCramonebimuByLeoMagnuspontifexliturgiam 


arcaois  teneat.  cognovisse,  dubium  non  estnetc. 
OaBtuncigttur  liturgia  misse  in  usu  erat,abApo- 
stolis  descendisse  Innocentio  pontiflci  credebatur: 
qaod  et  ipsum  tamen  in  tanta  latitudine  non  faclle 
aocipieodum  est  moris  enim  fuiteorum  temporum 
ad  apostoloa  referrequecunqueinsacris  antiquita- 
tem  olebant,nequeeorumorigoerat  perspecta^com 
tamen  ez  iis  nonnulla  postapostoloramnvuminstl- 
tata  faisse  depreheodantur.  Unam  nobis  pro  certo 
statuendom  est,  videlioet,qaidquid  ad  substantiam 
Baeramentoram  pertinet,  in  quibus  oecessaria  aoi- 
maram8ab8idia,aot  prsoipaa  vis  ineffabiiissacriflcii 
•ita  eft^ab  apoatolorom  »vo  ad  noitra  uaqae  tem- 


DB  BBBU8  LmiBGICIS 


800 


•aoramiostaurasBevideior.Certe  eamdemGelaaiusI  A 
papa  Dovo  ordioe  dooavit ;  rorsua  vero  idem  Gre- 
goriuiMagous  ad  eam  formam  redegit,qu»8ubiode 
gemper  serfataest,  exceptia  additameotie  ooo  pan- 
ois  festorum  atque  oratioQum,qu»  aubsequeotium 
temporum  devotio  iovexit  Atqood  eet  ad  caoooem, 
ioquoprffioipuetremeodum  BaoriflciiMygteriom  per- 
agitur,  oalla  io  eo  uoqoam  faota  est  oovatio ;  et  si 
qos  levis  momeoti  verba  addita  fuere  a  Romaoia 
quibuedam  pootificibu8,id  in  eorom  Vitisapud  Aoa- 
Btasium  collectorom  oommemoratom  ftiit,  Iliustria 
est  10  banc  rem Virgilii  paps  looua  io  epiBtolaaono 
Gbri8ti538exarata:((Ordioemquoqueprecum(itailie 
8cr]bit)iQ  oelebritate  miasarom  ouilo  oo8  tempore, 
nuila  feativitate  aigoifloamus  habere  divisum  ;  sed 
sempereodemteoore  oblataDeomuoeraconaecrare.  3 
Quotiee  vero  Pa8chati8,aut  Asoeoaioois  DominiyVel 
Peoteoo8te8,vei  EpiphaQi89,8aQctorumque  Dei  fuerit 
ageoda  fe8tivita8,8iagula  oapitula  diebus  apta  eub- 
Juogimus,quibu80ommemoratiooem  sanctaesolem- 
oitatis»  aut  eorum  faoimus,  quorum  oatalitia  cele- 
bramos :  octera  veroordioecoosueto  prosequimur. 
Quapropter  et  ipsius  oaoooic»  preois  textum  diri* 
gimus  subter  adjeotum,  quem  Deo  propitio  ex  apo- 
stolioa  traditiooe  suscepimur  {Vigil.  pap.  epUt.  ad 
Bulherium.f  five Profuturum.).  »  Qn»  hic  caooQio» 
precesdicuotur,etex  apostolica  traditiooe  profioisci 
a88erootur,re8pioiQot  ooum  oaQOoem  mi88»,qui  io 
omoibusmissisidemeratyaequemutatiooibosoboo- 
xius.Stabilesquoquesemper  fuereritusalii  iQ|mi88a; 
uti  lectiooes  ex  Veteri  Te8tameDto,aut  ex  Bpistolis  p 
apostolorum,  atqoe  ex  Evaogelio,  atque  aliis,  de 
quibus  liturgioi  scriptores  multa  tradidere. 

Quod  QUQC  ceroimus,  ioter  RomaosB  Boclesin 
missam  et  Gracorom  ooo  leve  disorimeo  ioteroedit. 
Primis  etiam  Ghristiao»  fidei  snculi  ioteroessisse 
videtur  oeque  eoim  a  Grscis  saoros  ritus  Romaoi 
acceperuot,  sed  ab  aposfolorum  priocipibus.  lo 
substaQtialibua  tameo  tam  Romaoa  qoam  relique 
Ghristiaoi  orbis  Ecclesin  ooooordea  perreiere  sem- 
per.  Pieri  tameo  potoit  ut  aote  Gelasiumet  Grego* 
riom  Magoum  pootifioesquotidiaoa  Romaon  miss» 
liturgia  prolixior  foret,  quam  pr»  nostris  tempori- 
bos  usurpatur.InGrncorum  missaante  prnfationem 
Orationes  dicQotor  pro  Eoclesiay  pro  regibus,  pro 
oatechumeois,  eto.  Alin  etiam  adduotur  post  ooo- 
secratiooem,  pro  clero,  eto.  Latious  aootor  deSa-  ^ 
orameotis,  si  ooo  Ambrosius,  oerte  vetustissimus 
atque  Italus  :  m  Laudes  Deo  deferuQtor,  oratio 
petitur  pro  populo,  pro  regibus,  pro  onteris  {Auet. 
de  Sacr.  l.  iv,  c.  4,  inUr  Op.  Ambros.).  n  Nuoc  in 
Romaoa  liturgia  paucis,  et  quidem  io  seoreta  ora- 
tioDe,papa,episoopus,el  reges  Deo  oommeodaotor. 
Olim  fortasse  pro  iis  rogatum  fuit  io  qoalibet  missa 
solemoi  distinotis  oratiooibos,  ut  doqc  fitio  missa 
ferin  sextn  io  Parasceve,  qo»  missa  a  oooQullie, 
mera  coojeotura  uteotibus,  xislimatur  omoiumao- 
tiquissima,  quanquam  de  praaaoctificatis  ooofecla. 
Gerte  vetustis  sncuiis  prnfatiooes  oomplures  iooBu 
fnere.  Hasce  saootQs  GregorioB  Magnus  ad  pauoaa 


Dono  Qsitatas  redegit.Psalmi  etiam  integri  adhibiti 
antiquituSy  sive  cantati  in  missa  fuerunt ;  idque  ex 
Qon  uno  sanoti  Augustini  looo,  et  ex  homiliis  sancti 
Petri  Gbrysologi  oonstat ;  vernm  nostris  tempori- 
bus  ver8ioQlu8  tantummodo  ex  iis  oanitur.aut  reoi- 
tatur.Gur  anlemasanotoGregoriopontifloe  breviata 
fuerit  liturgia,  id  factum  suspicari  lioet  ad  mi\jns 
fidelium  oommodum.atqueutomneadiviois  myste- 
riis  interresse  poBsent.  Oiim  qnoque  muitos  oocupa- 
bat  oura  flliorami  oustodia  agrorum  et  beatiarum, 
servitium  dominis  pratstitnm,  utalia  impedimenta 
omittam.  Hosce,  ut  opinari  fas  est,  absterrebat  a 
saoris  proiixitas  liturgin.  Idciroo  satius  visum  foit 
eamdem  oontrahere,  et  pmsertim  postqnam  pm- 
oeptum  invaluit  de  missa  audienda  singulis  Domi- 
niois,  aliisque  festis  solemnibus. 

Sed  quando  Romaoam  priorum  sncnlorum  iitur- 
giam  ostendere  non  datur,  antiquiora  saltem  illius 
monumentaetexemplariaprodamus.Antepaucosan- 
noSfClarissimusPaterJoseph  Blanchinius,  Oratorii 
Romanipre8byter,qoartomtomum  adjicieos  Roma- 
oorum  pootiflcum  adVitisAoastasio  ooliecti8,et  a  cl. 
v.Fraocisco  patroosuo  illustrati8,opu8Culumedidit 
oum  hocce  i\iu\o:Codexsacramentorum  velus  Romanx 
Ecclesise^  a  sancto  Leone  papa  eonfectus^  primum 
prodU  ex  ms.  librOi  ante  mille  annos  conscripto^  qui 
exstat  in  bibliotkeca  amplissimi  capituli  feronensis 
Egregium  sane  aopretiosumvenerandn  antiqiiitatis 
monnmentum,oui  par  in  hoc  genere  non  reperias, 
utpote  quod  in  eo  eihibeaturomnium  vetustissima 
liturgia,  qun  Romannoiimin  usus  fuit.DoIendum 
tantnmmodo  qaod  non  integram  opua  ad  nos  per- 
venerit,  oum  multa  exoiderint,  et  prnsertim  ora- 
tiones  pro  compluribns  Dominicis  diebus,qae  pm- 
cipuum  divini  cultus  patrimonium  constituunt.Ad 
hno  aono  Cbristi  1680  Josepb  Maria  Thomasins, 
clericus  regularis,  postea  venerabilis  sanctn  Ro> 
mann  Ecolesin  cardinalis;  vir  pietate  non  minus 
quam  dootrina  oonspiouu8,etde8aori8  litterisopti- 
me  meritus,  libros  tres  Sacramentorum  Roman» 
ficolesin  ex  insigni  Godice  Cbristin»  Suecorom  re- 
gin»  evulgavit.  Gontendit  ille,  et  graTibas  quidem 
rationibus  adduotus,  Missalem  librum  a  Gelasio  I 
pontifloe  oiroiter  anuum  Cbristi  494  instauratum, 
ibi  oontineri,quanquamfateaturnonnullafai88e  ap- 
posita  snculo  subsequenti.Nobis  denique  est  Sacra- 
mentarium  Gregorianum  ordinatum  videlicet  ad  in- 
signi  Roman»  Bcclesi»  pontiflce  Gregorio  Magno 
oiroiter  annum  Christi  508.Piura  b^jus  perantiqna 
exemplaria  exarata  supersnnt.  Mihi  omnium,  nt 
reor,  antiquissimum  ex  Vaticano  Godice  snppedi- 
tavit  prslaudatusPater  Joseph  Blanchinius,  vir  pro 
virili  ad  saoras  litteras  promovendas  natns.  Tria 
hsc  ergo  Sacramentaria  ad  Romanam  Ecoieaiaffl 
spectantia,  in  unum  coQJUQCta,prodooere  oooetita- 
tom  mihi  fuit,  ut  sub  uoo  coospectu  bak^eaot  lecto- 
res  quidquid  io  remota  aotiqaitatereliquom  eat  de 
liturgia  Romaoa.  Quod  aotequam  pr»stem,aliqaid 
prnfari  juvat  de  siogulis  bisce  Saoramentariis,  et 
qnanto  in  pretio  habenda  sint,  palam  facere. 


851 


CAPDT  III. 


DIS8BRTATI0.  CAP.  m.  862 

A  riri  potuenint :  tanta  est  eartim  copia  atqae  varie* 


De  Sacramentario  Leoniano,cui  per  conjeduram  prX' 
fixum  fuit  nomen  sancti  Leonis  Magni. 

Editum,  ut  nuper  monui,  primum  fuit  a  Patre 
BlanchiniOy  et  recudendum  infra  erit  Sacramenta- 
rinm,  quod  «  a  aancto  Leone  papa  I,  ■  confectum, 
per  ooi\jeoturam  ipse  eat  opinatus.  Qu«  de  hac  re 
doctiorum  ▼irorom  8ententiaforet,eiqui8ivit  deinde 
Blanohiniue,  eorumqne  iitteras  pro  auo  erga  me 
amore  ad  me  miait.  Rescripsit  cl.  Pater  Joseph 
Augoatinus  Ursiuaordinia  Predicatorum,a  secretis 
oongregationis  Indicis,  sibi  minime  videri  Gelasia- 
num  opus  Sacramenlarium  illud,  quod  venerabiiia 
cardinalis  Thomaaius  edidit,  et  Qelasio  potius  tri- 
buendum  esse,  si  quod  a  Blanchinioevulgatum  fuit, 


tas.  Quippe  ad  primi,  seoundi,  tertii  ueculi  preces 
additamenta  identidem  facta  fuerunt^prout  sanctis* 
simis  pontificibusvidebatur  magisidoneum  ad  au- 
gendam  eacramentorum  veneratioDera,  populique 
Ghristiani  devotionem.Quarto  autem  et  quinto  bs- 
cnlo  potior  orationum  adjecto,  uti  suspicari  licet 
facta  fuerit.Atque  ubi  conjectura  hflac  vim  habeat, 
jam  inteliigimusquanti  faciendumsit  Sacramenta- 
rium  istudjin  quo  videlicet  pietatisChristians  pro- 
fessio  et  aupplicationes  contineantur,  primis  illis 
Ecclesin  teroporibus  usitat».  Inter  ejusmodi  ora- 
tionesysensim  ad  sacra  mysteria,  adjectas,  en  di- 
gnosci  facile  po8sunt,qu8B  pnculo  iii,qu»  iv,qus  v 
originem  suam  del^ent.Nam  quoties  nove  bnreses 


altero  sine  dubitatione  vetustius.  Gum  Gelasianam  B  «roergebani.atquein  conciliis  orthodoxis  damna- 


liturgiamsanclusQregoriusMagnus  «  multasubtra- 
hens,  »  contrazerit  (ita  argumentur  Ursius)  atque 
ad  meliorem  ordinem  redegerit,  verbahscminime 
cum  Thomasiano  Godice  conveniunt,  qui  mole  sua 
inferior  Gregoriano  deprehenditur.  Contra  nots 
hujusmodi  recte  cadunt,  in  Blanchinianum  qui  si 
nteger  ad  nos  pervenisset,  longeGregoriannm  mole 
superaret,  qna  vero  sine  ordine  in  Gelasiano  pro- 
oedunt,  ordinem  asanctoGregorioacceperunt.  Sed 
quod  potissimuro  ad  hujusmodi  qusestionem  diri- 
mendam  urget  idem  UrsiuSi  hno  oratio  pagina  51 
Editionis  Bianchiniane  in  Leoniano  Codice  occur- 
rit :  Majestatem  tuam,  Domine^  supplices  exoramus 
ui  anima  famuli  tui  Simplieii  episcopi  ab  omnibus^ 


bantur,  curabant  etiam  doctissimi  et  piissimi  pon- 
tifioes  ut  in  conoionibusetsacrisprecibusgermana 
Ek;clesis  doctrioa  proponeretur,  et  populi  calbo- 
licis  auribus  ac  mentibus  sepiusinculcaretur.Hinc 
nate  pro  temporum  varietate  complures  orationes 
et  prsfationes,  quibus  configebantur  hareses  Ma- 
netis,  Sabeliii  Pauii  Sbmosateni,  Arii,  Apoilinaris, 
Macedonii.Pelagii,  Nestorii,  et  Eutycbetis.In  Blan- 
chiniano  Sacramentario  passim  prostant  hujusve- 
ritatis  documenta.  8ed  quinam  fuerint  singularium 
ejusmodi  additamentorum  auctores,  indioare,  eo- 
que  minus  decernere,neroo  nuno  potest.  Gerte  quin 
Romanis  pontiflcibus  tribnendasintquccunque  in 
prasiaudato  Sacramentario  occurrunt,negare  quis- 


gua?  humanilus  aUraxit  exuta,in  sanetorum  censea'  n  quam  non  ausit;  huncenim  Codicem  in  usu  Eccle- 


tur  sorte  pastorum,?oai  sanotum  L^onem  Simplicius 
Romans  Eoclesis  prsfuit.  et  vita  functus  est  anno 
Ghriati  483.ErgoLeonemMagnum  nequaquamGolle- 
otia  ista  babere  potuit.  Rursus  cum  haec,  post  mor- 
tem  Simplici  statuenda,  sit,  ad  Gelasiana  tempora 
referendusGodez  videtur;  namGelasius  annoGbriati 
492  renuntiatus  fuit  Romanus  pontifex.  Ad  contro- 
versiam  hanc  dijudicandam  accessit  etiam  ci.  v. 
Enaebius  Amort  ecclesis  rollegiate  ad  sanctaiii 
Grucem  Pollingffi  in  Superiori  Bavaria  canonicus 
regularis,  et  sacrae  theoiogisB  professor.  En  ejus 
sententiam :  Sacramentarium  iatud  «  non  est  opue 
anius  aiioojus  pontiflcis,  sed  est  Sacramentarium 
Romanorum  pontificum,  usu  recepturo  primis  tem- 
poribus,  auctum  tamen  et  interpoiatum  per  varios 


sin  Romanae  fuisse,  evidentissime  agnoscimus.  In 
festo  sanctorum  martyrumPauIi  et  Joannis  ad  mis- 
sam  5  legitur  :  ffobis  contulisti,  ut  non  solum  pas^ 
sionibus  mariymm  Urbts  istius  ambitum  coTonaren^ 
sed  etiam  in  ipsis  visceribus  civitatis  Joaunis  et  Pauii 
victricia  membra  reconderes,  Et  in  festo  sancli  Lau- 
rentii  ad  missam  5:  Quamvis  sancturum  tuorum  toto 
orbe  clara  sit  gloria,  de  beuiilamen  solemnitate  LaU' 
rentii  prm  caeteris  Roma  Uetaiur,  Atque  eodem  Sa- 
cramentario  Romanos  ipsos  pontiGces  usos  fuisse, 
multa  apertissime  evincunt.  In  festo  apostolorum 
Petri  et  Pauli,  num.  20,  Prnfatio  htto  verba  exbi- 
bet :  Qui  ui  hanc  sedem  regimen  Ecclesise  totius  ef- 
licerest  ei  quod  hxc  prasdicassetg  ostenderes  ubique 
servandum,simul  sin  ea  et  aposiolicte  prineipem^jiigni* 


pontiflees  nsque  ad  tempora  Gelasii  papae.  Specia-  D  taiiSy et magistrum gentium  coiiocasti.ln  natali  epi- 


liter  in  hoc  Sacramentario  agnosountur  manus 
Sixti  III,  Leonis  I  et  Felicis  III.  »  Qu«  orania  iseru- 
dite  persequitur,  et  subacto  Judicio  consentire  cum 
sua  sententia  ostendit  Utraque  sane  opinio  lau- 
danda,  atqne  inter  utramqne  ego,  sed  titubante 
gressu,  procedam  ;  cum  enim  conjecturis  tantum 
ease  hic  locus  possit,  nulla  neque  ab  iis,  neque  a 
meinconcussain  omnibus  sententiapst  exspectanda 
Itaque  prirooveri  prorsus  simile  videtur,  in  liiur- 
gicnm  hoc89rarium  illatas  fuisse  preces  et  obsecra- 
tionesqns  perprima  quinque  reiifrionis  Gbristian» 
88Bculain  asofaerunt  Romano  EcolesiaB,  ac  repe- 


Bcopornm,  num.  5  :  Qui  licet  Fxclesiamf  toto  terra- 
rum  orbe  diflusam,  iargiiate  munerum  ditare  non 
desinis,  scdem  tamen  beaii  apostoli  tui  Peiri  tanto 
propensius  intueris,  quantosubiimius  essevoluiiti;da 
mihi  famulo  tuohujus  pravidentise  tuxdihpositionibus 
exhiberecongruenierofficium^^io,  Haec  sapiuntsancti 
Leonis  I  doctrinam.  Alia  id  genus  prstereo.  Pro 
U8U  quoque  RomanaB  EcclesisB  ooncinnatam  fuisse 
Golleotionem  istaro,  ediscimus  ex  CGemeteriiB,  aliis- 
que  sanctis  locis  aeternaBUrbi8,ubi  festa  olim  ceie- 
brabantur,atque  stationes.Ibi  enimpridie  Kalendas 
Ootobris  recensetur  «  natale  basilieae  Angeii  in  Sa- 


wa 


DB  B8BU8  LmntOICIB 


864 


laria.  »Tain  alibi  :  •  natale  sancU  8tepbani  inccB-  A  mentario.Unumtantummodoetalterumexemplam 


meterio  Galii8ti ;  et  FeliciBbimi  et  Agapiti  in  coeme- 
terio  Prstextati  via  Appia.  »  Et  <c  sexto  Iduum  Ju- 
liarum  •  de  filis  sanct»  Felioitatis  babentur  bsc  : 
«  Natale  sanctorum  Feiicis,  Pbilippi,  in  ccBmeterio 
Priecills  ;  Vitaiis,  etMartialis,  etAlexandri,  in  coe- 
meterio  Jordanorum  ;  et  8iiani  in  coemeterio  Maxi- 
mi,  via  Salaria  ;  et  Januarii  in  coometerio  Pr»tex- 
tati  via  Appia.  »  UaBC  miram  antiquitatem  olent. 

Secundo  ubi  quaeratur  quis  bujus  Sacramentarii 
auctor  sive  consarcinator  fuerit,  nuper  memoratus 
Pater  Biancbinius,  coi  thcMurum  buno  debemus, 
continuo  occurrit,  inquiens,  nomine  sancti  Leonis  I 
videri  illud  inscribendum.  Etprsfecto  non  pauois 


proferam.  In  sermone  primode  JejunioPentecostea 
bft^.cbabetsanctuspontifex  :  «  Hi  itaque  doctoreset 
tirociniummiiitisGbriBtianssanctiBJejuniisincboa- 
runt,  ut  contra  spiritales  nequitias  pugoaturi,  ab- 
stinentis  arma  caperent.  »  Sacramentario  ad  je- 
junium  quarti  mensiB  biec  repetuntur;  cancede  n<h 
bis,  domine,  prsesidia  mtlitim  Chrisiianx  sanciisin' 
choare  jejuniis^  ut,c(mtraspirituales  nequiUas  puffna 
iuri^  continenti^s  muniamus  auxHiisAnTreL  in  eodem 
sermone  sanctus  Leo  addit  :  «  Igitur  post  aancts 
dieb  lstitiaB,quo8  in  bonorem  Domini  a  mortuis  re- 
Burgentis,  acdeinde  in  coelos  ascendeotisexegimue, 
po8tqueperceptam8ancti8piritu8donum,8alubriter 


.     ..  ....  ....  etneces8ariecon8uetudoe8tordmata,ut8iquidforte 

coniecluris,  iisque  gravissimis,  ejus  opinio  nititur.      ...       #.!.*»  j.         »•  i\  ^      i 

„..*'  '.     ^     .^.  ....     .  ^.    D  mter ipsa  festivitatum  gaudia  negligeos  libertas et 

Etiamsi  ex  Joanoe  Diacono  didicerimus  a  sanctia  o  «^ .  o        .^  u        i-  •  u  .• 

hcentia  inordinata  prs8ump8it,hoc  religiosflB  absu- 


dunlaxatpontincibuaGelaBioet  Gregorio  I  elaborata 
fuisse  Sacramentaria  ad  ueum  RomansB  Ecclesiae 
{Joan.  Diac.  in  Vit.  S,  Greg.  M. ),  attamen  etiam 
anteGelaeiumRomanispontificibaaeQaproculdabio 
fuit  liturgia,  atque  ad  eam  exornandam  et  amplifl- 
candam  facile  euam  opem  contulerit  sanctue  Leo 
Magnus  bene  dereligione  totaliisin  rebus  meritus, 
et  aingulari  eloquentia  praBdituB.Bt  revera  vetustus 
auctor  libri,  cui  titulua  :  Gemma  animse^  scribit : 
Orate  pro  me  peeeatore^  Leo  pro  dici  etatoit.  Hic 
et  praefationes  composuit  {Aueior  Gem.  entm.,  e. 
49).  »  Tum  addit :  «  Leo  papa  apposuit  (canoni) 
sanetum  sacrificium  immaculatam  hostiam  {idem,  c,) 
90) ;  »  quod  et  in  Romanoram  pontificum  Vitia  le- 
gitur  apud  Anastaeium  Bibliotbecarium.  lofra  ait  Q 
ff  benedicamus  domino^  acceptom  eat  de  psalteria 
deo  gratias^de  Apostolo.  Sed  hsBO  dici  constituit  Leo 
papa.»  Ad  baec  Quesnellius  adnotat:  «Qai  Pontificale 
MissalequeRomanorumpaaloattentiuslegeritybaud 
difficile  deprebendetplurima  bio  ineertalegi,  qus 
Leoniam  pbrasim  dictionemque  omnioo  redo- 
lent,  ut  dubiumapud  me  non  sit  magnam  eorum 
partem,qu8Bvel  inofficiisecclesiasticia,  antiquarum 
prffisertim  solemnitatum,  Pascb»  puta  et  Pentoco- 
stes,  recitantur,  a  sanctissimo  pontifice  Leone  I 
fuissocompositavelrestituta.Inter  bsc  numerande 
mihi  videnturpraBfatione8,qu8B  canoni  missffi  prs- 
mittuntur,  nec  non  aliaB  dus,  quas  habet  Poniifi* 
cale  Romanorum,altera  in  episcopi  consecratione,al- 


nentiae  censura  castigel.Qus  abboc  quoque  studio- 
sius  exsequenda  est,  ut  illa  in  nobis,  qu»  hac  die 
EcclesiflB  sunt  collata,  permaneant.  •  At  in  Sacra- 
mentario  ad  idem  Jtgunium  quinti  meosis  praefatio 
eadem  sensa,  totidemque  ferme  verbis,  exhibet : 
Vere  dignum.  Post  illos  enim  Ixtitix  dies,  quos  in  ho- 
norem  Domini  a  mortuis  resurgentis,  ac  in  coslos  as  - 
cendentiSy  exegimuSfpostque  perceptumsancti  Spirim 
donum,  necessarie  nobis  hsecjejunia  saneta  provisa- 
suntf  ut  pura  eonversatione  viventibus,  quse  dizinitus 
sunt  eollata  permaneanl.iidL  in  sermone76i8ta  leguo- 
tur :  «  Solemne  jejunium,  quod  animis  corporibos- 
que  curandis  salubriter  iostitutum, devota nobisest 
observantia  celebrandum.  c<  Eadem  occurrunt  in  8a- 
cramentario  ad  jejunium  quarti  mensis  :  Adesto 
Domine^  supplicationibiu  nostris,  ut  hoc  solewne  je- 
junium,  quod  animabus  corporibusque  curandis 
salubriter  instttutum,  est  devoto  servitio   cetebramMS. 

Possit  quidem  quisquam  oontendere  hujusmodi 
orationes  ao  prsfationes  expressas  fuiBse  e  aancti 
Leonis  sermonibus  per  aliquem  ex  subsecutis  poD> 
tificibuB,  puta  a  sancto  Gelasio,  Sacramentarii  io- 
staurati  auctore.SedaBquius  e8tarbitrari,ea8  adip- 
8um  Leonem  Magnum  essereferendas^qui  utrobiqae 
tamin  8ermonibu8,quamin  concinnandissacrispre- 
cibuSfpbrasibus  ao  sensiBsibi  familiaribua  U8U8  foe* 
rit.Neque  bujus  opinionis  fundamenta  DutaDt,qaod 
Simplicii  pontificis  nomen  sese  bic  intulerit ;  coigi- 


terain  ordinatione  presbyteri (QiiMn.  1. 1  Ed.  op.  S.  *>  cere  enim  quisqoam  potest,  a  librario  Leooianam 


Leon.  ad  serm.  96),  »etc.  Neque  alia  mens  fuit  cardi- 
nali  Tbomasio,  scribenti  :  «  Quod  nolim,  integrum 
Gelasio  a8cribas,sed  Leoni  Magno  ex  parte,  ejusque 
predecessoribusRomanis^episcopis.Neo  immerito : 
coeperam^enim  Leoninas  pbrasessententiasque  cnm 
hoc  Godice  conferre  ;  et  inveni,nedum  stylum,  sed 
ipsissima  verba  Leonis  hio  recitari ;  et  hino  certior 
factus,  paulo  certius  hoc  assere  non  dubito  {Card* 
Thom.  in  prsef.  ad  Sacram  Getas).  «QueB  eminentis- 
8imusTbomasiusscribit,facile  foret  exemplis  pluri- 
mis  confirmare  :e]oquentia  enim  sanctiLeoni8,eju8- 
que  elegans  stylus  in  oculos  incurrit  tam  in  ejusser- 
monibus  et  epistolis,  quam  in  Blanohiniano  Sacra- 


opu8  exBcribente  pro  Sitvestri  nomine,  improvide 
substitutum  fuisse  Stmp/icttnomen.  Accedit,  qaod 
muha  in  hoc  Sacramentario  oomprebensa  ad  conde- 
tionem  temporum,  quibus  sanctuB  Leo  caihedram 
apostolicam  tennit,8peotareomninovideaotor.  No- 
rum  eruditi,  sub  eo  pontifice  contigisse  immanem 
AttilflB  irruptionem  in  Italiam,ouJu8  immensosexer- 
citns  postremumUrbi  trepidanti  exitium  minabator; 
tum  anno  Chr.  455  eamdem  urbem  a  Genaerieo 
Vandalorum  regecaptam,  atque  direptam.  lootro- 
que  eventu  miserentis  Oei  manus  super  Romanos 
efTulsit^tum  quod  Attilam  crodelissimamvaatatorem 
orbiom  compe80oit,neRomamvietor  pergeret ;  tom 


865 


DI88BRTATI0.  CAP.  lO. 


866 


quodGensericam  a  capta  neque  tamen  vastata  Urbe  A  niore  serpeniium^nan  uiique  ut  cuiquam  noxii  simus. 


tam  citoremovityMiserrimabujuBmodi  temporade- 
lineata  in  Saoramentario  videntur.In  Jejuaio  quarti 
mensis,  nnm.  11,  oratio  haclegitur :  Deus,  qui  va- 
siaioris  antiqui  perfidiam  virtule  filii  tui  et  saneti 
Spiritus  destruendOydedisti  nobis  de  eapHmtate  victo^ 
riamj  concedOy  qusesumus^  ut  qui  nos  impetere  nuh 
ttuniur^potentise  tu3S  dextera  conterantur,  Mense  Jn- 
iio,  num.  28  :  Munera  nomini  tuOt  Domine,  cmn 
graiiarum  adione  deferimus^qui  nos,ab  infesHs  hosti' 
bus  tiberatoxy  paschale  saeramenium  placida  tribuis 
mente  suscipere.ln  praBfatione :  Ut  sie  miia  nostra  dC' 
peilas^sicut  corporum  ferales  exstinguis  inimicos^  nec 
captivitatem  quam  exlrinseeus  submovisii^sustinere  nos 
paiiaris  infemam. QuprB,  quoque  babetur^ilgnommiii 


sed  ut  soUicite  dotos  caveamus  aUenos.  Ita  mites  ad 
omnes  esse  nos  jubes^ut  pariter  corriperepraecipias  in- 
quieteos;longe  atiudquippe  estconiumeliamprseterire; 
atiudf  ne  per  improvidam  benignitatem  capiamur.in- 
tendere.Quoniam  ei  tuaclementia  ea  tegenostros  resot* 
vit  erroreSfUi  nos  denuo^ne  deteriora  subeamus.errare 
prohibeas :  nec  tiin  quispiam  atU  non  cessum  judicet 
fuisse  delieium,aui  Laesum  se  fortassis  existimet,si  fa- 
eultas  eidempotiussubtrahaturtaedendi.cumhocipso 
magnum  beneficium  talibus  conferatur,ut  mali  essede» 
discant  vei  impossibitiiate  peccandi,  Qai  baec  attente 
perpendatyduo  inde  manifeste  colligit :  scilicet  bano 
prffifationem  aRomano  quopiam  pontiflceelucubra- 
tam,qui  potentem*aiiqaem  autaliquoBinimico8,ca- 


adpeccatorummeritapertinereutservorumtuorum  la"  n  iumniatores,  sive  inBidiatores^passus  fuerat,  aqui- 


bare  quassiia  sub  conspectu  nostro  manibus  diripianiur 
alienis^et  quae  desudantibus  famulis  nasci  tribuis,  ab 
hostibus  paliaris  absumi,  etc.  SuppHces  cxoramus^ut 
ab  omnimortaliiaiis  incursu  continuata  miseraiione 
nos  protegas, Suni  et  alia  Ioca,qo»  pr8etermitto,indi- 
cantia,gravibu8  presBurts  tunc  populum  Romanam 
obnoxium  fui8se,quod  certe  Leonis  Magni  tempori- 
buB  contigit.Audi  quid  ipse  sanclus  pontifez  dicat : 
(c  Quis  banc  Urbem  reformavit  saluti  ?  quis  acapti- 
vitate  eruit  ?  quis  a  c«de  defendit  ?  LuduB  Gircen- 
8ium,an  cura  sanctorum  ?  Quorum  utique  precibuB 
divinaa  censurae  fileza  sententia  est,  ut  qui  mereba- 
mur  iram,  servaremur  ad  veniam.  •  Infra  subdit : 
«  Revertimini  ad  Dominum,intelIigente9  mirabilia 
qa«  in  nobis  dignatus  est  operari ;  et  liberationem 
no8tram,nonsicatopinantur  impii,Bteliarum  affeo-  ^ 
tiba8,sed  ineffaiiili  omnipotentis  Dei  misericordis 
depatantes,  qui  corda  furentium  Barbarorum  miti- 
garedignatus  e9i{S.Leo,serm.Si^in  oetav.ApoH.),» 
Qaare  tandem  intelligas,  Justas  Blancbinio  adfuis- 
8e  causas  tribuendi  saneto  Leoni  editum  a  se  8a- 
eramentarinm. 

Tertio,i8ta  nibilominus  certi  aliquid  nobis  prsbe- 
re  non  po88ant;et  quicunquereliquo  monnmentaex- 
pendat,rem  adbuc  dubiam  fateri  cogatur.  Si,  quod 
ego  8Uspicor,proferre  licet,  veri  mibi  videtur  simi- 
lius  collectionem  banc  post  tempora  sancti  Leonis 
ab  aliquo  consarcinatam  fuisse;  quascunque  reperit 
orationes  et  prefationes,  ab  ipso  sancto  Leone  ejus- 
qaeprsdecessoribusRomanispontiflcibuBCompOBi- 


bus  adbuc  sibi  timebat.  Respicere  b«c  possunt 
sebisma  contra  Damassum  papam  ab  Ursicino  ez* 
oitatum  anno  Cbristi  367.  Referenda  tamen  potius 
sunt  ad  scbisma  Ealalli  anno  419  contra  Boniflcium 
I  papam.aut  ad  Bassi  ezconsulis  accusatione  anno 
4^  adversus  Siztum  III  pontiOcem  conflatas,  de 
quibus  Vit»  Romanorum  pontiflcum  aliaque  mo- 
namenta  fldem  faciunt,  Pagio  tamen  reolamante,  ao 
rem  in  dubium  revocante.Neque  enim  bic  agi  vide- 
tnr  de  scbismate  Symmacbi  et  Laarentii,quod  s«- 
oulo  subsequenti  accidit.AIterum  est,  b«c  minime 
consentire  cum  Leonis  I  pontiflcis  via,  moribus  ao 
rebus  gestis,  erga  qaem  perpetaus  fbit  amor  et 
obsequiom  oleri  et  populi  Romani.Neque  illum  ez- 
oogitare  licetbi^jusmodi  prsfationis  auctorem,oum 
adversus  tantnm  virum  nallus  unqnam  domesti- 
cuB  bostis  insurrezeritySive  insidias  struzerit.  Imo 
improvide  eadem  prsfatio  in  oollectionem  banc  il- 
lata  videtur ;  qa«  usui  quidem  fueritalioui  Roma- 
no  pontiflci  in  privata  quapiam  oontentione  suis 
cum  «mu1i8,at  locum  subinde  babitura  non  erat  in 
Sacramentario,quod  in  usum  subsequentis  Bccle- 
8i«  fuiBset  efformatum 

Post  eadem  prsfationem  alia  subsequantur  non 
absimilia.  OetM,  ^t  prude*item  sinceramque  concor- 
diam  tuorum  cordibus  inesse  votuisti^  da  nobis  /e- 
giiimee  diledionis  tefuremensuram^ut  gui  ajustse  pa- 
cispuritaiedisseniiunt^in  nobis  tamen  quodmerito  de- 
beani  tacerare^  non  inveniatU.  Ibidem,  in  missa  8  : 
Comprtme,  Domtfi^,  quxsumuSyOs  iniqua  loquenliumf 


tas,in  unum  Godicem  coegit;et  quidem  sineoccura-  H  eteos  qui  nos  motiuntur  insimilare confuta.ln  pr»fa- 


to  ilio  delectu,ac  sine  ezquisito  ordine,quem  rei  gra- 
vitas  ezposcebat.Fas  mibi  sit  et  alteram  addere  con- 
jecturam.  A  Gelasio  pap»,  autsub  ipso  Gelasio  ea- 
demcollectiofleri  potuit,inc]inantead  finem  s«culo 
Gtmsti  quinto;veri  tamen'similius  videatar  id  potius 
8ob  Pelice  III  pontiflce  contigisse,  qui  Gelasio  pro- 
zime  praivit.En  qu»  me  ad  bujusmodi  opinionem 
adduzere.Mense  Julio,num.  18,  b«o  in  prefatione 
occorrant:  Qui  nos  doces  iltorum  fUgUer  relaxare^qui 
nobis  adversanturyOffensaSySic  pissimulare  culpas,  ut 
sub  specie  graiiae  nocere  cupientium  deelinemuSfin  qua 
siudent  perseverare^maiiiiam.  Tu  etenimfiomine^non 
manere  vis  similitudine  columbarumf  ei  astutos  fUri 


tione  :  Qui  famulos  tuos  informare  dignaris,  ul  non 
tam  nos  exagitet  inepta  laceratio  superborum^  quam 
poUus  moveai  miseratio  tacerantum.  In  missa  3  b«o 
animadvertenda  occurent  :  Nthil  ergo  juvat  eos  qui 
dedecora  sua  notasquenon  cemunt ;  et  quia  ipsi  se  non 
vident^sestimant  nec  se  ab  aliis  viderLCum  enim  cla- 
mat  Apostolus :«  Quae  secundum  faciem  sunt^videiey » 
quemadmodum  se  celare  posse  confidunt,  qui,  sicut 
scriptum  est.per  dulces  sermones  suos  seducentes  corda 
fallacia^et(sicut  Bvangelium  ait)  Christum  ait  cubili 
requirenieSf  palam  mantfesteque  declarani  quid  ei  di- 
ctis  exsequantur  et  factis  ?  Nec  eos  futcit  aut  munitf 
quia  utuvaierecontendantfVotumina  divinapereur'" 


867 


DB  BBBUB  LTTUBGIGIS 


868 


runt:cum  per  h3Sc  ipii  poiius  improvos  moressuosei  A.  abADastasiocollectis,»  vi  Nonas  Martia8i»iepiiltiinB 


profiieantur  et  damnenf:  nescientes  quod  traduntur  in 
reprobum  sensum^ul  faciant  quse  non  couveniuntteic. 
Qraviora  babes  in  miBsa  20,  mense  Julio,  ubi  bceo 
prffifatio  :  Qui  coplestibus  disciplinis  ex  omni  parie  nos 
instruens^qualiter  o  fidelibut  iuis  falsos  fratres  discer-' 
neremus^  eic,  Dehissunt  enim  infloti  sensu  camis  su3S; 
de  his  sunt  qui,  terrena  sapientes,  ideo  deprecantium 
te  verba  fastidiunt^quia  animaies  atque  camales,qu3e 
sunt  Spiritus  DetjStulia  menie  non  capiunt.De  his  sunt 
qui,  reprobi  circa  fidem,  quam  nescienies  et  quse  lo- 
quaniur^nequede  quibusafRrmant^sxpesubvertere  eo- 
naii  sunl .  De  his  sunt  subdoli  operarii  qui  introeunt 
explorare  Ecciesix  liberiatem  quam  kabet  in  Christo.ut 
eam  secum  in  turpem  redigant  servituium.De  his  sunt 


traditus  fuit?  Cur  gemiQse  orationes  ibi  in  hunorem 
«  sanctiSiivestriexbibeDtur,»  tertiaverOyqusadip- 
8umquoquereferendapromoreerat,de8implicioepi- 
Bcopo  agii?GonJicere  possumus  tres  orationes  in  ho- 
norem  sancti  Silveatri  fbiese  positas  in  Codice,  et 
posteam  miBsamBucceBBiBse  alteram  indepoBitione 
Simplioii  pontiflciiB;librarium  verOtdom  islam  Col- 
leclionem  ezscriberet,  incaute  ex  una  per  saltum 
transiliiBse  in  alteram.Attamen  hett  ipsa  papsSim- 
plioii  mentioCoilectionishqjuBtempuB  posseinnuers 
videtnr.  In  Romana  Ecclesia  perdurat  adbuc  mos  ot 
pontiAcis  oltimovitafunctiannuumfunushabeatur. 
8i  GelasiuB  bujusmodi  liturgiam  concinoasset,  cur 
Simplicii,et  non  potius  FeliciB  III  paps  prsdeceBBO- 


qui  penetrani  domos^  ei  eaptivas  ducunt  muliercuiai  ^  ri88uinomen|poBui8Bet?Hecautemadnotati8verum 


oneratas  peccatis^non  soium  viduarum  facullates,  sed 
devoraniesetiam  marilarum,  Isii  necjustos  appetunt  se 
videri  nec  saitem  deforis  sunt  vet  dealbati  vel  ioti^sed 
palam  pudore  caicato,de  prauis  conversationibus  suu 
eitam  gloriantur :  et  domi  forisque  spurcitiam  contra' 
hentes,non  tam  referii  sunt  ossibus  inortuorum^quam 
magis  ipsisunt  mor/fit,etc.  Uti  non  solum  adiuigrO' 
tiam  venientessuifiedifates  deterrent,sed  eiiam  intrin* 
secus  fralribus  constituiis^proquibus  Christus  est  mor- 
tuus,  offendiculum  suse  perversitatis  opponunt.  Tales 
cavcre  nosjubes,  etc.Hiec  eane  longiu8Cuia,8ed  non 
dissimulanda.Equidem  quo  BspiuB  ipBa  conaidero, 
perBuadere  mibi  non  po8Bum,eadem  aquoquamEo- 
manorumpontiflcum,nedumaprudentioribuB,inBa- 
cram  liturgiam  fuiBBe  illata.In  concionibuB  quidem 


tempua  indicare  videtur,  et  praeBertim  quod  cum  eo 
conBentiant,  qua  supraanimadvertimuB.  Sedente 
Bancto  Leone  I,  quot  turbinee  paesa  fuerit  Romana 
civitas^JajQ  vidimuB,et  propterea  illius  aevo  multa 
qu8B  bic  continentur  congruere  demonstratum  est 
At  commode  etiam  direptiones  ill»,miJoraque  im* 
pendentia  pericula,  et  subBecuta  liberatio»  ad  Fe- 
licis  III  pontiOcatum  epectare  poBSunt.  Eo  quippe 
tempore  inter  Barbaro8,hoc  eet  inter  Odoacrem  re- 
gem  ac  Tbeodoricum  Gotborum  docem,  postea  re- 
gem,atrox  bellum  viguit,et  de  Rom»  totiosque  Ita- 
liffi  imperio  dispotatum  fuit:iieriqoe  nonpotuitqoin 
Romanu8agergraviBBima8ubieritincommoda,gran- 
diaque  trepidatio  Urbem  concuBBerit,  qoam  tamen 
miaeratio  divina  excuBBlt.  Menee  Julio,  ad  missam 


atqueinepi8toIi8haBcferantur,b©claudentur.Verum  C  12,  oratio  ieta  occurrit :  Auxtliare^Domine^Umpori' 


atrox  bujusmodi  ceuBura  adverBUBprivatosbomiceB 
male  sedet  in  divinis  mysteriis,  neque  cum  eorum 
maje8tate,man8uetudine  etmode8tia,componi  facile 
po88it.8i  ejusmodi  prsfationeB  ab  aliquaprivato  bo- 
mine,aut  a  pontifice  quopiam,  pro  aliqua  singulari 
neoessitate  compoBits  fuerunt,  dign»  certe  non 
erant  quae  in  publica  el  communi  liturgia  conserva- 
rentur.DoctisBimnB  quidam  vir  in  litteris.ad  Patrem 
Blancbinium  dati8,bi)ec  interpretalur  de  ManicbsiB 
8ub  Bancto  Leone  detectis.Addere  ie  poterat  et  sub 
Bancto  Gelasio.Iniie  tamen  prflefationiboB  agi  non 
de  bffirelicis,  quos  sanctuB  Leo  acerrima  eloquentia 
exagitat  (Serm.  33,  41 ;  epist.  8  ad  episc.  liai.),  aed 
quidem  de /rafW6ui,quorum  corrupti  moresgrapbi- 


bus  nostriSfUt  tua  nos  ubique  dextera  protegat,et  rt' 
ligionis  integritas,et  Romani  nominis  securitas  repa^ 
rata  con^u/o/.  Paganorum  collovfem  Odoacer,Gothof 
Arianam  gentem  l'beodorioo8  in  Italiam  invexere. 
Horum  causa  et  religioni  et  Urbi  sob  Felice  III  papa 
timebatur.Sub  Gelasio  autempontiflcepacataomnia 
fuerunt  Ro.D»,ita  ut  rectiue  id  ejusdem  Felicis  III 
tempora  referenda  basc  videantur. 

Praeterea  animadvertas  velim  preceB  ad  Deum  in 
iata  Sacramentario,  uti  moB  poscebat,  pro  dominan- 
tibos  Romes  fondi.Bnquibus  verbis.Mense  Julio,ad 
missam  25  :  Protege,  qusesumuSf  Damine^  Ramani 
nominis  uiique  rectores.  Ad  missam  34  :  Rowumis 
atucilare  principibtuMeuBe  Augu8to,ad  missam  43: 


cepingunturomninoevidensquisquefateatur.In  eo-  D  Romani  nominis  defende  Rectores.ln  GelaBiano  qno 


rum  q  uoque  oonsortio  eccleBiastiooB  quosdam  saltem 
viros  noa  defuisse,  ex  adductis  verbis  non  difncile 
coUigaa.Quod  si  inGelasianumSacramentariumali- 
qua  ex  istis  irrepsere,  nuiium  tamen  ibi  excessum 
deprebendas. 

Accipe  nunc  quare  mibi  visa  fuerit  liturgia  bsc 
consarcinata  temporibus  potius  Feiicis  III,  papae, 
quam  Gelasii  successoris.Jam  supra  vidimus  preces 
Deo  oblalas  fuisse  in  Saoramentario  bocproanima 
famuli  Simplicii  episcopi.Vitiatum  eum  locum  a  li- 
brario  suspicari  fas  est.  Nam  cur  oum  festo  sancti 
SilvestricoDJungituremortualisdiesSimpliciiponti- 
fiois,qui^ot  habetur  in  VitisRomanorom  pontifioom 


qoeSacramentario  ista  babentor.Gor  nosquam  im- 
peratorum  sive  Augustorum  nomen  adbibetor?Bi, 
ot  videtur,ratione,  quod  primo  Odoacer,  tum  Tbeo- 
doricu8,Urbi  sunt  dominati,  uterque  regis  nomine 
oontentu8,et  neoter  imperatoris  aot  Aogusti  appel- 
lationem  osorpare  aosos.  Imo  Grscos  Augosti,  oti 
supremos  Urbis  dominos  uterque,  sqoeac  popoloi 
Romanos,  venerabantur.  Qoamobrem  Romana  li- 
torgia  eo  tempore  tam  pro  barbaricis  regibos  qoaffl 
pro  imperatoribos  deprecatora^rectom  Romani  iio- 
mtnu,aot  Romanos  principes,9Lpio  otrisqoe  domina- 
toribos  vocabulo,  in  sois  precibos  appellare  coa- 
8uevit.Deniqoerecolenda8ontqo«inSacramentario 


OISaBRTATK).  CAP.  m. 


870 


Uto  ad  missain  quartam  meDse  Septembri  io  natali  A  cimi  Miss»  de  vigilia  coafuseB  suQt  iDterdom  cum 


episooporum  ooourroDt.  Ibi  haec  prsfatio  :  Aplius 
siquidem  aique  decentius  his  diehus  episcopalis  officii 
suseepla  principia  eeUbramus,  quibus  et  Eccletix  to^ 
tius  obseroaniia  devota  cencurrit ;  etipsius,  cui  sacer- 
dotale  minisierium  deputanium,  naialis  colilursacra' 
menti;  dumque,  restrictius  castigatiusque  viventeSfin 
summi  ponUfieis  proficiendo  membra  transferimur, 
adeptum  temperalem  hunc  honorem^  potius  fieri  spe^ 
ramus sstemum.  Subsequitur  oratio  :  PrxstaDomine 
quxsumus^  ut  de  nostr^e  gaudeamus  provectionis  aug* 
mentOt  et  de  eongruo  sacramenti  paschaiis  obsequio. 
Paria  habes  to  subsequenti  misBa.  Ei  hisautemevi- 
dcDter  oolligitur,  cumtemporeetJejuDio  quadrage* 
aimaliy  quod  nomioe  observantix  et  observatiouis  no- 


missis  de  festo.  AliquaDdo  pr«fatioDe8  Bioe  prsviis 
etBubeequentibusorationibospoDuntur.Juliomenee 
varivcongeruDturmisB»  iDjeJunio»atque  oratiouea 
etprece8dium«;tum  pauc«  quflddamorationesma- 
^uliD»  et  vef pertio».  8ub8equuntor  preces  diuro» 
cum  seneibus  nece88arii8»etalie9  misse  in  jejunio. 
Hic  grandia  congeriee  etoonfutiio  mieBarum  etora- 
tioDum,  neque  preeoriptum  quibua  diebus  earum 
neua  futurus  esaet.  Uno  verbo,  videtur  ooUector 
quidquid  eibi  occurrebat  deecripeiese,  sed  non  eam 
quae  par  erat,  diepositionem  et  ordinem  cur»  ipsi 
fuisee.  Ei  tamem  vitio  ne  vertaa  quod  hic  nulla 
Quadragesim»,  Paschatis,  et  Domioicarum  recur- 
rentium  per  annum,  mentio  fiat ;  neque  enim  inte- 


▼imas  dooatum  in  GelaeiaDa  et  Gregoriaoa  liturgia,  n  grum  ad  noe  pervenit  SacrameDtarium  ietud,  muti 


eoncurriaae  diem  natalem,  hoc  eet,  aoDiveraarium 
diem  ordioatioDie,  eive  eooaecrationis  Romaoi  illiua 
episcopi,  eive  sacerdotie  fhoo  enim  quoque  Domioe 
tune  designabantur  epiecopi]  qui  eacramentarii  hu« 
ju8  conearcioator  diceodua  eet,  aut  sub  quo  idem 
eoncinnatom  fuit.  Quam  vellem  h«c  Bancto  Leoni 
MagDO  poDtiflci  poesent  aptari  I  Verum  ei  cardina* 
iem  BaroniumaudimuB,  Leolordinatue  eat  eummoa 
pcntifex  poet  Paacha  aoni  440,  id  eat,  die  decima 
meneis  mali ;  ai  Papebrochium,  die  octava  Septem- 
bria;  ai  Pagium,  dievigeeima  eecunda  ejuedem  8e- 
ptembris.  Quare  ex  biace  rationibue  Leooem  exolo- 
8om  videa.  Gootra,  qoi  Gelaaium  aoctorem  Sacra- 
mAotarii  ietiue  opioaotur,  coDaeDtieotem  habeot 
Godicem  ipeum,  com  is  ordinatus  fuerit  pontifex 


lom  nempe  in  priocipio  et  floe.  Etnihilomious  spar- 
aas  ibi  reperimua  noo  paocas  Domioicarum  ipsa- 
rum  orationea,  qu«  omoium  vetustissimfle  io  liturgia 
oeneend»  sunt.  Interea,  utcuoque  de  Sacrameotarii 
ipsius  auctore  statuas,  repetendum  hio  est.pretio- 
8um  eximiumque  noa  in  eo  habere  promptuarium 
8acr«aDtiquitati8,  etRomao»  liturgia  ;Dul1umque 
alium  liturgicumCodicem  OccideDtalisautOrieDtalii 
Ecolesi»  auperease,  qui  ad  tantam  vetustatem  acce- 
dat.  ExLatiniaenimetGrfldcisliturgiis,  nobie  notis, 
et  Domina8anotoramJaoobi,Ba8ilii,Ambro8ii,Ghry- 
soslomi,  Gelaeii,  aliorumque  Patrum  praBfercDtibus, 
nullam  08tenda8,in  quam  eensim  non  irrepaeriDt  ad- 
ditameota  aliqoa  eubeequeotis  aevi.  At  hic  prster 
millenariam  origioem  Veroneoeis  Codicis,  a  Patre 


Galendis  Martiis,  anno  Ghriati  492,  adeoque  Domi-  ^  Blanchioio,  h^Juamodi  rerum  «stimatore  idoneo, 


nioa  aecunda  Quadragesim»,  cum  anno  illo  Paacha 
in  diem  quintam  Aprilis  iociderit,  dod  vero  in  diem 
septimum  Aprilis,  ut  ex  oscitantia  typograpborum 
legitnr  inGriticaBaroniaoa  Pagii.  Sed  qoando  visum 
potiosfueritpertinere  Bacramentarium  hoc  ad  tem- 
pora  Kelieis  III  papeo,  a  syslemate  hoe  non  dissentit 
illius  conaeeratio.  Testibue  eoim  Anastaeio,  Pagio, 
aliisque  soriptoribuSy  aquibusbiduo  tantum  oardi- 
nalis  Baroniua  differt ;  consecratus  fuit  Romanus 
pontifex  idem  Felix  III  anno  Gbristi  483,  die  aexta 
Martii.  Et  oumeo  aono  celebratum  sit  Paacbadie 
decima  Aprillis,  natalia  quoque  ejuadem  papoB  inour- 
reritoportetinDominicamsecundamQuadragesimflB. 
Reliquumigitarest,  ei  hiscecoigecturisfldendum 


firmatam^nihiloffendiequodcumquintisaeculicondi 
tioneatqueeruditionenonconaentiat.Imoadsnntqus 
aingularem  illius  antiquitatem  apertiseimeprodunt. 
In  Pentecosten  ascendentibos  de  foote  hecbene- 
dictio  legitur :  BenediCj  Domine^  et  has  tuas  creaturas 
fontis,  meUiSt  ettactis  ;etpota  famulos  tuos  ex  hocfonte 
aqujB  vivse  perennisyqui  es  Spiritus  veriialis,  et  enutri 
eos  de  hoc  lacte^eimellet  quemadmodumpatribus  nostris 
AbrahamJsaac,etJacob,.,  introducere  te eosin ierram 
promissi&nisj  terram  fluentem  metle  et  lacte.  Conjun- 
ge  ergo  famutos  tuos.  Domine,  Spiriiui  sancto,  sicut 
eonjunotum  est  hoe  mel  et  lae,  quo  ca>lestis  terrenseque 
substantix  significatur  unitio  in  Ghristo^  etc.  HsOy 
ioquam,remotiorum  sscuiorum  postGhristum  ves- 


sit,  ut  ad  saDctiFelisIIItemporareferendum  videa-  D  tigiasunt^primieenimEcclesiflBseculisinmorefuit 


tur  Sacramentarium  iatud.  Fueritneautem  illius  con- 
ditor  ipse  pontifex,  an  quisquam  aliua,  decemere 
qais  unquam  sibi  sumat  ?  Potuit  aliquis  in  nnum 
oompingere^  qu»  ex  variia  tuno  Sacramentariia  seli- 
genda  censuit,  et  Romanum  vetus  novis  onerare 
mercibua.  Certe  non  bic  is  ordo,  atque  accuratus 
rerum  delectue  apparet,qui  ejusdem  aedificium  aii- 
c^Jua  Bomani  poDtificieprudeDtiflBaioeulladubita- 
tione  tribueodum  persuadeat.  Nempe  in  eo  deeide- 
ratur  exacta  temporum  coooexio,  et  distributio  fe- 
storum.  Mense  Septembri  missam  aanoti  Petri  apo- 
atoli»  miesam  quoque  sancti  Laurentii  habee.  Ad 
Septembrem  fit  invitatio  plebiainj^unio  menaisde- 


iofantibus  e  eaoro  lavacro  egressie  lac  et  mel  degos- 
tanda  porrigere,  veluti  aacrasymbolaquibussigni- 
ficabntur  eorum  ingresaus  in  sortem  filioram  Dei, 
velutin  terram  promisaionislacte  et  melle  fluentem. 
Hijua  moria,  imo  et  orationis,  mentionem  supra  vi* 
dirousfactamincoocilioGarthaginiensi ;  quod  habi- 
tum  fuit  annoGhr.  793.Saoctu8  autem  Hierohymos 
circiter  eadem  tempora  soribebat ;  u  Multa  alia,  qo« 
per  traditiooem  in  Eccleeiis  observantur,  auctorita- 
temsibi  script»  legis  ueurpaverunt,  velut  in  lavacro 
ter  caput  mergitare,  deinde  egressos  lactis  et  mellie 
prsBgustare  concordiam  {Hieron,  diaL  adv.  Lucif.) » 
Sed  etejuaoe  ritua  sascnloGhristiaecundotestem  ba* 


871 


DE  RIBU8  LITOB0ICiB 


871 


qerous  TertulliaDum,  dum  et  ipse  ad  traditioaem  X. 
provocans,d6  baptismo  agit :  «  Termergitamur»in 
quit,  amplius  aliquid  respondenies,  quam  Dominua 
in  Evangelio  determinavit.  Inde  suscepli,  lactis  et 
meilis  concordiam  praegustamus  {Teriul.j  de  Com, 
miL,  c.  3).»  Adversus  Marcionem  (Lib.  i)  commemo- 
rat  «  Mellis  et  lactis  societalem,  qua  Greator  euos 
infantat.  )>-Aiicui!mirumvideatura  prnlaudato  Hie- 
ronymo  alibi  scribi,  non  lactis  et  meliis,  sed  «  vini 
et  lactis,  •  coocordiamreceDsbaptizatisfuisBeexbi- 
bitam  (Hieron  commenl  in  cap,  lv,  Isai.) :  Qui  mos, 
ait,  ac  typus  in  Occidentis  Ecolesiis  hodie  usque 
servalur,  ut  renatis  in  Gbristo  vinum  lacque'tribua- 
tur.  »  Suspicari  quis  possita  iibrariopromellis  scri- 
ptumfuissevini.  8edanimad?ertenduro  GieroeDtem 
Alpzandrinum,  postquam lactis  et  mellis  roistionem  |. 
in  baptisroo  agnovit,  beec  addere  :  Misceturquoque 
lac  vino  {Clem.  /4lex.  L  i,  e.  6,  Papdagog.),  etc,  » 
quanquam  bjpc  non  satis  aperte  adbaptisroum  refe- 
rat.Geterum  perdurat  adbuc  ritus  iste  in  ^tbiopicis 
Ecclesiis,  ibiquebaptizatis  lao  et  mel  pr«Bbetur.Ve« 
rum  in  occidentalibus  Ecclesiis  desiisse  bunc  ritum 
post  saecuiuro  Cbristi  quintum,  conjicere  possu- 
mus  ex  aotiquorum  silentio.  NuIIum  enim  illius  ve- 
stigium  superest  in  Sacramentariis  Gelasiano  et 
Gregoriano,  uti  neque  in  vetustissirois  Ordinibus 
Romanis  a  Mabillonio  editis. 

Occurrit  luiderooratiohsecinantiquissirooOrdine 
Romano  de  divinis  officiis,  quem  Melchior  Hittorpius 
anno  ^568  evulgavit,  sed  ad  diero  sacruro  Resurre- 
ctionis  Doroini,  et  sine  ulla  roentione  ritus  porri- 
gendi  lactis  et  roellis  recens  baptizatis.  Est  et  ibi  ^ 
benedictio  agni  in  Pascba,  et  benedictio  aliarumcar 
niuro,  turo  benedictio  laotis  et  mellis.  Dissimulare 
tamen  nolim,  cl.  Patrem  Martene  censuisse  usque 
ad  saeculum  nonum  perseverasse  inOccidente  ritum 
hunc  exbibendi  neopbylis  lacet  meHMarien  t.  I^c. 
1,  art.  15,  de  antiq.  Eccles.  rilib).  JoaDDCs  eoiro  Dia- 
conus,  in  epistola  ad  Senarium,  edita  a  Mabillonlo, 
sciscitantero  inducit  :  «  Gur  in  sanclissirouro  cali- 
cem  lac  mittatur  et  mel,  et  Paschs  Sabbato  cum 
sacrificiis  offeratur  (Tom.  l  Musxi  ItaL).  »  Diligen- 
ter  aniroadverte,  qualis  foret  Joannis  istius  Diaooni 
tempore  mos.  Non  eniro  lacet  mel  seorsim  benedice 
bantur,  ut  est  in  Leniano  Sacratcentario,  sed  una 
cum  vioo  mista  offerebantur.  Respondet  Joannes 
Diaconus  : «  Baptizatisbocsacramenti  genus  ofTerri,  D 
uti  intelligant,  quia  non  alii,sed  ipsi,  qui  participes 
fiuntcorporisetsanguinisDoroinijterrarorepromis- 
sionis  accipient,cuju8  iter  inchoantes,tanquam  par- 
vuli,  lacte  nutriuntur et  melle.  •  Hic  autem  assentiri 
non  possum  doctissimis  viris  Mabillonio  etMartene, 
duro  apistolaro  hanc  tribuunt  JoaDni  illi  Diacono, 
qui  sseculo  Cbristi  nono  ex  Vita  Gregorii  Magni  aliis 
que  libris  non  mediocrero  noroinia  celebritatero  sibi 
conquisivit.  Nuro  in  RomanaEccIesiaunusfuit  Joan- 
nes  Diaconns  ?  Intellexissent  ii  longe  nimis  vetustio- 
rero  fuisse  altero  illo  auctorem  epistolae  hujus,  si 
quae  idem  scribit  de  confirmatione  per  presbyteros 


coIIata,attentiu8  anim  adveriissent.  Bn  ejus  verba. : 
«  Sed  nec  illud  tangat  aoimum,  quod  sibi  aliqaando 
qusdam  vis  Decessitatis  assumit,  veluii  quod  nune 
perAfricamfieri  dicitur)  utpresbyteri  sanctumchn- 
sroa  cooficiaDt ;  quod  merito  moveret,  si  iaiam  pon- 
tificalis  auctoritas  licentiam  non  dediaset.  «  Saouk) 
Gbristinono  excisa  omninoeralin  AfrioaChristiaDa 
religio,  ciroumquaque  ibi  diffuso  imperio  ei  super- 
siiiione  Arabios  gentis.  Quo  igitur  hic  iegie»  Joan* 
nem  hunc  Diaconum  referendum  moDent  ealiem  ad 
finem  saecoli  quinii,  quo  iempore  in  Catbolicoe  bar- 
baricam  persecuiionem  excitavitHunericus  Arianoa 
Africa  rex.  H«c  coepia  anno  Cbriaii  «485  acrios 
deinde  efferbuit.  Tunc  in  exsilium  actis  episcopia 
oatholicis,  ex  necessUate  preabyterie  chriama  con- 
ferre  permissum  fuit.  Fieri  etiam  poieai  ut  anieea- 
dem  lempora  floroerit  Joannes  ille  DiacoDue.  Repe- 
tere  hic  liceat,  qu»  habentur  in  GarthaginieDsi  con- 
cilio  anni  397.  w  Ut  in  SacrameDiis  corporie  ei  sao- 
guiois  Doroiui  nihil  ampiius  offeratur,  quam  qood 
ipse  Doroinoa  tradidii ;  boc  eat  pania  et  vinum  aqoa 
mistum.  Primitise  vero,  seu  mel  ei  lac,  quod  die 
soleor.nissimo  in  infanium  mysierio  [nempe  bapti- 
amo)  solei  offerri,  quamvis  in  altari  offuraiur,  suam 
tamen  habent  propriam  benedictionem,  utasacra- 
mento  corporis  et  sanguinis  disiiDguaotur  {C^ncil 
Cartag,  in,  c.  24).  Gom  Joannes  Diaoonus  non  im- 
probarit  commiaiionem  laetis  et  mellis  cum  san- 
guine  Domini,  a  Patribus  Garibaginiensibus  impro- 
batam,  suspiciosuboriior,  ipsumeodemsecuIoChri 
sti  quarto  floruisse.  Quod  tamen  ad  rem  nostram  fa- 
oit,  cum  in  Sacramentario  Leoniano,  sive  Bianchi- 
niano,  benedictio  lactis  ei  meliis  a  Sacramenio  cor^ 
poris  et  sanguinis  Domini  diatiDguantnr,  binc  de- 
ducere  fas  est  remotissimam  ipsios  aniiquiiateai. 
Neque  minoris  roboris  suppeditaiurnobia  argumen* 
tam  ex  paucitate  festorom :  qua  de  re  in  subae- 
quenti  capitulo  agemus. 

Non  esi  auiem  dissimulandum  quod  habeturhie 
de  eonfessoribus,  Mense  Aprili  ad  missam  nonam 
heeo  prsfatio  ooourrit :  Qui  non  sotum  martyrum, 
sed  etiam  confessorum  tuorum  es  virtute  mirubilis  ;  U- 
cet  enim  illi  paxsione  sini  clarifqui  manifestis  aemU 
supplicia  sustinuere  lormentis,  etiam  isti  tamen^  oc- 
cultx  proposito  castigationis  affiicti  et  erueiati^  tpvri» 
tatis  observantix  disciplinis  illorum  sunt  vestigia  sub- 
secuti.  In  subsequenti  prefatione  bsBC  alia  habe&- 
tur  :  Qui  dum  eonfessores  tuos  etiam  nune  tamta  festi" 
ritate  glorificaSfSimut  et  nuUumapud  te  sanctttmprth 
posiium  doces  esse  sine  prasmio^  et  praeter  duriora  eet' 
iamina^  fragites  quoque  ad  tuai  remuneratiamis  mwm 
invitas.  Memorantur  etiam  in  missa  trigesimaocUvt 
insignes  confessorum  tuorum  et  martyrum  palnm. 
Fieri  potest  ut  mentio  istaconfessorum  videatur  de- 
trahere  aliquid  antiquitatis  Sacraroentariohuic.No- 
runi  enim  eruditi,  primis  Ecclesiae  ssculis  inter 
mariyresetcoDfessores  discrimeo  iDtercesaisse.  Qoi 
pro  Gbristo  sauguiDom,  eoque  magis  vitam  dabant, 
martyres  appellati ;  qoi  vero  ezsilia,  carceres,  sife 


673 


:  ;rr 


^TATIO.  CAP.  m. 


874 


tonnentaprooonfessioneGariBtianeprofessionis  to  A  In  Vulgata  est :  Vt  subtrahaHs  vos  ab  omni  fra" 


Ierabant,conre88onim  nomine  donati  Aierant.  Pro- 
oedente  autem  tempore  tranelatum  fuit  confessoriB 
nomen  ad  eos  etiam  qoi  piieeimovivendi  genere  et 
▼irtatibus  eupra  oateros  excellebaot.  8ed  nihil  h»o 
pngnant  advereusSacramentarii  ietioe  vetustatem; 
nam  ecculo  Gbristi  quinto,  quo  ipeum  fuisse  con- 
saroinatum  diximuejam  oonfefisoris  vocabolum  ad 
qnoaque  sanctitateconepiouos  viro8|propagatumfbe 
rat.  SeriuB  quidem  confessorum  hujusmodi,  quam 
martyram/esta  inetituta  fuerunt ;  aed  ipeo  mcuIo 
quinto  eorum  quoque  feBtivitates  invalescere  cospe- 
ront.Hoo  nomine  oelebris  potifisimum  fuitsanctus 
Martinu8,epi8copu8  Turonen8i8,de  quo  Apollinaris 
Sidonius  anno  Ghristi  482  scribebat :  «  Basilicam 


ire  ambulante  tnordinate.  Menee  Septembri  hic 
legitur:  Episeopaium  qui  desiderat^  bonum  opus 
eaneupiseii  (/  Tim.  iii,  1).  At  in  Vulgata  :  Si  quis 
episeopatum  desiderai,  bonum  opus  desiderat.  Menee 
Deoembri  hic  habemuB  :  Ecee  enim  Virgo  in  utero 
eaneepitf  eto.  Cujuspotestas  super  kumeros  ejus  {!sai. 
VII,  14,  IX,  6).  In  Vulgata  :  Ecce  Virgo  eoneipiet, 
eto.  Cujus  potesias  super  humerum  ejus.  Quo  ergo 
temporeconcinnata  fuithsc  liturgia,nondum  in  Ro- 
mana  Ecclesia  usus  Vulgats  fuisse  videtur. 

Quod  superest,  ex  pr«8tanti88imo  bi:ju8modi  Sa- 
cramentario  multiplicem  eruditionis  Bcclesiastics 
segetem  colligere  possumue.  Hic  sententiarum  co- 
pia  quibus  bsreses  Ariana^Pelagiana.Nestoriana  et 


aanoti  pontiflcis  confessorieque  Martini,  perpetuua  g  Eutychiana,  refeliuntur.  Hic  primatus  aposlolico 


epi8Copu8,digni88imu8tanto  prsdeceesore  succes- 
8or,multum  priori,  qu»  fuil  hactenus,  oapaciorem 
novavit  {ApoU.  Sidon.,  L  iv,  epist.  16).  »  Et  infra: 

Qa«  eonfettori  non  erat  «qua  tuo. 

Imo  animadverte  nullum  in|Sacramentario  ieto  fe- 
atum  confessorum  haberi,  si  aanctum  Silvestrem 
excipiae,  cui  tamen;  quod  sub  ethnicis  imperatori- 
bus.antequam  GonetantinasMagnueRoma  potire- 
tar,veterum  oonfesaorum  merita  non  defuiaae,  veri 
admodum  simile  eat.  Dubitari  etiam  potest  num  is 
Jam  sanctorum  albo  fuerit  addituSyOum  biojpreces 
in  illiue  depositione  adhibit»  videntur,  et  eancti 
appellatio  viventibus  etiam  episcopie  eo  tempore 
tribaeretur.Quod  plus  eet,  sancti  Bilveelri  comme- 


sedia,  et  illibata  ejusdem  Ecclesi»  doctrina,  quam 
etiam  reliquarum  magistram  Deus  constituit.  Hio 
eodem  die,  quanqnam  non  eodem  anno,8ancti  apo- 
stoli  Petruset  Paulus  martyrinm  feoisse  traduntur; 
quod  et  sancti  Hieronymus,  et  Pradentius,  atque 
alii,  opinati  eunt :  qna  de  re  tamen  videndus  eet 
Pagius  (/n  Critic.  Barcn.,  ad  an.  258).  Qu«  Dod- 
wellus  Britanus  de  Pauoitate  martyrum  (Disseri. 
10  scripsit,  nemo  eruditorum  ignorat.  Illine,  an 
antiquorum  seoulorum  scriptoribaa^majorfides  ha- 
benda?  Ut  alios  amittam,Paulinu8  Nolanus  episco- 
pu8  anno  Chr.  406,  in  natali  13,  a  me  tenebria 
crepto,  scribebat : 

flic  Petrus,  hic  Paulus  prooeret,  hicmartyresomnet, 
Quot  ■imul  innumerot  magnie  tenet  ambitut  Urbis 


moratio  ponitur  hio  men8e  Novembri,  nullumque  ^  Sanotus  Leo,in  Natali  apostolorum  {Serm.  8) 


ejua  fertum  exhibetur  pridie  Kalendae  Januarii, 
quodtamen  reperiae  in  Sacramentario  Gregoriano, 
ita  uthinc  etiamaliquod  insignie  antiquitatie  pr»- 
beatur  indicium.Aprili  mense^ad  miesam^O,  legas 
velim  h«o  verba :  Cujus  Ecclesia  sie  veris  confessO" 
ribusjulsisque  permisia  nung  agiiurfUi  tamen  et  fra^ 
giliiaiis  humame  semper  cavenda  muiatiOyet  nullius 
sU  desperanda  conversio.  De  confeseoribue  eecundi 
generie,  hoo  est,  de  piis  hominibue,  boo  dicta  non 
pnto ;  qui  enim  confessores  falsos  eos  quisquam  ap- 
pellet,quibu8  nomen  confessoris  minime  convenie- 
bat?  B«o  potins  interpretanda  veniunt  de  oonfeseo- 
ribas  primi  generi8,qui  coram  ethnicis  simulabant 
ae  nomen  Ghristi  confessos  fbisse.Et  niei  malis  hic 
agi  de  perEeoutione  Africana  qu«  sub  Felice  III  D  de  suiTragiis  pro  defunctie,  de  benedictione  nu- 


com- 
memorat :  c  Beatorum  millia  martyrum,  qu«,apo- 
atolicorum  «mula  triumphorum,  Urbem  nostram 
purpuratie,  et  longe  lateque  mtilantibue  populis 
ambierunt.  »  Paria  in  boo  Saoramentario  habes 
Menee  Aprili  ad  Ifiesam  Septimam,  in  ctgus  prs- 
fatione  legitur :  Quoniam  tui  operis,  tuasque  pieiaiis 
esi,  quod  innumerx  sanctarum  iuarum  muliitudinif 
non salum  credere  in  Filium  iuum  Daminumnostrum, 
sed  eiiam  pro  ea  pali  daium  est.  Et  infra  ad  missam 
vigesimam  octavam  :  Prsesianobis,  Domine^  qusesu- 
fntii,  aniversa  peccaia  pariier  aique  pericula  corparis 
ei  menits  evadere^  quas  innumerabitium  mariyrum 
pia  canfessiane  circumdas.  De  intercessione  quoque 
eanctorum,  de  vigiliia  ante    eorum  festivatem  ; 


papa,  uti  supra  innuimue,  exoitata  est,  referenda 
erit  prcfatio  istaad  ssculumGbristitertium.  Novi- 
mua  enim  sancti  Cjpriani  «vo  non  defnisse  confes- 
iores  boo  nomine  indigno8,uti  oonstat  ex  cjueecri- 
ptia  {Lib.  de  Unit.y  e.  18 ;  episi.  57).  Ad  uberiue  con- 
flrmandam  Sacramentarii  Leoniani  antiquitatem, 
animadvertere  etiam  juvat  ibi  adhibitam  fuisee  non 
Yulgatam,  qua  utimur,  sed  Kalioam  veterem  Scri- 
pturs  eaocta  vereionem.  Mense  Jonio  babes  :  Hisi 
granum  iriiici  cadens  in  terram^  etc.  {Jaan.  xii, 
24).  In  Vulgata  eet ;  Nisi  granum  frumenii,  eto. 
Menae  Julio  habetur  hio  :  Separale  vas  ab  amni 
fratre    inordinaie     ambulaiUe  (//  Thess.    in,    6). 

Patiol.  LXXIY. 


ptiali,  de  oleri  ordinationis,  aliieque  hujusmodi 

EoclesiacatbolicsB  dogmatibus  et  ritibus,a  priorum 

esculomm  veneranda  antiquitate  ad  nos  usque 

tranemieeie,  molta  ibi  occurrunt.Tot  etiam  oratio- 

ne8,quibu8  nuno  in  eaorie  ntimur,ex  eorum  tem- 

porum  religione,8acraque  eloquentiaad  nos  deecen- 

diese  animadvertas  Ascensa  Damini  tum  hio,  tum 

in  Gelaeiano,  et  Gregoriano  antiquissimo,  ut  infra 

videbie  memoratur.  Aseensianem  et  Ascensum  ele- 

gantia  Latina  poscebat.  Ghrislian»  plebi  Ascensa  in 

U8U  fuit,  qu8B  vox  adbuo  perdurat  apud  Venetum 

populum,Mutinen8e8,  aliosque  Italie  populoe.Gum 

vero  hic  reperiaa  tot  de  martyribua  missae  et  ora* 


875  DB  BEBUS  UTURGICIS  87(^ 

tiones,  ati  nuno  dicimus,  de  communi,  id  factum  A  nicis  diebus  missa  de  martyribus  celebrata  fuisse 

noveris  ut  prfflsto  esset  miss»  pro  singuHs  marty-  credi  potest.  Attamen  in  coBmeteriis  illis»  aot  cdi- 

ribus,aliisque  sanctis,quorum  sacra  corpora  intra  bus  sacris,  ubi  eorum  corpora  Jacebant»  celebrare 

Urbem,seu  potius  in  suburbanis  ccsmeteriis  conde-  ad  eorumhonorem  mi86am,recurr6nte  annaa  ipso- 

bantur,aut  in  quorum  honorem  tempia  Deo  dicata  rum  martyrum  commemoratione,  olim  moa  faisae 

faerant.  Sanctus  Gregorius  Magnus  haec  scribit  ad  putandus  est.  Illud  denique  monendas  eat  lector, 

Eulogium  patriarcham  Aiexandrinum :«  Nos  autem  quamquam  deauctore  pretiosi  hujus  atqae  onininm 

pene  omninm  martyrum,  distinctis  per  dies  singu-  antiquissimi  Sacramentarii  nihil  certe  babeamas, 

los  passionibus,collecta  in  uno  Godice  nominaha-  posse  illad  tamen  Jam  editam  a  Patre  Bianchinio 

bemus  (quibus  verbis  martyrologium  designat)  at-  sancti  Leonis  Magni  nomen  retinere,  tam  qnod 

que  quotidiaois  diebus  in  eorum  veneratioce  mis-  plura  quamquisquam  arbitretur  a  sanctiBsimo  pon* 

sarum  solemniaagimus  (Gr^^ortus  lfa(^nu;, /16.  vii«  tiOce  illoprofecta  complectatur,  tum  etiam  at  t 

epist.  20,  ind,  1).   »  De  communi  martyrum  tunc,  Gelasiano  et  Gregoriano  in  posterum  dietingnatur. 

ut  reor,missa  celebrata  fuerit.  Qui  vero  quotidianis  Antiquitatem  vero  Godicis  Veronensia,  ande  Sacrt- 

diebus  in  venerationem  eorumdem  martyrum  missa  mentarium  ipsum  fuit  expressum,  specimen  chtra- 

peractadicatur^interpretatione  aliqua  fortassisindi-  q  cterum  con6rmabit,in  sequenti  tabella  ejasdem  Pt* 

get;  neqae  enim  quadragesimali  tempore^ac  Domi-  tris  Blanchinii  cura  eere  insonlptum. 


y     )\A  mo    f 


pRxe^ioiis  qu)Bu&crsciiJi(Cvrio:i^enr>Repe 
^  5  du  ihuN  cbi  e  nrvfi  e^xoKU  nn  ^.po  SToloKuT 

p  CTRI  eTp^wt  1  OOxaXY)^'  O  C  O  W^eCK^STlb^ 
xecte  S1  XeT0T0TeWl>3t«  m  OXS  e^lplJ  ^  S^rfJ 

eoKunn  se(r»|)<?K!nn>.5iSTeRi,p5UB  W^^)M 
peKquossu  fV^p.stTKetipi  wisekoK^iuAjg/ 
rou^eRvpleBisrlixebr/eciii^resuo^usjsex 

T  oKti  rrt-^p  QSToloRu  m  p.ix^rr^vrxs  upppx 
911 S  uTp  KO  q  uOKu  noTRi  u  onpV»  1 STU  ON  onr>i 

N1  b'cp.eRUf4TUR1'pSORUnn"blJ.N'2Kpekj?lCi 

\HTU|^eTnoep.rTisj2;  I 

ueRebi^»  quisecuMbaor^pRonoissioNts 

Tu^aN  egpxBilecoNSTftu^njtooxpo^bXic»- 
cor4  i^essio^iissupeRM^.^ispeHsxTto/^e 
l^J^^ifM  s  UT1N  ueRiTicnsTa^epuNb^ooiNe 
Soli^^GcxeN  uU^moRTip^Kep^lsmTis 
iu  Rxptv^euxle^NT  eTq  u  vNT^liuer: 
exsi  STxrcKR  M<nu  mnnulTiTu^bo.ilUsi^r 


m 


DiSSCRTATIO  CAP.  IV. 


8'8 


RebeinnpTlo><iSTuxcpi|iiemUts^ccLesi\ 

lUi<r>pKi^4Cip>lrrRis^b  tnnoTvi 

XV I    coMiuncripaBlx^^ 

nwce^>^6BlKnor<e(Y»bNeTfi5iumci^^ 


fi 


CAPUT  IV. 

De  festis  in  Leoniano  aliisque  Sacramentariis  Homanm  ' 

Ecclesim  occurrentibus. 

8i  iQtegrum  ad  nos  pervenisset  LeoDianum  8a- 
cramentarium,  mfljor  fortasse  lux  nobis  affulgeret 
ad  ejuB  «tatem  dignoacendam.  Experiamur  tamen 
an  qu»  pauca  injuriam  temporum  evasere  ad  hu- 
Jusmodi  inquisitionem  prssidio  nobis  esse  possint. 
Equidem  cum  festos  diea  in  eo  memoralos  consi- 
dero,  inde  grandis  antiquitatis  prarogativam  educj 
poBse  reor :  Nullius  confesBoris  aotemnitaB  ibi  visi. 
tur,  nlsi  sanoti  Silvestri  papa»,  oujua  tHmen  infi^a 
cernes  nomen  beatorum  fastis  additum  vel  ipso  ss. 
onlo  Christi  quarto.  Fortassis  etiam  non  de  festivi- 
tate^sed  tantum  de  depositione  illius  annua  videtur 

KALBNDARIUM  BUGBERIANUM. 

IV  Id.  Januar.,  Miitiadis  (pap»)  in  Gallisti. 
zviii  Kal.^Febr.,  Marcellini  (paps)  in  Priscillae. 
zui  Kal.  Febr.,  Fabiani  pap»)  in  Gallifiti,  et  Seba- 

stiani  in  Gatacumbis. 
xn  Kal.  Fehr.»  Agnetis  in  Nomentana. 
vni  Kal.  Mart.,  natale  Petri  de  Gathedra. 
ui  Non.  Mart.,  Lucii  (paps)  in  Gallisti. 
Non.  Mart.,  Perpetuo  et  Felioitatis  Africa. 
Prid.  Id.  Apnl.,  Julii  (pap«)  in  via  Aurelia,  millia- 

rio  3  in  Gallisti. 
X  Kal.  Maii,  Gaii  (pap»)  in  Gallisti. 
xrv  Kal.  Jun.,  Parthini  et  Galoceri  in  Callisti,  Dio- 

cletiano  ix  et  Maximiano  viii  coss. 
in  Kal.  Jun.,  Petri  in  Gatacumbis  et^Pauli  Ostiense, 

Tusco  et  Basso  coss.  (a). 
IT  Id.  (Jul.),  Felicis  et  Philippi  in  PriscillsB;  et  in  C 

Jordanorum,  Martialis,  Vitalis,  Alexandri ;  et  in 

Maximi,  Silani  (huno  Silanum  martyrem  Novati 

furati  sunt);  et  in  Pretextati,  Januarii. 
ni  Kal.  Aug.,  Abdon  et  Senen  in  Pontiani,  quod 

est  ad  Ursum  Pileatum. 
iv  Non.  Aug.  Stephani  (papas)  in  Gallisti. 
Tiii  Id.  Aug.y  Syxti  (paps^  in  Gallisti ;  et  Prstextati, 

Agapiti  et  Felicissimi. 
VII  Id.  Aug.,  Secundi,  Carpophori,  Viclorini,  et  Se- 

veriani,  Albano,  et  Ostiense  (6). 
VI  Bal1istaria,Gjrriaci,  Largi,Cre8centiani,  Memmis, 

Juiian»,  et  Smaragdi. 
IV  Id.  Aug.,  Laurentii  in  Tiburiina. 


ibi  missa  celebrata.  Nulla  ibi  mentio  Inventionis  et 
Exaltationis  sanctsB  crucis ;  nulla  Assamptionis,  aut 
N&tivitatis  Deipars.  Sed  quod  praeoipue  meminisse 
Juvat,  perquam  similis  est  festorum  hic  descripto- 
rum  catalogus  Kalendario  omnium  antiquissimo, 
quod  .figidius  Bucherius  e  societate  Jesu  oiim  evul- 
gavit,  et  exaratum  merito  creditur  circiter  medium 
saculum  quartum,  tum  quod  ibi  nullus  Romanus 
pontifex  in  festis  refertur  ultra  illud  tempus,  tum 
etiam  quod  in  eo  Godice  catalogus  Romanorum 
pontificum  in  Liberio  desinit,  sine  ulla  ejus  men- 
tione.  Kalendarium  hoc,  utpote  breve  ac  rarum,  ne« 
minem  pigebit  huc  translatum  accipere,  simulque  e 
regione  positum  intueri  Leonianum,  ut  qus  sirai- 
litudo  intercedit,  facilius  deprehendl  possit. 

KALENDARIUM  LEONIANUM. 


{Priores  menses  exdderunt.) 


xviii  Kal.  Maias,  sancti  Tiburtii. 

Paschale  tempus. 

IX  Kal.  Maias,  Georgi  martyris. 

Dedicatio  basilicae  beati  Petri  apostoli. 

Ascensio  Domini. 

Pridie  Pentecosten. 

In  Pentecosten  ascendentibus  de  fonte. 

Dominica  Pentecosten. 

Jejunium  quarti  mensis. 

VIII  Kal.  Jul.,  natale  sancti  Joannis  Baptists. 

VI  Kal.  Jul.,  natale  sanctorum  Joannis  et  Pauli. 

III  Kal.  Jul.,  natale  apostolorum  Petri  et  Pauli. 

VI  Id.  Juliarum,  natale  sanctorum  martyrum  Feli- 
cis,  Philippi  in  coBmeterio  Priscillfle,  Vitalis,  et 
Martialis,et  Alexandri  in  ccBmeterio  Jordanorum. 
et  Silani  in  coBmeterio  Maximi,  via  Salaria.  Et 
Januarii  in  coemeterio  Prstextati,  via  Appia. 


(a)  Id  est  anno  Ghristi  258,  quo  illorum  facta  ])  die  vetustaMartyrologiahorum  sanctorummentio- 

creaitnr  translatio  nno  eodemque  die.  nem  faciunt.  Et  cum  hoo  connectendum  est  latercu- 

(6)  Scriptum  ibi,  ut  opinor,  fuerit  vi  Id.  Aug.,  quo     lum subsequens, in  quo  fia//ti/aria estpro viaSalaria. 


879 


BB  BBBTO  LITUBGICI8 


Kalendarium  Bueherianum.  A 

Idib.  Aug.,  Hippoljthi   in  Tibartiaa,  et  Poatiaai 

(paps)  ia  Galiisti. 
XI  Cal.  Sept..  Timothei  Ostiease. 
VI  Gal.  Sept.,  Hermetie  io  BasBill»  Salaria  vetere. 
Noa  Sept.yAcooti  io  Porto ;  et  Mooai,et  Heroulaai, 

et  Tauriui. 

V  1(1.  Sept.y  Gorgooii  io  Labicaoa* 
111  Id.  Sept.,  Prothi  et  Hyaciothi  io  Bassillo. 
XVIII  Gal.  Octob^Gypriaai  Africffi.Romffi  celebralar 

io  Gallisti  (a). 
X  Cal.  Octob.,  Bassiilffi  (b)  Salaria  vetereyDiocIetia- 
oo  IX  et  Maximiaoo  viii  coes. 
VI  Cal.  Octob.,  Eusebii  (papa)  io  Gallisti. 
Noo.  Octob.,  Marci  (paps)  io  Balbios. 
Pr.  Id.  Octob.,  Caliisti  (papa)   io  via  Aurelia  mil-  3 

liario  3. 

V  Id.  Nov.,  Glemeotis,  Semprooiaoi,  Glaudii,Nico- 
strati  io  Comitatum. 

III  Cal.  Decemb.,  Saturoioi  io  Thrasoois. 

VI  Id.  Deoemb.,  Eutychiaoi  (papa)  io  Calllsti. 

Idib.  Decemb.,  Aristoo  io  Pootum. 

VIII  Cal.  Jao.,  oatus  Christua  io  Bethleem  Jud». 

VI  Gal.  Jao.,  Diooysii  (papn)  io  Callisti. 

III  Cal.  Jao..  Felicis  (paps)  io  Callisti. 

Prid.  Cal.  Jao.,  Silvestri  (pape)  io  Priscillffi. 

Nunc  utrumque  Calendarium   confer,  Bucheria- 
oum,quod  circiter  aooum  Christi  355  8criptumviri 
docti  ceoseot,  et  Leoniaoum,  quod  ex  coojecturis 
exaratum  opinamur  circiter  aooum  ChriBtl  488.  lo  Q 
multis  conveoiuot,  io  aliis  discrepaot.  Noooulla 
festa  io  illo  referuntur,   que  io  ieto  aoo  reperis. 
Rursus  alia  io  Leooiaoo  exhibeotur,quorum  oulla 
est  meotio  io  Bucheriaoo.Quod  ooetra  refert,oihii 
io  Leoniano  occurrit  quod  opiniooi  de  illius  state 
adversetur. «  Pridie  Caleodas  Octobris  »  adootator 
«  natale  Basilice  Aogeii  io  Salaria.»  Miooris  vetu- 
Btatis  suspicionem  iogerere  tibipossetbiecsolemol- 
tas  ;  oam,ut  est  apud  Aoastasium,*  Gelasii  I  pap« 
temporibus  ioventa  est  ecclesia  sancti  Aogeli  io 
monte  Gargano,»  hocestcirciteraaoumGhristi  495, 
et  ex  eo  tempore  excltataB  videotur  alia  basilicaia 
honorem  sancti  Michaelis.  Sed  prffiterquam  quod 
verba  illain  tribus  Aoastasii  Mss.ooo  legUQtor,ex 
iis  certe  argumeotari  ooo  licet  quio  basilica  aliqua  ^ 
Rom®  fueritionge  antea  coostructa  io  saocti  Aogeii 
honorem.  Aoastasio  ipsoteste,  SymmachusRoma- 
ous  pootifexcirciteraoQumChriBti499«<ad  archao- 
gelum  Michaelem  basilicam  ampliavit,etgradu8  fe- 
oit,  et  introduxit   aquam.  »  Yidea  haoc  basiiicam 
antea  fuisse  ffidiflcatam,  et  a  Symmacho  duotaxat 
fuiHseamplincatam  FErgocaveoeioterpreteris  Ado- 
nem  in  Martyrologiotraden(em,peractaapparitiooe 
arcbangeli  ic  Gargaoo,«ooo  multopost»  aBooita- 
cio  papa  (qui  alius  esse  nequit  oisi  Secuodus)  coa- 

(a)  In  postremis  verbis   fortaase  excidit  aomeo 
Comelii  papffi. 
{b)  Si  Basiill/9  pro  coDmeterio  hic  sumitar^aomen 


Kalendarium  Leonianum. 
ni  Noo.  Aug.,  aatale  taacti  Stepbaai  in  ccBmeterio 
Callisti,  via  Appia. 

VIII  Id.  Aug.y  oatale  saooti  Sixti  in  coemeterio  Cal- 
listi.  Et  Felioissimi  et  Agapitl  io  coBmeterio  Pr»- 
textatiy  via  Appla. 

IX  Id.  Aug.,  oatale  aaocti  Laareotii. 
Idib.  Aug.,aatale  saootorum  Bippolythi  et  Pontiaoi. 
in  Kal.Sept.,  natale  Banctorum  Adaacti  et  Felicis. 
XVIII  Gal.  Octob.,  oatale  saoctoram  Coraelli  etCj- 

priaoi. 
XVI  Gal.  Octob.,  oatale  saacta  Euphemis. 
Jejuoium  measiB  septimi. 

Prid.  Gal.Octob.,natale  baaiiicffi  Aogeli  in  Balaria. 
Depositio  saocti  Silvestri. 

V  (vel  vi)  Id.Nov.,  oataleaaaotoram  Quatuor  Coro- 
oatorum. 

X  Cal.  Dec,  oatale  aaaota  CfficilisB. 
IX  Gal.Dec.,aataIe  eaactorum  GlemeatiB  et  Felicitatii 
VIII  Gal.  Deo.^oatale  aaactoram  GhryBOgoni  et  Gre- 

gorii. 
Prld.  Cal.  Dec,  aatale  saocti  Aadrea  apostoli. 
vin  Cal.  Jao.yOatale  Domiai.Et  martyrum  Pastoris 
Basilei,  et  Joviaoi,  et  Victoriai,et  Eugeais,et  Feli- 

citatis,  et  AoaBtasiffi. 
VI  Cal.  Jao.,  oatale  eaocti  Joaaoie  evaogelistffi. 

V  Cal.  Jao.,  oatale  loooceatum. 

structam  fuisse  Roms  t  ecclesiam  aaooti  Michaelis 
io  sammitate  Giroi,  •  quasi  prima  sacra  sdes  ea 
fuerit  io  Urbe  titulo  saocti  Michaelia  ioaigoita. Ante 
Bonifaciom  II,  uti  OBteodimuB,  uoa  saltem  baailica 
ejusdem  aogeli  a  Romaois  colebatur.  Qus  io  Leo- 
aiaoo  Sacrameatario  memorator,  aita  f^it  ia  «  via 
Balaria,  •  ejueque  «  oatalis  »  dies,  hoc  eatyannaos 
dedioatioois  diee,  io  hooore  erat.  Morem  invectam 
quotaooiBreoovaadctemploramdedicatiooiBbabe- 
mus  etiam  a  eaooto  LeoaeMagao.Iaauperanimad- 
verte  festum  dedicatiooia  illiue  referri  «  Pridie  Ca- 
leodas  Octobris  »  cum  a  plurimis  seBcaliB  aaoeti 
Michaelis  solemoitasoelebretur  tertio  CaleodaB  Oe- 
tobris;  eamqae  dedicatiooem  000  Bpectaaeead  basi- 
licam  Gargaoi,8ed  quidem  ad  basilicam  Bomaaam 
io  viaSalaria  ffiditicatam.Coosideraodasqnoqaein 
LeooiaooSacrameotariosaootiStepbani  diea  feetos. 
Ibi  taotummodoaddiem«inNoDaB  Auguati  ■  com- 
memoratur  «  oatale  sauoti  Stephaal  in  coBmeterio 
Galli8ti,via  Appia.»  In  missa  4  is  appellatur  «  diei 
natalis  ejus.»  Verum  ad  missam  9  signata  videtor 
aaoua  dedicatio  basilicffialiccguB^io  hooorem  Bancti 
protomartyris  coostructs  ;  legitar  enim  in  prsft- 
tiooe  :  Hac  festivitate  Imtanteit  gua  dicatam  nonditi 
tuo  basilieam  beatus  Stephanus  martyr  suo  hanan 
signavit,  Sfficulo  autem  Cbristi  quinto  non  nna  in 
Urbe  et  extra  Urbem  basilica  Bancli  Slephaoi  fbit, 
uti  memoris  proditumestia  saactiLeooiB  letSim- 
plicii  Bomaoorum  poutiflcum  Vitia  apud  AaaBtaBiooi 

martyris  desideratur.  Atio  Martyrologio  HieroDj- 
miaoo  saocta  BaBBilla  ad  huao  diem  pooitur. 


881 


DiaSHRTATIO.  CAP.  IT. 


882 


Primo  aspeotu  persaaBeram  roihi  qno  tempore  Sa- 
crameDtariumhoolitteriaooDsigaatamraityDODdam 
feetivitatem  protomarlyrisStephani  oelebratamfuis- 
se  post  Nativitatem  Domiai,8cilicet  «  vu  Calendas 
JaoaariaB,'»  cumad  eum  diem  nulla  sit  illius  men- 
tio.Sed  ocuios  oonjiciens  in  missam  7,h8Boin  pr«- 
fatione  verba  deprehendi  :  Et  ideo  NativiUUetnFilii 
iui,meriU)  pr»  cxteriSfpassionis  suaefesHvitate  subse' 
qmiturfeujus  giorim  sempitemse  primus  martyr  occur' 
rtt.Ergo  etiam  die  26Deoembri8  tuno  sanoti  proto- 
martyris  festum  in  usu  erat,  quanquam  ad  eum  diem 
ez  oscitantiaoollectorisnailasit  ejus  mentio.Gontra 
tam  in  Gela8iano,quam  in  Gregoriano  antiquisaimo 
Sacramentario  infraedendcnullumsancti  Stephani 
festum  invenies  ad  diem  tertiam  Augusti.  Neque 
allum  ejus  vestigium  in  Vindobonensi  et  Mutinensi 
Codicibus.QuareintelligasnoneJusesseantiquitatis 
festum  inventionis  sancti  8tephani,qua  anonnullis 
creditur.Antiquissimis  temporibus,uti  ex  Leoniano 
eonstaty  die  tertia  Augusti  dedioatio  alicujus  basi- 
licn  celebrabatur.  Antiquatum  postea  hoc  festum 
com  subsequentium  pontifloum  devotio  erga  sanc- 
tam  protomarlyrem  renovare  vellet»  Inventionis 
reliquiarum  illius  titulum  festo  imposuit. 

InCaleodarioBucheriaDoad  diemcvldus  Novem- 
bris  »  habetur  oatalis  martyrum  «  Clemeutis,8em- 
proniani,  Claudii»  Nicostrati  in  Comitatum.  i  In 
Leoniano  tantummodo  habetor  «  natale  sanotorum 
Quatuor  Coronatorum.»  Suspicor  ego,pro  in  Comi' 
falttm,quod  in  Hocberiano  nullum  tolerabilem  sen- 
som  admittityScriptum  fuisse  Quatuor  Coronatorum 
et  Bucherium,quod  corrupti  characteres  forent,ie- 
gisse  in  Comitatum.  Fortassis  etiam  ibi  fuit  vi  !d. 
ifov.,cumeodiein  vetustissimis  martyrologiis  recurw 
ratQaatuorCoronatorum  diesfestos.Istorum  Maty- 
ram  nomina  habes  ex  Bucheriano,id  est,t  Clemen- 
tis,  8emproniani,Claudii,Nico8trati.  •  Est  hicinter 
Martyrologos  non  legis  pugna,imo  confusio.Tradi- 
dere  veteres  Melchiadis  paps  svo  excidisse  horum 
nomina,ac  propterea  invaluisse  nomen  Quatuor  co- 
rofia(onim.Fabulam  prodit  Galendarium  Buoheria- 
nam,in  quo  eipressa  habes  eorum  nomina,uti  con- 
jecturs  ferunt,  sub  sancto  Liberio  pontifice.  In 
Martyrologio  Romano  cardinalis  Baronii  revelata 
deinde  dicuntur  hsc  domina.eaque  ftiisso  «  Severi, 
Severiani,  Carpophori,  et  Victorini.»  In  ea  quoque 
sententia  Usuardus  et  alii  praoesserant.  At  hic 
emendationem  posoit  Romanum  idem  Martyrolo- 
gium,  cum  veris  Quatuor  Coronatorum  nominibua 
derelictis  aliena  fuerintsupposita.  Jam  ex  Bnche- 
riano  Calendario  didicisti  qo»  nomina  gererent  Qua- 
tnorCoronati.Ibi  fortasse  pro  Clementisvepoixendum 
eat  Castoris  domen,ita  quippe  in  antiquissimis  Mar- 
tyrologiis  soribitur.  In  Gelasiano  Sacramentario  ad 
sextum  Idus  Navembris  memoratur  natalis  dies 
((  Qualuor  Coronatororo,Co8ti8ni,  Claudii,  Castori, 
Simproniani.  »  Recte  se  habent  Claudiiei  Sempro- 
niani  nomina.Ccsftantts  pro  Nicostratus  fortassepo- 
iilu8.Vetu8ti  Codicea  Gregoriani  ad  hunc  dlem  Co- 


A  ronato8exhibent«Claudium,Nico8tratum,Simphro- 
nianum,  Castorium,  »  atque  «  Simpiicium.  »  At 
«  Simplicius»  isie  invitus  in  QuatuorCoronatorum 
aciem  invectus  fuit.Martyrologium  sub  Hieronymi 
noroine  editum  habettantummodo«Glaudi,Ca8tori 
Nicostrati.  »  Exidit  Sempronianus,B\\e  Sympfioria- 
nus.  In  antiquissimo  Gregoriani  Mutinensi  eadem 
nomina  repetuntur.Atin  marginem  diversa  maou 
sciolus  aliquis  aliammissam  iutrusit,8ubfal8ono- 
mine  Quatuor  Coronatorum,scilicet,  «8everi,Se?e- 
riani,  Carpophori, »  et  tVictorini.»  Nequereticen- 
dnm  est  Patrem  Sollerium  e  sooietate  Je8u,in  com- 
mentariis  ad  Usoardi  Martjrologium  {Acla  sanet. 
Botland.  tom.  Vll  Jul.)  qumsisse  nomina  Quatuor 
Coronatorum  in  Galendario  Bucberiano,  ad  diem 
t  VII  id.  Aug., »  ubi  natalis  «  8ecundi,Garpophori, 

^  Victorini,»  et  «  Severiani,Albano  »  et  «  Ostiense.» 
Sed  ea  cooquirenda  fuere  ad  diem  v  seu  «  vi  Id. 
Nov.»  Subdit  ille  :  «  sedquid  sibivolunt  Albanoet 
Ostiense  ?  •  Hisce  verbis  indicatur,  ex  sacris  iis 
corporibos  qusdam  asservari  in  oppido  «  Albano, 
nisi  velis,  in  via  quas  Albanuro  ducit,  reliqua  vero 
in  via  «  Ostiense.  » 

Qaod  etiam  animadvertas  velim,  uti  neque  post 
restauratumseuordinatumasanctoGregorio  I  pon- 
tiflce  Sacramentarium  stabilis  fuitfestorum  catalo- 
gus  in  Roroana  Eccle8ia,atque  aliis  ipsam  imitanti- 
bus,ita  et  ante  sanctum  Gregorium  varii  hac  in  re 
faere  mores.In  Gregoriano  ad  diem  18  Janoarliba- 
betur  «  natalesancta9Prisca9 ;  »addiem22ejusdero 

n  mensiSy  «  natale  sancti  Vincentii ;  »  ad  diem  23 
Aprilis,  «  natale  sancti  Gregorii,  »  ot  alia  festa 
omittam.De  his  tamen  in  Gelasiano  nibil  occurrit. 
Rursus  in  Gelasiano Codice festaexhibentur.quibus 
inGregorianonuUuseratlocus.BucherianumKalen- 
darium,omnium  antiqui8simum,ad  diem  «ivNon. 
Aug.  »  habet  Festum  «  sanoti  Stepbani  (papsB)  in 
Callisti,»  quod  etiam  reperiasinantiquissimisMis- 
salibus  Gregorianis.  Verum  in  Leoniano  et  Geia- 
siano  nulla  CHt  hujus  festi  ratio.  Apostolorum  dies 
festosEcclesia  catholica  nunc  celebrat,aut  singulos 
aut  binos  recolens.  At  sflBCulo  nono,  quo  exarati 
fuere  antiquiores  Codices  Gregoriani,quinque  dun- 
taxat  erant  apostolorum  festa.  Nam  celebrabatur 
Kalendis  Maii  «  natale  apostolorum  Philippi  et  Ja- 
cobi ;  »etiiiCalenda8Julias,t  natalesancti  Petri;» 

D  et  subsequenti  die,«  natale  sancti  Pauli ;  »et  prid. 
Calendas  Decerobris,«  natale  sancti  Andrefle;»et  vi 
Calendas  Januaria8,«  nataie  sancti.Joannis  Evange- 
listflB.  »  Ex  Gelasiano  autero  ediscimus  celebraturo 
olim  fuisse  t  natale  omnium  apostolorum  »  infra 
octavam  apo8tolorum,Petri  et  Pauli.  Vide  ibi  libro 
secundOfCapitulo  trigesimo  quinto,Mi8sam  «  in  na- 
tali  omnium  apostolorum.  »  Hujus  festivitatis  ac 
missfle  antiquitatemconQrmatam  videas  aSacramen- 
tario  Leoniano,  in  quo  ad  roissam  21,  currento 
octava  eorumdero  principuro  apostolorum,  oratio 
hflec  legitur  :  Omnipotens  sempiteme  Deus,  qui  nos 
omnium  apostolorum  merita  sub  una  trihuisU  celebri' 


883 


OB  BBBU8  LITnBGIGIB 


884 


iate  venerari^giimsuTnuSyUtcelerem  tu«  proposUionis  A  laadatoram  trium  apostolorQm.  Neqoe  in  vetastis 


abundanitam,  muUiplicatis  intcrcessoribus,largiaris, 
Ea  nndesumptaolimfuit  oratioqaam  EcclesianuDC 
adbibet  in  festo  Omnium  Sanctoram.  Liceat  mibi 
etiam  animadvertere  non  tant»  antiquitatis  esse 
Calendarium  illud  Romanam,  quod  publici  jurie 
fecere  celebres  Benedictini  monachi  Martene  et  Du- 
rand.  Ibi  iegitur  <c  natale  sancti  Jacobi  apostoli  » 
ad  diem  25  mensis  Julii ;  et  ad  diem  25  Augu- 
8ti,  c(  natale  sancti  Bartholomffii  apostoli ;  •  et  ad 
diem  21  Septembris,  «  natale  sancti  Matthsi  apo- 
stoli.  »  Sed  sscalo  Ghristi  nono  feativitates  bujus- 
modi  in  Bcclesia  Romana  nondum  habebantur  in- 
8titutee,ut  constal  ez  antiqaissimisjGodicibus  Sacra- 
mentarii  Gregoriani  Vaticano,  Othoboniano,  Vin- 


Gregoriania  Codicibus  iaveniasJanaariomenaeso- 
lemnem  diem  «  sancti  Vincentii  martyris,»  qui  ta- 
men  in  Calendario  Marteniano  yiBitar.In  eo  quoqae 
refertur  ad  diem  23  Julii  c  natale  eancli  Apoliina- 
ris  martyris  Ravennse.»  Verumin  vetustiesimisSa- 
cramentariis  Gregorianis  ejosmodi  featum  nequa- 
quam  legitur,  ila  ut  jam  inteiligas,  Calendario  illi 
ionge  minorem  tribuendam  esse  vetu8tateiD«quam 
doctissimi  ii  monachi  persuasum  habuere.  Ex  Sa- 
cramentariis  autem  Gelasiano  et  Gregoriano  infra 
edendis  quanquam  lector  dignoscere  per  ae  possit, 
quot  subiude  festain  Missaie  ac  Breviarium  Roma- 
num  iovecla  fuerint  usque  ad  tempora  noBlra,  ad 
magus  tamen  ipsius  commodum  subjicere  placoit 


dobonensi,  et  Mutinensi.  Propterea  Codicibus  istis  q  illorum  quoque  Calendaria,  ut  sub  uno  conspecta 
vetustate  impares  censendi  iili  quibus  usi  suntPa-      singula  eorum  temporum  festa  habeantur. 
melius  et  Menardus  :  inipsisenim  exstant  festa  priB- 

JANUARinS 


KALENDARIUM  GELASIANUM. 
Galend.,  octava  Nataiis  Domini. 
VIII  Id.,  Tbeophania. 
XIX  Gal.  Febr..  sancti  Felicis  confessoris. 
XVII  Cal.  Febr.y  sancti  Marcelli  oonfessoris. 
iiii  Cal.  Febr..  sanctorum  martyrum  Sebastiani, 

Marie,  Martbi,  Audifax,  et  Abacuc.  Item  sancti 

Fabiani  martyris. 
lu  Gal.  Febr.,  sancUe  Agnetis. 
Y  Gal.  Febr.y  nativitas  sanct»  Agnetis. 


ly  Non.,  Puriflcatio  sancts  Mari». 
Non.,  sancta  AgatbaB. 
IV  Id.,  eanct»  Soteris. 

Septuagesima. 

Sexagesima. 

Quinquagesima. 

Quadragesima. 


KALENDARIUM  ANTIQUUM  QREGOUIANUM. 
Galend.y  octava  Domini. 
viii  Id.,  Epiphania. 

XIX  Gal.  Febr.y  sancti  Felicis  in  Pinois. 
xvii  Cal.  Febr.y  S.  Marcelli  papas. 

XV  Gal.  Febr.,  sanct»  Prisc». 
XIII  Gal.  Pebr.,  sanctorum  Fabiani  et  Sebastiani. 
XII  Cal.  Febr.y  sanct»  Agnetis. 
XI  Gal.  Pebr.y  sancti  Vincentii. 
V  Gal.  Febr.y  sancta  Agnetis  seeundo. 

FEBRIANUS 

C  IV  Non.,  Ypapante,  sive  Porificatio  Banct»  Maria. 
Nonisy  sancto  Agata. 

Septuagesima. 
Sexagesima. 
Quinquagesima. 
Quadragesima. 

XVI  Gal.  Mart.,  sanoti  Valentini. 


XVI  Gal.  Mart.>  sanctorum  Valentini,  Vitalis,  et  Fi- 

licul». 
xin  Gal.  Mart.,  sancta  Julians. 

MARTIUS 

Nonis,  sanctarum  Perpetuse  et  Felicitatis.  iv  Id.,  sancti Gregorii  Papae. 

VIII  Gal.  April.,  Annuntiatio  sanct»  Mari».  viii  Gal.  Apr.,  Annuntiatio  sanot»  Maria. 

Pascba  Pascba. 


Idib.,  sancts  Euphemi». 


Galendis,  Philippi  et  Jacobi  apostolorum. 

Ascensio  Domini. 


APRILIS 

D  XVIII  Gal.  Maii,  sanctorum  Tiburtii  et  Valeriani. 
IX  Cal.  Maii,  sancti  Georgii. 

IV  Gal.  Maii,  sancti  Vitalis. 

MAIU8 

Galend..  apostolorum  Philippi  et  Jacobi. 

V  Non„  sanctorum  Alexandri,  Bventiiy  et  Tboduli. 


V  Non.,  sancti  Juvenalis.Et  Inventio  sanctsGrucis      Prid.  Non.,  natale  sancti  Joannis  ante  portam  U- 


Pentecoste. 


linam. 


IV  Id.,  sanctorum  Nerei  et  Aohiilei  fratumi  et     vi  Id.,  sanctorum  Gordiani  et  Epimacbi. 
sancti  Pancratii.  Ascensio  DominL 

IV  Id.y  sancti  Pancratii. 

Pentecoste. 
III  Id.,  natale  sanctae  Maria  ad  Martyres. 
vm  Gal.  Jun.i  sanoti  Urbani  pap». 


865 


DIBBBETAHO.  CAP.  IV.  886 

Kalendarium  GeUuianum.  X  Kalendarium  antiquum  Grtgorianum. 

JUNIOS. 


nr  Non.,  sanctoriim  Petri  et  Marcellini. 

Prid.  Id.y  sanctoram  Cyrini,  Naboris  et  Nazarii. 

XVII  Kal.  Jui.,  sancti  Viti. 

XIV  Kai.  Jul.,  sanctorum  Marci  et  Marcelliani. 

XIII  Kal.  Jul.,  sanctorum  Gervasi  et  Protasi. 

▼ui  Kal.  Jul.y  natale  aancti  Joannis  Baptist». 

VI  Kal.  Jul.y  aanotorum  Joannis  et  Pauli. 

in  Kal.  Jul.,  natale  apostolorum  Petri  et  Pauli. 


Kalend.,  dedicatio  basiilic®  sancti  Nicomedis. 

ivNon.,  sanctorum  Marcellini  et  Petri. 

XIV  Kal.  Jul.y  sanctorum  Marci  et  Marcelliani. 

XIII  Ral.  Jul.,  sanctorum  Protasii  et  Gervasii. 

VIII  Kal.  Jul.,  natale  sancti  Joannis  Baptists. 

VI  Kal.  Jul.,  aanctorum  Joannis  et  Pauli. 

IV  Kal.  Jul.,  aancti  Leonis  pape. 

III  Kai.  Jul.,  natale  sanctorum  Petri  et  Pauli  apo- 

stolorum. 
Prid.  Kal.  Jul.,  natale  sancti  Pauli. 


JUUUS. 

Prid.  Non.,  octava  apoatolorum.  B  vi  Non.,  sanctornm  Processi  et  Martiniani. 

V  (860  potius  iv)  Kal.  Aug.,  sanctorum   Simplicii,      vi  Id.,  natate  Septem  Fratrum. 


Paustini,  et  Viatricis. 
III  Kal.  Aug.,  Abdo  et  Senis  martyrum. 


Kalend.»  natale  Macbabseorum. 

VIII  Id.,  sancti  Sizti. 

VII  Id.,  sancti  Donati. 

rr  Id.,  sancti  Laurentii. 

III  Id.,  sancti  Tiburtii. 

Idib.,  aancti  Hippolytbi. 

xvui  Kal.  Sept.,  Asaumptio  sanctse  Maris. 

XVII  Kal.  Sept.,  oct.  sancti  Laurentii. 

XV  Kal.  Sept.,  sancti  Agapiti. 

XIV  Kal.  Sept.,  sancti  Magni. 

▼I  Kal.  Sept.,  sancti  Ruffl. 

V  Kal.  Sept.,  sancti  Hermis. 

nr  Kal.  Sept.,  passio  sancti  Joannis  BaptisUe. 


IV  Kal.  Aug.,  sanctorum  Felicis,8implicii,Fau8tini, 
et  Beatricis. 

III  Kal.  Aug.,  sanctorum  Abdon  et  Sennen. 

AU6USTU8. 

Kalend.  sancti  Petri  in  Vinoula. 

IV  Non.,  sancti  Stepbani  episcopi. 

Nonis,  sanctorum  Xysti  episcopi,  Felicissimiy  et 

Agapyti. 
VI  Id.,  sancti  Cyriaci. 

IV  Id.,  Natale  sancti  Laurentii. 

III  Id.,  sancti  Tiburtii. 
Idib.,  sancti  Hippolythi. 

n  XIX  Kal.  Sept.,  sancti  Eosebii  presbyteri. 
XVIII  Kal.  Sept.,  Assumptio  sancto  Mario. 

XV  Kal.  Sept.,  sancti  Agapati. 
XI  Kal.  Sept.,  sancti  Timothei. 

V  Kal.  Sept.,  sancti  Hermetis. 

IV  Kal.  Sept.,  sancta  Sabin». 

III  Kal.  Sept.,  sanotorum  Felicis  et  Adaucti. 

SBPTEMBER. 

XVIII  Kal.Oct.,sanctorum  Gornelii  et  Gypriani.Item, 

Exaltatio  sancUe  Crucis. 
XVII  Kal.  Oct.,  natale  sancti  Nicomedis. 

XVI  Kal.Oct.,natale  sanctorum  Euphemis,LuciaB  et 
Geminiani. 

V  Kal.  Oct.,  sanctorum  GosmaB  et  Damiani. 
III  Kal.  Oct.,  dedicatio  basilics  sancti  angeli  Mi- 

cbaelis. 


Kal.,  sancti  Prisci. 

VI  Id.«  Nativitas  sanct»  Maria. 

V  Id.,  sancti  Gorgoni. 
XVIII  Kal.  Octob.,Bxaltatio  sancl»  Crucis.Item,san- 

ctorom  Gornelii  et  Cypriani. 

V  Kal.  Octob.,  sanctorum  Gosma  et  Damiani. 
III  Kal.  Octob.,  sancti  Micbaelis  archangeli. 
VI  Id.,  Nativitas  sanctse  Mari». 
III  Id.,  aanctorum  Proti  et  Hyacinthi.  D 

OGTOBBR. 

Nonis,  sanctorum  Maroeiii  et  Apulei.  Nonis,  natale  sancti  Marci  papaB. 

Prid.  Id.^  natale  sancti  Gallisti  paps. 

NOVEMBER. 

VI  Id.,  sanctorum  Qaatuor  Goronatorum  Gostiani,     Kal.  sancti  Gssarii. 

Claudi,  Castori,  Simproniani. 
X  Kal.  Dec,  sancta  Cfficilis. 
n  Kal.  Dec,  sancti  Clementis.Ilem,  sancta  Felici- 

tatis. 
in  Kal.  Dec,  sanetorum  martyrum  Saturnini,  Gri- 

santi,  Maari,  Daris,  et  aliorum. 
Prid.  Kal.  Dec,  sancti  Andre»  apostoli. 


VI  Id.y  aanctorum  Quatuor  Coronatorum. 

V  Id.,  nataie  sancti  Theodori. 

III  Id.,  natale  sancti  Mennad.  Item,  sancti  Martini 

episcopi» 
X  Kal.  Dec,  sanctae  Caeciliffi. 
IX  Kal.  Dec,  sancti  Clementis.  Itemi  sanct»  Peli- 

citatis. 
VIII  Kal.  Dec,  sancti  Chrysogoni. 
III  Kal.  Dec,  sancti  Saturnini. 
Prid.  Kal.  Dec,  sancti  Aadreae  apostoli. 


887 


DU  BBBUS  UTUROICaB 
Kalendarium  Gelasianum.  A  Kalmidarium  antiquum  Gregorianum. 


DBCBMBBR. 


yli  Id  ,  octava  saDoti  Andreo  apostoli. 

zii  Kal.  Jan.,  sancti  Tbom»  apostoli. 

VIII  Kai.  Jan.,  Natale  Domini. 

VII  Kal.  Jan.,  saDoti  Stephani. 

VI  Kal.  Jan.,  sancti  Joannis  evangelista. 

V  Kal.  Jan.y  sanotorum  Innocentam. 

CAPUT  V. 
De  Saeramentario  Gelasiano. 
Ad  Romanas  Ecclesiae  Sacrameotariffi  qnod  attinet, 
nihii  aliud  antiqua  monumenta  hal>ent,nihii  Gela- 
sium  I  pontiflcem  circiterannum  Ghristi  495  confe- 
ci88e«  sacramentorum  prsefationee  et^orationeecauto 
sermone, «  uti  ex  ejue  Viia  apud  Anastasium  Biblio- 
thecarium  constat.In  aiitiquiore  tamen  catalogo  Ro- 
manorum  Pontiflcum,  quem  cl.Pater  Joeeph  Blan- 
chiniu8,Oratorii  Romani  pre8byter,pubiici  juris fecit 
de  Gelaeio  hsc  referuntur  :  «  Fecit  et  hymnos  in 
modum  oeati  Ambrosii.Fecitetsacramentorumpr»* 
^ationes  cauto  eermone  (Blanehin,,  in  prolog. ad  tom, 
iV Anast.)^  »  ubi  nihil  de  orationibu8.  Erat  procul 
dubio  anteeanctiGelaaiitemporasuum  RomaD«Eo- 
cleeis  Sacramentarium ;  ac  proinde  illud  Gelaains 
tantummodoin8taura88e,melioriqneordinedona88e 
aliis  etiam  prffifationibusauxieeeyOredenduseet.San- 
otu8  deinde  Gregorius  llagnue  pontifex«  teetante 
Joanne  Diaoono,  circiter  annum  Ghristi  591,  •  Gela- 
eianum  Godicem  de  missarumsolemniieymultaeub- 
trahene  pauoa  convertene,  nonnolla  vero  superadji- 
oiene  proexponendieevangelicisleotionibuSyio  unius 
libri  voiumine  coarctavit  {Joan,  Diae.f  in  Vit,  Greg. 
y.).»  Obecura  eunt  verba  illa  :  pro  exponendi$  f tan- 
gelicislectionibu$tVL\9i  velimus  Evangeiiatariumquo- 
quefuiseeasanctopontiflceinstauratum.dequonihii 
apud  veteree  oocurrit.  Basculo  Ghriali  nono  auper- 
stites  adhuc  fuisae  Qelasianoa  Codioes  deSacramen- 
ti8,cardinali8  Booa  et  Mabillonius  animadverterunt. 
Et  certe  anno  Ghristi  831,  in  Centulensi  monasterio, 
Qti  coDstat  ex  ejus  Ghrouico  apud  Dacherium,a88er- 
vabaotur  «  Missales  Gelasiaoi  quatuordecim,Grego- 
riani  tres  (Dacher.^  in  Chron.  Contut.  monast.,  Spi- 
eileg.),  »  Aono  autem  4680,  libros  tres  SaeramentO' 
rum  Romanx  Ecclesiss  ex  inaigni  Godice  Cbristin» 
Suecorum  regin»,in  Italiam  e  Galiiaa<^portato,evul- 
gavit  JoHeph  Maria  Thumasius,  clericus  ref^ularis, 
postea  eminentissimus  et  venerabilis  sancteRomao» 
Eoclesiaec&rdinalis,  virpietatenonminusquam  do- 
otrinaconspicuu8,etde8acri8litWi8optimemeritu8. 
Utis?irmode8ti88imu8fuit,conJectura8tantummodo 
exeruit,  quas  suadere  viderentur  Gelasianum  Bacra- 
mentarium  illud  esse,  quanquam  et  ipse  agnosceret 
ac  fateretur  nonnullos  festos  dies  subsequentibus  ss- 
culis  ad  illud  accessisse.  Ante  Tbomasium  i  n  eamdem 
sententiam  concesserant  celeberrimi  viri  Joannes 
Morinus  et  cardinalis  Bona,quibu8  Godex  idum  ms. 
reginao  Suecorum  non  ignotus  fuit,opinati,videlicet, 
ipsum  Qelasio  tanquam  auctori  esse  tribuendum.Et 


Idib.  sanctcXuoi». 
VIII.  Kal.  Jan.y  Nativitas  Domini. 
VII.  Kal.  Jan.,  natale  sancti  Slephani. 
VI.  Kal.  Jan.,  sancti  Joannis  evangelist». 
V.  Kal.  Jan.y  sanotorum  Innocentum. 
Prid.  Kal.  Jan.,  sancti  Silvestri  papa. 

eorumquidem  sententis  adhsrendumomnlnovide- 
tur.  Gertum  quippe  est  exhiberi  in  eo  Saoramenta- 
rinm  pro  EcolesiaRomana  con8tructum,ibique  olim 
usurpatum,  cum  in  tituio  inecribatur :  Liber  Socra- 
mentcrum  Ecclesia  RomantTS ;  atque  ibi  referantor 

g  miss»  de  sanctis,  quorum  festa  in  eadeoa  Ecclesia 
celebrantur.  Aut  ergo  sit  Sacramentariuon  Geiasia- 
Dum,autGregorianum  ,neque  eni  m  nulla  alia  nisi  hee 
in  usu  fuere  Roman»  Bcclesis  post  finem  eecnli 
quinti.  Gregorianum  non  eet :  ergo  Gelasianum  sit 
oportet.  Ad  eamdem  veritatem  conspirant,  qna  ibi 
traduntur  libro  tertio,  Missa  58  et  sequentibustem* 
porebelli,  ubi  Deus  rogatur  ut  Aomanorum  regnum 
iibisubditum  protegat  principatum.  UlRomani  nominit 
inimicos  virtute  suas  eomprimat  maiestatiM.UtRomani 
regni  adsit  principibus.  Ut  Romani  imperii  defendat 
tectores.  Ut  barbarum  gentium  comprimat  feriiatem. 
Deus  regnorumomniumj  et  Romani  maxime  proieaor 
imperii,da  servis  tuis  regibus  nastris  (illiB}^ttmpAtim, 
etc.  Deus^in  cujus  manu  cordasunt  regnum,  principi' 
bus  nostris  famutis  tuis  regimen  tum  impone  sapientiss, 

^  etc.Sancti  GelasiitemporeproGrscis  imperatoribos 
preces  Deo offerebantur,  quia  eupremum  dominam 
in  Urbe  retinebant;  sed  simul  pro  regibus  Gothicis, 
eidemUrbi  dominantibu8,Ibi  Kalendis  Jannariis  ha- 
betur  missa  Prohibendum  ab  idolis.  Lege  eruditas 
cardinalis  Baronii  nctas.in  Martyrologiam  Roma- 
num  ad  hanc  diem,  et  intelliges  quantum  Romani 
PontiQces,  caeteriqueepiscopi  saecuio  Ghristi  quarto 
etquintolaborarint^utethnicoromsuperfttitioneeab 
illo  die  eliminarent.  Hsc  ad  sancti  Gelaaii  tempora 
gpectant. 

Itidem  libro  primo,  missa  85,  legitor  hic  «  Bene- 
dictio  super  eos  qui  de  Ariana  ad  oatholicam  rede- 
nnt  unitatem .  »GumGela8ii  state  ista^ut  vide8,con%e- 
niunt.  Nondum  enim  Arianaharesis  exstincta  Jace- 

D  bat,eamque,viveDte  ipsoGelHsio^Gotbi  proBteaDtor, 
Italie  domioaDtes. Jam  diuvero  aoimadvertitcardi- 
Dalis  ThomasiusGodicem  uDdesumptum  fuitSacra- 
meotarium  hoc  io  Galliaexaratum,  ibique  ad  usum 
alicujus  EcclesiflB  fuisse.  Id  Gallia  vero  et  Hiapaoia 
anteannumGhriBtioctiDgenteeimumSymboloGon- 
stantinopolitano  additum  fuerat  in  prooessioneoi 
Spiritus  sancti  Filioque,  atque  ita  Sjmbolum  canta- 
batur  in  sacris,  quod  tamen  minineprobavit  Leo  lil 
papa  anno  Ghristi  809,ut  Acta  ostendunt  acardinali 
Baronio  ad  eum  annum  evulgata.Gum  vero  inSyml>o- 
iubuJusSacramentarii  additio  iilanonlegaturyrecie 
indeinferturGodicemaoteeatemporafuissescriptaffl 
PretereayAnaetasio  testeiQregorioB  II  papaicirciter 


DlflMOBTATIO.  CAP.  T. 


800 


aQnom  Ghriiti  720,  «  Qaadragasimali  tempore,  at  A  Pfafflas,  GregoriaB  Magnas  ait,8e  caaoni  missatico 


in  qainta  feria  jejaniom  atqoe  missaram  celebritaa 
fieret  in  Ecclesiie,  qood  non  agebator,  iastitoi.  » 
Gom  aotem  in  boc  Sacramentario  nolla  miasa  assi- 
gnetor  feriis  qointis  Qoadragesims.ejos  antiquita- 
teminde  etiam  «ttimarelicel.Accedit  quod  nolii  bie 
dies  festi  triboantor  sanctis  pontifioibas  Sylvestro, 
Leoni  Magno,  et  Gregorio  pariter  Magno.  Reliqua 
argomenta  ad  ipsiua  vetostatem  aaaerendam  ab  ipeo 
ven.cardinali  Thomaeio  adbibita  in  ejue  prsfatione 
habebis.  Verom  Sacramentario  ipsi  post  Gelaaium 
additamenta  facta  fuere.Id  minime  inficias  imus.At 
nihil  hoc  obstat  qoominoa  aoctor  illioe  dicendusBit 
sanctosGeiasiue.quando  et  ipsa  liturgiaGregoriana 
anemine  auo  auctori  eripitur.quod  in  eimpoat  ean- 


adJecisBe  orationem  Oominicam,qu»  in  eodem  ha- 
ctenos  non  ezstiterit.  Itaque  in  Gelaeiano  Codice  ea 
inveniri  haud  debet,  qu»  tamen  in  illa  quem  Tbo- 
masiue  edidit  exstat  (Greg.  Af.,  /.  vii,  epist.  64).  » 
Sed  ubi  Ptaffius  diligentius  sancti  Gregorii  verba 
ezpendisaet  (Greg.  M.  episi.  12,  l,  iz,  Ed,  Bened.^ 
olim  64),  et  cardinalem  Bonam  [Card.  Bona,  l,  ii, 
c,  5),  aut  notasBeaedictinoruQ  con8uluiBset,non  ei 
ezcidisBct,  ot  reor^tam  inconsuUa  bujusmodi  sen- 
tentia.  Ganonem  miss»,  uti  Banctus  Augustinus 
aiebat,  <c  fere  omnia  Bcclesia  Dominica  oratione 
concludit  {Aug.  epist.  ^149,  olim  56,  ad  Paulin.),  » 
Hoc  idem  sancti  Gyprianus,  Hieronymus,  Optatus 
Milevitanu8,GyriiluB  Jerosolymitanus,  Ambrosius, 


ctom  GregoriuminvecUefoerintalioorationeByfeBta,  n  seu  quisquis  aoctor  desacramentis,  aliiqueconfir- 


et  rituB.  Gerte  hic  occurrit  ad  diem  ziii  Kalendas 
Martii  missa  in  natali  Bancts  Juliano ;  ad  ziv  Ka- 
lendaa  Septembres,  misBa  in  natali  sancti  MagOQi ; 
viKalendas  Septembri8,mi88ain  natali  sancti  Euffi; 
et  Kalendis  SeptembribuB,  missa  in  natali  eancti 
Prisci ;  qu«  festa  non  ad  Romanam,  sed  ad  Galli- 
canaa  Ecclesias  spectabant.  MisBa  quoqae  habetor 
ibi  in  Ezaltatione  BaactsB  Grocis,  qoi  dies  feBtos,  ot 
eruditi  norunt,po8t  sanctiGelasiitemporainstitutuB 
A]it.Gaput  etiamQuadragesimalisJeJunii  ad  feriam  4 
Quinquasimae  statuitur  :  quod  Gelasii  aevo  aptari 
nequit.H«c,inquam,prodnntquidem  Godicem  scri- 
ptum  fnisee  longe  post  GelaBii  setatem  ;  sed  minime 
impediunt  quin  Lacramentarium  ipsum  appellan- 
dom  sit  Gela8ianom.et  meritosit  eidem  pontifici  tri- 


mant.Fierine  potoit  otorationcmtantimomenti  uoa 
RomanaEcclesiaolim  in  sacris  omitteret?  Apage  1 
Non  omisitprofecto;  nequeeamprimusinliturgiam 
invezit  Gregoriue  Magnus,  eed  tantummodo  statuit 
eam  recitandam  esBC  post  consecrationem,  aliquoe 
propterea  damnans,  qui  aut  ante  ipsam  conseora- 
tionem,  aut  post  communionem  ipsam  recitabant, 
aut  aiiam  pro  ea  orationem  Bobstitoeranl.  De  ipso 
pontifice  mormor  erat  in  Sicilia,  «  qoia  orationem 
Dominicam  moz  post  canonem  dici  statoisset.MQui- 
bos  ille  re8poadet,ad  Juaonem  episcopom  Syraco- 
sanum  ita  8crift>en8  :  «  Orationem  vero  Dominicam 
moz  post  Precem  dicimos,  qoia  mos  apostolorom 
ftiit.  ot  ad  ipsam  solommodo  oratiooem  oblationis 
hostiam  conseorarent. »  Et  infra  : «  Dominica  ora- 


boendom.Gom  ▼erosob  Garolo  Magno  Francorom  ^  tio  apud  Gracos  ab  omni  populo  dicitur,  apud  nos 


regeanteannamChriBtioctingente8imum,Boblatali' 
torgiaGallicana,invaloeril  Gregoriana,  etCelasiana 
ceasarit  iis  in  locis  ubi  antea  U8urpabatur,ad  agno- 
Bcendam  docimorGodicem  ipBomGelasianom  ante 
ea  tempora  Bcriptom  foiBse. 

Vorom  Bob  finem  prscedentis  Bscolicontra  litor- 
giam  Gelasianam,  seo  potioe  cootra  Godicem,  a 
▼enerabiliTbomasioeditomJnsorrezitJacobosBas- 
nagioB,  Samuelis  consobrinuB,  ez  Galvinianorum 
grege;et  de  antiquis  liturgiis  loquen8(/.B£un.,^u/. 
tccles.  i  /i,  t,  zvi.  c,  10),  contendit  Missalem  eom 
Hbram  ssoolo  Ghristi  tantom  decimofuisse  conscri- 
ptom.  Qoisqois  ejus  verba  legit,  miram  in  horoine 


vero  a  eolo  sacerdote. »  Mos  ergo  antea  quoque  Ro- 
m»  erat  recitandeo  orationis  Dominic»  «  moz  post 
canonem^nbuncservandumjussitsanctaspontifez, 
ac  tantummodo  eos  improbavit  qui  loco  non  suo 
eamdem  recitabant,aut  pro  illa  novam  in  sacrain- 
truserant,  Ad  Pfatfii  censnram  heec  arbitror  satis. 

AndienduB  nonc  Jacobos  Basnagios.  Ut  is  osten- 
dat  ad  Bscolum  decimum  pertinere  Missalem  a  car- 
dinale  Tbomanio  editum,  sequentibus  utiturargu- 
mentis.  t  GereuSj  inquit  ilie,  in  hoc  Miesali  multis 
com  coremoniis  benedicitor.  Honc  morem  qoidam 
motoati  sont  a  paganis,  qoi  faces  in  Buis  festis  ac- 
oendebaot.  Sed  Tertallianus  et  Patree  concilii  Bli- 


illoconfidentiamoirenditSedanteqoamipsiossen-  ^i  beritani  damnaront.  Sanctos  vero  Hieronymos  in 


tentiamezeutiamosJovatreferreqoapGhriBtophoroB 
Mattheo8Pfaffio8Tobingen8i8profes8or,annol7iO, 
in  oposcolo  de  liturgiis  de  Gelasiana  liturgiaecribe- 
bat.  £n  ejus  verba:  c  OBtendit  JaooboB  Basnage 
eam  Gelasio  longe  poeteriorem  e88e,atqoe  ad  sapco-' 
lum  decimom  Bpectare.HoJos  ergo  argomenta  cum 
nemo  hactenus  ez  RomanensibuBjugulaverit^cum 
et  BaBnagioB  ad  eae  rationes  quas  pro  suasententia 
Thomasiaa  attulitnil  responderit;  nos  rem  indeci- 
iam  hio  reiinqueremu8,ni8i,caa8anobi8praBcipaa, 
sed  a  Basoagio  haud  memorata,  esset,  ob  quam 
hanc  litorgiam  Gelasio  adjodicandam  censeremoB.» 
Qosnam  hso  caasa  ?f  En  vero  i8tam,pergit  dicere 


Oriente  OBitatom  tolerandom  oensoit.  Gregorioe  I 
Magno8,c«remoniaram  amator,  in  Occidentem,e«- 
colo  vii  invezit.At  honc  ritom  mioime  amplezos  est 
popolos  ;  nam  paocos  postmortem  Gregorii  annos 
eidem  eat  formali  oppositione  adversatus.Oubitatur 
GallioeanGall«ciob8titerint.Quaremagnoannorum 
numeroopoB  foitadeomintrodocendum  com  omni- 
bo8  c«remonii8,qos  onapoBt  alteramsoccedere  so- 
let.  »  Oblitos  eet  Basnagios,  monere  lectorem  ot 
hioc  ediscat  referendom  esse  ad  Bacolom  decimom 
Missalem  a  Tbomasio  typis  editom ;  sed  sine  moni- 
iore  id  soccesBorum  illo  sibi  per8ua8it.Ad  cereorum 
in  sacris  originem  quod  attinet,  vide  infra,  cap.20. 


801 


DB  BBBUS  LtTUBQlCm 


M 


Gerei  aotem  paBobalis  ritam  dam  is  ad  posteriora  A  gaetino  cerei  paeohalia  benediotio,hoG  tBiiExtmltH 


aecula  trahit,iUudere  plane  voluisse  lectoribus  suis 
videtur.Uti  ipse  noverat,apud  GatbolicoBaccenditur 
oereu8,et  de  eo  canitur  prsofatio  ad  ostendenda  ip- 
aius  mysteria.Inbocsitssontomnes  ceremoni«,ad 
quas  stabiliendas  tantoannorum  numero  opus  fuit, 
si  ipsum  audimuB.  Noverat  itidem  ipse  in  liturgia 
Gotbica  a  Thomasio  edita,et  in  Sacramentario  Gal- 
lico.  quod  Mabillonius  pnbiioi  Jurie  fecii,  benedi- 
ctionem  oerei  occurrere»  atque  has  liturgiaa  prsece- 
dere  annum  Ghrisli  octingenteaimum,  et  nihiiose- 
oius  morem  bunc  ad  longe  posteriora  tempora  per- 
trahere  audet.  Multo  evidentiuslectoriilludit,  cum 
ipeumab  Orientein  OccidentempersanctumGrego- 
rium  Aii88e  inveotum  ait,  ulio  teste  adducto,  ratus 


jamangeUeaturbaecBlorutnAd  non  facile  credendum, 
quanquam  similitudine  veri  proreus  non  careat,cum 
idemeanctusdoctor  geminosvereusasserataBe  com- 
positos  «  in  taudem  cerei  {Aug.^de  Civit.  Deiy  I.  xv. 
c.22).»Attamcn  plurane  quAriSyUtmanutangaaquam 
inani  argumento  antiquitatem  Geiasiani  Codicis 
Basnagius  excereo  pascbali  minuendam  susceperit? 

At  rursus  ille  inetat,  inquiens :  «  In  hac  llturgia 
(feria  sexta  majoris  bebdomad»)  legitor:  Respice 
propUius  ad  Romanum,  sive  Frtmcorum^  benianns, 
imperium, Omnes  norunt  imperium  hoc  anno  SOOper 
Garolum  Magnum  exordium  cepisse^et  propterea  ad 
temporacoronationemillius  subsecuta  necessarius 
referendus  est  Codex.  »  Btiamsi  daremus,  inferri 


sibi  afflrmanti  unumquemqueesseassensurum.Lo-  3  hj„^  ^^^^^  Godicem  exaratum  fuisse  post  annum 


cum  ergo  afreram,quo  fretus  hoc  ille  pronuntiavit. 
Qregorius  magnus  ad  Marianum  episcopum  Raven- 
natem,adversa  valetudine  laborantem,  scribit :  «  A 
vigiliis  quoque  temperandum  est,et  preces  quie  su- 
per  cereum  in  Ra?ennati  civitate  dici  solint  (ab 
episcopo)  vel  expositiones  Bvangelii,  qu»  circa 
Pascbalem  solemnitatem  a  sacerdotibus  (id  est, 
episcopis)  fiunt,  per  alium  dioanlur.  Et  tua  dilectio 
contra  virtutem  laborem  sibi  minimeimponat  (Greg. 
If.,  /.  XI,  epist.  33,  olim  28,  ind.  4).  »  Estne  boo 
invebere  cerei  ritum  in  Occidentem  ?  Jam  ibi  tem- 
pore  sancti  Gregorii  is  vigebat.Atque  hino  Jam  in- 
telligis  potnisse  ipsum  exhiberi  in  prscedenti  litur* 
gia  sanoti  Gelasii.At  subdit  Basnagius :  Eidem  ritui 
paucospost  annos  se  adversarium  prsbuit  populus. 
Neque  testem  affert.Adducam  ego,nempe  canonem 
nonum  concilii  quarti  Toletani  anno  Ghristi  633  ce- 
lebratiyUbi  h»o  verba:«  Lucerna  et  cereus  in  privile- 
giisPaschaapud  quasdamEcclesiasnon  celcbrantur, 
et  cur  a  nobis  benedicantur  inquirunt.  Propterglo- 
riosumenim  noctis  ipsius  saoramentum  solemniter 
hffio  benedicimus.  Etquiahnc  observatio  per  mul- 
TARUM  LOGATEaRARUM,regionesqueHi8paniaein  Ec- 
olesiis  commendatur,  dignnm  est  utpropter  unita- 
tem  pacis  in  Gallicanis  Ecclesiis  conservetur.  •  In 
quibusdam  Godicibus  pro  Gallicanis  Ecclesiis  legitur 
Ga</tcianti,quod  faotum  opinor  ab  imperiti6,ignoran- 
tibus  subjectam  olim  Gotbis  fuisse  Galliv  partem, 

nempe  8eptimaniam,sive  provinciam  Narbonensem 


Gbristioctingente8imum,nompropterea8equeretur, 
utiBasnagius  somniavit,  ipsum  pertinere  ad  e«ca* 
lum  decimum  ?  Sed  quid  moror?  Bonam  fidem  in 
censore  hoc  desiderare  cogimur,  (|ni  pracedentem 
orationem  vidit,  ac  dissimulavit,  cum  tamen  ipsa 
subsequentem  explicet.lbi  enim  dicitur :  Oremus  et 
pro  Christianissimo  imperaiore;vel  rege^  nostro  (iilo)^ 
ut  Ueus  subditas  illi  faciat  omnes  barbaras  naiiones, 
Nempe  Rom«  pro  imperatore  preces  Deo  ab  antiquis 
temporibus  olTerebantur ;  etoerteRomanum  perdo- 
ravit  imperium  apud  Grscos  usque  ad  annum 
Cbristi  800.Atin  Gallia»  quo  tempore  scriptus  fnit 
Godex,adbuc  orabatur  pro  rege  nostro.  Imo  si  post 
imperium  ad  Francosregestranslatum  exaratnsCo- 
dex  fuisset,  tantummodo  dictum  fuisset  :  Respies 
propitius  ad  Romanum  benignusimptrium:\xxucemm 
imperii  nomen  Franciam  quoque  complectebatnr. 
Quamobrem  adnotatio  bsc  non  soium  nibii  ledit, 
sed  aperte  confirmat  GelasianoB  litnrgia  antiquita- 
tem,  ante  annum  Gbristi  800.Pergit  Ba8nagiu8»mo- 
nens  in  Sacramentorio  boc  memorari :  «  festa  As- 
'sumptionis  et  Navitatis  beat»  Mari»  virginia.  » 
qus  saBculo  tantum  decimo  instituta  fuere  Ad  At- 
sumptionis  Deipar»  festum  quod  attinet,fru8tra  hie 
censor  trioatur,quod  ssoulo  Gbristi  nono  qoidam  in 
dubium  revocarenlAssumptionemvirginei  corporis 
in  ccBlum.Hoc  enim  nontoliit  qoin  antea  festomDe- 
po8itionis,siveDormitionissanct«Mari»celebratnin 
fnerit.Neque  bic  qu89ritur,an  Gelasii  tempore  insti- 


nunc  ta  Linguadoca.Qmd  ergo  de  Basnagio  dioen-  |.  tutum  fuerit  bujusmodi  festum(quod  profeoto  nemo 


dum,quividit  observatum  cereipasohalisritum  pau- 
eis  postobitnm  GregoriiMagni  annis,  tper  multarum 
loca  terrarum,et  per  regiones  Hispanias,  »  et  nibilo- 
minuspopuloBabeoabborrui8se,atqueipsirestiti88e 
audaoter  scribit,  cum  tantummodo  a  Patribussyn- 
odiToletanae  dioatur,t  apud  quasdamEcclsiasCregni 
Gotbici)non  celebratus?  »  Ad  b«c  rem  istam  confi- 
ciunt,  non  quidem  epistola  ad  Prflesidium.  qua  sub 
nomine  sancti  Hieronymi  circumfertur,sed  gemin» 
benedictiones  cerei  pascbalis  a  Sirmondo  edite, 
quorum  auctor  Ennodius  Ticinensis,  qui  ipsius 
sancti  Gelasii  temporibus  floruit.In  MissaliGothico, 
et  in  Sacramentario  Gallicano,tribuitur  sanoto  Au- 


ait)sed  quidem  an  ante  annum  Cbristi  octingentesi- 
mum  institutio  ejus  festi  facta  ftierit^  atqoe  addita 
SacramentarioGelasianOyUtide  aliis  festiaeiadjectis 
accidisse  diximus,  atque  ipai  Gregoriano  vicissim 
accidit ;  nam  neque  sanotus  Gregorius  in  suum  Sa- 
crementarium  intulisse  videtnr  festa  Nativitatis  et 
Assumptionis  Deiparfi.Gaternm  quin  assnmptionis 
solemnitas  antiquissima  sil,  prsceaseraqae  an- 
num  800,  dubitare  non  licet.  Sergins  I  papa,  ut  est 
apud  Anastasium  Bibliothecarinm,  oirciter  aonum 
Gbristi  690,litaniam  faciendam  jnasit «  diebna  An- 
nuntiationis  Dominiy  Nativitatia  et  Dormitionis 
aanoto  Dei  genitricis.i  In  Oalliia  oeiebratom  foisse 


093 


DIBBBRTAflO.  CAP.  V. 


804 


festnm  DormitioniB  btiJaB  anno  590, boc  est, sedente 
RomflB  Gregorio  Magno  pontifice,  testatur  Gregoriue 
Turonensis  ; «  Hujus,  inquit,  festiTitas  sacra  me- 
diante  mense  andecimo  celebratur  {Greg,  TYiron., 
/.  I  de  Clor.  marL^  e,  9),  »  boc  est  die  18  Janoarii, 
quo  etiam  die  occurit  in  Missali  Qothico,edito  a  ve- 
nerabiiiTomasiopnliturgiaGallicanaapudMabiilo- 
nium,  et  in  Martyrologio  Hieronymiano  Florentinii, 
nt  alioB  testee  omittam.  Verum  in  Romana  Ecclesia 
celebrabatur  idem  festum  die  15  Augusti,  quo,  ai 
fides  Nicepboro^MauriciuB  Augustus  Gregorii  Magni 
temporibu8«8acro8anct«  Dei  Genitrici8  Dormitionem 
quintadeoima  Augusti menai^die celebrari  priecepit 
toto  orbe  terrarum  {Niceph.,  L  xvii,  e.  18).  »  Pro- 
plerea  in  yetuatissimo  Bede  Martyrologio.quod  pro- 
tnlerunt  fiollandist»,  ad  diem  xviii  KalendasSeptem- 
bria  legitur  :  «  Sanctae  Mari»  Dormitio  [BoUand.^ 
Aei.  sanet.,  t.  II  Mart.).  »  Pervetustum  itidem  Ro- 
maoflB  Eccle^iflB  Kalendarium  apud  Frontonem  ad 
eum  diem  babet : «  Solemnia  de  PausationeMariflB,» 
Qtietin  PrflBlaodato  Martyrologio  Hieronymiano,etin 
Kalendario  Romano,quodveluti  insigneantiquitatia 
monumentum  edidit  PatreMartene,occurrit  ad  euro 
diem  «  A88umptio  sanctfle  Mariflo  (Ifar^.  Thes.  nov. 
anecdoi^t,  V).  »  Post  receptam  Gregorianam  litur« 
giaminGallii88ubCaroioMagno,in  iisquoque  Eccle- 
8iis,Qti  Mabillonius  animadvertit,invaluitcelebratio 
huJQs  feati  ad  diem  15  Augusti.  Quamobrem  intelli- 
gas  quam  i  mmerito  Basnagius  antiquitati  GodicisGe- 
lasianiopposueritfeatumAssumptionisMarianflB.Imo 
ipsias  antiquitatem  ez  responsis Nicolai I  pontificis 
ad  Bulgaroram  consulta  deducere  etiam  poseomus. 
Mam  is  pontifez,  anno  Christi  866,  inter  Jejunia, 
«  quflB  8anota  Romana  soscepit  antiquitaa,  et  tenet 
Bocleaia, »  refert «  Jejunium  ante  aolemnitatem  As- 
iQmptioni8  sanotflB  Dei  Genitricit.  Erat  igitur  iis 
temporibu8abantiquitatecommendatumA88uroptio- 
nis  festam.  Cum  vero  in  Gelasiano  Sacramentario 
nnlla  habeatur  vigilia,  id  est,  Jejunium  ante  idem 
festum,  id  etiam  prodit  Saoramentarium  boc  fuisse 
oompositum  non  uno  SflBonlo  antetempora  ejusdem 
Nicolai  1  pontificis.  DeNativitate  sanct»  MariflB  su- 
perflunm  estqaidquam  addere,po8tquam  supra  vidi- 
mus,  Jam  sub  Sergio  I  papa,  anno  Gbri8ti|690,  Rom» 
ejQsfestum  in  usu  fuisse^et  martyrologiavetustafere 
omniaejusdem  mentionem  facinotmenseSeptembri. 
Duo  aatem  diversa  sunt,  celebratio  ejusmodi  fes- 
torum  in  Ecclesiis,  et  eorum  observatio  de  prfle- 
oepto  in  populo,  quod  Basnagios  minime  distinzit, 
et  de  quo  duntaxat  disputatnm  idiquando  fuit. 

DeniqueispostremumjacuiumintorquetinquienB: 
« IstiusSacramentarii  stylusabeo  differt,  quo  in  suis 
epistolis  superstitibUB  usus  estGelasius.  Neque  veri 
videtur  simile  ipsum  sibi  vim  fecisse,  ut  Leonis  I 
stylum  imitaretur,  a  suo  perquam  diversum. »  8ed 
▼iz  indiget  me  monitore  eruditus  lector  ad  digno- 
Boendom  quam  futile  sit  hoc  argumentum.  Non  de 
iiovo,non  ez  integro  Gelasius  Sacramentarium  con* 
struxit,  sedjam  a  precedentibus  BflBOulisin  Romana 


X  Bcclesia  asitatam  ordinavil,etquibusdamprflBfatio- 
nibus,  ut  Bupra  vidimus,  auzit.  Fortassis  etiam  ali- 
quotdesuoorationesadjecit,  certumqaeest  in  Gela- 
siaoo  tot  orationes  et  prflBfationes  legi,  quflB  non 
eum,  sed  sanctum  Leonem  auctorem  babent.  Ibi 
quoqueasservatasopiaaripossumusprecesnonpau- 
cas  a  primis  EcclesiflB  saBCulis  institutas.  Quare  ri- 
denda8sit,quiez  Gelasii  stylo  Sflusramentarii  bojns 
originem  metiri  velit.Et  nibilominus  post  tot  inania 
argumenta,  quibas  fiasnagius  est  ususadilluderi- 
piendum6ela8io,ettrabendum  Codiceroad  sflBculum 
decimum,  trinmpbum  sibi  decernit.Fateturquidem 
in  liturgiisPascbasil  Ratberti  tmeporaprflBcedentibus 
« transsabstanliationem  »  EucbaristiflB  reperiri ;  sed 
siroul  contendit  post  libros  ab  eodem  Paschasio  cir- 
n  citer  annum  Christi  831  evulgatos  addimenta  illa 
ad  ipsflM  liturgias  facta  fuisse, «  permutationesqa» 
in  dubium  revocari  non  possunt,  postquam  nos 
ostendimus  CflMdem  non  potuisse  contingere  nisl  sflB- 
oulo  decimo.  »  An  gloriosus  hio  miles  ostenderit 
qaflB  ipse  Jactitat,  nos  quidem  hactenusostendimus. 
Sed  mcuLime  dolendum  est  viros  doctosprflBOCcupari 
adeo  et  prflBripi  a  contentionis  et  schisroatis  amore, 
otneque  veritatem  sinceritate,  quflB  par  est,  conqui- 
rant,  seque  et  populum  imaginationibus  meris  in  re 
tanti  momenti  pasoant,  atque  in  iis  taro  placidecon- 
quiescant.  Ut  enimviri  inter  catholicos  eruditissimi 
Jam  diu  demonstrarunt,  absurda  plane  imaginatio 
est,  in  CalvinistflB  Claudii  oerebro  nata^Pascbasium 
corrupisse  EcclesiflB  de  EucharisUa  doctrinam,pri- 
^  mumque  invezisse  realem  ublatorum  conversionem 
^  incorpusetsanguinem  DominiyQtilnf^aostendemus. 
Etquale  foretGallioarumetBritannicarum  Ecdesia* 
rum  dogma  de  Eucharistia  paucosantePaschasium 
Ratbertum  annos»  anus  Alcuinus  Albinus,  vir  om* 
nium  tbeologorumsui  temporis  8pectatift8imu8,edo- 
cere  eos  potest,  quippe  qui  ad  Paulinum  Aquileien- 
sem  patriarcham  hflBC  scribit :  «  Ne,quaeso,oblivi- 
scarls  in  tuis  sanctis  orationibus  nomen  amici  tui 
Albini ;  sed  in  aliquo  memori»  tufls  gflaophjlaoio 
reoonde  ilud,  et  profer  eo  tempore  opportuno,  quo 
panem  et  vinum  in  suBSTAirruM  corporis  et  sanoui- 
Nis  Christi  consecraveris  {Alcuin.  Alb.,  ep.  113,  ad 
Paulin.) »  Stultissimaantemomnium  estalteraima- 
ginatio,nempetantam  fuissevim  Paschasii  Iibri8,ut 
.  universflB  Occidentis  EcdesiflB,  nemine  hiscente,  aat 
^  reclamante,ac  nemine  prflBcipiente,trans8ub8tantia' 
tionem  contra  fidemprflBcedentem  fuerint  amplezan, 
eamque  doctrinam  in  liturgiasatquein  alioslibros 
pacifice  intu1erint.HflBC,ut  dizi,imaginatio  mera  est, 
atque  omnino  ridenda  :  neque  enim  ullum  testem 
producunt,qui  ezcogitatam  hanc  tantas  rei  motatio- 
nem  animadverterit,  et  fassus  fuerit.  Sed  quod 
mfluiime  interest,  Jam  diu  palam  fecere  Calholici, 
omnes  tam  Occidentis  quam  Orientis  EcclesiaSytflim 
ante  quam  post  PaBchflisii  teropora,unanime8  proces- 
sisse  semperinasserendadoctrina  quam  etiaronum 
Ecdesia  catholica  profitetur.  Plura  bic  non  sddo, 
quippe  mibi  statatum  est  infra  in  eiJnBfflodi  he- 


896 


DB  RSBTO  UTUBGIGDI 


m 


terodozorum  imaginationes  invadere,  quando  eas*  A 
dem  adhac  cernimos  pertinaciter  venditari,  ao 
tanta  confldentia  lectoribos  incaatiB  propinari. 

Interea  statoimos  nihil  hactenoB  prodoctom  foisse 
qood  sancto  Gelasio  abjodicandom  suadeat  Saora- 
mentarium  aob  ejos  nomine  editom,8imolqoeCo- 
dicem  onde  illod  expressom  foit  ostendimos  ante 
annom  Cbristi  octingentesimom  foisse  exaratom. 
Hic  aotem  obiter  animadvertendom  reor,  oti  veri 
fert  similitodo,  per  incoriam  librarii  excidisse  ex 
hocSacramentario  commemorationem  defonctorom 
qo®  post  consecratlonem  adbibetor  a  Romana  £c- 
clesia,  nempe  :  Memento  eiiam^  Dominejamulorum 
famularumqtLe  tuarum,  qui  nos  pr»ces$eruntf  etc. 
Quippe  nuliam  ferme  liturgiamsiveOccidentaliom 
aive  Orientalium  Ecclesiarom  mihi  ostendaSyin  qoa  n 
pio8  iate  ritos  desideretor.  Neqoe  tibi  in  mentem 
sobeat  dobitaiio  an  sancti  Gelaaii  levovigeretmor- 
toorum  fidelium  commemoratio  in  8acri8,et  precee 
pro  iis  Deo  olTerrentur.  Siecolo  ipeo  Cbriati  tertio, 
et  qoarto,  nedom  quinto,  habemoa  Patree  huju8* 
modi  dogmatia  et  ritoa  teetea.  Nuilom  ex  iie  ego 
memorabo  in  re  nimiom  nota  atqoe  protrita.  Sed 
et  in  hoc  ipao  Sacramentario  complorea  legontor 
miaae  pro  defonctie»  qos  fidcm  facioat  antiqois- 
aimae  hojos  in  Ecclesia  dootrin».  Rorsua  nullam 
tibi  auapicionem  minoria  antiqaitatia  ingerant  miaaa 
autorationeapro  quibusdam  privatie  neoeaeitatibua, 
et  benedictionee  nonnullie,  nam  et  iatae  novit  et 
adhibuit  priorum  ChriBtianae  fidei  ascolorom  de- 
votio.  Exemplom  dabo.  Eat  hic,  lib.  iii,  cap.  83, 
oratio  pro  eo,  qoi  prioa  barbam  tondit,  obi  hec  G 
verba  :  Prospitius  super  hune  [amulum  tuum  juve- 
nilia  (Bcr\he  juvenilis)  aeiaiis  decorem  Isetantem,  et 
florem  primis  auspiciis  ationdentemt  adesto.Fe^iiyuB 
apud  ethnicoamoaiete  olim  fuit.  Illum  ipaum  ChriB- 
tiani  reiinentea  sacrarunt.  Sanctos  Paolinoe  epie- 
copo8  Nolanoa,  com  adoleecene  circiter  annom 
Christi  373  primam  poneret  barbam,  ante  aepol- 
crum  aancti  Felicia  ipaam  totondiaae  videtur.  In- 
quit  enim,  sanctum  Felicem  alloquene  (/n  natat, 
13,  V.  324,  Anecdot..  Ed.  Murat.) : 

TuDc  etiam  primn...  [Forte  ponensj  libamina  barbas 
Ante  tuum  soiium,  quasi  te  carpente,  totoudi. 

Antiquitatem  vero  Gelasiani  Codicia  luculentioe 
confirmabit  apeciea  characterum,  qoam  P.  Blan- 
chinio  acceptam  refero.  ]) 

CAPUT  VI. 
De  Saeramentario  Gregoriano. 

Exploratom  habemoa  Gelasianom  Sacramenta- 
riom  a  eancto  Gregorio  Magno  coarctatom  foiase, 
atqoe  ad  eom  ordinem  redactum,  qui  deinceps  in 
Romana  Eccleaia,  cieterieque  ipaam  imitantibua,  ad 
no8tro8  usque  diea  obaervatoa  eat,  additaroentia  ta- 
men  non  pauoi8,8ed  levibu8,identidem  facti8,quibo8 
nihil  aobtractom  fuit  subataniiae.  Gregoriani  fetus. 
JoannemDiaconum(/n  Vit.  S.  Greg.  M.),  Adrianum  I 

(a)  Angelus  Roccat  in  Editione  operum  sancti  Gre» 
gorii  sub  Clemente  YIU  Romx  peracta. 


papam  (/n  episi.  ad  Carol.  M.),  et  antiqoiaaimos 
alio8  acriptores,  atque  MiaaaleB,  teatea  habemns 
hojoamodi  laboris.  Illod  iantommodo  qoereodom 
venit,anCodexaliqoi88oper8it,poromacgermanom 
Gregoriani  Sacramentarii  textom  exhibeDa.  Et  qai- 
dem  aine  dubitatione  respondendum  aio,  DuUum 
hactenoa  repertom,  imo  reperiendi  apem  omnem 
ereptam  videri.  Com  enim  non  Romana  tantam 
Ecclesia,  sed  et  reliqoa,  novos  diea  festos  io  anti- 
quam  litorgiam  inveherent,  vix  fleri  potuit  ot  Codei 
aliqoia  tante  antiqoitatiaad  no8veaerit,iD  quo  nihil 
additamenti  occorrat.  Itaqoeiilod  doutaxat  iu  votis 
mihi  folt,  ot  qoem  possem  reperire  textoDa  Grego- 
rianum,  ceteria  antiqoitate  prsslantem,  lectori  ez- 
hiberem.SacramentariomGregorianua>annoGbri8ti 
4571  primos  ex  antiqoiaaimo  Godice  evulgavit  Jaco- 
bo8  Pamelioe  (Tom.  II  Liturg.) :  qood  tamen  qai- 
conqoe  conferatcomtextoqoemegoprolatoros  som 
atatim  animadverteteidem  antiqoitatecedere;mult4 
qaippe  in  eo  addita  occorront,  qo»  in  infra  mibi 
edendo  minimeapectantur.  Altorom  poeiea  evulga- 
vii  Angelua  Rocca,  apoatolici  palatii  sacrista  (a).  In 
eoetiam  minorvetosta8,qoam  in  PamelianoTertiom 
deniqoe  Hugo  Menardua  (Sacrament.  Greg.  M.)  ex 
sancti  Eligii  Codice  me.  expreaeum  et  notia  illu- 
stratum  typia  tradidit;  illudqueclariasimi  Patres  Be- 
nedictini  e  congregatione  sancti  Mauri  nobis  iterom 
dedere(6).  Duo  autem  ibi  conaideranda  sont,  textoe 
videlicet  Gregoriani  Sacramentarii,  ipsiuaque  Me- 
nardi  not».  Ad  hasce  quod  attinet,ea  exmultiplici 
eruditioneqoainlitorgiciBreboaeminebatvirdoctis- 
slmoa,  sommopere  sont  commendand»,  et  digna 
qoeomniom  maDibos  terantor.Qoodvero  pertinet 
ad  Gregorianom  textom  ab  eo  editom,  en  qoid  de 
eo  senserint  praelaodati  Benedictini  io  praefatione 
ad  idem  Sacramentariom : «  Et  sane,  inquiont,  per- 
peneis  omnibos  eqoiori  lance,  nollom  ipai  vel  ob 
aniiqoitatem,vei  ob  integritatem  praBferendom  doxi- 
mo8,  lecta,  qoam  Editionieoevir  doctissimus  prc- 
fixit,  priefatione.i»  Verom  Venerabili  cardinali  Tbo- 
masio,  oti  in  ejoeVita  memoriae  proditomlego,  ali- 
ter  visom  foit.  Scilicet  optasaet  ille,  oi  Benedictini 
GregorianomaPamelio  editom  Sacrameniariom  in 
EditioneOperomeanctiGregorii  Magni  pretolissent, 
cum  illud  magis  conformeac  eimile  cenaeret  primi- 
genio  textui  sancti  poniificis,  quam  alterum  a  Me- 
nardo  evulgatom  :  qood  tamen  facere  ii  yetabantor, 
qoando  atatoerani  otiliesimas  Menardi  notas  in  aoaffl 
Editlonem  inferre,  qoe  textoi  diverso  a  Menardino 
minime  respondissent. 

CsterumquinPameliitextusMenardinositprnfe^ 
rendua,  uti  arbitratus  eat  Thomasios,  ao  deinde 
confirmavit  eximioe  Pater  MabillionioB,nemo  dobi- 
tare  poterit,qoidiligentiorilanceotromqoe  expen- 
dat.NimieenimmoltaeuntinGregorianoSacramen- 
tario  Menardi,  qus  eancinm  Gregoriom  auclorem 
nequaquam  agno8cunt,et  a  vetoetis  Romanae  Eccle- 

(b)  Nova  Ediiio  operum  sancti  Gregorii  l,  a  Beni* 
dietinis  saneti  Mauri  itulructa. 


M7 


DI8SBBTATI0.  CAP.  YI. 


898 


siemoribus  recedont,  ita  ut  sancti  Eligii  codex  (qno  X  ^^^^  tantummodo  diceodam.  Has  prffifationes  tenet 


tamen  non  ipsesanctus  Eligius,  sed  monachi  sancti 
Eligii  olim  utebantur,  et  usus  postea  est  Menardus 
ad  8uam  Editionem)  non  sit  ejus  antiquitatis  et  inte- 
gritatis  quam  sibi  pertuaaerunt  monachi  Benedictini 
*In  oculos  primo  statimlncurruntinnumere,  utita 
dicam,  prefationes  illsqus  adsingulosfermefestos 
die8,!etad  omnea  totiusanni  Oominicas,  velad  ipsas 
vigilias,  etad  privatarum  necessitatum  misaas,  ad- 
Junguniur.Atquitantamprsfationumcopiamasanc* 
to  Gregorioprofeotam  atque  probatam,  a  credendo 
nosveteramonumentadeterrent.Concorditerquidem 
procedebant  universs  orbis  Ghriatiani  Ecclesis  in 
quadamprsfatione  sive  prsparatione  ab  canonem. 
quam  bymno  seraphico  concludebant,  atque  istiuB 
communia  prslationia  mentio  est  apud  sanctoa  Gj- 
prianum,Cyri]]umJerosolymitanum,Ghry808tomum, 
AuguBtinum,  aiiosque  Patree.  Sed  mos  sensim  in  Oc- 
cidenteinva]ui(,uthuic  prsfationialiquid  aingulare 
adderetur,pertinen8  ad  singulaaquasvia  feativitatea. 
Antiquitatem  hujuececonsuetudiniahabemueacon* 
cilio  Miievitano  ii,  quod  anno  Ghrieti  416,  praeaente 
saneto  Auguetino,  celebratum  fuit.  Ibi  hsc  leguntur : 
c  Plaouit  etiamet  iliud,  utpreces,  vel  orationea,  seu 
misss,  qus  probats  fuerint  in  concilio,  aive  prsfa- 
tionea,  etc,  ab  omnibuB  celebrentur.  Neo  alie  om- 
nino  dicanturin  Ecclesia,  nisi  qusa  prudentioribuB 
tractats  vel  comprobats  in  synodo  fuerint,  ne  forte 
aliquid  contra  fidem,  vel  per  ignorantiam,  vel  per 
minus  studium  8it  compositum  {Canc,  MUev.  ii,  c. 
12).  »  Enqualis  smuiatioolimforetpiiehominibuB 


et  cuBtodit  eancta  Romana  Ecclesia.  Has  tenendas 
TobiB  mandamuB.  »  Isidori  Mercatoris  fetum  adul- 
terinum  hanc  Epiatolam  BuspicatuB  est  Labbeus. 
Gardinalie  vero  Bona  Buspicionem  concepit  «  ne 
alteriuB  fortepontificiB  reeentioria  eit,  et  Pela^do  per. 
erroremtributa.»  8u8picioni88Us  cauaam  deinde  ia 
affert,  inquiens  :  <c  8i  enim  state  Pelagii  illis  tantum 
prsfationibueRomanaEccleBia,  tanquam  dudum  in 
ea  receptia  et  approbativ  utebatur,  quomodo  Grego- 
riu8,eju8immedialu88ucce88or8acrorumquerituum 
tenaci88lmu8  cuatoB,  aliaa  novas  inetruzit  ?  Evidena 
enime8tinlibri8antiqui8Sacramentorum,quiBoma- 
ns  Ecclesis  titulum  prs  ee  ferunt,  plures  reperiri 
prsfationes,  vixque  ulla  misea  est  cui  propria  el 
^  peculiari8nona88igne(urprsfatio.»Cardinali  Bons 
"  majori fragore  BubBcripBit  Pagiue  (Critic,  Baron,,ad 
an,  590),  iisdem  ac  ille  rationibue  ueus.  Suppositi- 
tiam,  aut  alteri  Romano  pontiflci  recentiori  potiua 
tribuendam,  et  ego  arbitror  epietolaro  illam  Pelagii 
II  paps,  aed  non  ob  adducta  argumenta.  Deceptl 
namqueabEditioneMenarditamBonaquamPagiuB, 
aibi  persuasere  tot  in  Gregoriani  Sacramentarii  Edi- 
tione  MenardinaprsfationeeabipBoGregorio  Magno 
pontiflce  eBee  profectas,  quod  tamen  cum  veritate  pu  - 
gnat  ;quippe  brevi  palamOet  duntaxat  pauoas  illaB, 
quibuB  nunc  utimur  prsfationee,  a  sancto  Gregorio 
0880  receptaa  atque  probatae.  Ratio  ergo  our  suppo- 
Bitionis  arguenda  ait  eplBtola  n  u  per  memorata,  ea  eet 
quod  revera  ante  Pelagium  II  atque  ante  annum  590 
EcclesiaRomanacompluribuBUBafuitprsfationibuB 


Latinis,  vel  ipao  quinto  Ecclesis  ssculo,  concin-  C  uii  conalat  e  Sacramentariis  Leoniano  et  Gelaaiano, 


nandi  novas  orationes,  prsfationee  et  miBBaa.  Par 
quoque  in  ipsa  Bomdua  Eccleeia  etudium  fuit.  Vide 
Sacramentarium  Leonianum,  in  quod  oonfluzisse 
videtur  quidquid  prsfationum  Roms  habebatur, 
qui  tempore  illud  confectnm  fuit.  Vide  et  Gelasia- 
num,  ubi  non  levie  pra>fationem  copia;  et  profecto, 
utjam  didiclmus,  ez  Anastasio,  eanctOB  GelasiuB 
fecit  «  Sacramentorum  prsfationee. » 

Gum  autem  ueque  ad  Gregorium  Magnum  eodem 
Bacramentario  Gelasiano  usa  fuerit  EccleBia  Romana 
juBt»  propterea  dubitationi  aditus  relinquitur  an 
tribuenda  ait  Pelagio  II  paps  epietola  adepiscopos 
Qermanis  etOallis,  quam  in  conciliorum  coUectio- 
nibn8,etin  Annalibusecclesiasticis  cardinalis  Baro- 


atque  ez  Anastasio  soribente  «Sacramentorum  prs- 
fationes  »  a  sancto  Gelasio  elaboratas  fuisse  ,  qus 
verba  non  novem  tantum,  easque  brevissimas,  pre- 
fationes  indioant,  sed  quidem  multas,  quales  inGe- 
iasianalitui^ia  reperimus.  Itaque  falso  ea  soripsisset 
PelagiuB  SecunduB.  Gontra  auctor  illius  epistols, 
fortassis  Isidorus  Mercator,  cum  ineunte  ssculo 
Ghristi  nono,  sivesubGaroloMagnospuriasepistoiaa 
Bcriberet,  merito  afOrmare  potuit  nonnisi  novem 
prsfationibuB  alongo  tempore  uti  Romanam  Eccle- 
siam  ;  nam  revera  nonnisi  octo,  aut  novem,  aut  de- 
cem,  a  Gregorii  Magnitemporibuseademusurpavit 
in  sacris,  idque  antiquissimi  Codices  testantur. 

Verum  unde  in  editum  a  Menardo  Saeramenta- 


nii,  habes  sd  annum  Christi  590,  hoc  est  centum  D  rium  tantaprsfationum  copiairrepsit^MicroIogus 


post  Gelasii  mortem  annis.  Petebant  episcopi  illi 
«  ordinem  prsfaiionum.quemsanctaRomanaEccle- 
Biahactenusbaberet.  nRescribitpontifez :  v  Sacrum 
Ordinem  Romanum,  saoraque  constitota  nostrorum 
antecessorum  relegentes,  invenimus  hasnovem  prs- 
fationes  in  sacro  catalogo  reoipiendas,  qnas  longa 
retro  veritas  in  Romana  Ecclesia  hactenus  servavit. 
Unamin  A^bis  pa8oba]ibu8,aliam  de  ascensione  Do- 
mini,  tertiam  de  Pentecoste,  quartam  de  Natali  Oo- 
mini,  quintam  de  Apparitione  (id  est  de  Epiphania). 
seztam  de  Apostolis,  septimam  de  sancta  Trinitate, 
oCtavam  de  Gruce,  nonam  de  J^unio  et  Quadrage- 


Bsculi  undecim  scriptorauctor  est  Alcuinum  Albi- 
num  sub  finem  ssculi  octavi  confecisse,  aut  colle- 
gisse,  varias  praefationes,  qus  tamen  sanctum  Gre- 
gorium  minime  auctorem  habebant:  «  Fecit  (sunt 
ejus  verba)  idem  Albinus  in  sancta  Ecclesia  non 
contemnendam  opus  ;  nam  Gregorianas  orationes 
in  libris  SacramentorumcollegiBseasseritur,  paucis 
aliis  adjectis,  quas  tamen  sub  obelo  notandas  esse 
indicavit  (ut  easaGregorianisdistingueret).  Deinde 
alfas  orationes,  sive  prsfationes,  etai  non  Grego- 
riana8,eccle8ia8tics  tamen  celebritati  idoneas,  col* 
legit,  sicut  prologus  ieBtatur  quem  post  Gregoria- 


899 


DB  BBBtJB  UTUBQICIS 


900 


nasorationesinmedioejusdem  libri  coUocavit  {Mi-  j^  6zauro,argento,minio,atqQeatram6ntoefformatii: 


crolog.,  de  eclces.  Observ,,  c.  9).  »  Qui  vero  Gal- 
licaDis  et  Qermanicis  Ecclesiis  pietate  prestabant, 
ejusmodi  proprias  prefationes  ad  majorem  quibus- 
damdiebus  venerationem  conciliandam  in  liturgiam 
Gregorianam  intulere.  In  Ghronico  Gentulensi  apud 
Dacberium  merooratur  «  MisMilis  Gregorianus,  et 
Gelasianus  modernis  temporibus  ab  Albino  ordina- 
tu8  {Dacher.,  in  Spieileg..  l.  iu,c.  3).  »  Gonfer  cum 
Sdcramentario  per  Menardum  edito  Gelasianum  ; 
reperies  non  paucas  e  Gelasianis  prefationibus  in 
Gregorianam  liturgiam  immigraese,  uti  in  vigilia 
Natalis  Domini  in  nocte,  feria  6  in  Aibis,  Domini- 
oa  2  et  Dominica  4  post  octavas  Pascbae,  ut  alias 
prffiteream.  Reliqu»  vero,  non  Gelasian»,  ab  Al- 


in  nomine  Domini,  Incipif  Liber  Sacrameniarum  ni 
circulo  annif  expositum  a  sancto  Gregorio  papa  RO" 
mano,  editum  exauthentico  libro  bibUoihecse  capituU 
scriptum.  Viden  ut  prsfationes  distincts  aint  a  Gre- 
goriano  Sacramentario  ?  Eam  sane  ob  caoaamy  quod 
auctorem  non  babentprflBcIariasimum  illam  pontifi- 
cem.  Spectasse  Godicem  hunc  ad  oeleberrimum  Aq- 
gi«  Majoris  Monasterium  in  GonBtaDtieoBi  diceMi 
situmy  ex  Galendario  eruitur,  ubi  aniversariua  diea 
obitus  etinterdumordinationiaillorumabbatum  an- 
notatur,  atque  inauper  regum  aliorumque  bominam 
bene  de  eodem  ccenobio  meritorum  dies  emortualii 
vario  charactere  signitur.  Postremue  regam  est 
Henricua  rex,  primus  videlicet  ejus  nominia  in  Ger- 


cuino  Albino  aliunde  coIIecUe  fuerunt.  Moe  autem  ^  mania;  abbatum  vero  Folewinus,  qui  anno  Gbristi 


fuit  in  descritiendo  Sacramentario  Gregoriano  cjus- 
modi  prasfationes  non  Gregorianas  seorsim  appo- 
nere,  uti  fetus  minime  sancto  illi  pontiflci  tribuen- 
dos,  adhibendas  tamen  devotionis  causa  pro  oppor- 
tunitate  festorum.  Incertum  est  an  Godez  sancti  Eli- 
gii,  quo  neus  estHugoMenardas,ea8dem  adquamli- 
bet  missam  insertas  haberet,  an  ad  calcem.Godicis 
rejectas.  In  Gesarea  Vindobonensi  Bibliotheca  in- 
signe  antiquitatis  monumentum  visitur.  celeberri- 
mum,videIicetBacramenlariumGregorianum,  quod 
Petrus  Lambecius  (Tom.  II  Biblioth.  Gass,^  e,  5), 
idem  ipsum  esse  censuit  ac  missum  ab  Adriano  1 
summo  pontiGce  ad  Garolum  Magnum  Francorum 
et  Longobardorum  regem,  ut  patet  ex  epistola  82 
Codicis  Garolini. 

An  tanta  antiquitatis  censendus  foret  ejusmodi 
Godex  dubitans  ego,  hac  de  re  litteras  dedi  ad  Do- 
minicum  Bricherium  Golumbum,  amicum  meum 
doctissimum,  ut  ipsum  scrutaretor,  sive  Judicium 
exposceretdominiForlasiflBprimi  bibliothecaB  custo- 
dis.  Rescripsit  ille,  in  oratione  feria  6  in  Parasceve 
legi :  Oremus  et  pro  Christianissimo  imperatore  nostro 
alia  vero  macu  supra  scriptum  fuisse  rigb.  Non 
aliud  abere  potuit,  atque  habuit  Sacramentarium 
Gregorianum,quam  pro  imperatore  noi/ro, ita enim 
suo  tempore  scripsit  sanctus  Gregorius.  Quonam 
vero  tempore  scriptum  in  eo  Codice  fuerit  regCf  in- 
certum  est.  Ibi  quoque  habetur,  die  Dominica  missa 
de  sancta  Trinitate.  Feria  2,  de  Sapientia ;  Feria3, 
de  Spiritus  sancti  dono  postulando,  etc.  At  hujus- 


809  electus  fuit.  In  eo  Godice  nonnullie  miss»,  ort- 
tiones  et  benedictiones,  nobis  sese  offerunt  qoe  in 
Godice  Menardi  desiderantur ;  et  alia  eontra  eis- 
tant  apud  eumdem  Menardum,  quibos  caret  Vinde- 
bonensis  Godex. 

Sunt  et  aliiin  Italia  vetostissimi  Godioem  ejasdem 
Gregoriane  liturgie.  An  ex  iis  aliquem  assevarel 
insignis  Aquiliensis  patriarchalis  Ecclesia»  a  cl.  v. 
Joanne  Dominico  Berroli,  ejusdem  BeclesiflB  eaoo- 
nico,  sum  percontatos.  Beialit  ille  haberi  illic  ele- 
gantissimum  Codicem,  cujus  flBtas  spectare  videtar 
ad  saeculum  Ghristi  nonom,  aut  decimum.  Enejui 
titulum  :  /n  Christi  nomine  incipit  Liber  SacramenlO' 
rum  de  circulo  annt,  a  sancio  Gregoriopapa  Ronumo 
p  editum^  qualiter  missa  Romana  cetebratur,  Hoc  est  m 
primis  inlroituSf  etc.  In  Bibliotheca  qaoque  insignis 
capituli  Ganonicorum  Veronensium  existit  idem 
Sacramentarium  cum  usitato  titulo,  Bcilicet :  heipU 
Liber  Sacramentorum  de  circulo  anni,  exposUu»  a 
sancto  Gregorio  papa  RomanOf  edilus  ex  auihmUee 
libro  bibliothecx  Cubicuti  scriptus^  qualiter  missa  Jls- 
mana  celebratur.  GonsultnsameBarthoIomeaaCani* 
pagnola,  sanctflB  GfleciiiflB  archipresbyter,  et  Vero- 
nensium  rerum  peritissimus,  ad  me  rescripsit  in 
benedictione  cerei  Sabbato  sancto  bfleo  legi ;  Utnes 
famulos  tuos,  etc. ,  tina  cum  papa  nostro  (iUo)  et  gtorio- 
sissimo  rege  nostro  OUone^  nec  non  et  venerabili  aMU' 
stite  nostro  VuoLFKiNOO,  quieta  temporum  eond- 
ntm,  etc.  Auctoritate  Missalis  hcgus  cl.  v.  Scipio 
Mafleius  Marchio,  in  catalogo  episcoporum  Vero- 


modi  misssB,  uti  nos  veteres  liturgi  scriptores  mo-  D  nensium  intulit  Vuolfkangum,  ut  ex  poatrema  Ye- 

neta  Editione  Italifls  sacraB  constat.  Veram  prflBlto- 
dato  CompagnoIflB  visum  est  Sacramentarium  illod 
spectasse  olim  ad  Ratisbonensem  Ecclesiam  snb 
Ottone  III  Germanico  rege,  nondum  imperatora, 
quo  tempore  floruit  VuolfkangusRatisbonensise[S- 
scopus  ab  anno  Christi  974,  usque  ad  994,  Codicem 
vero  ab  Oberto  episcopo,  qui  cathedram  Veronen- 
sem  tenuit  ab  anno  992  ad  1008,  atque  Ottoni  III 
perquam  charus  et  familiaris  fuit,  ob  devotiooeB 
erga  sanctum  illum  prflBSuIem  fuisse  Veronam  de- 
portatum.  Qufls  si  vera  sunt,  expongendas  est  u 
calalogo  Veronensium  antistitum  ille  VuoUkaDgas. 


nuerunt,aoctoreakagnoscuntprflBlaadatumAlcuinom 
Albinum,  ita  ut  hinc  discamus  exaralum  fortasse 
fuisse  Codisem  illum  ante  Gnem  sabcuH  octavi ;  at 
non  eum  esse  potuissequi  ab  Adriano  I  pontiflce  ad 
Garolum  Magnum  missus  fuit.  PrflBterea  ante  idem 
Vindobonense  Sacramentarium  primigenia  manu 
scriptflB  occurrunt  prflBfationes  missarum  a  prima 
Dominica  QuadragesimflB  usquead  feriam  sextam  in 
Parasceve.  Deiude  missa  de  patronis  Ecclesie,  be- 
nedictio  candeiarum  in  die  purificationis  sanctflB  Ma- 
riflB  virginis,  missa  sancti  Ghristophori,  et  Kalenda- 
rium.  Tandem  sequitor  hic  tttulus,  litteris  alternis 


Wi 


DISSBETATIO.  OAP.  TI. 


902 


Id  eadem  auiem  Saeramentario,  praBter  ooDSuetas  f^ 
RomaD»  Bcolesie  prsfationes,  Dulla  alia  ocoorit. 
Sed  et  apud  caDonicos  MutineDses  GregoriaDi  Sa- 
crameDtarii  vetustissimum  ezempium  8upere8t,mu« 
tilumtameUyCum  a  Natali  eanoti  PabiaDi,  die  ziu 
Kaleadas  Februarii,  ezcideriut  dod  pauca  folia  U8« 
que  ad  feriam  quartam  iufra  octavam  PeDtecostee. 
Ed  codiois  titulum :  /n  namine  Domini  ineipii  Liber 
Sacramentorum  de  anni  circulo,  exposilum  a  sancio 
Gregorio  papa  RomanOf  editum  ex  authentico  libro 
bibliothecm  Romanae  Ecclesix.  Incipii  missa  Ecclesix 
Romanse,  Per  omnia  sseculasseculorum.Saieulo  Ghri- 
8ti  DODO  ezaratus  Godez  videtur;  saUem  decimo  eta- 
ioeDda  illius  etaa  :  quod  et  characterum  forma,  et 
qusdam  iu  margioe  alia  mHDU  aduotata  eviDOUDt. 
Ibi  iDter  alia  legitur :  «  iii  KalcDdas  Julii,  quod  f uit  ^ 
festiviUs  apostolorum  Petri  et  Pauli,  obiit  Gotefre- 
do8  de  BoIoDia;  eed  et  Emersda  ozor  ejue  obiit  ipsa 
Kal.  Julii  de  hoo  eaBoulo;  quod  fnitgeoitor  etgeoi- 
trice  domoi  Warioi  episcopi  MutiDeoeis,  iDdiotioDe 
prima(ide8t,  anoo  Ghriati  i003,aol  lOiS,  quo  flo- 
ruit  idem  WariDos  episcopoe). »  Alteram  acoipead- 
notatioDcm  io  margioe  :  «  Ab  bao  hora  io  aotea 
promitto  ego  JoaDDes  arcbipreabyter  tibi  Warioo 
epiacopo,  quod  dtebue  vitas  mee  cum  muliere  alte- 
rios  adulteriumooDfaciam,  oeque  cum  illicitame- 
retrice  foruicatioDem.  Et  si  feoero,  me  ipeom  cod- 
flrmo  io  perioulum.  »  Tertiam  deuique  adootatio- 
nem  accipe  : «  BgoNaira  presbyter  promitio  coram 
Deo  etomDibns  saDCtie,  et  tibi  Guarioo  episcopo, 
qood  oarDia  oommistioDom  DOofaciam.Etsi  fecero,  G 


et  hoDorie  mei  et  beoefloio  Ecclesie  perdam.  »  Ibi 
quoque  prtBfatioDes  illffi  duotazat  io  teztu  leguD- 
tur,  qu«  adhuo  in  osu  eaororum  sunt.  Si  que  ve- 
ro  addit»  snnt,  in  margine  alia  manu  adnotat» 
fuerunt. 

Longe  tamen  antiquiora  Sacrlimentarii  Gregoria- 
ni  ezempla  mihi  suppeditavit  diligentia,  et  anti* 
quuB  erga  me  amorci.  viriPatrisJosephi  Blanchi- 
nii  quem  editi  libri  oelebrem  reddidere,  et  cui  in 
Oratorio  Romaoo  commeodata  est  ecolesiaatlooruin 
ADDaliumooDtiDoatio.  GemiDOs  ille,  inquam,  Godi- 
008  ad  me  misil  ez  veneranda  profecto  vetnetate  pra 
casterie  Gregorianis  commendendos.  Alter  ez  iie 
olim  in  Gttllia  spectavit  ad  Paulum  Petavium  Pari- 
eiensem  senatorem»  tum  ad  Gbristinam  inclytam 
Suecorum  reginam  pervenit,  denique  Romae  in 
Othobonianam  bibliothecam  illatos  ibi  qoescit.Gon* 
firmatur  rara  ejue  antiquitae  ez  obaracternm  forma, 
quorum  Bpeclmen  idem  Pater  Blanchlnius  aBreaB  la- 
mine  commendatnm  voloit  atqoe  hio  ego  om- 
ninm  oculis  ezpositum  volo. 

RursuB  Godioit  h^Jos  antiquitas  ez  necrologio, 
quod  identidem  variamann,diver8i8que  temporiboa 
eidem  Sacrameotario  adljectam  fuit,  dedoci  poiae 
videtor.  Gertom  qoippe  est  antea  ezaratom  fuieae 
Godicem;  tum  addita  prout  eora  ferebat,  et  cooftiae 
in  margine,  aive  in  paginis  vaouie,  nomina  defun- 
ctorom,  aot  inflrmorum,  aliommque  etiam  viven- 
tium,pro  qoibus  preoea  in  tremendo  aaorifloio  foo- 
debantur.  Singola  referre,  io  Dolliue  oaom  oooce- 
deret.  Preoipua  taotum  memorabo. 


Nomina  canonicorum  Parisiensium. 


Brc«Drado8  epiac, 

Broaofredusy 

Ragoboldua, 

Fafoadua, 

HaderioQSy 

Qabilo, 

Hemi^ios» 

Poloriooa 

AIo 


Amaiiogoe, 

Amalgarioa» 

Vuacco, 

AgaDua, 

Item  Agaoua. 

Ercaofredus, 

Item  Ercanfreduay 

Elbertue, 

Martioua, 


Beroardae, 

Magenardua» 

Gilardue. 

Yulfbinua, 

Drogo, 

Vuinebaldue, 

Rotgamua,  eto. 


Quod  de  Italia  animadverti  ego  alibi  (Muraior.^ 
Aniiq..  Ital.  diuertAi),  de  Gallis  nunc  animadver- 
tere  potea.  Scilicet  hominee  unico  nomine  deacri- 
ptosy  oom  nollus  tunc  esset  cognominum  ubub 


Ambrico. 

Altroldus, 

Everladus, 

Jonas. 

Meliemus, 

Berthans, 

Ainricus, 

GislefreduSy 

Johannee, 

Qni  mo8  fleri  non  potuit,  quin  confusionem  ali- 
quando  pareret.  Hic  habes  tree  Ercanfredos,  duoa 
Aganos.  Quid,  qu8B8o,  unum  ab  altero  diatln- 
guit? 


Qerolfoa  aaoerdoe, 

Hildeardua, 

Tetbaldua, 

Fnlcoldus, 

Adhararius  eacerdos, 

Gerbertue, 

LingraduB, 

WararaduB, 

Hildegardis, 

DomnuB  InebaduB  epi- 

BCOpUB, 

ErcaranduB  episcopuB, 
BrembertuB  epiBcopoB, 
DanthalduB  epiBcopuB, 
AldriouB  epiBcopuB, 
Adalbertos  epiBCopoB» 


AdalaldoB, 

AdalardoB, 

WaltarioSy 

Ivo, 

Dorandns, 

HulculfuB, 

Amalhardus, 

DuranduB, 

Leduis, 


Nomina  infirmorum. 

D  Hildufus, 
ZangrulfuB, 
Aldeorudis, 
SioharduB, 
Eofania, 
HainramnoB, 
Anthelmoe, 
SigebertOB, 

Nomina  defuncorum. 


AldariooB, 
Hildoinosabba, 
Ariffarios  sacerdoB, 
LotharloB  imperator, 
MenardoB  monachuB, 
TheowinuB  monacbus, 
Vamelinda, 


AmallrudiB, 

DeutfrenduB, 

GeringariuB, 

Benjamin, 

ElonguB, 

WlfgrimmuB  Baoerdos, 

BaltadoB  BaoerdoB, 


Melismus, 

SidharduB, 

Godelindis, 

Agino, 

MoranduB, 

Agenildis, 

RotfriduB, 

Ingelbaldus,  etc. 


Rodolfus  comoB, 
MetarioB  laicos. 
OfredoB  episoopoB, 
MadelganoB, 
Item  Madelgarius, 
Emeltrudis, 
WlfaldoB, 


003 

Item  Wlfaddus, 
Gonstantius, 
Item  Constantius, 


DB  RSBUB  UTUROICIB 


M€ 


BERINaARIDS, 

Jacobus  episcopuSy 
Ratfredus. 


Drogo, 

Bliaard  episoopus, 
Hodolricus  decanus, 
Fulcberius  decanus, 
FrotmunduB  dbcanus, 
OtramnuB  levita, 


A  Plectrudis, 
GuntarduB, 
8tepbanus, 

In  aliis  paginis  hxc  habeniur. 

Joannes  subdiaconua. 
GiroldoB, 
Pulbertus, 
Waldrit  levita, 
Otulfo  levita, 
Adelenda  femina, 


AlmednSy 
StepbanuSf  eto. 


FlarQmborgia,  femina, 
(jodevertus  laicaSy 
Ini^eralnnoSy 
Anstasioa, 
HeribertuSy 
AnaauBiuB,  etc. 


Karolus  imperator, 
PludoviouB  imperator, 
Pippinus  rex, 
Constantius  episcopuSi 
HerwaduB  levita, 
Birmundus  Bacerdos, 
AlfreduB  levita, 

Reliquomm  bominom  bio  descriptorum  colluviem 
pretereo.Eorum  nominadiversacbaracterum  forma 
plerumque  Bcripta  apparent,  ideoqoe  addita,  post- 
modum  Sacramentarium  exaratum  fuerat.  Gemini 
auiem  Ercanradii  sive  ErcbenradiyParisienses  epi- 
Bcopi  bic  nuinerari  videntur.  Catalogum  pervetuB-  g  adeo  antiquo  charactere  Bcripta,  atque  ad  PariBien- 
tum  Parisiensium  episcoporum  edidit  MabiloniuB  sis  Ecclesi»  uBom  accomodata,  quam  a  me  acei- 
{Lib,  IV  deRe  diplom,,  p.  625),  in  quo  recenBentur  pere  lectorem  non  pigebit.  Ibi  oratur  pro  domne 
duo  Ercbanradi.  Senior,  a  Sammartbanis  in  priore  imperatore,  et  exeroito  Francorum.  Ergo  h«cLi- 
Editione  GalliflB  GbriBtiane  omlBBUB,  florebat  an-      tania  ante  annum  GbriBti  887,  in  obo  foit. 

LUania  Romana. 


no  Gbristi  775.  Jonior  vero  interftiit  synodo  Tbeo- 
donia  Vill»  ciroiler  annom  855,  et  decesBisse  ore- 
ditur  oirciter  annum  853.  Quare  Baltem  ante  bnne 
annum  OtbobonianoB  Godex  Bcriptos  videtor.  In 
eodem  aotem  codice  legitor  Litania  Romana,  non 


Kyrie,  eleison  {Ter.)  Sancte  Gergi,  ora. 

Cbriste,  audi  noB.  {Ter,)   Sancte  Ignati,  ora. 


Sancla  Maria,  ora. 
Sancte  Michael,  ora. 
Sancte  Gabriel,  ora. 
Sancte  Rapbael,  ora. 
Sancte  Joannes,  ora. 
Sancte  Petre,  ora. 
Sancte  Paule,  ora. 
Sancte  Andrea,  ora. 
Saocte  Jacobe,  ora. 
Sancte  JoBnnes,  ora. 
Sancte  Tboma,  ora. 
Sancte  Philippe,  ora. 


Sancte  Alexander,  ora. 
Sancte  Cucufas,  ora. 
Sancte  Gervasi,  ora. 
Sancte  Protasi,  ora. 
Sancte  Celse,  ora. 
Sancte  Hyppoiytbe,  ora. 
Sancte  Dionysi,  ora. 
Sancte  Rustice,  ora. 
Sancte  Eleutberi,  ora. 
Sancte  Saturnine,  ora. 
Sancte  Poljcarpe,  ora. 
Sancte  Timotbee,  ora. 


SancteBartboiomee,ora.   Sancte  GoBroa,  ora. 


Sancte  Medarde,  ora. 
Sancte  Suipici,  ora. 
Sancte  Lupe,  ora, 
Sancte  Eli^i,  ora. 
Sancte  Albme,  ora. 
Sancte  Audoene,  ora. 
Sancta  Pelicitas,  ora. 
Sancta  Perpetoa,  ora. 
Sancta  Agatba,  ora. 
Sancta  Agnes,  ora. 
Sancta  Lucia,  ora. 
Sancta  Cscilia,  ora. 
C  Sancta  Anaatasia,  ora. 
Sancta  Petronilla,  ora. 


Propitios    eeio.    Libera 

noB,  Domine. 
Ab  omni  malo,  libera. 
Ab  hoBte  malo,  linera. 
A  pericolo  mortia,  libera. 
PerCrocem  taam,  libera. 
PeccatoroB.  Te  rogamos, 

aodi  noB. 
Ut  pacem  nobi8doneB,te 

rogamoB. 
Ut  Banitatem  nobiB  doncB 

te  rogamuB. 
Ut  froctom  terr»  nobiB 

doncB,  te  ro^amas. 


Sancte  Mattbaee,  ora. 
Sancte  Simon,  ora. 
Sancte  Taddee,  ora. 
Sancte  Mathia,  ora. 
Sancte  Marce,  ora. 
Sancte  Luca,  ora. 
Sancte  Stepbane,  ora. 
Sancte  Line,  ora. 
Sancte  Clete,  ora. 
Sancte  Ciemens,  ora. 
Sancte  Xiste,  ora. 
Sancte  Corneli,  ora. 
Sancte  Cypriane,  ora. 


Sancte  Damiane,  ora. 
Sancte  Maurici,  ora, 
Sancte  Gereon,  cum  bo- 

ciis  tuis,  ora. 
Sancte  Crispine,  ora. 
Saocte  CriBpiniane,  ora. 
Sancte  Cbristopbore,ora. 
Sancte  Hilari,  ora. 
Sancte  Martine,  ora. 
Sancte  Augustine,  ora. 
Sancte  Gregori,  ora. 
Sancte  Hieronyme,  ora. 
Sancte  Bilvester,  ora. 


Sancta  ScbolaBtica,  ora.    Ut  aeriBtemperiem  nobis 


Siincte  Chrysogone,  ora.   Sancte  Benedicte,  ora. 


Sancte  Laurenti,  ora. 
Sancte  Vincenti,  oia. 
Sancte  Anastasi,  ora. 
Sancte  Fabiane,  ora. 
Sancte  Sebaetiane,  ora. 
S.incte  Tiburti,  ora. 
Sancte  Valeriane,  ora. 


Sancte  Ambrosi,  ora. 
Sancte  Apolinarie,  ora. 
Sancte  Maximine,  ora. 
Sancte  Remigi,  ora. 
Sancte  Vedaste,  ora. 
Sanote  Marcelle,  ora. 
Sancte  Germane,  ora. 


Sancta  Susanna,  ora. 
Sancta  Prisca,  ora. 
Sancta  Praxedis,  ora. 
Sancta  Brigida,  ora. 
Sancta  Afra,  ora. 
Sancta  Juliana,  ora. 
Sancta  Eulalia,  ora. 
Sancta  Leochadia,  ora. 
Sancta  Eugenia,  ora. 
Saocta  Bupbamia,  ora. 
Sancta  Genovefa,  ora. 
Sancta  Tecla,  ora. 
Sancta  Columba,  ora. 
Sancta  Helena,  ora. 


donea,  te  rogamaB. 

Ut  domnom  apostoiicooi 
(illum)  in  Bancta  reli- 
gione  coDBervare  di« 
gneris,  te  ro^moB. 

Uo  domnom  imperato- 
rem.et  exercitamFran- 
corom  conservare  di- 
gnerie,  te  rogamoB. 

Ut  conctom  popolom 
Cbristianom,  pretioeo 
saogoine  too  rodem- 
piom,  conBervare  di- 
gneriB,  te  rog^moB. 


Alterom  Sacramentarii  Gregoriani  Codicem,  sal- 
tem  ineunte  bscuIo  Cbristi  nono  ex  aratum,  as- 
eervat  supra  caeteras  ditisBima,  boc  est,  Codici- 
bus  msB.  referta,  Vaticana  bibliotbeca.  IlliuB 
exemplum  sibi  procurat  indefessua  eruditionis 
ecclesiasticas  venator  Pater  Blancbinius  nuper 
memoratuB,  illudque  tandem  in  osom  meom  oon- 
cessit,  adjoncto  etiam  specimine  cbaracterom 
ejusdem  Codicis  in  aerea  lamina  inscripto.  Idem 
com  aliis  ibi  titulus  :  Incipit  Ltber  Sacramen' 
iorum  de  eircuh  anni  expaitum  u  sancto  Gregorio 
papa  Romano,  edOum  ex  authenlieo  libro  bibUoiki* 


Sancta  Adelgundis,  ora.  Fih  Dei,  te  ro^amoB. 

Sancta  Aotonina,  ora.  Agnos  Dei,  qoi  tolliB  pee- 

D  Sancta  Christina,  ora.  cata  mondi,  miBereie. 

Omnes  sancti,  orate  pro  CbriBte,  aodi  noB. 

uobis.  Kyrie  eleiBon. 
Propitiusesto.Parce  no- 

bis,  Domine. 

C3S  Cubiculi  scriptum,  In  aliis  Codicibos,  ot  Bopit 
vidisti,  habetor,  indignante  Priaciano,  liber  expe^ 
it/um,  editumf  scriptum,  Si  qois  Codex  editOB  ali- 
ter  effert,  de  correctione  longe  aeriuB  adhibita  do- 
bitandom  est.  Hec  aotem  animadversio  me  ad 
opinandum  adducit,  non  ex  ipso  autbeotico  libra 
bibliotbeca  cubiooli  pontificii  Bingola  exempla 
Sacramentarii  Gregoriani  foisBe  olim  p6tita.UDniD 
exemplom  inde  expreBsom,  et  ad  EcdeBiam 
qoampiam  Galliarom,  aot  Germani»,  aot  Italic 
tranBlatom,  satiB  foit,  ot  complorefl  alte  Bode- 
•ia  nova  inde  exempla  dafomireBt :  qiod  pn^ 


i 


905 


DISSERTATIO.  CAP.  VI. 


906 


que  factumsaculoChristinonoetdecimoquonempe  A  rante,  circiterannum  Chriati  830,  instituil.Cum  il- 


temporepersingalasfermecivitatescanonicorumcol- 
legia  constituta  certarunt,utritu88uo9componerent 
adezemplaromniummatri8Bccle8is,hoce9t,apo8to- 
lic«  Roman».  Si  unusquisque  e  Romano  Godice 
8uum  deriva88et,vizfieri  potuisset  ut  intot  ezempla 
incurrissetidemgrammalicaliserror.AttameninCo- 
dice  OthobonianOi  de  quo  nuper  egimue,  ita  con- 
ceptus  est  titulue.litteris  majusculieet  minio|ezara- 
tus :  /n  nomine  Domini,  Incipii  liber  Sacramentorum 
de  cireulo  anni^  a  sancio  Gregorio  papa  Romano  edi» 
im.Qualiter  missa  Romana,  etc.  Repetendum  autem 
hic  est,  in  neutro  Codice.  Vaticano,  ecilicet,  atque 
Othoboniano,ezbiberinobi8purumputumSacra3]enta 
rium^quRleesanctiGregoriimanibueprodiit.AJiquot 


lius  diei  missa  tam  in  Godice  Pamelianoquam  in  Me- 
nardino  legatur,  nulla  vero  in  Vaticano  atqueOtho* 
boniano,legitima  inde  conjectura,  imo  etperemplo- 
ria  sententia  ezsurgit,  majorem  isti  vctustatem  esse 
tribuendam.Vindobonenais  Gaesareus  Godez  missas 
concordcs  cum  ambobusGodicibusnostris  ezhibett 
et  cum  nullum  ibi  sitderogationibus  verbum,inde 
illius  quoque  .'Ptatem  raetici  potes.  Redeo  nuno  ad 
tot  prffifationes,  quibus  oneratam  vides  liturgiam 
Gregorianam  aMenardo  editam  ;  ac  repeto  easdem 
in  teztum  missarum  illatas,causam  errori  dedisse, 
quasi  ipsarum  auctor  fuerit  sanclus  ipse  Gregorius, 
uti  nimium  HdenteseidemMenardocrediderecardi* 
nalis  Bona,et  Antonius  Pagius.  Atqui  certum  est  non 


etiamadditamenlafestorum  subinde  ad  illud  utro-  n  alias  prsefationes  in  teztu  Gregoriano  haberi  quam 


bique  sunt  facta :  cujus  rei  ezemplum  satis  cst  mo 

morare,diemfeatumip8iu88aucti  Gregoriiad  iv  Idus 

Martias,  et  missam  sancts  Marie  ad  martyres,  iii 

IdusMaias;  quffiinstitutafertur  a  BonifacioIVpapa 

circiter  annum  Christi  610.  Attamen  suum  stat  re- 

motissimse  antiquitatis  pretiumgemiuiamemoratis 

Codicibusy  Vaticano  videlicet  atque  OthoboniaDO, 

itautamboreferreNatalesuumcensendisint,  autad 

finem  saeculi  octavi,  boc  est  ante  annum  Christi 

octingente8imam,autadpriores  seculi  noni  annos. 

Leo  III  papa  anno  795  pontiflcatum  iniit ;  anno  816 

vivere  desiit.  De  hoc  autem   pontifice  quid  habeat 

AnastasiusBibliothecariusinejusVita  accipe:«Ipse 

vero  a  Deo  protectus  et  prsclarus  pontifcz  consti- 

tuit,  ut  ante  tres  dies  Ascensionis  dominicffi  litani® 


quae  adhucin  usu  Romanse  Rcclesis  sunt,  uti  fidem 
faciunt  antiquissimi  Codices  Vindobonenpis,Vatica- 
nus,  Otbobonianus,  et  Mutinensis,  ezcepta  missa 
sanctoe  Anastasisein  Natali  Domini,cui  propriaolim 
attributa  fuit  prnfatio.In  vigilia  quoque,  et  natali 
sancti  Andreae  peculiares  olim  fuere  prsfationes, 
quce  tamen  aliie  sunt  a  Menardinis.Pierique  autem 
Godicesin  fineoollectas  habentpraefationesetbene- 
d!ctione8,quffi  pro  arbitrio  sacerdotum  et  episcopo- 
rum  adhibebantur.Antiquissimustandem  collector» 
quem  Paroelius  Grimoldum  abbatem,Meoardu8vero 
Rodradum  presbyterum  estopinatus^nos  vero,  au- 
otoritate  Micrologi,  squius  arbilrabimur  Alcuinum 
Albinum,  monet  in  prologo  (quem  proferam  et  ego 
ante  benedictionem  cerei  ez  Othoboniano)  se  hffic 


celebrarentur,9cilicet  feria secunda.egredientepon-  ^  «in  aliis  eacramentornm  libellis  inveniaae  inserta; . 


tifice  cum  omni  clero  et  cuncto  populo  cum  bymnis 
et  canticis  spiritualibus  ab  ecclesia  Dei  genitricis  ad 
Praesepe,  etc.  Feria  tertia  vero,ezeunte8  ab  ecclesia 
Bonctae  8abin®  martyris,  e(c.  Feria  quarta  ezeuntes 
ab  ecclesia  Jeru8atem,»etc.Habe8  hic,  quo  tempore 
litani»  minores,  sive  rogationes,  ante  aliquot  ss- 
cula  in  Gallis  institutse,  in  Romanam  Ecclesiam 
invectae  fuerinl.Earum  quidem  mentio  occurrit  in 
Sacramentario  Menardino ;  nulla  vero  in  Vaticano 
atque  Othoboniano  Codicibus.Itaque  firmo  dccrcto 
statui  jam  potest  geminos  hosce  Codices  sub  finem 
Bsculi  octavi,  aut  ezordium  noni,  faisso  ezaratos, 
Ad  hasc  in  Sacramentariis  Pamelii  et  Menardi  ha- 
bentur  miss»  in  Natali  sancti  Marci  evangelistffi,ad 
diem  vii  Kalendas  Maias;  et  in  Natali  eancti  Jacobi  D  concordes  pergunt  cum  evulgatis  a  Menardo.Ad  hiec 


sed  a  Gregoriano  teztu  sejuncta  ezhiberi,  ut  unus- 
quisque  noscat«qu(B  abeato  Gregorio,  qusve  sint 
abaliiseditaPatribus.DTum  de  prsfationibusipsis 
bseo  infra  subdit :  »  Prsefationes  vero,  quas  in  fine 
posuimus  Codicis,flagitamu8,  ut  ab  iis,  quibus  pla- 
cent,cum  charitate  suscipiantur  et  canantur.Ab  his 
vero  qui  eas  intelligunt,nec  tamendelectant,necnon 
etabhisqui  eas  volunt,  nec  intelligunt,  poscimus 
ut  ncc  assumantur  nec  canantur.  » 

Istasatis  produntpecularium  ejusmodiprffifatio- 
num  auctorem  minime  fuisse  sanctum  Gregorium, 
et  neminem  liturgis  Gregorian»  addictum  ad  eas 
adhibcndas  adactum,liberumqueomnibu8  eo  tem- 
pore  fuisse  illis  uti,  aut  non  uti.   Plerffique  etiam 


apostoli,  ad  diem  viii  Kalendis  Augusti,  quae  in  Va- 
tieano  atque  Othoboniano  minime  leguntur.  Rursus 
apud  Menardum  babesMissasin  natalisanctiBartho 
lomaei  apostoli,  et  sancti  Augustini  episcopi,  et  in 
vigilia  sancti  Luc»  evangelistffi/et  in  natali  sancto- 
rum  Simonis  et  Jud»,  et  sancti  Thoms  apostoli. 
Nulla  ezhismissisvisitur  inutroqueCodicenostro; 
qoflB  satis  evinount  Pamelli  et  Menardi  Sacramenta  • 
ria  utrique  illi  Codici  antiquitate  concedere.  Atque 
hoo  manifestiuB  postea  elucet  ez  die  festo  Omnium 
Sanctorum,  quem  Adone,et  Usuardo  testibus  Gre- 
gorins  IV,  snmmus  pontifez,  Ludovico  Pio  impe- 

Patrol.  LXXIY. 


animadvertasvelimaliquotOthobonianiCodicisprffi- 
fationes  a  Menardinis  difTerre,  ut  in  festo  sanct» 
Agnn,  sivffi  Agnetis,  in  Sabbato  sancto,  in  Pasoha- 
te,in  Annuntiationes  sanctae  Mariffi,  in  Ascensione 
Domini,  in  Dominica  quarta  post  Pentecosten,  ut 
alias  prffitermittam.  Rursus  in  OthobonianoCodice 
plurcs  habontur  prsfationes,  paucffi  in  Vaticano  : 
quffi  tandem  nosad  perspiciendum  impelluntejus- 
modi  prffifationes,  et  prffisertim  ob  earum  varieta- 
tem,  non  e  Gregoriano  Sacramentario,  sed  ez  aliis 
fontibus  haustas  fuisse.  Rejectasquoqueintueberis 
ad  calcem  liturgi»  Gregorian»  benedictiones  edi* 

29 


907 


Dfl  RBDUS  LITURGICIS. 


908 


80opale9,qua9  tamea  apud  Menardum  perperam  in-  A     Quod  nunc  expo9tulare  cogor,  est  quidem  Sacra- 


sertas  babdmu9  in  tcxtu  Gregoriano.  lis  in  pontifi- 
cali  mia9a  episcopi  olim  benedicebant  populo  anle 
illa  verba;Pax  Doniini  sit  semper  vobiscum  ;  fatcri 
enim  cogimur  ejusmodi  consuetudinem  antiqui99i- 
mam  fuisse.AderatproptereapeculiariB  liber,queni 
Benediclionalem  appellabant.Ne  bas  quidem  bcno- 
dictiones  fetum e^se Gregorii  Magni,8tatuendum est^ 
cum  in  vetustis  GrdinibusRomanisaMabillonioedi- 
tis  nullum  de  iis  verbum  sit,et  nuilse  in  Mutioensis 
SacramentariiGregorianiCodice,  nono  aut  decimo 
8»oulo  scripti,  reperiantur.  In  calcc  quidem  Vati- 
canietOthobonianiex8tant,8ed  pluresin  uno  quam 
in  altero,atque  interdum  diversaeaMenardiCodice. 
Si  easdem  complexum  fuisset  Romani  cubiculi  Sa- 


mentarium  Gregorianum;8ed  integrum  conspectam 
quotidianae  miss®  minimebabemu8,quali8fuiteju8- 
dem  sancti  pontificis  ffivo.Hoc  autem  inquieos,  non 
moror  lectionum,  Evangeliorum,et  antipboiiarum 
textum,  quorum  nulla  ibi  est  mentio.FueruQtenim 
olim  varii  Codices  ad  usum  miss»  soleaiDis,  sive 
missas  cantu  peracts.Nempe  Antipboniarum,  psai- 
mo3,  et  antipbonas  pro  diversis  dicbus  ad  missam 
decantandas  continens  aderat  clericis  in  choro  caneo' 
tibus.  Lectionaruro,  lectione  complectens»  ex  Ve« 
teriTestamento,autC'xEpistoli8  canonicis  decerptaS| 
praeslo  eratsubdiacono.Evangelistarium  quoqoeex- 
hibens  diversasEvangeliorum  porliones  siDgulisdie- 
buscancndaSydiaconoministrabatur.Unusinterdom 


cramentarium,  unde  exempla  olimfuero  desumpta  ^  CodexlamEpistoIarumquamEvangeiiorumlectiooei 


nuila  interCodices  antiquos  esset  divereita^.  Pro 
ptereaMabilionius  merito  censui  t  easdem  benediclio- 
nes  non  fuisse  inferendas  in  Sacramentarium  Gre- 
gorianum  ;  imo  opinatus  est,  easdem  a  Zacharia 
pontiGce  improbatas  fuisse  in  ofQcio  Gailicanas  Ec- 
clesiffi  {MabilL  commeni.  in  Ord.  Bom.  c.  8,  p.  52). 
Et  nunquam  iis  usos  fuisse  Romanos  pontiGces, 
coigicere  etiam  possumus  e  Sacramcntariis  Gela- 
siano  el  LeonianOyin  quibus  nullum  est  earum  ve- 
stigium.Quod  mirari  cogor,  missffi  fore  omnes  Oo- 
jninicaram  recurrentium  per  annum,  tam  in  Vati- 
cano,quam  in  Othoboniano  Codice,  atque  in  Editis 
a  Pamelio,  rejiciuntnr  in  alterumlibrum,veluti  non 
procedentes  a  sancto  GrcgorioMagno.  Imo  in  vetu- 
Btissimo  Mutinensi  Sacramentario  post  missam  ad 


amplectebatur.  Erat  etiamcIeroliberComitis,  tive 
Comes,  antiquus  sane,  ita  ot  eum  nonnuUi  Bancto 
Hieronymo,perperam  tsmen^tribuerint ;  qui  leotio- 
nes  indicabat  singulis  diebus  adbibendas  in  sacris. 
Indicabat,  inquam,  nam  nlhilomiDUs  erat  opusba- 
bere  Codicemunde  ipse  lectiones  extease  desumen- 
dffi  erant,No8  hsec  omnia  in  Missalibus  nostris  coQ' 
Juncta  nunc  habemus.  At  nullum,  quem  noscam, 
Missalem  librum,  conscriptum  ante  anDum  Cbristi 
miliesimum,quisquam  adhuc  exeruityin  quo  univer- 
sus  Isle  sacrorum  apparatus,  coagmentatus  et  per 
ordinem  distributusJegatur.Quare  vix  intelligasqoi 
sineincommodo  tuno  prlvats  missie  eine  diacooo, 
subdiacono  et  choro,  celebrarentur,  cum  e  diversis 
Codicibus  petenda  esset  integra  missa,  scilicct  ora* 


pontiGcem  ordinandum  hsc  adnotantur  ,  ExPLiai  G  tiones  ex  Sacramentario,  antipbonaB»  lectiones  et 


SAGRAMBKTORUM    A    6ANCT0     GrEGORIO   PAPA  BDITUM. 

Tom  sequitur :  Incipiunt  missae  in  diebus  Dominicis 
In  Othoboniano  autem  acPamelianoinseritur  prolo- 
guB,  sive  adnotatio  Alcuini,  veluti  indicatis  missas 
de  Dominicis  nonpertinere  ad  eanctum  Gregorium. 
Atqui  fierine  potest  ut  sanctuB  ille  pontifex  missaa 
pretermiserit,  quse  omnium  maxime  ad  divinum 
cultom  atquead  Sucramentum  8|>ectabant?Quidbic 
dicendum?  Si  Vaticanum  vetuBtissimum  Codicem 
consulimuB,  quo  ad  hanc  Ediiionem  usurus  sum, 
nuUa  ibi  interponitur  adnotalio,  sive  prologus,  di- 
stinguensaGregoriano  textu  orationes  dominicales. 
Contra  in  prologo,  sive  in  prflefatione  Alcuini,  prae- 
posita  eisdemmissis^haec  leguntur:«Sed  quiasunt 


Evangeiia,ex  aliis  libris.Ingensprofecto  incommo- 
dum  fuerit  quatuor  aut  saltem  tres  Godices  defcrre 
ad  altare,et  ex  uno  ad  alium  procedere,ut  quscpe- 
ctabant  ad  peculiarem  missae  recurrentia  ordinem, 
conjungerentur.  An  aliter  Geri  et  ejusmodi  incom- 
modum  evitari  potueritjudicabunt  alii.At  istami- 
nime,ut  alebam,  moror.  Id  unum  contendo,  non 
omnia  quse  in  unaquaque  missa  inooncussoRiture- 
citanda  erant,  exhiberi  in  vetusli  Sacramentariis  t 
sancto  Gregorio  concinnatis.Nollsenim  in  iis  ple- 
rumque  rubric£,nihil  ibide  salatationibuBad  popu- 
lum,  hoo  est  Domintu  vobiscum,  aut  Pax  vobis,  po- 
pulo  respondente  Et  cum  spirilu  tuo  :  quo;  salutatio 
ad  attentionem  renovandamnon  Bemelin  sacralita^ 


etalia  qu«dam,quibus  necessariosanctautiturEc-  J)  gia  recurril,  et  aseraantiquitatecommendatur.lD- 


clesia,  quae  idem  Pater  (Bcilicet  sanctus  Gregorius) 
ab  aliis jam  edita  esBe  inspiciens  prsetermisit,idcir- 
co  opers  pretium  duximus  ea  velut  flores  pratorum 
vernantes  carpere,  »  eto.  Et  profecto  orationes  de 
Dominicis,  omnium  elegantissimaB  acdevotissimas, 
auctorem  minime  agnoscunt  sanctum  Gregorium. 
VideSacramentaria  prfficedentia,  Leonianum,vide- 
licet,  ac  Gelasianum,  in  quibus  pleraeque  leguntur. 
Si  Gregorius  eas  in  suo  prsetermisit  (quod  tam  fa- 
ciie  concedendum  non  est),alia  de  causa  factum  non 
fuit,nisi  quiaipssin  manibus  jam  erant  omnium 
earum  Ecclesiarum,  quse  Romana  liturgia  uteban- 
tur. 


teger  vero  canon  missae  decurrit  usque  ad  Libera 
nos,  qu3£sumus,  Domine,  etc.,quo  recitato  nihil  aliad 
subjungitur  in  Gregoriana,nisi  Pax  Domini  sit  sem- 
per  vobiscum.  Eespondetur :  Et  cum  spiritu  tuo.  Ne- 
que  plura  habes  in  Sacramentario  Gelasiano ;  imo 
nulla  ibi  meaiio  Agnus  Dei.  Praeterea  in  Gregoriaao 
nulla  suntverba  de  fractione  consecrati  pani8,etiQ 
corpus  Christi  immutati,nequede  immissioneparti- 
culffi  in  caliccm,  neque  referuntur  illa  magni  mo- 
menti  verba,  sacerdote  recitanda,  id  est  :  Uxc 
commixtio  et  consecratio  C(?rf>oru,etc,Fractio  haec  ex 
apostolicatraditioneix:anas86creditur,eamqueetiam 
Orientales  Christi  fideles  ab  antiquis  sfficuliB  usar- 


909  DIS9ERTAT10.  CkP.  VI.  fiO 

pant  ad  deaignandam  Domini  passionem.Dubitare  A  bano  Mauro  {Lib.  i  de  Instit,  cler.,  c,  33)  et  ab  Ama« 

autem  non  possumus  quin  Ecclesia  Romana  supra  lario  (Eclog,  et  lib.  iii  de  offic  divin.y  c,  36)  meino- 

laudatis  verbis  ad  fractionem  fuerit  usa,  cum  in  or-  rata,  quorum  tamen  mentionem  frustra  ab  eodem 

dineprimoRomanOjCujusfrequenementioestapud  8acramentario  exspectes.  Ut  opinari  fas  est,  quod 

Amalariumetquem  MabilloniussaeculoCbristi  nono  nunc  et  orationum  et  rituum  in  vetustis  libris  desi- 

]onge8uperioremcen3et,eademformulapra!scril)a*  deratur,  supplebant  ollm   epiecopi  et  presbyteri, 

tur,  videlicet:  Fiatcommistio^  seu  :  Hxc  commidio,  sive  memoria  complcxi  quidquiii  scripto  traditum 

etc.  Neque  hacc  tantum  desiderantur  in  Sacramenta-  non  fuerat  ad  complementum  sacrificii  etcommunio- 

rio  Gregoriano,  sed  ei  cctera  de  pace  danda,  quam  nis,  sive  potius  quia,  ut  nunc  etiam  fleri  videmus» 

olimosculumsanctum  confirmabat.Omissaquoquo  scripta  ea  baberent  in  tabclla  altari   superposita, 

videas  qus  prsceduntetsubsequuntur  communio-  quam  pro  opportunitalo  consulebant ;   nam  fidere 

nem  sacerdotis  etpopuli  ndelisicumtamencomper-  memorisnonomnespossunt^nequetantumin  rebus 

tum  sit  sacerdotem  porrigentem  populo  coelestcm  tanti  momenti  est.  Atque  bffic  satis  siot  de  Sacra- 

panem  usum  fuisseverbisillis:  CorpusDomini^eiCf  mentario  Gregoriano.  Qualis  autem    sit   characte- 

etcommunicantearespondisseriim^.Antiquissima  rum  forma  in  Vaticano  Godice,  unde  ista  expressa 
quoque  est  formula  :  Ite,  missa  est^  uti  etaliqua  be-  n  fuerunt,  in  specimioe  sequenti  intueberis,  quod  ad 

nedictionis species  in  finemissffi  non  solum  in  vetu-  mo  misit  P.  Blanchinius. 
stiB  Romanae  Ecclesiffi  Ordinibns,  sed  etiam  a  Rba- 

TO  o  r  ruor  iSorcTtn^er  1  «jnewi    AnTT 

INDEUrRO  t\*/5  AT^"^  nR£SE^A.U 
RESDESPuTO  ^TDtCATA.X)AUKlEM 
/TrfTAQWOD«$T\D\PiMar<hODOT»J 

SUAgiTXTIS  TUAqT^MfrrwQ^vRtDiA 

Bol^^DPROPIf^QgABITfi^iMf(/Dici(/pr 

i^OSTfAqfROTKH^mtPtCTt/SITirf 
TtRSCAPq.iASDfoIfo£XORCUAjro 

CR t/C Tm  r  \CI  Cf/DO  Ct| M  Po  t ic  ^  itTyoc^ 

Tor^owi*frtic^sDicArABRt«icjrfTiAS 

SATA>fC-R-ABR^NqHTIO.£TOM  N'Bc^ 
0PnriB^S£iqS-R-\BRf  Ht|T^TTO*^T 
OMNiBi|S.NpOMPlS£l(/SR-^BKrMc/flTo 

HlSfXPUriS.PK0CIDNTSXC£R3>0S 

AjDForf  TrSBf>tiDic£v/i)os  iThizKr 
3^isffntcrio^t£MfohfTiss»ci«rsq?i^ 


911 


D£  RBBUS  LITURGICIS. 


912 


dicumpsdfe 


uTtiorfAm  uio/itio/"o  m  nemcUrum 
3fclev.ohimmtttnpopttluTn  un 


CAPUT  VII. 
/w  quoolimaiiatorel  varielas  uttinlium  liturgiaRomana. 
Post  sacruml  Tridentium  conciliuro  ,  multipli- 
cemque  curara  Romanorum  pontificum,  lilurgia 
omnium  catholicarumin  OccidcnteEcclesiarum  ad 
missam  pertinens,  stabilem  consecutaest  unioccm, 
£xcipienda  est  Ambrosiana  Ecciesia,  quae  suis  ad- 
huc  antiquis  ritibusutitur.  Oivcrsitas  tamen  illiusa 
Romana  in  incruentosacrificio  potissimumrcspicit 
orationes,  sive  coUectas,  et  alias  Epistolarum  sa- 
crarum  atque  Bvangeliorum  iectiones,  et  complu- 
rium  prsfationum  usum.  Nam  quod  attinet  ad  ca- 
nonem,  Ambrosiani  quoque  ipsi  ferme  in  omnibus 
concordes  procedunt  cum  RomanaEcclcsia.  In  an- 
gulo  pariter  Toletanss  civitalis  locus  relinquitur 
Mozarabicse  vetustseliturgi».  Nam  quod  a  nonnullis 


A.  ces,  quam  antiquae.  Libruro  hunc  ez  Godice  vetustis* 
simo  dedit  nobis  venerabiliBcardinalisThomasiDS. 
Veterum  Missalium  diversitatem,  proBIccIesianim 
varietate  auctam,  quincunque  agnosoere  velit,  adeat 
cl.  Patrem  Martene,  qui  ordinariumi  sive  consue- 
tum,  misBS  cnrsum  ex  multis  Galliarum  Miasalibus 
atque  Ritualibuscollegit  (^ar/etn.  tom.  1  de  antiq. 
Eccles.  Mlib.).  Non  dissimilem  ▼arietatem  ostendere 
posset  in  Italicis  Ecclesiis,  quisquisanliquos  earum 
Missales  mss.  superstites  consuleret.  Jamque  varios 
liturgiaeSicuIieritus  illustravit  anno  1736  doctissi- 
mus  vir  Joannes  de  Joanae^Panormitanae  Ecclesis 
canonicus  (De  divin.  Sicut.  Offic.).  Liceat  et  mihi 
prodere  quibusolimritibus  MutinensisEccIesia  trc- 
mendum  sacrificium  celebraret.  Uti  supra  monui, 
eratet  adhuc  esthuicEcclesiassacramentarium  Grc- 


monachorum  ccetibus  peculiaris  aliquis,  sed  levis,      gorianum,nonovel8altemdecimo8eculoexaratQm. 


ritus  adhibeatur  adhuc  in  missa,  id  nullius  monenti 
negotium  e9t.  Antiquis  autem  sseculis  etsi  apleris- 
que  Italiae,  Galli»,  Germanis  Britannise,  aliarum- 
que  provinciarum  Ecclesiis  missae  Romanae  liturgia 
obsorvaretur,  non  mediocris  tamen  varietas  in  ca- 
rum  Missalibusdoprehendebatur;8ed  quae,  uli  jam 
monuimus,nihilorficeretsubstantiaemysterii,atque 
essentialibus  praecipuisquo  ritibus  miss®.  Vcrsaba- 
tur  hoec  in  additamentis  orationum,  sequentiarum, 
et  praesertim  festorum, ac  propterea  missarum,  qui- 
bus  licebat  unicuique  episcopo  suum  infercire  Mis- 
salem.  Verum  immutare  sacrata  canonis  verba  ne- 
fas  semper  fuit.  Alibro,  cui  titulus  Comes,  eo  quod 
prsesto  semper  erat  sacris  templi  ministris,  de  quo 


Verum  in  antiquis  id  genus  Sacramentariis  plerum- 
que  rubricae  desiderantur,  ritus  ecilicet  omnes  ad 
eacram  synaxim  adhibendi.  EjuBmodi  ritus  post 
annum  millesimum  ccepti  sunt  adjungi  Missalibos 
libris.  Asservantur  autem  in  archivo  capituli  caoo- 
nicorum  Mutioensium  gemini  id  genus  libri  men- 
branacei,  ante  annos  sexoentos  exaratl.  Alter  ex 
his  ad  equites,  sive  fratres  Templarios  spectasse 
mihi  creditur,  nam  ad  varios  Calendarii  dies  re- 
centiori  ac  vario  charactere  hasc  nomina  adscnpta 
fuere  :  u  V.  Id.  Jul.  obiitUgo  de  Paens,primu8ma- 
gister.  II  Id.  Jul.  obiit  venerabilis  Philippus  rex 
Franciee  (id  est,  Philippus  II,  anno  1223).  VII  Id. 
Sept.  obiit  frater  G.  Garnoo.y  decimus  tertius  ma« 


nuper  facta  fuit  mentio,  indicabantur  lectiones  cx  C  gister.  XV  Kal.  Ootob.  obiit  frater  Bernardus  de 


propheti8,aut  Epistolis  canonicis,  simulque  Evan- 
geliorum  segmenta  ad  quamlibet  missam  recitonda. 
Veneranda  maxime  fuit  libri  hujus  antiquitas,cum 
ejus  mentio  ipso  saeculo  Christi  quinto  occurrat,  uti 
Mabillonius  aniroadvertit.  Is  tamen  totnovis  sanctis 
aomissis  oneratus  ad  nos  perPamelium  et  Baluzium 
pervenit,  ut  plures  fortassis  sint  in  eo  addits  mer- 


Tremailea,  tertius  magister.  VI  Non.  Oct,  obiit  fra- 
ter  Arnaldus  deTerra  rubea,  octavus  magister.  j* 
Aliorum  nomina  prstereo.  Agihicde  magnismagi- 
stris  ordinid  Templariorum  sum  opinatus.  Pluris 
tamen  faciendus  est  alter  Codex,  quod  rubricas 
missae  tunc  usitatse  acouratius  descriptas  exhibeat 
En  ergo  quid  ex  illo  excerpendum  credidi. 


«  fiiius  quoiiiianas  missss,  expressi  ex  Codice  Mulinensis  Ecclesiae,  ante  annos  sexcentos  scripto. 


Incipit  OrdOy  gualiier  episcopus  vel  presbyier  ad 
missam  se  debeat  prxparare.  In  primis  caniet  per  se 
et  per  circumstantes  psalm.  isloscum  leianiiSy  eianii- 
phona  :  Sanctifica  nos.  Domine.  Psalm.  Quam  dile- 
cta.  Psalm.  Bcnedixieti.  Psalm,  Inclina.  Psalm.  Cre- 
idiy  c  um  Pater  noster,  el  precibus  his  Cap,  Exsurge, 


Domine,adjuva./{eip.EtIibera.FiatmiserlcordiatQt, 
Domine,  supernos.  A^p.  Quemadmodum.  Deus,  ta 
conversusvivificabisnos.A^^p.Etplebstuala^tabitar. 
Ostendenobis,Domine,misericordiamtuam./i^«;>.Et 
salutaretuum.  Ab  occultismeismunda  me,DomiDe, 
RMj^.Elabalienis.Non  intreainJudiciQm  cum  servo 


913 


DIS8BRTATI0.  LIB.  VU. 


914 


tuo,  Domine.  Resp,  Oaiaoon  justificabilur.  Sacer-  A      «  Pone,  Domine,  custodiam  ori   meo.  Resp.    Bt 
dotestui  induanturjustitiam.  ft«/?.  El   sanctt   tui      ostium  circumstantie. 


exsultent. 

Et  tune  exsuat  $e  eotidianam  tunicam  dicens: 

c  Exsue  me,  Domine,  veterem  hominem  cum 
actibuB  Buis,  et  indue  me  novum  hominem,  qui  se- 
cundum  Deum  creatus  est  in  justitia,  et  sanctitate 
veritatis. 

Ad  manus  lavandum, 
«  Ablue,  Domime,  manus  meas,  et  cor   meum 
quatenus  templum  sancti  Spiritus  efflci  merear. 
«  Ad  epkot  dicat, 

«  Dona,  Domine,  galeam  salutis  in  capite  meo, 
ad  ezpugnandas  et  superandas  omnes  diabolicas 
fraudes. 

«  Ad  albam, 

c  Indue  me,  Domine,ve8timento  aaluti8,et  tunica 
laetitiaset  castitatis  ac  continentiae  circunda  roe 
semper. 

«  Ad  singulum, 

«  Prscinge,  Domine,  lumbos  meos,  et  circumci- 
de  omnia  vitia  cordiset  corporis  mei,cumcustodia 
mentis  meas. 

«  Ad  stolam. 

«  Circunda,  Domine,  cervicem  meam  stola  ju- 
Btitias,  et  ad  omni  oorruptione  purifica  mentem 
mcam. 

«  Ad  consulam, 

«  Indue  me,  Domine,  lorioafidei  et  galea  salutis^ 
et  perfecta  caritate  reple  cor  meum. 

«  Ail  manipulum, 

c  Da,  Domine,  manibus  meia  manipulum  ad  ez- 
Urgendas  aordes  a  corde  et  corpore  meo,  ut  sine 
pollutione  valeam  nomen  tuum  laudare  etbenedice- 
re  in  secala  ssculorum.  Amen. 

«  Et  eum  paratus  fuerit^  dieaJt : 

«  Fac  me,  qu«so,  omnipotens  Deus,  ila  justitia 
indui,  utsanctoruratuorummerearexsultationelffi- 
tari  quatenus  emondatus  abomnibussordibus  pec- 
catorum  consortiumadipiscarlibi  placectiumsacer- 
dotam,meque  tua  misericordia  a  vitiis  omnibus  ex- 
suas,  quem  reatus  propri»  conscienlio  gravat.Per 
Dominum. 

ff  Alia  oraiio. 


«  Et  agat,  ut  mos  est,  confessionem.  Peracta  vero 
confesiione  dicat : 

«  Deus,  vitam  meam  annuntiavi  tibi.  Resp.  Po- 
suisti  lacrymas.Delictum  meum  cognilum  libi  feci. 
Resp.  Et  in  justitiam.  Dixi :  Confitebor  adversum 
me  injustiliam  meam  Domino.  Resp,  Et  tu  remi- 
sisti. 

Pro  hac  orabit  ad  te  omnis  sanctus./lMp.In  tem- 
pore  opportuno. 

c  Domine  exaodi  orationem  meam.  Resp,  Et  cla- 
mor. 

«  Aufer  anobis,  qua8umus,Domino,intercedenti- 
busisti8,etomnibu8sanotistui8,cunctasiniquilates. 
g  ut  ad  sancta  sanotorum  puris  mereamur  mentibus 
introire.  Per. 

«  Cum  autem  se  erexcrit,mitlat incensumin  thuri- 
bulum,  dicens: 

«  In  noinine  PatrisetFiliictSpirilussanctibene- 
dicatur  incenaam  ietud  et  acceptabile  fiat  in  odo- 
rem  suavitatis. 

«  Tunc  sumatdeeo,  et  osculetur  Evangelium,  ut 
jubet  Romanus.  Deinde  procedens  paululum  prope 
altare  inclinatus  dicat  hanc  orationem  : 

«  Domine  Je8aChri8te,mundi  Redemptor,  propi- 
tius  esto  mihi  peccatori,omnibu8que  modis  in  pec- 
cato  Jacenti :  quia  tu  solus,  Domine  Deus  noster, 
immotalis  es,  etsine  peccato.Indulge  mihi  misero 
prsBsumenti  accedere  ad  sanctum  altare  luum  etin- 
rt  vocare  te :  quia  peccavi  ad  infantia  mea  usque  nunc 
coram  te,et  ooram  angelis,et  omnibus  sanctis  tuis. 
Sed  per  illorumintercessionem  tribue  mihi  divinam 
clementiam,  et  veniam  dilictorum  meorum,et  doce 
me  facere  voluntatem  taam  omnibus  diebus  vite 
mee.  Qui  vivia  et  regnaa. 

tt  Deinde  erigat  se^  et  osculetur  altare  :  et  dicat 
hanc  oraiumem : 

«  Domine  Deus  omnipotens,  qui  ea  magnus  et 
admirabilis  Dominu8,qui  donasti  nobisintroitum  in 
sancta  sanctorum,  propter  Incarnationem  Domini 
nostri,  Jesu  Cbristi,  unigeniti  Filii  tui  obsecramua 
et  petimus  benignitatem  tuam;et  propterea  in  ti- 
more  sumas,  et  tremore,voIentes  assistere  ante  san- 
ctum  et  gloriosum  altare  tuum.  Emitte  super  nos 
donum  Spiritus  sanctitui^etrenovaanimasnostras 


w  /■»»!•  i/fM»i«/.  uuuuiij  opiniiUD  oauubi  bui,cviT3uuvt)i  auiiuas  uuovraH 

«  Rogo  te,  altisaime  Deus  Sabaoth,   Pater  san-      ®*corpora,utmundocordeofferamustibi8acrificium 

-   --*--*•  '  "      in  remisaionem  peocatorum  nostrorum,et  omnium 

populorum  tuorum,  qui  gratia  tua  et  misericordia 
Christi  tui  sunt  i*edempti.  Qui  tecum  vivit. 


cte,  ul  nce  tanica  oastitatis  digneria  accingere,  et 
mcos  lumbos  balteo  tui  amorisambire  ac  renescor- 
dis  mei  tus  caritatis  igne  urere,ut  pro  peccalis  meis 
possim  intercedere,et  adstantis  popuii  veniam  pro- 
mereri,  ac  pacificas  hostias  singulorum  immolare. 
Me  quoque  audacter  accedentcm  non  sinas  perire^ 
sed  dignase  lalare,  ornare,  et  leniter  suscipere. 
«  Uac  dicta  ingressio  fit  ad  altare,  incipiendo  ita  : 
«  Aatiphona,  Introibo.  Judica  me,  Deus. 

ff Cttf»  autem  pervenerit  ante  altare  humiliter  incli- 
nato  vultu: 


«  Tunc  dicat  Oloria  in  excelsis  DcO;  si  adest  tem- 
pus,  et  eo  ptane  finito^  dicai  hanc  orationem : 

«  Ante  conspectum  divin»  M(\]estati8  tus,  Deus, 
reus  assisto,  qui  invocare  nomen  sanctum  tuum 
pr8esumo.Miserere,DomiQe,mihi  homini  peccatori. 
Ignosce  indigno  saccrdoti,  per  cujus  manus  bsc 
oblatio  videtur  oCTerri.  Parcepeccatorumlabe,  pr» 
ceteriscapitalium,poIluto,et  nonintres  in  judicium 
cum  servo  tuo,quianon  Justificabitur  inconspectu 


915 


DB  BBBU8  LITDB9I0ia. 


916 


tao  omnii  vivens.  Etiicet  Yiiiis  etvolnptatibosear-  A  nisetlaudiB^qnastlbi  offaro  iDdigniia  tamuloa  tnng, 


nis  aggravati  simua,  Deus,  tumen  recordare,  qood 
caro  sumns.  In  tuo  conapectu  etiam  coeli  non  sunt 
mundi:quanto  magisnos  homine8terreni,immnndi 
siout  pannus  men8truatu9?Indigni  8umu9,Domine 
Jeeu  Gbriste,  ut  simus  viventes^sed  tu,qui  non  vis 
mortem  peccatorisyda  nobis  veniam  in  carne  consti* 
tutiSf  ut  per  ponitantia  laboresvitaaeterna  perfrui 
mereamur,  in  ccDlis.  Per  te,  Gbriste  Jesu. 

N  Aliao^aiio. 

«  Omnipotens  sempiterne  Deus,  quime  peccaio** 
remBaoriaaltaribuaadstarevoluistifetsanctinominis 
tui  laudare  potcntiam,  conccde,qu8esumu8,perbu- 
ju9  8acrameuti  mysterium  meorum  mibi  feniam 
peccatorum,  ut  tuas  majeelati  digne  ministrare  me- 
rear.  Per. 

«  Deindecum  Evangelium  osculaiur^  dicat: 

ii  Paz  Gbri8ti,quam  nubis  per  Evaogelium  suum 
tradidit,  confirmet,  et  conservet  corda,6t  corpora 
nosira  in  vitam  sternam.  Amen. 

«  Ei  cum  incentum^anieqmm  Evangelium  legaturf 
in  ihuribuium  mitii,  dical: 

«  OdorecflBlestisinspirationis  suaDominusaccen** 
datet  impleatcordano8tra,ad  andienda  etimplenda 
Evangelii  sui  prmcepta.  Qui  vivit. 

mDeinde  inclintUo  diaeono,etbenediciioMmpetenii, 
signum  crucis  faciendo,  dicat: 

tc  Dominua  eit  in  eorde  tuo  et  in  labiia  tuis,  ot 
nanties  contenter  Evangelinm  pacis. 

«  Item  henedieiio. 

«  Benedictio  Dei  Patris  et  Filii  et  Spiritus  sancti 


B 


ad  gloriam  el  honorem  nominis  tui,  ut  vivie  prosit 
adveniam,  et  cunctis,fidelibu8  defunctis  ad  indui* 
gentiam  :  et  me  indulgentiam  qucreAtem  placaius 
respice.  Qui  vivis,  etc. 

«  Deinde  positum  sacrificiutn  henedicat  his  verbiSt 
crucem  faciendo: 

«  In  nomine  Patris  et  Filii  et  Spiritus  sancti,  sit 
8ignntum,etcon8ecratum  etbenedictum  hoc  sacri- 
ficium* 

•  Super  oblatam. 

«  Sanctifica,  qussumus,  Domine,  faanc  oblalio- 
nem,  ut  nobis  Unigeniti  tui  oorpus  ftat, 

•  Super  calicem. 

«  Sanctifica,  quffisumus,Domine,et  bunc  calieem 
ut  nobis  Unigeniti  tui  sanguis  fiat. 

«  Tunc  mittat  insensum  in  thuribulum  eticenv 

c  Per  intercessionem  sancii  Gabrielis  arcbangeli 
stantis  a  dextris  altarisincensi,  et  omnium  electo- 
rum  8uorum,Dominu8digneturincen8um  Istudbe* 
nedicere,  et  in  odorem  soavitatis  accipere. 

«  Ei  cum  vaporem  emiserit,  dicat: 

u  Incensum  isiud  a  te  benedictum,ascendat  ad  le, 
Domine,  et  dcscendat  super  nos  misericordia  tua. 

Item. 

c  Dirigatnroratiomea,8icotincen8nmin  conspe- 
ctu  tuo. 

«  Cum  incensum  offeriur  singnlis  dicatur : 

«  Accendat  in  nobis  Dominus  ignem  eai  amoris» 


descendat  super  te,  et  aperiat  os  tuum,  ad   digne  ^  et  flammam  seterne  caritatis. 


idoneeque  pronuniiandum  Evangelium  auum. 
•  Diaa)nus  dtcat: 

«Oonfortame,Rez8anctorum,principatnmtenen8 
et  da  sermonem  rectum,  et  bene  sonantem  in   08 
meom. 
«  Posif  lecio  Evangelto,  dicat: 

«  Per  istos  sanctos  sermones  Bvangelii  Domini 
nostri  Jesu  Ghri8ti,indulgeat  nobis  aniversa  delicta 
nostra. 

M  Et  caliee  sibi  a  diacone  eum  oblaia  dato,  dieat 
diaeonus  i 

«  Tibi  Domino  Greatori  meo  hostiam  o£Pero  pro 
remissione  omnium  peccatorom  meorum,  cuncto- 
rumque  fideiium  tuorom. 

«  St  eaeerdos,  oblationem  accipiens,  dicai: 

«  DomineJeso  Gbnste,qui  inorucepassionistnaB 
de  latere  tuo^nnde  tibi  Ecclesiam  conBecrares^san- 
guinem  manare  voluisti,  suscipe  hoo  sacriflcium, 
quod  tibi  offert  famaIo8taa8,etconeedeclementi8* 
sime  ut  pro  redemptione  noatraet  totius  mundiin 
conspectu  divinami^estatistuecam  odore  suavita* 
tis  ascendat. 

^Tunc  diaconuSf  libamen  in  calice  offerem  , 
dieat  : 

«  Acceptum  slt  omnipotenti  Deo  sacriflcium  istud. 

«  Et  eum  sacerdos  id  ipsmn  offeri  dieat: 

«  Sosoipe,  clementiasime  Pater,ho8tia8  plaeatio- 


«  Ad  offerenda  munera, 

m  Su8cipe,8anetaTrinita8,baiie  oblationem.qnam 
tibioflerimn8inmemoriamincamationi8,nativitatify 
pa88ioni8,re8urreotioni8,et  ascensionisDomini  nos- 
triJesuChri6ti,etinbonorem  perpetuaVirginialla- 
ri£,atque  omnium  eleetorum  tuorum,qui  tibiplacne- 
runt  ab  initio  mundiiut  omnibus  proficiat  ad  hooo- 
rem,intercedere  dignentur  in  CGBli8,quorummemo- 
riam  fucimus  in  terris,  Per  eumdem. 

«  Pro  defunctis. 

i8u8oipe,8ancta  Trinitaa,  hano  oblattonem,qaan 

tibi  offero  pro  animabos  famulorom  ftimulorumqoe 

tuarum,ut  eis  requiem  eternam  donare  dignerisiD 

numero  electorum  tuorum,ut  in  illorum  conaortio 

"  vita  perfruantur  nterna.  Per  Cbriatom. 

«  Postea  veriat  le,  deosculetur  altare  ei  dieat: 

«  Orate  pro  me  peccatore,  fratres  ac  aorores,  ut 
roeum  ao  vestrum  8acriUcium  acceptom  fiat  omnipo- 
tenti  Deo  anteconspectumsuum. 

«  Et  respondetur  a  circumstaniibus : 

«  Orent  pro  te  omnea  eancti  et  electiDei.etexao* 
diat  te  Dominus  orantem  pro  nostrum  omnium  8a- 
lute :  et  memor  sit  omnis  sacrificii  tui.  Et  immola 
Deosacrificium  laudi8,etmi8ereaturtuiomnipoten8 
Deoa,  et  dimittat  tibi  omnia  peecata  toa.  DomiDna 
Deus  sit  in  corde  tuo,  et  in  ore  luo,et  sosoipiataa- 


917 


DfSSBRTATlO.  LIB.  V|T. 


918 


crificiam  sibi  aceeptum  de  manibnstuispronostra  A     «DommeJesiiGhrlsteyquidixistiapostoUstolByeto. 


et  omnium  salute. 
(f  Et  postea  dicant  hos  psalmos  : 
«  Exaudiat  te.  Psalm,  Ad  te  levavi.  Psalm,  Mise- 
rere  mei  Deus,  secundum.  Psalm.  Deus  refugium. 
Psalm.  Qui  habitat.  Psalm,  Ad  Dominum  cum  tri- 
bularer  Canlicum  graduum  usque  QQi|fecit  CGolum  et 
terram.  Kyrie  eleison,  cum  Pater  noster,  cum  pre- 
cibus  his:  Salvum  fac   servam  tuum.   Bssp,  Deus 
meus.  Desiderium  cordis  ejus  tribuisti  ei.  Resp.  Et 
voluntatem.  Vitam  petiil  a  te»  ettribuistl  ei.  Resp. 
Longitudinem.  Oculi  Domini  super  justos.  Resp,Ei 
aures  ejus.Fiat  voluntas  tuasupernos.A^5p.Quem- 
admodum.  Exsurge,  Domine,  adjuva  nos.  Resp.Et, 
libera.  Domine,  exaudi  orationem  meam.  Resp,  Et, 
libera.  Domine,  ezaudi  orationem  meam.  Resp,  Et 
clamor. 
«  Colleda  pro  sacerdott. 

c  Gaudeat,  Domine,  famulus  tuus  beneHoiis  im< 
petratis,  et  cui  fiduciam  sperandas  pietatistribuisti, 
optatas  misericordiaeprestabenignus  eileclum.Per. 
u  Collecta  pro  omnibus, 

«  Precibus  nostrisi  quesumus,  Domine,   aures 
tus  pielatis  accommoda,  et  orationes  supplicum, 
occultorum  cognitor,benignu8,ezaudi,ut  te  largien- 
tc  ad  vitam  perveniamus  sempiternam.  Por. 
«  Symbolum  apostolorum, 
«  Credo  in  unum  Deum  Patrem  omnipotentem^ 
etc. 
M  Sequuniar  Prxfaiiones  «• 
c  Sequiiur  Canon  K 

•  Te  igitur,  etc.  ( 

«  Hio  te  inclina  aliquantulum. 
«  Hanc  igitur  oblationem,  eto.  Gorpas  f  et  gan- 
guis  t  fiat  dilectissimi  Filii  tui  Domini  nostri  Jesu 
Ghristi. 
«  Hic  accipii  oblatam  de  allari, 
Qui   pridie   quam  pateretury  ete.   Benedixit  f 
fregit,dedit  discipulis  suis  dicens:  Accipite,et  man- 
ducate  ex  hoc  omnes.  Hocest  enim  corpus  meum. 
«  Hie  accipit  calicem. 

c  Simiii  modo  postea  quam  ccanatum  est,  eto.» 
ul  in  consueio  canone. 
«  Antequam  misceatur  corpus  cum  sanguine, 
«  Haec  sacrosanctacommixitiocorporisetsangui- 
nis  DomininostriJesuChristifiatomQibusBumenti- 


nDeinde  paeem  dieai: 

MHabete  vinculnm  caritatis  et  pa6l8,at  aptl  sitis 
sacrosanctia  mysteriis. 

«  Ceteri  invicem  dicani  : 

«  Pax  Gbristi  et  Ecelesia  abundet  in  eordibus 
nostris.  Amen. 

«  Ante  communionem  dicat  : 

«  Domine  Jesu  Gbrisle,  Fili  Dei  vivi,  ete, 

«  Deinde  panem  manu  ienendo  dieat : 

«  Panem  coslestem  accipiam,  et  nomen  Domini 
invooabo. 

«  Alia. 

«  Domine,  non  sam  dignus  ut  intres  sub  teotum 
meum;  sed  tantumdicverbo,ei  sanabiturpuermeus. 

n     «  Cum  corpus  accipit  dicat: 

«  Gorpus  Domini  nostri  Jesu  Ghristi  sit  mihi  ad 
remedium  sempiternum  in  vitam  aBternam.  Amen. 

c  Suscipiendo  calicem  dicat: 

«  Quid  retribuam  Domino,  eto. 

«  Sumendo  calicem  dicat: 

«  Sanguis  Domini  nostri  Jesu  Christi  custodiat 

me  in  vitam  etfirnam. 

u  Post  corpus  et  sanguinem  accepium^  dicati 

«  Gorpus  Domini  mei  Jesu  Ghristi,  quQd  accepi, 
et  sanguis  ejus.quo  potatu8  8um,adbaereatvisceri- 
bus  meis.et  prasstet,  ut  ibi  Qulla  remaneat  peccati 
macula,  ubi  ejus  introierunt  sacramenta.  Qqicum 
Patre,  etc.  e* 

u  Et  cum  aliis  dederii^  dicat: 
-*      «  Gorpus  Domini  nostri  Jesu  Ghristi   oonservet 
animam  tuam  in  vitam  ffiternam.  Amen. 

«  Item  alia. 

«  Perceptio  sanguinis  Domini  nostri  Jesu  Ghristi 
conservet  animam  tuam  in  vitam  asternam.  Amen, 

«  PostcommuniOt 

«  Lffiti,Domine,bumpsimu8  sacramenta  ocelestia. 
Intercedente  beata  Dei  Genitrice  semper  virgina 
Maria  cum  omnibussanctis  tuis,ad  vitamnobispro- 
flciant  sempiternamt  Per  eumdeip, 

«  Item  dicat: 

«  Ite  Missa  est» 

«  Finita  missa  osculetur  altare  et  dicat: 

«  Meritis  et  iotercessionibus  beatissima  MariaB 
8empervirginini8etomnium8aiictorum,misereatur 


bus  salus  meotis  etcorporis,  etad  «ternamvitam  D  i^ostri  omnipotepa  Deua.  Qui  vivit»  etc. 


capescendam  prxparatio  salutaris,   Per  eumdem. 
«  Hic  osculetur  aram  sacerdos  dicens: 

ald  est  prnfationes  in  NativitateDomini,fnEpi- 
phania  Domini,  per  totam  Quadrage8imam,in  Re- 
surrectione  Domini,inAsr:eQsioneDomini,inPente- 
coste,desaQCla  Cruce,de  Apostoiisjn  Assumptione 
Bantae  Marise,  in  bonore  sanctae  Trinitatis.Tum  una 
prasfatio  reliquis  diobus  unitata,  uti  in  Editis.Ante 
postremam  prsfalionem  occurrit  imago  Saivatoris, 
manu  librum  tonentis.Post  illam  visituraltera  ima- 
go  cjusdem  e  cruce  pendenti8.Utramquc,Hutunam 
saltcm  osculari  mosfuit.Aliquantum  colorisoscula 
data  deterserunt. 

Ganon  procedit,  ut  in  Editis.  Ibi  legitar  :   Una 
cum  famulo  tuo  papa  nostro  (illo)  et  rege  nostro^  et 


«  Postea  redi$M  ad  iocrarium  dieat : 
«Benedicite  omoia  opera  Domint  Doroiao,  ete. 

antistite  nostro  (illo),  eto.  Cosmee  et  Damiani^et  0m- 
nium  sanetorum  tuorumfneo  non  et  itlorumt  quorum 
hodie  sotemnitatis  in  conspeciuglorimtum  celebratur 
triumphus.  Quorum  meritis  precibusqne^  elo. 

e  Quantffi  antiquitatis  sit  hujusmodi  oratio,  qua 
adhuc  in  liturgiaRomanaquotidierepetitur,naDe8 
ex  Missali  Gotbioo  ante  Annum  Gh.  800  usurpato. 
Ibi  abmissam  dominicalemhiecpostoommun.  legi- 
lur:  Corpus  tuum,  Domine,  qnod  accepimus^et  caUcem 
immy  quem  pofavimus,  hxreat  in  visceribus  nostris; 
prxsta,  Deus  omnipotens,  ut  non  remaneai  macuta^ 
ubipnra  et  saneta  intraverunt  saeramenta»  Per,   • 


919 


DB  RBBus  LrruRQiaa. 


920 


a  Sequilur  missa.  Tertio  Kal,    Decembris,  vigilia  A  Eodem  die»  sancti  Cssarii  martyris. 


sancli  Andrex  apostoli.  Tum  reliqux  missx,  Ex  lis 
hx  duntaxat  memorandx  mihi  sunl  visss: 

«  VIII  Id.  Decemb.,   sancti  Nicolai   episcopi  et 
coDressorlB. 
vnld.  Decemb.yOatalis  sancti  Ambrosii  episcopiet 

confessoris. 
Eodem  die,  sancti  Savini  episcopi  et  martyris. 

VI  Id.Deoemb.,8ancti  Zenonis  episcopi.Eodem  die, 
sancti  Dalmatis  martjris. 

V  Id.  Decemb.,  Sancti  Syri  episcopi  et  confessoris. 
VIII  Kal.  Febr.,  GonverBlo  sancti  Pauli  apostoli. 
Eodem  die,  sancti  Prosperi  martyris. 

II  Kal.  Febr.,  natalis  sancti  Geminiani  episcopi  et 

confessoris. 
Kal.,  nutalis  sancti  Severi  oonfessoris   et   arcbi-  B 

episcopi. 

VII  Id.  Febr.y  sancti  Vedasti  confessoris. 

IV  Id  Febr.,  sanctffi  Scbolastice  virginis. 
XVI  Kal.  al.  Mart.,nataIi8  8anctiValentinimartyri8. 
Eodem  die,  sanctorum  Vitalis^Feliculse  et  Zenonis. 
XIV  Kal.  Mart.,  sancts  Julians  virginis. 
Non.  April.,  saneti  Ambrosii  arcbiepiscopi. 
Id.  April.  saact»  Eupbemis  virginis. 
II  Kal.  Maii,  in  Kalendario  pras/Lro,Translatio  beati 

Geminiani;  sed  missa  desideratur, 
VIII  Id.Maii,Apparitio  sancti  Micbaelis  arcbangeli. 
Eodem  die^  sancti  Victoris  martyris.  /n  margine  : 

Sancti  Catbaldi  arcbiepiscopi. 

VI  Id.  Maii,  sanctorum  Gordiani  etEpimacbi. 


Id.  Nov.,  sancti  Britii  episcopi  et  coDfesaoriB. 
IV  Kal.  Dec,  sancti  Clementis  pap»  el  martyris. 
Eodem  die,  sancti  Columbani  abbatis. 
VIII  Kal.  Decemb.,  sancti  Prosperi  episcopi  et  con- 

fessoris. 
ffid  feriam  4,  caput  Jejunii,  habetur, 

«  Exorcismus  cineris: 
«  Exorcizo  te,  cinis,  etc. 

Benediclio  cineris: 
«  Omnipotens  sempiteme  Deus,  paroe  metuenti- 
bus,  etc. 

«  Alia. 
«  Deus,  qui  non  mortem,  sed  pQBnitentiam,  ete, 

«i4/ia. 
i  Omnipotens  8empiterQeDeu8,quiNiniviti8,#f^ 

«  Benedictio  cilicii. 

«  Omnipotens  et  misericors  DeuB,qai  peccatori- 
bu8.  etc, 

t  Ad  processionem, 

«  Exaudi  nos,  Domine,  etc, 

«  Hx  orationes  dieendas  sunt  super  poeniUniem, 

«  Deus,  qui  bumiliatione,  etc, 

«  Atia, 

«  Exaudi,  Domine,  precea  nostras,  et  conQten- 
tiam,  etc, 

•  Sequunlur  aliss  orationes^  quas  omiito, 

«  Sabbato  sancto,  peracta  henedictione  fontis^  post 
verba  illa : 

«  Coojunctio  cbrismatis  sanctiflcationis,  et  olei 


Eodem  die,  sanct»  Christin»  virginis  et  martyris.  q  unctionie,etaqu«bapti8mati8,innominePatri8.*te.. 


III  Id.  Maii,  Dedicatio  sanctae  Marias  ad   Martyres. 

Ad  Jd,  Januarii  habetur  :  sancti  Hilarii  episcopi  et 
confessoris;  et  nihilominus  ii  Id.Maii  occurrit  mi' 
sa  sancti  Hilarii  episcopi  et  confessoris. 

XVI  Kal.  Jun.,Tran8latio  sanctiSyriepiscopietcon- 
fessoris.  /n  Kalendario:  Translatio  saooti  Gemi- 
niani,  ud  sine  missa, 

XII  KaI.Jun.,Tran8latio  Banctorum  Senesii  etTbeo- 

pompi. 
X  Kal.  Jun.,  sancti  Juliani  martjris. 
VIII  Kal.  Jun  ,  sancti  Urbani  paps  et  martyris. 
Eodem  die,  sancti  Dionysii  Mediolanensis. 
Eodem  die,  sancti  Salvatoris. 

II  Kal.  Jul.,  Festum  sancti  Pauli  apostoli. 
Eodem  die,  sancti  Martialis. 

viiiId.Jul.,8anctorumKiliani,Golonati,Tbothanani. 

V  Id.  Jul.,  Tranalatio  sancti  Benedicti  in  Floriaeo. 
Kal.  Aug.,  sanctie  Praxedis  virginis. 

Eodem  die,  sanoti  Danielis  propbete. 

viii  Id.  Aug.,  sanoti  Sixti  pap»  et  roartyris. 

Benedictio  uv3S,  anlequam  dicatur:  Hsc  omnia,  Do- 

mine,  semper. 
Benedic,  Domine,  hos  fructus,  etc. 
Kal.  Septemb.,  sanctorum  Reguli  et  Prisci. 

VI  Kal.  Octob.,8ancts  Justina  virginis  et  martyris. 

XVII  Cal.  Novemb.,  ssncti  Galli  abbatis. 

III  Kal.  Novemb.,  sancti  Germani  Capuani. 
Kal.  Novcmb.,  Festivitas  Omnium  Sanctorum. 


D 


sequitur:  Tunc  accipe  infantem,  guem  vis  bapti- 
%are  et  interroga  cum  patrino  tenente  ipsum  infantem 
in  manibus,  dicens  ita: 

«  Johannus,  vel  Maria:  Credis  in  Deum  Patrem 
omnipotentem,  etc/t 

«  Interroga, 

«  Johannes:  Vis  baptizari? 

c  Resp, 

•  Volo. 

«  Et  accepto  infante^  baptiTust  eum  sub  irina  mer- 
sionCy  ita  dicendo: 

«  Et  Ego  te  baptizo  in  nomine  Patris. 

«  Mergat  semet: 

«  Bt  Filii, 

«  Et  mergal  iterum; 

«  Et  Spiritus  sancti. 

«  Et  mergat  tertio, 

t  Vt  autem  surrexerit  a  fonte ,  faeiai  crucem  sacer- 
dos  de  chrismate  in  vertice  ejus  cuminvoeatione  san- 
ctx  TrinitatiSf  dicens  ita: 

«  Deus  omnipotens,  etc. 

«  Deinde  pones  tinteum  in  cupite  ejus  dicens: 

«  Acclpe  vestem  candidam,d(c.Deinde  pones  can- 
deiam  accensamin  manibus  ejus,  dicens: 

c  Accipe  lampadam  etc, 

«  Cum  communicat  infantem^  dicat: 

«  Corpus  et  sanguis  Dominl  nostri  Jesu  Christi 
custodiat  te  in  vitam  leternam.» 


921 


DlflSBBTATIO.  CAP.  VII. 


922 


Atqne  bsc  pauca  cx  eo  Missali  excerpta  siat  satis; 
nam  quiritus  quoslibetEcclesiarumsivelegitimos, 
sive  illegitimos,  barbaricis  temporibus  usitatos  iu 
sacris,  sine  delectu  exbibere  lectoribus  vellet,  aut 
parum  utilem,aut  minusjucuadamoperam  luderet. 
Neque  putes,  hio  tanium  stetisse  olim  variationes 
atque  additamenta  in  celebratione  missarum.{Gum 
enim  nuUotuno  frenopii  bomines  comprimerentur, 
et  augere  se  possefideliumdevotioaemnovisinven- 
tis  arbitraretur,  non  dubitabant  in  ipsam  missam 
inferre  novas  sequentia8(ita  euim  appellabantur)  ex 
quibus  complurcs  sane  eiegantes  et  piae,  sed  non- 
nullffi  etiamineptiis  constabant,  utpotesimplicitatis 
fetus.  Neque  solum  hiscesequenliis,  post  lectionem 
Epietolarum  decantatis,  missaticum  penus  cresce- 
bat,  sed  etiam  ad  Kyrie  eleison  pias  apponebant  la- 
cinias.  Gujus  moris  testem  habeo  vetustissimum  An- 
tiphonarium  membranaceum  Mutinensis  Ecclesiffi: 
Godex  injuria  temporum  male  habitus,  corruptis, 
videlicet,  atque  oblitteratis  non  uno  in  loco  chara- 
cteribus,  ssculo  decimo  scriptus  reputari  potest, 
tum  ex  litterarum  forma,  tumex  festorumnumero, 
inter  qus  recentius  festum  Omnium  Sanctorum. 
Exbibet  et antiphonas  in  missis  adhibitas cum  notis 
musicalibus  perquam  minutis  superpositis,  quarum 
ductu  cantores  tunc  regebantur  in  choro.  Concors 
in  plerisque  procedit  cum  Antiphonario  edito  a 
cardinali  Thomasio.  Gontra  nonnuUa  bic  habentur, 
quae  in  eo  desiderantur.  Specimen  exhibeo. 

«  IN  RE8URREGTI0NE  DOMINI. 

<c.  Ant,  Vidi  aquam  egredientem  de  templo  alatere 
dextro  :  Alleluia.  Et  omnes,  ad  quos  pervenit  aqua 
isla  salvi  facti  sunt,  et  dicent:  Alleluia,  alleluia.In 
die  Resurrectionis  mesB,  dicit  Dominus :  Alleluia. 
Congregabo  gentes,  et  colligam  regna,  eteffundam 
super  eos  aquam  mundam.  AUeluia. 

«  Gum  Rex  glori»  portas  inferorumdebellaturus 
inlraret,  sanctorum  chorus,qui  tenebatur  in  morte 
captivus,  voce  lacrymabili  clamabat:  Advenisti,  de- 
siderabilis,  quem  exspectabamus  in  tenebris,  ut 
educeres  nos  vinculatos  de  claustris.  Tenostra  vo- 
cabant  vota,  suspiria  te  larga  requirebant. 

«  Sedit  angelus  ad  sepulcrum  Domini,  ete. 

«  Vers,  Crucifixum  Dominum  laudate,  et  sepul- 
tum  propter  nos  glorificate,  resurgentemque  de 
morte  adorate. 

«  Resp,  Nolite  metuere,  dico  vobis,  quia  ille, 
qucm  qusritis  mortuum,  jam  vivit,  et  vita  homi- 
num  cum  eo  surrexit. 

«  Vers ,  Recordamini  quomodo  praedixit,  quia 
oporlet  Filium  hominis  crucifigi,  et  tertia  die  a 
morte  suscitari. 

«  Kyrie  eleison.  0  Theos  .  •  •  .  athanatos 
.    ymas. 

«  Kyrie  eleison,  0  Pater  alme  sedens  super  alas 
cherubim  et  serapbim,  esto  pius  atque  clemens  fa- 
mulis  pro  debitis. 

Kyrie  eleison.   Te  decet  solum  bymnus,  melos, 


A  carmen,  symphonia,  et  omnigenarum  vcx  lingua- 
rum.  Kyrie  eleison. 

«  Ghriste  eleison.  Patris  unice,  tuam  in  nobis 
naturam  refove. 

«  Ghriste,  eleison  etc. 

«  Omnes  pariter  altis  vocibus  telaudamus,  Trine 
et  Une. 

«  Gujus  unitas  concors  parque  in  Trinitate,  vivit 
et  regnat  nunc  et  in  inflnita  sscula  ssculorum. 
Amen. 

«  Exsurrexi,  et  adbuc  tecum  sum  :  Alleluia.  » 

Interdum  quoque  ad  bujusmodi  additamentasub- 
jungebaturhymnus  pro  ingenio  eorum  temporum 
compositus.En  alterum  exempIum,compiectensap- 
pendices  Sid  Kyrie  ^/et<on,  simulque  hymnnm  metri- 
ce  concinnatum. 

^  «  DE  KYKIE  ELEI80N. 

«  Kyrie  eleison.  Omnipotens  Genitor,  lumenque 
et  lucis  origo ; 

«  Kjrie  eleison.  De  nihilo  Jussu  Verbi  qui  cuncta 
creasti, 

«  Kyrie  eleison.  Humauo  generi,  peccati  pondere 
presso. 

«  Ghriste  eleison.  Adcenum  terrffimissus  Genito- 
ris  ab  arce, 

«  Ghiste  eleisoD.  Indueras  carnem,  oastade  Vir- 
gine  natus, 

«  Ghriste  eleison.  Tu  mundi  culpam  mundasti 
sanguine  fuso. 

«  Kyrie  eleison.  ^qualis  Patri  seu  Nato  Spiritus 
almus : 
G      «  Kyrie  eleison.  Trinus  personis  Deus  in  deitate 
sed  unus. 
«  Kyrie  eleiaon,  etc, 

«  Canamus  ouncti 
Laudes  Hymniferas 
Soli  Deo  placide. 

«  Qui  pius  salvet 
Semper,  et  protegat 
Se  sequentes  in  aevum,  etc,  » 
Id  genus  additamenta  ad  Kyrie  eleisondecaniaitLf 
JoannesquoquedeJoannecanonicuBsupralaudatuB 
apud  Panormitanoset  Messanenses  usurpata  fuisse 
tradit  in  festis  duplicibussanctorum,  imoeteadem 
inMissdIibu8aliorum,locorum.impre8si8etiam,re- 
periri  animadvertit.  Csterum  id  calce  antiquissimi 
D  AntipbonariiMutinensisexhibenturcompluresbym- 
ni,  inquibusneque  metrum,neque  rytbmum  inter- 
dum  invcnius.Similes,  sed  m^jori  cura  elaboratos, 
Bfficulo  nono  etdecimo  procuderunl  monachi  San- 
gallenses  Notkerus,Uartmannus,  Rapertus,  et  alii, 
quos  apud  Gahisium  babemus  (/n  Leelion,  antiq,), 
Etisti  quidemhymni  insolemnioribus  festisMutins 
canebantur  ad  missam.En  primosversus  illiusqui 
in  noole  sancti  Natalis  Domini  cantari  consuevit: 
«  Eia  recolamus  laudibus  piis  digna 
Hujus  diei  carmica 
In  qua  nobis  oritur  gratissima,  etc, 
Alter  decantabatnr  in  primo  mane : 


m 


DB  RBBUS  LrrURGlCIS. 


924 


«  Grates  nunc  omnes 

Reddamus  Domino  Deo ; 

Qui  8ua  nativitate,  etc,  » 
Tertius  adhibebatur  in  dic  ad  missam : 
«  Natus  ante  sscula 

Dei  Filius  inviBibilis, 

Perqucm  Ot  machina,  ctc,  » 
Leguntur  et  elegiaci  vcrsus^inJResurrcctioncDo- 
mini : 

«  Salve  festa  Dies,  toto  venorabilis  orbe, 
Qua  Deus  infernum  vicit,  ct  astra  tenet,  ctc,  • 
Laudanda  est  Romanorum  pontiHcum  sapientia, 
quffi  sublatis  hisco  peregrinis  mercibus, quibusone- 
ratapotius  quam  ornata  fuer&t  sacraliturgia^in  anti- 
quam  puritatem  ac  modcrationem  pensum  Romanas 
misssB  restituit  Sed  severitate  ctiam  non  mediocri 
in  posterumopusest.  Nimisenimhominum  genus 
ad  novitatem  proolive  seprodit,  et  nisi  obices  inve- 
niret,  quotidienovaret.Simeliora  afTerriinmedium 
possunt  ad  ampliHcandum  pietatis  regnum,  eadem 
sane  amplectinefas  nonerit,  imo  interdum  prssta- 
bik.  At  siqns  nova  proponuntur,  ad  veram  pietatem 
aut  alendum,  aut  augendam,  omnino  inepta,  etse- 
creto  forsitan  privatffi  alicujus  ambitionis,  sive 
preeeminentiffi,  vel  utilitatis  studio  excogitata,  istis 
obsistere  toquum  est,  neque  sinere,  utinusum  ve- 
niant.  Sed  ultra  mihi  pergendum  non  est. 

CAPUT  VIIL 

Quid  acatolici  moliti  sint  adversus  missam  et  Eucha- 
ristiam;  et  Binghami  Angliy  tela  toties  protrita 
exerentiSf  confutatio, 

Inter  alias  praerogativas  qu»  veteres  liturgias 
easque  olim  pro  varietate  Ecclesiarum  varias  sum- 
mopere  commendant,  illasane  plurimi  facienda  est 
quod  lauta  congeries  catholicorum  dogmatum  in  eis 
inlerspersadcprehenditur.  Intot  enim  orationibus, 
ritibus  accasremoniis^identidemdignoscitur  quida 
tot  ssculis  Ecclesia  orthodoxa  credat  de  unitale  ac 
trinitate  Dei,  divinitate,  incarnatione  cffiterisque 
ad  Dei  Filium  spectantibus,  uti  etde  divinitate  ac 
potentia  Spiritus  sancti  et  invocatione  et  interccs- 
sionesanctorum,  et  de  aliis  Ecclesiffi  catholicae  ca- 
pitulis.  Propterea  ad  hunc  ipsum  fontem  recurrebat 
sanctus  Augustinus,  cum  de  necessitate  gratiaa  cgq- 
lestis  dissercret :  quod  et  alii  ex  Patribus,  prout 
occasio  ferebat,  prsstitere.  Nam  quas  ibi  dogmata 
occurrunt,  non  unius  privati  doctores  sententia}  sunt 
sed  universas  illius  Ecclesii^e  qus  iisdem  liturgiis 
utebatur.  Atque  intor  eas  nemo  noscit  primum  Ro- 
manffisemperlocumfuisse^quaecssterarummagistra 
uti  ab  ejusincunabulisincorruptamfldemperpetuo 
servavit,  ita  tot  alias  Ecclesias  suorum  rituum  se- 
ctatrices  habait.  Ipso  enim  Augustino  monente,  ad 
cognoscendam  Ecclesiae  fidem  proecipue  facit  publi- 
carum  precum  auctoritas.Sacramentariaautcmquae 
appellamus,  vel  ipso  noinine  satis  produnt,  ibi  po- 
tissimum  continerl  catholicam  doctrinam  de  sacra- 
mentiSjSignisnempevisibilibusinvisibiiisgratiffiDci 
quibua  nempe  ex  institutione  divina  aut  confertur 


X  ant  augetur  gratiaetsanctiflcatioinhomineCbristi 
fidemprofitente.Etnotissimaquidemsunt,qa»cun- 
que  ad  Ecciesiae  sacramenta  pertinent,  ex  tot  theo- 
logorumlucubrationibusaolibrlsargumentumistao) 
versantibus)  ita  ut  nihil  nov!  ad  hanc  provinciam 
aCTerri  possit,  et  qui  de  iis  loqui  velit,  ea  taDtam  re- 
petcre  cogatur,  quae  jamdiu  ab  aliia  diligentissime 
disputatafuerunt.Attamemveniamorainpetraturum 
spero  ab  honesto  lectore,8iquodin  HomanaB  Eccle- 
sm  liturgfaad  Eucharistiam  spectat  expendendum 
et  ego  suscepero,  tum  ad  consolationem  majorem- 
que  flrmitatem  fldelium  orthodoxorum,  tum  etiam 
81  fier:  potest,  ad  aliquorum,  si  hac  legere  velint, 
mcdrlam,  quorum  mens  infirmaatqueocuH  caecu- 
tientes  veram   doctrinam  de  corpore  et  sanguioe 

n  Christi  in  missa  non  vident,  cnm  tamen  evidens 
luculentaque  sit. 

Consiiium  boo  mihi  de  rcfricanda  bujusmodi  ma* 
teria  ingessit  Joseph  BinghamusBritannus  (Li^.xi 
Orig.  sive  Anliq,  eccles,),  qui  ritus  missae  fideliQm 
multa  cruditionepersequitur,  sed  simulpotioraca* 
tholicorum  dogmala  aut  dissimulans  aut  damnaas 
quse  in  tremendo  sacrificio  et  sacramcnto  Eucha- 
ristiae  comprehenduntur,constituuntque  istud  sacra* 
mentum,  si  substantiam  specteS|  supracaeteraemi- 
nentissimum.  Neque  enim  quidquam  habet  de  in- 
cruenlomissffi  8acriQcio;praesentiamrealero  corpo- 
ris  et  sanguinia  Domini  in  Eucharistia  et  donorum 
transubtaotiationem  negat;  adorationem  vero  de- 
bitam  Cbristo  praesentiimprobat.  Tollehaec  e  missa 

p  fldelium,  immcnsa  ejus  dignitas  mirum  in  modum 
decrescit,  imo  perit.  Ad  baecalii  exhaBreticis  sacri- 
ficium  hoc  propitiatoriumesse  negarunt,ita  ut  qos 
omnium  augustissima  actio  est  in  Ecclesia  Dei,  ia 
nihilum  pene  abeat.  Denique  etiam  abiit  apud  Lu- 
theri  sectatores,  qui  missam,  ipsam  scillcet,  sacri- 
ficium  prorsus  abrogarunt,  communione  tantum- 
modo  rctenta.  Horrorem  incutiunt,  quae  idem  Lu- 
thcrus  in  missam  Romanam  evomuit,  minime  veri- 
tus  fateri  se  doctrinam  hanc  a  diabolo  accepisse,et 
quidemdum  vigilarct.  Nemonostrumeiatque  illius 
asseclis  tantum  doctorem  invideat.  QuidZwinglius 
poslea  et  Calvinus,  tum  Anglicani,  Sociniani,  alii- 
que,  a  Romanas  catholica}  Ecclesiae  sinudivulsi,  de 
eadem  missaet  Eucharistiastatuerint,  satis  norunt 
eruditi.NotissiniumquoqueGst,hochominumgenus 

D  rationem  excogitassc,  qna  eluderent  aperte  docu- 
menta  non  niinus  sacrae  antiquissimae  liturgiae,quam 
sanctorum  Patrum,  ubi  panem  etvinum  perconse- 
crationcm  fieri  vere  corpus  et  eanguinem  Domini, 
disertetradunt;  nihilaliud  inHiUcharisliaagnosceQ- 
tcs,  sive  imaginantes,  nisi  figuramChristiad  dexte- 
ram  Patris  in  CGelosedentis,  el  virtutem  ccelitus  in- 
fusam  pani  elvino.quorumconvcrsionem  in  corpus 
etsanguinem,  uti  et  realem  pra?senliam  Christi  in 
codem  sacramento  inHciantur.  Tum  de  nominctran- 
susbtantialionisutirccentiorumsaeculoruminvento, 
iitem  nobis  movent,  quasi  non  aliis  nominibus  et 
Uturgia  et  Palres  eamdem  rcm  aprimisusquesae- 


925 


DI888RTATI0.  CAP.  Vllf. 


920 


culisdeflignariDt.Binghamasipsesihiostendendum  A  ctffere  solent  Sacraroentarii,  qoasi  aut  nulla,  aut 


Bumpsit «  praecipuos  de  antiqDisPatribu8tam,iper- 
spicuequam  verbis  fieri  potest  declarassequod  mu- 
tatis  per  consecralionem  in  elementis  panisac  vini 
factanonsitejusmodimutatioquffinaturam  etsub- 
stantiam  destruatySed  lantumeorumqualitatesmu- 
tet,  atque  ad  usnm  elevet  8pirituaIem,quemadmo- 
dum  flt  in  multis  aliis  cons3crationibus,ubi  qualita* 
tes  rerum  immutatur,  sine  ulla  reali  substanlias 
ifdmutatione  {Bingham.,  /,  xv,^;.  5,  §4).»  Ejusmodi 
opinione  statuta,  is  continuo  prffisentiam  rcalem 
atque  adorationem  Eucharistis  excidisse  arbitralur . 

Contra,  Catbolici  clamant  perspicuam  ccrtissi- 
mamque  esse  universaa  veteris  Ecclcsiae  sentcntiam 
de  realisacrorum  donornm  immutatione  in  Eucha- 


nullius  ponderis  sint,  neque  consulere  opus  sit 
quffi  catholici  viri  ad  verilatem  cui  dogmatisconfir- 
mandam  contulere  ?  Utique  fallcre  velle  leclorem 
illc  dicendud  est,  qui,  controversiam  tanti  pondcris 
ezplicandam  susoipienSydissimulatis  contrarias  par- 
tis  vivibus.suflBtantum  partis  arma  veluti  victricia 
profert.  Anno  1719,  Binghamus  sextum  hoc  suum 
volumen  Londini  publici  jurisfecit.  Atqui  post  me- 
diumsaeculumprfficedensagitatajamfueratsummo 
8tudioatquelabore,imoexhaustainsigniscontrover- 
sia  dc  EucharistiainterGalHcum  scriptorem  Arnal- 
dum,  aliosque  auctores  librorum  de  perpetuo  con» 
sensu,  EcclesiaQ  catbolicae,  et  Glaudium  Calviniani 
gregis  hominem.  Ea  autemargumentorum  copiaet 


ri8tia,dcrealiprjBsenliaDomini  in  sacramenlo,  at-  B  robore  Catholicorum  sententiafirmatafuit,repulsaB- 


que  ex  ipsa  illius  praesentia  effluere  efficaciam  et 
virtutcm  tam  augustisacrameati^non  vero  efigura 
aut  promissioneaiiqua,  cujus  nullumest  vcstigium 
in  sacris  litteris,  neque  apud  sanctos  Patres.  Aut 
ergo  nos,  aut  illi,  supine,  falluntur  ;  et  quando  Ec- 
clesiam,  quamtamenutijudicem  legitimum  incon- 
troversils  de  religione  Christus  insliluit,et  colum- 
nam  veritati8,et  nuuquam  defecturam  denuntiavit, 
hoc  hominum  genus  repudlat  atque  contemnit,quis 
unquamlitigandi  finis  erit?  Deplorandumsane  infe- 
licitatishumanaB  documentumhabemus,dum  cerni- 
mus  viros,  sacris  litteris  impensam  operam  dantesi 
ia  magni  momenti  rebus,  et  e  quibus  aeterna  salus 
aut  damnatio  pendet,  quam  quisque  opinionem  fal- 


quecavillationeset  sophismata  nonOlaudii  tantum, 
scdet  Alhertini,  ut  quicunquelibero  judicioet  sin- 
ceritateutitur,  fateri  cogaturevidentissimi  criminis 
reos  esse  quiveritatem  carniset  sanguinis  dominici 
in  Eucharistia  negantes,  acatholicaEcclesiadissen- 
tiunt.  Sic  Binghamo  ignota  fuere,  supinaQ  igno- 
rantiffi  arcessendus  est  ;  sin  ipse  novit,  qui  apud 
Deumseseexcusarit,  quandoplebi  et  lectoribussuis 
controfersiamhancunisCalviniano!  sectaeargumen- 
tis  direptam  proposuit  ?  Sed  quam  infirma,  quam 
nulla  sint  haeo  eorum  argumenta,  composita  cum 
Catholicorum  rationibu8,et  siclarorum  virorum  stu- 
dio  patefactum  jam  diufuerit,  quanta  tamen  potero 
brevitate,  ergo  quoque  ostendam.  Quod  antequam 


sam  atque  absurdam  a  pueritia  ei  schola  imbuit,  p  praestem,meminerit  lector  velim  quantalibet  vi  in« 


mordicus  deinde  etpervicacissime  tueri,atque  omnia 
tentare,  ne  victus  del  unquam  manus,vel  in  rebus 
luce  patenti  circumfusis.  Exorandus  est  in  primis 
Oeu8,ut  sincerum  pacatumque  animum,et  mentem 
unius  veritatis  et  pacis  ayidam,fratribus  nostris^ab 
usitate  Ecclesiae  sejunctis,  inpertiatur.  Tunc  enim 
facile  et  ii  perspicient,hinc  incxousabili  temeritate 
missamfuisseexplosamabhominibus,  non  Dei,6ed 
fluperbiae  spiritu  inflatis  ;inde  veroa  nobis  eamdem 
justissimareligiositate  retineri  etobservarijcatholi- 
casque  Ecclesiae  de  Eucharistia  doctrinam  non  sine 
ingenti  flagitio  posse  repudiari.  Nunc  quo  amo- 
re,  et  cura  veritatis  Binghamus  in  ejusmodiargu-* 
mento  processerit  aporiendum  est.  Quaedam  is  co- 
gerit  locajam  pcolritaexGregorioNysseno,  Cyrillo 


genii  polleat  homo,  non  ita  semper  accurate  loqui 
posse  aut  scribere,  neque  terminis  adeo  perspicuis 
atque  praecisis  sua  sensa  semper  exponere,et  potis- 
siVnum  ubi  metaphysicas  difficilesqueideas  materia 
exposcit,utomni  in  omnibus  locisobscuritate  careat, 
certusquesitquinaliquandocavillatoresetsophistica 
ingeniadetorquere  possint  voces  et  sententias  ad 
opinione8,mentieJa8dem  auctoris  contrarias.  Recta 
autem  ratio  Jubet  nos  ex  iis  quae  alibi  clara  aperta- 
que  sunt  interpretari  et  exponere  debere  quae  ob- 
scura  sunt.  Quis  enim  nisi  desipiens  pro  adhibenda 
luce  ad  tenebras  expeliendas,  ipsis  tenebris  utatur 
ad  caliginemlaciofTundendam  ?Utinamtamenabo- 
minanda  hac  rdtione  qootidie  non  abuterentur  Sa- 
cramentarii,  qaando  nihil  aliud  agunt,quamdecer< 


Jerosolymituno,  Chrysostomo  in  epidtola  ad  Caesa-      P^''®  ®*  urgare  in  quaestlone  de  Eucharistia  pauca 


rium,  Theodoreto,  Ephraimo  episcopo  Anliocheno, 
Toptulliano,  Augustino,  Gclaslo  I  Romano  pontifice, 
Facundo  Hermianensi,  Isidoro  Hispalensi.  Tum  le- 
ctorem  plura  cupientem  remittil  ad  CoslniCalvini- 
stae  Historiam  transubstantationis,  et  ad  Albertlni 
Calvino  addicti  librumde  s.icramento  Eucharistiae. 
Quo  facto,  flnita  est  causa,  et,  ut  reor,  sibi  ac  Pro- 
tcstaDtibus  suis  Anglicanus  scriptor  triumphum 
cecinit. 

Vcrum  si  haec  homini  illipersuasio  fiiit,  quifleri 
potest  ut  is  putarit  se  propriae  conscentiae  satisfe- 
cisse,  dum  ea  tantum  profert  pro  sua  sententia 


qu0(lam  sanctorumPatrum  locadubia,tenebro8a,  et 
variis  interpretationibufl  obnoxia,eodemque  tempore 
aspernari,  qufls  dfsertis  perspicuisqueverbisiidem 
Patres  de  ipso  argumento  pronantiant,  et  quibus 
calboIicaeBcclesiaedoctrinamanifestissimeproditur. 

A  Facundo  Hermianensi  exordium  sumerejuvat. 
Mirum  enim  est,  quam  opportuneatqueimportune 
ProtestantesaiTcroetinculare  illius  verba  consue- 
verint,  quasi  ab  iis  pendeat  controversiae  istius  in- 
concu8sadeflnitio.GuilielmusCaveBritanu8(DeScri- 
ptor  eccles. },  cum  de  Facundo  agit,  veluti  palmare 
Calvinianae    opinionifl  monumentum  eadem  verba 


m 


DB  RBBUS  UTURGICIS. 


928 


prster  morem  et  eztra  cborum  attulit.  Ita  Joannes  A 
Fellus  Anglicaaas  Oxoniensis  episcopus  (/n  not,  ad 
S.  Cypriani  Ub,  de  Lapiis^  c,  \0)  inducto  in  scenam 
ejusdem  Facuadi  loco,  avertendos  lectorum  ocalos 
curat  a  praegnantibus  manirestisquesancti  Gypriani 
vorbis  de  veritate  oorporis  et  sanguinis  dominici, 
quae  infra  aOTeremus.Alios  omitto,  in  uno  Binghamo 
consistenscuimanifestum  videturexciudi  a  Facundo 
praasentiam  realem  Domini  in  altaris  sacramento 
inelTabiii.  En  Facundi  ipsius  verba  {Facundus.  lib, 
IX,  c.  5) :  «Sacramentariis  adoptionis  suscipere  di- 
gnatus  est  Gbristus,  et  quando  circumcisus  est,  et 
quando  baptizatus  est.  Et  potestsacramentumado- 
ptionisadoptionuncuparifSiculsacramentumcorpo- 
risetsanguinisejus,quod  estinpdneetpoculo  oon- 
Becrato,corpuscjus  et  sanguinem  sumimus,  non  g 
quod  proprie  corpus  ejus  sitpani8,etpoculumsan- 

guiS,SedqU0dlNSEMYSTERIUMCORP0RlSSANGUlNISQUE 

coNTiNEAT.Hinc  etipse  Dominus  benedictum  panem 
ct  calicem,  quem  discipulis  tradidit,  corpusetsan- 
guinem  suum  vocavit.Quocirca  sicut  Gbristi  fideles 
sacramentum  corporisetsanguinisDominirecte  di- 
cuntur  accipere,  sic  el  ipse  Cbristus  sacramentum 
adoptionisfiliorum  cum  suscepisset,potuit  rectedici 
adoptionem  filiorum  8uscepisse.»Qui  nullo  partium 
studio  teneatur,  nibil  manifestis  in  obscuris  hisce 
verbis  deprebendet  quodGathoIicorum  doctrins  ad- 
versetur.  Dum  lector  meminerit,  sacramenti  vooe 
nihil  aiiuddesignari,quamsignum  visibile^invisible 
aliquod  divinao  potenlisB  et  grati«Qdonum  continens, 
Facundimentemnon  difficileintelligat.  Panis  etvi-  p 
num  in  Eucbaristia  symbolasunt  et  signa,quee,per 
verba  consecrationis  divinitus  sanctificata,  veram 
carnem  et  sanguinem  Ghristi  continent.  Neque  per 
consecrationem  desinunt  esse  symbola  ac  signa, 
quanquam  panis  et  vini  snbstantia  convertatur  in 
corpus  et  sanguinem  Domini. 

Petenunc,  an  proprie  panissacratus  (hoo  est  spe- 
cies  panis)  sit  corpusDomini,et  poculum  sit  sanguis 
ejus.  Negat  hoc  Facundus,  neque  immerito.  Quan- 
quam  enim  symbola  vere  contineant  corpus  et  san« 
guinem,non  ipsa  tamen  sunt  ipsum  corpus  et  san- 
guis;  et  quanquam  Cbristi  fideles,  dum  sacramen- 
tum,  bocestjsyinbolaet  signa.corporis  etsanguinis 
accipiuntyOorpus  et  sanguinem  Ghristi  recte  dican- 
tur  accipere,  attamen  eadem  symbola  proprie  non  n 
sunt  Ghristi  corpus  el  sanguis.  Negatne  propterea 
Facundus  accipi  revera  aFidelibus  carnem  et  san- 
guinemDomini,qufle  subsacramento,sive  sub  sym- 
bolis  latent?  Nequaquam.  Imo,8i  rite  perpendas,  id 
ipsum  illius  verba  fatentur.  Quid  enim  aliud  vult 
ille,  cum  ait  :  panem  et  poculum  in  se  mysterium 
corporissanguinisquecontinere  ?  Mysterii  voce  ve- 
teres  significarunt  aliquid  arc  inum,latens,aut  inef- 
fabile,  et  Ghrysostomus  (Homil,  19  in  epist,  ad 
/}om.) mysterium  appeIiat,r]uod  ignoratur  et  arca- 
num  est,  quodquesummopore  mirandum  etinsue- 
tum  est  atque  inopinatum.ProptereaEucharistiam 
ipsam,  sancti  Atbanasius,  Gregorius  Nazianzenus, 


Ghrysostomus,  aliique  Patres  aut  myBterium,  aul 
mysteria,eaque  vivifica,c(eleslia,  tremenda,  sancta, 
divina,appellarunt.ln  collectis  postcommunionem 
Ecclesia  prssertim  Romanabijgusmodi  voce  signifi- 
cabatperceptum  corpus  et  sanguinem  Domini.  Vide 
infra  Loonianum  Sacramentarium,  GeIia8ianum,ao 
Gregorianum.  Ibi  legitur:  Sacrisreparati  mysteriis. 
Refecli  caslesti  mysierio,  Quxsumus,  ut  divina  myste» 
ria,  Deus,  cujus  mysteriis  mundamur  el  pascimur. 
Adesto,  Domine,  populo  tuo,  quem  mysteriis  calesti- 
bus  imbuisti,Sancttflcati  salutarimysterio.Salutaribus 
repleti  mysteriis.Sit  nobis  reparatio  mentiset  corporis 
cxleste  mysterium.  Reliqua  praetereo.  Tam  certum 
autemaut,quam  quod  certissimum,  uti  nunc,itael 
antiquis  saeoulis,  designatam  fuisse  realem,etnon 
figuratam,  perceptioncm  corporis  et  sanguinisDo- 
mini,ut  infraostendemus.Quare  jam  intelligis,tan- 
tum  abesse,utPacundioratio  pugnet  contra  Catbo- 
licorum  sententiam,  ut  eam  diserte  conflrmet.  Re- 
sultat  hseo  eadem  veritasecomparatione  bpptismi, 
qua  utituridem  Faoundus.Quamvisbaptismas  tan- 
tummodo  sitsacramentum,  boc  est  visibilesignum 
adoptioni8,et  non  sit  ipsa  adoptio  al  tamen  baptismos 
potestadoptio  nuncupari.  Porro  nulla  dubitatioest 
quin  homines  baptismum  recipientes  veram  et  non 
figuralam  adoptionem  filiorum  Dei  accipiant.Brgo 
etiamsi  sacramentum,id  est,  signum  visibile.corpo- 
ris  et  sanguinis  Domini  proprie  non  sit  ipsum  eor- 
pusetsanguisDominiquitamenipsumsacramentuai 
sumit,veram  et  non  figuratam  carnem  etsanguinem 
Gbristi  recipit,quia  specles  panis  et  vini  revera  in  se 
mysterium,  hoc  est,  arcanam  tremendamque  prs- 
Bentiam  corporis  sanguinisqueDomini  coniinent;et 
nos  in  pane  et  poculo  consecrato  carnem  ejus  et 
8anguinemsuminns,uti  diserte  Facundus  testatur. 
Faiendum  nihilominns  est  quemquam  ez  hoc  Fa* 
cundi  loco  posse  ferre  Lutherans  sectse.ut  aiont, 
impanationem,qua8i  in  Eucharistia  panisac  vinnm, 
servatasua  8ubstantia,cam  veritate  corporis  etsan* 
guinis  Dominici  conjungantur.  Verum  corruithcc 
ilIatio,ubi  frequentatum  abomnibus  saBculis  morem 
animadvertas,  quemadhucGatboIici  inlerdum  reti- 
nent,  scilicet,  appellandipanem  hostiam  consecra* 
tam,  etcalicem  vinum  consecratum,quanquamper- 
petuo  statuerint  et  statuant  panem  et  vinum,  qQO- 
rum  species  permanent,  per  consecrationcm  coq- 
versa  fuisse  in  verum  ao  reale  corpus  et  sangoioem 
Domini. 

Ad  s^nctumAugustinum  procedo.Negari  non  po* 
test  quin  Sacramentariffi  secte  primi  parentes  Bn* 
rengariuseumque  secuti  Zwinglius,  et  Calvinos, 
quibusdam  librorumAugustinilocisJdubiiSyObscuris 
et  perperam  intellectis,  abusi  fucrint,  ut  realem 
ChristiDomini  prssentiam  ezEucharistia  auferrent, 
contempto  per  ingens  facinus  perpetuo  hac  de  re 
Ecclesis  consensu.AtnunquamAugustinus  somnia- 
vitaliterhic  se  sentire  quam  senserint  reliqui  Ec- 
cIesisPatres;et  si  que  occurrunt  in  ejuslibris  am- 
bigua,  ez  aliis  ejusdem  minime  dubiis  sententiis  et 


929 


D)8SERTATI0.  CAP.  VUI. 


930 


verbis  meusillius  est  petenda.Apposite  iQbanc  rem  A  Gbri8ti,8ed  corpus  6deliam,et  sanguinem  fldelium. 


Facundus,  queni  nuperaudivimus,  audiendus  bio 
quoque  e8t,dum  scribit :  «  Quemadmodam  calum- 
niantium  bsreticorum  est  ez  dabiiset  obscuris, 
qus  certa  etmanifesta  suntmale  interpretari,itaso- 
litum  prudentisac  veritatis  catbolic®  et  indubitatis 
atqueevidentibusambiguaetlatentiadeclarare.iOp- 
tandum  est^ut  prudentiimo  et  necessariabacregula 
utantur,quicunque  veritatem  potius  quam  secram 
suam  amant.Ex  Albertino  selegitBlngbamus  veluti 
formidandum  arietem  adeverlendamCatbolicoram 
de  Eucbaristia  doctrinam  fragmontum  sermonis 
saccti  Augustini  nobis  a  sancto  Fulgentio  servatum. 
Inquit  Augustinus  ad  infantes.boc  est,  ad  neopby- 
tos :  c  Hoc,  quod  videtis  in  altari  Dei,  etiam  trans- 


Nonne  etiam  eztra  sacramentum  Ecclesiaest  mysti- 
cam  corpus  Cbri8ti?Qui  ergo  baec  intelligenda?illud 
certe  evidens  est,  non  posse  Galvinianos  binc  ali- 
quid  derivare  ad  suee  opinionis  subsidium.Quamvis 
enim  naturale  corpus  Cbristi  in  Bucbaristia  ii  non 
admittant,flguramtamen  ejusdem  naturaiiscorpo- 
ris  in  ea  agnoscunt.  At  bic  nuliam  de  Ggura  verburo. 
Aut  ergo  Augustinus  nibil  boc  in  loco  decernit  veri- 
tasne  anfigura  carniset  sanguinisnaturalis  Domini 
8it  in  sacramento  ;  aut  sententiam  catbolicam  tan- 
tummodo  exprimit,  dum  ait :  «  Panis  est  corpus 
CLiri8ti,et  caiix  est  sanguis  ejus.»  Neque  enim  quis- 
quam  nisi  temere  negare  audebit  Augustini  quoque 
temporeEcciesiaminliturgiarogasseDeumutpania 


acta  nocte  vidistis.  Sed  quid  esset  quid  sibi  vellet,  |^  <c  fieret  corpus  Cbristi,»  et  per  vorba  Domini  ao  per 


eum  magnffi  rei  Bacramentum  contineat,  nondum 
audistis.Quod  ergo  videtis,  panis  est  et  calix,  quod 
vobis  etiam  oculi  vcstri  renuntiant.Quod  autem  (ides 
vestra  postulatinstruenda,PANis  estcorpus  Christi, 
CAUX  SAMGUisCHnisTi  {AugusL  serm,  272,  nov,Edit. 
Bened,), »  Tum  infantes  ioducit  interrogantes  uquo- 
modo  »  cum  Cbristus  in  coslum  ascenderit,  sedeat- 
que  ad  dexteram  Palris,  «  est  panis  corpus  ejus»et 
oalix,  vel  quod  babet  calix,est  sanguis  ejus  ?»  Ad 
hec  Augustinus  :  «  Ista,  fratres,  ideo  dicuntur  sa- 
cramenta,quia  ineisaliud  videtar,aliadintelligitur. 
Quod  videtur,  speoiem  babet  corporalem.  Quod  in- 
telligitur,fructum  babet  Bpiritualem.Corpus  autem 
Cbristi  si  vis  intelligere.Apostolum  audi  dicentem 
Qdelibus :  Vos  aulem  estis  corpus  Christi,  et  membra. 


illapsum  Spiritus  sancti  mutaretur  panis  in  carnem 
Domini  ipsiua.Unum  itaque  exculpere  binc  possis^ 
scilicet,Augustinum  in  isto  sermonc  explicandura 
minime  sumpsisEesitne  revera  insacramento  caro 
et  sanguis  Christi,  sed  boc  sibi  duntaxat  propo- 
suisse,  scilicet^  explicaodum,cur  sacramentum  ip- 
sum  in  pane  et  vino  institutum  fuerit.Hoc  myslice 
factum  aitad  deprsdicandam  (idelibus  necessitatem 
cbaritatis  et  unionis  inter  8e,et  cum  Christo :  quod 
ille  in  tot  aliis  locis  iuculcat,  ut  populum  suum  a 
ferventi  Donatistarum  scbismate  avertat.  Attamen 
boc  etiam  in  loco  is  evidenter  veritatem  ac  realita- 
tem  corporis  Cbristi  in  Eocbaristia  tradit,  cum  ait 
a  sacerdote  exbibente  neopbytis  sanctiBcatum  pa- 
nem  dici :  Corpus  Christi,   boo  est:   Ecce  corpus 


8i  ergo  vob  estis  corpus  Cbristi  et  membra,  mysto-  C  Domini,et  ipsos  respondere  AMEN,id  est  :ita  credo, 


rium  vestrum  in  mensa  Dominica  positum  est ;  my- 
sterium  vestrum  accipitis.Ad  id,quod  estis,  Amen 
respoiidetis  et  respondendo  subscribitis.Audis  eni  m: 
CoRPus  CHRiSTr,et  responde8,Amen.Esto  membrum 
corpori8,at  verum  sit  amen.»  Tum  pergit  ostendere 
cur  in  pane  et  vino  condciendum  Cbristus  voluerit 
sacrameotum  hoc;nempe  ut  charitatem  et  unitatem 
fidelibus  suis  commendaret ;  nam  de  multis  granis 
tam  panis  quam  vinum  constituuntur.Ex  isto  ser- 
mone  Bingbamus  et  alii  ejus  gregis  inferunt  nihil 
aliud  esse  in  altari,  nisi  panem  et  vinum  :  corpus 
naturale  Christi  non  illic  baberi,  sed  tantum  re- 
prflesentationem  illius,et  corporis  etiam  mystici,boc 
est,  EccleBiffi. 


ita  est;  credo,  inquam^boc  esse  verum  Cbristi  cor' 
pus.  Tum  subdit  Augustinus :«  Esto  membrum  cor- 
poris,  ut  verum  sit  amen.  »  lloc  est :  Si  credis,boc 
esseverum  corpusChristi,tu  quoque  fac  perveram 
cbaritatem  ut  sis  membrum  veri  corporis  bujus. 
Nam  si  aliter  agis,  et  charitute  caros,non  ex  corde 
dicis  amen,hoc  est^  non  tibi  cordi  est  ut  sis  mem- 
brumcorporisDomini^qui  cbaritatemab  hominibus 
Evangelico  addictis  prsBcipue  oxigit.Huc  autem  ad- 
vocandus  est  alter  ejusdem  sancti  doctoris  sermo 
ad  infantesip808,sivead  neophytos  :«  Memorsum, 

aitjpromissionis  meae.Promiseram  enim  vobis,  qui 
baptizati  estis,  sermonem,  quo  exponerem  mensae 
dominicaa  8acramentum,quod  modo  etiam  videtis. 


Quam  facile  nobis  blandimurin  bis  quaevolumus,  D  etcujus  noctepra;terita  participes facti  estis.Debetis 


quae  sentimus,qu6e  amamus !  Quisquisattenteser- 
monem  buncscrutatur  atque  perpendit,fateatur  ne- 
cesse  est  se  multas  tenebras,  se  concatenationem 
sermonis  nullam  ibi  reperire;  usque  adeo  ut  cardi- 
nalis  Perronius  excidisse  bic  aliquid,neque  imme- 
r!to,fuerit  suspicatus.Nam  «  panis  est  corpus  Chri- 
Bti,calix  sanguis  Cbristi  »  diserte  dicitur.Tum  pe- 
titur  quomodo  naturale  corpus  et  sanguis  Cbristi 
sint  in  Eucbaristia,  cum  in  coelo  Christus  sedeat. 
Augustinus  respondetcuro  Apostolo:  Vos  estiscor" 
pus  Christi  et  membra,  Absurda  planc  videalur  re. 
eponsio;  hinc  enim  sequitur  panem  esse  non  corpus 


scire  quid  accepistis,quid  accepturi  estis^quid  quo- 
tidie  accipere  debeatis.  Panis  ille,  quem  videtis  in 
altari,  Banctiflcatus  per  verbum  Dei,  corpus  est 
Christi.  Calix  ille,imo  qood  habet  caiix,  sanctifi- 
catum  per  verbum  Dei,SANauis  ESTCHRisTi.Per  ista 
voluitDominasCbristus  commendare  corpub  etsAN- 
GUiNEM  8uum,quem  pro  nobis  fudit  in  remissionem 
pecoatorum  {August.serm,  227,  nov,  Edit.,oHm  83).» 

Ut  qaisque  inteligit,aliter  sane  locutus  fuisset^qui 
Calvinianamopinionem  expositurusfuisset  neopby- 
tis  tum  primum  percepturis,  quid  Eucbaristia  sit, 
ne  quisquam  fallcretur.Ejusmodi  ezposilio  illitan- 


«31 


DE  RBBUS  UTUBOIC18. 


93t 


tum  convenit  cui  catholictt  Ecolesis  Bententiam  tra- 
dere  animua  ost.Quid  autem  sit  hoc  corpus,hio  san- 
gui8,Augu8tinu8  explicat,  nempe  corpus  naturale, 
et  sanguis  naturalis  Christi^  quem  ipsa  pro  nobis 
fudit.Panis  igitor,perverburo  Dei  sanctificatus.hoc 
est  per  verba  consecrationis  (quod  contra  nonnullo* 
rum  QrflBcorumopinionemsempermeminissejuvat) 
corpus  eet  Christi  naturale,uon  vero  imaginarium 
per  fldem  percipientium.  Nam  si  hoc  postremum 
foissetydixisset  Augustinus :  Panis  ille,quem  vide- 
tis,figura  est  corporis  Gbri8ti,neque  dixisset :  Gor* 
pus  estChristi.Pari  ratione  is  ait :  Vinum,per  ver- 
bum  Dei8anotificatum,8angui8e8tGhristi  naturaliS) 
etminime  figura  il]ius,Pergitdeindein  hoc  sermone 
Augustinus  docere  neophjtos  quid  exigatChristus 
adbene  recteque  accipiendum  corpus  et  sanguinem 
auum.Scilicet,  cbaritatem  et  unionem  membrorum 
inter  se,  et  cum  capite  ipso  Domino  Je8u.'«  Gom- 
mendatur  vobis  (suntejus  verba)  in  isto  pane,quo- 
modo  unitatem  amore  debeatis.  Unus  pani8,unum 
corpus,  multi  sumus^  »  Apostoius  ait  (/  Cor,  x,n), 
Imitatus  hic  Augustinus  Chrysostomum  (HomiL2i 
ih  /  Cor,),  Ex  isto   ergo  aermone   alter  explican- 

dUB. 

Quod  saltem  fateatursincerus  quisque  exCalvini 
as8ecli8,prior  ille  sermoaliquacaligine  circumfusua 
e8l,et  nimia  confidentia  laborat,qnicunqne  ibi  Gal- 
vini  documenta  manifeste  contineri,et  ex  hoc  aliia- 
que  locis  Augustini  tenebrosis  exponenda  esse  tot 
aliaoju3dem,qu«Qapertis8ime8tatuuntcatholic8BEc- 
clesiffi  sententiam,  contendit.  Pauca  baso  seligo  : 
«  DiximuSyfratres  (inquit),hoo  Dominum  commen- 
dasse  in  manducatione  carnis  8U8B,et  potatione  san- 
guinis  8ui,ut  in  illo  maneamu8,et  ipse  in  nobis,etc« 
Quid  nos  credimus,et  cognovimu8?Quia  tu  es  Ghri- 
Btus  Filius  Dci  vivi,id  est  ipsa  vita  elerna  tu  es  :  et 
non  das  in  carne  et  sanguine  tuo^nisi  quod  e8,etc. 
Carnem  Christi  et  sanguinem  Christi  non  edarous 
tantum  in  8acramento,quod  et  multi  mali^sed  usque 
ad  spiritus  participationem  manducemus  et  biba- 
mu8|UtinDominicorporetanquam  membramanea- 
mu8(Aug.tract.27,m  yoan.vi).»Si  Christus  dat  nobis 
quod  ipse  est,  ergo  se  ipsum  dat,id  est  veram  car- 
nemetsanguinemsuumcumdivinitateconjunotum; 
et  vitam  spiritus  nobi8dat,ita  iit  maneat  ipse  in  no- 
bis,et  nos  in  ipso  maneamus,  quia  ipsa  vita  ffiteroa 
est.  Christus  Ad  hsBC  de  Monica  matre  sua  ait  Au- 
gU8tinus:»Memoriam8ui  ad  altare  tuum  fieridesi- 
deravityCuinullius  dici  intermis8ioneservierat,unde 
Bciretdispensari  victimam  sanctam,qua  deletum  est 
chirograpbum  quod  erat  contrarium  nobis  {Ang,f 
lib.ix  Conf,,  c.  13).»  Unquamne  fuit  panis,qualem 
Sacramentarii  Eucharistiam  con8ent,victima  sancta, 
quad  chirographum  damnationis  nostrs  delevit?Mi- 
nime  gentium.Yictima  hsc  fuit,ac  est,  verum  cor- 
pusChristi.NequeaitAugustinus  dispensari  figuram 
victim»  illiu8,sed  victimam  ipsam.Rursus  scribit 
idem  sanctus  episcopus  :  «  Ecclesiastes  aiiiNon  est 
bonum  homini^  nisi  quod  manducabit  et  bibet,  Quid 
credibilius  dicere  intelligitur,quam  quod  ad  parti- 


A  cipationem  mensflB  hujus  pertinet,  qoam  sacerdos 
ipse  mediator  testamenti  novi  exhibet  secundom 
ordinem  Melchiaedech  de  corpore  et  aanguine  soo? 
Id  enim  eacrificium  successitomnibus  iilis  saorificiis 
veteris  testamenti,quffi  immolabantur  in  umbrafu- 
turi  {Aug,,tib,  xvii  de  Civit,  Dei,  c.20).  •  Si  Chriatue 
inoruentum  sacrificium  corpore  et  sanguine  8qo 
pera^^re  dicitur,ergo  Augustinus  non  flguram,Qoii 
umbram  novit  corporis  et  sanguinis  Domini  in  eo- 
dom  sacrificio.Et  potissimum  qaodbicet  ia  totali- 
is  loci88crIpserit,vetera  8acrificia,figura89umbraset 
signa,  fuisse  unius  Chriatiani  sacrificii,  et  Chrisli 
quotidie  immolati  in  sacro  altari ;  quia  (subdit  Ao« 
gU8tinus)«pro  illisomnibus  sacrificiis  et  oblationi- 
bu8  corpus  ejus  oirertur,et  participunatibua  minis- 

n  tratur.»  Ergo  non  panis  tantum,noQ  figura  corpo- 
ris  et  sanguinis  Cbristi,  sed  verum  corpus  et  san- 
guis  Christi  in  missa  offertur  et  immolatar. 

Prffiterea  scribit  idem  sanctus  episcopaB :  »  Me- 
diatorum  Dei  atque  hominum,  hominem  Ghristnm 
Jesum,  carnem  8aam  nobio  manducandamtbiben- 
dumque  sanguinem  dantem,  fideli  corde  atqae  ore 
8U8cipimu8;quamvi8  horribiiius  videatur  humanam 
carnem  manducare,  quam  perimere,  et  hnmanum 
sanguinem  potare,  quam  fundere  (Aug.  Contra  ad* 
vers.leg,,  t.  ti,c.  9).  »  Hoo  est,  quanquam  Dominns 
dixerit,8e  datnrum  et  revera  det  carnem  auam  nobis 
manduoandam,bibendumqueBangainem,quod8ane 
horribilee8t,attamenverbisejusfideate8,firmi8simo 
corde  credimus  uos  eamdem  oarnem  ore  accipere  et 
munducare.ipBumque  sanguinem  potare.Ineptisai* 

C  me  hacdicerenturinCalvini  'sententia,qu«  enim  dif- 
ficuUae  aderedendum,quis  horror,8i  flgura  tantom 
carnis  et  sanguinis  Cbristi  in  saoramento  accipitorf 
Denique,  ut  alia  omittam,  petenda  e&  Bellarmino, 
aliisque  polemiois  8criptoribu8,et  prcBeipue  eTan* 
ctore  Perpetuitatis  fidei,en  quid  Augustinua  in  oele- 
berrimo  loco  ait :  «  Et  ferebatur  in  manibua  sois. 
Hoc  vero  (fratref)  quomodo  posset  fieri  in  bomine, 
quis  intelligit?  Quie  enim  portatur  ia  maniboa  aai^ 
Manibus  alioram  posset  portari  homoymanlbas  sais 
nemo  portatur.Quomodo  intelligatur  in  ipsoDavid 
secundum  lit(eram,non  invenimus :  in  Christoaii- 
teminvenimus.Ferebaturenim  Christoe  in  manibai 
8uis,quando  commendans  gorpos  80UM,ait:H0C  bst 
CORPUS  meum;  ferebatur  enim  illud  corpas  in  mani- 

D  bus  suis  {Aug.  enarr.  in  psal.  xxxiii).  >»  Possunt 
quidem  Sacramentarii  in  sacris  Iitteris,atque  innu- 
meris  in  locis  sanctorum  Patrum,ubi  deEucharistia 
sermo  est,expiscari  opinionem  suam,et  ubivis  ob- 
trudere  nguram,interprelari  verbum  est  pro  signi^' 
caty^i  quod  litterale  prorsus  e8t,metaphoricum  aibi 
fingere^sese  decipiendo  et  alios  ;  fierienim  noo  po- 
tuit  quin  Patres,  si  cum  Calvino  sensiseent,  ali- 
quando,  imo  saepe  exponerent,  quid  aignificaret  in 
Eucbaristiacorpuset  sanguis  Domini  secundnm  Cal- 
vinianom  interpretationem  :  a  quo  tamen  ii  absti- 
nuerunt,imo  contrarium  tradiderunt.  Ast  adeo  lu- 
culenta  sunt  Augustini  nuper  adducta  verba,ut  nul- 
lus  effugiendo  sit  locus.lnquit  ille  Jesum  in  insti- 


933 


DISSBRTATIO.  CAP.  VUI. 


934 


taenda  Eucbarislia^et  diceodo  de  pane :  lloc  eU  cor-  A  Nysseoo,  quie  optabat,6xqui8ivity  neque  tameniDve 


f>tafii^m,porla8se8eipsum  in  manibua  suis,atque 
id  verificatiim  fuisse  secundumlilteram,  idest  non 
metapborice,  non  figurate,  non  ex  imaginatione  per- 
cipienlium  Eucbaristiam.Agnoscit  Augustinus  ee" 
cundum  naturalem  ordinem  impossibile  quemquam 
bominumportare  se  ipsum  inmanibussuis.Atnon 
id  Deo  impossibile ;  prodigium  boc  revera  factum 
a  Domino  futetur  in  bujus  inefTabilis  sacramenti  in- 
fttitutione.Nibilautemmirandioccurreretinbomine 
porlanteimaginem  etfiguram  suam  in  manibus  suis. 
Ergo  nisi  pervicares  et  obcaecati  bomines  conten- 
derepo88int,ignoratamautnegatam  asancto  Augus- 
tino  reaiem  corporis  etsanguinis  Domini  prsesen* 
tiam  in  Eucbaristia.  Atque  ex  bis  manifcstis  locis, 


nit;  tum  neglexit  alia  loca,  in  quibus  evidentissime 
idem  sanctus  doctor  et  realem  praesentiamDomini 
in  Eucbaristia,  et  mutationem  panis  et  vini  in  cor- 
pus  et  sanguinem  Gbristi  testatur  ?  Florebat  illean- 
no  Ghristi380.Nimiu8e8sem,8i  integramorationem 
de  Eucbaristia  afTerem  ex  magna  catecbesi  illi  us .  Pau 
cis  contentus  ero  :  «  Jesu  Gbristi  corpus,  inquit,eo 
quod  inbabitatum  fuit  a  Verbo  Dei,  in divinam  digni- 
tatem  immutatum  fuit.  Recte  igitur  sanctificatum 
panem  in  verbo  Dei  corpus  immaculatum  credimus 
(Greg.  Ny$x.  Catech.,  c,  57).  »  Tum  ait,  sicutipanis 
etvinumalimentanaturalia  in  substantiam  nostram 
convertuntur,  ita  Dominus  nobis  exbibuit  b«QC  dona, 
(<  cum  immutatet  transformat  visibiliumnaturam» 


quffi  ambigua  et  obscura  interdum  in  Augu»tinili-  ^  id  est,  panem  etvinum,  «  in  suum  corpus  exvisa- 


bris  ofTenduntur,  explicanda  sunt,  non  vero  perspi- 
coa  6  tenebrosis.  Neque  tanto  viro  contradictiones 
tribaendas  quisque  sapiens  intelligit.  Videas  ctiam 
velim  illius  serm.  225,  olim  140,  de  tempore,  et 
serm.  372,  olim  54,  de  diversis,  ui  alia  ioca  pree- 
teream. 

NescioquidexoulperevelitBiogbamusexCregorio 
Nysseno,  qui  scribit :  «  Panis  item  panis  est  initio 
oommuniSy  sed  ubi  cum  mysterium  sanctiGcaverit 
XpiTcou  XiY^tai  xal  YCvetoii,  corpus  christi  dicitur 
BT  FiT.  Sic  altare,  sicoleum,  sic  sacerdos  per  bene- 
dictioDem  sanctificantur,  etsacerdoti  contigit,  cum 
nibil  vel  corpore  vel  forma  mutatus,  sed  quod  ad 
speciem  externam  attineti  ille  est,  quierat,  invisi- 


crs  benedictiouis.  »  Diserte  etiam  tradit,  ad  fer- 
menti  similitudinem  corpus  Gbristi  in  fideiium  cor- 
pus  ingredi,  ut  totum  in  se  transferat  atqne  immor- 
talitate  donet.  in  bis  qnaere,  si  potes,  Caivini  som- 
nia :  nibil  invenies,  nisi  veram  catbolicae  Ecclesi» 
doctrinam. 

£x  catecbesi  sancti  Gyriili,  qui  anno  Gbristi  360 
JerosolymitanamEcclesiamregebatbffioBiogbamuB 
excerpsil.ubidesacratocbrismateaanctusepiscopus 
sermonem  babet:  «  Vide  ne  illud  esse  putes  un- 
guentum  tantum.  Quemadmodum  enim  panis  Eu- 
cbaristicus  post  sancti  Spiritus  invocationem  non 
ampliusestpanis  communis,  sed  bst  corpusGhristi 
sic  et  sanctum  boo  ungentum  non  amplius  est  un- 
guentum,  neque,  utitadicam,  commune,  postquam 


bili  quadam  vi  et  gratia  invisibilem  aDimam  in  me-  Q  Jam  consecratum  est ;  sed  est  cbarisma  (sive  dona- 


lio8  traosformstam  gereos  [Greg.  Np$s,,  lib,  de  BapL 
Christ.h  »  VelitfortasseBiogbamns  comparationem 
instruere  inter  altare»  oleum  sacrum,  et  saoerdotee, 
qnorum  substantia  non  mutatur,  etEucharistiamin 
qua  Gatbolici  mutationem  subetantis  panis  et  vini 
statuont.  Sed  mirum  est,  qui  nonvideat  nibiloratio- 
nem  Nysseni  favere  Galviniaois.  et  contra  ex  bis  evi 
denter  oonfirmari  catbolicam  seDtentiam.  Quid  in 
altari,  oleo  et  sacerdotibus  operatur  benedictio,  si- 
ve  aanctilioatio?  Ut  quod  profanum  et  rescommn- 
nis  antea  erat,  per  invisibiiem  effectum  gratiaB  san* 
ctum  et  res  sacra  incipiat  esse,  et  veneratione  digna 
efficiatar.  Hoo  vere  ac  veriesime  operaturvis  bene- 
dictioniB,  quamquam  quod  ad  speeiem  extemam  at- 


rium;  Gbristi  etSpiritussancti,  prassentia  divinitatis 
ejusefficax  redditum  [CyriU,  Joros.,  Catceh,  21,  $eu 
Mystag,  3).  »  8ed  adbuc  cum  aere  digladiatur  Bin- 
ghamus.  Aperte  Eucbaristiam  a  cbrismate  sacro  di« 
stinguit  Gyrillus.  Tam  panis,  quam  uogentum  per 
invocstionem  Dei  sanctificantur ;  sed  unguentnm 
remanet  quale  erat,  efficacia  duntaxatpraBditum  ad 
oontribuendam  fidelibus  fortitudinem.  At  quid  pa* 
nis  Euobaristicus  per  invocationem  consequitur  ? 
Non  ampliusestpaniscommunis,  sed  fit  panis  vi  vtia 
qui  de  celo  descendit.  Est  corpus  Gbristi.  Quare  bio 
etiam  locus  contra  Sacramentarios  pugnat.  Qui  vero 
bochominumgenus  consulereconscientiae  su»  apnd 
Deum  possit,  non  video,  quando  hec  aliaque  corra'* 


tinet,  nulla  mutatio  acoidat.  Horaus  quem  in  finem  •.  dunt  aut  dnbia,  aut  omnino  suae  opinioni  contraria 

•  «•.•  M  j*i^         A*  J  _      1.      •  •  ^J         A*l_*  •  -l*4*l_  j  k    *  a,        r% 


benedictioet  sanctificatioad  panemetvinnm  in  aaora 
mensa  adbibetur  ? Utpaniji/io^ corpus,  vinum sanguit 
fiat  dileetissimi  Filii  iui  Domini  nostri  Jesu  Christi. 
Hoc  Romana,  faoccaQterffiOccidentisetOrientislitur- 
gi»  eonant.  Atqueboc  ipsum  itidem  per  benediotio- 
nem  et  verba  Gbristi  quotidie  Eooiesia  vere  ac  veris- 
Bime  impetrat,  et  quod  anteapanis  communis,  Nys- 
seno  testante, corpusGbristi  fit,  etdioiturnonsolum 
XiYexai,  dicltur,  sed  ^(vetQii,  fit,  quanquam  species 
externa  nibil  immutetur.  Haec  qui  non  videt,  captus 
oculiBsitneoesse  est.Sed  et  hic  iil>entera  Binghamo 
petiissem,  num  sincere  ad  veritatem  inquirendam 
compoaitam  animum  gereret,  quando  is  in  Gregorio 


ut  sibi  suisqueanditoribus  persuadeant  inventa  Be- 
rengarii  atque  Galvini,quando  loca  perspicua  ante 
pedes  habent,  ex  quibus  veteris  Ecclesiie  dogma  de 
Eucbaristia  apertissime  resultat.  Ipsum  Gyrilium 
Jerosolymitanum  miilies  opposuere  Gatbolici  Galvi- 
nianis.  Gur  faciem  ab  ejus  luce  avertunt,  et  acali- 
ginosistantumlocisprffisidiumeonquirunt^Nornnt 
if,  Gyrillum  bsc  quoque  babere  :  «  Gum  igitur  ipse 
Gbristus  pronuntiaverit  ac  dixerit  de  pane  :  Hoc  est 
Gorpos  meum,  quis  audebit  deinceps  ambigere?  Et 
oum  ipse  asseveraverit  et  dixerit :  Hic  mens  est  san- 
guis,  quis  unquam  dubitaverit,  aiensnon  ejusesse 
sangoinem  (Cp^l*,Cat€ch.2lfL^seuMystag.  4)?  »  Tnm 


935 


DB  RBBUS  LITUR0ICI8. 


936 


illos  praeoccapat  Gyrillus,   qui  de  tanto  miracalo,  f^  iis  processerint.  Ganonici  certe,  in  qoo  tremendi 


scillicet,  de  conversione  panis  in  corpus,  et  vinijn 
sanguinem  dubitare  forsitan  pergunt,  inquiens  : 
ff  Aquam  olim  in  vinum,  quod  snnguini  affine  est, 
inGanaOalilao  transmutavit^eteumparum  dignum 
existimabimus,  oum  vinam  in  sanguinem  transmu* 
tavit  ?  Ad  nuptias  corporales  vocatus,  siupendum  hoo 
miraculum  effecit ,  et  non  eum  muUo  magis  Oliis 
tbalami  nuptialis  corpus  suum  et  sanguinem  frenda 
donare  conGtebimur?»  Habes  hic  in  meridieposi- 
tam  Gatholicorum  tran9Sub8tantiationem,simulque 
prorsus  dejecta  Galvini  somnia.  Quale  enim  miracu- 
lum  mibi  in Eucharistia,  Galviniano  more  intellecla , 
ostendas^  ut  opus  sit  altero  miraculo  mutaiionem  ibi 
factam  confirmare?  Majori  etiam  luce  donata  ca- 


mysterii  summa  consistit,  nihil  unquam  additum 
fuit,  quod  vel  minimum  substantiam  rei  mutet ; 
atqueis  inutroqueOelasii  et  GregoriiSacramentarlo 
legitur.  Quodnuncigiturin  missa  Romana  dc  conse 
cratione  oblationis,  sive  oblatorum,  idest,  paniset 
vini,  habetur  idem  quoque  precedentibas  quibusqae 
ssculisEcclesiaRomanausurpavit.Nempesaccrdos 
ait:  Quam  oblationem  tu,  Deus,  in  omnibus^  qu3^sumu$ 
benedictam,  aseriptam,  ratam,  rationabilem^  accepia^ 
bilemque  facere  digneris^  ut  nobis  corpus  et  sanguis 
fiat  dileciissimi  Filii  iui  Domini  nostri  Jesu  Chrisli, 
Tum  Gbristi  verba  subdit,  per  quas  ipse  in  ccena 
panem  el  vinum  in  proprium  corpas  et  sanguinem 
convertit,  et  re  ipsa  fit  consecratio.  Aliqaod  inter 


tholics  Ecclesiffi  sentcntia  se  tibi  infra  ofTert,  dum  «%  Romanam  et  Orientalcs  Ecclesias  discrimen  occur- 


heec  ait  Jerosolymitanus  episcopus :  «  Quamobrem 
ne  tanquam  nudisetcommunibus  elemeniis  pani  et 
vino  attende  :  Sunt  bnim  gorpus  et  sanguis  Ghristi, 
secundum  Domini  asseverationem.  Nam  etiamsi 
illud  tibi  suggerat  sensus,  (ides  tamcn  et  certum  et 
flrmum  efficiat.  Nejudices  rcm  cxgustu,  sed  ex  fi- 
de  citra  ullam  dubitationem  certus  eslo  te  corporis  et 
sanguinis  Ghristidonodignatumfuissc.iiHsecpros- 
tant,  haec  legunt  Protestantes,  in  quibus  quid  reve- 
ra  senserit  de  Eucharistia  vetus  Ecclesia,  unusquis- 
que  vidcre  cogitur  :  nihilominus  non  vident,  aut  ni- 
hilifaciunt;  imovelutnovnm  commentumtransnb- 
stantiationem  inflatis  buccis  venditant,  quasi  nova 
voce  Catholici  utentes  rem  antiquissimam  non  de- 
signent,  cum  certum  sit  sanctos  quoque  Patres  aliis 


rit;  nam  Graeci  uc  varis  Christianorum  sects  in 
Oriente,  post  Gbristi  verba  Spiritum  quoque  sanc- 
tum  invocant,utinsacradonailiapsus,  eadem  tran- 
smutot,  et  faciat  corpus  et  sanguinem  Doraini,  vi- 
delicct  ut  compleatur  ac  perGciatur  jum  per  verba 
Ghristidonorumlransmutatio  peracta.  Idem  quoqoe 
in  liturgia  Mozarabica,  Gothica  etvetere  Gallicana 
faclum  constat.  Hac  de  re  nulla  disputatio  apud  ve- 
teres  fuit ;  postremis  tantum  ssculis  oborta  est  ali- 
qua  inter  Latinos  etGraecos  controversia,  nam  per 
verba  Ghristi,  an  simul,  aut  postea,  per  invocatio- 
nem  sancti  Spiritus. 

Gomplures  autem  ez  catholiois,  id  est,  Goarios, 
Ghefontaine,  Renaudotius,  Brunius,et  nuperP.  Gar- 
don  Benedictinus,  tradiderunt  non  esse  Grecis  et 


vocibus  idem  significantibus  dogma  ipsum  tradi-  C  Syris  inferendam  molestiaro,  quod  ex  eorum  litor 

giis  nondum  satis  peracta  consummataque  videakar 
per  verba  Dominiconsecratiodonorum,  quando  pos 
illa  invocatur  Spiritus  sanctus,  ut  eadem  donaeffi- 
ciatcorpus  et  sanguinemGbristi.Verumtantam,erga 
Grfficos  et  Syros  indulgentiam  proxime  pretcritis 
annis  non  tulere  aliquot  inter  Galholicos,  gravissi- 


disse,  ut  infra  uberius  ostendemus. 

CAPUT  IX. 

Quid  veteres  Romanx  Rcclesix  titurgias  traduni  de 

Eucharistia, 

Etsinullasuper8itcum0ccidentalium,tum0rien- 
talium  Ecclesiarum  liturgia,  quae  eamdem  omnino 
faciem  relineat,  quam  primis  sfficulis  GhristianaB 
religionis  sortila  fuit,  certum  tamen  est  vel  ip&is  iis 
Bseculis  incruentum  sacriflcium  ceiebratum  seniper 
fuisse,  etprecesetritus,hocest,liturgiamadhibitam 
inactione,qufleomniumprae8tantis8imummy3terium 
complectitur.  Accesseruntsensim  aliae  preces,  ora- 
tiones  et  ritus,  pro  varietate  festorum,  pro  diversa 


misque  rationibus  ostenderunt  nequaquam  tolerao- 
dos  esse  Graecos,  nisi  palam  fateantur  ex  ucis  Do- 
mini  verbis  sequi  integram  transubstantiationem, 
quod  eliam  ii  fassi  videntur  in  concilio  Fiorentino. 
Nam  si  praeter  eadem  verba  ad  consecrationem  exi- 
gitur  posterior  invocatio  Spiritus  sancti,  arlolalroi, 
sive  adoratores  panis,  dicendi  erunt  Latini,  Pro- 
pterea,  si  hosce  audimus,  censendi  sunt  tam  Grsci 
episcoporum  pietate  et  ingenio  :  at  id  quod  praeci-  D  quam  Syri  in  antiquas  liturgias  perperam  intulisse 


pnum  in  missa,  et  quod  ad  sacrificii  subslantiam 
perlinet,  religiose,  semper  fuisse  servatum,  et  nun- 
quam  immutatum,constatexiisipBisPa(ribus,  qui 
priora  Eoclesias  saecula  suisscriptis  illustrarunt.  Id 
oardinalis  Bona,  id  egregii  alii  tum  antiqui,  tum 
recentes  scriptores  copiose  ostenderunt.  Proptcrea 
quid  sentiendum,  quidcredendum  sit  deEucharistia 
ex  boo  potissimum  fonte  petendum  est.  Sunt  nobis 
vetustissimaEcclesiae  Romanae  Sacramentaria,  Leo- 
nianum,Gela8ianum,etGregorianumetGodicesante 
mille  ferme  annos  scripti.  Quae  pauca  in  cis  addita- 
menta  occurrunt  post  sanctos  Gelasium  etGregorium 
facta,  nihif  obstant  quo  minuB  eiJusdi  litturgis  ab 


preces  illas,  sive  invocationem,  a  qua  inQrmarivi- 
detur  virtus  dominicorutn  verborum.  Pauclsdicam 
rectissime  a  Gatholicis  constitutum  fuisse  consecra- 
tionem  pendcre  duntaxat  ex  Christi  verbis,  dogma 
namque  boc  ex  antiquis  Patribua  elioitur,  et  pre- 
sertim  ex  JoanneGhrysostomo,  Ambrosio,  et  Augn- 
stino.  Antepaucos  etiamannos  P.  Petrus  deBeoe- 
dictis  in  insigni  editione  operum  aancti  Ephrcm 
ostendit  Syros  ipsos  agnovisse  peragi  consecratio- 
nem  per  eadem  Ghristi  verba,  atqae  ad  eamdem 
nihil  conferre  invocationem  posteriorem  sancti  Spi- 
ritus,  quae  etiam  in  non  paucis  liturgiis  desideratur. 
Yerum  ad  Ecclesias  Latinas  quod  attinet.  nuUat 


937 


DISSEETATIO.  CAP.  IX. 


938 


superest  locu?  suspicioni  adorati  panis.  Nam  etsi  j^ 
preces  ad  esseotiam  coasecrationis  exigerentur 
(quod  falsum  est),  in  Latinis  tamen  liturgiis  istas 
praBcedunt  verbaChristiyita  ut  post  eorum  pronun- 
tiationem  certissime  etabsolutissime  consummata 
sit  transsubstantiatio.et  nihil  deinde  adoretur^nisi 
verum  corpus  et  verus  sanguis  Domini.  Quod  vero 
Grsci  et  Syri  antiquas  adulterarint  Jiturgias,quam 
faciJedicitur,tam  difHcile  foret  legitimis  confirmare 
documentis.Exquo  Nestoriani  etEutycbianiaGra^- 
cis  et  Latinis  discessionemfecere^nunquam  existi- 
mandi  sunt  conspirasse  cum  Graecis  ad  vitiandam 
veterem  liturgiam,quffi  utrique  genti  sseculo  Ghrisli 
quinto  communis  erat.  Ast  illi,inquies,  invocatio- 
nem  adhibent  posteriorem,  quae  cum  efficacia  ver- 
borum  Domini  pugnare  videtur.  Ita  sane ;  sed  mi-  p 
nime  irascendum  iis  qai  Orientalium  ritus  emol- 
liunt;  modo  ii  nequaquamdubitent  quia  consecra- 
tio  sita  sit  in  ejusmodi  verborum  virtute.Gaeterum 
nulla  unquam  fuit  inter  Occidentis  et  Orientis  Ec- 
clesias  discordia  etconcertatio  de  praesentia  reali 
Domini  in  Eucharistia,  neque  de  mutatione,  sive 
transsubstantiatione  ;  hisce  enim  dogmatis  concor- 
diter  omnes  adhsesere  semper,  atque  adhflercnt ; 
nobisque  praesto  suntcertissima  Acta,quibus  prae- 
cipue  Graeci  novas  hacdere  Lutheri  et  Calvioi  opi- 
niones  exsecratur. 

Quid  autem  sacerdotes  petantaDeo,dum  petunt, 
ut  sacra  dona  fiant  corpus  et  sanguis  Domini,ver- 
boruro  vis  satis  prodit,  nimirum  panem  et  vinum 
non  ficte,  non  metaphorice,  sed  rcaliter  converti  in 
corpus  et  sanguinem  Christi.  Petitio  enim  innitur  ^ 
omnipotentia  Dei,  cui  id  possibile  est,  et  exemplo 
Christi,qui  idem  in  ccena  praestitit,inquiens:^()c^5/ 
corpusmeum;  etmandato  ipsius  Domini  praecipien- 
tis  ut  sacerdotes  in  suam  commemorationem  idem 
faciant.  Si  quis  sanctorum  a  Deo  peteret  ut  vir- 
ga  haec  fiat  serpens,  aqua  h)ec  fiat  vinum,  quis 
unquam  somniaret  aliud  peti  quam  quod  verbum 
fio  significat  apud  Latinos,  el  in  Italica  lingua 
sonsii  avventd  Attamen  ausi  sunt  Sacramentarii 
nullam  hic  agnoscere  realem  mutationem.  Pergit, 
secundum  illos,vel  post  consecrationem  panis  esse 
panis.  Soia  fides  imaginatur  in  sacramento  Domi- 
num.  At  nihiJ  horum  Ecclesia  habet ;  nibil  eorum 
quae  pro  lubito  ii  somniant,  liturgia  tradit,  nihil 
refert.  Imo  verba  ipsa  consecrationis,  soilicet,  D 
Hoc  est  corpus  meum,  in  novum  sensum  contorse- 
runt,  ita  ut  nihil  aliud  eis  sonet  nisi  :  Hoc  signi- 
ficat  corpus  meum.  Sed  qui  ita  sentiunt  rogandi 
Bunt  ut  libere  edicant  liceatne  bomini,  Christia- 
nam  fidem  profitenti,  ad  cerebri  ingeniique  suiar- 
bitrium  sanctissimam  hanc  Reiigionem  compo- 
nerc,  interpretari  ac  veluti  de  novo  instituere  :  an 
potius  deceat,  atqueopus  sit,  eamdem  accipere  ac 
venerari,qualis  abapostolis  primis  Ecclesiaesasculis 
tradita  est  succcssoribus  suis.  Si  primum  eligunt, 
jam  Socinianae  pestis  temeritatem  probant,  et  so- 
mnia  Lockii  Britanni,aliorumquo  in  religione  indif- 
ferentiQm,Don  contemnendaesse  fateanturoportet. 

Patbol  LXXIV. 


Et  tunc  quot  capita,  tot  sententiae  erunt,  et  adver- 
susapertamChristi  doctrinam  non  amplius  uua  erit 
Ecclesia,  sed^multae;  et  qualis  vera  ac  legitima  sit 
Ecclesia  Dei,inposterum  agnoscerenemini  dabitur. 
Sin  alterum  eligant,uti  sperandum  est,nequeenim 
ii  contemnere  videntur  priorum  saitem  Ecclesiaa 
saeculorum  Patres,  rursus  ii  rogandi  sunt  ut,  de- 
posito  in  Catholicos  odio,depositisquepraejudicatis 
opinionibu8,uno  veritatis  studio  incensi^quaevete- 
ris  Ecclesiae  doctrina  fuerit  deKucharistia,8incere, 
neque  in  suistantQm,sed  et  in  Catholicorum  libris, 
investigent.Tunc  enim,manum  praebente  Deo,nullo 
negotio  iutelligent  quam  Cathoiici  de  Eucharistia 
profitentur  sententiam,  eamdem  ab  antiqua  etiam 
ct  universali  Ecclesia  deprsedicatam  semper  fuisse. 

Albertinus  et  Claudius,  praecipui  Calvinistarum 
pugilesyfabulam  sane  lepidam  in  cerebro  suostru- 
xere,eamque  suis  tribulibus  facile  pereuasere,  sci- 
licet,  Paschasium  Ratbertum  Corbeiensem  abba- 
tem,  anno  Christi  818,  primum  fuisse  qui  reali- 
tatem  corporis  et  sanguinis  Domini  in  Eucharis- 
tiam  invexerit,  cum  antea  universam  Ecclesiam 
occuparet  Calvinistica  opinio;  oc  proinde  in  Pas- 
chasium  insurrexisse  Rhabanum,  Amalarium, 
Walafridum,  Florum,  Heribaldum,  Lupum,  alios- 
que  illius  saeculi  scriplores.  Hanc  eamdem  fabu- 
lam  imperterrite  postremishiscetemporibus  etiam 
Binghamus  in  scenam  produxit.  Indignationem 
haec  pugnandi  ratio  movet,cum  plane  dissimulen- 
tur  quaecumque  Catholici,  et  prflesertim  auctor  li- 
brorum  de  Perpetuitate  ftdei,  attuJere  ad  dejicien- 
dum  dissipandumque  male  consutum  istud  com- 
mentum.  Tantum  abest  ut  in  contraria  sententia 
Ecclesiam  sui  temporis  Paschasius  invenerit,utis 
pro  sua  consensum  omniumEcclesiarum  praesertim 
adduxerit,  neque  sit  inventus  qui  huic  assensioni 
contradixerit.  «  Nemo,  is  ait,  tamen  est  in  aperto, 
qui  hoc  esse  contradicat,quod  totus  orbis  credit  et 
confitetur.  Videat,  qui  contra  hoc  venire  voluerit, 
quid  agat  conlra  ipsum  Dominum,et  contra  omncm 
Christi  Ecclesiam.»  Oemonstratam  insuper  fuitne- 
minem  ex  supra  memoratis  scriptoribus  csse  Pa- 
schasio,  quod  est  ad  realem  praesentiam  Christi  in 
Eucharistia,  oppoauisse.  Nam  si  Joannem  Scotum 
excipias,cuju8  dubia  mens  fuit,reliqui  autminimc 
oppugnarunt,  aut  contra  diserte  probarunt  ejus- 
dem  Paschasii  sententiam.  Quare  ludibria  hajc 
sunt,  et  grartdis^flagitii  poenam  a  Deo  non  evadct, 
qui  incautis  lectoribus  protritam  jam  diu  fabulam 
propinare  pergil. 

Ad  Romanam  liturgiam  regredior,  qua;  ante  Pa- 
schasii  Ratberti  tempora  sine  dubitatione  fuit  in  usu 
Codicesetiam,8iveSacramentaria,quae  hicexhibeo, 
anteqoam  illesuoscomponeret  libros,exarata  fuere. 
Litteralis  autem  sensus  Romaniae  iiturgiae,dumait 

/!a/cor/?M5,sacrorumdonorummutationemetrealem 
corporisetsanguinis  Dominiin  sacramento  praesen- 
tiam  importat.  Proinde  sacerdos  sanctificatam  ho- 
stiam  Deosubinde  ofiferens,eamdem  appelJat panfm 
sanctumvitxxternx^qiio  nomine  Christusipse  desi- 

30 


939 


DB  RBBUS  LITURQICIS 


940 


gnatur,et  calicem  salutaris^  qua  voce  Patresipsum  ^ 
Christi  saDguiaein  iadicaDtyTum  rogat  ulquoiquoi 
ex  hacallarisparlicipationesacrosanctum  Filiiiuicor^ 
pus  et  sanguinem  sumpserimus,omni  henedicLione  cx- 
lesii  ei  gratia  repleamur,  Non  ioquit  :  corporis  et 
saDguiDJs  Filii  tui  nguram^imagiDem  sumpserimus, 
sed  ipsum  corpus  et  ^an^umem. lta,dum  ia  calicem 
immittitur  particula  hosti®  8acratae,dicit  sacerdos : 
Hasc  commisiio  et  consecratio  corporis  et  saugulnis  Do» 
9nmt,etc.lD  OrdiDe  RomaDO,qui  antetemporaCaroli 
MagDiconscriptus  fuit,apud  MabilloDium,dicebalur 
Fta^commii/to,etc.HaDcautem  EcclesiaemeDtemma- 
nitestissimecoDfirmaDt  orationes  adhibitffi  in  anti- 
quissimis  Sacramentariis  Leoniauo,  Gela&iaDo  et 
GregoriaDO.ad  ipsam  Romaaam  Ecclesiam  ante  Pas- 
chasii  Ratbertitempora  spectantibus.Itaque  iu  Lec-  p 
niaao  et  Gregoriano  iegitur :  Corporis  sagri  et  pre- 
Tiosi  SANGuiNis  repleti  libaminejquassumus.Deus  nos- 
teryquod  pia  devotione  gerimus,ceria  rcdempiione  ca- 
piamtii.Item   ia   Leoaiaao  :  Repleti  substantia  (et 
miaimc  figura)  reparationis  Er  ynM,qusesumuSyDo- 
mine  Deus  nosteryUt  per  ea  qux  nobis  munern  prasbere 
dignaris  coelestia,per  haeceadem  tribuasnos  inhaerere 
ccelestibus.  Item  :  Sumentes  pignus  ccelesiis  arcani^ei 
in  terris  po%iti,jam  superno  panb  5a/ia/i,etc.In  Loo- 
niano  et  Gelasiaao :  /{emo/ii  obumbrationibus  carna^ 
lium  viciimarum^spiriiuattm  tibi^summe  Pater,uo6' 
TiAM  suppiici  servituie  deferimus^  qux  miro  inefla' 
bilique  mysierio  et  immolatur  semper^et  eadem  sem- 
PER  offertur  ;  pariierque  et  devotorum  munus,et  re^ 
mu/ierantis  est  prxmium,  In  LeoniaDO,GelasiaDO  et 
GregoriaDO  :  Sacrosancti  corporis  et  sanguinis  Do-  C 
mini  nostri  Jesu  Chrisit  refectione  vegetatif  supplices 
ie  rogamusy  DeuSyUt  hoc  remedio  singulari  ei  ab  om^ 
nium  peccatorum  nos  coniagione  puriftces^  et  a  peri- 
culorum  munias  incursione  cunctorum,  la  Leooiaao 
et  Gelasiaao  :  Suppiices  te  rogamus,   Domine  Deus 
nosiery  ui  qui  percipimus  coelestis  mens^e  substan- 
tiam,  ad  vitam  pertingamus  aeternam.  Id  iisdem  Sa« 
crameatariis  :  Majestatem  iuam,  DominCf  suppliccs 
deprecamur^  ut  sicut  gorporis  et  sanguinis  sacro- 
SANCTi  pascis  AUMENT0,t7a  divinx  naiurx  facias  csse 
eonsortes.  Demum,  ut  alia  omittam,  ia   Leoaiaao, 
ubi  iovitatio  iegitur  ad  jejunium  measis   decimi, 
bffic  habentur  ;  Consequens  enim  f^Ut^  ut  transactis 
ierrse  fructibus,  cmleste  semen  orireiur  (ad  Natalem 
Domiai  respicit)  et  alimonia  vitx   mortalis  expteta  D 
germen  immortaiiiaiis  exsisteret^  atque  escis  carna' 
iibus  expeditisj  cibus  nascereiur  mirabiliter  anima- 
rum  ;  ac^  tempore  frumentitVini  et  olei^  peraciOtinef- 
fabitiier  ederetur,  qui  filiis  Dei,   ad  simitiludinem 
pro/icieniibhs  angelorumjioc  tolum  nonsolum  subs- 
TANTiA  deferrct  et    nomine,  sed   panem  praeberet 

iGTERNUM. 

In  Gelasiaao  Sacrameotario  atque  in  antiquis- 
simo  Missali  Francorum,ad  ordiaatioDem  presbyte- 
rorum  rogatur  Deu8,tti  purum  et  immaculatum  mi" 
niiterii  iui  donum  custodiani,ei  perobsequium  plebis 

tuaSy  CORPDS  ET  SANGUINEM  FlLIl  TUI IMMACULATA  BE- 

NEDiCTioNE  TBANSFORMENT.  Item  ad   fcriam  4  post 


Pascha  :  Ut  cobpore  ejus  et  sanguine,  quo  a  peccalis 
redempti  bvmuSf  ad  aeiernam  vitam  sacripiciis  coe- 
LESTiBUS  PASCAMUR.  Id  GelasiaDOy  GregoriaDo,  et 
Missali  Fraacorum  ad  coasecraodam  patenam  : 
Conseci amus  et  sanctificamus  hanc  patenam  ao  conh- 
ciENDUM  {ad  confringendum  habet  alter  Codex)  in  ea 
coRPus  DoMiNi  nostri  Jesu  Christi, putien tis  crucem 
pro  salute  nosira  omnium.  la  Gelasiano  et  Missali 
FraDCorum  ad  coasecratioaem  vascuii,  in  quo  ser- 
vabatur  corpus  Domini  pro  ioHrmis  :  Oremus^  ui 
Deus  omnipotens  hoc  ministerium yCoBPoms  Fiui  sui 
DoMiNi  NOSTRi  Jesu  Christi  gerulom»  benedicHont 
implere  dignetur, liem  :  Omnipoiens  Trinilas  insepa' 
rabiiis,  manibus  nostris  opem  tux  benedictionis  in- 
funde^  ut  per  nostram  benedictionem  hoc  vasculum 
santificetur,  et  corporis  Christi  novom  sepulcrum, 
Spiritus  sancii  graiia  perficiatur,ln  Gregoriano,I>o- 
miaica  post  Pentecostcn  :  Munera,  Domine,  obtata 
sanciifica,  ut  tui  nobis  unigeniti  corpus  et  sanguis 
F.ANT.In  Romana  missa sequens  oratio  nunc  dicitur 
ante  communionem :  Percepiio  corporis  et  sangci- 
Nis  DoMiNi  Jesu  Chriti,  quam  ego  indigntu  sumere 
praesumOy  etc.Haec  aatiquia  etiam  temporibasreci* 
tabatur,  ut  coastal  ex  vetustissima  missa  a  Mat- 
thia  Flacco  Illyrico  edita.  la  Otboboniano  Codice 
Doai  sfficuli  ad  DomiDicam  quiatam  post  Theo- 
phaaiam  hffic  prflefatio  legitur  :  jEterue  Deus,  el 
iibi  immoiationii  hostiam  offerre^  quae  esl  satutifera^ 
et  ineffabiie  divinx  gratise  sacramentum.  Qux  offer' 
tur  a  piurimiSy  et  unum  corrpus  Christi>  sakcti 
SpiRiTus  INFDSIONB  PERFiciTUR.  Singuti  occipiuni 
Christum  Dominum^  et  in  singulis  portionibus  toius 
est ;  nec  per  singuios  minuitur ;  sed  integrum  se  pne- 
bet  in  singulis.  Proplerea  ipsif  qui  sumimtu  commU' 
nionem  hujus  sancti  pani$  ei  caliciSy  unum  coipiu 
Christi  efficimur,  etc.  Lcgitur  bsc  ipsa  praefatio  in 
Sacrameatario  Ambrosiaao  ;  eamdemque  coDtn 
Bereagarium  ssculo  Christi  undecimo  prodoxit 
Algerus  (lib.  i  de  Sacram,)  veluti  fetum  sanctiAm- 
brosii.  Guitmundus  quoqud  episcopus  Aversani» 
ejusdem  sseculi  protuUt  «  prsfatioDem  istam,  in- 
qnieDS,  quae  per  totum  peae  orbem  Latiaum  hi* 
betur  (Giii/m.,  iib.  i  de  Verit.  Euchar.),  » 

Aiteram  praefatioaem  accipe  ex  praelaudato  Codice 
OthoboniaDO  desu  r>ptam,  ad  feriam  3  postDomini* 
cam  primam  Quadragesimffi.HscinSacrameDtario 
quoque  Ambrosiaaoapud  Pameliumexhibetur:  Pflr 
Chrisium  Dominum  nosirumdn  quo  jejunantium  fides 
additur,  spes  provehitur^  chariias  roboratur,  Ipse  est 
enim  panis  vivus  et  verus,qui  subs  antia  aeternitaiistt 
esca  vtrlutis  est,Verbumenimtuum,perquodfactaswt 
omniaynon  solum  humanarum  mentium^sed  ipse  panis 
esi  angeiorum,Hunc panemministrare  nobis  nondesi- 
niSfCtuteum  indesinenter  esuriamus,  hortaris :  cojub 

GARNE  DUMPA8CIMUR,ro6oramt<r,e<SANQUINB  DUMPO- 

TAMUR,a^/uimt/r.  Hisceaddere  Juvatpaaca  ezmissa 
aDtiquissima,a  Matthia  Flaocolllyricoolim  edita.Ab 
ista^qiiod  ez  hsBretioi  homiois  penu  prodii88et,sibi 
timuere  Catholici  saecnlosexto  decimo ;  sed  sensim 
dignovere  nihil  aKud  eam  esse  nisi  ipsam  Romanain 


941 


DISSBRTATIO.  CAP.  IX. 


94^ 


missam,niulti9varii8queorationibu8oneratam^qua-  A  sacratam  nostiamcommunicantibusiCorpusC/irti/t; 


rum  U9U8  arbitrio  sacerdotum  tunc  liber  fuit.  Vide 
Martene  {Tom.l  de  Rit.  Ecdes,).  Ibi  post  oblationem 
panis  sacerdos  ait:  Sanclilicaj  Domine,  kftnc  oblalio- 
nem^  ul  nobis  Unifjeniti  Filii  tui  Domini  nostri  Jesu 
Christi  coRPUS  fiat.  Et  infra  :  Oblatum  tibi,  Domine 
calicem  sanctilica,  ut  nobis  Unigeniti  Fitii  tui  Domini 
nostriJesu  Christi sjiHGViQ  FiAT.Ibi  cum  sumiturcor- 
pus  et  sanguis,  hsec  pronuntiantur  :  Domine  sancte, 
omnipotens  xierne  Deus^  da  mihi  hoc  corpus  et  san- 
GUiNEM  FiLii  TUi  ita  sumcre,  ut  per  hoc  merear  remis- 
sionem  omnium  peccalorum  accipere.  In  eadem  missa 
habentur  geminae  iliae  orationes,  quse  postcommu- 
nionom  a  Romanis  sacerdotibus  nunc  proferuntur^et 
in  Missali  Dionysiano  ad  temporaCaroli  Magni;[spo- 
ctante,  apud  eumdem  Martene  reperiuntur :  Nem  pe: 
Domine  Jesu  Christe^  Fili  Dei  vivi^  qui  ex  voluntate 
PcUris,  etc,  et  corpus  tuum,  Domine,  quod  accepiyet 
ealix,  quempotavi.eic.kMereim  hancorationem  missa 
Illyrici  subdit  :  Prxsta.Domine  Jesu  Chrisie.FiliDei 
vivijUt  qui  conpus  et  sanguinem  proprium,piio  nobis 
iNDiGNis  DATUM,  EDiMUS  ET  BiBiMus,  ftat  nobis  ad  sa- 
lutcm  et  ad  redemptionis  remedium  sempitemum 
omnium  criminum  nostrorum. 

Quae  hactenus  attulimus,e  Romanae  Ecclesia:  li- 
turgiisantiquissimisexcerpta,nihilaIiudexposcunty 

nisi  sincerum  Iectorem,et  veritatis  unius  avidum.ut 
intelligat  quid  ipsis  vetustis  sseculis  eadem  Ecclcsia 
de  Eucharistia  tradiderit  et  crediderit.Scilicetveram 
fieri  in  sacrificio  obiatorum  conversionemiu  corpus 
et  sanguinem  Domini;  persuasumqueomnino  fuisso 
fidolibus,  se  in  sacramento  accipere  veram  Christi 
carnem,  vcrum  ac  realem  ejus  sanguinem,et  cohae- 
rere  minime  posse  cum  tot  diversisdicendiformulis 
commentumfiguraeaBerengarioejusquesectatoribus 
cxcogitatum.  Si  nihil  aiiud,  nisi  umbram  et  figuram 
corporis  et  sanguinis  Domini  in  Eucharisli»  vetercs 
agnovere,  qui  fieri  potuit  ut  sententiam  hanc  nus- 
quam,  et  contra  tot  in  locis  veritatem  et  realitatem 
ejusdem  corporisetsanguinis  expresserintPNonalia 
certe  dc  causa,  nisi  quiahaic  veritas  fideiibus  per- 
spectissima  erat,  neque  aliul  olim  quam  quod  nunc 
inRomanaEcclcsiacrcdebatur.Utautemdubitatioui 
et  cavillationibus  aditus  omnis  prscludalur,  audi 
Lcooem  Magnum,  cjusdem  Ecclesise  sanctissimum 
poniificem,  qui  quod  liturgiadocet,  suopariterscr- 


B 


communicantem  vero  respondissc  Amen,  qua  parti- 
culasignificabatur  :  Hoc  credo,  hoc  verum  est.  En 
qua}  fides  esset  de  Eucharistia  Leonis  quoque  Magni 
«etate.  Relege,  perpendeiterum  haec  verba.  Vel  tum 
aliquis-dubitasse  videtur^de  tanto  miracuIo,8cilicet, 
an  veru  m  Chrisli  corpus  in  Eucharisliaconcludcretur 
atque  lateret.'Quid^Leo?  Tu,  aiebat,  corpus  Christi 
dum  accipis,'dici8  Amen,  quod  idem  est  atque :  Credo 
mesuscipereverumacrealecorpus  Domini.  Ne  ergo 
ambige]de  veritate  corporis etsanguinis ;  nam  si  hoc 
in  disputationem  trahis^frustra  et  nou  sincereAmen 
pronuntiasse  vidoris.  Idem  repelitum  videas  ab  ipso 
pontifice,  duni  contra  haereticos  negantes  verilatem 
carnisa  Domino  susceptae  in  haec  verba  loquitur  : 
«  In  quibus  sunt  ignoraniix  tenebris  ?  In  quo  hactenus 
desidix  torpore  jacuere?  ut  nec  auditu  discerent,  vel 
lectione  cognoscerent,  quod  in  Erclesia  Dei  ia  omnium 
ore  tamconsonumest,  utnecubinfantiv.miinguis\mi- 

TAS  CORPORISETSANGUINIsChRISTI  INTtR  COMMUNIONIS 

sacramenta  laceatur  (Id.,  Epist,  46,  otim  23,  ad  cler, 
Const.  urbis),  »  Infaniibus  enim  (ut  notum  esl,  et 
Sacramentaria  Romana  ostendunt)  post baptismum 
sacramentum  corporis  Domini  oonferebatur. 

Non  ergo  figura,  non  imaginaria  caro  Christi  in 
Eucharistia  tunc  credebatur,  tunc  sumebatur,  sed 
veritas  et  substantia  ipsius  sacratissimi  corporis. 
Quod  sanctus  Lco  efHcacius  deinde  confirmat,  dum 
subdit:«  Quia  in  illa  mystica  dislributione  spiritalis 
alimonio^  hoc  impartitur,  hog  suMiTUR(id  est  verum 
corpus  et  sanguis  Christi)  ut  accipientes  virtutem 
CQELESTis  ciBi,  iu  camom  ipsius,  qui  caro  nostra  fa- 
ctus  est,  transeamus.  »Ad  hoio  idem  pontifez  ad 
Anatolium  episcopum  8cribit:«Qui  Christus^Iicetin 
Palris  sit  dextera  constitutu8,in  eadem  tamen  carne, 
quam  sumpsit  ex  Virgine,  sacramentum  propitiatio- 
ni8exsequitur(Ltfo3/..(?pisl.60,o/im  40,ad  Anatol.).  » 
Rsec  iterum  relege  atque  perpende.  Alterum,  eum- 
que  celeberrimum  eJusdemRomanaeEcclesiaeponti- 
ficem,audiamus,  scilicct  Grcgoriuni  Magnum.qui, 
interpretans  Domini  verba  :  Ego  sum  Pastor  bonus, 
haec  habet  :  «  Fecit,  quod  monuit;  ostendit,  quod 
jussit.BonuspastoranirnamsuamposuitutinsACRA- 
mento  nostro  conpus  suum  et  sanguinem  verteret, 
ctoves,  quas  redemerat,  carnis  sUiE  alimento  satu- 
RET  {Geeg.  iV/.,  hojnil.  14,  in  Evang.),  »  Alibi  san- 
mone,hocest,circiter  annum  Chri8ti450,arfirmabat:  D  ctus  idem  pontifez  haec  alia  scribit  :  Debemus  quo- 


«D\cenieT)omino{\nq\i\i):Nisimanducaveritisca?niem 
Filii  fiominis,et  biberitisejus  sanguinem^nonhabebitis 
vitam  in  vobis,  sic  sacrae  mensffi  communicaredebe- 
tis,  utnihil  prorsus  de  veritate  corporis  et  sangui- 
Nis  ambigatis.Hoc  enim  ore  sumitur,  quod  fide  cre- 
ditur,  et  frustra  ab  illis  amen  respondetur,  a  quibus 
contra  id,  quod  accipitur  disputatur  {Leo  M.,  serm. 
90,  tive6sept,  mensis).  »  Notissimum  est,  ex  Augu- 
stini  verbis  antea,  hoc  est,  prfficedenti  capite,  me- 
moratis,et  ex  Cyrillo  Jerosolymilano,  Ambro8io,sive 
auctore  librorum  de  Mysleriis  et  Sacramentia,  aliis- 
que  Patribus,  dixisse  sacerdotem,  dum  porrigeret 


tidiauas  carnis  et  sanguinis  (Christi)  hostias  immo. 
lare.  Hxcnamque  singulariter  viciima  ab  xtcrno  inte- 
ritu  animam saivat^quae  iilam  nobis  mortem  Unigeniti 
per  mysterium  reparat^quipro  nobis  iterum  in  hoc  my- 
sterio  sacras  oblalionis  immoiatur.EjUBquippeibi  cok- 
pus  sumitur;  ejus  caro  in  populi  salutem  partitur  ; 
Ejus  SANGUis;  nonjam  in  manus  infideiium^sed  in  ora 
fideuum  funditur  {Idem,  lib.  iv  Diai,,  c.  58).  Tum 
haec  adjicit  :  <c  Quis  enim  fidelium  habere  dubium 
possit  in  ipsa  immolationis  hora  ad  sacerdotis  vo- 
cem  cgbIos  aperiri ;  in  illo   Jesu   Gbristi    mysterio 
angelorum  choros  adesseySummis  ima  sociari;  ter- 


m 


m  RBPUS  LITU&GICIS 


944 


rena  cGelestibus  jungi ;  unum  quoque  ex  visibili-  ^  stis  militisB  sacramenta  servemas.Atqaid  desperare 


3 


de  tua  miscricordia  possumus,  qui  tantum  munus 
accepimus,ut  talsm  tibi  hostiam  ofTerremereremur, 
corpus  sciiicet  et  sanguinem  Domini  nostri  Jesu  Cbri- 
sli,  qui  se  pro  mundi  redomptiune  piae  illi  ac  vene- 
randostradiditpassioniTQuiformamsacriGciisalutis 
pereoniH  instituens,hoaliam  seprima8obtu]it,etpri- 
mus  docuit  oiTerri.  Sed  et  memoriam  venerantes  in 
primis  glorioss  semper  virginis  Genitricis  Dei  sc 
Domini  nostri  Jesu  Ghristi,sed  et  beatorum  aposto- 
lorum  et  martyrum  tuorum  Petri,  et  Pauli,Andre9, 
Jacobi,  Joannis,  Thomae,  Jacobi,Philippi,Bartholo- 
msi,  Matthsi,  Simonis,  et  Thadffii,Xi8tiy  Laarentii, 
Hippolytbi,  Vincentii,  Goruelii,  Gypriani.Clementis, 
Grisogoni,  Joannis  et  Pauli  ,GosmaB  et  Damiani.Apol- 
linaris,  Vitalis,  Nazarii,  Celsi,  Protasii^Gervasii^Vi- 
ctoris,  Naboris,  Felicis,  Kalimcri,  Eustorgii,  Dio- 
nysii  (a),  Ambrosii,  Simpliciani,Martini,Eu8ebii,Hi- 
lariietJuiii,  etomniumsanctoramtuorum,  qaorum 
meritis  precibusque  concedas  ut  in  ooinibus  proten- 
•tionistus  muniamur  auxilio.PerChristao)  DominuoD. 
«  Hanc  igilur  oblationem,  quam  tibi  offerimus  ob 
diemjejuniiCoBnaedominic®,  in  quaDominus  noster 
Jesus  Christus  Filius  tuusinnovo  testamento  sacri- 
ficandi  ritum  instituit,  dum  panem  et  vinum,  quod 
Melchisedech  in  pracfiguratione  futuri  mysterii  sa- 
ccrdos  obtuicrat,  m  sACRAMEiYruM  sui  corporis  et 
SANGUiNis  TRANSFORMAViT,  celcbrandam,quaesumus, 
Domine,  placatus  intende,  ut  per  multa  curricult 
annorum  salvietincolumes  munera  nostra,Domiae, 
mereamuroCTerre;  diesque  nostros  in  tua  pace  dis- 
ponas,  atque  ab  aeterna  nos  damnatione  eripias,  et 
in  electorum  tuorum  jubeas  grege  numerari.  Per 
Christum  Dominum  nostrum. 

«  Quam  oblationem,  quam  pietati  tus  olTerimus, 
tu,  Deus,  in  omnibus,  quaBsumus  ^  benedictam  i{( 
a8criptam>{(ratam  rationabilemque  facere  digneris, 
ut  nobis  coRPUS  et  sanguis  FiATdilectissimi  Fiiiitni, 
Domini  autem  Dei  nostri  Jesu  Christi.  Qui  pridie 
quam  pro  nostra  et  omnium  salute  pateretur,  hoc 
e3t,hcdierna  die,discumbensinmediodiscipuloram 
suorum,  accipiens  panem,  elevavit  oculosad  ccclum 
adteDeumPatrem  suum  omnipotenteai,tibigratiu 
agens  >{<  benedixit,  fregit,  deditque  discipulis  suis, 
dicensadeos:  Accipite  et  manducate  ezhoc  omnes. 
Hocestenimcorpus meum, Simili  modo  postquam  cs- 
gnita  est,et  nota  devotio;pro  quibus  tibi  offerimu^  D  natume8l,accipienscalicem,elevavitoculo8adccBlos 


bus  atque  invisibilibus  fieri  ?  »  Mitto  alia  ejusdem 
Gregorii  loco ;  nam  ex  bactenus  adductis  manifes- 
tissime  elucet  quid  in  antiquissimis  Sacramentariis 
suis  Ecclesia  Romana  senserit  de  Eucharistia, 
nempe  illud,  quod  etiamnum  sentit;  neque  ullam 
unquam  in  dogmate  tanti  momrnti  factam  fuisse 
mutationem,  ut  perperam  scmniarunt  postrcmi 
temporis  Sacramentarii. 

CAPUT  X. 

Consensus  Ambrosianas  Ecclesix  cum  Homana 
in  doctrina  de  Eucharistia, 

Nihil  est,quod  lectores  moncam  Mediolanensem, 
sive  Ambrosianam  Ecclesi-im,  non  nunc  tantum- 
modo,sed  et^^ntiquis  etiam  Si^eculiSjSacra  peregiese 
rjtibus  ac  precibus  a  RomaniB  Ecolesiae  consu<'iiJ- 
dine  diversjs.  Verum  qupd  attinet  ad  canonem  et 
ad  prscipuas  incruenti  sacrificii  partes,  vetustis 
etiam  temporibus  concors  utraque  Ecclesia  proco- 
debajt.  Clarissimum  virum  Joseph  Antonium  Sa- 
xium,  bibliothccsB  AmbrosianiB  praefeclum,  rogavi, 
ut  ex  omoium  antiquissimo  missali  Ambrosiano  ca- 
noneni  misss  depromptum  ad  me,  pro  antiqua  sua 
erga  me  benevolentia,mitteret.Codicemille  suijuris 
membranaceum  consuluit,  cujus  antiquitatem  per- 
tinere  artitratur  ad  sseculum  Christi  nonum  aut  de- 
cimum,simulque  altcrum  parisvetustatisin  Ambro- 
siana  bibliotheca  asservatum.  Inde  vero  canonem 
qualisinmissaCoenaeDominilegiturezpressitjabor^ 
dinHriominimedissimilempreterquaminnonnulIis 
ad  sacrum  diem  iilum  feriaequintae  majoris  hebdoma* 
dffi  peculiariter  spectantibus.En  quae  ibi  occurrunt. 
«  Canon  antiguus  missss  Ambrosianxin  Cc^na  Domini, 

«  Te  igitur,  clementissime  Pater,  per  Dominum 
nostrum  Jesum  Christum  Filium  tuum,  supplices 
exoramus  et  petimus,  i^ti  accepta  habeas,  et  benedi- 
cafl^hflBC  dona>{(  hcec  munera>{<hsec  sancla  sacri- 
flcia  illibata.In  primis  quae  tibi  offerimuspro  Eccle- 
8ia  tua  sancta  catbolica,quam  pacificare,custodir.e, 
adunare,  et  regere  digneris,  toto  orbe  terrarum,una 
cum  famulo  et  sacerdote  tuo  pontiflce  07/o),  et  fa- 
mulo  tuo  {illo)  imperatore,  sed  et  omnibus  orlho- 
doxis  atque  apostolicae  fldei  cultoribus.  Memento, 
Domine,famulorum,famularumquetuarum(t7/orMm) 
et  omnium  circumstantium,  quorum  tibi  Odes  co- 


vel  qui  tibi  offerunt  hoc  sacrificium  Inudis  pro  se 
suisque  omnibus,  pro  redemptione  anj/narum 
Buarum,  pro  spe  salutis,  et  incolumitatis  suae  red- 
dunt  tibi  vota  sua  aeterno  Deo  vivo  et  vero. 

«Condmunicantesetdiemsacratissimumcelebran. 
tes,  quotraditusestDominus  noster  JesusChristus. 
Tu  no8,  Dominc,  participes  Filii  tui,  tu  consortes 
rogni  tui,  tu  incolas  paradisi,tu  angelorum  comites 
essejussistijsi  tamen  illaesaet  intemeratafideccele- 

(a)  Inmissa  Ambrosiana,  quam  iomo  primo liturgico 
Pamelius  dedity  in  nomine  Dionysii  consistit  enume- 
ratio  sanetorum.  Et  sane  rectitu.  Nam  hic  martyrum 


ad  te  Deum  P^trem  suum  omnipoteQtein,  item  tibi 
gratias  agcns,  bencdixit,  tradidit  discipulis  suist 
dicens  ad  eos  :  Accipite  et  bilite  ex  eo  omnes.  Hic 
est  mim  calix  sanguinis  wifi,  novi  et  asierni  Testa- 
menti,  mysterium  fidei^  qui  pro  vobis  et  pro  mulUs 
effundetur  in  remissionem  peccatorum. 

«  Mandans  quoque  et  dioens  ad  eos  :  Haec  quo- 
tiescunque  feceritis,  mortem  meam  praadicabitis, 
resurrectionem    meam    annuntiabitis,  adveotuin 

tantummodo  fit  mentio,  non  vero  canfessorum.Quart 
hjsc  inconsutta  pietate  ac  riiu  superaddita  fuerinif 


945 


DMSteTAtrO.  CAP.  X. 


946 


meum  sperabitis,  donec  iterum  de  ccelis  veniam  ad  A  iHorum  rite  perpendat,  et  diversam  a  Vulgata  ver- 


vos  (a). 

«  Hffic  facimus,  haec  celebramus,  tua,  Domine, 
prscepta  servantes,  et  ad  communioncm  inviolabi- 
Jem,  hoc  ipsum,  quod  corpus  domi:<i  sumimus, 
mortem  dominicam  nuntiamus.Tuum  vero  eBt,om- 
nipotens  Pater,  mittere  nunc  nobis  Unigenitum  Fi- 
lium  tuum,quem  inquaerentibus  sponte  misisti.Qui 
cum  sis  ipse  immensus  et  in2Bstimabilis,Deum  quo- 
queex  teimtnensum  et  inaestimabilem  genuisti,  ut 
cujus  passione  redemptionem  humani  generis  tri- 
buisti,  Ejus  NUNG  coRPUs  TRiBUAS  ad  salutera.  Per 
eumdem  Christum  Dominum  nostrum. 

«  Per  quem  haec  omnia,  Domine,  scmper  bona 
creas  ^  sanctificas  >{<  vivificas  ^  benedicis,  ct 


sionem  Scriptura5,aliaque  argumenta  a  Benedictinis 
in  praBfatione  adducta,  fateri  cogitur,  elsi  minime 
ab  Ambrosio,abaliquo8altemepiscopoanteeffusam 
a  Barbaris  in  Italicas  plagasignorantiam  librosillos 
fuisse  compositos.  Saeculo  Christi  quarto  et  quinto 
novimus  in  more  fuisse  episcopis  neophytoserudire 
sacris  mystcriis,  ut  constat  ex  ipso  Ambrosio,  ex 
Cyrillo  Jerosolymitano,  Gregorio  Nysseno,  Gau- 
dentio  Brixiano  et  Augustino.Indica  mihi,  si  potest, 
subsequentibus  ssculis  hunc  morcm  iuisseobserva- 
tum,  qui  tamen  in  libris  de  Sacramentis  obser- 
vatur. 

VidimusabAmbrosianocanoneexpressamrealem 
prssentiam  et  veritatem  carnis  et  sanguinis  Domini 


nobis  famulis  tuis  largiter  prasstas  ad  augmentum  u  in  Eucbaristia.Tot  sunt,ac  tam  aperta  adeoque  per- 


Odei,  et  remissionem  omnium  peccatorum  nostro- 
rum. 

»  Et  est  tibi  Deo  Patri  omnipotenti  ex  ipso,  et  per 
ipsum,  et  in  ipso  omnis  honor,virtus,  laus,  gloria, 

imperium,perpetuita8,etpotesta8perinGnitasdecula 
ssculorum. 

«  Sequitur  deinde  oralio, 

«  Ipsius  prsceptum  est,  Domine,  quod  agimus, 
cujus  NUNC  TE  pR^SENTiA  postulamus;  da  sacrincio 
auctorem  suum,  ut  complealur  fides  rei  in  sublimi- 
tate  mysterii,  ut  sicut  veritatem  ccBlestis  sacrificii 
exsequimur,  sic  veritatem  dominici  corporis  bt 
SANGuiNis  HAURiAMUs.Per  eumdem  Christum  Domi- 
num  nostrum,  dicentes  :  Paler  noster,  qui  et,  etc.  » 

Inierim  alicui  fortasse  videantur  potiora  canonis 


vulgata  in  eisdem  libris  de  8acramentis,sub  sancti 
Ambrosii  nomine  ediiis,documenta,quibu8  conver- 
sio  et  immutatio.sive,  ut  nuuc  loquimur,transub- 
stantio  panis  et  vini  in  idem  corpus  et  sanguinem 
Christi,  confirmatur,  ut  qui  negare  audeat,  c(Bcum 
se  penitus  ac  opiniosum  prodat.  Paria  coliiguntur 
ex  libro  de  My8teriis,quem  sancti  Ambrosii  fetum 
vix  ullus*eruditorum  negare  audet.  Inde  accipe  haec 
pauca.  Postquam  ostendit  sanctus  doctor  quanto 
praestantiorfsit  caro  Christi,  nobis  in  sacramento 
praBbita,quam  manua  Judaeorum  :  «  potior  est  enim 
Lux  quamumbra,Veritas  quamfigura,corpusauoto« 
ris  quam  manna  de  coelo,  »  baee  attexil :  «  Forte 
dicas :  Aliud  video.Quomodo  tu  mihi  asseris  quod 
corpus  Christi  accipiam  ?  Probemus,  non  hoc  esse 


Ambrosiani  exRomano  desumptajet  cum  (Carolo  ^  quod  natura  formavit  (scilicet,  panem),  sed  quod 


Magno,nuper  regno  Longobardorum  polito)  Adria* 
nu8  I  pontifex  studuerit  ut,abo1italiturgiaAmbro- 
siana,  ritus  Romanae  Ecclesiae  Mediolanensi  clero  el 

populo6USciperentur,tuncfleripotuissentRomanu8 
canon  Mediolanensi  fueritsubstitutus.VerumgratiH 
baec  dicantur;non  levis  enim  inter  propositum  nu- 
per  canonem  et  Romanum  diversitas  occurrit.  Ad 
consecrationem  panis  tantummodo,  ut  vides,  dice- 
batur  :  Hoc  esl  corpus  meum,  neque  tunc  addeba- 
tur,ut  Pamelius  et  alii  censenifquod  pro  vobit  con^ 
fringetur.  ^resierea  si  librorum  de  Sacramentis  cer- 
tU8  auctor  fuisset  sanctus  Ambrosius,  aut  ealtem 
quisquam  post  eum  Mediolaneneis  antistes.ex  libri 
quarti  capitulis  quinto  et  sexto  constaret  in  multis 


benediclio  consecravit;  majoremque  vim  esse  bene- 
dictionis  quam  naturae,  quia  benedictione  etiam 
NATURA  ipsa  MUTATUR  (Ambros,  de  Myst.^  c.  9).  » 
Tum  post  congesta  e  Veteri  Testamento  qufledam 
divinsB  potentiiB'miracula,  subdit  :  «  Quod  si  tan- 
tum  valuit  humana  benedictio,  ut  natnram  conver- 
teret,  quid  dicimus  de  ipsa  consecratione  divina, 
ubi  verba  ipsa  Domini  Salvatoris  operantur  ?  Sermo 
Ghristi,  qui  potuit  ex  nihilo  facere  quod  non  erat, 
non  potest  ea  quae  sunt  mutarb  quod  non  erant?» 
Reliqua  praetereo,ex  quibus  meridiano  sole  clariud 
elucet,  non  flguram  Calvinianam  sed  verilatem 
corporisetsanguinis  Domini  per  redem  donorum 
sacrorum  mutationem  statusndum  esee  in  Eucha- 


concordem  processisseAmbrosianumcanonemcum  D  ristia;  atqueexhis  explicari  quae  idem  Ambrosius 


Romano,vel  ante,  tempora  Caroli  Magni.Certe  nono 
eaeculo  vulgatissimi  ii  libri  fuerunt,  et  ab  Amalario, 
Paschasio  Ratberto,Hincmaro,Floro,alii8que  illius 
ffivi  scnptoribus  memorantur,etquidem8ubnomine 
Ambrosii.  Praeterea  quisquis  stylum  dictionemque 

(a)  In  ordinario  missae  Ambrosianae  post  eaverba: 
Donec  veniam,  etc,  sequitur  :  Unde  el  memores  su- 
muSj  Domine^  tui  servi,  scd  et  plebs  tua,  ett5.  Me- 
mento  etiam  Domine,  etc.  Nobis  quot^uc  peccatoribus, 
etc,  quae  oratio  dcsinit  in  Justina  et  Sabina.  A 
multis  saeculis  in  missa  Artibrosiana  conrractio 
hostiae,  et  commistio  in  calic^,  hisce  verbis  con* 
ceptae  fucre  :  Cobpus  tcum  /raw(/i7ttr,CHRisTE;  calix 


alibi,atque  in  indubitatis  suis  libris,  scribit: «  Nos 
autem,  quotiescuoque  sacramenta  sumimus,  quae 
per  sacrae  oral''onis  mysterium  in  carnem  transfi- 
gurantur  et  8anguinem,mortem  Domini  annuntia- 
mus  (Idemy  l,  iv  de  Fide,  c.  10,  n.  124).  »  Pariatis 

bdnedicitur;  sanguis  tuus  sit  nobis  setnper  ad  vitam, 
et  ad  salvandas  animas^  Deus  noster.  At  in  vetus^.is- 
simiB  Missalibus  ejusdem  Ecclesiae  haBC  minimo  le- 
guntur,  sed  dnniSixaiicoinmidioconsecrati  corporis 
ET  SANCUiNi.SjClc.De  hujusmoili  conrractorio,a  l'iilo 
olim  mispa)  Ambrosianae.  ejusque  originc,  o[iistu- 
lam  erudiiione  roulta  rcfertam  ediditsupralaudatos 
Saxius. 


947 


DE  RBBUS  LITURQICIS 


948 


quoque  habet,  ubi  ait  :  «  Habeo  CGBlestium  sacra-  A.  vinum  ccelitus  infusa.  Atqui  Patres   Eucbaristiam 


mentornm  veneranda  consortia.  Jam  mensas  coe- 
lestis  honore  suacipior.Cbristus  mihicibus,Ghristu8 
mihi  potu8,caro  Dei  cibus  miui,et  Dei  sanguis  potus 
est  mihi.  Non  jam  ad  satictatcm  mei  annuos  ex- 
specto  proventus.Christus  quotidie  mihi  ministra- 
tur.  Fuerat  mihi  ante  mirandus  panis  de  cgbIo; 
scriptum  est  enim:Panen:  de  ccclo  dedit  eis  man- 
ducare.  Sed  non  erat  verus  ille  Panis,  sed  futuri 
ambra.  Panem  de  cealo  verum  mihi  curavit  Pater 
(W.,  Serm,  18,  n,  26,  in  Ptal,  cxviii),  etc.  » 
Rursussanctus  doctor  haec  inquit :  «  Nara  etsi  cre- 
das,  a  Christo  veram  carnem  esse  susceptam,  et 

OFFERAS    TRASFIGUR4NDUM     CORPUS    ALTARIBUS  [Jd,  L 

de  Incam.  Dom.,  c,  i)  »,  elc.  Sed   quid  transfigu- 


uli  m  ysterium  multis  gravissimisque  dubitationibus 
obnoxium  nobis  exhibent;  et  cur?Non  alia  de  cau- 
sa,  nisi  quia  mens  refugit  credere  conversionem 
panisetviniin  realemcarnem  et  sanguinem  verum 
Christi;^et  cum  nihil  aliud{videat,  tangat  et  gustet, 
in  Ducharisiia,  quaro^^quod  speciem  refert  panis  et 
vini,  cogitur  tamen  credere  in  ea  rcaliter  exsiBtere 
Christi  corpus  et  8anguinem,ipsaque  indivisa  sem- 
perque  integra  quotidie  dividi  in  tot  hominum  mil- 
lia.  Ergo  sancti  Patres,  fldelem  populum  contra 
ejusmodi  dubitationes  armaturi,omnipotenliamDei 
bic  adducebant,inefrabilem  Spiritus  sancti  vim  pro- 
ferebant,  Dei  veracitatem  urgebant,  quam  nemo 
nisi  impius  neget.  Eucharistiam  enim  instituens. 


ratio  et  transfigurari  Ambrosio?  Utique  substantia-  n  corpus  et  sanguinem  suum  dissertis  verbis  ibi  exhi 


lis  conversio  et  mutatio  alicujus  rei  in  alteram. 

Audi  Suetonium  baec  scribentem  :  «  Puerum  Spo- 

rum,cxsectis  testibus,e(iam  in  muliebrem  naturam 

transfigurare  conatus  est  (Sueton,  de  Claud.  Ner,, 

c,  28).  »  Audi   Plinium  inquientem   :   Sole  Gancri 

signum  transeunte,cancrorum,cum examinati  sunt, 

corpus  transfigurari  in  scorpiones  narratur  (Plfn, 

l,  IX,  C.3).»  Fabuiam  idem  Plinius  censet  homines 

verti  in  lupos.homines  transfigurari  in  lupos  (/d., 

I.viii,  c,  22).Sed  omniuro  luculentissime  vim  verbi 

ac  vocis  hujus  explicat  Tertullianus,  cum  ait  : 

«  Transfiguratio  autem  interemptio  ept  pristini. 

Omne  enim,  quodcunque  transfiguratur  in  aliud, 

desinit  esse  quod  fuerat,  et  incipit  esse  quod  non 

erat  [TertuL,  advers,  Pax,,  c,  27).  »  Viden?  Trans- 

flguratio  idem  est,   ac  transubstantiatio.  Duplex 

nomen,  at  eadem  res.  Ilflsc,  quaeso,  legant  et  relc- 

gant  pacato  animo  heterodoxi,ac  tandem  intelligant 

quam  bene  eos  deceat  lam  prsfracte  impanationem 

venditare,et  transubstantiationi  ob  novitatem  vocis 

insultare.  Sentenliffisuaetestesexomni  antiquitate 

Ecclesia  catholica  proferre  potest  At  satis  est  unus 

insignis  Mediolamensium  pastor  Ambrosiusad  deji- 

cienda  hac  in  re  cuncta  Protestantium  commenta. 

Pergant,  ut  velint,  Sacramentarii  in  hsecTsimilia 

sanctorum  Patrum  verba  obtrudere  excogitatam  ab 

ipsis  figuram  et  figuratas  Iocutione8,et  virtutem  ex 

eorum  fide  manantem,cum  tamen  Patres  nihil  bo- 

rum  in  sermonibus  suis,  dum  de  Eucharistia  age- 

rent,habuerint,neque  auditores  unquam  monuerint  ^.  *"  ^nnsio,  e.  ^iiribiua  m  noDis  su.  Anne  noc  vcniaB 

documenU  sua  figurate  esse  accipienda,fortassis  ii  ^  "°"  ®^^^  contingat  plane  his  verum  non  esse,  qni 

Christum  Jesum  verum  esse  Deum  denegant  (Eilca', 
L  VIII  de  Trin,,  n.  14),  »  etc.  Si  h«c  sincere  qu«- 
rerent  atque  perpenderent  catholicas  Ecclesi» 
hostes,  quod  nos  videmus,  et  ipsi  viderent.  Inquit 


beri  affirmavit.  Tum  alia  ingentia  miracula  a  Deo 
facta  Patres  exerebant,  quae  credere  jubemur,  nt 
grande  etiam  EucbaristiaB  miraculum  credendum 
agnoscamus.  Quid  Cyrilius  Jerosolymitanus,  quid 
Ambrosius  bac  de  re  scripserint,  jam  vidimus. 
Eisjungendi  suntGaudentius  Brixianus  (Traci,  2ad 
Neoph.),  Gregorius  Nyssenus  [In  Orai.  Caiech,), 
Ephraem  Edessenus  diaconuis  (HomiL  de  Nat.  Dei), 
auctor  librorum  de  Sacramentis,  Eutycbius  Cod- 
stantinopolitanus  (Lib,ii  tnL^t7tr.),CyriIlu8  Alexan* 
drinus (Lib.  iv  in  Joan.),  Epiphanius  (In  Anchorato). 
Reliquos  Patres,in  idem  intentos,  prstereo,  unius- 
que  sancti  Hilarii  celebrem  locum  tantummodo  ad- 
jungo.«  Non  est  humano  (sunt  ejus  verba)  aut  ss- 
culi  sensu  in  Dei  rebus  loquendum,  neque  per  vio- 
lentamatqueimprudentemprffidicationemcoelestium 
dictorum  sanitati  aliens  atque  impiie  intelli- 
gentis  extorquenda  perversitas  est.  Quae  script^ 
sunt  legamus,et  quae  legerimus  inteIligamo8,et  tum 
perfectae  fidei  officio  fungemur.De  naturale  enim  in 
nobis  Christi  veritate  quffi  dicimus,  nisi  ab  eo  didi- 
cimus,  stulte  atque  impie  didicimus.  Ipse  enim  ait: 
Caro  mea  vere  est  esca,  et  sanguis  meua  vere  est 
potus.  Qui  edit  carnem  meam,  et  bibit  sangoinem 
meum,  in  me  manet,  et  ego  in  eo.   De  VERrrATS 

CARNIS    BT    SANGUINIS    NON    RELICTUS    EST    AMBIGBNDI 

Locus.  Nunc  enim  et  ipsius  Domini  professione,  et 
fide  nostra,  vrre  caro  est,  et  vere  sanouis  ebt. 
Kt  hffic  accepta  atque  hausta  id  efficiunt,  ut  et  noi 
in  Christo,  et  Christus  in  nobis  sit.  Anne  boc  veritas 


non  sentientse  inejusmodiopinionedeceptosjseque 
affingere  Patribus  quod  eisdem  nunquam  in  men- 
tem  venit.  At  duo  semper  restabunt,  ut  alia  omit- 
tam,  qus  inexcusabilis  temeritatis  arguent  aliter 
quam  Ecclesia  catbolica  sentientes.  Quod  aqua 
baptsmalis  signum  sit  gratis  coelestis,  peccata  ho- 
minum  abluentis,tanlaquc  virtus  in  eam  a  Spiritu 
sancto  infundatur,Chri8tianiomnes  norunt,et  nemo 
dubitationes  de  ea  movet,  neque  id  atupendum  ct 
vix  credibile  nrbitratur.  Idem  eveniat  oportet,  si 
nibil  aliud  in  Eucharistia  est  quam  figuraetsignum 
corporis  et  sanguinis  Domini,et  virtus  in  panem  et 


Hilarius  :  «  Vere  (et  non  imaginarie)  caro  est.  Vere 
(et  non  ex  opinione  tantum,  seu  fide  duntaxal 
sumentis)  sanguis  est.  »  Sed  etiamsi  quaerant, 
dubitandum  est  an  revera  invenire  cupiant. 

Alterum  restatineluctabileargumentumapudPa* 
trcs  de  veritate  corporis  Domini  in  Eucharistia.  So- 
pra  vidimus,in  vetustis  Romanis  liturgiis  dici,suc- 
cessisseobumbrationibuBcarnalium  victimarumve- 


949 


DI88BRTAT10.  CAP.  XI. 


950 


teris  legis  veram  novm  hostiam,  seilicet,  corpas  et  A.  fisri  mansio  ejus,  agcipientes  eum  totom  (Dionys^ 

Banguinem  Domini.  Ex  Apostolo  autem  didicerunt      Alex.  adPaul,  ^amosat.).  » 

Patres,  qus  in   lege  vetere  exbibentur,   umbram 

fuisse  futurorum  bonorum  {Hebr.  x,  i)  legis  nov«. 

Propterea  manna  de  coelo  caden8,agnu8  paachalis  in 

mensa  edendus,  panis  et  vinum,  quae  Melchisedeoh 

obtulit,  umbrs,  flgorae  atqueimagines  fuere  verita- 

tis  complendee  io  novo  testamonto,  hoc  est,  in  inef- 

fabili  Eucharistiffi  sacramento.  Hinc  Patres,  de  in- 

cruento  sacrificio  altaris  loquentes,  prjeflguratum 

hoc  aiunl  in  oblatis  a  Melchisedech  (uti  antea  Apo- 

stolus  quoque  monuerat)  in  Agno  Paschatis  aliis- 

que  Judaicifcederismonumentis.Sicuti  nuper  audi- 

vimus,  Ambrosiusscribebatmanna  fuissefuturium- 

bram  ;  at  verum  pan^m  de  coslo,  videlicet,  Christi 


CAPUT  XI. 

Aliaru^  Ecclesiarum  Occidentalium  cansensus  cum 
Bomana  in  dogmate  de  Eucharistia, 

Venerabili  cardinali  Thomasio  Bditionem  debe- 
mus  Missalis  Gothioi,cujus  nempe  usus  olim  fuit  in 
GalliaNarbonensi,  Gotbisin  Hispania  dominantibus 
subjecta.  Miss»  hujusGothicae  antiquilas  ad  sscula 
pertinet  qus  regnum  et  imperium  Garoli  Magni 
prscesserunt,  eo  autem  regnante  desiisse  videtur. 
Missale  itidem  Francorum,  et  Missale  Gallicanum 
vetus  clarissirous  idem  cardinalis  nobis  dedit,  qui- 
bus   us»  sunt  earum  regionum   Ecclesiae,  ante- 


corpusctsnnguinemnnnomanducarictpotari.Audi  g  ^^^^^^^  Adriano  Ipontificeet  GaroIoMagno  rege 


et  Chrysostomum  loqu^ntem  de  Melchisedech :  Bt 
vide  propter  honorem  in  patriarcham  collatum, 
quomodo  sacramentum  insinuatur.ExtuIitenimibi 
panem  et  vinum.  Videns  typum,  cogita,  oro,  vbrita- 
TEM  ;  et  admirare  divinarum  Scripturaram  accura- 
tam  diIigentiam,quomodo  superioribussaeculis  etab 
initio  prffisignata  sint  (Chrytjsf.j  hom.^in  Gen.).  » 
Ita  et  alii  Patres  locuti  sunl.  In  re  notissima  ab  iis 
recensondis  abstioeo.  Quiergostareunquam  poterit 
Sacramentariorum  commentum,  qui  nihil  aliud  nisi 
flguram,  umbram  et  imaginem  in  Bucharistia  agno- 
scunt,  et  veritatcm  aversantur  in  ea  corporis  et  san- 
guinis  dominici?  Ex  sanctorum  Patruii.  concordi 
calculo  intelligimus  agnum  ante  pasehalem  flguram 


iIluoinvehereturRomanffiBccIesiffiliturgia,cuipr«Q- 
cedentes  locumdedere.EjusdemMissalium  vetusta- 
tem  conflrmabit  characterum  forma,  quam  mibi 
P.  Blanchinius  suppeditavit. 

Juvat  nunc  et  in  istis  antiquatis  atque  obsoletis 
liturgiis  rimari,  quid  ante  totsscula.  Ecclesiffi  ill» 
crederent  ac  traderentde  Eucharistia.  Et  quidem  id 
ipsum,  quod  Romans  profltebatur  ;  diversitas  enim 
ritum  nihil  obstabat  quominus  in  dogmale  unani- 
mes  procederent  totius  Oocidentis  Ecclesi».  Itaque 
in  Sacramentario  Golhico  ad  Gircumcisionem  Do- 
mini  hsc  leguntur:  SupplicUer  exoramuSfUti  hoc  «a- 
erificium  suscipere,  el  benedicere,  et  sanctificare  di^ 
gneriSyUt  /icUnobis  Eucharistia  legitima  in  tuo  Pilii" 


ftaisseveritatisadimplend»  in  mensa  Domini ;  scili-  q  ^^  ^^,-  nomine,et  Spiritus  sancti,  in  transpormatio. 


cet,  carnis  et  sanguinis  veri  ipsius  Agni,  qui  tollit 
pescata  mundi,  uti  Ecclesiffi  omnes  in  missa  profl- 
tentar.  Ubinam  hsc  veritas  in  altari  mensa  Ghri- 
stianorum,  si  ne  ibi  quidem  aliud  sumitur,  quam 
typns  seu  flgura,  et  panis  materialis,  prsflgurans 
verum  panem  qui  de  ccelo  descendit?  Plura  non 
addo ;  hec  enim  passim  a  theologicispolemicis  illn- 
strata  habes,  qui  Protestanlium  cavillationes  in  re 
adeo  manifesta  jam  diu  protriverunl,  et  prssens 
capnt  conclndo  verbis  sancti  Dionysii  Alexandrini 
episcopi,  qni  ssculo  Cbristi  tertio  hec  scribebat : 
«  Mysterium  illud  inenarrabile  sic  abipso  (Christo) 
vocatur  novumtestamontum,nARE8E]P8UMNOBis'iN 
MYSTiCA  coENA.  Nou   sicuti  ilH   olim    carnes   ani- 


NEM G0RP0RI8  AG  8ANGUINIS  DOMINI  N06TRI  JeSU  ChRISTI 

Unigeniti  (ui,  per  quem  omnia  ereas^  creata  benedicis, 
benedicta  sanetificas^et  sanciifieata  largiris,  Deus,  In 
Gathedra  sancti  Petri  hec  eadem  oratio  repetitur,  et 
post  l^nigeniii  iui  additur  :  Edentibus  nobis  Vitam 
xtemamjregnumque  perpetuumcollatura  bibituris.kd 
diem  EpiphsinimiEpiphaniss  diem^  fratres  charissimi, 
celebri  solemnitate  veneremur,  pia  obsecratione  po- 
scentes,  ut  qui  tune  aquas  in  vina  mutavit,  ndnc  in 
sanguinemsuum oftla/ioraum  nostrarum  vina  convbr- 
TkT,et  qui  aliis  saturitatem  meipotationeconcessit,nos 
potationis  suae  tibamine^  et  Paracleti  Spiritus  infu- 
sione  sanctificet,  Ad  diem  Assumptionis  sanctffi  Ma- 


riffi  :  Descendatf  Domine^  in  his  sacrificiis  tux  bene- 
mantium  ratione  carenlium  super  altare  impone-  jj  dictionis  coxtemus et  cooperator  Paracletus,  ut  obia- 
bant,  etc.  Nunc  autem  non  sic.  Sed  ipse  Dominus  et      tianem^  quam  tibi  de  tua  terra  fructificare  porrigii 


Deus  Israel  Salvator  noster  ait  :  Qui  manducat  me^ 
vivet  propter  me,  Deus  igitur,  qui  habitat  in  nobis 
secunduro  testamenturn,  quod  disposuit  nobiscum. 
dicens  :  Accxpile  et  dividile,  etc.  Hsc  esl  ezinanitio 
Dei  facta  ad  nsum  nostrum,  ut  possimus  gapere 
EUM.  Hocenim  mysterium  pertimeseendum  Aposto* 
lus  dicit,  qniasemetipsum  exinanivit.  Neque  in  no- 
Bis  HABiTAT,  rclicto  Patrc  :  apige,  elc.  Exinaniri 
Apostolus  vocat,  capi  a  nobis  mysterium  vits  (id 
est  corpus  et  sanguinem  in  Eucharistia)  per  manus 
ejus  incontaminatas  et  incorruptibilesetdivinas,UT 
possiMDS,  qui  fldeles  ejus  sumns,  ipsum  gaperb,  et 


ificare  porrigvnus, 
ccelesti  remuneratione,  te  sanctificante^  sumamus.xrt 

TRANSLATA  PRUOE  IN  GORPORE,  GAUGB  IN  GRUORB,  prO- 

ficiat  meritis,quod  obtulimuspro  delictis,  Ad  initium 
Quadragesims  :  Ipse  est  enim  panis  (scilicet,  Ghri- 
stus  antea  memoratus)  vivus  et  verus,  qui  de  coelo  de- 
scenditf  eio.  Huncpanem,  Domine,  nobisperhos  qua^ 
draginfa  dies  ministrare  digneris.quemyUt  sitiamus, 
indesinenter,  hortaris.  Gujus  carne,^  te  ipso  sancti- 
ficata,  dum  pascimur,  roboramur,  et  sanguine  dum 
hausto  sitientes  potamus,  abluemur,  Hic  panis  vivus 
et  verus,  qui  de  cwlo  descendit,  ut  daret  escam  esu- 
rientibus,  imo  ut  et  ipse  esset  esga  viventium  fiat, 


951 


D£E  REBUS  LlTURQICIS 


^2 


nobisivpane.quo  corda  confirmanlurMGint  ipsamora- 
tionem  habea  in  veteri  Sacramentario  Gallicano, 
qnod  Mabilionius  pulflici  Juris  fecit.  Ibi  enim  post 
Sanctus  legitur  :  Hicpanis  vivus  et  verus,  qui  de  costo 
descendil,  ut  daret  escas  (surienlium,  imo  et  jpse  es* 
SET  ESCA  esurientiumy  fiat  nohis  in  pane,  quo  corda 
firmanturAn  ccpna  Dominici  Gothicajliturgia  haic  ha- 
bet  :  Vivi  paius  alimenta  et  sacri  sanguinis  dona 
sumpturi^  Dominicaprecemenfesetcordafirmentes.  Ih 
missa  sancti  Leudegaris  martyris  :  Ut  descendal  hic 
benedictio  tua  super  hunc  panem  et  calicefn  in  trans- 
FORMATiONE  Sptritus  tui  sanctiy  uti  hxc  benedicendo 
benedicas,  eto.  In  missa  dominicali,  pag.  395,  post 
Secretay  Utcc  leguntur  :  Exptente  sacrosancta  cosremo- 
niartim  soJemniay  ritu  Melchtsedech  summi  sacerdotis^ 
ohlfita,precamur  mente  devota  te,  Majeslas  xterna,  ui 
operante  virtute  panem  mutatum  in  carne,  poculum 

VKRSUBf  IN  SANGUINE,  ILLUM  SUMAMOS  IN  GALICEM^QUI 
DR  TE  FLUXIT  IN  CRUCE    EX    LATERE.    Post    Oratloncm 

Dominicam  :  Libera  nos  a  malo,  Domine  Christi  Jesu, 
CoRPUs  TouM  pro  nohis  crucifixum  edimijs,  et  san- 
GUiNEM  TUUM  pro  nobis  EFFUSUM  D1DIMU8.  Fiat  nobis 
coRPLS  sanctum  ad  satutemjet  sanguis  sanctus  in  re- 
missione  peccatorum, 

Qua)  postrema  et  similia  cum  producimus,  con- 
sueverequidemNovatorescontorquereiDseDtentiam 
suam,  et  ingenio  suo  supplentes,  quasi  per  fldem, 
el  non  realiter,  manducari  corpus  Cbristi  dicatur, 
ejusque  sanguis  potari.  Atquis  nonvidet,  boc  ho- 
minum  genus  sibi  8uisque;>uditoribu8  patentem 
creare  fraudem,  dum  ita  Patrum  sententiasinterpre- 
tantur,  non  in  eis  qusrentes  quae  revera  fueriteo- 
rum  mens,  ped  qualis  esse  debuerit  secundum  pla- 
cita  etdesideriaBerengarii  atqueCalvini?  Nihil  est 
in  aliorumverbis,  quod  detorqueri  non  poositin  ri- 
dendos,  falsos,  absonosqueseusus,  si  eis  unumver- 
bum  etnos  addamus.  QuadnuncSacramentariisen- 
tiunt,  si  veteres  etiam  Patres  sensissent,  an  non 
centiesac  milies  populum  monuissent,  ne  cum  di- 
citurmanducari  corpusCbristi^ejusquesanguinem 
bibi,  haec  figurateet  metaphorice,  neque  secundum 
litteram,  esseaccipienda,  cum  vere  ac  realiter  man- 
ducatio  ista  et  potatio  non  fiat,  sed  fides,  tantum- 
modo  eamdem  imaginetur?  Ast  unum,  (juaeso,  lo- 
cum  ex  antiquorumlibris  producantNovalores,quo 
diserteapertequeeorumopiniotradatur.  Nonproie- 
rent,  puto  ;  nam  quod  veleres  saepe  docuerunl,  nos 
secundum  intelligcnliam  Capharnaitarum  minirne 
edere  crudam  Christi  carnom,  certum  quidom  eot ; 
sed  nihil  eorum  causani  juvat,  uti  omnes  norunt. 
Contratantum  abest,  utvetusEcclesia  popuiumdo- 
cuerit  Calvinianae  scholae  oommenta,  ut  Catholico- 
rumsententiamperspicuieformuIistradiderit.Nuper 
vidisti  panem  mutatum  in  carne,  poculum  ver^um  in 
sanguine.  Eadem  repetita  i^sipe  videas  in  antiqno- 
rum  libris.Aut  ergo  ex  nimiasimplicitalc  errarunt 
Patres,  dum  haec  traderenl,  niilla  allia  interpreta- 
tione  et  corrcctlone  adhibita;  aut  nimis  decipiuntur 
et  decipiunt  posteriorum  saeculorum  novatores,  af- 


A  fingendoantiquis  Ecclesiae  litturgiisetscriptoribas 
quod  ipsi  nunquam  Bomniarunt.  Sincers  doctaeque 
gentis  judicium  bic  appello. 

Pauculainterea  delibemus  ex  vetustis&imo  Missaii 
Francorum.  Ibi  in  praefatione  linteaminuin  baec  le- 
guntur  :  Sanctificare,  benedicere^  consecrareque  di- 
gneris  hxc  LiMTEAMiNA'in  usum  attaris  tuif  ad  ienen^ 
dum  invotvendumque  corpus  et  sanguinem  Filii  iui 
Domini  nostri  Jesu  Chrisii.  In  altera  praefatione  :  Et 
Filius  luus  Jesus  Christus,  qui  se  usque  in  finem  sx- 
cuti  suis  fidelibus  promisit  adluiurum,  et  PBiESEMU 
coRPORALis  MYSTERii  non  deserat,quos  redimii,  Ita  in 
antiquissimo  MissaliGallicano  per  cardinalcmTbo- 
masium  edito  legitur  collecla  baec  post  Cuchari- 
stiam  perooptam :  5time9if ^^  exsacris  alt-iribus  Chri- 
B  sii  Domini  ac  Dei  nostri  corpus  ac  sanguinem,..  cre- 
dentes  unitatem  beaias  Trinit(UiSfOremus,  etc.  Aspice, 
Domine,  qui  tuo  vesci  corpore,  ei  iuum  corpus  efpci 
vis  fideles;  fac  nobis  in  remissionem  peccaiorum  esse, 
quod  sumpsimus,  Accepiis,fratres  charissimi^spirita- 
tibus  cibiSt  et  Christi  cruore  gustalo,  peiamus,  ut  pos- 
sideat  pectora  nostra,qui  ora  nosira  dignatus  est  san- 
clificare  per  munera,  In  Gccna  Oomini  eadem  missa 
Gallicana  prsfert  orationem  in  canone,  quam  supra 
dedimus  in  canone  missae  Ambrosianae,  id  est : 
Hanc  igitur  obtationem,  quam  iibi  offerimus^  etc, 
dum  panem  ac  vinum  [quod  Melchisedech  in  prsofigu- 
ratione  futuri  mysterii  sacerdos  obsiulet  at)  in  sacra- 

MENTO  SUI  CORPORIS  ET  SANOUINIS  TRANSFORMAVIT.Ill 

in  expositione  vetustissima  liturgiae  Gallicanae,edita 
p  a  Patre  Martene  baec  pauca  leguntur  :  «  Corpus  vero 
Domini  ideo  defertur  in  turribus  (de  qua  voce  infra 
sermo  redibit)  quia  monumcntum  Doroini  in  simili- 
tudinem  turris  fuit  scissum  in  pptra.  Sanguis  vero 
Cbristi  ideo  specialiter  oCferlur  in  calice.quia  in  tale 
vasum  consecramus  (sic)  fuit  mysterium  Euchari- 
stiaj,  etc.PANis  vero  in  corpore  et  vinum  transfob- 
MATUR  iN  8ANGUINB  {Martcn,^  Thcs,  Anecdoi.  et  (om.[ 
de  antiq.  Eccles.  Ritib.).  » 

Et  fidem  Ghristi,  et  saoram  liturgiam  a  Homana 
Ecclesia  ee  accepisse,  sedente  sancto  Gregorio 
Magno  pontifice,  per  sanctum  Augustinum  primQm 
Gantuariensem  epidcopum  Britanni  gloriantur.  Uti- 
nam  quae  dogmata  et  ritus  tunc  accepere  postremis 
bisce  saeculis  perlacrymabile  scbisma  non  abjecis- 
8cnt!Laudant  ii  geminos  iilos  gentis  suae  doctores 
at<iue  Ecclesiarum  fundatores;  tum  tacite  ac  per 
latus  eosdem  veluti  deceptores  ac  falsarios  tradu- 
cunt ;  nam  ex  dogmatistunc  sibi  traditis  nonnulia, 
et  praecipue  quae  ad  sacrificium  inoruentum,  et  rea- 
lem  Domini  praesentiam  in  Eucbaristia  pcrtineDt, 
veluti  impias  merces  repudiant.  Atqui  evidens  cer- 
tissimumqueest  sanctum  Gregorium  cum  universa 
tum  saeculi  sui,  tum  pra^cedentium  s;eculorum  Ec- 
clesia,  crcdidisse,  et  Angelis  tradidis^e,  qu«  Runc 
in  Roraana  Ecclesia  credunluralque  docentur.  At- 
tamcn  ii  gratlam  hanc  referunt  sanctisaimis  pontiii- 
cibus,  ut  non  soliim  sustulerint,  sed  etiam  damneot 
eorum  de  missa  doctrinam.  An  ullum  ez  vetustissi- 


953 


DlfiSBRtATlb.  CkP.  XII. 


054 


miB  Missalibtis  8u«  gentis  lace  donarlnt  Angli,  me  A  petuum  summa  dulcedo.  Ave  in  xvum  cxle$iu  potus, 


latet.Fortassis  lllorum  Editionem  suis  opinionibus 
minime  conducere  senserunt.Gerte  in  iisnihilaliud 
invcnient  de  sacriHcio  incruenlo^quam  quod  caeterffi 
Occidenlalis  liturgi8BpraBferunt,etquodsfficuloChri- 
sti  octavo  clarissimi  eorum  scriptores  Beda  et  Alcui- 
Dus  depra^dicarunt.  Edidi  jam  ego  vetutissimum 
Antiphouariumcelebris  monaslerii  Benchorensis  in 
Hibernia,  saeculo  Christi  septimo  aut  saltemoctavo 
exaratum,quod  temporibus  Caroli  Magni  Dungalus 
monachus  Scotus  Ticinum  deportavit,  et  Bobiensi 
deindemonasterio  dono  (\ed\i{Murator.Mnecdot,  tom. 
iv).  Inde  qua;  sequunlur,  excerpsi  :  Hymnnm, 
qudndo  communicarent  sacerdotes.Sancti,venite,Ckri- 
sti  coRPDS  «umzVt?,  sanctum  hibentes,  quo  redempti, 
sANGUiNEM.  Scquitur  ibi  ad  communicare  :  Corpus 
Domini  accepimus^  et  sdnguine  ejus  potati  sumus.Ah 
omni  malonon  timehimus^quia  bominus  nohiscum  est. 
Infra  habetur :  Hoc  sacrum  corpus  Domini  et  Salva- 
TORis  sumite  vohis  in  vitam  perennem.  Eic  cst  Panis 
vivus^qui de ca^lo  descendit.  Alletuia.  Ita  loquebantur 
piissimi  ejus  temporis  inonachi,nou  reputantcs  se 
per  fidem  in  Eucharistia  sumere  imaginarium  tan- 
tummodo  corpus  et  sanguinem  Domini,Hive  flgurara 
ac  virtutem  Ghristiabsentis^sed  quidem  certissime 
credentes  se  reale  corpus,  verumque  sanguinem, 
quo  redempti  sumus,  lunc  acoipere,  quod  et  roliqus 
Ecciesiae  ante  Pascbasium  Ratbertnm  credebant. 

Neque  alia  fuitdoctrina  Mozarabics  liturgiaR,  qua 
per  lot  saecula  usse  sunt  llispaniarum  EcclesiaB.  De 


B 


qui  mihi  anteomnia  et  super  omniadulcises.Md\\.\xv 
orvtio  :  Lorpus  et  sangnis  Domini  nosfri  Jesu  Christi 
custodiat  corpus  et  animayn  meam  invitam  xternam, 
Befecti  Christi  corporeet  sanguine^pariterque  sancti' 
ficatiy  etc.  In  missa  Natalis  Domini  oratio  haec  post 
nomina  legitur  :  Famuli  tui  indigni  et  exigui  sacerdo- 
tci  tremendaf  Majestati  tux  spiritalcs  victimas  immo- 
lanteSy  offerimus  iibi,  Dcus^  kostiam  immaculatam^ 
quam  rhaternus  uterus  impotiuta  virginilate produxit^ 
pudor  ediditf  sanclificalio  genuit,  hostiaque  immacu- 
lafa  vivityCt  vivensjugitcr  immolatur^  hostia  qux  sola 
Deo  placere  prxvalet^quia  Dominus  est.  In  his  habes 
Hispanicarum  Ecclesiarura  doctrinam  de  Euchari- 
stia.Eadem  autem  cst  cum  illa,  quam  sanctus  Isi- 
dorus  Hispalensis  episcopuset  doctor  lradidit,scri- 
behs  : «  Primum  discipuli  corpiis  et  sanguinem  Do- 
mini  non  acceperunt  jejuni.  Abuniversa  aulem  Ec- 
clesia  nunc  a  jejunis  semper  accipilur.  Sic  enim 
piacuitSpiritui  sancto  peraposlolos»utin  honorem 
tanti  pacramonti  in  os  Christiani  prius  dominicum 
corpus  intraret,quam  caitori  cibi.  Panis  enim,  quem 
frangimus,  corpus  Christi  est  ;  qui  dicit  :  Ego  sum 
Panis  vfi;u5,etc.Vinum  autem  sanguis  ejcs  EST.Haic 
autem  duo  sunt  visibilia;  sanctificata  tamen  per 
Spiritum  sanctum  in  sacramentum  divini  corpo- 
RI8  TRANSEUNT,  >»  (Jsid,  l.  dc  Offic.  Eccles.y  c.  18) 
etc.  Mirum  est  qui  Binghamus  quxdam  ex  his 
Isidori  verbisJafTerat,  quasi  panis  et  vinum  con- 
secrata  aliud  non  sint  quam  signa  Christi  abscn- 


•II      •  i^  j:  D «»^«A«,: -»    n  -^        i?  tis.  Sacramentum  utique  sunt,  et   signum  visibile 

illo  videndi  Bonaet  de  AguirresanctffiRomanaBEc- /,  „   ...        ,„,....         ,  ^         i-. 

,    .         j-     1       »ir    1«      1    D         r»  *     T»-  •         ^  Christi,  sed  Christi  in  eodem  sacramento  realiter 
clesuecardmales,  Martene,Ie  Brun,  PaterPiniuse  '        .,.       .  ,.        ....  ^,    . 


societate  Jesu,  et  alii.  Ibi  legitur  post  orationem 
Dominicam  more  Graecorum  :  Sancta  sanctiz.Et  con- 
junrtio  corporis  et  sanguinis  Domini  nostri  JesuChri- 
sti  sif  sumentibus  et  potantihus  nohis  ad  veniam, elc, 
Concilium  Toletanum  quarium,anno  Christi  633  ce- 
Iebratum,h3ec  habet :«  Post  orationem  Dominicam, 
et  conjunctionem  paniset  calicis,  benedictioin  po- 
pulum  sequatur  (Conc.  Tolet,  iv,  c,  18).  »  Hoc  ad- 
notatumvolui,ut  discant  Protestantes  non  abuti  no- 
minibus  psnis  et  vini,quibus  usi  sunt  olim  complu- 
res,et  adhucmultiexCathoIicis  utunturposteorum 
consecrationem^quasi  dona  consecratapergantesse 
quod  erant.Quod  aToletanis  Patribuspanis  et  calix 
ob  species  appellatur,  in  eorum  liturgia,  imo  et  in 
reliquis,ad  confractionem  dicitur  Corpus  et  sa^iguis  D  mate  pleraeque  Orientales  Ecclesia;  a  Romana  di- 


pra3sentis.  Alioquin  non  diceret  Isidorus  in  os  Chri- 
stiani  dominicum  corpus  intrare^etapostolosacce- 
pisse  corpus  et  sanguinem  Domini,  et  panem  e&se 
corpus  Christi,  et  vinum  sanguinem  Christi.  Ait 
etiam  intVa:  «  Quantum  interest  inter  propositionis 
panes  et  corpus  Chri8ti?Qua3  diffferentiainter  cor- 
pus  et  umbram,  inter  imaginem  et  veritatem,  inter 
exemplariafuturorum  etea  ipsa  quae  perexemplaria 
flgurabantur.  » 

CAPUT  XII. 

De  Orientalium  Ecclesiarum  liturgiis  cum  Romana 
consonis.Contra  doclrinam  de  Eucharistia  alia  Bin- 
ghami  Anglr  sive  Novatorum  elumbia  tela, 

Jam  asaeculis  multis  non  satis  deplorabili  schi- 


Dominiob  inlernam  EucharistiaBSubstantiam.Sequi- 
tur  in  Mozarabica:Pawem  cxlestem  de  mensa  Domini 
accipiamy  uti  et  in  liturgia  Romana.  Nomineautem 
pauis  coclestis  unum  Christum  Dominum  Ecclesia 
seraper  dcsignavit,  praeeunte  Domino  ipso,  qui  di- 
xit:E^o  sum  Panis  vivuis,  qui  decaslo  descendi,  Sub- 
nectitur  :  Domine  Deus  meus,  da  mihi  corpus  etsan- 
guiuem  Fitii  tui  Domini  nestri  Jesu  Christi  sximere ,ut 
per  illud  remissionem  omuiumpeccatorum  mercarac- 
cipere. Tum  sacerdos  praisentem  Christi  carnem  et 
sanguinem  fideliter  crcdcns,  eadem  alloquitur,  in- 
quienBiAve  in  xvum^  sanctissima  Chrisii  caro,in  per 


vulsie  sunt;  nihilo  tamen  secius  fatendum  est 
Graecae  a  nobis  dissidium  levibus  potius  de  causis 
conflatum  fuisse;  reliquas  vero  sectas  Orientalium 
Christianorum  uno  aut  alterodogmatea  Latinisca- 
tbolicisdisseotire.ExpIoratumquoquehabemusnul- 
lam  ex  iis  sectisesse  quae  non  borreat  Lutheri,CaI- 
vini,  Socini,  aliorumque  in  Occidente  novatorum 
doctrinam.  Sunt  autem  singuliH  Orientalium  sectis 
suai  peculiares  liturgiae ;  Graecis  videlicet  subCon- 
8tantinopolitanopatriarchadegentibus,quaenomina 
praeferunt  sanctorum  Basilii  Magniet  Joannis  Chry- 
sostomi,  &cc(e8iaB  Alexandrinae  propria  fuit,  quae 


055 


DB  RSBUS  LITURGICIS 


956 


nominesaDcti  Marci  insignitur;  Antiochenee  et  Je- 
roso1ymitanse,qu£e  sancti  Jacobi  nomen  retinet.Sunt 
et  aliaeliturgiae  Nestorianis  ctRutycbiania.hocest, 
Syris,  Aiexandrinis,  siveCoptis,  atque  /Ethiopibus. 
PrsecipuasBasiliiet  Chrysostomi  edidit  atqueillu- 
stravit  Jacobus  Goar  volumine  singulari ;  caeteras 
a]ii,quas  potissimum  collegit,[publiciquejuris  fecit 
duobus  libris  Eusebius  Renaudotius  Parisiensis.Ar- 
meniorum  quoqueIiturgiamevulgavitle.Brun(7om. 
///  Explic,  Miss.).  Certum  est^  parem  Orientalibus 
]iturgiiB,atque  Occidentalibuscontigisse  fortunam. 
Nam  utinunc  uullus  Codex  superestqui  eam  ipsam 
liturgiam  Latinam,quam  ant  Gregorius  primus,aut 
Ambrosius,  aut  sancti  Leander  et  Isidorus,  in  Hi- 
spania  ab  antiquioribus  acceptam  nova  formadona- 
runt,in  primsevo  suo  statu  servalum  habeat,  cum 
inomnesadditamentumaliquod  subsequentia  sscula 
intulerint,  ita  ad  liturgia  Orientales  sensim  acces- 
siones  factae  fuerunt,  et  pro  varietate  Ecclesiarum 
in  Godicibusvarietasorationum  invaluit.Orationum, 
inquam  ;  quod  enim  est  ad  incruenti  sacrificii  sub- 
stantiam  et  canonem,OrientaleSy  quanquam  scissi 
a  tot  saeculis  in  varias  sectas,  ct  plerique  a  Ro- 
manae  Ecclesifle  unitate8ejuncti,in  hoc  tamen  con- 
cordes  perrexere  semper,  et  pergere  deprehendun- 
tur.Si  igitur  tantam  omniu.ii  Ecclesiarum  concor- 
diamindogmatedeEucharistiaostenderepossumus 
et  simplici  quidem  aclitterali  stylo  (quo^ad  captum 
populi  conscriptse  antiqnitus  liturgiae  omnes  variis 
linguis  fuerunt)  expressam  reperimus  camdem  do- 
ctrinam,quid  aliud  dicendum  restabit,  nisi  ab  uno 
fonte^scilicct,Ghristo  per  ejus  apoBtolos,profluxisse 
in  universamEccIesiam  dogmade  veritatecorporis 
etsanguinis  Domini  in  sacriflcio  aItari8?Neque  enim 
excogitari  potest  nisi  a  laeso  cerebro.aut  impudenti 
nomine^in  corruptionem  apostoliosMoctrinsede  re 
tanti  momenli  conspirare  potuisse  tot  Ecclesias  per 
orbem  diflu8a8,e  quibus  nonnullaevel  antemilleet 
trecentos  annos  ab  orthodovis  disceseionem  fecere. 

Jam  tot  loca  abduximus  ex]  Ecclesiarum  Latina- 
rum  liturgiis,  quibus  realis  praesentia  et  verilas 
corporis  et  sanguinisDomini,in  Eucharistia  aperte 
traditur,utcuicunque  sincere  agenti constare  possit 
non  aliam  fuiase  Ecclesiee  veteris  mentem,  quam 
quse  contra  Berengarium,  illiusque  recentiores  se- 
ctares  catholica  Ecclesia  constituit.  Si  in  Euchari- 
8tia  realiler  adcst  et  sumitur  corpus  Ghristi,  inde 
necessariosequiturpanemetvinumconversafuisse, 
uti  Ecclesia  poscere  consuevit^  in  idem  Dominicor- 
nus  etsanguinem.Converbio  haec  apud  Latinos  post 
Berengarium  appellari  ex  quadam  necessitatecoepta 
est  transsubstantiatio^ad  excludendas  cavillationes 
et  fraudes  quibus  Sacramentarii  eludere  nituntur 
tcrminos  et  verba  Ecclesiae  et  Patrum,eamdem  mu- 
tationem  designantia  saeculis  omnibus  Bercngarii 
novatoris  conatum  praecedentibus.Frustraenim  no- 
vitatem  vocis  carpunthaBretici,quando  minimeno- 
vum  est  quod  per  iilam  signiflcatur.  Posita  autem 
conversione  panis  et  vini  in  corpus  et  sanguinem 


A.  Domini,  necesseest  ut  panis  etvinumin  substaniia 
sua  desinant  esse  quod  erant,  quanquam  nibil  ex 
eorum  speciebus  immutetur :  nam  si  perguni  esse 
quoderantjincorpus  ctsanguinemDomini  coDversa 
ac  mutata  dici  non  possunt  Qua  rationeaaterajns- 
modi  conversio  fiat,et  qui  corpus  Christi  in  Eucba- 
ristia,atqueinminima  illius  particula^et  uao  tem- 
pore  in  tol  locis,  existat,  aliaque,  quae  aut  pbiio- 
8ophiie,aut  8ensibus,atque  intellectui  nostro  repu- 
gnare  videntur,antiqui  Patres  ex  omnipoteatia  Dei 
credibilia  ostenderunt.  Quis  enim  negei  quin  Deus 
innumerabilia  possit  facere  qui  intelligentiam  no- 
8tram  supcrent?[n  s:icris  propterea  litargiis  roga- 
tur  Deus,  ut  oblatio,  hoc  est,  panis  vinum,  fiat 
corpus  et  sanguis  ChrUtiAn  Graecis  vero  et  Syriacia, 

n  uti  infra  videbimus,  invocalur  etiam  Spiritus  san- 
ctu8,ut  in  sacra  donaillabens.eadem  transmuiet  in 
corpus  et  sanguinem  Domini.Sed  antequam  istarum 
quoque  verbaproferam,praeoccuparejuvatquae  Bin- 
gbamus  Anglus  attulit,  contra  omnium  veteruia 
Ecclesiarum  do  transsubstantiatione  sententiam, 
non  exotica  sane,  sed  vulgatissima  atque  protrita. 

Scilicet  is  Chrysostomi  epistolam  ad  Caesarium 
adducit,ubi  legitur:  <  Sicut  antequara  sanctificetar 
pani8,panem  nominamus;divina  autem  illum  sancti- 
flcante  gratia,'mediante  sacerdote,  liberatus  et  qui- 
demab  appeilatione  panis.dignus  autem  babitusest 
dominici  corporis  appellatioDe,etiam8i  naiura  panis 
in  ipso  permaneat,  et  non  duo  corpora,  sed  unum 
Filii  corpuB  praedicatur;8ic  ethic  divina  insidente, 

C  (vel  inundante)corporis  natura,unum  Filium,anam 
per8onam,utraque  haec  fecerunt.*Famosumdeinde 
Theodoreti  locum  in  dialogo  secundo  exerit,  ubi 
Eranistes  Eutychianus  haec  habet:  «Sicut  symbola 
dominici  corporis  etsanguiniB  alia  suni  ante  sacer- 
dotis  invocationem,  post  invocationem  vero  motan- 
TUR,et  alia  fiunt  (fieTotCdiXXeTai,  xai  etepa  y^^^'"''»^^ 
dominicumcorpuspostascensionemindivinBmsDb- 
stantiam  mutatum  est.»  Ad  haec  respondebat  Tbeo- 
doretus  :  «  Retibus,  quae  ipse  texuisti,  captas  es. 
Neque  enimjsymbola  mysiica  posisanciincationem 
recedunt  a  sua  naturamanent  enim  in  priore  sub- 
Btanlia  et  flgura,  et  forma,  et  videri  iangiquepos- 
sunl ,sicut  et  prius.  Intelliguntur  autem  ea  esse  que 
facta  sunt,  etcreduntur,  et  adorantur,  utpoie  que 

r\  illasunt  quae  creduntur.Conferigiturimaginem  cum 
archeiypo,  et  videbis  Bimilitudinem.  Oportei  enim 
flguram  esse  similem  veritati.Illud  enim  corpus  prio- 
rem  habet  formam  etcircumscriptionem^eiut  semei 
dicam,corpori8  substantiam;immort8le  autem  post 
re8urrectionem,et  immune  a  corruptione  faoiuro  est, 
sedensque  a  dexteris  adeptum,et  ab  omni  creatura 
adoratur,quia  Domini  naturae  corpus  appellatur.  » 
PraetereaEphraemius  episcopus  Antiochenus,  apud 
Photium,  ubi  duas  in  Christo  naturas  depraedicjit, 
ait:«Sloquod  a  fldelibus  percipitur  Christi  corpus, 
etasensihili  subsiantia  non  discedit,eiindivi8uma 
gratiaintelligibilimanet.EtbapiismuSySpiritualisto- 
tus  factuB  et  unus  existenBjproprium  sensibilis  sub- 


957 


DI89BRTATI0.  CAP.  XII. 


958 


Btanliff,  aqu89,  inquam,conservat.et  quod  fuit  non  A  corda  misericors  Dcus  aliquando.  uti   spcrondum 


amittit.»  Denique  Gelasius  l  Romanus  pontifex,in 
libro  de  duabus  Naturis,  bajc  scribit:  »Certe  sacra- 
menla  qusBsumimus  corporiset  sanguinis  Domini, 
divinares  esl ;  quod  etper  eadem  divinae  efficimur 
consorte8naturaB,ettamen  esse  nondesinetsubslan- 
tia  panis  etvini.Et  certe  imago  et  similitudo  corpo- 
riset  sanguinis  Domini  in  actione  celebrantur.Satia 
crgo  evidenter  hoc  nobis  in  ipso  Chripto  Domino 
sentiendum,  quod  inejus  imagineprofitemur,oele- 
bramus  et  sumimus,  ut  sicut  in  hanc,  scilicet,  in 
DiviNAM  TRANSEUNT  SpiHtu  sancto  pcrficiente  sob- 
STANTiAM,  permanentetamen  in  sua  proprietalena- 
tura,sicilludipsummysteriumprincipale(ide8tunio 
in  ChristodivinaBethumanaB  naturaB)cuju8  vobisef- 


est,inclinet,ecujus  materno  sinu  infeliciter  divulsi 
fuerunt,  facile  ii  perspicient  quam  temere  in  Eu- 
charistiae  argumento  ab  ejusdemEcclesiaBsententia 
illorum  majorea  discesserint. 

Calvini8taBigitur,loci3Suprarecensitis  utenles,imo 
abntentes,  sque  Catholicis  ac  Lutheranis  bellum 
movent,non  solum  tr.  nssubstantiationem,sed  et  ip- 
sam  realem  prassentiam  negantes.Atquoniam  negare 
non  audent  mutationem  per  consecrationis  verba 
in  panem  et  vinum  inferri,  hanc  tamen  non  aliam 
esse  contendunt  quam  quaB  baptismo  et  oleo  sacro 
contingil,virtutis  nempe  ccelestis  additaB  symbolis, 
quae  symbola  non  veritatem  et  realitatem  corporis  et 
BanguinisDominijSedfiguramtantummodoactypum 


ficientiam  virtutemquerepraBsentat,ex  quibus  con-„      ,r.      ,   c-»      i'u  •       ♦-  i;^« ««.„,«  «..r»«rYionfo 
^.^.  .  »u  -Mu  •  A  •    B  exhibent.  Sitne  lubncaet  solidaeorura  argumenta- 


stat  proprie  permanentibus,  unum  Christum,  quia 
integrum  utrumque,  permanere.  » 

De  istis  locis  aoriterdisputatum  fuit  interCatholi- 
C08  et  Protestantes;  neque  mihi  animus  est  exscri- 
bere  quaB  longo  sermonecommentatisuntBellarmi- 
nus  ctPerronius  cardinales,  auctor  librorum  de 
Perpetuitate  fidei,  Natalis  Alexander^aliique  catho- 
lici  scriptores.Attamen  quid  attente  lectori  hicani- 
madvertendum  sit,  pro  mea  virili  exponam.  Ex  his 
Butherani  deducunlconsubptantiationem,sive  impa- 
nationcm,  in  8acramento,credente8alioquicum  Ca- 
tholicis  realem  praBsentiam,  hoc  est,  praBcipuum, 
imo  maximum  EucharistiaB  conslitutivum,  a  quo 
pendetilliustremendamajestas,iQe£rabilisefficacia, 
virtus  et  praestantia,  supra  reliquasacramenta.Ve- 


tio,  ex  nuper  allatis  locis  vidcamus  ,  et  primo  de 
realipraBsentia.  AdCbrysostomi  verba  quodattinet. 
Pater  Montfauconius  (In  Edit.  Oper.  Chrysost.  )  et 
Pater  Lequien  (!n  Edil.  Oper.  Dam(W(;^/i.)multaad- 
duxere,  ut  epistolam  ad  CaBsarium  minimeChryso- 
slomo  ascribendam  esse  evincant.Dehacetiamepi- 
stola  novi  clarissimos  viros  Palrero  Harduinum 
e  80cietateJesu,etScipionem  Maffeiummarchionem 
disputasse,  sed  eorum  lucubrationesnondum  vidi. 
Neque  relicendus  Jacobus  Basnagius,  qui  eamdem 
epistolam  rursus  typis  tradidit  (7om.  /  Lecl.Canisii. 
p.  226),  nihil  tameninde  haurire  ausus  adversus 
Galholicorum  sententiam.Prudenter  sanernametsi 
totaliis^exlocis  non  pateretquantumturbidiaffectus 
in  transversum  agantCalvinianorum  animoet  cala- 


rum  quam  ju8te,qaam  solide,excogitatam  quoquea  ^  mos,  solus  iste  evincereposseteosdemclausis  sane 


Buthero  impanationem,  seu  consubstantiationem, 
Ecclesia  catholica  damnavit,faoile  perspicies.  Ani- 
madvertendumquippeestmanifestam  adeoessevim 
vocum,quibu8  tum  omnium  Ecclesiarum  liturgiaB, 
tum  sancti  Patres  utuntur  ad  designandam  mutatio- 
nemquaBporcon8ecrationisverbafitinpaneetvino,et 
pervocabulum  transsubstantiationisdesignari  solet 
utabsurdumplanesitexcogitaresuperstitem  eorum 
elementorum  substantiam  in  8acramento,etagnosce- 
recogamusconvertiillorumsubstantiaraincorpuset 
sanguinem  Domini.Precaturnempe  omnisEcclesia, 
utpanis  fiatcorpusDomini,vinum  sangui8,ut8piritu8 
sanctueillapsusin  sacradona,efficiatpanemcorpu8, 
ut  immutet,  ut  vertat  eadem.  Ergo  non  alia  mens 


oculis  in  nospugnare.nequerespicereandum  hosti 
vulnas  inferre  tantant,  se  ipsos  simul  gravissime 
coafodiant.QuicunqueenimsitilliusepistolaBauctor, 

certe  antiquus,ita  de  Eucharistia  loquitur,utvideri 
possitCatholicorumdogmatiJetranssubstantiatione 
contrarius;  sed  et  eodem  tempore  errorom  Calvini- 
starum  negantium  in  EucharistiapraBsentiamrealem 
corporisDominievidenter  damnat.Duo  nihilominus 
saccula  jam  currunt,  ex  quo  Calvini  asseclaB  ejus- 
modi  epistolam  in  nos  inlorquent,  cum  tamen  hoc 
telum  eorum  pectus  recte'petat  atqueconfodiat.Duas 
in  Christo  naturas  unita8,neque  confu8a8,auctor ille 
contra  Eutychianum  exemplo  Eucharistiae  ostendit. 
AmbaB  autem  naturaB  non  figurate,non  imaginarie, 


Ecclesiae  esse  potest,  nisi  panem  desinere  esse  pa-  D  sed  vere  in  Chrislum  per  unionem   hypostaticam 


nem,eju8quesub8tantiamconvertiinChristicorpus. 
Nunquam  orarunt  EcclesiaB,utDominicorpu8inpa- 
ncm  descendat,  et  cum  illo  uniatur,quod  in  hypo- 
thesi  Lutgerana  discendum  fuisset.  Mutationem, 
tran8eIementationem,transfigurat;onem(cujusvoci8 
vim  supra  ostendimus^etsimiliavHrbaadhibuerunt, 
Patre8,e  quibus  apertissimededucilurcatholicaBEc- 
clesiae  dogma.Acnotissimum  est  eosdem  Patres  ad 
iddmmiraculumconfirmandumsimiljaadbiberesub 
8iantiali8mutationisexempla,uti  inhacinipsalucu- 
bratione  non  semel  monuimus.  Quare  si  ad  pacem 
cum  Ecclesia  catholicaineundamLutberanaegentis 


confluunt.  Idem  quoque  auctor  ille  de  Eucharistia 
crediderit  oportet.  At  evidenter  inde  consequitur,ab 
ipso  scriptorestatui  ^n  Eucharistiarealiter  existere 
corpus  Domini;ridiculeenim  argumeniarentur,imo 
cum  Eutychianis  somniis  omnio  consentiret,si  ni- 
hilaliud  in  Euchari8tiacrederet,ni8ifiguram  etima- 
ginem  corporis  Domini;imo  neque  hancin  ipso  sa- 
cramento  poneret,sed in  unamenteetimaginatione 
fidolium,  uti  CalvinistaBfingunt.Necessarioigituret 
hic  auctor,  cum  universaEcclesia  concors,  corpus 
Domini  realiter  in  Eucharistia  post  consecrationem 
existens  credidit  etdocuit. 


959 


DB  RBBUS  LITtlRGICIS. 


960 


Atqui  hic  insurgit  Calvinista  pro8lratus,et  Luthe-  A 
ranorum  impanationi,  ut  aiunt,hunc  saltcm  locum 
favere,ettrans8ubstantiationi  adversari  inquit.Quid 
hoc,qua;so,  Calvinistarum  causas  prodest.  Sed  ne 
transsubstantiationi  quidem  scriptorishujus  mons 
officere  potest.Cedo  rursu  sillius  verbaiMSicutante- 
quam  sanctificetur  panis,panem  nominHmus,>quia 
revera  panis  est,((  divina  aulem  sanctificante  gratia 
liberalus  est  quidem  ab  appellatione  panis,*)  quia 
panis  non  ampliusesl,et  factus  estcorpus  Christi, 
uti  poscebat  precalio  Ecclesiae  et  sacerdotis.  Cum 
tamen  color,  odor,  friabilitas,  palpabiiitas,a1iffique 
panis  qualitates,  slve  species,  post  consecrationem 
permaneant,proptereanatura  panis  remanere  insa- 
cramento  dicitur;nam  haec  reveraadnaturam  panis 
spectant,  nequeimaginaria,8ed  verasuntaccidentia  t^ 
panis.  Quod  si  sophisticando  exigis,  sicuti  corpus 
Chrisli  in  Euchariatia  realiter  existit,ita  iilic  rema- 
nere  debere  corpus  panis,  nos  cum  codem  auctore 
respondemu8,nonduocor{)ora,8edtJNUMFiLiicoRPUs 
pricdicari  de  Eucharistia,  quia  panis  substantia  in 
corpus  Domini  per  divinam  virtutem  conversaest, 
ac  propterea  Ghristi  corpus  ibie8t,cum  visibilibus 
8peciebus,hocest,sub  naturapanissuperstite  invisi- 
biliter  et  realiter  latens.  Quod  tamen  perversam 
agendi  rationem(liceat  dicerejetpertinaciam  Calvi- 
nianae  gentis  manifeste  prodit,  ii  apud  dubium 
scriptorem,  atquein  bbscurisetconfusis  uniusver- 
sionis  Latina;  verbi8,quaBrunt,UDderealem  praesen- 
tiam  Domini  ab  Eucharistia  excludant,cum  contra 
habeant  in  tot  certissimis  Chrysostomi  libris  quae 
sit  illiusmanifestiasententia  de  sacramenloaltaris.  ^ 
Nullum  mihi  ex  sanctis  Patribus  ostendas  qui  Chry- 
sostomo  luculentius,  magnificenlius,  apertius,  de 
ineffabili  hoc  sacramento  fuerit  locutus.  Possumus 
obruere  hajreticos  cOrtipluribus  Jocis(idquejamalii 
praestiterejquibus incomparabilisille  episcopus,ap- 
pellandus  propterea  doctor  Eucharistine,  realemin 
sacramentocarnemetsanguinem  agnoscitacdeprsB- 
dicat.  Nequeis  unquam  somniavit.utinovatoresfa- 
ciunt,  figurateet  metaphorice  accipienda  esse  Do- 
raini  verba  dicentisrCaro  mea  vere  est  cibus,el  sangnis 
meusvereest  potus:se6  imo  eosdcm  maluredamnans, 
scripsit,  ideo  vere  a  Christo  additum  fuisse,  ((  ne 
obscure,  aut  per  aenigma  et  parabolamse  loculum 

arbirarentur,scdscirentomninonece8sariumesseut 
corpus  comederent;  "iicrxE  (jlt)  vofjif^etv  arviYfxasTvat  xo  D 
e!p|XT)fxlvov,  xat  TrapaSoXr^v,  i\V  elSivai,  oxt  Travxox; 
SsT  (laYsTv  xo  (Jb}ixa{Chrysost,  hom,  46  in  Joan,  vi),» 
Plura  st  quisquam  cupit  ex  Chrysostomo,  ejus  ho- 
railias,aut  theologos  poleraicos,el  praBcipuo  libros 
de  Perpetuitate  fidei  consulat.Nonnulla  egoquoque 
brevi  ex  eo  infra  proferam. 

Ad  Theodoreti  verba  quod  attinet,  cbbcus  sit  qui 
non  videat  ex  eodem  ipso  loco  nianifestissime  elu- 
cere  realem  pra?sentiam  .^Domini  in  EuchHrislia. 
Primo  Eutychianus  statuit,  post  consecrationem 
symbola  appellari  corpusetsanguinemJesuChristi, 
et  nosparticipes  ficriejusdem  corporis  ct  sanguinis. 


Theodoretus  idem  afirmat.  Pergit  Euthychianus 
dicere  symbolaperinvocationem mutari^etaliafieri, 
hoc  est  converti  in  carnem  et  sanguinena  Domini, 
ex  quo  postea  infert  corpus  Christi  postascensionem 
conversum  fuisse  in  divinam  naluram,  qui  error 
Eutychianorum,  fuit.  Quid  Theodoretu8?Is  reponil 
adhucrestare  in  symboliseorumformam  externam, 
ita  ut  nevera  possint  videri  et  tangi.  NosautemiD- 
telligere  sub  symbolorumformalatere  etexistereid 
propter  quod  appellantur  corpus  et  sanguis  Do- 
mini,  cum  re  ipsa  facta  sint  corpus  et  sanguis  Chri- 
sti,  et  propterea  nos  credere  ot  adorare  ibi  idem 
corpus  et  sanguinem.  Quod  ego  propriis  vocibos 
dico,cautiusexprimitTheodoretus8ecundum  disci- 
plinam  eorum  temporum^praemiserat  enim  de  his 
apcrle  loquendum  non  esse,  ne  forte  quisquam  au- 
diret  nondumChristianis  mysteriis  initiatus.Nihiio 
tamen  secius  ejus  mens  cuicunque  satis  patet,coin 
ait :  ((  Intelliguntur  autem  (symbola)  ea  essb,  qns 

FACTA  SUNT,  Ct  CREDIINTUR,  Ct    ADORANTDR,   Ut    potC 

quae  illa  sunt  quae  creduntur.  Quid  facta  sont 
panis  et  vinum  per  invocationem  ?  qui  sunt?  quid 
credenCur  esse  ?  Utique  corpus  et  sanguis  Domioi, 
ac  proptereaADORANTUR.  Si  nihil  ibi  esset  nisi  pauis 
et  vinum  et  verum  ibi  non  esset  corpus  et  sanguia 
Domini,  procul  dubio  non  adorarentur.lnfra  idem 
Theodoretus  additEucharistiam  noQ  solum  appellari 
corpus  Jesu  Christi,  sed  et  panero  vito! .  «  Et  quod 
est  ad  corpU8,no8  illudappellamus  corpus  divinum, 
oorpus  vivificans,  corpus  Domini,  per  hsc  signiG- 
cantcfs  non  esse  illud  corpus  hominis  alicujus  vol- 
garis,  red  corpus  Jesu  Christi,  qui  Deus  est  et 
homo.  ))  Palmare  igitur  et  hic  habes  argumentum 
contra  Sacramentariorum  commenta.  Agnoscit 
Theodoretus  panem  fnctumesseper  conserationem 
corpus,  et  quidem  ip8iu8Christi,cui  in  sacramento 
praBsenti  propterea  dcbita  eit  adoratio.  Sed  quia 
illiua  praecedentia  verba  favere  videntur  impugna- 
toribua  transsubstantiationis  catholicte,  iterum  de 
hoc  infra  agemus. 

Ephraem  quoqueAntiocheous,  uti  supra  vidimos, 
testatur  a  fidelibuspercipi  corpusChristi  in  Eucba- 
ristia.  Nequealia  mens  fuit  Gelasio  I  Roraano  poo- 
tifici,  si  tamen  ad  eum  pertinent  libri  deduabusin 
Chrislo  Naturis;de  hoc  enim  etiamnumdisputator. 
Aitenim  sacraraenta,  quaB  sumimus  corporis  et 
sanguinis  Christi  esse  rem  divinam.  Deinde  addit 
hoec  iN  DiviNAM  TRANSiRE,Spiritu  sanclo  perficiente 
sacramentum,  substantiam.  En  quod  in  omnibGS 
liturgiis  pctebatur  a  Deo,  et  adbuc  petitur,ut  paois 
et  vinum  fiat  corpus  et  sanguis  Christi,  ut  Deos 
sacra  dona  convertat  ac  transmutet  in  carnem  et 
sanguinem  Domini.  At  non  minus  hic  auctor,  in- 
quies,  quam  scriptor  epistolae  ad  Csesarium,  ac 
Theodoretus  et  Ephraem  Antiochenu8«8cribuntpost 
ipsam  consecrationem  remanere  substantiam  vei 
naturam  paniset  vini.Petas  ergoubinam  transsub* 
stantantio?Jamdudum  Catholici  Bellarminus,Perro- 
nius,Natalis  Alexander,  ArnalduSy  et  alii^  animad- 


d61  DI3SK9T4T^Q-  CAP.  XUI. 

verterunt  squivoca  dsse  nomina  substantiaB  et  na<  j^ 


962 


turse,  neque  semper  accipi  secundum  rigorem  Pe- 
ripateticsc  scholae.  Proprietates  nempe  corporum  iis 
etiamvocibusde3ignantur,utimultisexempIisiidem 
efincunt.Certum  est  eucbaristica  symbola  vel  post 
consecrationem  remanere,  quod  est  ad  externam 
eorum  faciem  et  figuram,qualia  antea  erant^tangi- 
que  ac  videri  posse,  neque  in  boc  errare  sensus 
nostros.Aliquid  igitur  cx  niitura  panis  et  viniper- 
manet,boc  est,id  quod  sensibus  nostris  expositum 
est,  ita  ut  revera  dici  possit  omnia  qus  ad  panem 
et  vinum  eorumquenaturampertinentnon  transire 
in  substantiam  et  naturam  corporis  Gbristi,  quod 
satis  fuitadretundendos  EutycbianoSyContendentes 
corpus  et  naturam  bumanam  Cbristiconversa  im- 
mutataque  prorsus  fuisse  in  naturaqn  et  essentiam  p 
divinitalis.Verumquodestadinternamsubstantiam 
et  naturam  symbolorum  post  consecrationem^satis 
veteres  illi  ipsi  prodiderunt  e  se  credi  eamconverti 
in  substantiam  corporis  et  sanguinis  Domini.Nam 
Tbeodoretus  ipsenondifQtetur  mutationemin  sym- 
bolis  fieri  per  consecrationem^utvidimus.Testatur 
ilidcm  panem  et  yinum  symbola  esse  veri  corporis 
Christi;  et  interrpgante  Entbycbiano:  «  Et  credis, 
te  corpus  Cbristi  et  sanguinem  percipere?  »  ortbo- 
doxus  respondet:  «  Ita  credo.i  Tum  fatetur  sym- 
bola  facta  fuisse  corpus  et  sanguinem  Cbristi,dum 
inquitra  Intelliguntur  autem  esse  qu^  facta  sunt, 

et  CREDUNTUR,  Ct  ADORANTUR,  Utpotc  quaS  ILLA  SUNT 

QVJE  CREDUNTUR.»  Id  cst  creduntuT  esse  verum  cor- 
pus  et  ^anguis  Domini;  neque  alius  sensus,  quam 
iste,  deduci  legitime  ex  ejus  verbis  potest.  C 

Paria  traditGelasiu8,dum  scnjjit  saoramenta  Eu- 
cbarifltiae  esse  rem  divinam,etpereademno8divinflB 
efllci  consortes  natura:  quod  sanotus  Ililarius»  et 
tot  alii  Patres  concorditer  anteatradiderant.Eaque 
iN  DiviNAM  TRANSiRB  SpiHtu  sanoto  pcrfioiente  sa- 
crameotum  substantum.  Ex  his  dejioiunt  Calvi- 
nistarum  imaginationes,  et  locus  non  relinquitur 
Lutberanorum  opinioni,quando  secundum  eos  non 
fit  mutatio  donorum  in  corpus  Cbri8ti,sed  tantum- 
modo  adjectio  unius  substantis  ad  alteram  ;  cum 
contra  Eccleaia  semper  agnoverit  panem  et  vioum 
transmutari^converti  ac  traneire  in  carnem  et  san- 
guinem  Domini.Neque  baptiemaliBaqusetoleisa- 
cri  exempla,  uii  diximus,  contorq^eri  po88unt  ad 
eludendam  realem  inEucharistiasymbolorummu-  ^ 
tationem;neque  enig[i  ullus  unqqam  scripsitaquam 
illam  etoleum  transire  inCbristiautSpiritus  sancti 
substantiam.  Quod  denique  tenebras  exaliatisPa- 
trum  locis  excitatas  penitusdissiparepotestac  dc- 
bet,  illud  est,  quod  per  decem  priora  saecula  con- 
cordes  scmper  processerint  Ecclesise  et  Patres  in 
dogmate  de  Eucbaristiae  8acramento,et  nulloe  tunc 
nisi  leves  nebulse  obortae  fuerint  contra  inefTabile 
hoc  mysterium.  Ergo  credendi  sunl  Tbeodoretus, 
Gelasius,etEpbr8em  Antiocbenus,non  aliud  sensisse 
quam  cffiteri  Patres.  Nam  ad  Cbrysostomum  quod 
attinetySolusisomnemdeBucbaristiacontroversiam 


dirimere  potest;  et  quin  apertissime  ab  eo  in  hanc 
rem  tradantur  dogmata  qusequecatbolicscEcclesiae 
caecus  aut  impudens  sit  qui  neget.  Quid  Orientales 
quoqueEcclesiaederealipr(nsentiaCbr{stiinEucbari 
8tia,et  de  sacrorum  donorum  transmutatione,sive  ut 
nuncdicimus,transsubstantiatione,senserint,inves- 
tigabimus:semper  meminerit,  quasso,  lector,  quid 
quid  unteaex  LeoneMagnocontraEutychianosasan- 
ctis  Ambrosio.Hilario,  Augustino,aIiisquePatribus 
attulimus.Ex  iisenimevidentissime  colligiturmira- 
bilem  mutationemfleriperconsecratioueminsacris 
donis,ct  non  per  fldem  Christianibominis,8ed  rea- 
liter  etperomnipotentiam  Dei,illiusque  verbafieri 
et  baberi  insacramentoverum  corpusetsanguinem 
Cbristi.Caput  hocconcludamus  verbisAnastasiiSi- 
naitae,  qui  sque  ac  Tbeodoretus  in  Eutychianos» 
Gaianitas  appellatos.circiter  annum  Christi  620,aut 
serius  etiam,8i  mavis,Bcribebat,di8putantem  Gaiani- 
tam  cum  ortbodoxo  inducens.Orthodoxus  interro- 
gat:«Dic  mibi,obsecro,num  communio  sacratissima 
corporis  et  sanguinis  CbristijquamoCfersetpartici- 
paSjVere  est  verum  corpus  et  sanguis  Cbristi  Fiiii 
Dei,  vel  nudus  panis,  qualis  ostiatim  venditur,  vel 
sacrificium  hirci,quod  Judaei  offerunt  (i4nai/.5tn.  in 
OdegOy  sive  in  lib.  cui  titul.  Dux  vise)  ?  »  Respondit 
Gaianita:«Absit  ut  dicamus  sacram  communionem 
esse  tantum  figuram  corporis  Cbristi,  aut  nudum 
panem;sed  ipsum  corpus  etsanquinemChristi  Filii 

DEI   ]NCARNATI,ET  EX  SANCTISSIMA  VIRGINE  MaRIA  NATI 

accipimus.»  Ortbodoxus:  «  Sic  credimus  et  confi- 
tomur,  etc.  Non  dixit  Christus:  Hoc  est  flgura,seu 
quid  vices  gerens,  corporis  et  sanguinis  mei^netc. 
EuquidsaeculoCbristi  septimo  crederent  de  Eucha- 
ristia  tam  b(eretici  quam  orthodoxi. 

CAPUT  XIII. 

Quid  lilurgise  OrierUalium  Chrisiianorum^sive  Grasco- 
rumySive  Syrorum  habeant  de  reali  prgeseniia  Chri^ 
sti  in  Eucharistia,  et  de  transsubsianiiatione. 

Adeamus  nuncliturgiasquibusab  antiquis  saecu- 
lis  usi  sunt  GbristifidelesOrientaleSyUtquflBillorum 
fides  fuerit  et  sit  de  EucbarisUa,  percipiamus.  Bi 
constabit  non  aliam  fui8se,atqueadhuc68Beyeorum 
eententiam  de  veritate  corporis  et  sanguinis  Domini 
inBucbaristia,etdetrans8ubstantiationeyquamqu8e 
a  Romana  Ecclesia  semper  observata  est,jam  tan- 
dem  inteJligent^antintelligere  poterunt,Prote8tan- 
tes,  dum  ooulos  etaures  praebeant  veritati,  contra 
eo8  militare  univers»  tum  antiqua),  tum  prssentis 
Ecclesiae,  con8ensum,nullamque  uUo  saeculo  acci- 
disse  mutalionem  in  bis  fidei  articulis,  quando  et 
Orientales  aRomanaEccle8ia,nonnulli  ante  septin- 
gentos,et  alii  ante  mille  ettrecentos  annosdivulsi, 
in  hoc  dogmate  processere  semper  concordes.Nam 
quae  inter  et  illos  discordia  intercedit  de  azymis, 
etdecommunionepopulisubutraquespecieetutrum 
e  verbis  Domini,an  ex  invocatione  consecratio  per- 
agatur,  argumentum  quod  pr»  manibus  habemus 
minime  respicit.  Quid  habeat  liturgia  qus  sancti 


963 


DB  RBBUS  UrURGICIS 


i64 


Joannis  Chrysostomi  nomen  a  totsaeculis  pra?fert,  A  et  potari  a  fidelibus  credunt.Quod  vero  iidem  crc- 


etqua  uluntur  pleriqueGrsecorum,  ii  potissimumj 
quiConstantinopolitanopatriarchaBSubsunljClRus- 
sei,  seuRutheni,  Valacchi,  et  Moldavi,  videamus. 
Hanc  Jacobu8'Goar  nobili  commantario  illustravit. 
Ibi  sacerdos  ita  Ghristum  rogat,dum  hymnue  Che- 
rubicus  canitur,  incjuicns  :  Fac  idoneum  me  virlule 
ianctilui  Spirilus,  elc,  assislcre sandx  huic  mensas 
et  consecrare  sanctum  et  immaculatum  coupustuum, 
etpretiosum  sanguinem.  Rursus  Deum  hisce  vcrbis 
OTSiiiEmiUe  Spirilum  sanctum  tuum.in  nos,et  in  hxc 
dona  proposita.  Fac  quidem  pnnem  tiunc  pretiosum 
coRPUS  Christi  tui.  Diaconus  dicil:  /men. \6d'\i  sa- 
cerdos  :  Quod  autem  est  in  hoc  calicey  fac  preliosum 
SANGUINEM  Christi  tui.  Diaconus:  Amcn.  Flursus  sa- 


dunl,  aperta  etiam  confessione  testantur,cum  ante 
proposiium  Christi  corpus  aiunt :  Credo,  Damtnf, 
et  con/iteor ^ui  supra,Latini  quoque,  ut  antea  anim- 
advertimusjdem  oiim  profitebanturad  communio- 
nem;  nam  diccute  sacerdote  :  Corpus  Domini,  re- 
spondebat  fldelis;  Amen;  id  est,  ila  credo  :  id  quod 
etiam  habeturin  Constitutionibus  apostolicis.Erunt 
etium  ex  Sacramentariis,  qui  prsBlaudatas  missaa 
tribuendas  Basilio  et  Chrysostomo  negabunt,quui-i 
notum  non  essct  sancti  Basilii  state  Bacram  litur- 
giam  in  usu  fuisse,  ipsumque  de  ea  mebtioncin 
fccisse  {Lih.  de  Spirii,  5.,  c.  27),  et  quasi  Proclus 
episcopus  Conbtanlinopoleos  saeculo  8ub8equenti,ac 
synodus  Trullana  {Can,  32),etPetrus  Diaconuscir- 


cerdos:  Transmutans  Spirilu  tuosancto.  Diuconus:  n  citer  aonum  Christi  520,  et  Leontius   Scholasticua 


Amen,  amen,  amen.  Sacerdos  :  Ut  fiat  accipicntihus 
in  sohrietcUem  animXy  in  rcmissionem  peccatoram.in 
communicationem  sancti  S/)«Wruj,etc.Posl  alias  pre- 
ces  sacerdos  orans  secreto  dicit ;  Altendt\  Domine 
Jesu  Christe  Deus  noster,  de  sancto  habitaculo  tuo,  et 
de  throno  glonx  regni  tui;  ct  veni  ad  sanctificandum 
noSf  qui  in  excetsis  cum  Patre  simut  rcsideSy  et  hic 
una  nohiscum  invisibiliter  versaris^et  dignare  potenti 
manu  tua  nohis  impertiri  immacutatum  corpus  tuutn 
et  pretiosum  sanguinem^  et  per  nos  toti  poputo,  Ad 
fractionem  :  Frangituretdividitur  Agnus  Dei,  Fitius 
Patris;qui  frangitur^at  non  comminuilur;qui  semper 
comeditur,et  non  consumitur;sed  eos  qui  sunt  partici- 
pes  sanctificat,  Diaconus  ad  communionem  ait.77n- 


(Contra  NeUor,  L  ii),  ccrtos  nosmet  non  fecissent 
de  liturgiis  a  Basilio  et  Chrysostomo  restauratis. 
Sed  quod  omnem  cavillationibus  locum  prsripit, 
quid  aliud  in  Chrysostoni  litlurgia  habetur  quam 
quod  ille  tam  scBpe,tam  aperte  in  sacris  inculcavit 
homiliis?  Paucula  ex  grandi  acervo  afTerrc  liceat. 
Homilia  in  Matthaeum  inquit:  «  Non  sunt  humans 
virtutis  hsBC  opera.Qus  tunc  in  ilia  ccena  fecitCbri- 
8tus,nunc  operatur  ac  perncit.Ministrorum  nosor- 
dinem  tenemus;  qui  vero  ipsa  (dona)  sancttficat  et 
transmutat,  ipse  est.  Bono  animo  accede.Cum  di- 
scipulis  meisy  inquit,  facio  Pascha.  Usc  enim  doq 
alia  mensa  est,  hsec  nulla  re  minor  quaai  illa  cst. 
Non  enimillamChristus,hancqui8piam  homo  facit. 


perti^e  mihi,Domine,pretioiumet  sanctum  corpusDo-  p  Sed  utramqueipse  (Crysost.   hom,  83  in   Math.).  » 


mini  Dei  et  Salvaloris  nostri  Jesu  Christi.  Sacerdos 
autem  accipit  sanctum  panem,inclinans  caput  anle 
sanctam  mensam,  et  prccatur  hoo  pacto  ;  Credo^ 
DominCy  et  confxteor,  quod  tu  es  Christus  Filius  Dci 
viventiSjgui  venisti  in  mundum  ad  satvandos  peccalo- 
reSy  quorumprimus  ego  sum,  Deinde  dicit  :  Domine 
non  $um  dujnus,  etc.  Sed  quemadmodum  Dominus 
non  dedignatus  es  rccunibere  in  8labulo,ctingrcdi 
domum  Simonis  Leprosi,rogat  ut  d i gn etu r  inirar^? 
in  prxsepe  animx  sum,  et  in  coinquinatum  corpus 
suum,  etc.  Reliqua  bene  multa  dimitto.Apud  eos- 
dem  Grscos  in  usu  est  missu  sancti  Basiiii,  atque 
ultera  liturgia,quiTB  inscribitur  xwv  •irpor^YiajfxivcDv. 
Sed  quod  ibi  similes  preces  occurrunt,nihil  ex  eis 


Quid  vero  exhujusmodi  transmutatione  sequatur, 
passim  ille  prodit,in  sacramento  agnosceDS  realita- 
tem  ac  veritatem  corporis  et  sanguiniB  Domioi, 
quanquam  superba  nostra  mens  (qualis  Calvinista- 
rum  est)  ac  sensus  nostri  tantc  rei  repugnare  vi- 
dcantur.  Ibidem  crgo,  simulque  bomilia  6<),  ad 
populum  ait:«  Credamus  ubique  Deo.nec  repugne- 
mu9ei,etiamsi  sensui  nostro  et  cogitationi  absnr- 
dum  esse  videatur,  quod  dicit.Et  precipue  inmy- 
steriis  ita  faciamus,  non  ilia  qu»  ante  nos  jacent 
tantummodo  aspiciens,  sed  verba  quoque  ejus  te- 
neamus.Nam  verbis  ejus  defraudari  non  possumus; 
sensus  vero  noster  deceptu  facilis  est^illa  falsa  esse 
non  possunt.  Quoniam  ergo  ille  dizit:  Hoc  est  cor- 


decerpendum  censui.Nequedissimilia  suntquaele-  ^  pui  meum,nulla  teneamur  ambiguitate,(sed)  creda- 

«wivvif  nM«r>  liKni^  <M*f  ot7/\  r!/\nufif  iil  iAniiffn  onrkof /\1i/»nMi«rvi     " —      «*    mm..1{a    ««*4aI1  AAl-i«a    l\A\    «xAnM.ni  »*««  .««    .. 


guntarinlibrooctavoConstitulionumapostoIicarum 
de  Gr»corum  roissa. 

Fieri  posset,  ut  aliquis  e  Calvinistis  hacc  legens, 
pro  more  suaesectae^non  hic  veram  Ecclesiffi  Graeca 
mentem,  sed  suam  sententiam  reperiret,  addendo, 
scilicet  ao  supplendo  quie  nequcantiqui,neque  re- 
centes  Graeci  unquam  somniarunt.At  quiapud  eos 
sincere  agunt,fleri  non  potest  quin  intelligant  cre« 
dere  Graacos  rcvera  et  confiteri  conversionem  et 
mutationem  donorum  in  reale  corpus  et  sanguinem 
Domini,  quse  ipsi  quanquam  invisibilia  per  fidem, 
cernunt,vere  tamen  ac  realiter  esse  in  sacramento, 
et  vere,neque  per  solamimaginationem^manducari 


rous,  et  oculis  intellectus  (id)  percipiamus.» 

In  alia  quoque  homiliainMatbffium  sanctus  do- 
ctor  hffic  habet:»  Qui  dizit:  Uoc  est  corpus  meum, 
et  rem  simul  cum  verboconfecit.NonvestissoIum, 
sed  corpus  Christi  nobis  propositum  est,  noa  ut 
tangamus  tantummodo,6ed  utcomedamusacsatu- 
remur  (Hom,  5,  inMatth.),»  Homilia  de  proditione 
Judffi:  Non  enim  homo  est,  quidepropositaconse- 
cratione  mensae  Doroini  corpus  christi  factt  et  san- 
ouinem,  sed  ille  qui  pro  nobis  cruciflxus  est  Cbri- 
etus.Sacerdotis  ore  verba  profcruntur,et  Dei  virtute 
consecrantur  et  gratia.  Hoc  est^  ait,  corpus  meum. 
Hoc  verbo  proposita  consecrantur.  »  Sn  Romanfl 


965 


DISSBRTATIO.  CAP.  XIII. 


m 


Bcclesiffi  sententiam  de  verbisconsecrationiB,  quam  X  ^go  pr®tcreo.  Adde  tot  alios  Graecos  scriptores  sa- 


Grsculi  quidam  carpere  sunt  ausi.  Homiliade  san- 
cto  Pbilogonio  :  «  Haecmen^avicemexpletpraesepis, 
in  quo  natus  estCbristus.  Nam  et  bic  ponitor  coa- 
pus  DOMiNiauM,non  quidem  fasciis  involutum  ut  tunc, 

8£DUNDIQUC  SPIBITU  SANCTO  CONVESTITUM.  »  Ubi  agit 

de  sacerdotio,  bsc  bubentur:  u  0  miraculum,  o 
Dci  benignitatem  !  Qui  cum  Patre  sursum  sedet,  in 
illo  ipso  temporis  articuloomnium  manibus  pertra- 
ctatur,  ac  se  tradit  volentibus  ipsum  accipere  et 
coraplecti  (ChrysosL,  l.  iii  de  Sacerd),  »  In  alia  ho- 
miiia :  «  Recolite,  quia  illius   corpus  est  et  san- 

GUIS,  QUI  SUPRA  COELOS  RESiDET,  QUI  AB  ANGELIS  8UP- 

PLicriER  ADORATUR.  IUius,  inquam,  qui  proxime  as- 
Bitit  immortali-Dei  potentiffi.  Hujusnos  delibamus 


cros,  per  subsequentia  sxcula  concordes  in  hujus- 
modidogmate,  quorum  testimonia  congesta  babes 
in  libris  de  Perpetuitate  (liei.  Uno  verbo,  nuUa  du- 
bitatio  superest  quin  Bcclesiarum  Gra^carum  sen- 
tentiade  Eucbaristia,  tam  antiquarum  quam  recen- 
tium,  eadem  semperfuerit,  et  adbuc  sit^  quam  quae 
a  Romana  Ecclesia  creditur  et  prxdicatur. 

Jerosolymis  antiquitusin  usu  fuitliturgiasubnO'' 
mine  Jacobi fratris  Domini,  queOrsca primum, tum 
Syriacalinguafuit  conscripta,quodSyri  potissimum 
ineacivitateversarentur.Certumquippeestomnium 
vetustissimasliturgiasinOrienteOrscislitterisfuIsse 
consignatas.  Hscautem  lilurgia  tum  a  Cbristianis 
Jacobitis,   Monophysitarum  errorem  prodtentibus 


SANGUiNEMetPROPRiUMCORPUsnobissumendum  tra-  p  tuma  Meichitisorlhodoxis  cst  usurpata.  Sunttamen 


didit  {Idem  hom,  3  in  Epist,  ad  Ephes,),  Plura  non 
addo.  0  utinam  qai  inefTabili  huio  sacramento  !ac 
mysterio  primum  ac  pr;ecipum  pondus  dignitatis 
ac  virtutis  persummum  scelus  eripuere,  hoc  est 
realem  praesentiam  Domini  negare  snnt  ausi,  Ghry- 
80stomiscriptis,depositaomni  simultate,  diligenter 
animoque  sincero  studeant !  Ibi  in  roeridio  positam 
intuebuntur  Romanffi  Eccleeiffide  Eucharistia  sen- 
tentiam,  et  invenient  complures  misss  Graecffi  ce- 
remonias,  et  fractionem  corporis  Christi,  ut  alia 
omittam.  Dixi  Grfficos  ad  communionem  profiteri 
suam  fidem  de  veritate  corporis  Domini.  Id  confir- 
mandum  censeo  aucloritate  Tbeodori  Studite  in 
dialogo  inter  bffireticum  et  orthodoxum  scribentis  : 
M  Quomodo,  ait  orthodoxus,  appellas  que  a  sacer- 


iispopulisetaliffiliturgeiffi.quusRenaudotiuspublici 
Juris  fecit.  Quod  prfficipue  in  tam  multiplici  liturgia- 
rumcopiaanimadvcrterepossumus^quaeadsubdtan* 
tiam  Eucharistiffi  atque  incruonti  sacrificii  pertinent 
cum  Romanffi,  et  reliquarum  Ecclesiarum  liturgiis 
et  doctrina  consenliunt.  Syrorum  Jacobitarum  litur- 
giam  audire  nunc  juvat  Varietas  enim  precum  su- 
perficiale  tantummodo  discrimen  importat.  Ibi  can- 
ticum  hoc  babetur  :  Populus  tuus,  Christe,  benedi- 
ctus  Christus,qui  asdificavit  Ecclesiam  suam  super  Si- 
monem,et  elegit  sacerdotes  addividendum  ineacorpus 
et  sanguinem  suum.  In  timore  magno  stant  saoerdO" 
tes  cum  diaconis,  et  distribuunt  corpus  etsan^ 
guinem  Fitli  Dei,  Oves  tux,  Christe,  stant  ad  ostium 
tuum  ;  comedunt  corpus,  et  bibunt  sanguinem  tuum, 


^ , ,  -^^  -,  ,  -  ^  .  ,  _.  — ^ y 

dote  in  bierologia  sacrisque  bymnis  tractantur?^  canuntque  gloriam  divinitati  tuse.  Infra   Sacerdos 


imaginem,  anveritatem?Quod  si  imaginem,  o  rem 
absurdam  lA  blasphemia  in  blaspbemiam  ruis.  Sin 
autem  veritatem,  ut  revera  est ;  ipsum  enim  corpus 
ET  SANGUiNEM  DoMiNi  fidcles,  dum  sumunl,  divinffi 
vocis  auctoritate  confitentur  ;  quorsum  nugaris, 
VERiTATis  mysteria  ad  figuras  traducens  (Theodor. 
Studit,,  in  Antirrh.  1  adv,  Iconomac,),  Ita  ille  cir- 
oiter  annum  Gbristi  796.  Neque  aliter  senserunt  et 
locuti  sunt  Grffici  Patres  in  concilio  secundo  Nicffi- 
no,  anno  Ghristi  787,  dum  contra  eosdem  Icono- 
clastas  aiunt :  «  NuIIusaliquandotubarumSpiritus, 
sanctorum  videlicet  apostolorum,  autillustrium  Pa- 
trum  nostrorum,  incruentum  sacriflcium  nostrum 
dixit  imaginem  corporis  Cbristi  (Conc,  Nic,  ii,  Act, 


ait :  Ego  sum  Panis  viloe,  dicii  Dominus  noster^  qui 
ex  alto  in  infima  descendi,  ut  per  me  mundus  m- 
vat,  etc,  et  ecce  ferunt  me  manibus  suis  sacerdotes 
super  altaria :  atteluia.  Tum  hffic  alia  dicit  de  vita 
jam  defunctis  :  Itti,  qui  comederunt  corpus  tuum  san- 
ctum,  et  tibaverunt  sanguinem  iuum  calicem  salutis, 
cum  Abraham  rccumbuni  ad  mefisam  iuam,  Domine. 
Sacerdos,  dum  frangit  bostiam,  et  dum  corpusest 
super  manus  ejus,  dicit  banc  orationem,  sive  fidei 
professionem  :  Tu  es  Christus  Deus  nosler,  qui  in 
verstice  Golgot  hain  Jerusatem  transfixus  in  latere  tuo 
propter  nos,  Tu  es  Aynus  Dei,  gui  tollis  peccatum 
mundi,  Tu  parce  delictis  nostris^  et  dimitte  peccata  no^ 
stra,  nosque  constitue  ad  dexteram  tuam,  Dum  par- 


6).  »  PostSalvatoris  verba  subdunt :«  Et  non  dixil :  D  ticulam  mittit  in  caliccro,  ait :  Pater  veritatis^  ecce 


Accipite  et  comedite  imaginem  corporis  mei, »  etc. 
Ergo  liquido  demonstratum  est  quod  nunquam  Do- 
minus,  vel  apostoli^  aut  Patres,  imagincm  dixerunt 
sacrificium  incruentum,  quod  persaoerdotem  ofifer- 
tur ;  sed  ipsum  corpus  et  ipsum  sanguinem.  »  Deniq  ue 
depaneetvinoEucbaristico  aiunt :  <  Anlequam  san- 
ctificentur,  vocata  sunt  typi,  post  sanctificationem 
autcm  PR0PR1E  coRPUS  AC  8ANGU1S  Ghristi  dicuutur, 
8UNT,  et  CREDENTUR.  »  Hiscc  addc  quffi  Joannes  Da- 
znascenus,  altcr  apud  Grfficos  Tbomas  Aquinas, 
longe  ante  idem  concilium  Nicffinum  ii  scripserat 
de  Eucharista  (  Lib.  iv  de  Fide,  c.  13,  omnino  con- 
trariaCalvinistarum  commentis :  qu«  uti  notiBsima 


Filius  tuusyhostia  tibi  ptacila  ;  illum  stucipe,  qui  pro 
me  mortuus  esi,  ei  pcreum  esto  propittus,  Ante  com- 
munionem  dicit :  Prxsta  mihi,  Domine,  ut  comedam 
tesancte,et  percomestionem  tuipellanturomnia  prava 
mea  desideria,  eto.  Dum  accipit  particulam  ex  co- 
cbleari,  dicit :  leneoegote,  qui  contines  fines  terrae: 
te  in  manibus  habeo,  qui  regis  profunda  ;  te,  Deus^ 
pono  inos  meum,  etc.  Communicans  inquit :  Par/t- 
cula  propitiaioria  corporis  et  sanguinis  Christi  daiur 
servQ  infirmo,  eto.  Qui  communionem  accipit,  di- 
cit  Amen,  Sacerdos  autem  reversus  ad  aliare,  dicit : 
Domine  Jesu  Christe,  corpus  tuum  sanctum,  quod  co- 
medimus,  ei  sanguis  tuuspropiiUUoritUg  quem  bibimuSf 


967  PS  Rp^pS  I4TUEQ}CI9  968 

non  injudicium  aut  in  viniiclum  fiat  nobis^sed  in  vi-  ^  turgia  Syriaca  Matthaei  Pastoris  haecoratio  habetar: 


tam  et  in  salutem.  In  antiquiore  liturgia  sancti  Ja- 
cobi,  ubi  canon  missae  habetur,  secundum  morem 
OrientaliumpostChristiDominiverbaconsecratoria, 
haec  dicit  sacerdos  :  Misererenohis^  Deus  Pater  omyii- 
polenSfCt  mitte  Spiritum  tuum  sanctum,  etc,  ut  adve^ 
niens  efficiat  panem  istum  corpus  vivificumy  corpus 
satutarc,  corpus  coeitiste,  corpus  animabus  et  corpori- 
bus  salutem  prsestans^corpus  Domini  Deiet  Salvatoris 
noslriJesu  Christi.in  rcmissionem  peccatorumetvitam 
deternam  accipientibus  iltud,  Populus  dicit,  Amen, 
Pergit  sacerdos  dicere  :  Et  mistumf  quod  est  in  hoc 
calice,efficiat  sanguinem  npvi  (estamenti,Qic.Sangui' 
nem  Domini Dei et Salvatoris noslriJesu Christi,  etc . 
Infra  dicit  :  Credimus,  accedimus,  obsignamus,  et 
frangimus  Eucharistiam  hanc,panem  ccetestem,corpus 
Verbi  Dei  vivi  in  calice  satutis,  etc.  Corpus  tuum  san- 
ctum  et  sanguis  via  sint  qux  deducat  ad  regnumtuum, 
Infra  diaconus:/^/mz7a^f  capi7a  vestracotamDeomi- 
sericordiyCoram  altari  propitiatorio^et  coram  corpore 
et  sanguine  Salvatoris  nostri,  etc.  Ut  alia  prsteream, 
ibi  haec  oratio  legitur:  Ora  assueta  alimento  et  fragi- 
bus  confitentur  graliam  tuam^per  guam  merueruntde 
numhoccocleste,  quod  est  corpuset  sanguis  Unigenid 
Filii  tui. 

Apud  Renaudotium  succedit  liturgia  sancli  Xisti 
papffi  Romani,ab  eisdem  Jacobitis  u8UFpata,ex  qua 
haec  pauca  tantum  decerpo.  Sacerdos,  dum  fraogit 
oblatam,  dicit  :  PraestayDomine^manibus  meis  inftr- 
mis  ut  accedant  et  frangant  corpus  tuum  sanctumjet 


Chrinte,  qui  dedisti  corpus  tuum,  ut  comedfremus^ 
esseique  fermentum  vitx,  etc.  In  liturgia Syriaca  beati 
Jacobi  Edesseni  post  invocatiooem  sancti  Spiritas^de 
corpore  et  sanguine  Domini  dicitur :  ut  commista 
animabus  et  corporibus  nostriSy  stnt  nobis  ad  veniam, 
et  non  ad  accusationem,  etc.  In  liturgia  Syriaca  Dio- 
nysii  Barsalibi  Spiritns  sanctus  invocatur,  ut  panem 
istum  perficiat  corpus  Dei  nostriy  et  mistum,  quod  est 
in  caiice^transmulet  in  sanguinem  Christi  Dei  nostri. 
Similisformulabccurrit  inliturgiaDioscoriepiscopi. 
MittoSyriacasNestorianorum  liturgias.  loomnibus 
hisce  Orientaliumliturgiiseaedemsuntcanonis  prs- 
cipuae  parte,  incipientes  a  Sursum  corda,  hymDO 
Serapbico,  verbis  Domini  consecratoriisy  et  invoca* 
tione  Spiritus  sancti,  ut  eamdem  consecrationem 
perficiat.  Sequi^ur  Pater  noster,  deinde  communio. 

Bt  hic  quicumque  oculis  minime  captu9  estezho- 
minibus  doctis,  non  videre  nequit  coDfirmatam  ab 
Orientalibus  Romans  et  reliquarum  Occidentalium 
Ecclesarium  de  Euoharistia  doctrinam.  Uic  etiam 
praesentia  realis,  bic  vera  canver^io  doaorum  in 
corpus  et  sanguinem  Domini,  ol  vera  illorum  man- 
ducatio  et  potatio  statuitur :  neque  populis  its,  atot 
BfficuliB  a  Romana  Bccle»ia  divisis,  in  meatem  venil 
imaginaria  GalviDianum  praesentia  Christi,  queei 
fide  accipientium,  et  non  ex  verbis  Domini  etstu- 
ponda  vi  Spiritu8  sancli,  pendet.  Neque  ii  unquam 
somniaruQt  routationem,  quam  in  Eucharistia  et  ipsi 
Galvinist»  negarenonpossunt,nihilaliudessequam 
fitiis  Bcclesiae  sanctx  dividam  ittud,  eio.  Dum  signat  £;  additamentqm  virtutis  et  qualitatis CGelestis  pani  et 


« 


particulas  fracti  corporis  et  calicem,  dicit  :  Insper- 
gitur  sanguis  Domini  nostri  super  corpus  ejus  soh- 
dum,etc.Et  cum  communicaturusest,  hanc  oratio- 
nem  inolinatus  recitat :  Te  gesto,  Domine^  manibus 
meiSyCt  complector  pugitto,  Domine  ssecutorum,  quem 
creaturae  non  continent,teque,Omnipotens,  in  os  meum 
pono.Prsesta  mihi,  Domine,  ut  comedam  te  sancte,  eto. 
Ingeminisliturgiis  Jacobitarum,quaB  nomen  prasfe- 
runt  sancti Petri  principis apostolorum,paria  legun- 
tur  de  invocatione  Spiritus  sancti  ad  consecranda 
oblata,  ut  efficiat  panem  corpus  Christi,  et  vinum 
sanguinemejus.Similiadeprebendacinliturgiaduo- 
decim  apostolorum,  et  in  aliera  saneti  Joannis  evan- 
gelistae;  et  in  ea  quas  tribuitur  sancto  Marco  evange- 


vino.  Concordea  enim  Orientales  omnes  cum.  Eccle- 
eia  Romana  agnoscunt,  credunt»  fatentur.  mutatio- 
nem  oblatorum  fleri  in  ipsum  corpus  et  aanguinem 
Domini.Atqueinomnibus  ferme  liturgiis  istisanim- 
advertendum  est  populum  post  verba  invocatiooia 
sanctt  Spiritus  respondere  Amen,  id  est,  ita  credi- 
mus.  Quod  autem  a  tot  saeculis  credant  ii  popuii, 
idem  est  ac  quod  ssculo  Gbristi  quarto«  nempe  ci^ 
citer  annum  Ghristi  360,  in  iis  ipsi?  regionibua  cre- 
debant,  etdeprsdicabant  sancti  viri,  scilicet,  Cyril- 
lus  J^rosolymitanus  episcopu8,et  Ephrsm  diaconus 
Edessenus.  Gcleberrima  Gyriili  ejusdem  catholicc 
Ecclesiaedoctrinam  exponentis  verba,qua3  8uprajam 
attulimus,  sine  pudore  sit,  qui  alio  detorqoere  se 


listae  ;  et  in  aliis  icsignitis  nomine  sanctt  Glementis  r>  posse  putet.Hsec  etiam  addereliceat :  •  Id  typo  (stve 


Romani,8ancti  Dionysii  Athenarum  episcopi^sancti 
Ignatii,  sancti  Julii  papae  Romani,  sancti  Joannis 
Ghrysostomi  Syriaoa.In  liturgia  sancti  Marutae  iti- 
dem  Syriaca  invocatur  Spiritus  sanctus,  ut  panem 

HUNC  6IMPLICEM  TRANSMUTET,  Ct  EPFICIAT  CORPUS 
1P8UM,QU0D  PRO  NOBIS  IMMOLATUM  EST  IN  GRUGE,etC., 

et  viNUM  mistum,  quod  est  in  hoti  calice,  transmutet 

et  PERFIGIAT  SANOUINEM  IPSUM  QUI  BFFUSU8    EST    PRO 

N0BI8  iN  VERTiGE  GoLGOTHJB,  ctc.  Suntct  ibl  liturgiflp, 
praeferentes  nomen  Dioscori  patriarchae  Alexandrini, 
et  Pbiloxeni  episcopi.  In  ista  de  Ghristo  dicitur  : 
Qui  commiscuit  corpus  suum  cum  corporibus  nostris, 
et  tanguinem  suum  miscuii  membris  nostris,Ei  in  li- 


f]gura)Panis  datur  tibi  corpus,  et  in  typo  vini  dator 
tibi  sanguis,  ut  cum  sumpseris  corpus  et  SANGUiifui 

ChRISTI,  CONGORPOREUS  ET  C0N8ANGDI8   1P8ISFF1CIAR1S 

(Cyrilt.  Jerosol.,  Catech.  22  sive  Myslagoy.  4.)  »  Qoa 
loquendi  ratione  usi  sunt  et  alii  ez  Patribus.  Litnr 
giam  postmodum  Cyrillus  explicat,  non  disaimiiem 
in  substantia  a  reliquis  nuper  laudatis ;  et  de  invo- 
catione  ad  consecrationem  in  faaec  verba  loquitor: 
•  Deum  benignum  ezoramus,  ut  emittat  Spirituffl 
eanctum  superdonaproposita,ut  p  aciat  panem  qoi- 
dem  corpusChristi.vinum  verosanguinemChbisti; 
omninoenim  quodcunque  attigerit  Spiritus  sanctQS 
TouTo  iiyioLfrzati  xai  METABEBAHTAI,id  sanctificatoin 


I 


969 


DISSKRTATIO.  CAP.  XIV. 


970 


ct  TRANSMUTATUM  EST  (Ca^^c/i.  23^  sivB  My$tago(j,  5).  »  A.  succedunt.elata  voce  pronuntiata,  ad  qufls  populus 


Ethicbabestranssubstantiationem.Epiphramvcro, 
ac  si  Sacramentarios  docendos  su8cep]8set,tolcavil- 
lationibus  insectantcs  catholicae  Ecclesis  fldem,  ita 
scribit :  «  Qui  per  oculos  fldei  intuetur,  roanifeste  ac 
pcrspicue  Dominnm  contemplatur,  et  pleoa  ac  firma 
fide  manducat  sanctissimum  corpus  et  bibit  sacra- 
tissimum  sangainem  Agni  immaculali,  qui  esl  uni- 
genilus  Filius  ocelestis  Patris;neque  inani  curiosi- 
tatescrutatur  mysteria  fidei  sanctissim»  ac  prorsus 
divinas,  etc.  Quod  unigenitus  Filius  Dei  Jesus  Ghri- 
stus  Salvator  noster  pro  nobis  operatus  est,  omncm 
admirationem,omne8  cogitationes,omnia  verba  su- 
perat,  quando  nos,  quanquam  carnc  indulos,  igne 
et  Spiritu  nutrit,  dum  combdendur  nobis  PRiGBBT 


respondet:  4mcn;eL  nihilorainus  pro  nostro  Orien- 
lalium  postea  additur  :  Emitte  prseterea  super  nos^ 
et  superpanes  et  calices  istos  Spirilum  sanctum  tuum, 
ui  cos  sanctificet  et  consecrei,  tanquam  Deus  omnipo- 
tenSyCt  faciat  punem  quidem  corpus  (populus  respon- 
det  Amen),  calicem  autem  sanguinem  nobi  testamenti, 
ipsius  Domini  Dei  et  Salvatoris  ei  summi  Hegis  no- 
siri  Jesu  Christi,  Sacerdos  dans  communionem 
clero,  dicil  :  Corpus  sanctum,  Sanguis  preiiosus  Do' 
mini  et  Dci  et  Salvatoris  nostri,  In  liturgia  Coptica 
sancti  Basilii  oratio  oblittionis,  sive  propositionis, 
panis  et  calicis  hisce  verbis  concepta  est  :  Domine 
Jesu  ChristeyFili  unigenite,  Verbum  Dei  Patris,  etc, 
rogamus  obsecramusque  bonitaiem  iuam,  o  amator  ho^ 


suuM  coRPUS  ET  SANGUWEM  poTENDUM  (Ephrxm.  Edcss,  g  minum,  Osiende  faciem  iuam  super  hunc  panem,  et 
serm,  de  Nat.  Dei  curiose  non  scrut,).   »  Qui  adeo      super  hunc  calicem,quos  super  mensam  hanc  iuam  sa- 

cerdotalem  posuimus,  Benedic  eos  t  sancti/ica  eos  f 
et  consecra  eos,  Transfer  eos,  ita  ut  panis  quidem 
hu:  FiAT  C0RPU8  TUUM  SANCTUM,  ct  hoc  mistum  in  hoc 
calice  sanguis  tuus  pretiosus,  ut  sint  nobis  omnibus 
pr<r5{'iittt7i,etc.Procedit  deinde  liturgia,et  sequitur 
anaphora,  sive  canon,  in  quo  ad  verba  consecrato- 
ria  paniSfpopalus  respondet  i4meit,et  ad  consecra- 
toria  calicis,i4mcfi,  nerape,  ita  est.  Subsequitur  in- 
vocatio  Spiritus  sancti,  ui  panem  quidem  hunc  faciat 
corpus  sanctum  ipsius  Domini  Dei  et  Salvatoris  nostri 
Jesu  Christi,  quod  daiur  in  remissionem  peccatorum  et 
vitam  scternam  ei  qui  illud percipiet  (populus  respon- 
det  Amen),  et  hunecalicem  sanguinem  preiiosum  noin 
tesiamenii  iuijpsius  Domini  Dei  et  Saivatoris  nostri, 
etc.  (populus  repetit  Amen),  Ad  fractionem,  ul  Ru- 
brica  habet,  sacerdos  sumit  corpus  saDelum  manu 
dextera,imponilque  sinistr»,ponitque  digitum  su- 
per  corpus  in  latere  despotioi  (sive  majoris  parti- 
culee)  eo  loco,  ubi  fractum  est,  et  dicit  :  Corpus 
sanctum,  ToIHlque  digitum  suum  desuper  corpore, 
immittitque  in  calicem,et  intingit  extremum  poilicis 
sui  sanguine  pretioso.  Tum  educit  digitum  e  san- 
guine,et  iterum  signat  sanguinem  in  moduro  crucis 
gloriosse,  et  ait  :  Bt  sanguis  pretiosus  Christi  ipsius 
omnipoieniis  Domini  Dei  nosiri,  Post  Sancta  sanctis, 
accipit  sacerdos  tertiam  partem  in  quaerat  despoti- 
con,  dividilqno  in  tres  partes.  Quod  si  fuerint  ma- 
gna»,  frangit  eas  disco,et  tres  partes  manui  dextrsB 
imponit,  quam  retinet  elevatam,  Isevam  vero  intra 


inefTabilo  ct  supra  humanum  captum  semper  cen- 
suere  Eucharistiam,uti  adhuc  a  Gatholicis  creditur, 
quam  longe  abessent  a  Berengarii  et  Galvini  com- 
mentis  uiiusquisque  intelligit.  Vera  fidc^  non  cu« 
riositate,utcnduin  ail  sanctusEpbrsm,cum  grande 
illud  omnipotentiae  et  amoris  divini  miraculum  con- 
templamur.  Et  interea  ut  liturgiae  sanctis  Patribus 
lucem  pra*bent,et  a  Patribus  rursus  ipsoe  accipiunt. 
Potuisscm  huc  adducere  Armeniorum  lilurgiam  a 
Patre  Le  Brun  in  suos  libros  liturgicos  integre  illa- 
tam,  ubi  nisi  qui  dedita  opora  cscutire  velit,  non 
latueri  nequit  popuiorum  quoque  illorum  fldcm  de 
Ghristo  realiter  prssentr^.  in  Eucharistia.  Sed  quia 
prostant  ct  apud  Italos  illius  libri,  ab  ipsa  liturgia 
defloranda  abstineo. 

CAPUT  XIV. 

Consemus  dogmaiis  de  Eucbaristia  ex  /Egyptiis  litur^ 
giis,  sive  Grxcis,sive  Copticis,  conftrtnatus, 

In  iEgyptum  transeamus,ubi  Alexandrioa  Eccle- 
sia  primum  olim  post  Romanam  locum  tcnuit,  et  a 
sancto  Marco  cvangelista,  originem  suam  acces«il. 
Plures  ibi  quoque  liturgise  in  usu  fuere,  et  adhuc 
sunt,  sive  Graicis,  sivc  Copticis  litteris  consignalrc, 
quarura  Editionem  debemus  diligentiae  clarissimi 
viri  Eusebii  Renaudotii.  lis  polissimum  utuntur  Go- 
pti  Jacobitae,  in  Monophysitarum  errorcm  a  tot  sae- 
culis  prolapsi.  Et  quandoquidem  iEthiopcs  Ghri- 
8tiani,ingens  popu)us,Alexandrino  patriarchae  sub- 


sunt,  atque  ab  eoconsueveruntaccipere  metropoli-  ^  discuni,  inquiens  :  Gonpus  sancium,  et  sanguis  pre- 


tem,sive  abuna  suum,nil  mirum,8i  earum  quoque 
Ecclesiarum  vetusla»  liturgiae  cum  Copticis  consen- 
tiant, eumdemqueerrorem  fovcam.Ad nostrum  vero 
argumentum  quod  attinet,ex  divina  Providentia  fa- 
ctum  est  ut  iidem  populi  non  aliam  unquam  professi 
fuerint  ac  profiteantur  de  mcruento  sacrificio  et  Eu- 
charistia  sententiam,quaro  quae  servata  semper  fuit 
in  Ecclcsia  Romana.  Id  primo  constabit  ex  liturgia 
Graeca,  cui  praeflxum  nomen  sancti  Marci.lbi  ante 
verba  Domini  consecratoria  legitur :  Fac,o  Deu$,  ut 
plenum  quoque  sit  hoc  sacrificium  henediciionc  tua, 
per  adventum  sanclissimi  Spirilus  tui,  Ghristi  vcrba 

Patrol.  LXXIV. 


tiosus,  purus,  verus  Jesu  Chrisii  Filii  Dei  nostri, 
Amen,  Gorpus  ct  sanguis  Emmanuelis  Dei  nostri  in 
rei  veritate.  Ambn.  Crcdo,  credo,  credo,  et  confiteor 
usque  ad  extremum  vitx  spiriium,  boc  esse  corpus 
vivificum  Filii  iui  unigeniti  Domini  Dei  ei  Satvatoris 
nosln  Jesu  Chrisii,  qux  accepit  ex  omnium  nostrum 
domina,  Deipara,  elc.  Ante  communionem  dicit  sa- 
cerdos  secreto  :  Dignos  fac,  Domine,  nos  omnes,  ul 
corpus  tuum  sanctum  percipiamus,et  sanguinem  tuum 
pretiosum  ad  mundationem  corporum,animarum,eio. 
An  bic  locus  sit  sensibus  metaphoricis,  typis,  flgu- 
ris  aliisque  Galvinistarum  imaginationibu8,qui  inter 

31 


971 


DIS  RBBU8  LITURQICIS. 


972 


eos  pacate  et  sinoere  ista  perpendent,  jndicare  fa-  \  dalaeliturgiaBezhibentdeveritatecorporisCbristiio 


cile  poterunt. 

In  Goptica  Iitur^Ma,qu»  sancto  Basilio  tribuitur, 
oratio  fractionis  ad  Filium  hisce  verbisconceptaest: 
Benedictus  «,  Christe  DetiS^  qui  per  incamationem 
tuam  incomprehensibitem  prasparasiinobis  panem  cas- 
lestem,  corpus  hoc  TUim  sanctuii  in  mysterio,  omni- 
bus  modis  sanctum.  Miscuisti  nobis  calicem  ex  fructu 
vilis  verx.qux  est  latus  divinum  tuum  et  immaeula- 
tum.ex  quo  manavit  nobis  postquam  trapidisli  spiri- 
tum,sanguis  et  aqua^qux  mundum  universum  purifi' 
caverunt,  Sequilur  Corpus  sanctum,  ctc,  el  profccsio 
fldei :  Credo,  credo^eic,  In  liturgia  sancti  Cyrilli  in- 
vocaturBpirilus  sanctus  stip^r  hune  panem,  et  super 
hunc  calieemjUt  purifieentur  et  tranferantur,  et  hunc 


Eucharistia.Nam  quid  aliud  nos  docet  Origeoes  ter- 
tioChristisfficuio,  duofi  depuerocenturioDis  loquens 
hsc  8crihil:a  Quando  sanctum  oibum,illudque  in- 
corruptum  accipis  epulum,quando  panb  yviJE,  et  po- 
CDLO  fruerie,  icandl'C48  et  bibis  corpcs  et  tANttcnEH 

DoMiNiytuncDoMiNiJssubteclam  tuum  iif«RCoiTUR.Et 
tu  ergo  humilians  temetip8u:n,imiiare  buno  centu« 
rionem,et  dioito:  Domintynon  sum  dignus  [Origen,, 
hom.  4  de  divers.Evang,  toc),  eto.B  Adeo  autem  per- 
spicua  Bunt  hao  de  re  verba  Cyrilli  episcopi  Alexan- 
drini,  qui  tflecalo  Christi  quinto  floruit,  at  iDanem 
semper  lusum  lu8erit,quicunque  aperte  ejus  menti 
tenebras  effundere  nisus  fuit.Eicompluribus  locis 
pauoa  haBO  accipe.  •  Quare  (ait)  instituta  fuit  eulogia 


panem  quidem  faciat  corpus  ChHsti,  etc.Ibi  eet  oratio  3  myslica  (id  est^Buebttristia)?  qualis  ejus  virtu8,ni8i 

pro  cochleari,in  quo  susciptenda  sunt  membra  corporis 

sancti,  quod  est  corpus  Filii  tui,  elo.  Similia  leguntur 

in  Utui*gia  Qrffica  Alexandrfna  sanoti  Basilii,  et  in 

altera  sancti Oregorii  (quis  ille  fuerit,neBcio)  in  qua 

oratio  inclinationis  eapitfe  hno  verba  exbibet  :  At- 

tende,  Domine  Jesu,  etc,  qui  sursum  sedes  cum  Pa- 

tre.et  hte  nobiscum  invisibiliier  ades^eie.,  et  dignare 

potenti  manu  tua  partieipes  nos  faeere  immaculalicor' 

poris  tui^  et  pretiosi  sanguinis,  et  per  nos  omnem  po- 

pulum.  Tu  enim  es  qui  ftangerin^  et  fran^is,  quamvis 

infraciusy  etc.Ibi  quoque  oeonrrit  professio  fidei  ad 

propositum  corpus  et  sangninem  Domini  :  Credo, 

m(fo,etc.NequepretermlttendumtamGr8Bci8,qaam 

Gopticie  et  Arabicis^litteris  antiquitus  scriptam  re- 

periri  hinc  saneti  Gregorii  liturgiam.Ibi  prn  esele- 

ris  precibu8  ooosidcranda  venit  oratio,  qutD  verba 

consecratioDis  subeequitur.  Diacoous  ait  :  Adorate 

Deum  eum  timoreet  tremore;  quan  raferenda  esse  ad 

Christum  Dominum  ex  contexta  apparet.Prosequi- 

tur  Baeerdos  inquieoe  :  Tu,  Dominb,  vocb  tua  com- 

MUTA njEc,qute  sunf  proposiia  (scilioet, panem  et  vi- 

num).  Tu  goham  Nonis  positus,  perfiee  nobts  hoc  mi" 

nisterium  pienum  mysteriiiy  mitte  super  nos  gratiam 

Spiritus  sancti,  qui  sanctificet  ei  TRAiffPERAT  HiEc 

DONA  proposita  in  corpus  bt  sanquinbm  salutis  *iostrse^ 

et  hunc  quidem  panem  facias  corpus  tuum  sanctum, 

eto.£/  rursus  hunc  caligrm  sanouinem  pretiosum  te- 

slamenli  tui  novi,Domine  Deus  et  Salvalor  noster  Jesu 

ChrisU^  etc.Rogatur  Dominus,  ut  voce  sua,  hoc  est, 

vooe  qu»  omnia  potest,  commutet  sacra  dona;   qui 


UT  8K  I^SINUBT  IN  NOS,  AG  IN  NOBIS  HABITAIIB  FACIAT 
JbSUM  CrRISTUM  fcTIAM  CORPORALITBR  PER  8ANCTJI 
SUiC  GARNIS  PARTICIPATIONEM    KT    COMMDNIONEM  ?    NoR 

lantam  dlcit  Jesus  Christus,  intra  noB  se  futuram 
unione  benevolentiffi  et  amoris,8ed  etiaon  per  com* 

MUNICATIONBM  NATURALRM  (Cyrill,  AUx,,  l.  X  tfl  JOOM. 

Ti,  c.  15).»  Quam  in  rcm  exemplam  adhibet  gemi- 
narum  portionum  cerae.quae  por  ignem  fuea»  com- 
miscentur.Alibi  contra  Nestorinm  inducit  Christam 
dicentem:«  seipsum  iotrareatqueintroduci  in  no« 
stra  corpora  prr  propriam  !iuam  garnem.  Non  enim 
Divinitas  esl,  sed  propricm  corpus  Vbrbi,  quod  pro- 
positum  ept  super  sacraBeccleBiaramroenBae.Nosin 
ecclcsiis  celebramus  8anctum,vivi6cum,et  intrueo- 
tum  8acrinc{um,credcntes,corpn8,quod  nobis  pro- 
ponitur(in  altari)non  essecorpussimpliciBhooaiDfB, 
et  no&tri  similis;  illvd  enim  sumimus  pactum  pbo- 

PRIUM  CORPUS  F.T   PROPRIUM    8ANGUINEM    YeRBI    Omaia 

vivincantis  \ldem  t.  iv  Contra  Nesfor.  ,r.  5).  •  Alibi 
{Lib.xi  in  Joan  ,c.  12)  rursus  ait, nos  «  corporaliter 
et  spirituaiiter  >»  Bomere  illum  qui  verusetnaturalis 
Filius  Dei  est.  Itidem  multiB  eoB  arguit  (Lib.  iv  ta 
J0an.),uti  blaspbemos,  qui  poterest  qui  fleri  possit 
utChristi  corpoB  et  sanguis  realiter  sint  iu  Bacha- 
ri6tia,quasi  omnipotentifle  Dei  Jimites  statuant.Eo- 
dem  tempore,  quo  Cyrillus  AlezandriDus,  scilicet, 
niedio  seculo  Cbristi  quinto,floruit  iBidoruB  Pelu- 
siota,  iliius  arr  icos.  la  quoqae  MaratioDi  naonacbo 
scribit:«  Is  est  idem  Spiritus  sanctue.qui  in  mystica 
mcnsa  facit  ut  panis  gommunis  et  familiaris  oblatos 


ea/ran5/'dra/inoorpu8etBanguinemsuum,iIlabenteDpRoPRiDMcoRPU8ruT,ouoD  Dei  Fuiob  w  Ucaku. 


in  ipsa  Spiritu  sancto.  Qui  in  ejusmodi  vcrbis  ao  pe« 
litione  transmutationem  donorum  ab  antiquis  de- 
prsedicatam  non  agnoscit;libero  animo  hapc  tninime 
contempIatur.Renaudotius  antca  ostendit  quam  fu- 
tili  ao  Tiolenta  interpretatione  Claudius  SHlmasius 
eludere  ac  depravare  conatus  fuerit  io  ejusdem  ]i- 
turgie  verbis  perspicuam  mentem  ac  fidem  i£gyp« 
tiac»  Ecclesie. 

QuoteximiisdoctoribusflorueritolimAlezandrina 
Ecclesia,  nemo  eruditorum  ignorat.  In  eorum  quo- 
que  libriB  Prote8tante8,8i  positis  prsjudiuiis  qu®re- 
rent,nalio  uegotio  inveDirent,quidquid  nuper  lau- 


TiONR  8USCEPIT  {Isidor,  Pdus.,  l,  i,  epist,  109.  »  la 
Hltera  epistola  inquit  :  «  Uli  Joseph  ab  Arimatbea 
involvit  in  iinteo,  et  in  sepulcro  tumulavit  corpus 
Domini,  eto.,  ita  cnm  nos  saper  liDteum  saDctifi- 
oamu8  paoem  oblatum,8ine  dubitatioDe  inveDimas 
coRPUB  Jrbu  Chr:8ti  (Idem,  l,  i,  epist,  123).  »  Eo 
quam  concordes  cum  liturgiiBsusBgeDtiBolimquo- 
que  pergerent  saucti  Patrea.  8i  illorum  aermoDem 
nondum  pro  sua  calamitate  aut  pertioaoia  Sacra- 
mentarii  intelligant,solatio  tamen  Catholicis  eritre- 
petita  hic  legere  in  oonQrmatioDem  Odei  et  doctriDS 
quam  proGtentur. 


973 


DtSSttRTATlO.  LIB.  XIV. 


974 


Superest  ut  aliquid  etiam  afTeramus  ex  Abyssino- A  lulit  (fom.  7,  Lilurg,),  Dioscoro  Alezandrino,  fa- 


rum,siveiEthiopum,sacris  liturgiis.Ad  hsc  usque 
tempora  in  Arric»  intimis  regionibus  dominatur 
multis  provinciis  Abyssinorum  rex,qui  cum  gcnte 
8ua  Christi  religionem  observat,illuc  invectam  us- 
que  a  sancti  Athanasii  magni  episcopi  Alexandrinl 
temporibus.  Qoid  populi  ii  dogmata  fldoi  primum 
acceperint  ab  Ecciesia  Alexandrina,catholicum  quo- 
que,  id  est»  metropolitunum  usque  adhuc  accipere 
consueverunt  ab  Alex.iudrino  patriarcha.Atquehino 
etiam  factum  ut  Dioscori  Alexandrini  errorern  de 
una  in  Ghrislo  natura,  sive  tunc,  sive  postea,  ad- 
optarint.  Exquo  Arabessfficulo  Christiseptimo  potiti 
sunt  iGgypto,inter  populos  Occidentis,imo  et  Orien- 
liByOmne  commercium  abruptum  fuit  cum  Abyssi- 


moso  Monopbysitarum  pugili,a1teratribuitur;atque 
bene  publici  juris  fecitWansleb  Erfurtensis.  Easdem 
nunc  conaolamus  oportet^visori  qusnam  sit  de  Eu- 
charistia  illorum  sententia. 

Jn  liturgiaa  Renaudotio  edita,  quie  apud  iElhio- 
pcs  Ghristi  (ideles  communis  est,  et  canon  univcr- 
salis  appellatur,piffimittttur  oratio  super  patcnam, 
in  qua  hffic  leguntur  :  Domine  Deus  nosler  Jesu 
Christe^  etc,  extende  nunc  manum  luam  super  hatic 
patenam;  benediCy  sancti/icat  el  purifica  i7/am,  ut  in 
ea  PERFiciATUn  gorpus  tuum  sanctum,  etc.Puria  in 
oratione  supcr  calicem  habentur.  Et  in  actione  su- 
per  cocblear,  quo  sanguis  Domini  ministrabatur, 
sanctificatioillius  petitura/{a(/m;y)i{/rantium  ror/^u^fi 


nis.  At  postqoam  Lusitani,labentesffiCuloquinlo  de-  g  sanguinem  unigeniti  Fi7ai /ui.etc.Hisce  auiem  veibis 


cimOyin  Icdias  Orientales  peDetrarunt,res  illius  re- 
gionia  innotescere  rursus  cceporunt,  eorumque  mo- 
res  anno  Ghristi  1539  peculiari  libro  descripsitFran- 
ciscus  Alvarez  presbjier  Lusitanus,  inter  eos  per 
sexennium  versatus.  Tuno  igitur  innotuit,ex  mise- 
ricordia  Dei,gentem,  a  tot  sfeculis  vix  Occidenti  no- 
tam,  atque  a  Romann  et  Grffica  Ecclesia  scissam, 
constantissime  servasse  eamdem  de  Eucharistia  do- 
ctrinam,quam  et  Romani  et  Grffici  intactam  somper 
retinuerunt.  Realem  nempe  Cbristi  prffisentiam  in 
Euoharistia,ac  transmutationem  donorumincorpus 
et  sanguinem  illius  universus  iile  populus  credit^fa- 
tetur,ac  prffidicat  Dolendum  est  tentatam  non  se 
mel  Ecclesiarum  illarum  unionem  cum  Romana  in- 


oratio  obiationis  mysticffi  concepta  est  :  Princeps 
Jesu  ChriUe,  etc.,  ostende  faciem  tuam  super  hunc 
panem,  et  super  hunc  calicemy  quos  proposuimus  super 
hoc  altare  spirituale  tuum,  BenediCy  sanctifica^et  pu- 
rifica  illos,  kt  transmuta  hung  pan£m,  ut  fiat  cor- 
pus  TUUM  PURUM,  et  Quod  mistum  est  in  hog  calige, 
8AN0U1S  Tous  PRETiosus,  etc.Postquam  sacerdos  ad 
consecrationempanisadbibuitCbristiDominiverba, 
hic  panis  est  corpus  meum^  eto.  (pro  quo  in  Evangelio 
et  apud  Apostolum  legitur  Hoc  est  corpus  meum), 
populus  respondet  :  Afnen,amenfamen,Credimus,et 
certi  sumus,  Laudamus  te^  Domine  Deus  noster  :  hog 
EST  VERB,  el  ita  credimus  corpus  tuum.  Pariter  ubi 
sacerdos  ad  calicem  pronuntiavit :  Hic  est  calix^  etc. 


feliciter  cessisse,quod  tamen  bene  cceptum  fucrat.      Populus  respocdet :  Amen,\ERE  est  sadguis  tuus 


Sed  quia  nimis  multa  ab  iis  populis  exegimus,ne- 
que  tolerandos  quosdam  ritus  censuimu8,qui tamen 
tolerari  cum  levi  mutatione  po88ant,omnia  in  pes- 
8um  ruerunt,  ita  ut  nunc,non  dlcam  Romanis,  sed 
EuropffiisquibasqueinAbyssiniamprfficlusussitad- 
itos.  Uti  viri  docti  animadverlerunt,  Jobus  Ludul- 
phu8,inter  Protestantes  bene  de  linguaet  rebus  iE- 
thiopi  ia  merita8,lepidom  lodum  l88ft,eum  Grego- 
rium  presbyterumiEthiopem  interrogaTit.an  Abys- 
Bioi  Catholicorum  tranaubstantiationem  amplecte- 
reutur.Respondil  OregoriuSy  talem  transubstantia- 
tionem  Abyssinis  esse  ignotam;oiye8  suos  tam  scru- 
pulos  non  esse,  neque  tam  spinosas  quffistione^ 
movere.  Si  bona  fide  Ludulphus  egisset,  rectoque 
animo  veritatem  assequiexcupisset^nullaei  facienda 


Cr^dimu5. Fidem  Protestantium  nunc  appello;nonne 

hic  perspicua  est  Abyssinorum  fidesderealitate  cor- 

poris  et  sangninis  Domini  in  sacramento?  Neque 

enim  il  tuno  testaintar  se  eredere  susceptam  a  Verbo 

Dci  humanam  earnem,neque  imaginarium  el  flgu- 

ratum  corpusetsanguineminmysteriosibi  flngunt; 

sed  conceptis  verbis  et  ineluctabili  professione  con- 

versionem  et  transmutationem  factam  agoscunt  di- 

cendo  :  Hoc  est  vere  corpus  tuum,  Ua  credimus.  Vere 

est  sanguis  tuus.  Credimus.   Tum  ad  complcndum 

perflciendemque  mirabile  hoc  mystcriam,  subjun- 

gunt  pro  more  Orientalium  praecipue  Ecclesiarum  : 

Rogamus  te^Domine,  et  deprecamur,  ut  mittas  san- 

ctum  Spiritum  et  virtutem  superhunc  panem^et  supcr 

hunc  calicem,  pagiatque  utrumque,  gorpus  et  san 


erat  de  trans8ub8tantiationeinterrogotio,cum  hanc  D  gutnem  Domini  bt  Salvatoris  nostri  Jesu  Christi. 


vocem  nullus  ex  antiquis  Patribufl  usurparit;  sed 
quidem  an  Abyssini  crederent  quod  per  eam  vocem 
Catholici  significant.  Scilicet,  num  panis  et  vinum 
per  consecrationem  revera  convertanturatque  trans- 
mutentur  in  reale  corpus  et  sanguinem  Domini.  lloc 
eine  dubitatione  Abyssinus  illeaacerdos  asseruisset; 
constat  cnim  hanc  esse  fidem  gentis  illius,  quod  et 
illorom  liturgis  manifestetestantur.Suntautempo- 
pulis  iis^Christi  religionem  profltentibu8,plures  11- 
turgis,inter  quas  omnium  vetustissimffi  censentur 
duae.Prior  Apostolorum  nomen  prffifert,atque  apud 
eos  potissimum  in  usu  est.Hano  Renaudotius  pro- 


Quin  ipsius  Ghristi  verbisconsecralioperagatur,du- 
bitare  nos  non  sinunt  sancti  Patres  Cyprianus,  Gre- 
gorius  Nyssenus,  auctor  lil»rorum  de  Sacramentis, 
ChrysostomuSyAugustinus,  et  alii.  Neque  id  Orien- 
tales  Ecclesiffi  ncgant.Attamen  quod  ipsi  invocaMo- 
nem  Spiritus  sancti  addunt,  hoc  est,  preces  quas 
Homanilitargiaverbisconsecrationisprffimittit,viri 
docti,uti  supra  innuimusgam  diu  oetenderunt,  ni- 
hil  hocofflcere  virtuti  verborum  Domini,  et  Orien- 
talibus  nullam  propter  hoc  litem  esse  movendam. 
Ad  fractionem  in  cadem  liturgia  subdlaconus  simul 
cam  populo  dicit  :  ExercVus  angelorum  Salvatoris 


975 


DB  RSBUS  LITUROICIS. 


«76 


mundi  sunt  coram  te  (ita  quoque  Chrysostomiis,alii- 
quc  Patres,  et  Gr(ecorum  lilurgia,  ia  iDcruento  sa- 
crifieio  Heri  tcslantur)  et  cingunt  corpus  etsanguincm 
Domini  et  Salvatoris  nostri  Jesu  Christi  (quae  sinc 
dubitntione  adesse  intelligunlur  et  creduulur  supcr 
sacra  mensa].  Accedamus  anle  faciem  ejusy  ct  cum 
fide  Christum  veneremuf .  Cavillationcs  quidem  cxcr- 
cere  hic  possunt,  qui  a.  Romana  Ecclesia  avcrsi 
Bunt;  sed  perspicua  adco  est  in  bis  verbis  A byssiono- 
rum  Giles,ut  ingenio  suo  abulatur  quisquis  aliter 
interpretari  audeat.Luculentius  etiam  clucct  cadcm 
fldes  ex  iis  quse  post  formulam  consuetam  Saticta 
5a7?(:(f5,  atque  ante  communioncm,  saccrdos  suo  ac 
populi  nomine  profitctur ;  nam  in  manu  tcnens 
dona  consccrata,  eaque  populo  ostendcns,  confes- 
sionem  hancemittit:  Corpus  sanctum,  pretiosum,vi- 
vwm,  et  verum  Domini  et  Salvaioris  nostri  Jesu  Chri- 
sti,  quod  datur  ad  remissionem  peccatorum  et  vitam 
xternam,  suscipientibus  illud  cum  fide.  A  mcn.  Sanguis 
sanclus,  pretiosus,  livificans  et  verus  Domini  et  Sal- 
vatoris  nostriJesu  Christi,  quidatur,  ctc.  Amcn,  Hoc 
est  corpus  et  sanguis  Emmanuelis,  in  rei  veritate. 
Amen,  amen,  amen.  CredOy  credo,  ex  nunc  et  [usquc 
in  sxculum.Amen.  Hoc  est  corpus  et  sanguis  Domini^ 
etc.jUt  supra  in  missa  iCgyptia.Dum  saccrdos  com- 
munionem  populo  distribuit,  dicit  :  Hic  esl  pants 
vit33,qui  de  coelo  descendit.vere  pretiosum  corpus  Em- 
manuel  Dei  nostri,  Amen.  Et  qui  recipit,  dicit  Ament 
id  est,  Ita  credo.  Addit  sacerdos  :  Hic  esi  calix  vitx^ 
qui  desccndit  de  ca}lo,qui  est  pretiosus  sanguis  Christi, 
Et  qui  accipit,dicit  Amen.htBC  ez  liturgia  communi 
Abyssinorum. 

In  alterd,quam  Wansleb  edidit,post  verba  conse 
crationis,  antiqua  hsc  adnotatio  legitur  :  Ne  autem 
videatur  ctiidam  ex  nobiSy  quasi  corpus  hor^guod  co- 
medit,  sit  corpus  absque  sanguine  et  anima;  et  dum 
bibit  calicem  hunc^sit  sanguis  tantumabsquecorporeet 
anima;  sed  corpus,  ei  sanguis,  e.i  anima  ^.«/.Infra  hsec 
oratio  legitur  :  Quemadmodum,  Domine,  inseruiUi 
corpus  Filii  tui  in  corpora  nostra,  et  quemadmodum 
miscuisti  sanguinem  Messix  tuiinsanguinem  nostrum, 
sic  quoque  insere  in  corda  nostra  timorem  /utim,  etc. 
En  ut  Deus  in  remotissimis  iis  orbis  partibus  incor- 
ruptam  a  tot  sfficulis  servavit  vcram  Ecclesis  Ro- 
roano-catholicffi  doclrinam  de  Eucharistia.  Missam 
Romanam  Franciscus  Alvarez  sacerdos  supra  me- 
moratus,coram  Abyssino  rege,eju8que  uiagnatibus, 
antequam  Lutheri  boiresis  erumperet,  celebravit. 
Ilanc  ii  summopere  laudarunt,  et  consequenter  ad- 
orationeri:hostiseetcalicisprobarunt,utpotecumfi«le 
Ecclesiffi  8U6B  confurmem.  Ex  tol  nutem  diversarum 
aatiquarumque£cclesiarumliturgiL?,hactenuscom- 
memoratis,qui  nondum  intelliglt  ab  apostolib  in  om- 
nomcircumquaqueChristiEcclesiamdiiTusamfuisse 
dogma  de  reali  prssenlia  Domini  in  Eucbaristia,  et 
de sacrorum  donorum  transmutationc  in  verum  cor- 
pus  ct  sanguinem  Jesu  Cbristi,vim  faciat  intellectui 
8U0,neccsse  est^districteque  a  Deo  Judicabitur^quod 
palcQtl  vcritati  resistat.  Ubi  vero  posueris  panem  et 


\  vinum  perconsecrationemflericorpusetsanguinem 
Domini,eaque  transmutari.dc  transubstantiationis 
voco  ct  significatioQe  non  ampliusdisputandumcst. 
Continuo  enim  agnosscrc  cogimur  oblata  dc&iissc 
IntimeessequoderaQt,  etrelincretantummodo  spc- 
ciemetnguramexternamsensibusnostrisobnoxiam. 
Tantae  rci  modum  si  mens  humana  noa  capit,  si 
diflicultatcs  in  mentom  ncstram  incurrunt  ob  totalia 
mirabilia,qus  eCatholicorum  scntenlia  ccnsequcn- 
tur,  fidcs  quam  dc  omnipolentia  divina  profitcmur 
dubilttloncm  omnem  abstergerc  debct,  ut  jam  nos 
monucrc  totsancti  Patres.  Quia  et  ipsi  utnos  scn- 
tiebanlatquecredebant,pariterque  uti  nosadmiran- 
dum  sacratissimi  hujus  mysterii  apparatum  supra 
captum  nostrum  esse  agnosccbant;propterea  eam- 

^  dcmvirtutem  fideiad  Eucharistiamcxigcbantquam 
ad  rcliqua  religionis  Christiana;  ardua  my&teria  ad- 
hibere  necesse  est.  Atque  hoc  dum  exigcbant,quis 
non  vidct  damnatam  ab  iis  ante  tot  saecula  fuissesa- 
cramenturii  p^regis  temeritatem,qui  irf  Eucharistia, 
utquc  in  altaris  sacrificio,  nibil  ardui,  nihil  admi- 
randi,reliquit,contra  totius  antiquitatisconsensum? 
ExtotetiamdiversisquetotiusChristianiorbis  litur- 
giis,ad  antiqua  sscula  pertinentibus,  num  aliqi-.cd 
amplius  deesl  ad  degiciendom  conterendamque  ridi- 
culam  omnino  fabulam  a  Calvinistis  excogitatam  do 
reali  prffisentia  Christi  invecta  in  Eucharistiam  sx- 
culo  Christi  nono  a  Paschasio  Ratberto?  Ex  tanta 
luce  optandum  nuncestjUt  proficiant,  qui  cum  cvi- 
denti  animffi  suffi  periculo  in  lenebris  jacent,  nequc 
verilatem  sincere  de  tanti  momenti  dogmate  cxTui- 

C  runt. 

CAPUT  XV. 

Qux  SajHuel  Basnagius  adversus  doyma  de  transuh» 
staniiatione  proiulit,  refutata, 

Antcquamadaliade8cendam,]ectoremnonpigcbit 
accipere,quibu8  armis  ineunte  boc  saeculo  Samuel 
Dasnagius  Calvinista  contra  transubstantiatioDem 
decertarit  (Annal,  poUilico-eccles.y  an.  Christ,  33).  h 
quoque,ut  suos  contribules  in  Ode  contineat^paucis 
verbis  sanctorum  Patrum,  qui  primis  Ecclesis  sc- 
culisfloruerunt,producti8,quibu8  et  prssentia  rea- 
Ii$,ettran8mutatiosub8tantiali88acrorumdonorur3i 
negari  vidctur,tanti  momenti  questionem  se  satis 
dircmissc  fortasse  putavit.Ast  Catbolici,innumeri3 
adductis  documentis,luculentissimc,postrcmo prs- 
D  sertim  ssculo,  perpetuum  consensum  Ecclesis  ab 
ejus  exordio  in  doctrina  do  Eucharistia,  eademqae 
verba  Patrum,quffi  Basnagius  protuiit,aut  huicdo- 
gmati  favere,  aut  minime  adversari,    ostenderunt. 
Vcrum  Basnagius  haec  se  legisse  dissimulans,  aut 
contemnenSypaucis  iis  pugilibus  a  se  adducti8,Ca- 
tholicorum  acies  integras  disjectum  iri  est  arbitra- 
tus.Objicit  ille  nobis  sanctum  Justiaum  martyrem, 
de  sacratissima  synaxi  loqueQtem,8criptorem,vidc- 
licet,sfficuli  secundi  aChristo  nato.Priusquam  illius 
vcrba  proreramu8,liceat  nobisanliquiorem  scriplo- 
rera,ipsorumquc  apostolorum  discipuloQi.Basnagio 
opponere,8anctum,scilicet,  Ignatium  Antiochenum 


977 


0I88BETATI0.  CAP.  XV. 


978 


cpisoopum  et  martyrem,de  quibusdam  sui  lemporia  A.  mento  veram  ejus  carnem  esse  edocti  sumus  et  cre- 


hxreticis,  boc  ost,  Gnostici  et  0phiti8,ha^c  scriben- 
tem  :  «  Ab  Eucharistia  et  oratione  abstinenl ;  eo 
quod  non  conOtentur  Eucbaristiam  ffdtpxst  etvsti  xou 
£(i)Tr,poc,  CARNEM  E88E  Salvatoris  nostri8,qu«e  paasa 
est  pro  peccatis  nostris,quam  Pater  sua  benignitate 
suscitavit  (Ignatius  martyr.f  epist,  ad  Smymxos). » 
Non  ait  sanclus  martyr  Eucharistiam  8ignincare,ut 
Sacramentarii  volunt,8ed  quidem  esse  carnem  Jesu 
Domini  nostri.  Vim  hujus  vocis  intelliguntne  he- 
terodoxi  ?  Sanctum  Justinum  nunc  audiamus,  in- 
circiter  annum  Christi  168  vitam  martyrio  corona- 
vit.  Ib  eacram  synaxim  describens,  «  Sacerdoti^in- 
quit,paois  otTertur  ct  poculum  aqua  et  vino  tempe- 
ratum  ;  quibtis  acceptis,laudemetgloriam  omnium 


dimus.  «  Denique,  subdit  B88nagiu8,panis,vinum, 
aqua,diaconorum  ministerioad  absentesdeferrinon 
potuisaet,  81  ex  rerum  natura  exterminata  fuissent 
vi  consecrationis.»  Haec  ad  fallendos  lectores  ;  ipse 
enim  novit  non  vinum  et  aquam,8ed  solum  panem 
consecratum  oonsuevissead  absentes  deferri.Atqui 
vult  dicere  Basnagiu8,8i  panis  substantia  conversa 
fuit  in  corpus  Domini,  panis  ampliusappellarinon 
potoit  ;  Justinus  tamen  panem  appellat.Verum  ad 
Cathoiicos  quod  attinet,falsum  est  panem  et  vinum 
ex  eorumnaturaexterminata  fuissc  ;  illorum  cnim 
supersunt  species  et  proprietates.Alii  Patre8,etnos 
adhuc  panis  consecrati  nomine  utimur,cum  tamen 
tran88ul)8tantiationem  Grmissime  credams.  Ita  ex 


Parenti,  Filii,  Spiritusque  sancti  nomine  tribuit,  ^  quo  adeoperspicueagnoscitsanctusJustinuspanem 
gratiasqoe  diu  agit.Elsque  peracti8,prccibu8  etgra-      el  vinum  per  vcrba 


tiarum  actioni  populus  omnis,qui  adest,  acclamat 
Amen,  id  est  flat  (Justin.  martyry  Apologia  ad  Au' 
tonin.  Pium  Aug.),  »  Tum  «  qui  apud  nos  vocantur 
diaconi,di8tribuuntunicuiquepr»sentium,ut  parti- 
cipet  eum,  in  quo  gratiffi  actse  sunt,  panem,vinum 
et  aquam,  et  adabsentes  perferunt.»  Ad  haecHas- 
nagius  addit :  u  Quibus  perspicue  indicatur,  quid 
pani  muiationis  obtigerit,  nempo  quod  remanente 
ejus  substantia,  consecratus  sit.  »  Ita  ille,sed  prae- 
cipili  nimium  sententia,  panis  vix  audito  nomine 
abutens,  et  ejus  temporis  disciplinam  oblitus. 

QuidsitistepaniSfACcipiendumpriusestaJustino, 
qui  docere^porgit : «  Porro  aiimentum  hoc  apud  nos 


per  vcroa  Christiconsecrata  esse  corpus  et 
sanguinem  illiu8,legitime  indeCatholici  deducunt, 
intimam  eorum  caturam  sive  substantiam  desiisse 
esse^transmutatam  nempe  in  Domini  corpus  verum 
et  sanguinem.Prequentianimis  8ant,cum  apud  ve- 
teres,  tum  apud  recentiores,  exempla  pergentium 
appellare  panem  Eucharistiam,  quamvis  transsub- 
etantiationis  dogma  credant  et  alios  doceant ;  non 
quod  panis  amplius  sitysed  quod  panis  flguram  et 
visibiles  proprietates  retineat,et  quod  panis  coeles- 
tis  panis  vite  sternse  evaserit. 

Ad  hsc  ait  Basnagius  :  «  Alimentum  corporeum 
vere  proprieque  sanguisetcaro  Christi  esse  non  po- 
test  (quod  tamen  Justinus  asserit)  obetante  prorsua 
substantiarum  sive  numeri  sive  speciei  diversitatu. 


appellatur  Euchari8tiH,de  quo  nuili  alii  participare  ^  Kon  nobis  Basnagius  lilem  movet,  sed  ipsi  Justino, 


licitum  est  quam  veram  esse  doctrinam  nostram 
crcdenti,etc.Non  enimutcommunem  panem,neque 
communem  potum,i8ta  sumimus  ;  sedquemadmo- 
dum  per  Verbum  Dei  caro  factus,  Jesus  Christus 
Salvator  noster  et  carnem  et  8anguinem,8aluti8  no- 
strffi  causa,habuit,AD  eumdem  modum  etiam^inqua 
per  prcces  verbi  ejus  ab  ipso  profecti  gratiae  sunt 
actse,  alimoniam,  undo  sanguis  et  caro  nostra  per 
mututionem  aluntur,incarnaliilliu8'lT29iiu  xotiodcpxa 
X2'.  aifiaiotSa^OYjjAev  tTvxi,jESU  carnem  etsanouinem 
esse  edocti  sumus.  »  Hic  etiam  animadverte  illud 
elv2'.,  scilicet,  esse,  unde  ngura,typus,ali(BqueCal- 
viniana^imaginationesexploduntur.Tum  aiTert  san- 
ctus  vir  consecrationis  verba  ex  Evangelio  atque  ex 


et  sanctis  Irenso,  Cyrillo  Jerosolym  itano,  Hilario. 
Gregorio  Nysseno,  Cyrillo  Alexandrino,  et  alii8,qui 
evidentissime  tradideruntprssentiam  realem  Domi- 
ni  in  Eucharistia,atque  idem  ac  Justinus  aeseruerunt 
de  corpore  et  sanguine  realiter  per  modum  cibi  ac 
potusincorpora  nostra  intrantibus.  Veteri  objectioni 
haic  nostri  non  semel  responderunt,  antiquos  illos 
Patres  credidisse  et  docuisse,  ex  corpore  Domini 
non  quidem  augeri  aut  restaurari  more  cibi  terreni 
corpuB  nostrum,  sed  per  illius  contraetum  ex  cor- 
ruptibilifleriincorruptum,ita  utbeatam  resurrectio- 
nem  et  vitam  sternam  sit  suo  tempore  consecutu- 
rum,uti  dixitDominus :  Quimandncat  meam camem 
et  bibit  meum  sanguinem^habetvitamxtemam^etego 


Apostolo.Ad  istatricasinstruitBasnagius^inquiens:  D  resuscitabo  eum  in  novissimo  die  (Joan.  vi),  scilicel. 


c(  De  re  quoe  panis  non  est  omnino,quod  communis 
panis  sit,appo8itedici  nequit.»  Imo  Justinus  a  com- 
muni  pane  Buchuristiam  distinguit.  Addit  ille  : 
ttSermohicindicatpanemadhucesee^seddigniorem 
atquo  sanctiorem  eoqui  creditin  alimentum.»  Ha2C 
contraperspicuam  mentem atqueattestationem  san- 
cti  Justini,qui  diserte  scribit  alimoniam  illam  ChriBti 
carnom  ct  sanguinem  EssE,hoc  est  non  ampliusibi 
esse  panis  substantiam  :  quodilleconflriDatipsius 
Domini  verbis  :  Hoc  est  corpus  meum.  Imo  etiam 
probat  allcro  inelTabili  religionis  Christianai  myste- 
rio,  scilicct,  carnis  assumpUn  a  Verbo  Dei.Uti  vero 
Verbum  Dei  verain  curnem  as8umpdit,ita  in  sacra- 


ejus  corpus  ad  beatam  immortalitalem.  Sanctum 
quoque  Irenseum  adversus  Gatholicos  in  aciem  Bas- 
nagius  eduxit,8cribentem  :  «  Quomodoautem  con- 
stabit  eis  (scilicet  Marcionitis  et  Valentinianis  ne- 
gantibus  veram  esse  carnem  Christi,  aut  exeadem 
materia,ex  qua  nostra  efTormata  fuil)  eum  panem, 
in  quo  gratiae  acts  sunt,  corpus  esseDomini  8ui,et 
calicem  sanguine  ejus,  si  non  ipsum  fabricatoris 
mundi  Filium  dicunt  (Irenxus  t.  iv,  c.  34)?»Non 
attigitbffic  verbu  Basnugius^exquibusconstat  agno- 
visse  sanctum  Ircnaeum  Eucharistiam  esse  corpus 
Domini,non  vero  illius  figuram.Subdit  sanctusille 
episcopus  haec  alia  a  Basnagio   quidem   indicata. 


9T9 


D8  RBBUS  L1TUaQl€»8. 


«0 


«  Quomodo  autem  rursu8  dicunt,oarnem  in  oorru-  X  percipientia  verbumDei^EuchapistiaFiONT.QUODiCT 


ptionem  dedenire,ct  non  percipere  vitam^queGOR- 
pobeDomini  ET  SANGUiNBalitur  ?£rgoaut8ententiam 
mutent,aut  abstineant  ofTerendoquiB  predicta  sunt. 
Nostra  autem  consonans  est  sententiaB  Eucbaristin 
elEucbaristiarursus  confirmatsententiamnostram. 
Offerimus  enim  Ei  quae  sunt  eju8,oongruentercon- 
municationem  et  unitatem  prsdioantcB  carnis  et 
spiritus.Quemadmodum  enim  qui  est  eterra  panls, 
pcrcipiene  invocationein  Dei,  jam  non  communis 
panis  estjsed  EucbariBtia,exduabusrebuscon8tans 
terrena  CGelesti,  sic  et  corpora  nostra  percipientia 
Eucbaristiam  jam  non  sunt  corrup(ibilia,8pem  re- 
snrrectionis  habentia.»  Rursus  bic  Basnagius  con- 
tcnditpanem  non  de8trui,8edduntaxat  sanctiiicari. 
Ludibria  bso  eeBe  iterum  dicere  oogor.  In  boi}  uno 


C0RPU8  ET  sANOUis  Christi,  flic  et  nostra  corpora  ei 
ea  nutrita  et  reposita  in  terram,  ei  reBoluta  in  ea, 
resurgent  in  suo  tempore,Verbo  Dei  resurrectionem 
eis  donante  (Iren,,  /.  v,  e.  2).»  DifOeile  fortaasisin- 
telliges  qui  corpore  et  eanguine  Dominicaro  nostra 
nutriatur;  inconcnBBum  taroen  remanei  Patres  apo- 
stolicos  docuissereaiiierin  corpus  nostrum  per  Ea- 
cbariBliam  ingredi  sacratissimum  ejus  corpus  et 
sanguinem,non  veroiiliusfiguram  ;atqueexeonon 
tantum  animam,  sed   el  corpus,   donationem    Dei 
accipere,  qus  est  vita  eterna.  Hoc  nos  quaerimns, 
idque  perspicue  ab  aposlolicis  iia  viris  traditumvi- 
demus.  Accedit  aiius  eiusdem  Irensi  locus,  ubi  de 
magicis  praestigiis  Marci  cujusdam  haereiiei  agit 
«  Calicem  enim.inquit,vino  mistum  fingeas  seeoa- 


Basnagiusin8ist*t,8cilicet,perducare  in  sacramento  "  secrare,atque  invocationis  verba  in  longius  proten- 


rem  terrenam,  id  est,  panem,  ut  incauti  lectores, 
vel  80  tacente,  deducant  non  immutari  panem  in 
Gbristi  corpus  et  realem  prfflsentiam  ezcludi.Atque 
disertissime  Irensus  antea  dizerat  eum  panem,  in 
quo  gratis  actae  sust,  id  eet,  8anctiOoatum,corpu8 
E8SE  Domini,  quod  Basnagius  se  non  vidisaesimu- 
lat ;  ergo  certum  est  rem  cslestem  in  Euobaristia 
nibil  aliud  esse  nisi  ipsum  corpus  et  sanguinem 
Domini.  Quid  vero  res  te\rena?  Species,proprieta- 
tes,  et  externa  flgura  panis  et  vini,  que  non  sunt, 
ttt  Basnagius  putat,«  res  nudffi  vansque  rerumima 
gines,  »  cum  sine  fallacia  ecnsBS  nostros  afficiant. 
Qui  vero  hecsine  substantia  permaneant,non  a  no« 
bis  petendum  est,8ed  a  Deo,ouju8  inOnita  potentia 


dens,  purpureum  et  rubieulum  raoit,utezi8iimetDr 
gratia  illa,  qus  supra  omniaest  (muliernempein- 
eicogitabili8abip8oappellata),sanguioem8uumper 
invocationem  ipsius  in  calicem  illum  stillari  (/rM., 
l,  1,  c,  13).  »  Uti  prslaudatus  Pater  M.i88uet  ani- 
madvertit,ez  hocfacto  oonsequitur^secuudo  Christi 
ssculo,  quo  Irencus  Ooruit,  certam  fuisse  conver- 
sionem  vini  in  verum  sanguinem  Chri8ti(nuDC  tranB- 
substantiationem  appellamus);  cur  enim  tam  ope- 
ro8e  bieretieus  ille  mutari  in  caiiee  vinnm  Onxieaet, 
nisi  Ghristianorum  omriiun!  eatuno  fuisset  senten- 
tia,vinnm  consecrationefacti  non  manere^sedin  ve- 
rum  sanguinem  converti  ?  Et  sunt  nihilominuB  qui 
sanctumlrenffium  Gatbolicis  opponere  audent,apo- 


esl,  et  veracitas  semper  adoranda.  Propterea  Pa«  G  stolicum  nempe  virum,  a  quo  diiuoide  nihil  aliud 


tres,  non  btc  adbibendam  esse  philosophiffi  ourio- 
sitatem,  sed  Odem,  toties  edizerua^. 

Hanc  autem  germanam  fuisse  sancti  Irenffii  men- 
tem,  pluribus  ostendit  cl.  Pater  Massuet  Bene- 
dictinus  {Disseri.  prasria  ad  Op.  Iren.  noviss,  Edit.), 
Refpllebat  gloriosus  ille  episcopus  et  inarlyr,  Mar- 
oionis  et  Valentini  commenta,  qui  negabant  non 
solum  ierrena  a  Deo  Patre  condita,sed  etiam  Ghri- 
stum  veram  carnem  a  Virgine  sanctissima  susce- 
pisse.Ubi  imaginaria  tantum  in  saoramento  altaris 
foret  Oumini  caro  et  prffisentia,  sicuti  visum  est 
Gaivinisti,  quanam,  quffiso,  ingenii  stoliditate  Ire- 
nsus  non  semel  inculcassel  Eucharistis  institutio- 
nem,ut  veritatem  carnis  Gbristi  adversus  Marcioni- 


iraditur  (|uam  quod  catholioa  Ecclesia   de  sacra- 
mento  altaris  dooet  I 

NequelcctoremdiumoraborinexcutiendoTertul- 
liani  effato  satis  controver80,quod  BasnagiusafTert, 
quasl  plures  eCatholicisnonanteaostenderint  nibil 
ab  eo  ofnci  dogmati  suo.«  Acceptum  panemjuquit 
Tertutlianu8,et distribuium di9cipulis,coRpus  suum 
ILLUM  FEciT,  Hoc  cxt  corpus  meum  dicendo,  id  eslt 
Ogura  corporis  mei.  Fi^ura  auiem  non  fuisset,nisi 
veritatis  esset  corpus  (Tertut.  /.iv  conlra  Marcion., 
c.  40).  Unum  hic  certum  habcmus,  scilicet,  panem 
ex  verbis  Domini  Oeri  corpus  ipsius;  roliquatene- 
brosa  sunt,et  nihilominusaCatholicis  explicantur. 
8cilicet,Tertulliani  mens  fuit  panem  fuissein  Vetc- 


ras  evinceret?ConOrmamur  padem  senlentia  ex  aliis  D  ris  Te^tamenti  libris  Oguram  corporis  Chrisii  in  eo- 


Irensi  verbis.  t  Quando  ergo.  is  ait,  mistus  calix 
(id  est,  vinum  aqua  mistum,  quam  mistionem  qui 
ex  recentioribus  bffireticis  sustulere,  primitiv»  sane 
Ecclesiffi  adversantur)  et  factus  panis  percipit  ver- 
bum  Dei,  et  Ot  Eucharistia  sanguinis  et  oorporis 
Christi  (in  Grffico  est  :  sanguiset  corpusChristi)ex 
quibusaugeturetconsistit  carnis  nostraf  substantia 
quomodo  carnem  ncgant  capacem  esse  donationis 
Dei,  quffi  est  vila  a»terna,quffi  sanhuine  et  corpore 
Christi  NLTRiTUR,  et  membrura  ejus  est,  etc.  ?  Et 
quemadmoilum  lipjnum  vitis  depositum  in  terram 
suo   fructificut  tempore,  et  granura  tritici,  etc, 


dem  enim  locoscribit :  «  Curautem  panem  corpns 
suum  appellat.  etc,  non  intelligens  veterem  fuisse 
istam  Oguram  corporis  Christi,  dicentis  per  Jere- 
miam  :  Venite,  mittamus  lignum  in  panem  ejus.  sci- 
licet,  crucem  in  corpus  ejus.  »  Itaque  Teriulliani 
8cnsu8hicest:Accepium  panem  corpussuum  illum 
fccit,  dicendo  :  Hoc,  id  est  vetus  Ogura  corporia 
mei,  factum  estcorpus  meum. Neque  aliier  explicari 
illius  verbapossunt.NampanisanteaeraiOguracor- 
poris  Christi,TertulIianoip8ofatente.Non  ergoCbri- 
stus  panem  consecrans  fecil  ut  Ofrura  illa  Oerei  Ogart 
corporiSySed  fccii  illum  panem  corpus  suum  ;  id  estt 


981 


onBBETATIO.  CAP.  XY. 


9B% 


illad,  qaod  in  prfori  testamento  fait  flgara,factani  a  A  «Nec  post  videri  «AifomNis  EiuB,quo  redempti  etvivi* 


Christo  fuit  in  novo  verum  corpus  suum.  Quibus 
verbis  indicat  jam  figuram  veterem  fuisee  adimple- 
tam,et  subtypo  et  qualitatibus  panie  apostolosac- 
cepisse  verumCbrieticorpas.Audiendus  hic  itidem 
est  sanctis  Gaudentius  Brixianus  episcopuB,  sflecuii 
IV  scriptor,  qui  tract.  2  ad  neoph.^ait :  «  Rationa- 
biliter  in  pane  figura  aoeipitarcorporisChriBti,quia 
novimusexmultitudine  toliuBhumanigeneris  annm 
esse  corpus  efiTeotam.  »  Atqai  in  eoden.  serm  2,  utl 
infra  osiendam,  cap.  19,  idem  sanetus  epiBcopas 
apertissimis  verbis  tradit  hanc  ipsam  figuram,8ivo 
panem,per  conBecrationis  verba  revera  fieri  corpuB 
Domini.Idem  pariter  dogma  ex  aliis  ipsius  Tertul- 
liani  locis  deducitur,  puta  cum  scribit  :  «  Caro  ab- 


ficati  Bumus,  ebsb  iiv  cauci,  quando  vinum  desit 
calici.nlnfra  ait:«QuiB  magia  eacerdos  Oei  sammi; 
quam  Dominus  noster  Jesae  Christus?  qui  aaerifi. 
cium  OeoPatri  obtulit,  hoo  idem,  quod  Meichise'» 
dech  obtulerat,id  eet  paoem  et  vinum,  BUUM,scili« 
cet,coBpu8  ET  BANGUiNEii.  a  Tum  Bubjungit :  «  Vioi 
utique  mentio(apud  Isaiam)  ideo  ponitar,at  DoHiivt 
8AN6UI8  inteiligatur,  et  quoo   in   calicb  Doiiini  i>o« 

8TEA  MANIPESTDM  B8T.  ■  RurSUS  inquit  l  «  KEG  NOS 
BAN6UINEM  ChRISU  P088BMU8    B1BERE,     nisi    CbristUB 

calcatas  prius  faisset  et  pressus^in  paBsione)et  ca* 
iicem  pHor  hiberet,  quem  (vel  quo)  credentibaa 
propinaret.  »  Sobindeaddit  I  «  Unde  apparet  ban* 
ouiNBM  Chbisti  nsn  ofTerri,  si  desit  vioum  oalioi.  » 


luitury  ut  anima  emacuietur.Caroinungitur,utani.  n  Haec  quoque  aubnectit:  »>  Quemadmodum  vino  isto 

^m^  A  /^  W^  ^^  ^^   -  •       —  1*A  A.  •  I  A  ■•• 


roa  consecretur.  Caro  corpore  et  sancuinb  Christi 
VESciTOR,  ut  anima  de  Deo  saginetar  {Lib.de  Resur' 
rect,  carn.y  c,  8).  »  Nunquam  Patres  dixere  carnem 
nostram  vesci  figura  corporis  Cbristi  sed  quidem 
ipsiuscorpore  et  sanguine.  Tum  contra  Maroionem 
ait  :  «Panis  et  calicis  sacramento  Jam  probavimus 

CORPORIS    ET    SAXGUINIS    DOMINICl     VBRITATEM     {Hb,     V 

contr.Marcion.^c,  8).»  Alibi  hffic  hsbel:«  Annulum 
quoque  accipit  tunc  primum,  qno  fidei  pactionem 
(in  baptismo)interrogatu8  obBignat,atque  itaexinde 

OPIMITATE  DOMINICI  CORPORIS  VE8C1TUR    {Lib,    dd  Pudt' 

citia,  (?.  9);  >  Eucharistia,  scilicet,  nam  recens  ba- 
ptizatis  tuncEucharisliaconferebatur;quod  isrepe- 
tit  inquiens:«Quatenus  qui  in  sangainem  ejuscre- 
derent,aqua  lavarentur  ;  qui  aqua  lavissent,  etiam 
SANGUiNEM  poTARENT  (Lib,  dc  Bapt,  c,  16).  »  Tum 
in  eos,qui  lapsi  erantin  idololatriam,scribendo  in- 
gemit,  «  eas  manus  a<1movere  corpori  Domini,  quae 
daemoniis  corporaconferunt.Allegunturin  ordinem 
ecclesiasticum  artifices  idolorum.  Proh  sceius!  Se- 
mel  Judffii  Christo  manus  intulerunt.  Isti  qnotidie 
coRpus  E/us  lacessunt  {Lib.de  Idolol,  c,  1),  «  Hsc 
satis  perspicua  pro  nobis.  At  ista  Novares  transi- 
liunt,  atque  in  obscuris  insistunt. 

Praeterea  sanctum  Cyprianum  pro  se  testantem 
Basnagius  laudat,qaod  is,  dum  hsBreticos  qaosdam 
refellit,  aqua  sola  ad  sacrificium  utentes,  dixit : 
«  Invenimus  vinum  fuisse  quod  sangninem  saum 
dixit.  Calix  Domini  non  est  aqua  sola  aut  vinum  so- 


commani  mens  Bolvitur  et  anima  relaxatur,  et  tri< 
stitia  omnifl  exponitur,  tta  bpoto  sangoinb  Domini, 
et  poculo  (sive  caiice)  salutari,  exponitur  (id  est 
deponitur)  memoriaveteriBhoiuiniBiatmoestum  pa- 
ctu8  quod  priuB  pecoatis  ingentibas  premebatur,di- 
vinas  induIgentiflB IffititiBresolvitur.MReJiquaprffiter- 
eo  illius  epistolad  looa,  ut  uoum  tantummodo  me- 
inorem,  ubi  oonfeBsoreB laudatyquopum sanctifioatn 

Ora   GOELBBTIBUS    CIBIf,     pOSt   C0RPU8    BT    SANGUlNBIf 

Domini  (nam  ut  resistereot  tormentis,  tunc  Chrieti 
fideies  fortitudinem  ab  Bucharistia  petebant)  pro- 
fana  oontagia  et  idolorumreIiquiasreBpuaruDt(C{^* 
prian,f  lib,  de  Lapm),  Contra  in  alios  invehituri 
u  qui  a  diaboli  aris  revertentee,  ad  sanctum  Domini 
(ita  appellatur  Eucharistia)  Bordidie  et  infeotis 
nidore  manibus  accedunt ;  mortiferoB  idolorum  oi- 
boB  adbuo  ructanleB»  Dominioorpub  (id  eat,  Eucha- 
risiiam)invadunt,quando  occurrat  Scriptura  divina 
et  clamet,  eto.  Bpretis  his  omnibus  atque  oontem- 
pti8,vi8  infertur  corpori  bjus  bt  sanquini  ;  et  plus 
modo  in  Dominum  manibue  atqae  ore  delinquunt, 
quam  cum  Domioum  negaverunt,  »  etc.  Ex  hia  in-* 
tellif^ere  Basnagiua  poterat  qu»  mens  ex  aententia 
sancti  Cypriani  faeritde  KuobariBtia.  Nam  quod  ille 
cavillari  pergit,et  fortassiB  deriderer  miracula  qaiB<» 
dam  per  Eucharistiam  faQta,atque  ab  eodem  sancto 
episcopo  narrata,  nihil  eal  quod  refeliamus.  6ive 
vera,8ive  folsa  statuas  ejusmodi  prodlgia,Bali8  inde 
patet  a  sanoto  Cypriano  creditam  ao  deprcedioatam 
fuisse  prssentiam  realem  Domini  io  altaris  sacra- 


lum,  nisi  ulrumqus  sibi   misceatur,  quomodo  noc  ..  ...  ,        ^         . ..      . 

rk-..         i.    •        \       .  i  •  V  mento,et  potisBimum,  cum  quemdam  describit.qui 

corpus  Domini  potest  essetarinasola  autaqua.nisi      r!  ,.    '     \„       7,  . J;  .  ^.        , 


utrumque  adunatum  fuerit  {Cyprinn,  epiit,  63).  » 
Somniet  neoesse  est,  qui  ex  htsoe  verbis  Calvinia- 
nam  sententiam  exsoulpere  se  posse  putat.  Gerle 
vinum  antea  fuit,quod  Christus  consecrans  sangui- 
nem  Buum  faotum  esse  dixit.  Nequecorpus  Domini 
exfarinasolaoonficitur,neque  sanguisexaqun  sola, 
aot  vino  solo.  Ex  hisce  tamen  mistisper  consecra- 
tionem  conficituroorpus  et  sanguisChristi.dedquam 
Galvinistarum  oausa  ruinosasit.hinc  inteiligere  pos- 
Bumus,quandoexhisCyprianiverbisfulcrumaIiquod 
emendicant,  cum  ad  evertenda  eorum  coromenta 
idem  sanctus  episropus  et  martyp  hiec  alia  subdit  : 


idolis  saorificarat.  Is,  «sacrificio  a  sacerdote  cele- 
brato,partem  (Dominici  corporifi)  ausus  estlatenter 
acoipere,»  ut  Jomum  deferret,  uti  tunc  in  more 
fuit.  «  Sed  sanctum  DoMiNi(id  est,  corpus)  edere  et 
contrectare  non  potuit ;  cinerem  fere  se  apertia 
manibus  invenit.Documento  uniud  ostensum  est, 
DoMTNUM  RECEDERE,  cum  ncgatur,  »  8i  recessit  Do- 
minus,  ergo  is  vere  in  sacramento  exiatebat. 

Quod  tamen  rxcessum  omnem  Buperat,  sanctum 
quoquo  Cyrillum  Jerosolymitanom  Baenagius,  uti 
sibi  militantem,  producii,  loeum  eJuB  memorans, 
verbis  hison  exorsum  :  «(Qnemadmodum  enim  pa- 


983 


DB  RBBU8  UTURGICIS. 


064 


nis   eucharisticuB  {Cyrill.    JerosoLt   Catech,   My' 
$tag»  3),  )>  etc.  Locum  hunc  supra,  cap.  8  ostendi- 
mu8,manife8te  favere  Catbolicorum  Bententis.Quod 
plusest,  pudorem  omnem  exuerit  oportet,  quicun- 
que,dimi8si8  aliis  ejusdem  sancti  Cyrilli  locis^qui- 
bus  apertissime  statuitur  prssentia  realis  et  trans- 
substantiatio  in  Eucharistia,  leotorem  suum  hisce 
detinet,  quse  ne  ipsa  quidem  ejus  causam  juvant, 
imo  jugulant.  Ejusmodi  nugatoriis  armis  pugnam 
nihilo  seciusBasnagiuscontinuatyinteralia  referens 
sanitatem  a  sancta  Gorgonia  Eucharistiae  ope  rece- 
ptam.  Rem  narrat  sanctus  Gregorius  Nazianzenus 
eju8  froter  :  «  i^gra,  desperatis  oronibus  aliis  auxi- 
liiSfintempesta  nocte  ad  altarecumfideprocumbit, 
Eumque  qui  snper  ipso  honoratur  cum  clamore  in- 
vocans,  etc.,cum  siquid  antityporum  pretiosi  gor- 
poRiSjetc.  ,SANGUiNi8  mauus  recondiderat,id  lacrymis 
admicuisset,  (o  rem  admirandam  1)  statim  libera- 
tam  se  morbo  sentit  (Greg,  Nazianz,^   orai.   11).  » 
Quilibet  hinc  deducere  cogitur  realem  praesentiam 
Domini  in  Eucharistia  ;  nam  quod  antitypi  nomine 
eam  Nazianzenus  donet,   Elias  Gretensis,  aliique 
Grscidocuerunt  nihil obstare  veritati  corporisetsan 
guinis  in  sacramento.  Qoid  vero  Basnagius  ?  t  Gor- 
gonisa  factum  scelus  merito  existimandum,  si  Eu- 
charistia  ipsissimum  corpus  Chrisli  esset^ihoo 
tamen  «non  modonon  vituperat  Gregorius,  verum 
etiam  laudibus  effert.  »  At  bcec  dicta  ad  fallendam 
plebena  Protestantium,  et  si  fleri  posset,  indoctos 
etiam  quosdam  Catholicos.  Certissima  tuoc  erat  fi- 
desdeveritatecorporis  Domioiin  Eucharistia  ;  no- 
vit  autem  Basnagiu8,uti  vir  eruditis,  laicis  quoque 
tunc  licuisse  contingere  Eucharistiam,  nam  com- 
municantibus  in  manusdabatur,ac  domum  interdnm 
deferebatur.  Ubinam  ergo  scelusabeo  excogitatum? 
neque  enim  aliud  Gorgonia  egit,  nisi  aut  commu- 
nionem  accipere,aut  sanctum  corpus  iacrymis  per- 
fusum  suo  corpori  admovere.  Gontra  ex  isto  etiam 
facto  attentus  lector  percipietqus  tunc  foret.  Na- 
zianzeni  ejusque  sororis  de  Eucharislia  fides.Inquit 
idem  8anctu8vir,Gorgoniam  imitatam  fuisse  mulie- 
rem  evangelicam,  qu»,  tangendo  Christi  fimbriam, 
profluvio  sanguinis  liberata  est ;  uti  et  alteram  qum 
olim  lacrymis  Christi  pedes   rigavit.  Contigerunt 
illffi  mediate  aut  immediateverum  corpusDoraini; 
si  illas  imitata  est  Gorgonia,ergo  et  ipsa  in  sacra- 
mento  idem  sacratissimomac  verum  corpus  conti- 
gisse  dicendaest.Alterumexemplum  profert  Basna- 
gius  ex  sancto  Augustino  adversus  Julianum  (Lib, 
III,  c.  ^62,   olim  146).  Clausis   oculis   puer  natus, 
coherentes  adhuc  paipebras  quinquennis  gerebat. 
Ad  eas  aperiendas  medicus  se  promptum  exhibuit. 
«  Non  hoc  religiosa  mater  permisit ;  sed  id  efifecit, 
imposito  ex  Eucharistia  cataplasmate.  »  Ex  hoc 
Basnagius  deducit,non  credidissc  mulierem  corpus 
Domini  in  Eucharistia  conclusum.   Imo,   dicimue 
nos  quia  credidit  Eum  ibi  concludi,  qui  caeco  nato 
oculorum  usum  donavit,  ideo  ad  filium  suum  sa- 
nandum  illins  contaclu  estusa.Cyrillo  Jerosolymi- 


A  tano  teste,  ad  communionem  fideles  niaDibas  sa- 

crum  curpus  accipiebant,etM  sancti  corporis conta- 
ctu  oculos  sanctificabant.MHocfueritmetaphoricum 
cataplasma  ab  Augustino  memoratum.  Et  quando 
etiam  fuerit  cataplasma  verum,habe8  in  niulierefi- 
dei  exces8um,quem  tamen  Ecclesia  minime  proba- 
vit.Quod  si  alios  id  genos  hominum  piorum  exces- 
8U8  referi  Ba8nagius,nullum  ex  iis  ventati  corporis 
Dominici  in  Eucharistia^officityCum  contraappareat, 
in  eos  excessus  interdum  Christianos  declinasse, 
quod  ipsam  Veritatcm  inconcussecrederenl.Interea 
nou  ego,sed  Christus  a  Basnaglo  ejusque  Bimilibas 
in  judicio  suo  petierit :  Cur  hisce  artibus  adversns 
tremendum  Eucharisti®  ame  institutfle  mysteriuin 
pugnasti?Nonne  immanis  sceleris  reus  es,   qui  ex 

Q  paucis  quorumdam  Patrumlocisobscurisetdubiie, 
et  ex  popularibus  nonnuUis  factis,  Berengarii  et 
Calvini  commenta  extorquere  conatus  es,  ceglectis 
interim  innumeris  Ecclesim  meae  documentis,  ex 
quibus|meridiano  soleclarius  elucet  quid  de  Eucha- 
ristia  credendum  sitPSatls  perspicua  verba  de  hoc 
mysterio  contempsisti.Eranttibi  ad  manus  aposto- 
lici  viri,  qui  priinis  Ecclesis  mes  saeculis  florae- 
runt.  Ambigua  tantummodo  qusdam  eoruoi  verba 
pro  tua  opinione  arripuisse,eaque  duntaxat  plebi  et 
lectoribus  tuis  incautis  inculcasse  contentus,  reli- 
qua,e  quibus  apertissime  deducitur  vera  sententia, 
aut  non  quesisti,  aut  contempsisti.  Tot  priorum 
ssculorum.et  prffisertim  quarti  etquinti  saecaliPa- 
tres,  in  asserenda  reali  prffisentia  in  sacramenlo 
altaris  concordes,omniuroqueEeclesiarum  liturgias, 

^  ejusdem  veritatis  testes,  et  perpetuum  bac  de  re 
totius  Ecclesiffi  consensem  ad  tempora  usque  Beren- 
garii,  Zwinglii,  et  Calvini,  a  Cathoiicis  produci  et 
inculcari  vidisti^nonne  tuum  erat  diligenter  cooso- 
lere,  sincereexpendere,  et  humili  Judicii  toi  sub- 
miasione  amplecti,  dimissis  totcavilIationibu8,qui- 
bus  hactenus  usa  est  novatorum  secta?  Quam  ju- 
stamexcusationem  adbibere  possintejusmodi  nova- 
tores,  ipsi  viderint. 

CAPUT  XVI. 

Sacnficium  verum  in  sacra  missa  ex   veluslistimis 
Ecclesiarum  OcciderUalium  liturgiisconfirmatum. 

Primus  post  (otsscula  LutherQsJnteroecinoodio 
iuEcelesiamRomauam  ferven8,etadiabolo  edoctus, 
utipsefatetur,imperterpte  sacrificiumesacramisst 
abrogavit,atque  uno  vino  sineaqua  consecratiooem 
calicis  peragendam  statuit.  Ecclesiffi  primitivs,  et 
Patrum  consensus,  et  potissimum  Justini,  Irensi, 
Cypriani,  etc,  eidem  objiciebatur.  At  ille,  ut  est 
apud  cardinalem  Bellarminum,regerebat  in  libroet 
abrogandamissa :  «ProGteor  in  primis  adversus  eos 
qui  clamaturi  sunt,  quod  contra  ritum  Ecclesis, 
contra  statutaPatrum  docuerim,  nihil  horum  ma 
auditurum.  »  Similia  habel  in  libro  contra  Regem 
Angliae.  «  Ultimo,inquit,  dictaPatrum  inducit  rex 
pro  missatico  sacriGcio,  el  ridet  meam  slultitiam, 
quodSolusvelim  sapere  prffiomnibus.Iloc  estqaod 
dixi,Thoroi8tico8asino8haberenihil,quodproducant 


985 


DISSBRTATIO.  CAP.  XVI. 


0861 


nisiinultitudiDenihominuni,elusumantiquum.»Ita 
ille,  hisce  dicteriis,  ct  csBlerorum  contemptu,  soiitus 
dimicare.  Tuminlibro  de  missa  privata :  «  Hic  non 
moramur  (inquit)  sl  clamitent  papisl®  :  Ecclesia, 
Ecciesia;  Patres,  Patres.  Quia,  ut  dixi,  hominum 
dicta  aut  facta  nihil  in  tam  magnis  causis  curamus. 
Scimus  cnim  ipsos  prophetas  lapsos  esse,  adeoque 
apostolos.  Verbo  Christijudicamu8Eccie8iam,apo- 
stolos,  ideoque  ipsos  angelos.  »  Oenique  in  libro  de 
CapLivitate  Babylonis  :  «  Si  nihil,  ait,habetur,quod 
dicatur,  tutius  est  omnia  negare,quam  miss®  sacri- 
ficium  esse  concedere.  »  Hsc  referre  placuit,  ut 
quale  fuerit  quaataque  superbia  inflatum  Lutheri 
ingenium,  ex  ipso  intelligas.  Sed,  quod  in  primis 
horrorem  incutiteumdem  audiamu8(utiBellarminus 
traditjinformulamis^ffiproEcclesiaWitiembergensi 
hsc  scribentem : «  Sequitur  tota  illa  abominatio,  cui 
servire  coactum  est  quidquid  in  missa  prscessit, 
unde  et  oiTertorium  vocatur,  et  abhinc  omnia  fere 
sonant  ac  olent  oblationes.  »  Et  infra  :  «  Proinde 
cmnibusillisrepudiatis,  quffioblationemsonanlcum 
universo  cacone,  relineamus  quae  pura  et  sancta 
sunt.  »  Ita  ille.  Ad  abolendum  postca  sacriHcium 
lubentius  convolarunt  Calvinus,  ejusque  grex,  ad 
quos  sese  adjunxere  Anglicani,  utpote  qui  realem 
Gbristi  praesentiam  ex  Eucharistia  excluserunt.  Eo 
usque  progressusestCalvinuSfUtincruentum  missae 
aacrificiumappellarenonerubueritpestilenlissimuDQ 
errorem.  Ita  impudentissimi  hominum  non  nostri 
tantum  temporis  Ecclesiam  catholicam,sed  et  prio- 
rum  8fficulorumproscindunt,ac  nequiterconcuicant 
cum  tamen  certo  certius  sit  vel  ipsos  apostolicos 
viro8,eorumque8ucce88ores,perquinqueoontinuata 
ssecula  agnovisse,  non  secusacnos,  testamenti  novi 
saoriflcium in missa.  Mitioresergo Lutheri etCalvini 
asseclae  hujusmodi  quidem  sacrificium  negare  non 
audent,  at  unum  contendunt  non  esse  hoc  verum 
propriumque  sacriQcium,  cum,  ut  ii  arbitrantur, 
primitivaEccIesia  minime  corpus  et  sanguinem  Deo 
obtulerit  in  sacris  mysteriis  :  quodtamen  Catholici 
etolim  semper  factum,  el  adhuc  fleri  docent.  Qua^- 
stionem  banc  Samuel  Basnagius  Calvinista,  supra 
nobis  memoratus,  agitavit  in  Annalibus  politico- 
ecclesiasticis  ad  annum  Christi  33,  cap.  67. 

Kodem  fere  tempore.hocestsubinitiumprcesentis 
sflBCuli,  Joannes  Ernestus  Grabe,  Anglicans  sectffi 
acerrimu8  pugil,8ancti  Irensi  opera  edidit,eju8quo 
sanctissimi  viri  sententias,  quantis  potuit  viribus, 
ad  suaegentis  palatumaccommodavit.  Attamen  nimia 
veritatis  luce  victus,ingenue  confessus  est  Ruchari- 
8tiam  verum  novs  legis  sacrificium  esse  {Grab,^ 
adnot,  ad  l.  w,  c.  32,  5.  Iren.).  Imo  se  oplare  palam 
professus  fuit,  ut,  «  postquam  multi  ex  Protestan- 
tium  numero  hunc  Lutheri  et  Galvini  errorem  ac 
nsevum  agnovere,  »  atque  ab  apostolica  doctrina 
deBcendere  sententiam  de  sacrificio  missae  animad- 
verterunt,  missaquoquoin  usam  revocaretur.  Malo 
quippe  iogenio  sanctissims  incruenti  sacrificii  for- 
mulnliturgic8S,quibu8idem  sacrificium  lum  in  La- 


A.  tina  cum in Greca  Ecclesiaa tot  ssculis Dco ofTertur, 
e  Protestantium  ccetibus  proscript®  [fuere,  ingenti 
cum  detrimento  honoris  Deo  debiti.  Grabii  verba 
accipere  catholicis  lectoribus  volupe  procul  dubio 
erit.Hsc  ille  habet  in  adnotationibus  adiib.  iv,  cap. 
32,  sancti  Irensi :  «  Certum  est  Irensum,  ac  omnes 
quorum  scripta  habemus.  Patres  apostolis  sive  co- 
svos,  sive  proxime  succedentes,  sanclam  Euchari- 
stiam  pro  novs  legis  sacriflcio  habuisse.Atque  hano 
non  privatam  particularis  Ecclcsiae,  vel  doctoris,sed 
publicam  universalisEcclesiaedoctrinamatque  praxin 
fuisse,  quam  illi  abapostolis,  apostoli  ab  ipsoChri- 
stoedoctiacceperunt. »  Tum  refert  sancti  Clemontis 
Romani  verba,aliosque  antiquissimos  Patresinnuit 
ejusdem  doctrins  et  veritatis  testes.  Denique  pro 

•n  mcrificio  Eucharistix  non  deesse  ait  «  Anglicanae 
Ecclesiffi  doctores,  ex  quibus  unum  nomino,  tam 
doctrins,  quam  pietatis  eximis  virum,  Josephum 
Medum,utpote  qui  peculiari  tractatu  de  sacriflcio 
Christiano,  Anglice  scripto,  hanc  rem  egregie  pro- 
bavit  et  illustravit,  ab  omnibus  proinde  theologis 
studiosis  prssertim  sacri  presbyteriicandidatisdili* 
genter  legendo.  Atque  bujus  non  solum  senlentis, 
sed  et  voto  in  flne  cap.  8  expresso,  toto  corde  sub- 
scribo;  atque  oplo,  utpostquam  multi  pii  doctique 
e  parte  Protestantium  viri,  hunc  Lutheri  et  Calvini 
errorem,  ac  veram  aposiolics  Ecclesiae  dootrinam, 
beneagnoveruut,  hujusquoquesanctissimasformu- 
]asliturgicas,quibusdictumsacriGciumDeoo£fertur 
ab  illis  male  e  suis  ccetibus  proscriptas  in  usum 
revocent.ethuncsummumdivinsMajestatihonorem 

^  debite  reddant.  »  Ita  Grabius;  cujus  verba  uti  con- 
solationi  futura  suntCatholicis  Romani8,ita  efficere 
possunt  atquedeberent  ut  nonleviter  Protestantium 
animos  in  posterum  conscientiaremorderet.Et  sane 
quantum  ejusmodi  confessio  et  votum,  ab  homine 
doctissimo  profectum,  qui  in  Catholicorum  oastris 
minimemilitabat,obes8einposterumpossetLuthero 
et  Lutherans  communionis  decori  ac  placitis  prohe 
perspiciens  Joannes  Franciscus  Buddeus,  publicus 
apud  Lipsienses  theologis  Professor^anversusGra- 
bium  in  arenam  descenderestatuit.  Itaque  edita,uti 
ex  Actis  eruditorum  didici  (Act.  Brudit.  LipsisSt  an. 
1713)  dissertatione,  id  fortasse  consecutus  est,  ut 
conterraneos  suos,  ao  prscipuo  gregalium^suorum 
vulgus,  m  officio  continuerit;  satis  onim  in  despe- 

D  ratis  causis  est  in  arenam  descendero,  ut  populo 
imperito  persuadeatur,  dubiam  saltem  rcstasse  vi- 
ctoriam.  8i  Basnagio,  si  Buddeo  credimus,  nulla 
tempore  Cbristi  atque  apostolorum  mentio  sacrificii 
occurrit,  et  ne  ipsa  quidem  vox  misss  cognita  fuit ; 
apud  sanctum  Justinum  ssculi  secundi  a  Christo 
nato  scriptorem,  qui  tam  accurate  de  Christianorum 
mysteriis  scripsit,  et  ad  minutias  usque  dcscendit, 
nullum  sacrificii,  eoque  minus  propitiatorii,  vesti- 
gium  comparere,  nec  oblationes,  quarum  meminit, 
huc  quidquam  conferre, cum  et  oblationes  ficrent  de 
inanimatis,  qus  tamon  sacrificii  vcri  matoria  non 
erant;  nequecJustini  dialogo  cum  Tryphonc  Judso 


987 


09  RgBUS  LITnRGICHi. 


%8 


firgumentum  peti  posse.  Idem  ii  asseruDt  de  bscuIo 
Ecclesiae  tertio ;  et  quamvis  oblatio  pro  mortuis 
prscipuumsacrificiimiasatici  praeludiumexstiterit, 
ac  rituum,  Cffiremooiarum,  symboiorumque  oimia 
veneratio,  ab  apostolica  eimplioitate  et  puritate 
abludens  accesserit,  nullum  tamen  ex  prioribussaB- 
culis  «  ad  septimi  initium  »  usque  produci  testimo- 
nium  posse,  quo  eviac&tur  veteres  Gbristianos  «  sa- 
crificium  propitiatorium  »  in  missa  agnovisse.Sed 
et  iisdem  ferme  temporibus  alteram  dissertationem, 
mibi  minime  visam,  evulgavit  Christopborus  Mat- 
tbsusPfafnusTubingaeinlerProtestantestheologus 
in  qua  de  oblatione  et  consecratione  veteri  eucha- 
ristica  disseruit^ubi  monstratum  a  se  ait  u  exslitisse 
in  liturgiis,  quae  ante  Gregorium  ceiebrats  fuere, 
varia  egrogia,  maxime  qus  contra  sacrificium  cor- 
poris  ChristiinEuobaristia  repetendum  urgeripos* 
sint,  ex  liturgiis  Graecis  desumpta,  postea  ex  parte 
abrogata.  » 

Equidem  non  mibi  sumo  in  densam  illam  inter- 
pretatioDum,  caviliationum,  omissionum  silvam 
ingredi,  quibus  Protestantes  hactenus  usi  sunt  ad 
evertendum,  si  fieri  posset,  verum  ac  proprium 
missae  sacriiicium.Insignem  virumcardinalem  Bel- 
larminum,  aliosque  nostros  scriptores  poiemicos 
adeat,  quisquis  hac  de  re  edoceri  plenius  cupiat. 
Deo  tantum  hicmihi  proponuiecilicet,  ex  antiquis- 
simisomniumEcclesiarumliturgiisoBtendereperpe 
tuum  fuisse  univers»  Ecclesia  consensum  de  vero 
et  non  imaginario  sacriOcio  altaris.  Tum  majori, 
qua  poteroybrevilate  palam  faciam,  quam  concordes 
cum  sacris  liturgiis  pergant  Patres,  qui  primis  £c- 
clesiae  sseculitf  floruerunt.  Uno  etiam  itinere  dedu- 
cetur  leotor  ad  intelligendum  quanti  flagitii  apud 
Deum  sit  reus,  qui  non  ante  ssculum  Cbristi 
septimum  suis  tribulibusvenditavil  natum  sacriOcii 
propitiaiorii  dogma,quo  nempe  Deus  propitius  red- 
ditur  erga  vivos  atque  defunctos  fldeles,eorumque 
peccata  dimittit  ex  ipsius  sacriflcii  virtute.  Heu  1 
quantam  stragem  (exclamare  liceat)  coelesti  Cbri- 
stianorum  reiigioni  intuiere  novatores,  dum  prs- 
sentiam  realem  Ghristi,  hoc  est,  ineflabile  iliud 
divinierganosamorisprodigium.abrogarunt;  prs- 
tereaque  vcrum  saoriflcium,  quo  non  ipsi  caruere 
Judcei,  ab  Ecclesia  abjecere,  boc  est,  quotidianum 
illud  divins  gratiae  srarium  everterunt,  per  quod 
redimere  posse  peccata  nostra  nobis  dedit  clemen- 
ti&simus  omnium  Pater !  Verum  ubi  ostenddmus 
ejusmodi  dogmuta,  non  ex  novatione  fuc.ta  ab  Ec- 
clesia,  uti  inexousabili  tcmeritate  ssculo  Christi 
quarto  laotum  contendere  videntur  Protestantes, 
grandi  ejus  temporia  Patrcs  infumiaonerando,  scd 
ex  percnni  Ecclcsis  catholics  consensu  ab  aposlolis 
descendere,  recogitent  ii  se  ad  tribunal  Ghristi  esse 
8i8tendo8,qui  ab  ipsis  rationem  exigetdenovatione, 
non  ab Ecclesia,  sed  ab  ipsis  facta  cum  tanta  noiiiinis 
et  unitatis  Christians  perturbatione,  ct  innumera- 
biiium  animarum  deceptione.  Age  ergo  videamus, 
jurene  vetustissimas  iiturgiasin  sus  opinionis  pa- 


A  trocinium  adduxerit  Pfafflus,  atque  initium  duca- 
mu8  e  Leonidna  et  GelasiHna,  qus  GregoriaDam 
praecedunt. 

In  prima,  soilicet,  Leoniana,  occurrit  divinumsa' 
crilinium ;  Sarrificium  placationis  et  laudis.  Sacrifi- 
cium  Hbi,  Domine^  pro  sandorummarlyrum  natalitii» 
immolamus.  Gerto  sacriflcii  nomine  plura  designan- 
tur  in  Litteris  sacris,  translato  proprio  nomine  ad 
varia  pietatis  offlcia.  Cum  in  missa  Romana  ^m- 
crificium  laudit  inveniunt  Protestantes,  non  ultra 
perjijunt.  Sed  ibl  etiam  requirant  ac  invenient  sacri- 
ficium  placalioniSy  quod  etiam  in  Sacraraentario  Ge- 
lasiano  legitur  ad  diem  xi  Kalendas  Decembres  in 
festo  eancts  Gscilis  uti  et  in  Gregoriano,  et  Go- 
thico  :  H3SC  hosiia^   Domine,  placationis  et  laudis. 

B  Itidem  in  Leoniano  reperient  immolari  sacrificium 
iu  missa.  Immolaiionis  autem  voce  vel  ipsi  ethniei 
scriptores  verum  sacriflcium  designarunt,  uti  exeo- 
rura  verbis,  qus  referre  superfluum  foret,evinciiur. 
Immolare  enim  supponit  victimam  et  hostiam  ani- 
matam.  Rursusin  Leoniano  hsc  prsfatio  habelur: 
Vere  dignum;  qui  enim  aut  possit,  aut  audeat  a  tm 
laude  cessare,  perpendetis  mirandx  dispositioni:  e/C' 
c(us,quod  de  suhstantix  genere  peccatricisimmacutaia 
hostia  gignereiur,  cujtiSj  pro  ejusdem  naturse  reatu, 
possis  iMMOLATiONB  PLACARi  ?  Hubes  hic  hostiamyquB 
incruento  sacriflcio  immolaiurj  id  est,  Ghristus,  et 
quidem  ad  Deum  placando  erga  nos  prccatores; 
neque  enim  hsc  ad  Grucis,8ed  ad  liisseSacrificiom 
sunt  pro  Ltturgis  more  referenda.  Supra  ex  eodem 

p  Leoniano,  Gelasiano,  et  Miesali  Francorum,  dedi- 
mus  spirituaiem  hostiam,  quse  miro  ineffabiliquemy' 
ferio  ei  immolator  semper,et  eadem  semper  opferti:r. 
Mense  Junio  in  Leoniano  in  sanctoruna  Joannis  ct 
Pauli  festo  ;  hostias  aliaribus  tuis,  Domine,  puci- 
TiONis  tmpemtmu^.Easdem  hosliaspiaeationis  reperi- 
mus  in  Gelasiano  et  Gregoriano,Julio  mense  in  Leo- 
niano  ae  nobis  oEfert  sagrificm  singclarb,  quoi 
Majestati  tuae  et  semper  redditur  et  debetur, In  ipso, 
atque  in  Gregoriano  :  Hostias  tibi,  Domine,  deferi- 
mus  iMMOLANDAS,  etc.  HosTiAS  h'6t,  DominCy  suppli- 
citer  iMMOLAMTJS,boo  estfVivum  corpus  et  Banguinem 
Domini  sub  speciebus  existentes;  quod  infra  contir- 
matum  videas  in  Natali  Domini  his  verbis  :  Ifvfiiii 
populi  tuiy  Dominey  yiacatus  intende,  quo  non  aitari- 
bus  tuis  ignis  aiienus,nec  irrationabilium  cruor  efjan- 

D  ditur  animaiium  ;  sed  sancti  Spiriitu  operanle  rirfufe, 
SACRiriciuM  Jam  nostrum^  corpus  bt  sanouis  cst  ip- 
81  us  SACERDOTis,  Christi  Domini  nostri,  Rn  transsub- 
stantiatio,  ac  verum  sacriflcium.  Ibidem  in  Natali 
Domini  :  Vere  dignum,  Tuas  iaudis  hostias  jugittf 
IMMOLANTES  :  cujus  figurum  Abei  jusius  instituit^ 
agnus  quoque  iegaiis  o%iendii;  celebntvit  Abrahtim; 
Mdchisedech  sacerdos  exhibuil ;  sed  verus  Agnus  el 
«temus  Poniifex  hodie  naius  Christus  impievit.  Ibi- 
dem  in  Natali  Domini  :  Tot  sensibus  liodientum^lkh 
mine,  SACRwicwucelebramus,  quod  nobis  ipsius  sacri- 
fi£ii  sunt  nata primordia,  Ibidem,  et  in  Gelasiano  ad 
jejunium  decimi  mensia :  Suscips,  Domtfi^,  sACRjn- 


080 


OJBftBETATIO.  CAP.  XVI. 


990 


cicM,  cujus  te  voluisti dignanUriuuouiTiowplacari.  j^ 
Iq  Leoniaoo  ad  inissam  3,  mense  Septembri  :  Ul 
Hoc  TUUM  SACRAMEriTUM  noH  sH  nobis  rcaltu  ad  pm- 
nam^sed  fuU  intercessio  saluluris  ad  veniam;sil 
abolitio  peccatorum.  etc.  Simili  qraiione  adhuc  uii^- 
iur  Ecclesia  Romana  in  Quadragesima. 

Ad  sacrf^menlarium  Gelasianum  procedo.  In  Vi* 
giliaTbeophanislegitur  :  Tribwi  qumumtu^  Domir 
ne,  ut  EUM  proesenlibus  immolrmus  SAr.RiFiciis,  et  su* 
MANU8,QUEM  veiitura^  solemnitatis  pia  muneraprxlo- 
quuntur.  Feria  2  post  Dominicam  secundam  Qua- 
dragesimae,  et  in  Gregoriano  Oominica  decima  posi 
Peatecosten  :  Concede  nobis  hxc^  quFtsumus,  Domine, 
frequentare  mysteria,  quia  quoties  hojus  hostle  cele- 
bralio  commemoratur,  opus  nostrse  rbdemptioni8 
exercetur.  Feria  4  post  Pascha  :  Suscipe,  quxsumus^  d 
Dmine,  hostias  redrmptionis  humanse,  etc.  2t  in 
prasfatione  :  Circumdanies  altariatum  virtutumf  et  in 
Ipsius  AGNi  iMMAcuLATia^ni/toa^^/onan/61,  quiseip- 
sum  pro  nobis  obtulit  immolandum,  ut  corpore  ejus 
bt  sanguhe,  quo  ad  peccatis  redempti  sumus,  4sd 
selernam  vitam  sacrificiis  coelestibos  pasgamur, 
Domiuica  3  post  clausum  Paschae  :  Deus,  qui  nos 
per  Hujos  siCRiFiGii  veneranda  commercia  unius  sum- 
nuv  Pivinatiais  parlicipes  efjecistif  eic.  Ibi,  inGrego* 
ri^no  ad  festum  sanctorum  Gosmset  Damiani  :ln 
tuorumy  Domine,  pretiosa  morte  justorum^  sagrifi? 
ciUM  I8TUB  OFFERiMUS,  dc  quo  marlyrium  sumpsit 
omne  priixipium,  Nonis  Octobris,  in  festo  SS.  Mar- 
celli  ei  Apuleii  :  Majestatem  iuam  nobiSy  Dotnine^ 
quxsumus,  bxc  bostia  reddat  jmmolanda  placatamt  r 
eic.  In  missa  Dominicali  :  Oblatio,  Domine,  tus  oj* 
pectthus  iMMOLANOA,  eto.  Sacrificiis,  Domine,  ptaca- 
tus  oblatis,  eto.  Ibi,  ui  Qregoriano  :  Suscipe^  Do- 
mine,  propitiatus  hostias,  quibus  te  placari  voluisti, 
et  nobis  salutem  potenti  pietate  restitui.  Ibidem  : 
Protegat  nos,  DominCy  quxsumus^  hostia  salutarib, 
et  QUJs  ad  honorem  tuinominis  immolatur, uobis  pro^ 
sit  ad,  veniam.  Pari^nobis  exhibet  Sacraooeniarium 
Gregorianum,  in  quo  ad  Dominicam  3  Quadragesi^ 
mflB  haec  habentur.  HiEc  hostia,  Domine^qusesumusy 
mundetnostra  delicia,  «/ sacrifigiom  gelebrandum 
subditoruM  tibi  corf)ora  mentesque  sanctificet,  Feria 
4  posi  Paaoha  :  Sacrifigia,  l^ominetpascluklibusgaU' 
diis  IMM0LATU8,  quibus  Ecclesia  mirabiliter  et  pasci- 
tur  et  nutrilur.  Domioic4  8  posi  PenieQosten :  Deus, 
qui  tegatium  differentiam  kostiarum  dnii  s  sacrificii  *^ 
pkrfectione  sanziUi^  accipe  sacrificium  a  devotis 
ti bi  famutis f  etc.  Dominica  11  posi  Pentecosten  ; 
Tibij  Domine,  sac.iificia  dicata  RsoDANTua,  quw  sic 
ad  honorem  nonunis  iui  deferanda  tribuistit  ut  fa* 
dem  temcdia  fieri  nostra  prsBSiares,  Dominica  13  : 
HosTi4S,  qusesumus,  Domine,  propitius  intendey  quas 
sacris  altaribus  exibemns^  ut  nobis  indulgeniiam 
iargiendOy  tuo  nomini  dent  honorem.  In  missa  spe- 
ciaii  sacerdotis  :  Sacrifigu  pra^i-entis^  qu3Bso,  Domi- 
rie,  OBLATio,  mea  expurget  facinora^  per  quod  ioUus 
mundi  volutsti  relaxari peccaia,  Quod  liiurgis  desa- 
criHcio  propitiatorio  habent,sancti  quoque  Pairea 
sfispe  inculcarunt,  ita  ui  mirum  siiqui  siiinier  Pro- 
tesianies  inventus,  qui  scribere  verilus  non  sii,  per 


sex  priora  BcclesiaB  sfficula  ueminem  credidisse, 
per  sacrincium  aliaris  Deum  Heri  propitiumOdeli- 
bus  vivis  atque  defunctia. 

Parem  de  incruento  sacrificio  doctrinam  exhibet 
Sacrameniarium  Gotbicum  a  venerabili  cardinale 
Tbomasio  editum.  Ibi  heec  prsfalio  in  traditione 
symboli  :  Adveni  ergo  (Christe)  rogamus^  et  in  me* 
dium  noxtri  culsiste ;  et  qui  nos  tunc  reparasti  per 
crueem,  per  istpm  immaculatun  panbm  et  banquinem 
iterum  lapsos  repara.  ut  te  advenire  in  nostris  cor" 
dibus  sentientes,  exeamus  obviam  tui,  etc.  In  vigilia 
Paschatis  :  Ut  in  nobis  hoc  recipitntibus  hologaus- 
tum  pacem  guam  speramus,  habeamus,  Ei  in  prffifa» 
tione  :  Dignum  et  justum  est^  nos  tibi  laudes  dicere^ 

et    HOSTIAS    IMMOLARE,  CtC.  Tc  OramtlS,  Ut  HOG  SACRI- 

FiciuM  im  benedictione  benedicas,  et  Spintus  sancli 
tui  rore  perfundas,  ut  sit  omnibus  tegHima  eugharh 
sTiA.  In  die  Paschaiis  :  Mente  famulantes  devoia  per 
uujus  SACHiFicii  iMMOLATiONBM  rogamus,  etc.  Feria 
4  posi  Pascha  :  Hic  enim  est  Aoni  Dei,  unigenitus 
Fiiius  tuuf,  qui  tollit  peccaium  mundi ;  qui  se  pro 
nobis  offerendo  non  desinit^  nosque  apud  te  perpetua 
advocafione  defendityqui  nunquam  moritur  immou- 
TU8,  sed  semper  vivit  occisus,  eic.  In  missa  domini-' 
cali :  Precemur^  ut  Ikxc,  qux  obiuta  sunt  benignus 
aisumai  nullum  unquaf»  ex  his,  pro  quibus  holocau- 
STA  franguntur,  muneris  sui  exterum  esse  patiatur, 
Item  :  Magnum  hoe  munus  misericordise  tuse  esi,  qui 
nobis  docuit  redbmptionis  nostilb  SACRiFiaA  cele^ 
brare,  sicut  obtulit  Dominus  nosier  Jesus  Christus  in 
terris,  Ei  in  prasfatione  :  Dignum  et  justum  est,  im^ 
mense  Deus  et  Pater  Domini  nostri  Jesu  CUristi,  qui 
formam  sacrificii  perknnis  instiiuens,  se  tibi  pri" 
MUM  obtulit,  et  PRius  pocuiT  OFFERi.  lu  Missali 
quoque  antiquissimo  Francorum,  quod  prslauda- 
ius  cardinalis  evulgavit,  haec  leguniur  :  Deus,  cui 
omnium  sacrificiorum  varietate  ftuita  hostiam  nunc 
offerimus  sinqularem.  In  vetusiissimo  etiam  Mis&aii 
Gallicano  i^pud  eumdem  Thomassium  legitur  in 
Coena  Domini  :  Hanc  igitur  oblatianem,  quam  tibi 
offerimus  ob  diem  jejunii  Ccenx  Domini  in  quo  Do" 
minus  noster  Jesus  Christus  Filius  tuus  in  novo  tes- 
tamento  sacrificandi  ritum  instituit,  dum  panem  et 
vinum,  qux  Melchisedech  in  prasfigurutione  fuiuri 
myslerii  sacerdos  obtulerat,  in  sacbamentum  sui  cor- 
poRisET  sANQuiNiSTRANSFORMAViT.  Hauceamdem  ora" 
tionem,uti  supra  vidimus,adhibetAmbrosiana  liiur" 
gia.  DeniqueinGregoriana,Goihica,  et  Mozarabica, 
ad  sacrum  diem  Epiphauis,oraiio  isia  occurrit:^^*- 
clesixluas,quaesumuSf  Domine,donapropitius  intucre^ 
quibHsnonjamaurum,  thus  et  myrrhaprofertur^  s^.d 
quod  eisdem  muneribus  declaratur,  immolatur  et 
suMiTUR.  Quid  vero  hac  de  re  in  Hispaniis  ante  an- 
uum  Chrisii  595  crederetur,  docebii  nos  sancius 
l.eanderHispalensisepiscopus,  inquiens  :  «  Sacrifi- 
cia  certe  idcirco  pecudum  litabuntur,  qu  ia  verum  sa- 
cRiFiciUM.hoc  est  Chrisii  corpus  ot  sanguinem,  ngU" 
rabant.  VeniiVeriias,  umbradiscessii.  Venit  verum 
8ACBIFICIDM,  ct  cessavit  hotia  pecudum  {S.  Leand. 
Hisp.,  c.  7  Regut.delnstil.  virg.). »  Atque  hacienua 
Roman«e,aliarumque  Ocoidenlalium  EcclesiHrum  an- 


991 


DB  RBBUS  LITURGICIS. 


992 


tiquisima  et  perspiouadocumentade  incruento  ac 
propitiatorio  sacrincio.  Sed  antequam  perpendatur 
quid  ex  hac  navigatione  emolumenti  resultet,  juvat 
et  Orientem  petere,  ac  sistitari  quaenam  in  iis  re- 
gionibua  de  eodem  sacrificio  sit  tot  Ecclosiarum 
etiam  inter  se  didsidentium  sententia. 

CAPUT  XYII. 

Orientalium  Ecclesiarum  consensus  de  vcro  ac  proprio 

sacrificio  in  missa. 

Duplicem  oblattonem  Ecclesia  Romuna  in  sacris 
mysteriis  observavit;  alteram  nempe  paniset  vini 
oblatiy  antequam  consecrarentur;  et  alteram,  post- 
quam  dona  ipsa  in  corpus  et  sanguincm  Domini 
sunt  immutata  Grsci  vero,  aliique  exOrientalibus 
triplicem  videntur  adhibuisso  oblationem.  Prima 
cum  panem  et  vinum,  oblata  olimapopulo,  eacer- 
dos  oCTert  Deo.  Secundam  peragit  post  verba  conse- 
erationis  Domini.  Tertiam  vero  post  invocatiooem 
sancti  Spiritue  tempore  completam  perfectamque 
consecrationem  Groici  arbitrantur.  Ex  iis  qus  su- 
pra  attulimus  certum,  certissimumque  est  eos  in 
tertia  saltem  oblatione  firmissime  credere  se  non 
materialem  panem  acvinum  offerre  Deo  Patri,  uti 
CaWiniana  secta  opinatur,  sed  quidem  ipsum  ve- 
rum,  quanquam  invisibile,  corpua  et  sanguinem, 
sub  visibilibus  speciebus  exietentia,  hoc  est,  victi- 
mam  illom  et  hostiam,  qus  et  cruce  pependit^spi- 
ritualiter  tamen  et  sine  sanguine  in  sacramento 
maciatum.  Ouvlav  appellabant  ii  sacrificium,  sive 
hostiam,et  quidem  avai(jLQ(XTov,id  est,  incruentum, 
ut  idem  esse  sacriflcium  altaris  cum  sacriOcis  oru- 
cis  ostenderent,  oum  nulluni  aliud  discrimen  inter- 
cederet,  nisi  visibilis  sanguinis,quo  crux  conspersa 
fuit,  et  qui  in  mystica  altaris  immolationeminime 
oculis  astantium  apparet.  In  consueta  Ghrysosto- 
mi  missa  apud  Goar  (qua  late  excurrens  Grscorum, 
Russorum,  aliarumque  gentium  religio  in  sacris 
utitur)  sacerdos  ait :  Pac  nos  essedignos,  gui  offe- 
RAMUs  tibi  preces  et  supplicaliones,  et  iivcruenta  sa- 
CR1FICIA,  sive  hostias  etvictimas  incruentas.  Chri- 
tum  Dominum  infra  alloquens  et  deprecans,  in- 
quit  :  Fac  me  idoneum,  virtuie  sancti  iui  Spiriius 
indutum  gralia  sacerdotii,  ut  huic  sanctse  tux  men- 
sx  assistam^  et  tuum  sanctum  et  immaculatum  corpus 
ac  prcliosum  sanguinem  consecrem,  Tu  enim  es  qdi 

OFFI  RS  ET  OFFERRIS  (aut  si  muvis  o/jfrfrm^JASSOMIS  ET 

DisTRiBUERis,  Christc  Deus  nosier,  Ex  quibus  verbis, 
intelligis  qui  revera  in  sacriflcioofiferatur.  Postdo- 
minica  consecrationis  verba  sacerdos  secreto  haec 
pro^criiOfferimustibiratianabilem  (siYC  spiritualcm) 
hunc  ei  incruentum  eultum,  Yofcpelav,  quo  etiam  no- 
minedesignabatur  Eucharistia.Rursus  post  invoca- 
tionem  sanctiSpiritus,qua  petitur,  ut  Immutet^SL" 
nem  et  vinum,  u(  fianf  accipientibus  ad  remissionem 
peccatorum  (quo  tempore  nulla  superest  dubitatio, 
quin,Gr8eci  credant  realiterin  sacramentocorpus  et 
sanguinem  Domini  (iterum  sacerdosait:  Offerimus 
tibi  ralionabilem  hunc cuUum  jiro  hisgui  in  ChHstore- 
quiescnnt .Parm  habentur  in  missa  sanctiBasiliiiqus 


A  itidem  celebris  est  apud  Grscos.  Ibi  in  Sabbato  ante 
Pascha  post  consecrata  sacra  dona  dicitsacerdos  : 
Rex  regnantium,  et  Dominus  dominantium  progredi- 
tur,  ut  macteiur,  et  detur  in  dbum  fidelibus,  Eum  au- 
tempraeceduntchori  angelorum^QicAti  Ck^nstitionibas 
apostolicis,  quarum  certe  auctor  ad  priaia  Ecclesic 
sscula  spectare  videtur,  sacra  liturgia  refertur(Lt6. 
VIII,  c,  12),  in  qua  tum  post  verba  Domini  conaecra- 
toria,  et  iierum  post  invocutionem  sancti  Spiritns, 
OBUTio  commemoratur.  Idem  vero  auctor,Dt  osten- 
dat  a  Ghristo  perfecta  fuisse  instituta  veteris  legis, 
ait:  «  Pro  sacrificio  cruento  rationale,  ihcbuentdi 
ET  XYSTiGuy  instituit,  f|uod  in  mortem  ejus  propter 
symbola  celebratur,  SACRiFcinMCORPORis  et  sangci- 
Nis  DoMiNi  [Lib,  VI,  c,  23).  »  Vera  ac  propria  sacri- 

D  flcia  fuere  Judaica,  cum  tamen  umbros  tantum  fue- 
rint  sacriOcii  novs  legis,  in  quo  eat  veritaa  et  ni- 
hilominas  sacrificium  nostrum  uti  imaginarium  et 
improprium  appellare  Protestanles  audent.  Sedce» 
do  liturgias  Orientalium  reliquorum,  quibus  ntun- 
tur  Nestoriani  et  Eutychiani  Syri,  sectas  videlicet  a 
mille  et  trecentis  annis  ab  unitate  Ecclesis  catho- 
lica)  divulsae.  Eas,  ut  supra  innuimus,  typis  com- 
mendavit  Renaudotius.  In  liturgia  Syriaca,  sive  Co- 
ptica  sancti  Basili,  sacerdos  in  oratione  post  lectio- 
nem  Evangelii  ait  :  Oum  offerimus  tibi  tremenodm 
Hoc  et  incruentdm  sacrificidm.  In  aliis  quoqae  li- 
turgiis  et  apud  Patres  appellatum  invenimus  trC' 
mendtim  istud  sacrifioium  ;  quae  sola  vox  supere- 
minentem  majestatem  sacrificii  Gbristiani  indicat, 

et  quantum  hoo  judaicis  prflecellat.  In  oratione  ad 
C  oBCulum  pacis  b»c  sunt  sacerdotis  vcrba  :  Bsccin 
nos  peccatores  gratiose  contulistiy  ut  ea  adminislra' 
remus,  ct  per  ea  sanctifi.caremur^  cum  Fiiii  tui  dis- 
pensationem  nobis  exibuistif  et  sacrum  arruM  isnus 
SACRiFicii  mcRCENTi  (tradidisti).  Nec  snim  tllud  esl 
sanguinis  legalis,  autjustitix  corporese,  sei  ag.nos 
EST  8P1R1TUAU8,  gladtusque  rationalu  et  incorporeus 
in  Hoc  8ACRIFICIO,  quod  tibi  offerimus,  En  itemin 
quffi  sit  vera  et  inetfabilis  oblatio  in  sacrificio  no- 
vi  testamenti. 

In  Syriaca  liturgia,  qu»  sancto  cuidam  Gregorio 
tribuitur,  sacerdosdicit  :  Offbram  tibi  hoc  sacri- 
FiciUM,RATiONABiLR,iNCRUBNTiJM,  in  remissionem  ptC' 
catorum  meorum,  veniam  delictorum  populi  ^ut,  rf- 
quiem  et  refrigeriumpatrum  nostrorum,quiobdormie' 
D  run^  Mirabiiemhunc  effeclum  sacrificii  IncrueDti 
deprxdicatum  videasin  aliis  liturgiis,  et  apud  aanc- 
tos  Patres;  et  sunt  hihilo  secius  qui  propitiatorium 
negare  audcnt  ccelestehoc  sacrificium.AccipenuDC. 
quid  habeat  liturgiaGrseca  Alexandrina,  nomen  sac- 
cti  Bisilii  pr«ferens.  Ibi  quoque  repetitur:  Offebi* 

MUS  TIBI  TREMBNDUM  HOC  ET  INCRUENTUM  SACRinCIUX. 

Et  infra,  qu®  nuper  vidimus  :  Dedisti  nobis  Hcjrs 
SAGRiFicii  RiTOM,  in  quo  non  legalis  sunguis,  noncar- 
nisjustificatio.sedAQKVS  ppiritualis  est,  etc.  Infra 
post  comunionom  ait  sacerdos  :  Dvjni  facti  mini- 
strandi  altarisancto  iuo.qui  tibi  obtulimus  immaculih 
tum  corpus  et  proiiosum  sanguinem  magni  Deiet 
Saloatoris  noslri  iEB\39  Christj,  etc.  In  eom^muni  Jt- 


993 


DISSERTATIO.  CAP.  XVII. 


994 


cobitarum  Syrorum  liturgia  ita  procatur  sacerdos:  \ 
Quem  vidit  Moses  in  ruho^  el  Ezechiel  super  currum, 

IPSE  PONITUR  8UPER  ALTARE,  ACCIPIUNTQCB  ILLUM    pu- 

puli^el  VLVunt,DcuSfqui  per  mvfericordiam  luam  sus- 
cepisti  sacrificium  juslorum  antiquorumf  suscipe  per 
mi5mcor(imm/uamsACRiFiciuMNOSTRUM.lDfrainquit: 

DeUSf  TU  FACTIS  CS  SACRIFIGIUM   ET    TIBI    SACRIFICIUM 

OF FEwnR.Suscipe  hoc  sacrificium  pro  anima  N.,  etc. 
Dum  lavat  manusy  hisce  verbis  precatur  :  Ul  sine 
mucuia  tractem  sacramenta  tua  adoranda  et  divinayCt 
cum  conscienlia  pura  offeram  tibi  sacrificium  vivum, 
quod placeat  Divinitati tux^et  smiLE  sit  sacrificio  tuo 
^/ortofO,Oomtnf,e/Z)tfu^noi(er.Postorationemrractio- 
nishascin  primis  consideranda  pronuntiatsacerdos: 
Ita  verepassus  est  Deus  Ferbum  in  carne^et  immolatus 
est  et  fractus  in  crucifixione,eic.Ita  creiimus  et  con-  n 
fitemur;  et  ita  praedicamus  hoc  esse  corpus  istius 

SANGUINIS,  ET  HUNC  ESSB  SANGUINEM  HUJUS  CORPORIS. 

Deinde  margaritam,  sive  particulam,  quam  fregit, 
mittit  in  calicem.  Alia  oratio  sancti  Jacobi  succedit: 
Pater  veritatis  :  ecce  Filius  tuus,  hostia  tibi  pla- 
ciTA  :  iLLDM  suscipe^  Qui  PRO  me  mortuus  est,  et  per 
eum  esto  propitius  .Su^c/pe  hoc  sacrificium  ex  mani- 
bus  meiSf  ut  mihi  ptacatus  sis,  etc.  En  qua3  iides, 
quac  doctrina  populi  illius,  cui  a  tot  ssculis  nuUa 
commuaio  est  cum  Homana  Ecciesia.  Nullus  bic  lo- 
cus  imaginationibus,arbitrariis  verborum  et  sensus 
supplementis,  quibus  nostri  temporis  novatores  ob- 
Bcurare  tam  sspe  conantur  ap»)rtum,siinplicem,et 
non  Gguratum  neque  metapboricumsensumsermo- 
num,quibus  liturgici  scriptores  et  sancti  Patres  in- 
efTabile  nobis  Euubaristiae  et  sacrificii  incruenti  ap-  C 
paratum  descripsere.  Additur  infra  :  05  tuum,  Do- 
mine^purum  et  sanctum  pronunliavit  et  dixit:Quicun' 
que  manducaverit,  etc.  Nobis  igitur,  Domine,  qui  co- 

MEDIMUS  CORPUS  TUUM  SANCTUM,ET  BIBIMUS  SANGUINEM 

TuuM  pRoprriATORiUM,  nou  sit  ad  judicium,  etc. 

Quffi  babentur  in  liturgia  a  Goptis  tributa  sancto 
Jacobo  apostolo  fratri  Domini,  et  Jerosolymis  usur- 
pata,videamus.Ibi  ante  osculum  pacis  dicitur:^S/«- 
mus  decenter,  et  oremus,  gratias  agamus  et  laudemus 
Agnum  vivum  Dei,  qoi  offertur  super  altarc,  etc. 
Post  verba  consecrationis  ait  sacerdos  :  Offerimus 
TIBI  hoc  sacrificium  tremendum  et  incruentum,  ut 
deleaspeccatanostra,  Rursus  postinvncationem  san- 
cti  SpirituB  eamdem  repetit  obiationem,inquicns  : 
Quapropter  offerimus  tibi,  Domine,  sacrificium  hoc\S 
tremendum  el  incruentum  pro  locis  tuis  sanctis,eic., 
qusd  satis  produnt  per  ipsa  consecrationis  verba  jam 
fuissefuctam  transmutationem  doQorum,etSpirilum 
sanctum  postea  invocari,  ut  quod  factum  fuit  perfi- 
cial  in  remissionem  peccatorum,  ct  vitamxternam  acci- 
piantibus  corpus  et  sanguinem  Domtnt.Consonant  bsc 
cum  Grscamissa  Gbrysostomi.ubi  post  invocatio- 
nem  Spiritus  saocti  rogatur  Dcu8,ut  sacriOcium  /iat 
accipientibus  in  sobrielatem  animx,  in  remissionem 
p^c^a/orum, ctc.Rursus  in  Goptica  ad  fractionem  sa- 
cerdos  ait  :  Frangimus  Eucharistiam  hanc,  Panem 
ccstestem, coi^pvs  Verdi  Dei  t;tt;t,ctc.Popu]u8  respon- 


det  :  Amen.  Tum  diaconus  alta  voce  dicit:  Benedic, 
Domine.  Itcrum  atque  iterum  per  oblationem  hanc 

SANCTIM     ET     SACRIFICIUM    PROPITIATORIUM,    prO    DeO 

Patri  OBLkJVM,sanctilicatum,completum  el  pcrfeclum 
estper  iltapsum  Spiritus  sancti,eic. Anio  communio- 
nem  dicit  diaconus:Ft7u/«  ccetorum  stant  nobiscum 
in  medio  sanctuarii,et  minisierium  exhibctit  corpori 
FiLU  Dei,  qui  immolatus  est  coram  nobis.  Gontor- 
queant  hic,  si  possunt,  novatores.  In  liturgia  Co- 
ptica,quffi  sancto  Petro  apostoiorum  principi  tribui- 
tur,  postinvocationemsanctiSpiritushaechabentur: 
Per  Hoc  SACRiFicioM.^uod  manibus  nostris  peccatrici' 
bns  tibi  ofeertur,  Domine,  eto.  Itidem  in  liturgia 
appellata  dnodecim  Apo8tolorum,postinvocationem 
haec  leguntur  :  Offerimus  tibi,  Domine  omnipotcns, 
SACRiFiciUM  Hoc  DiviNUM,etc.In  iiturgia  sancti  Bara- 
dati  sacerdos  ait:OFFERiMus  iPsuM(FiIiumtuum)/{&f 
deprecatorem  pro  nobis,  ut  in  eo  per  eum  liberemur 
ajudicii  venturi  damnationc,  etc.Et  in  liturgia  Joan- 
nis  Psasorensis  post  invocationem  sancti  Spiritus 
hanc  orationem  sacerdos  adbibct :  Filium  tuum  dite- 
c/um,etc.EuMDEM  in  sacrificium  et  orationem  absque 
macuta  etpurum  offerimus  tibi, gu^m  ipsumdeprecaio- 
rem  nobiscum  esse  faciamus. InirBi  idem  eiddiiiQuando 
qnidem  his  omnibus  atque  aliis  ejusmodi  digni  facti 
fuimus,viamque  nobis  tritam  quodammodo  ad  caslum 

fecimUS,et  AgnUM  OCCISUMSUPBRALTAREVIDEMUS,etC., 

depreca.nur  ie,amalor  hominum,Domine,m  sis  pro- 
piTius  peccatis  nostris,  etc.  In  aliis  bene  multis  litur* 
giis  a  Renaudotio  evulgutis  paria  leguntur,uti  et  in 
Abyssinorum  liturgia.Ab  Armenis  usitatam  publici 
juris  fecit  Pater  Le  Brun,  atquc  in  ea  legitur  anle 
consecrationem:DecI»(t  nobis  Filium  tuum  unigeni- 
tum,debiiorem  et  debitum,hostiam  et  unctum,  agnum 
et  panem  ccelestem,  summum  sacerdotem  et  sacrifi- 
cium,quia  iPSE  SEMPER  DiSTRiBuiTUR  fftf^r  nos  xncon* 
sumpUbiliter, eic.Vo^i  consecrationem  chorus  inhffic 
verba  modulatur  :  Fili  Dei,  quiimmolatus  Patripro 
reconciliatione, PAms  virx,  DisTRiBUERis,tFt/^rfzo5,etc. 
Infra  igitur :  Propitius  esto,  Domine,  animabus  de^ 
functorum ,pro  quibus  offerimus  hoc  sanctum  sagri- 
FiciUM.  Ibi  quoque  complura  sunt  testantia  prsscn- 
tiam  realom  ac  transubstantiationem  in  sacramento, 
ct  verum  ac  ineffablle  sacrificium  altaris,propitiato- 
rium  simul  et  impelratorium. 

Tantam  segetem  testimoniorum,tantum  Cbristiani 
orbis  consensum,  boc  est,  Ecclesiarum  omnium  pcr 
orbemdiffusarum,cquibusetiamrionnuIlseatotsae- 
culiscommunionemabruperecumRomanaoatholica 
ubi  ProtestantCB  sinceris  ocuiis  et  animis  perpen- 
dantmanu  tangcntse  nimium  a  Lutheri  et  Galvini 
impiatemoritaleillu8os,quiabominationcmetpesti- 
lentissimum  crrorcm  appellare  non  sunt  veriti  mis- 
sam  Romanam,  cum  tamen  haec  alia  non  sit  quam 
qus  per  orbem  universum  ab  exordio  Ecclesiae  per 
Christiani  nominis  homincs  observatur.Sacrificium 
quoque  novae  legis  non  agnoscere  nequibunt  verum 
propriumque  8acrificium,ct  sinc  comparatione  Ju- 
paicls  cunctis  sacriiiciis  perfectius.  Nam  quce  ii  do 


995 


DB  RBBU8  LITURGiaS. 


906 


qualitatibus  etritibusveterum8acrificioruin,bosiia-  f^ 
rum  et  victimarum,dis8QruDt,  oonnisi  cavillationes 
sunt,  ubi  agnoscant  et  agnoscere  ex  tot  bactenuB 
adductiscogunlurrealiterin  sacramentopostconse- 
crationem  existere  GhrJBtum  Dominum,neque  tan- 
tummodo  pancm  et  vinum  !n  eucbaristico  sacrificio 
ofrerri.Ilie  bostia,  ille  victima  animata,  qua;  supcr 
altare  ponitur,  uti  mystice  mactata,uc  coelesti  ejua 
Patri  oflertur  pro  nobis  in  remissiuncm  peccatorum 
nostrorum.Ilie  ctiam  in  sacratiesimo  boc  mysterio 
sacerdos  et  ponlifex,qui  ofTcrt  et  ofTertur,  ct  se  Pa- 
tri  exbibet,  qualis  in  cruce  pro  nobis  pependit,  ut 
nobisapplicetmefitum  pretiosi sanguinis,  quem  pro 
peccatoribus  in  passiooe  efTudit.Neque  sacrificium 
boc  aliud  estacrucis  sacrificio,  imo  ipsummet  cx 
ejusdem  Cbristi  jussione  a nobis  repetitum  in  memu-  |. 
riam  ejus,et  ut  mortem  ejus  annuntiemus  ;  ita  u* 
quoties  concordi  voce  Patres  appellarunt  missam sa- 
crificium,etquidem  incrementum,satis  significarint 
unum  cum  vero  crucis  sacrincio  istud  esse,  quan- 
quam  illud  cum  visibili  sanguine  peractum  sit,  hoc 
verosinesanguinevisibiliperagatur.  Nequeenim  in 
sacrificionostroveroChristisanguisdeest,  sed  my- 
stice,  hoc  est,  secrete,  atque  oculis  nostria  imper- 
viuSfibiest.EvanescuntdeniquecavillationesomncSy 

quoties  sacrificii  cuchari8tici|admirandainajestaaao 
prsstantia  cunsideratur,  componiturque  cum  victi- 
misJudaicipopuli,  queeadbauccomparationemom- 
ninovilescunt.  Apudeosvituliet  agni  terrestris  ani- 
maliaDeo  immolabantur,  bic  Agnusmysticus,  quem 
pascbalis  agnus  vetcris  testauienli  flgurabat;  bic 
AgnusDei,quitoIlitpeccutamundi;hicipseFiIiusPa*  ^ 
tris,Deu8etbomo,proDobiamy8ticeimmoIatur.Nostri 
quoque  eacrificiieiricaciam  supreminere  cunctis  Ju- 
dffiorum  sacrificiis  ub  omni  aere  Cbristi  fidelescredi- 
derunt  et  professi  sunt,  cum  non  solum  remisaio 
peccatorum  inde  speretur,  neque  tantum  pro  viven- 
tibus,  8ed  et  pro  iis»  qui  in  pace  Cbristi  et  Ecclesiffi 
defuncti  8unt,ut  omnes  liturgiae  testantur^ofTeratur* 
imo  spiritualis  quaeque  gratia,et  publica  privataque 
rerum  tempoialium  non  pauca  benelicia  in  necessi- 
tatibus  per  ccelestc  boc  Mysterium  imperari  pos- 
sint'Tunc  improprium  et  non  verum  sacrificium  hoc 
appellare  audes,tanta  excellentia,tanta  virtule  do- 
natum?  Merito  propterea  in  Tridentina  synodo  sta- 
tutum  ruit,8cilicet,non  solum  sacrificii  «  illius  salu- 
tarem  virtutem  in  remissionem  eorum  quffi  a  nobis  D 
quotidie  committuntur,  peccatorum  applicari,  sed 
etiam  bujus  oblatione  plaoatum  Dominum,gratiam 
et  donum  po^nitenlis  concedendo,crimina  et  peccata 
etiam  ingentia  dimitterc.  {Conc.  Trid.  sess,  22,  c.  1, 
2).  Gregorius  Magnus  papa,  ut  in  ejus  Vita  hube- 
tur,fidelibu8  Eucbaristiam  porrigens,  aicbal:Cor/7U5 
Domini  nostri  Jesu  Cfiristi  pro.sii  tibi  in  remissionem 
peccatorum  omniumy  ct  vitam  setcmam.  Paria  babes 
in  Orientalium  liturgiis.Verumquoticscunquc  litur- 
giarum  totiusorbisChristianiconsensumProtestan- 
tibus  opponimus,  ad  suspiciones  ii  se  vertunt,  ima- 
giDandOySensim  additamenta  facta  fuisse  ad  litur- 


gias,  ncque  constare  ex  iis  posse  qualis  de  sacrificio 
missx  fueritveterisacprimitiv^eEcclesia^  sententia. 
Sed  inane  prorsus  bujusmodi  efTugium  continuoin- 
telligas,ubi  animadvertas  additamenta  qua>cunque 
inliturgiisoccurrentia,utijam8upradiximu8,iouQl8 
orationibus  ac  precibns  consistere,  quas  varise  9UQt 
provarietateEcclesiarum.  Quoniamveroinomnibus 
tot  Ecclesiarum  liturgiis  eadem  constantissime  de- 
prehcndilur  fides  ac  doctrina  dc  praesentia  reali,  et 
de  sacrificio  eucharistico,propitiatorio  simul  atque 
imperatorio,  quanquam  diversis  saepe  verbis  ex- 
pressa,nccessariocon8equitur,nonbancadditamen- 
tum  fuisse,  scd  quidem  dogma  ab  ipsa  Ecclesiap  oa- 
tivitate  in  omnes  populos  fldem  Christi  amplcxos 
difTusum,  atque  ad  posteros  transmiesum,  et  sine 
ulla  controversia  dcpraedicatum.  Neque  cnim  fieri, 
imo  ne  excogitari  quidcm  pot3st,8i  qoa  ex  Ecclesiis 
uovum  dogma  de  Eucharistia  procudi88et,bsc  tanfa 
facilitate  progredi  potuis8e,utin  cunctas  Christiani 
orbis  Ecclesias,  nemine  hiscente,  penetraret,  et  ab 
omnibus  sine  ulla  difficultate  exciperetur.  Omnem 
doctrino;  novitatem  aversabantur  sacri  paslores,  et 
RomanaprecsertimEcelesia,  inquacelebre  fuiteffa- 
tum  In  ca  :  «  Nibil  novandum.Quod  traditufn  esl  te- 
nendum.nSed  ut  omnem  hicadituro  suspicionibas 
Protestantium  prc3ripiamu8,08tendendum  superest, 
non  aliam  doctrinam  de  sacramento  et  sacrificio  al- 
tarislin  liturgiis  quarti  et  quinti  ssculi  habuisseio- 
cum,quam  r]ua?  subsequentibus sxcdHs  &b  ipsi  CQm 
Occidentis  tum  Orientis  Palribus  Iradita  est  atqae 
observata. 

CAPUT  XVIII. 

Dogma  de  vero  Christianorum  sacrijUio  in  Utur§ii$ 
pnorum  Ecclesim  sieculorum  sine  dubiiaiione  proiMh 
silum  et  servatum^a  sanctis  Patribus  confirmaium, 

Consideratis  iisquasadoottssimis  ioter  Catb«lico8 
viris  allata  fuere,  elegoquoque  innui  cap.  1,  con- 
8tat,primis  etiamChristianipoputisaecuIisEcclesiafl 
quaslibet  aliqua  liturgia  usas  fuisfle ad  Eucbaristiam 
coIebraLdam,uti  Christus  Dominus  faciendum  pne- 
ceperat.  Nemo  Protestantium,  ut  puto,  id  inflciarf 
audebit,po8tquam  vel  ipse  Josepfaus  Bfnghamus  Aq- 
glus,ex  eorum  grege,pluribu8idem  in  suis  libriscoQ- 
firmavit.  Ad  bsc  statuamus  opertet  non  aliter  sea- 
sisse  quarti  et  quinti  saeculi  Patres  de  sacriflcio  ea- 
charistico  quam  quodinipsisliturgiistradebatur.ac 
potisslmum  in  canone,quss  pars  misss  cum  stabilis 
in  omnibus  Ecclesiam  semperdeprehendatur,merito 
abinstitutioneapostolorumfluxisaecredendaestjQti 
testatus  est  Vigilius  papa in  Epietola  ad  Eutherium, 
sive  Profuturum.Itaqueinterrogemus  corum  tempo* 
rum  Patres,utrum  Catbolicorum  sententia  de  vero 
altaris  sacriflcio,an  Protestantium  commcnta  tuae 
in  Bcclesia  vigerent.Sanctum  Ambrosium  audi  scri- 
bentem  :  «  Vidimus  principem  sacerdotum  ad  nos 
venientem^vidimasetaudivimusofTerentem  pro  no- 
bis^sanguinem  8Uum.Sequimur,utpossumus,sacer- 
dotes,  ut  offeramus  pro  populo  saeriflcinm,  etsi  in- 
firmi  merito,  tamen  honorabiles  sacriflcio.Quia  etsf 


997 


DI38BRTATI0.  LIB.  XVIII. 


998 


nune  Ghrietusnon  videturofferre,tameniP8BOFFiiR-  4      Sednenio]oculentiu8,quam8aDctu8JoannesCbry- 


TUR  IN  TBRRI8.QUAT4DO  CHRUTICORPUBOFFBRTUR.ImO 
IP8B  OFFBRRB  MANIFESTATUR    IN    N0B18,  CUJUS    SermO 

sanctificat  88oritioium,quod  ofSeriur  (Ambros.enarr, 
inpsul.  3S,  n,).  •  Qam  postrema  verba  indicant, 
per  ferbaDominifleritransmutatiunemdonorumin 
sacriiioio.InliturgiisinvenimuSjCbriBtumimmolari, 
quoties  tremendtim  saorificium  oelebratur.  Accipe 
quoquequid  pra^laudatus  sanctus  Pateralibi  tradat. 
«  Atque  ulinam  nobis  quoque  adolentibus  Hltaria, 
sacriOoium  dcf6rentibu8,nobi8  assistatangeluSfimo 
prasbeat  se  videndum(utZacharis8acrincanti  appa- 
ruit).Non  enim  dubitesyassisterd  angelum,  quando 

GbristUS  a88i8tit,QUANDO  ChRISTUB  IMMOLATUR(/dfm. 

Expos,  Rvang.  sec.  L%u!,^  /.  i,  n.  28)«  •  Uino  habes 
tburincationem  vel  ipso  ssoulo  Ghristi  quarto  in  my* 
steriis  celebratidis  adhibitsm,  ipsumque  Cbrislum 
hostiam  in  incruento  BaoriOcio  immolatum  fuisse. 
Bx  hujus  coelestis  hostis  oblatione  et  perceptione 
conseqairemissionem  peccatorum  liturgisquaecun* 
que  testantur.Hoc  idem  deprsdicatsanctusAmbro- 
8ius,dicen8,a  jejunis  sumendam  eftse  Eucharietiam 
Ubi  enim  advenit  tempus  «  celebrandaa  oblutionis, 
tuDC  utique  (ait)paratu8adsi8te,utaccipia8tibi  mu- 
nimentu  m ;  u t  gorpus  eoas  domini  Jbsu,in  quo  remis* 
8iopBCGATORUMEST,po8lulatiodivinsreooociliationi8 
et  protectioni8aterDffi(/(/dm,  Expos.  inpsaL  czviii, 
Tf .  4d).»AIia  ejnsdem  sancti  episcopi  iooa  transilio* 
EodemssculosanctusGyrillusJerosolymitanusanti 
rtes  haneeamdein  sententiam  in  Oriente  oommemo* 


80stouius,quale  sit  novsle^is  sacriflcium  expressit 
celeberrimis  hisoe  verbis:»  Offerimus  quidem,  sed 
Ejuslmortem  revocamus  in  meraoriam;etip8a  hostia 
VNA  E8T,non  multae.  Quomodo  una  est;non  mults? 
Quoniam  semel  fuit  oblata,  illa  illata  est  in  eancta 
sanctorum.Hoc  est  figura  illius,  ct  ipsa  illius.EuM- 
DRMenim  SEMPEROFFERiaiU8,nonnuncquid6maliumy 
sedsempereumdem.Quamobrom  unum  ESTSAqRiFi- 
GiuMprupter  hano  eumdem  rationem.Quoniam  mul- 
tis  in  locis  oflertur  Christus.multi  ne  sunt  Christi? 
Nequaquam,8eduNUSUBiQUEGHRiSTUs,qui  et  hic  est 
plenu8,et  illic  plenus^uNUM  gorpus.  Quomodoergo 
multisinlocisoblatum  unum  e8tcorpus,etnon  multa 
corpora,  ita  etiam  unum  est  sacriflcium.  Pontifex 
noster  ille  est,  qui  illam  obtulit  hostiam,  qus  no8 
"  muudat;  illam  nung  quoque  offerimus,  qus  tung 
FoiT OBLATA,  quo  uon  potcst  cousumi.  Hoc  fit  in  re- 
cordationem  ejus.quod  tunc  factum  est.  Hoc  enim 
faciie,  inquit,  in  mei  recordalionem,  Non  aliam  ho- 

STIAM  8icutpOntifleX,8ed  EAMDEM  SEMPER  FAGIMU8,Vel 

potius  hostis  aeu  sacriflcii  facimus  recordationem 
(ChrysosL,  hom,  ilin Heb,  ix).  »  Proptcrea  idem 
Chrysostomus  saoerdotium  Cbristianorum  «  multo 
melius  ac  sublimius  »  Judaiois  statuit  {Orot.  5  adv, 
Jtul3eos),lnhd^nc  remadvocariquoquepossunt  testes 
Gregorius  Nanzianzemus,Hieronymus,Cyrillus  Ale- 
xandrinus,  et  alii ;  sed  pluribus  non  est  opus,  ut 
manu  teneamus  ipsissimam  de  sacrificioeucharistico 
doctrinam  fuisse  qus  nuncin  vetustis  liturgiis  legi- 


rat.inqulensiccpoatquamverospiritualesacriflcfum,  t"r,  et  a  Patribus  quarti  et  quintissculipcpuloex- 
inoruentuscultus,8iiperillamPROPrnATiONi8H08Ti.tM  ^  ponebatur,et  perperam  confingi  novationem  hacde 
(iTcl  T7i<  eu7(ac«xe(vT,<:xoi>lX«<Tfxou)ob8ecramu8  Deum      ^*®  ^"  ipaisliturgiis.Attamen  ne  sic  quidem,ut  puto, 


pro  communi  EcclesiflB  pace{CyrUJer0soL,  orai.  23, 
seu  Myslah.5,  n,  8),  »  etc.  Pro  defunotis  quoque 
nos  deprecari  Oeum  afflrmat,  «  maximum  hocore- 
dente8  adjumentum  illis  animabus  fore,pro  quibua 
oratio  defertur^  dum  sancta  et  pcrquam  trbmenda 
coRAM  JAGET  vicTiMA.  »  £t  iufra:  «  Gbristum  macta- 
tum  pro  peccatis  nostris  offerimus.  »  Nonne  idem 
pa&simsacraeliturgiffiingeminant?Gonsonatquoque 
sanctus  Augustinus,dum  scribit:«Nonnesemel  im- 
molatus  cst  Cbristus  in  seipso,  et  tamen  in  sagra- 
MENTO  non  soluin  per  omnes  Pasobs  solemnitates, 
sed  OMNi  D)E  popuLis  1M.M0LATUR?  nec  utique  menti- 
tur,  qui  interrogatus   responderit  hhiolare  {Aug,, 


victosse  credent  novatores,  novumque,sed  imagi- 
nariunc:  ingtruentvallum,  quo  sese  recipiunt. 

Lu  tberus  i  mpia  temer  i  tate  professus  eat  se  in  hocce 
arguroento  non  auditurumsanctos  Patre8,exegitqua 
ut  auctoritati  8U«8  totus  Cbristianus  orbis  frontem 
inolinaret.Ab  unis  Novi  Teatamenti  libris  petendam 
voluit  fldem  ct  praxim  Euobaristic.NuUa  autem  in 
iia  sacriflcii  mentio,Bed  unius  ccRn8e,Budden8autem 
illius  discipuluSfSamuel  Ba8nagiu8,Pfaffinu8,atque 
aliiexProtestantibus.contenduntignotamprimitiv» 
EcclesisPatribus  fuisse  sacriflcii  nostri  doctrinam; 
subsequentes  vero  Patres  e  simplicitate  et  puritate 
dogmatum  apostolicorum  deflexis8e,novumqueboo 


epist,  98,  olim  23,  ad  Bonif.),  Propterca  idem  8an-  ^  nobis  sacriflcium  obtrusisae;  neque  enim   illud   e 


ctus  doctor  {Lib,  de  Spir,  et  litt,,c,  11)  verissimum  et 
siNGULAREappellatsacriflcium  novffilegis.  Audiatur 
etiamOptatusMilevitauus,quicirciterannumGhristi 
365  haec  scribebat:«Quid  enim  est  tam  sacrilegum, 
quam  altana  Dei,iQ  quibus  ot  vos  aliquando  obtuli- 
stis,  fraogere,  radere,  removere?in  quibus  vota  po- 
puli  et  membraCbristiportatasunt.  Undeamultis 
pignus  salutis  (Bternae  (id  est  corpus  Domini)et  tu- 
tela  fldei,  et  spes  resurrectionis  accepta  est.  Quid 

E8T  ENIM  ALTARE,NISI  SEDES  ET  CORPORISET  SANGUINXS 

G11RI8T1  {Optat,  Milev,L  xi  adv.  Donastit,)^  »Nom6n 
altaris  quid  importet  infra  dicerous. 


sancti  Justini  aliisque  priorum  temporum  scriptori- 
bus  resultat.  Ita  illi^  satis  prodentes  quid  factionis 
amor  possit  in  bominibue,  cum  nihil  pensi  habent, 
sipriBvaricationiset  imposturoiarguant  tot  EcclesiaB 
pastoreset  scriptoresnondoctrina  minusquamsan- 
ctitate  vitaa  ceiebres,  qui  seBCulo  quarto  et  quinto 
Ecclesiam  Deirexerunt  atque  illustrarunt,  ao  toties 
exiderunt  non  aliud  esee  credendum  ac  tenendum 
quam  quodCbristus  ejusque  apostoli  tradidere.  Et 
quibu8,qu8e80,  logicae  legibus  usi  novatores  baec 
audent?Illegitimi8  saneac  detestandis.  Btiamsi  sta- 
tueremu8,nullam  de  sacriticio  euohariBticoverbum 


m 


DK  RKBUS  UTURGICIS. 


1000 


factum  fuisse  ab  apo8tolis,ot  atertii  sopculiscripto- 
ribus  Chrisliani8,die,quaB50,  negavitno  ex  iis  quis- 
quam  hujusniodi  sacrificium  ?  Eratne  eislex  impo- 
sita  ut  cum  Eucbaristiam  memorabant,  sacritlcii 
quoque  mentionem  facerent?  Accedit  quod  Aposto* 
lus  et  sanctns  Irenceus  agnovere  dogmata  quaedam 
Don  scripta  per  traditionem  ad  posterosmanasse^et 
exhis  ipsis  quoque  Protestantes  nonpauca  ample- 
ctuntur.Cum  vero  doctrina  de  sacrificio  per  omncs 
Christiani  nominis  provincias  quarto  ipso  saeculo 
diCTusa  reporiatur,con8equena  prolecto  cst  non  eam 
tunc  fuisse  cxcogitatam,8ivo  procusam.sanctosque 
viros  qualcminvenerunt  deprfiedicasse,  uti  ab  apo- 
stolorum  praedicatione  prorectam.Sed  quod  excusa- 
tionem  omnem  hac  in  re  Protestantibus  pra?ripit, 
jam  diu  palam  fecere  CathoHci,  ne  in  ipsis  quidem 
divinis  libriSjet  in  primitivaa  Ecolesiae  scriptis  desi- 
derari  eamdem  doctrinam  de  inefTabili  sacrificio, 
quam  Patres  saeculi  quarti  concordi  voce  doccbant. 
Liceat  mihi  hoc  rcfricare,  ut  fratres  a  nobis  devii 
evidentiusintelligantquidBritannumGrabemoyerit 
ad  restitulionem  missse  inter  suos  desiderandam,ct 
quanta  lemcrilatcLulheruset  Calvinusmissam  non 
Bolum  abrogarintjSed  etiam  abominationis  ac  into- 
lerandi  erroris  nota  impudentcr  inusserint. 

Uti  ex  psalmo  centcsimo  nono,  et  ex  Epistola 
Aj.ostoli  adHcbrflBOS  (Htf^r.  vii)  constat,   Christus 
fuit  Ponlifex  ct  sacerdos  secundum  ordinem  Melchi- 
f^i^c^.  Quicunquesinehumanis  afTeclibus  sincere 
banc  veritatem  et  dogma  expendit,  nequit  quin  in- 
telligatquod  qasrimu8.Sacerdos,8ive  pontifex  nibil 
aliud  e8t,nisi  eacriflcator  apud  Judaeos,  ipsosque 
gentiles.  Gui  sacrificandi  jus  negeSySacerdotis  quo- 
que  nomen  ab  eo  auferas  oportet.Sacerdos  et  hostia 
fuit  utiqueChristus  Dominus  in  crace;8ed  ibi  sacri- 
ficiumnon  peregit  uti  BacerdosimitatusMelchisede- 
cbum.Hoc  munere  is  tantummodo  fungitur,cum  ad 
illius  immitationem  panem  et  vinum  in  sacrismy- 
steriis  Dco  ofTert.  Et  cum  nuHum  SMcrificium  sit 
sine  sacerdote,  ut  nullus  sacerdos  sine  sacrificio, 
nullumqueaIiu(nlocuma98igDarepo68imus,u1)iChri- 
stussacerdotiumetsacrifioium  ad  instarMelchiscdeo 
chi  cxerceat,  nisi  in  consecratione  panis  et  vini  et 
eorum  oblatione,  necesse  est  ut  in  sublimi  actione 
ista  alterum  hoc  Domioi  nostri  sacrificium  etatua- 
mus.  Hnec  mcmorise  commenda,  dum  tibi  conside- 
randa  offero  verba  quoqueMalachias  prophets :  iV(m 
e$t  voluntas  mea  in  vobis,  dicit  Dominus^  et  sacri/icia 
vestra  non  accipiam  de  manibus  vestris  :  propterea 
quod  ab  ortu  solis  ad  occasum  usque  nomen  meum 
ghrificatum  est  in  gentibus  (qucenempeprffidicuntur 
crediturae  inChristum),  eMNOHNi  loco  incensumof- 
tertur  nomini  fntfO,xal  Ou(j(a  xaOapcc  et  victima  pura 
(Malach.  i,  10).  Quaenam  fuerit  victima,  sive  hostia, 
ha*cpura  a  propheta  illo  praedicta,8ive  sacrificium 
(idem  enim  per  vocem  (^^dla  veteres  signifioaront), 
a  primitivjB  Ecclesiae  scriptore  sciscitemur.  le  erit 
Justinus  marlyr,qui  circitcr  annum  Christi  150  in 
dialogocumTryphone  Judaeoposr  eudem  Mnlachise 


A  verba  in  medinm  adducfa.hoec  subdlt :  «  De  hostiis 
(sive  victimis)  quse  eidem  Deo  a  nobis  ex  geniililate 
conversis  ubique  OFFBRUNTURy  id  estoE  paneeocba- 
RiSTico  ET  PocuLOsimiliter  Eucharisti^,  jam  tum 
locutus  prsedixit.oQuibus  exverbis  intelligi8»dogiDa 
Christianorum  fuisse,  nondum  elapso  bscuIo,  qoo 
apostoli  floruerunt,  BuccessissecruentisJudeoniiii 
hostiis  Christianorum  hostiasetsacrificium  incroen- 
tum  Eucharistiae ;  atque  uti  vera  ac  propria  fuere 
8acrificiaJudaeorum,quanquamfiguretantummodo 
fueriot  sacrificii  a  Ghrieio  instituendi,  ita  verum  ac 
proprium  deinde  fuisse  Cbristianae  religioDis  sacrifi- 
oium,quo  uoo  dudc  delectatur  Deus.  Hoc  idem  a 
saDCto  Justino  repetitum  iufra  habe8:«cNo8,  iDquit 
poDtificale  et  sacerdotale  verum  genus  sumus,  ot 

g  etiam  ipse  Deus  testis  est,  qui  ait  in   omni  loco  iif 

OCNTIGCS  H08TIA8  ACGCPTA8  6RATASQUE  8IBI  OFFBRRI. 

Neque  vero  a  quoquam  hostias  Deus  accipit,  Disia 
suis  sacerdotibus.Itaque  omuia  SACRiFiciAy  qa«e  sao 
nomine  facicnda  JesusChristustradidit^id  est  ineu- 

.  CHARISTIA  PANIS  ET  GALIGIS,qU8e  iu  OMNI  LOCO  A  CbH- 

stianis  fiunt,  praeoccupatioDe  ususDeus  sibi  gratia 
csse  testatur.Qua  autem  a  vobis^vestrisquesaeer* 
dotibus  fiuDt,improbat,  »etc.  DeCbristo  etiam  sa- 
cerdote  sccuudum  ordioem  Melchisedech  alibi  me- 
mioit  saDctus  ille  vir,  qui  doctrinam  suam  postea 
glorioso  martyriocomprobavil.  lisdem  tecQporibos, 
hoc  est,  nirciter  annum  Christi  168,  AtheDagoras 
Christidnus  philosopbus  apologiam  pro  Christianis 
Marco  Aurelio  et  Commodo  Augustis  obtulit.  Vix 
p  dubitari  potestquiDetille  Eucharistiam  indicaverit, 
dumlradil,DeumD0DiDdigDerecrueDti8victimi8,8ed 
exposcere  ava(fjiaxTov  Ooafav^xaiYoxixov  XaTpeiov,»- 
crifieium  incruentam  ei  rationalem^  cuttum  ;nain  hoc 
nomioe  tum  litargiaB,  tum  saocti  Patrcs  eacharisti- 
cum  sacrificium  innumeris  in  locis  designarecon- 
sueverunt.Atque  bioc  iDtelligimus  quam  antiqoasit 
iu  ipsis  iiturgiis  ejusmodi  doctriDa. 

Adeo  autem  perspicua,  adeo  ineluctabilia  suot 
eancti  Justini  verba,ut  ab  humanis  affcctibus  omni- 
no  perturbatu8,ncdicam,excoecatud  8it,qui  Dondum 
Tideat  et  adhuc  inficiari  audeat,  ipso  apoatolorum 
ffivo  EucharistiflB  celebrationem  reputatam  creditam- 
que  fuisse  sacrificium,illudque  Hebrffiorum  sacrifi- 
ciis  prffistantius.  Omnium  oculos  mentemque  hic 
Q  appello.  Cum  Ghristiani  nunc  veri  pontifices  et  sa- 
cerdotes  a  Justino  dicantur,qai  negare  audent  Pro- 
testantes  vcrum  ab  iisconfici  sacrificium  ?  Et  quis 
detestando!  tcmeritatis  cosnondamnet,qui  et  ma- 
nu8  et  nomcn  sacerdotum  ab  Ecclesia  Dci  sustulere? 
Neque  unum  tantummodo  Juslinum  hujua  veritatis 
testem  babemus.Circiter  annum  Cbrieti  190,  libros 
8U08  contra  Hsreses  scripsitgloriosiasimua  Logdo- 
neDsium  episcopus  et  martyr  IreDSua.  Ipse  quoque 
iD  hsc  verba  deCbristo  loquituricSed  et  suis  dis- 
ci  pulis  dans  coDsilium,primitia8  Deo  ofifeire  ex  snis 
creaturis,  eum  qui  ex  creatuia  pauia  est  accepit,  el 
gratias  egit^  dicens  :  Hoc  est  corpus  meuf7*,et  calicem 
similiter  suum  SANGUiNBif  confe88Us  est.  Ed  noTi 


1001 


DISSBRTATIO.  CAP.  XVIU. 


1002 


Testamenti  novamdocuItoblationem  (qua  voce  sacri- 
ficium  Sffipe  s«8pius  liturgioB  et  Patres  designant), 
quam  Ecglesia  ab  apostolis  accipiens  (en  quHlis 
tuoc  essert  Ecclesias  catholic®  (Mcsatque  professio) 
IX  UNIVERSO  HDNDO  OFFERT  Deo.Dc  quo  MaUcbias  sic 
prffiGguravit  :  Non  esi  mtAt  vo/tintoi^etc.Maiiirestis- 
sime  per  hflec,  quoniam  quidem  populus  cessabit 
ofTerre  Deo ;  omni  autem  logo  sagrificium  offertur 
Ei,  ethoo  purum  {Iren.  l.  iv,  c.  17,  n.  5,  Edit,  fie- 
ned).  »  Subinde  addil  :  «  Igitur  egclesioe  oblatio, 
quam  Dominusdocuitofrerriin  universomundo,PU- 

RVM  SACRIFICIUM  REPUTATUM  EST  APUD  DeUM  {Idem.C, 

18).»  Et  iafra  :  «  Oblatio  iilic(id  est  apud  populum 
Judaicum),OBLATioxES  autem  et  hic  (sciiicet,in  Eccle- 
8ia).Sacri0cia  in  popu1o,SAGRiFiciA  in  bcclrsia;  sed 
species  immutataesttantum.  •  OCferri  aulem  Deo  in 
tremendo  boc  sacriOcio  corpusetsanguinem  Ghristi 
realiter  praesentis^ex  ipsolrenaeosupra  oslendimus. 
Disertissime  tradii  sanctus  hic  mart^r^ab  apostolo- 
rum  discipulis  erudilus,  srcriOcium  nunc  in  omni 
loco  offerri  a  Christi  Gdelibus,iliudque  Judalcis  sa- 
oriOciis  opponit  el  praefert :  et  sunt  nibilominus  qui 
ad  tantam  lucom  cascutiunt,  alque  imperterrite 
plebi  8U2B  venditant  nullam  oCrendi  apud  primitivos 
Ecclesi®  Patres  mentionem  Ghristiani  sacriOcii. 
Accedat  etTertullianu8,eju8dem  esculi  scriptor.Is 
Christumappellat « novorum  SACRiFiciORUMsacerdo- 
tem,  qoi  nova  sagrificia  offerat,  et  sacriOciorum 
leternorum  antistitem  {TertuL^  l.  adv.  Judseos,  c. 
6).  »  Quid  vero  sacriOciorum  nomine  Tertullianus 
signiOcut?  Ipse  nobis  edisseret  :  Simihter,  inquit, 
de  staiionum  diebus  non  puiani  plerique  sacrificiorum 
orationibusinterveniendum,  quod  statio  solvenda  sit 
ACCBPTO  CORPORE  DosfiNi.£r(/o  devotum  Deo  obsequium 
Eucharistia  resolvit^  an  magis  Deo  obiigat  {Idem^  /• 
de  Orat.^c.  14)  ?  En  incruentum  misss  sacriOcium, 
quod  orationibus  non  paucisabsolvebatur.Rigaltius 
Calvinianus,aut  certe  ad  Galvinianorum  castra  non 
raro  deOciens,hic  nobis  obtrudit  sacriOciorum  voco 
orationes  designari,  quasi  TertoUianus  aperte  non 
distinzerit  sacriOcia  ab  orationibus.Supra  ipse  ma- 
nifestius  a  saoriOcio  orationes  sejunxerat  scribens : 
«  Quae  oratio  cum  divortio  sancti  osculi  integra  ? 
Quale  sacriOcium  est,a  quo  sinepacedisceditur?)» 
Itaque  et  Tertulliano  Eucharistia  est  sacrlOcium  : 
quod  et  subsequentibus  verbis  conOrmat  addendo: 
AccBPTO  coRpoRB  DoxiNi  ct  rescrvatOjUtrumque  sal- 
vum  est,  et  participatio  sacrificii  et  exsecutio  ofO- 
cii.t  Horom  verborum  sensus  in  omnium  oculos  in- 
earrit.Nequereticendum  quod  isadjicit;inquien8  : 
«  Nonne  solemniter  erit  statio  tua,8i  et  ad  aram  Dbi 
steteris?  »Ara,8ivealtare,desacriOcio  certoset  ipsa 
no8  facit.  Calvinianis  tamen  ooulishancvocemac. 
cipiens  Rigaltius,contendebat  exMinucii  Felicis  dia- 
logo  (adderet  poterat  et  ex  Origene  contra  Celsum) 
neque  aras,neque  templa  iis  temporibus  fuisse  po- 
pQioGbristiano,ac  proptereaaram  hic  essemensam 
GhriBti.Gantilenam  hanoaSamueleBasnagio^inAn- 
naliba8,atqueab  aliis  repetitam  novimus,8cribenti- 
bas  ipsis  metamophorice  mensam  Domini  appellatam 

Patrol.  LXXIY. 


>  fuisse  altareaTertuUiano,CyprIano>EliberitanisPa- 
tribus,incanonibusapostoiorumeta]ibi.ExSocrati8 
Historia  idem  Basnagius  haecrefert.Ferventepertul- 
batione  Arii  causa  «  Alexander  episcopus  in  eccle*^ 
sia,  quoQ  Irena  cognominatur,  se  solum  inclusity 
et  ingressus  ad  altare,sub  sacra  mensa  pronnm  se 
humi  prostravit  {Socrat.  l.  i  Hist.  Eccles.,  c  37).  » 
Ambrosius  quoque  Mediolanensis  episcopus,  furente 
Justina  Augnsta,sub  altari  positus  RufOno  dicitur. 
«  Ex  bis  apparet,  Basnagius  ait,mensam  sacram  et 
altare  unum  idemque  fuisse.»  Atque  ita  sane  fuit. 
Atqui,  subdit  ille,  inauditam  est  in  omni  memoria 
germanum  altare  nominomensaefuissedesignatum 
Evolvantur  Annales  ethnicorumetJudsBorum.  » 

Miseram  plane  Calvinianorum  plebem  qui  non 
appellet,  quam  inania  hujusmodi  documenta  nu- 

^  triunt  atque  erudiunt.Non  apud  ethicos,non  apud 
Judaeos  id  conquirendum,  quod  unius  Ghristians 
religionis  proprium  ac  eingulare  privilegium  est, 
videlicet  eamdem  eucharisticam  mensam  altaris 
quoquc  munerefungi.Mensaest,quia  ibirenovatur 
sacra  Domini  coDua ;  ultare  est,quia  ibi  sacriflcium 
crucis  mystice  renovatnr.Gatbolici  utrumque  agnos- 
cunt,  duplicjque  eo  nomine  utuntur.  Idem  inmore 
fuit  priorum  quoque  saeculorum  Patribus,  cum  vix 
ullus  sit  ex  iis  qui  sacram  mensam  altare  quoque 
non  appellarit.  Hoc  idem  ex  ipso  Socratis  adducto 
luco  discere  debuitet  potuitBasnagius ;  sed  is  inge- 
nium  preoccupatum  Calvinianis  commentis  gerens, 
quodobvium  erat  noavidit.Vi&urus  tamencstqui- 
cunque  animadvertcns  omnium  sseculorum  Patres 

G  tam  ssepe  tantoque  consensu  modo  meosam,modo 
allare,  unam  eamdcmque  rem  nominassc,hoc  non 
alia  ratione  Oeri  potuisse  intclligel,nisi  quia  in  men- 
8a  illa  simul  Domini  ccBua  verumque  novsB  legis 
sacriOcium  a  Malachia  praedictum  peragebatur.  Si 
secus  fuisset,  culpandi  viderentur  Patres,  quod  no- 
mine  altaris  abusi  toties  fuissent.  Potuit  ctiam  ac 
debuit  discere  Basnagius,  ideo  sanctos  episcopos 
Alexandrum  etAmbrosiumin  Ecclesisenecessitati- 
bus  ad  altare  accessisse  ut  sub  ipso  (nam  tum  li- 
gnea  et  cava  erat  sacramensa)  divinum  implorarent 
auxilium,non  alia  decausa  factum,ni8i  quiasuper 
altare,  sive  supra  mensam,  asservabatur  in  ciborio 
Enchasistia^pro  inOrmorum  viatico  reservata.  Id  ex 
sanctas  Gorgonio)  Actibus  apud  Nazianzenum  ejus 

D  fratrem8upramemorati9,et  cx  Vitasancti  Ambrosii 
a  Paulino  scripta,  non  immerito  colligitur.  Ad  nu- 
dam  Galvinianam  mensam  extra  ccenam  qui  un* 
quam  precaturus  Deum  accedat?  Frustra  vero  obji- 
ciunturnobisethnici,tanquamirridentesolimMinu- 
cio  Felici  et  Origeni,quod  Gbristiani  nullas  aras  ha- 
berent,templanulla,nu]la  nota,simulacra.Quid  arsa 
nomine  ethnici  designarent,  nemo  nescit :  altaria 
nempelapidea  sacriOciis  cruentiset  victimis  carna- 
libus  destinata.  Hisce  profecto,  uti  et  magniOcis 
templis  carebant  priorum  ssculorum  Christiani ; 
proptereahujusmodi  altarium  templorumque  defe- 
ctumeisexprobrabantpaganijquasisolisiisvictimis 
placanda  esset  Divinitas.  Arnobius  quoque  conlra 

33 


1003 


DB  RBBUS  LITUROICIS 


1004 


gcntiles  haec  habel  :  «  Consuestis,  inquit,  criraen  ^  /.  vui  conlra  Cels.),»  Quia  sacrificium  statoitallare 


nobis  maximum  impietatis  afOngere,  quod  neque 
sdessaorAS,nonaltanafabricemus,nonara8(i4rno6., 
l.  sicont.  Gent.),  >»  Scripsit  hsc  Arnobius  circiter 
c|nnum  Cbristi  303.  Longo  etiam  serius,  ipsaqne 
religione  Christiana  regnante,  Julianus  Apostata 
Cbristi  fideles  arguebat,  quod  Bwfjiouc  xai  Outria- 
onf^pta,  aras  et  allaria,  sive  sacrificaioria,  non  ex- 
Btruerent.Vide  Gyrillum  Alexandrinum  (Lt^.x  cont, 
Julian,).  Cum  tantum  discrimen  intercederet  inter 
ethnicorum  et  Christianorum  altaria,  inde  nata 
calumniadeChristianareligionelanquam  altaribus 
destituta.  Vellet  Basnagius,  respondissent  Christia- 
ni,  ne  sibi  quidem  decsse  aram.  At  Basnagio  ma- 
gidtrononindJgebantveteresChristiani,utrebussiiis 


q.uoque  statuat  oportet.  Pete  etiam  ab  Origene,8it- 
ne  propitiatorium  hoc  sacrificium.  Is  respondebit : 

ISTA  EST  COUHEMORATIO    80LA,    QVM   PROPITIUM   FACIT 

DeuiM  hominibus  (Idem,  homil,  13  in  Lediiic).  »  Ad 
gloriosum  Africffi  lumen  et  martyrem  Gyprianum 
nostra  nunc  procedat  oratio,  ut  ab  eo  discamas 
qusenam  de  sacra  roissa  foret  Ecclesis  sententia 
ssculo  Christi  tertio,  quo  et  ipse  floruit. 

In  cpistola  ad  Caeciliuiti  scripta  circiter  annum 
Christi  253,totusest  sanctus  episcopus  in  refellen- 
disquihusdamscioli8,quiadtremendum8acrincium 
aquam,non  vero  vinum.adhibebant(Ci/priai».,epu/. 
03  ad  Csecilium),  Utrumque  adhibitum  ia  Ecclesia 
semper  fuipse,  primi  Patres  Justinus,  IreD£U8,Cle- 


consulerent.  Pr«terquaraquod  nimium  discriminis  ^  niensAlexandrinus.eldeniqueipseCyprianusosUn- 


fuit  inter  paganorum  aras  et  allarialignea  Christia- 
norum,  ad  instar  menss  confecta  prioribus  Eccle- 
siae  8aeculis,exempla  passim  exstant,  saspe  noluisse 
illos  tremenda  mysteria  sua  revelare,  atque  ethni- 
corum  irrisionibus  exponere. 

Contra,  cum  fideles  alloquerentur,    nunquid  ii 
tacuerunt  religionis  nostrae  altaria?  Nequaquam  ; 
et  non  dicamArnobiietCyrilliAlexandrini  tempori- 
bus,8ed  ne  ipsis  quidem  primis  tribusEccIesioB  soc- 
culis.  Imo  ct  ab  Apostolo  ejusmodi  dogma  accepi- 
mus.Is  enim  meminit  meDSse  Domini  ad  Corinthios 
Bcribens ;  et  seque  ad  Hebrsos)  altare  in  Ecclesia 
agnoscit.  /iafrmu^,  ait,  aliare  (Budiarcv^piov,  idest, 
sacrificatorium]  cf^^uoeder^  potestatem  non  hahcnt^ 
qui  tabernaculo  dcserviunt  [Heh,  xiii,10),  hoc  est,  Ju- 
daei  legalibus  adhuc  inhaerentes.Neque  altarl  in  cgd- 
lis  posito  h6ecaccommodantur,cum  ^cferePaulus  dl- 
serte  dicat,  sed  quidem  mystico  ultari  nostro,  in 
quo  Panis  vitoe  realiter  manducatur,  id  est  corpus 
Domini.  Idem  accipe  a  sancto  martyre  Ignatio,hoc 
est,  ab  apostolorum  discipulo,  qui  in  epistola  ger- 
mana  ad  Philadelphienses,ante  Minucii  et  Origenis 
tempora,haec  scripsit.t'  Operam  igitur  date,  utuna 
Eucharistia  utamini.Una  enim  eet  caro  Dominino- 
stri  (en  quid  Eucharistia  esset ;   quod  luculentius 
ab  eo  in  epistola  ad  Smyrna303  affirmatum  supra 
vidimus)  et  unus  calix  in  unitatem  sanguinis  ipsius. 
Unux  ALTARE  (6u7ia7TTjpiov)  sicut  uuus  opiscopus,» 
etc.  Poterat  etiam,8i  volui8set,respondere  Origenes 
Celso  Christianis  nou  deesse  altare;  hoc  enim  et 


dit,  «  cum  Dominus  calicem  docuerit,  exemploma 
gisterii  sui,  vini  et  aquae  conjunctione  misceri.  b 
Certe  magni  illi  viri  ritum  hunc  minime  invexerunt, 
sed  ab  apostolis  traditum  accepere.Et  nihiiomious 
impia  auctoritatea  novatoribus  proscriptafuitaqua 
e  ca^na.Quistantamtemeritatem  ferat,quae  autigDo- 
rantiae,  aut  praevaricationis,  damnat  primitivs  Ec- 
clesise  Patres?  Ad  missam  ergo  quod  attinet,  non 
disputaiCyprianusan  «sacrificium  »  sit  appellanda. 
Id  uli  constans  dogma,atque  in  Ecclesia  Deiindo- 
bium  a  nemine  revocalum,  tradit.  «  Qui  magissa- 
cerdosDoi8ummi,»ait,((quaroDominu8no8terJesQS 
Ch ristus  ?  qui sacrificicm  Deo  Patri osTULiT.et  obtu- 
lit  hoc  idem  quod  Melchisedech  obtulerat,id  estpa- 
nera  et  vinum,suuM  scilicet  corpcs  et  sanguinem  / » 
Quicunquc  in  tam  perspicuis  verbis  verum  non 
agnoscitreligionisChristianaesacrificiuiD^acrealem 
Domini  praesentiam  in    Eucharistia,   inexcusabilis 
pervicaciae  reum  se  prodit.Infra  addit  praelaudatas 
sanctus  antistes  :  «  Nam  si  Jesus  Chri8tu8,DomiQU8 
et  Dcus  nostcr,ipse  et  summussacerdosDeiPatris, 
ct  SACRiFiciDM  Patri  SE  ipsuMprimus  obtuut,  etHOc 
FiERi  in  suicommemorationem  praecepityUtiqueille 
sacerdos  vice  Chridti  vere  fungitUFy   qui  id  quod 
Christus  fecit  imitatur,   et  sacrificium   verum  et 
PLKNUM  tunc  OFFERT  m  KccLESiA    Deo    Patri,   si  sie 
incipiat  oiTcrresecuQdum  quod  ipsum  Christum  vi* 
dcat  obtulisse.  »  Relege,  atque  studiose  h^overba 
consiilera.  Et  nihilominus  aevo  nostro,  quo  et  eru- 
ditioctinquirondae  veritatis  ratio  potissimumexco- 


ipse  confessus  est  alibi  scribens  :  «  Sacerdos,  qui  D  litur,  inventi  sunt  qui  Lutheri  et  Calvini    de  sacra 


DiviNis  ASSiSTiT  ALTARiBUS,  alils  iudumentis  utitur, 
cum  est  iN  SACRiFiciORUM  MINI3TERI0  [Orig.  hom,  4 
in  Levitic),  »  En  et,  Origene  teste,  in  Kcclesia 
Christi  divinum  altare  et  Bacrificium.  Et  quid  dixi, 
respondere  ille  poterat  ?  Imo  et  respondit,cum  con- 
tra  eumdem  Celsum  bisce  verbis  est  usus  :  Funden- 
tes  universorum  Deo  omnipotenti  orationes  per 
Unigenitumejus,cuiprimumeasofrerimus,rogantes 
iIIum,utpotequipropitiatioest  pro  peccatis  nostris, 
utvelutsummusPontifex(adquem  sacrificiumspec- 

tat)  ETPRECES  ETSACRIFICIA  (xal  Xa^eudia;  Ev)  ctCOUo- 

quia  nostra,iili,qui  estsuper  omnia,Deo  8istat(/d^m. 


missa  crrores,  non  paucis  Protestantibua  jam  per- 
spectos,  tueri  sunt  ausi,et  ignaro  populo  suadere 
adhuc  pergunt,  ignotum  veteri  Ecclesiae  fuissein- 
crucntum  sacrificium^tantumque  errorem,8iveabo- 
minationem  corruptoribusChristians  religioni8,8i^ 
papistis,esse  tribuepdum.Ecquando  di8cemu8,pr»- 
judicatis  opinionibus  sepositiSfUnam  veritatemin- 
quirere,inventamquefateri?InfraostendiiCypriaQQ8 
a  Spiritu  sancto  [Provtrh.  ix^^dominici  8ACRiFicn,6t 

IMMACULATiG  UOSTIiE    pauis  Ct  viui,    SOd     et    ALTABI8, 

et  apostolorum,factam  fuisse  mentionem ;  tom  hce 
subjungit :  <(  Apparet  banguineh  Cbrut  non  offsibi 


1005 


DISSBBTATIO.  CAP.  XVUI. 


1006 


81  desit  vinum  calici,ncc  sacrificium  DOMiNicuMle-  A  primis  EccIesiaB  Sfficulis  ignota,  in  sacrorum  myate- 


gilima  sanctificatione  celebrari,ni8i  oblatio  et  sa- 
cRiFiciUM  NosTRUM  responderit  passioni.  » 

Prt-eterea  sanclus  ille  vir,  qui  Ecclesiae  doctrinam 
8U0  marlyrio  posteaconfirmavit,  prajcessisse  testa- 
tur  in  Melchisedech  sacerdoteaimaginem  sacrificii 
Ghristi,  in  pane  et  vino,  scilicet,  constilutam.  » 
Quamc<remperficiensetadimplensDominu9,panem 
etcalicemmistumvinoobtulit;  etqui  estplenitudo, 
VERiTATEM  prsefigurataB  imaglnis  ADiMPLEviT.»Memo- 
rat  idem  Cyprianus  dominica  sacrificia  (Cyrian,, 
epist.  69);  et  alibi  ait :  «  Quando  in  sacrificiis  pre- 
cem  cum  pluribus  facimus  (/«/em,  epist,  37).  »  Ri- 
dendus  hic  Rigaltius,qui  sacrificia  pro  orationibus 
rursus  interpretatur,quando  apertissime  precem  a 


riorum  pr«ces  sensim  irrepserint.  Habes  etiam  cur 
Anglicano  Grabe  missa  in  Anglla  restituendavidere- 
tur,  atque  is  hac  in  re  Lutheri  et  Galvini  errores  fa- 
teri  veritus  non  fuerit.  Ex  tot  etiam  veterum  testi- 
moniis  coliatis  constat  cvidenter,non  imaginarium, 
non  improprium  esse  catholics  Ecciesiae  sacrificium, 

atque  in  meras  phaleras  caviilari  volentium  resolvi 
quidquid  Protestantes  commentantur  uto&tendant 
non  occurrere  in  sacrificio  nostro  conditiones  et 
qualitates  omnes  qua;  in  cruentis  Judaeorum  sacri- 
ficiis  deprchendunlur,ideoque  verum  ao  proprium 
sacrificium  non  esse  istud  dicndum.  Catholici  con- 
tra  ostendunt,  notas  omnes  veri  sacrificii  in  eucba- 
rist'cum  contluere.  Sed  quid  terendum  tempus  in 


sacrtficiis  distinctamhabes^etquidfuerint  sacrificia  B  superfiuis  hisce  disputationibus?Oui  Judaicas  ho- 


sancto  Cypriano,  ez  productis  locis  meridiano  sole 
clarius  elucet.Abundant  et  alia  loca,  ubi  is  meminit 
altiiris,  qua  voce  veri  sacrificii  idea  menti  nostro} 
renovatur.Unum  memorabo.Deschismatico  homine 
inquit  :  <  Hostis  altaris,  adversus  sacrificium 
CoRiSTi  rebellis,  etc,  audet  aliud  allarc,  precem  a1- 
teram  illicitis  vocibus  facere,DOMiNiCiE  iiosti^e  vgri- 
TATEM  per  falsa  sacrificia  profanare  {Idem,  lib,  de 
Unit,  Eccles,),  »  Sed  non  dimittendus  Cyprianus,  an- 
tequam  ab  ipso  quoque  discamus,num  vel  tunc  cre- 
dereturChristiani  populi  sacrificiumessepropitiato- 
rium  pro  fidelibus  in  Christo  quiescentibus.  Ad 
alterum  Cyprianum  scribens,ab  anteccssoribus  epi- 
scopis  veritum  ait  ne  quis  clericus  ad  tutelam  adhi- 


stias  instituit  Eucharistiam  quoque  novo  populo 
praecripsit.  Etiamsi  illae  cruents,  incruenta  vero 
hffic  sit,et  quamvis  daremus  aliquid  discriminis  in- 
ter  istam  et  illas,  nonne  Deo  licuit  varia,  et  tamen 
vera  instiluero  sacrificia?In  sacrificio  crucis  non  vi- 
ctima,  non  altare  non  sacerdus,  similia  fuere  Ju- 
daicis.Nihil  autem  aliud  eucharisticum  est  quam 

renovatio  mystica  ejusdem  sacrificii.  Quod  tamcn 
omnem  caviliationem  dissipat,  da  mihi,  realiter  in 
Eucharislia  contineri  verum  corpus  et  sanguinem 
Domini,  quam  veritatem  semper  ab  Ecclesieeexordio 
liturgiae  et  Patres  depredicarunt,  uti  supra  eviden- 
tissime  ostendimus.Da  insuper  mihi,no8  in  myste- 
riis  divinam  hano  hostiara,mystice  singulis  diebus 


beretur  :  «  Si  quis  hoc  fecisset,  non  ofTerretur  pro  p  mactatam,  et  nanquam  deficientem,  oiFerre  Deo  in 


eo,  nec  sacrificium  pro  domitione  ejus  ceiebrare- 
iuT  {ldem,epist,i  adalterum  Cyprianum),»  Propterea 
cum  Victor  quidam  decretum  istud  contcmpsisset, 
«  non  est  (subdit)  quod  pro  dormitione  ejus  apud 
vos  fiat  OBLATio  (id  est,  sacrificium)  aut  deprecatio 
aliquanomineejusinEcclesiafrequentetur.»Locam 
hunc  de  divini  sacriiicii  eificacia  in  defunctorum 
quoque  subsidium  eripere  se  posse  Gathoiicis  existi- 
mavit  Joannes  Fellus,  0.\onicnsis  in  Anglia  cpisco- 
pus,  utaliosnovatores  prstermittam,  dicendo  {Ad* 
not.ad  epist.i  Cypriani)  martyrum  quoquein  sacris 
factam  fuisse  commemorationem,et  oblata  pro  eis 
sacrificia,  quitamenCyprianocredebanturjam  per- 
venisse  ad  coronam.  Ast  ille  oculos  clausit,  ne  vide- 
ret.  Relege  Cypriani  verba  :  c  Pro  dormitione  ejus 


remissionem  peccatorum;quid  ultra  fuoem  conteu' 
tionis  extendimu8?Nonne  animantibus  ratione  ca- 
rentibus  Filius  Dei  prsstat?  Ullane  gratior  et  etiica* 
cior  victima  coelesti  Patri  quam  ista  oiTerri  potest? 

Novum  ergo  sacrificium,  singulare  sacrificium  in 
Eucharistia  habemus :  «  Sacrificium  longe  prsestan- 
tius  »  antiquis,uti  scribit  E\i3eh'n\s(Demonst.evang,f 
l.u,  c.  10).  Quicunque  igitur  Christo  credens,  ad- 
mirabile  hoc  beneficium  Christianae  religioni  ab  ipso 
prestitum,  contra  tot  testium  nubem  tum  priorum 
ttim  subsequentium  Ecclesise  s(cculorum,pernegare 
audet,  plus  Luthero  et  Calvino  quam  omnibus  orhis 
Christiani  lilurgiis,  dunctisque  Patribus,  fidem  el 
obsequium  adjungens,  perpendatan  rite  ac  sincere 
examen  tants  qusestionis  inierit,  ad  quod  omnium 


apud  V08  non  fiatobIatio,aut  deprecatio  aliqua  no-  D  conscientia  obligatam  se  sentit.  Venien»,  ut  spero, 


mine  ejus.  »  Pro  martyribus,  fatente  ipso  Felio, 
nuUadeprecatio  fiebat.Sipro  reliquis  fidelibus  fiebat, 
tunc  Ecclesia  crediderit  oportet,  defunctis  quoque 
opem  per  sacrificia  et  preces  prsstari.  Dogmatis 
ejusdem  vadem  habemusTertallianusCypriano  an- 
tiqaiorem  (Tertull.  l.  de  Eykort,  ad  Cast.,  c.  11,  et 
de  Monogam,,  c,  10). 

Cum  itaque  toties  in  RomansQ  reliquarumque  Ec- 
clesiarum  liturgiis  nobis  occurrunt  8acrificii,et  al- 
taris,  et  hostis  nomina,  manu  jam  tenes,  eadem, 
atque  iIlud,quod  pereasignificatur,  inaniconatu  a 
Prote8tantibu8in8U8picionemnovitatisadduci,qua8t 


dies,  quibus  tot  populi,  nunc  a  nobis  tetcrrimo 
schismate  sejuncti,ad  unitatcm  catholicae  rcligionis 
redibunt;  et  tunc  mirabuntur  se  ac  niajores  suos 
tandiu  asophismatibuscl  cuvillationibusnovatorum 
fuissedeceptos.Neque  cnim  controversia  de  Eucha* 
ristiaexiisestquffi  uti  obstrusae  hominum  ingenia 
torquent,  et  ab  omnibus  tenebris  expediri  difficile 
possunt.  Dum  Christianuseam  animi  ac  mentis  de- 
missionem  Deoloquendi  profiteaturquam  unusquis- 
que  nostrum  profiteturincredendaTrinitati8,incar- 
natione  Verbi,aliis^uc  Christianffi  religionis  myste- 
riis,  fidentissime  aio  non  posse  ipsum  non  intueri 


1007 


DE  RBBUS  LlTURGICia 


1008 


patcotem  hic  veritatis  lucem,   hoc  e&t  dogma  do  A  quium  in  cordo  eitum.Genu  autem  fleclere,8ive  in 


praesentia  reali,  et  saerificio  missae,  perennem  oun- 
ctis  ssculis  £cclesia3  sententiam  fuisse,  a  qua  rece- 
dere  summum  flagitium  est.De  Socinianis  bic  non 
loquor,  neque  de  alia  id  genus  bominibus,  qui  aut 
nibil  credunt,aut  non  religioni  sua  ingenia,8ed  suis 
ingeniis  religionem  detestanda  auctoritate  submit- 
tunt,et  reiiquorum  Cbristianorum  credulitatem  de- 
rident;  inter  quos  a^tate  nostra  apud  Britannos  eru- 
pit  Jonatbas  Swi  ft,auctor  libelli  in  Gallicam  linguam 
conversi,  ac  titulum  prsferentis :  Le  Conte  du  ion- 
neau,qui  de  sacramento  altaris  comoediam  struere 
non  est  verilus.  Taliaaudere  nisiimpiusbomo  ne- 
quit,et  qui  in  Epicuri  atque  Atbeorum  castris  mani- 
feste  militat.Ad  pestilentissimum  hoc  bominumge- 
nus  quo)  hactenus  congessi  non  pertinent. 


CAPUT  XIX. 
AdoraiioEucharUiixaliiurgiis  et  Pairibus  confinnata, 

Uti  omnes  inter  Catbolicos  eruditi  fatentur,  post 
Bcrengarii  bsresim  ritus  in  catbolica  Romana  Ec- 
clcsia  invaluU,scilicct»post  consecrationem  elevare, 
ffive  attolere  bostiam  ac  deinde  calicem,ut  a  populo 
adoretur  corpus  et  san^uis  Domini.lJinc  nobisbete- 
rodoxinovitatemritusobjiciunt,eumqueprogenitum 
clamant  ex  opinione  transsubstantiationis,  quam 
ridiculocommento  obortam  nono  Christi  saeculo.at- 
que  a  Pascbasio  Ratberto  primum  excogitatam,  sibi 
fingunt.  Hujusmodi  adorationem  sustulere  Lutbe- 
rani,  quanquam  realitatem  corporis  Domini  in  sa* 
cramento  fatentes ;  Calviniani  vero  nos  ob  bujue-  Q 
modi  consuetudinem  idololatris  (si  superi  placet) 
insimulant.  Quam  absurda  sit  accusatio  hflec  et 
puerilis  caIurania,nemo  grandi  ingenio  indiget  ut 
agnoscat.Si  apud  Cai  bolicos  certissimum  dogma  est, 
in  Eucharistia  totum  Cbristum  reali  sua  praesentia 
existere,  quis  non  videt  ao  intelligit  necessario 
coQsequi  ipsum  ibi  esse  adorandum,  cum  ubicunque 
is  prssens  adsit,  ejusmodi  bonore  et  obsequio  sit 
donandus ;  imo  qui  secus  ageret  damnandus  foret  ? 
iEque  etiam,imo  plus  lepidum  se  praeberet  quisquis 
ex  illo  adorationis  ritu,  post  annum  Christi  centesi- 
mum  et  millesimum  invecto,  inferre  vellet  circiter 
ea  tempora  credi  cceptam  transubstantiationem  et 
praesentiaminsacramentoaltaris^quandobocdogaoa 


genua  procutLbere,signum  majoribus  nostrissem- 
pervisumfuitvalde  accommodatum  ad  testandam 
interioris  hominis  servilem  veneratiooem  atquehu- 
militatera.NulIa  tamen  dubitatio  est  qum  etiam  rite 
perfeclerque  peragi  et  ostendi  reverentia  atqueado- 
ratio  erga  Deum  possit  eolo  cordeetabsque  genunm 
corporisque  prostratione.  Sola  etiamcapilia  inclint- 
tio  id  exterius  praestare  pote8t.((Orientes,inqaitsaD- 
ctus  Augustinus,  de  membris  sui  corporis  (aciuDt 
quod  supplicantibus  congruit,  cum  genaa  figunt, 
cum  extcndunl  manus,  vel  etiam  proBternantur  solo; 
et  si  quid  aliud  faciunt,quamvis  earum  visibilis  vo- 
luntas  el  cordis  intentioDeo  notasit,  necilleindi- 
geat  bis  indiciis,  ut  humanus  ei  pandatur  animos 
n  {Aug,f  l,  de  Cura  pro  Mortuis^  c,  5).  »  Quid  ethoici 
prsstarent,templa  seu  idola  veneraturi,prodit  Apu- 
leius,inquiens:((Si  fanum  aliquod  iEmiiianus  prs- 
tereat,nefas  habet  adorandigratia  manum  labrisad. 
movere  (Apuleius  in  Apolog,  1).  »  Proinde  etsi  no- 
tum  sit  ex  Actibus  apostolorum,  et  ex  Epistola  ad 
Ephesio8,consuevisseaposlolo8;?oxt7t5(^fnt^uiorare, 
attaraen,  teslibus  Justino  Martyre  ac  TertalliaDO, 
((  dic  Dominico  et  a  die  Pasch»  in  Pentecostes 
usquo,  ncfas  erat  de  geniculis  adorare.  »  idqod 
eiium  constitutum  videas  a  Nicsnis  Patribus  (Conc, 
Nic3en.\,  c,  uli,),  Num  minus  propterea  adorabatur 
Deusinorationeatqiidin  mystcriis?  Ejusmodi  ritum 
variare  ac  prflescribere  ad  Ecclesiam  pertinet.  Ex- 
ploratum  est  olim  Cbristi  fideles  tam  in  Orieole 
quam  in  Occidcnte  stantes  accepisse  corposetsaQ- 
guinemDomini.Nuncgenibu8flexi8accipiunt.i£qDe 
profecto  acilli  adorant  sacerdotes.qui  adhucslantGS 
sacratissimo  corpore  et  sanguine  vescuntur. 

Cum  nullum  ex  antiquis  Sacramentariis  habea- 
mus,in  quo  rubricse  seu  ritus  omnes  leganlur  adhi- 
biti  in  missa,  propterea  multum  locis  deest  ad  di- 
gnoscendam  antiquorumtemporum  adorationemin 
sacris  mysteriis.  Nibilo  tamen  secius  hujusce  ritua 
vestigium  aliquod  satis  perspicuum  superest.Vide 
Ordinem  Romanum  primum  miss»  pontiGcalis  a 
Cassandro,  Hittorpio,  et  Mabillonio  editum,  cujos 
antiquitas  annum  Christi  oclingentesimum  prsce- 
dit,  cum  de  eo  Amalarius  mentionem  feoerit.  Ibi 
((  inclinato  capite  pontifex,  vel  diaconus   salatat 


cum  Ecctesia  natum  semperque  cuetoditum  supra  n  sancta,  » id  est,  Eucbaristiam  prsecedentis  diei  re- 
evicimus.Attamen,ut  pusillis  etiam  satisfiat,  anim-      servatam,qus  supra  altare  statuebatur  ad  m^orem 


advertendum  est  mirum  esse  qui  ab  bominibus 

non  inerudilis  ob  adoralionem  corporis  et  sanguinis 

Domini  in  missa  ad  eorum  elevationem  iis  nobis 

moveatur.Nova  8it,ut  velint,  elevatio  illa,  nova  certe 

non  est  EucbaristisB  adoratio,  imo  semper  usitata 

fuit,  utjam  polemici  catbolicae  Ecclesiae  scriptores 

jamdudum  palam  fecere.Nos  adorationis  nominesi- 

gnificamus  obsequium  internae  humiliationis,quod 

Bcrvus  domino  prcestat;  dividiturque  in  internum  el 

externum.Prsstantius  proculdubiointernumquam 

altcrum;  imo  boc  nihil  fere  esl  sine  illo;  nam  ideo 

adinventum  est  externum,  ut  homo  prodat  obse- 


rpverentiam  cunciliandam  novo  solemni  sacrificio 
quod  celebrandum  erat.  Hujusce  ritue  testem  qao- 
que  babemus  Gregorlum  Turonensem  (Lib,  i  di 
Glor,  mart,<f  c,  85).  In  altero  Ordine  Romano  apad 
eumdem  Mabillonium  idem  ritus  repetitor  bisee 
Terbis.-tEt  pertransit  pontifex  in  caput  achols,  etin 
gradu  superiore,  inclinato  capite  ad  altare,  primo 
adorat  sancta.  »  Preterea  Amalarius,  cai  unos  aut 
alter  ex  bisce  Ordinibus  ad  manus  erat,  de  sacris 
ministris  ait : «  Perseverant  retro  stantes  inclioati, 
usque  dum  dicatur :  Sed  iibera  nos  a  malo  (Amalar,, 
l,  III  de  divin,  Of/ic,,  c,  23).  »  Hoo  esi,  adoratiooem 


! 


1009 


DI6SERTATI0.  CAP.  XIX. 


1010 


pcr  lolum  canonem  conliniiabant.  Et  in  ejus  Eglo-  A  «  Et  quis  adeo  impie  sentiat,  qui  non  sancta  simul 


gis,  circiter  annum  Gbristi  820,  scribebat  :  «  Epi- 
scopus  veniens  ante  altare,  adorat  primo  sancta 
(/(/em,  tn  Eclog,  a  Baluz,  el  Mabil.  edii.  »  Et  infra  : 
«  Episcopus  postquam  adoraverit  sancta,  pergit  ad 
dexteram  altaris.  »  Hxc  anle  Pascbasii  Ratberti  li- 
bros peracta.  lo  ipso  omnium  vetustissimo  Ordine  1, 
hxcanimadverte,cumAinalariiverbi8con80Qa:«Ex- 
plelo  bymno  Angelico,  id  est,Saiic/ta,surgit  pontifez 
solus,  et  iotrat  in  canonem.  Episcopi  vero,  diaconfy 
Bubdiaconi  et  presbyteri  in  presbyterio  permanent 
iNCLiNATi.  Et  cum  dixerit :  Nohis  quoque  peccatoribuSj 
Burgunt  eubdiaconi,  »etc.  En  adorationem  tunc  in 
divinis  mysteriis  continuatam  per  totum  canonis 
tempuB.  Apud  Grsecos  prascipuum  adorandi  sacra- 


et  adoranda  conQteatur?»  Orthodoxus  :«  Non  igitur 
tecum  pugnantia  loqueris, qui  cum  ante  dixeris,  non 
staiim  quod  sanctum  est,  idem  etiam  adorandum 
csse,  nunc  rursum  affirmas  quod  negasti?  »  Hffire- 
ticus  :«  Atqui  non  de  mysteriis  (id  est  de  missa) 
mihi  eermo  erat,  cum  de  bis  omnes  consentiant,  ut 
dixi,B  Sanctus  quoque  Maximus  idem  confirmaviti 
dicens  :  «  Pontifex  attoUens  sacrum  panem,  osten- 
debat  beoediciiooem,  seu  sacramentum,  dicens  : 
Sancta  sanctis  (5.  Maxim.^  in  Dionys.  Hierarch.  ec^ 
cles.)  »  En  eucbaristici  corporis  et  Singuinis  elo« 
vationem,  quam  ctiam  testatur  Simeon  Thessaioni- 
censis  {Opusc.  de  iemplo  et  missa,  apud  Canisium), 
In  vita  quoque  beati  Lucas  Junioris  a  CombeQsio 


tissimi  corporis  et  sanguinis  Domini  tempus  est,  ^  edita,  inler  Graecorum  opuscula,  occurrit  eadem 


cum  post  Pater  Noster  dicunt  Sancta  sanctis,  et  Qt 
elevatio  hostiac  et  calicis.  Anastasius  Sinaita  scribe- 
bat :  «  Sacerdos  post  sacriQcii  illius  incruenli  con- 
secrationem  panem  vits  in  altum  elevat,  ipsumque 
omnibus  osteniit,  etc.  Tum  statim  adjungit :  Sancta 
sanctis  (Anasias.  Sinaita,  orat.  de  S.  Synaxi,  t.  I 
Canisii).  »  In  usitata  apud  Grscos  Chrysoslomi  li* 
turgia,  a  Jacobo  Goario  edita,  bso  habeotur  :«  Dc- 
binc  adorat  sacerdos  et  diaconus,  in  quo  sunl  loco, 
ter  secreto  dicentes  :  Deus,  propitius  esio  mihi  pec» 
catori.  Et  populus  similiter  cunctus  cum  devotione 
adorat.  Cum  autem  viderit  diaconus  sacerdotem 
manus  exiendentem,et  sanctum  panem  tangentem, 
ut  faciat  sanctam  elevationem,  exclamat :  Atien- 
damus.  Et  sacerdos  :  Sancta  sanctis.  Chorus  :  Vnus 


sacrorum  praxis.  Fioruit  ilie  inter  Grscos  Ascetas 
ssculo  Chr.  X,  et  in  solitudine  versabatur,  cum  ad 
eum  invisendum  accessit  archiepiscopus  Corinthi. 
Petiit  Lucas  qua  ratione  anachoretae  illi  «  horrenda 
mysteria  pos&ent  percipere.»  Responditlprssu!  pr«8- 
sanotiQcata  esse  accipienda.«Tum,  inquit,explican8 
vclum  minus,  propones  in  eo  sacras  particulas,  ac- 
censoque  thymiamate,  typicorum  psalmos,  aut  bym* 
num  Ter  Sanclus  cantabis  cum  Symbolo  Qdei ;  Tai- 
NAQUE  GENUUM  FLExioNB  ADORANS,  manuB  quidam 
contrahes(in  formam  crucis),  ore  autem  sacrum  pre- 
tiosi  Christi  ac  Dei  nostri  corpus  sumes,  dicendo 
Amen.  Rursum  vero  reliquas  parliculas  in  vase  lin* 
teolo  colligee,  omnem  diligentiam  adhibens,  ut  ne 
margarita  decidat  ac  conculcetur.«  En  quanta  reve. 


Sanctus,  unus  Dominus  Jesus  Christus  in  gloria  Dei  C  rentia  a  Grscis  olim  adhiberetur  ad  tremendum 


Patris.  Amen.  »  Tum  diaconus  ad  communionem 
accedens  «  Adorat  semel  dicens  :  Ecce  venio  ad  im^ 
mortalem  Begem.  Credo,  Domine,  et  eon/iteor.n  Com- 
xnunicaturus  populum,  «  diaconus  adorans  semel 
sumit  sanctum  caliceni,  etc,  ostenditipsum  popu- 
lo,  dicens  :  Cum  timore,  •  etc. 

Notum  est  eosdem  Grseoos  tanta  devotione  ferri 
in  Eucharistiam  ut  in  excesdus  ruere  videantur; 
nam  vel  dum  sacra  dona  ad  altare  magno  a|>paraiu 
deferuntur,quanquam  nondum  consecrata,popu1u8 
procumbit  in  genua,  quasi  eadcm  adoraturus.  Fe- 
rendum,  neque  vetandum,  hunc  ritum  censuerunt 
non  Grsci  tantum,  sed  et  Latini  docti  viri,  dum- 
modo  gens  ilia  edoceatur  quo  mentis  et  cultus  dis- 


Christicorpus,  quem  prssentem,  ut  vidisti,  adora- 
bant.  Atque  ex  his  edocemur  quid  de  debita  corpori 
Domini  adoratione  in  sacris  mysteriis  vel  tunc  cre- 
dcret  et  praestaret  Graecorum  Ecclesia. 

Neque  alia  sententia,  neque  alius  usus  fuit  Syris 
et  Coptis.  Nam  uti  Renaudolius  demonstravit,  ele- 
vationem  et  ipsi  faciebant  et  faoiunt  hostis  et  ca- 
licis,  non  quidem  statim  post  consecrationem,  sed 
post  orationem  Dominicalem  :  «  Totius  quippe 
Orientis,  is  ait,  consuetudo  fert,  ut  non  prius  elcr- 
vetur  sacramentum,  et  populo  ostendatur,  quam 
dicatur  :  Sanct.i  sanciis.  Ex  hoc  errore,factum  est  ut 
multi  Orientalibus  Eeclesiis  ignotam  esse  elevatio- 
nem  temere  afQrmaverint.  »  Tunc  autem  peculiari 


crimine  excipienda  sint  dona  nondum  consecrata,  D  devotione  sancta  mysteria  populus  adorabat,  et 

ac  postea  consecrata.  Attameu  non  deeruot  cavilla- 

tores^qui  pro  more  suo  novitatemsuspicentur  ado- 

rationis  apud  Graecos,  cum  Sancta  sanciis  inclamai 

sacerdos.  Insignem  locum  habeo  ego,  quo  eis  os 

obstruam,  nempe  Theodorum  Studiiam,  qui,  circitcr 

annum  Christi  796,  in  dialogo  inter  orthodoxum  et 

haereticum,  hxc  scribit  (Theod,  Studit.^  in  Antirrhe* 

iico  II,  c.  31) :  Orthodoxus :  •  Quo  in  numero  habes 

corpus  et  sanguinem  Domini  Jesu  Christi?»  Hn- 

reticus  ;»  Sancta  sunt  procul  dubio.  Eienim  Sanc/a 

sanclisy  a  saoerdote  pronuntiatur. »  Orlhodoxus  : 

«  Hffic  itaque  etiam  adoranda  judicas?»  Usreticus  : 


adhuc  adorat.  In  liturgia  Syriaca  sancto  Gregorio 
tributa,post  consecrationem  diaconus  clamat:  Ado* 
rate  Agnum  Verbum,  etc.  Quid  autem  refert,  si  im- 
mediaie  post  consecrationem  a  Romana  Ecclesia 
elevatio  et  adoratio  divinoruro  mysleriorum  pera- 
gitur,  et  ab  Orientalibus  Ecclesiis  nonnisi  ante 
communionem?  Saiis  est  babere  nos  constantem 
omnium  Ecclesiarum  doctrinam  et  usum  de  adora- 
tione  debita  in  sacris  mysieriis  Christo  Domino  rea- 
liter  prassenti;  ac  propierea  Latinis  Ecclesiis  licuis- 
se,  imo  singularcm  laudem  deberi,  quod  actum 
hunc  humiiiationis  et  obsequii  nostri  siatim  post 


lOii 


DE  REBUS  LITURGICIS 


1612 


peractam  consecrationem  seDsim  invectum  proba-  A. 
rint,  et  persolvere  pergant,  ut  quem  honorem  Sa- 
cramentarii  divino  ipsi  Redemptori  in  sacris  sub- 
traxere,  nos  visibilius  etiam  el  enixius  persolvamus. 
Sed  quid  plura  quacrimus,  quando  ante  tot  saicula 
sancti  Patres  adorationem  agnoverunt  in  Ecclesia  Dei 
usitatam,  cum  incruentum  sacrificium  conficieba- 
tur?  Notissima  sunt  et  pervulgata  sancti  AmLrosii 
verba  ;  «  Caro  Christi,  quam  hodiioue  in  mysteriis 

ADORAMUS,^/  QUAMAPOSTOLI  iu  DominO  JCSU  ADORAVE- 

liUNT(.4m/?m.,  1.  III  de  Spir.  S.,  c.  ii).»  Hebes  plane 
ingenio  sit,aut  animum  corruptum  gerat.qui  et  hic 
non  videt,quanta  fiducia  tunc  Christi  fideles  crcde- 
rent  carnem  Christi  in  mysteriis  praisentem  esse, 
iiti  certe  apostolis  praesens  fuit  Jesus  Dominus. 
Nec  aliter  loquitur  sanctus  Augustinus  :«  Suscepit*  p 
inquit,  Dominus  de  terra  terram,  quia  caro  de  terra 
cst^  ct  do  carne  Mariae  carnem  accepit.  Et  quia  in 
ipsa  carne  hic  ambulavit,  et  ipsam  carnem  (ac  pro- 
pterea  non  imaginariam,  non  metaphoricam)  nobis 
manducandam  ad  salutem  dedit;  nemo  autem  illam 
carnem  manducat,Nisi  prius  adoraverit;  inventura 
est  quemadmodum  adoretur  scabellum  pedura  Do- 
mini;  et  non  solum  non  peccamus  adorando,  sed 
PECCEMUS  NON  adorando  {Auq.  Enarr.  in  psal.  xcviii, 
n.  0).»  Dcinde  subdit :«  Ideo  et  ad  terram  quamli- 
bet  (id  est  ad  quamlibet  Eucharistiffi,  qu®  caro 
Christi  est,  portionem)  te  inclinas  atque  proster- 
Nis,  non  quasi  terram  intuearis  (hoo  est,  veiuti 
terrenam  rem,  nulla  veneratione  dignam),sed  illum 
sanctum,  cujus  scabcllum  est,quod  adoras  (id  est, 
caro);  propter  ipsum  enim  adoras.  » Itidem  supra  C 
vidimus,  cap.  12,  quid  Theodoretus  habeat  de  sa- 
cris  Eucharistiae  symbolis,  cum  ait:«  Inlelliguntur 
autem  ea  esse  quae  facta  sunt  et  creduntur,  et  ado- 
RANTUR,  utpote  quae  illa  sunt  quae  creduntur.  » 
Praecedenti  quoque  saeculo  quarto  sanctus  Cyrillus 
Hierosolymitanus  ritum  tradidit  quo  tunc  pooulus 
sacrum  Domini  corpus  et  sanguinem  acciperet,  sci- 
licet,  stans  quidem,  sed  inclinato  aut  corpore,  aut 
capite;  nam  istud  vox  xuTrxtov,  scilicet,  pronus,  ab 
eo  adhibita  prodit  quod  signum  adorationis  tunc 
erat  ex  institutione  EccIesiaB.  «  Accede,  inquit,  et 
ad  sanguinis  poculum  non  extendens  manus,  sed 
PRONUS,  et  adorationis  ac  venerationis  in  modum, 
dicens  :  Amen.  »  Et  in  accipiendo  corpore  admonel 
sinistram  manum  «  velut  thronum  »  subjici  solitam  n 
dexterae,  «  utpote  Regem  suscepturas.»  Tanta  tunc 
erat  fides,  non  ficte,  sed  vere,  sumi  in  sacramento 
ipsummet  Ghristi  Domini  corpus. 

Uti  etiam  animadvertit  Meldensium  episcopus 
Bossuetus,magnus  nempe  vir,  in  explicatione  missae, 
non  solum  anliquis  saeculis  suprema  veneratio  el  la- 
triae  cultus  adhibebatur  a  Christi  fidelibus  sacratis- 
simae  Eucharisti^,  sed  etiam  extcndebatur  ad  sacra 
vasa  tremendi  sacrificii;  qui  cultus  tamcn  non  in 
materie  sistebat,  sed  in  ipsum  adorandum  Dominum 
lerebatur.ldsanctusllieronymustestaturjnquiens: 
«  Discant  qui  ignorant,  eruditi  teatimoniis  Scriptu- 


rarum,qua  debeant  veneratione  sancla  suscipere,  et 
altarisChristi  ministeriodeservire,sacrosquecaIice9 
et  sancia  velamina,  et  caetera  quas  ad  cultum  domi- 
nicte  pertinent  passionis,  non  quasi  InaniaetseDsa 
carentia  sanctimoniam  non  habere,  sed ,  ex  consortio 
corporis  et  sanguinis  Domini,  eadem  qua  corpas 
ejus  et  sanguis  majestate  veneranda  (Hieron.^  episi. 
prsefixa  epist.  Theophil.  Alex.  t,  V  Bihlioth.  PP.).  » 
Non  ait  Hieronymus  adoranda,  sed  veneranda,sive 
yeneratione  digna.  Ao  figuram  tantummodo  corporis 
Domini  in  Eucharistia  crederet,qui  scriLit  participes 
fuisse  sacros  calices  venerationis  debitae  Christo 
Domino.quodexejuscorporisetsanguiniBConsortio 
sivc  contactu  sanctificati  forent,  cuicunqueaequoet 
pcrspicaci  leciori  dijudicandum  relinquo.  Deniqoe 
legas  velim(ut  alia  loca  praeteream)  Chrysostomi  de 
Christo  loqucntis  hsc  verba :«  Hoc  corpua  etiam  ja- 
cens  in  praesepio  reveriti  sunt  magi,  et  cum  molto 
metu  ac  tremoreadorarunt.Tu  non  in  praesepivides, 
sed  in  altari.  NosergolongCMAJOREM  quam  illi  bar- 
bari  ostendamus  revebentiam  {Chrysost.,  hom.  24  m 
/  Cor.)  »  etc.  Dubitasne  adhiic  an  antiquitus  eliam 
udorationis  tributum  persoIvereturcorporiChristiin 
sacris  mysteriis?  Idem  Chrysostomus  aiebat :  «  Qui 
cum  Patre(sur8um)sedet,omnium  manibuscoDtine- 
tur  (Ulem^  I.  iii  de  Sacerd.), »  in  sacra  videlicet  sy- 
naxi.  Hoc  fidelibusdenuntiabaluri  et  adhuc  scisci- 
taris  an  tantum  Dominum  praDsentem  ii  adorareot? 
Interea  opusculo  huic  meo  si  tanta  felicitas  obtinge- 
ret,  ut  ad  Protestantium  manus  perveniret,  eos  per 
visceraJesuChri8tirogo,8ireIigionem  amant,8ipa- 
cem  Ecclesiarum  cupiunt,a  qua  abhorrere  nisi  im- 
pius  ncmo  potest,ut  quid  ex  adoratione  Eucharislia 
necessario  consequaturaccurateeteine  partiumstu- 
dioperpcndant.NulIadubitatiosuperessepotestquia 
Christi  fideles,cum  quarto  et  quinto  Cbristi  ssculo 
sivegenuaflectendu,aivecaputinclinando,adoratio- 
nem^suam  ad  Eucharistiam  praesentem  dirigerent. 

Si  Aml>rosiu8,8i  Augustinus,aliiquePatres  censuis- 
sent,  uti  nunc  Lutheri  discipuli  opinantur,  in  sacra- 
mcnto  cum  corpore  et  sanguine  Christi  perdurare 
adhuc  panis  et  vini  substanliam,adorationem  im- 
probassent,  ne  cultus  uni  Deodebitus  simul  creaturs 
redderetur;  ila  enim  Lulheranis  videtur,  an  jure, 

non  inquiro.Sin,utiCalvinistaBBentiunt,Patresiiiii 
Eucharistia  solum  panem  el  vinum  contineri  pulas- 
sent,  non  ab  ca  tantummodo  abstinui88ent,sed  ipsam 
idoIolatriaB  damnassent.  Atqui  pro  cerlo  habemus 
antiquos  Patres  ejusmodi  adorationem  probasse, 
imo  censuisse  sine  peccato  omitti  non  posse.  Nonne 
ergo  consequi  intelligis  non  aliam  fuisee  veleri  Bc- 
clesiaesententiametfidem  deEucharistiaquamqus 
in  Romana  servatur,  semperque  servata  cst?  Simul 
etiam  fateri  cogeris  nihil  cogitasse  Patres  de  pane  et 
vino  postconsecraiionem,  sed  in  sacramento  unum 
corpus  et  sanguinem  et  animamChristi  uti  adcra- 
tione  digna  considerasse.  Propterea  veritatem  hanc, 
id  est,  transmutationem  veram  symholorum  iidem 
aliis  in  locis  diserte  testati  sunt. 


1013 


DISSfiRTATIO.  CAP.  XX. 


lOU 


NequealiamtuncfuisseEccleBiflefidemGaudentius  A  runtRoraanam  liturgiamarrodere,  et  muscaetiam 


episcopUH  Brixianus,ip8iu8  Ambrosii  clChrysostomi 
aequalis,  tecertum  faciet  ;inquit  enim  rwlpsoigilur 
naturarum  Greator  et  Dominus,  qui  producit  de 
terra  panem,  de  pane  rursus  (quia  et  potest  et  pro- 
misit)efficitPR0PKiUMC0RPUS.  Etqui  deaquavinum 
fecit,  et  de  vino  sanguinem  suom,  elc.  Ne  terrenum 
putesquod  coeleste  effectumest  pereum,  qui  trans- 
rr  in  illud,  et  fecit  illud  suum  corpus  et  sangui- 
NEM  (Gaud.  Brix.y  trad.  2  ad  Neophyt.).  »  Infra  idem 
repetit  :  «  Neque  sacramentum  illud  commune  ac 
terrenum  esse  existimans  ;  sed  utperignem  divini 
Spiritus  id  effectum,  quod  annuntiatum  est,  credas. 
Nam  quod  accipis,  corpus  est  illius  Panis  coclcstis 
(non  figura,  non  imaginatio)  et  sanguis  est  illius 


venari,uteamincontemptumapudsuo8ad(lucerent 
An  merito,  nunc  est  inspiciendum.  In  Romani  ritus 
missa,  antequam  sacerdos  ad  altare  ascendat,  gene- 
ralem  confessionem  peccatorum  suorum  ac  populi 
astantis  prsmittit ;  quamvisenimgraviapeccataper 
paenitentiae  sacramentum  eluere  prius  jubealur  quis- 
quisadsacramcommunionemanheIat,attamenquia 

exinfirmitate  humana  in  quotidiana  culpas  incurri- 
mus,  tollendae  et  ists  sunt  atque  in  eum  finem  in- 
stituta  fuil  prasvia  ista  confessio  et  absolutio  ante 
missaeexordium.Hocipsuminculcassevidetursanc- 
tus  Augustinus,  inquiens  :  Intrate  in  portas  ejus  in 
confessione,  In  portisinitium  est ;  aconfessione  in- 
cipite.  Porta,  id  est,  initium,  confessio  tibi  sit.  Unde 


sacrae  vitis,  etc.  Credamus,  quajso,  cui  crcdiJimus.  n  in  alio  psalmo  dicitur  :  Incipite  Domino  in  confes-' 


Nescit  roendacium  Veritas.  »  Ergo  iisdem  tempori 
busccmhabea8AmbrosiumMediolani,Gaudentium 
Brixiae,  Chrysostomum  Constantinopoli,  Cyrillum 
Jerosolymis,  Theodoretumin  Syria,  Augustinumin 
A  frica  (ut  alios  Patres  omittam)  concordi  voce  deprae- 
dicantes  quod  Romana  Ecclesia  depraedicat,  intel- 
ligc  tandem,  hanc  fuisse  olim  et  adhuc  esse  verae 
Ecclesiae  doctrinam,  ejusque  impios  perturbatores 
fuisse  ultimorum  saeculorum  novatores.  Qui  tamen 
ex  iis  veritatem  non  fugiunt,  sed  amant,  suaeque 
conscienliae  quietem  potius  desiderant  quam  sectae 
Buae  bonorem  atque  tuteiam,  adeant,  quaeso,  libros 
de  Perpetuitate  fidei  Gallice  scriptos.  Saltem  in 
unius  sancti  Joannis  Chrysostomi  libris  inquirant 
qnid  olim  de  Eucbarislia  universalis  Ecclesiae  sen- 
tentiaac  fides  fuerit.  Totsancti  illius  episcopi  verba 
aocepisti,  me  tamen  continere  non  possum  quin  et 
hic  unum  ex  cjus  penu  depromam.  De  sacrificio  in 
cruento  baec  habet:  «  HIc  terram  tibi  coelum  facit 
hoc  mysterium.  Nam  quod  illic  est  omnium  pretio- 

8IS9IMUM  ETHONORANDUMjHOCOStendamtibisiTOMIN 

terra.  Sicut  enimin  regia  idquodomniummagni- 
ficentissimum  est,  non  parietes,  non  tectum  aureum 
sed  corpuB  regis  sedensin  solio,  ita  et  in  ca;Hs  Regis 
corpus.Sed  iioctibi  nuncLiCETViDERE  interra.  Non 
enim  angelos,  nec  archangelos,  sed  ipsdm  eorum 
ostendam  Dohinum.  Neque  solum  vides,  sed  etiam 
tangis,  sed  comedis,  et  eo  ACcePTO  domum  rc- 
veteris  e^Chrysost.,  hom.  2i  in  I  Cor.).  »  Qui  hiTJC  et 
similia  nondum  intelligit,  et  Calvinianis  arbitrariis 


sione.  Et  quid  ?  Cum  jam  intraverimus,  non  confite- 
bimur?  Semper  confitere  ;  semperhabesquodcon- 
fitearis.Dilficileestinhacvita  utsic  homo  mutetur, 
ul  nihil  inveniaturin  eo  quod  reprehendatur.Opus 
est  ut  tu  te  reprehendas,  ne  ille  reprehendat  qui 
damnaturus  est  (Aug.^  Enarr.  inpsal.  xcix).  »  Porro 
exploratum  est,  multisque  veterum  monumentis 
confirmatum ,  ejusdcm  confessionisgenere  usos  fuise 
antiquitus  sacerdotes,  vel  antequam  esacrario  pro- 
cederent,  vel  ad  pedes  sacri  altaris.  Quod  vetustis- 
sima  Ecclesiae  Romanae  Sacramentaria  rnbricis  et 
caeremoniis  in  missa  adhibitis  careant,  an  antiquis 
saeculis  peculiaris  ista  confessio  in  usu  fuerit,  noa 
constat.  Iq  missa  ab  Illyrico  edita,  quas  grandem 
absque  dubio  antiquitatem  sapit,  par  formulainveni- 
lur.  Altera  ferme  similis  formula  confessionis  a  Mi- 
crologo  rcfertur,  qui  sub  finem  saeculi  undecimi  de 
liturgicis  rebus  scribebat,  uti  et  in  Sacramentario 
Romano,  quod  ebibliothrca  Chisiana  cardinalis  Bo- 
na  produxit.  Missalem  canonici  cathedralis  Muti- 
ncnsis,  ante  annos  sexcentos  exaratum,  servant,  ez 
quo  missam  supra  exhibui  eo  tempore  Mutinae  usi- 
tatam.  In  illa  ^ost  IntroibOf  et  Judicame,  Deus,  se- 
quitur  haec  rubrica :  «  Cum  autem  (sacerdos)  pcf- 
venerit  ante  altare,  dicat  humiliter  inclinato  vultu 
Pone,  Dominej  custodiam  ori  meo.  Respondeatur  :  Et 
Qslium  aircumstanttx.  Et  agat,  ut  mos  ese  confes- 
sionem.  Peracta  autem  confessione  dicat :  Deus  vi- 
tam  meam  annuntiavi  tibi,eic  Quodcerlumest,  non 
minus  in  Occidentalium  quam  in  Orientalium  missis, 


interpretatonibus  corrupere  nititur,  horrendum  ^  ^^^^  sacerdos  ac  populus  divinam  misericordiam 
illud  sibi  timeat  quod  Apostolus  Judaeis  intimavit:      implorare  consueverunt,  non  solum  in  ipso  introitu 


Awe  audietis,  et  non  intelligetis,  et  videnles  videbi- 
tis,  et  non  pej*spicietis  (Act.  apost.  xxviii,  26). 

CAPUT  XX. 

De  quibusdam  ritibus  sacrie  liturgiXi  quibus  novatO' 

res  litem  intentant. 

Postquam  Lutherus  et  Calvinus,  siveZvs'inglius, 
auctoritate  sibl  certe  a  Deo  non  data,  praccipuum 
Cbristianae  religionis  sacramentum,  sive  abrogato 
incruento  sacriiicio,  sive  sublata  cx  Eucharistia  do- 
iriinici  corporis  reali  praesentia,  prorsus  deforma- 
runt,  tum  ii,  tum  eorum  discipuli^  nunquam  cessa- 


exclamando  Kyrie  eteison^  Christe  eleison,  id  est, 

Domine,  miserere,  Christe,  miserere,  sed  etiam  in 
aliismissaBpartibusidqueobservatumrepetitumque 
videmus  in  ipsorum  Orientalium  liturgi  is  etpraecipue 
in  missaChrysostomi ,  antequam  sacerdos  communi  • 
cct.  Nemocertesauctissimum.huncusumdisciplinae 
ecclesiasticaj  non  laudet  Binghamus  tamen,  homo 
Brilannus  \De  Oring.  ecclcs.,  l.  xv,  c.  1)  habct  quod 
carpat  in  Romana  lilurgia ;  confessio  quippe  ibi 
fit  Deo  omnipotenti,  Deipara,  et  omnibus  tanctis, 
cum  olim,  ut  ipse  contendit.  haec  soli  Deo  fieret. 


1015 


DE  BBfiUS  UTURGIC18 


1016 


QuamiiiremGallicaniofnoiiapologiarnsiyecoQfes-  A.  mcnti.  Marcus  diaconus  Gazensis,  et  scriptor  syn- 


eionem,  vetustam  commemorat.  Verum  quibus  ver- 
bisconceptafueritinaliiBEcclesiisanliquituseadem 
confessio^  ex  rubricarum  defectu,  ut  dixi,  rescire 
non  possumus.  Quod  salis  est,  nihil  hic  habes  quod 
cum  dogmale  ac  disciplina  catboiics  EcclesiaB  non 
conveniat.  Legitimis  enim  rationibus.utinfrainnue- 
mus,  et  calculo  primitivse  ipsius  EcclesiaB  nititur  in- 
vocatiosanctorum,eorumquecommunionem  nobis- 
cum  in  Symbolo  profilemur.Deo  autemconfitemur, 
ut  nobis  pareat ;  sanctis  tamtummodo,  ut  orent  pro 
nobis ;  quemadmodum  diserteibi  confessioipsa  tes- 
tatur,  in  qua  sacerdos  et  populus  precantur  sanc/oi 
omnes  orarepro  me  ad  Dominum  Deum  nostrum,  Pu- 
blica  heec  estconfessio  ;  si  coram  populo  cur  et  non 
coram  sanctis  ?  Sancti  certe  viri  in  coBlcsti  patria  g 
astant  Deo,  ad  quem  confessio  in  primis  dirigitur. 
Propterea  in  antiquissima  confessione  poDnitentis, 
quam  ex  Ordino  Romano  Hittorpius  exihibel,  et  Mo* 
rinus  referl,  hsc  leguntur:  Confiieor  Ubi,  Domine, 
Pater  cobH  et  ierrae,  libique  btnignissime  JesUf  una 
cum  Spiritu  sanctOt  coram  sanclis  angelis  et  coram 
omnibus  sanntis  {Morin,,  append.  ad  lib.  de  Pcsnil.), 
etc.  Alias  pares  formulas  Morinus  idem  ex  anti- 
quis  PcBnitentialibus  decerpsit.  Eadem  ratione  sa- 
cerdos  populum  ,  populus  sacerdotem  rogat,  ut 
orct  pro  se. 

Ad  incruentum  sacriGciumluminariaadhibentur, 
Non  desunt  heterodoxi,  inter  quos  Joannes  Henri- 
cusOttiusCalvinistay  qui  Examen  instituit  contra 


chronus,  in  VitasanctiPorpbyriiepiscopiy  describit 
apparatum  diei  quo  Tbeodosius  H  infans,  Arcadii 
Augusti  filius,  anno  Christi  401^  hoc  est,  viventeet 
vegeto  sancto  Hieronymo,  saoro  baptismate  regene- 
ratus  fuit.  Egresso  infanti  e  salutcu*i  lavacro,  «  prae- 
cedebant  patricii,  illustres,  et  omnis  dignitas,  cum 
ordinibus  miiitaribus,  omnes  portantea  cereos,  nt 
putarentur  astracerni  intenebris.»  Quod  plus  est, 
sanctus  Paulinus  Nolamus,  anno  Christi  396,  bec 
habet  (In  Naial.  3  in  honorem  S,  Felicis) : 

Glara  coronantur  deDsiB  allaria  lychnie, 
Lamina  ceratiB  adolentar  odora  papyria. 
Nocte  DiKQDK  micaot.  Sic  nox  Bpleodorqae  oon 
Fulget,  et  ipsaDixs  coelesti  illustris  booore 
Plu8  micat,  innumeriB  locum  geminata  lucerais. 

Ita  Paulinus  aliquotanteVigilantium  annos,  cujas 
verba  interprete  non  egent.  Sanctus  quoque  Epbipba- 
nius  scribit  (Episiol.  ad  Joan.  episc.  JerotoJ)  sepre- 
tereuntemper  villam  quamdam  vidisse  ibi  «  lucer- 
nam  ardentem,  »  et  cum  interrogasset,  didicisae 
tf  esseecclesiam.  »Cereosautem  accensoB,  c  quaDdo 
legendum  est  Evangelium,  aut  sacriflcium  offerea- 
dum,  ■  agnovit  sanclus  Isidorus  Uispalensis ;  neque 
id  uti  rem  novam,  sed  uti  jamdiu  usitatam.  Venan- 
tiusquoque  Fortumatus(Lt^.  v,  earm.  5)  diem  festam 
Ascensionis  Domini  describens,  cereos  acceosos  et 
candelabra  memorat.  Sed  quamvis  daremus  (neque 
tamen  hoc  dandum),  tantummodo  post  Hieronymi 
SBvum  invectum  fuissc  morem  cereorum,  seu  lumi- 


cardinalis  Baronii  Annales,  ob  ejusmodi  ritum  Ca«  p  nariumad  integrum  misss  sacriGciuuQy  id  certelaa- 

tbolicisinsultantes^nobisquesanctumHieronymum      dabiii  ratione  factum  fuerit.  Sienim  gaudii  osten- 

objicientes,  qui  adversus  Vigilantium  in  haec  verba 

loquitur  :  t  Cereos  uon  clara  luce  accendimus,  sicut 

frustra  calumniaris,  sed  ut  noctis  tenebras  boc  so- 

latio  temperemus,  et  vigilemus  ad  iumen,  ne  caeci 

tecum  dormiamus  in  tenebris.  *  Propterea  Patri  Le 

Brun  visum  fuit  Hieronymi  xvo  minime  usos  fuisse 

Christianosluminariis  in  sacris  diurnis,  sed  postea 

iDvaluissehunc  morem,desumptumeritudeferendi 

lumina,  cum  legebatur  Evangelium.  Nam  ibl  ipse 

Hieronymus  addit :  «  Per  totas  Orientis  Ecclesias, 

quando  legendum  est  Evangclium,  accenduntur  lu- 

minaria,  jam  sole  rutilante,  non  utique  ad  fugandas 

tenebras,  sed  ad  signum  laetitis  demonstrandum.  » 

De  cereis  in  honorem  martyrum  accensis  erat  ibi 


dendi  gratia  ad  Evangelia  antea  adhibebantarlumi- 
naria,  cur  pari  causa  adhiberi  deinde  non  potuere 
ad  integram  missam  ?  Sed  etaliam  potiorem  ratio- 
nem  accipe.  Saoratissimam  Domini  CGenam  una  cum 
sncrificio  crucis  missa  exhibet.  Menss  proptcrea 
apparatam  ibi  habes  caiicem,  patenaro,  mappas, 
etc,  omnia  ad  imitationem  ac  renovationem  tanti 
operis  composita.  Sine  luminibus  profecto  peracta 
non  fuit  postrema  Salvatoris  coeoa.  Quis  ergo  dod 
commendet  adhibita  a  nobis  in  reoovatione  eJDs- 
dem  ccenaB  luminaria  ?  Imo,  ut  ea  adjuogere  decuit 
ita  auferre  dedeceret,  atque  improbare  demeatis 
foret. 
Supravidimus,  cap,  16,  quousque  progressa foe- 


8ermo;attamencumHieronymusluminariaadhibita  D  rit  superbia  et  furor  Lutheri,  dum  offertorium  et 


probet,  «  quando  legendum  est  Evangelium  ad  sig- 
num  ladtitis,  »  idem  Pater  Le  Brun  opinatur  ejus- 
modiexemplofretosChristifideles  morem  luminum 
extendissead  integrammissam.  Utijamalibi  osten- 
disse  me  arbitror  {Murat.,  Anecdot.J.  /,  dissert.  16), 
non  tam  facile  concedendum  est  Hieronymi  tempo- 
ribus  defuisse  interdiu  luminaria  in  templis,  et  ad 
sacramentorum  celebrationcm.  Si  in  Palasstinausus 
iste  non  fuit,  aliisinregionibusviguissopotuit.  Non 
soluiri  ad  Evangclium,  sed  ad  baptismum  cerei  ac- 
censi  deferebantur,  ut  ex  Cyrillo  Jerosolymitanoet 
Gregorio  Nazianzeno  constat.  Neque  iis  duntaxat  usi 
neophyti.  sed  alii  quoque  ad  honorem  tanli  sacra- 


quidquid  oblationem  olet  in  ccelesti  missee  sacrifieio 
abominationem  appellare  minime  erubuit,  ac  pro^ 
sus  repudiandum  esse  una  cum  universo  canone 
imperatorio  decreto  sancixit.  Itaille  in  contemptom 
non  dicampraesentisRomanfiB  Ecclesis,  oniniamqae 
et  Ocoidentis  et  Orientis  Bcclesiaruro,  quce  suis  ia 
liturgiis  sacrffi  oblationis  ritum  observant,  uti  snpra 
tot  exemplisostendimu8,sedprimitiveetiam  ipsios 
Ecclesiffi.  Et  quanta  quidem  fuerit  hominisilliuaim- 
potentia  ac  lemeritas,  etquamimrr.erito  pro  tutao- 
dis  ejus  erroribus  tionnulli  adhuc  in  aciem  descen- 
dant,  unus  sanctus  Clcmens  I  Romanus  pontifex  et 
martyr,  nos  edocere  potest.  Is  ergo  in  hsc  verba 


1017 


DI88BRTATI0.  CAP.  XX. 


1018 


loquitur:  «  Guncta  ordine  debemus  facereque  nos  A  amplexatae,  infamare  non  erubuit,  acsi  liiurgicam 


Dominus  jussit  peragere.Statutis  temporibas  obla- 
tiones  et  liturgias  perfici,  neque  inordinate  Oeri 
prascepit,  sed  prffiflnitis  temponbus  et  horis  :  Tac 
Te  irpoffcpopac  <olI  XeitoupYia^  liitTeXeTvOat.  Addit 
eliam:  01  ovJv  xoT<  irpoTceTaY|x4vot<  xaipot^  Tcotoovxec 
xac  icpoffcpopa;  auTiuv,  euiTpo7$3XTo(  xe  xxi  (Jiaxaptot. 
Qui  ergo  assignatis  temporibus  oblationes  suas  fa- 
oiant  accepti  et  beati  sunt  (Clem.l  pap^^epxU.adCo* 
rinth.yC.  40).  >>Gum  Giementem  audis,audire  te  puta 
ipsosmet  apostolos;  nam  viventibus  ipsis  apostolis 
floruit,  eorumque  discipulus  fuit.  Neque  hic  som- 
nies,  oblationum  nomine  posse  designari  dona  in 
pauperum  usum  altari  oblata.  Non  aliud  ibi  sunt 
oblationesquamquibusincruentumsacriflciumcon- 


oblalionem  ab  ipsius  GhristianaBreligionis  exordio 
frequentatam  ac  propterea  ab  ipso  inslitutore  Gbri- 
sto  descendentem,  sanctissimi  illi  Patres  aut  te- 
mere  invexerint,  aut  insipienterprobarint? 

Quod  cardinalis  Bonain  Liturgicis  suis  adnotave^ 
rit,  nuno  «solos  clericos  vel  ministros  respondere 
in  mis8a,E/  cuaispiritu  <uo,Binghamusbccasionem 
arripft  insultandi  Romanse  Ecclesiae,  quasi  hseo 
«populum  ac  hac  divini  cultus  parte  penitus  exclu- 
serit,  »  ac  propterea«  in  errorem  etpravitatem  in« 
currerit  {Bingham.y  Orig.  eccles.,  l.  xv,  c.  2).»  Tum 
8ubdit;«Gujus  rei  haud  alia  ratiodari  pote8t,quam 
magisterialis  Ecc]esi8eauclorita8,quse,quidquid  lu- 
bet,  populo  prffiscribere  sibi  sumit,  non  obstante 


ficiebatur,  ao  Deo  offerebatur  ;  hoc  enim   Domi-  g  quacunqueregula^sivetraditioneveterisEcclesi».» 

SedeJuBmodiaccusatio  exuna  bominis  tcmere  judi- 
cantis  inscitia  manavit,et  reservandaerat  adversua 
Lutberos  et  Gi&lvino8,qui  sine  uUa  auctoritate  tot  e 
i^acra  iiturgia  sustulere,quaoquam  traditione  vete- 
ris  Ecclesiae  probata.  Indicot  mibi  Binghamus,  si 
potest,ulium  Ecolesiae  decretumquo  populus  veti- 
tus  sit  respondere  sacerdoti  in  sacris.Una  necessi- 
tas  moremhuncsensim  invexit,ntin  privatis  missis 
unu8  clericus,ut  in  solemnibus  chorus,  pro  populo 
respondeat,  ex  quo  idem  populus  ob  non  amplius 
inteilectam  linguam  Latinam,etob  ignorantiam  re- 
sponsorqm.a  respondendo  cessavit.Tuno  opusfuit 
in  missa  non  solemni  unum  substituere  clericum, 
qui  defectum  pcpuli  indocti  suppleret  atque  illius 


nas  jussit  peragere,et  quidem  certis  temporibus  et 
horis.  Si  audire  volumus  Joannem  Gasparero  Svi- 
cerum  Tigurinum,siveCalvinianum  professorem  in 
Buo  Thesauro  ecclesiastico  vox  icpoacpopa  t  usurpa- 
tur  de  sacra  c(Bna.»Imo  dicere  debuit  desacriflcio, 
cajus  causa  flt  oblatio  ;  neque  enim  ad  coenam 
aadem  pertinet.Idque  ipse  postea  fateri  coactusest 
Bcribens,icpo9cpipetv,8ive  oSerre,«  absolute  positum, 
Bigniflcat»  6u9(av  irpoj^ipetv,  scilicet,  sacrificium 
oflerre.Vroinde  in  canone  sexto  apostolorum  statU' 
tum  babesiM  Si  quis  episcopus,  pre8byter,aut  dia- 
conu8,faota  oblatione  non  communioaverit^caasam 
dicat.»  Norunt  eruditi  quanta  sit  eorum  canonom 
antiquita8,quanquam  revera  non  sint  apostolis  tri- 


buendi.  Praeterea  oblationem  et  sacriflcium  veram  q  nomine  sacerdoti  responderet:nam  quidquid  nuno 


in  catholica  Ecclesia  a  sanctis  Irenaeo  et  Cypriano 
deprsedicata  vidimus  supra^cap.lS.Quales  sanctiii 
viri  faerint,  eruditus  lector  sat  novit.  Tertullianus 
quoque  de  diabolo  ait  semulatoreccsacramentorum 
divinorum.Signat  ille  in  frontibus  milites  suos;  ce« 
lebrat  et  panis  oblationem  {Tertul.yl.de  PrxscripLc. 
11).»  Alibi  vero  inquit:  •  Non  permittitur  mulieri- 
bas  in  ecclesia  loqui,  nec  tinguere,  neque  ofTerre 
8acriflciuin),necalicuju8  virilis  muneris^nedumsa- 
cerdotalis  offlcii,sortem  sibi  vindicare(/(fm  in  lib. 
develand,  Virgin.  e.  9).e  Gonflrmatum  idemvideas 
a  celeberrimiconciliiprimiNic8enianno  Gbri8ti325 
cciebrati  canone:  «  Pervenit  ad  sanctum  magnum- 
que  concilium,quod  in  quibusdam  loois  et  civitati- 


clericus  respondet,  astantium  nomine  respondere 
certum  est.Cseterum  et  nuncipsis  laicis  clericorum 
munere  fungi  licet  inserviendo  missis  privatis.Ne- 
que  vetantur  laici,  cantus  lege  edocti,  miscere  ee 
cum  cboro  clericorum,et  respondere.lmo  laici  soli 
in  8acri8Confraternitatibu8,etsanciimoniale8  solae. 
dum  missa  cantatur,  respondent  sacerdoti.  Quare 
videas  quaminJustasitBinghami  accusatio,  quiet 
infra  ad  alteram  descendit,  contendens  «  Conse- 
crationisvcrbasemperaltavocefuissepronuntiata,» 
ac  populum  respondisse  ilmew.Quam  in  rem  produ- 
cit  noxellam  Justiniani  Augusti,  Jubentis,«  non  in 
secreto,  sed  cum  ea  voce  qu»  a  fidelissimo  populo 
exaudiatur,  divinam  oblationem  facere,ut  populus 


buspresbyterisgratiamsacraecommunionisdiaconi  ^  gratiarum  actioni  subjiciatDeosanctumilludilwitfn 


porrigant;  quod  nec  regula  nec  consuetudo  tradi* 
dil  ut  ab  hiSt^ut  polestatem  non  habent  ofterendi^xT^i 
e(ou9(av  fJiT^  S^ovxa^  icpoao&petv,  illi  qui  offerunt 
Cbristi  corpus  acoipiant  (ConcNic.  i,  c.  18}.»  An- 
tea  quaque  in  concilio  Arelatensi  anni  314  interdi- 
ctum  (neTtiindiaconibus  offerre  (subaadi)«acrt/ii;tiim 
(Cone.  Arelat.f  c.  15).»  Quis  ergo  non  horreat  Lu- 
theram,  qui  non  solum  Oblationem  et  Oflertorium 
Bustulit  e  missa,  sed  etiam  primitivam  Ecclesiam 
At}ominationis  nola  denigrare  est  U8U8,quod  Obla- 
tionem  usurpaverit  in  sacris  mysteriis,  ipsumque 
Nicsnum  concilium,cuju8  tamen  dogmata  summa 
semper  veneratione  universae  orbis  EcclesicB  sunt 


(Justinian.,  innovella  137,  c.  6).»  Tum  subditBin. 
ghamu8:«  Facit  pro  Ecclesia  Romanensi,  quod  lex 
canonica  superior  est  civili;  alioquin  tam  horrenda 
omnium  divinarum  et  humanarura  legum  violatio 
non  inulta  impunitaque  foret.»  Neque  puduit  ho- 
minemdoctumintamhorrendumepiphonemaerum 

pere,ut  Romanae  Ecclesice  tribueret  «omnium  diyi- 
narumhumanarumquelegum  violationem?»8i  Bin- 
gbamus  hominum  judicium  contemp8it,cum  in  ex- 
secrabilem  calumniam  hanc  raptus  est^num  Judi- 
cium  Dei  effugerit,qui  ab  ipso  rationem  certe  exe- 
geritjcur  tantainfamia  oneraresit  ausus  Ecclesiam 
Romanam?  Quod  vero  is  cardinalem  Baronium  in- 


1019 


DB  RBBUS  UTURGldS 


1020 


cuset,  succeDsentem  Justiniano  ob  ejnsmodi  legem 
nihii  aliud  ab  eo  petendum  eBt,nisi  ut  edicat  posi- 
tine  fuerint  imperatores,  an  episcopi  regere  tccle- 
siacn  Deiy  quaoi  acquisivH  sanguine  suo,  et  jurene 
dixerit  sanctus  Ambrosius  «  Imperatores  intra  Ec- 
clesiam  esse,  non  supra  Ecclesiam,  et  publicorum 
imperatori  mo^oium  jus  esse  commissum,  non  sa- 
crorum  [Anibros  ,  epist,  20)?»  Jus  istud  si  forte  Bri- 
tannus  soriptor  in  regem  suum  conferat,  cum  di- 
vinsQ  legis  tum  discipIiocB  ecclesiasticae  injurium  se 
jprodet.Verum  quid  de  boc  ritu  dicendumest?Car- 
dinalis  Bona  in  ea  fuit  sententia,olimc  in  Ecclesia 
Occidentali  omnesaudissesanctissimaet  efficacissi- 
ma  verba,quibusChri3ticorpusconficitur,ac  postea 
statutum  fuisse  ut  canon  submissa  voce  recllarctur 
{Bona^de  Liturg.  L  ii,  c.  13).»  Antiquum  vero  mo- 
rem  desiisse  ssculo  Christi  deoimo  ex  conjeclura 
censuit.  Proterea  ante  aliquot  annos  insurrexere 
qui  canonem  non  amplius  secreto  recitarent,aut  re- 
citandum  clara  voce  edicerent.  Sed  Pater  le  Brun 
(Tom.  IV  Liturg.)  dissertationem  perquam  elabo- 
ratam  istis  nova  cupientibus  opposuit,  multisque 
rationibus  et  copiosa  eruditione  contendit  in  Eccle- 
siis  Occidentalibus  scmper  viguisse,  nunquam  de- 
siisse^secretam  canonis  recitationem  .  Negari  lamen 
nequit,  quin  apud  Orientales  omnes  Ecclesias,  uti 
constat  ex  omnibus  ferme  liturgiis  Graecis,Syriacis, 
et  Copticis,  consecrationis  verba  audiantur  a  po- 
pulo,  respondentepostea:  Amen,  Ejusmodi  novita- 
tem  post  nupermemoratam  Justinianilegemineas 
regiones  invectam  le  Brun  arbitratur,  cum  antea 
non  alius  ibi  ritus  observaretur,  quaui  qui  semper 
ab  Occidentalibus  observatus  fuit.An  ita  fuerit,sa- 
tis  compertum  non  pulo.  lllius  dissctationem,  qui 
pluracupIt,consulerepoterit.Dicendum  interca  no- 
bis  est  ritum  hunc  ex iis  esse qui  indifferentes  sunt, 
et  sive  uno,8ive  altero  uiodo  pcrangantur,rationcet 
auctorita  firmantur.  Propterca  ob  ejusmodi  varie- 
tatcm  nulla  unquam  inter  Latinos  ct  GroDcos  dc  tot 
aliisdisputantesoborta  est  conti'Oversia;  eto^quum 
est  ut  laudabilcm  usum  suum  unaquieque  Ecclesia 
rctineat  sine  contradictione  alterius.  Statuendum 
vero  praecipue  est  neminilioere  privata  auctoritate 
novationem  hic  facere;num  etiumsi  deritibus  aga- 
tur,qui  mutari  sine  dctrimento  religionis  possunt, 
justamenunisestsupremisEccIosiaepastoribus,non 
jiobis,  id  prajcribcre,  retinere  aut  mulare,  prout 
eorum  sapientiiB  melius  visum  fuerit. 

NonomisitBinghamus  veleremcantilenamcanere 
quod  Romana  Ecclesia  in  sacris  quotidieutatur  lin- 
gna  populo  incognita:»  quae  corruptela,  is  ait,  in- 
tolerabilis est^et apostolorum  auctoritati.priscoB  Ec  • 
cl3siae  regulis^popuIiCbristianiaedificationi  etcom- 
muni  sensui ac  rationi  hominum  contraria.»Ita ille, 
etquidembuccisinflatis.Astisminimerecogitavitin- 
numeros  m  mundo  ususet  morescsse^in  quibusduas 
ansas  cum  Epicteto  reperimus.Si  eos  ex  una  facie 
respicimusi  utiles  ac  laudandi  videntur;^sin  exai- 
tera,iDutile8,forta88i8  etiam  improbandi,deprehen- 


X  duntur.Ita  composita  eet  mortalium  condito,ut  ss- 
pissime  ex  una  eademquo  re  commoda  et  incom- 
moda  cousequantur.Quod  melhodum  suam  Prote- 
Btantes  commendent,8cilicet,Iinguam  populo  notam 
adhibere  in  sacri8,non  eos  profecto  deficient  ratio- 
nes:  ast  judicii  inops  sit,  hanc  ob  causam  in 
jurgia  etcontumeliasadversus  Romanam  Ecclesiam 
ruat.  Et  qui  corrujttcla  hic  ei  tribuenda.  quae  lin- 
guam  Latinam,qualemab  apostolorumsvoaccepit, 
adhuo  retinet,quodnempe  religionisibi  ducatdese- 
rere  quae  vetus  Ecclesia  u8urpavit?Adversabaturne 
Britannica  gens  commoni  sensui  et  rationi  homi- 
num,cum  usque  ad  sfleculum  Christi  decimum  sez- 
tum  Latinam  in  sacris  liturgiis  linguam  conservavit? 
At  iuquies:  Ab  antiqua  consuetudine  recedere  pr«- 

£  staret.  Audio;  sed  suae  quoque  ratioois  catholicee 
EcclesifB  Bunt,  ne  venerands  antiquitatis  instituta 
mutet;  quod  et  animadvertas  in  tot  aliis  Cbristiani 
ritus  populis,  qui  aut  Graeco,  aut  Syriaco,  Mxhxo- 
pico,  Coptico,  Armenio,  aliove  idioraate  liturgiara 
conficiunt,quanquam  veteris  illius  linguae  ignari.A 
me  non  exspectet  lector  quid  de  hac  re  docti  viri 
disseruerint,neque  enim  mihi  Btatutum  est  inoni* 
nescontroversiasinvaderequae  ad  sacram  liturgiam 
spectant.Satis  sit  monere  majestatem  conciliari  sa- 
cris  a  Latinalingua,in  qua  fuere  instituta;  populi- 
que  catholici  devotionem  minime  languere,etiamsi 
Latina  verba  non  intelligat,  aut  sacerdos  secreto 
oret,  atque  ipsam  Ecclesiam  indulge  ut  expotanti- 
bus  intelligere  illas  sacras  preces,  versio  earum  in 

n  linguam  vulgarem  ministretur.  Eadem  etiam  de 
caueaa  refricanda  quffistione  illa  abstineo  quam 
Nicolaus  Cabasilas  Graecus  scriptory  aliique  ejos 
gentis,  adversus  Latinos  agitarunt,  contendentes, 
non  verbis  Domini,8cd  invocatione  Spiritus  sancti, 
sive  prece,  quas  in  quibusvis  Orientalium  liturgiis 
post  eadem  verba  occurrunt,consecrationem  dooo- 
rum  fieri.  Satis  piihi  sit  hac  de  re  cap.lO  lectorem 
monuisse,  neque  nos  Graecis  et  Graecos  nobis  ob 
ejusmodi  ritus  diversitatem  infestos  esse  debere, 
uti  ostenderuntcardinalisBonaCLt^.ii Li/ur//. ,c.l3], 
Renaudotius  (/n  Cof/6C<2(m«  Liturg,),  Mariene  [De 
aniiq.  Eccles.  Ritib,,  l,  i,  c,  4,  art,  8),  et  praeserlim 
Petrus  ie  Brun  [ExplicaL  missx,  L  IV),  qui  justam 
dissertationem  de  hoc  ipso  argumento  elaboravit, 
ostendique  non  pugnare  inter  se  Occidentalium  ct 

D  Orientalium  hac  dereconsuetudinem  diversam.Ad 
Romanam  vero  liturgiam  quod  attinet,cum  invoca- 
tio,  sive  preces  (uti  supra  monui),  praecesserint  et 
pone  sequantur  efficacia  Christi  verba,  nulladubi- 
tatio  supercst  quin  completa  perfectaque  tunc  sit 
consecratio,  et  legitime  instituta  fucrit  subsequens 
cievatio  et  adoratio  corporis  et  aanguinis  Domini. 
Dixi  praecedere]nvocationem;haec  autem  nonsolum 
pcragitur  cum  rogaturDeusutoblationo^if  corpus 
et  sanguis  fiat  dilectissimi  Fitii  tui  Dommi  no5/n,etc., 
sed  etiam  anto  ablutiouem  manuum,cum  sacerdos 
ait:  Veni,  sanctificator  omnipotens  seteme  Deus,  et 
henedic  hoc  sacrificium  iuo  sancto  nomini  praepanh 


1021 


DIS8BRTATI0.  CAP.  XXI. 


i022 


tum.  Inmissa  Mozarabumeodcm  invocatiooccurrit,  A  clum  ut  consuleretur  periculo  tot  fragmentorum 


dirigiturque  ad  Spiritum  sanctum;  aiunt  enim; 
Veni,  sancte  Spiritus  sancti/icator ;  xaneti^a  hoe  sa- 
crificium  de  manibus  meis  tibi  prxparatum.  In  om- 
nium  vetustissimoSacramentario  Leoniano,  de  quo 
supra  egimus,  in  missa  trigesima,  mense  Julio,hffio 
oratio  babetur  :  Mitte^  Domine^  quxsumus.  Spiritum 
sanctum,  qui  et  hxc  munera  pnesentia  noslra  tuum 
nobis  efficiat  sacramentum,  et  ad  hoc  percipiendum 
nostra  corda  purtificet, 

CAPUT  XX. 

De  aliis  misss  Jiomanx  ritibus,  a  Protestantibut  inju- 

sta  censura  impetitis, 

Egregius  cardinalis  Bona  {Lib,  i  Liturg,  c,  25, 


quffi  ex  veterum  fractione  evitari  non  poterant ; 
constat  autem  in  levibus  bisce  rebus  potestatem 
esse  Ecclesiae  variandi,  prout  ei  satius  videatur. 
Ante  consecrationem,  uti  probabilitercreditur,  pa- 
nem  Domious  noster  benedixit  et  fregit.  Attamen 
huncfrangere  post  consecrationem  Ecclesia  semper 
consuevit;  quanto  ergo  plus  eidem  licuit  in  tres 
duntaxat  partes  hostiam  sacerdotaiem  frangere,  et 
in  tot  parliculas  sive  oblatas  antea  divisum  panem 
consecrare,  et  QJelibus  postea  distribuere,  sublato, 
quantum  fieri  potuit,  fragmentorum  incommodo? 

Verura  ad  graviora  transeamus.  Sunt  ex  Prote- 

stantibusnonnulli,  atqueintereos  praecipueBingha^ 

mus  (I«t^.  XV,  c.  3,  g  35),  qui  sibi  visi  sunt  reperisse 

§11)  erudite  ac  sincere  animadvertit  tantummodo  ^  in  canone  Romano  qusdam  repugnantia  sententia 


post  annum  a  Cbristo  nato  millesimum,  ortum  ha- 
buisse  obiatas,  quarum  nunc  usus  est  in  Ecclesia, 
quae,  scilicet,  tenues  sunt,  et  ad  flguram  etexigui- 
tatem  ferme  unius  dennrii  formantur,  cum  molis 
longe  majoris  anlea  forent.  Ansam  inde  sumpsit 
BinghamusAnglusadversushuncritumdecIamandiy 
quasl  panis  ad  altare  offerendus  «cudeo  in  extre- 
mum  inciderit,  ut  fere  naturam  eiementi  sacramen- 
talis  perdiderit,rem  qu»  panis  vix  dici  poterat  sub- 
Btituendo  in  locum  communis  elementi  (Bingham. 
Orig,  eceles.,  t,  xv.  c,  2,  §5,  6).  »  Sed  quis  non 
agnoscal  in  hoc  summam  cavillandi  pruriginem? 
Ineptus  enim  sit  declamator,  qui  oblatas,  sive  ho- 
stias,  quibusnunc  utimur,  vorum  ac  naturalem  pa- 


de  transsubstantiatione et  reali  prflBsentia  corporis  et 
sanguinis  Domini  post  donorum  consecrationem, 
Scilicet,  ibi  legitur  :  Super  qute  propitto  ac  sereno 
vultu  respicere  digneris  et  accepla  habere,  sicutiacce" 
pta  habere  dignatus  es  munera  pueri  tuijusti  Abet,  et 
sacrifieiumpatriarchgenostriAbrahx:  etquod  libiob^ 
tulit  summus  sacerdos  tuus  Meichisedech,  sanclum  sa- 
crificium,  immaculatam  Aos/iam.Adquiebecadjun- 
git  Binghamus  :  «  Quomodo  enim  reale  corpus  ac 
sanguis  Christi  vocari  poesunt  hsc  dona  ?  aut  com- 
parari  cum  sacrificio  Abel,qui  de  animautibus  ob- 
tulit  ?  Quomodo  quis  precari  potest  (sine  injuriain 
Fiiium  Dei)  ut  Deus  sacrificium  unici  Filii  sui  sibi 
acceptum  esse  sinat  quemadmodum  sacrificium 


oem  negare  audeat.   Desipiat  etiam,  qui  ex  mole  C  Abel?  »  Propterea  is  censet  baec  bonura  olim   sen- 


p&nismajoremminoremvecoelestissacramentisefn- 
caciam  arcessat.  Inter  homilias  quse  sub  nomine 
Eusebii  episcopi  Gallicani  editaB  sunt,  qninta  de 
Pasoha,  quas  sancto  Isidoro  in  Mss.  atribuitur,hsc 
babet:  «  Invisibilis  sacerdos  visibiles  creaturasm 

SUBSTANTIAM  COHPORIS  ET  SANGUINI8  8UI  VCrbo  SUO  80- 

creta  potestate  convertit,  etc.  Deinde  hffic  addit : 
«  Eucharistiffi  sacra  perceptio  non  in  quantite,  sed 
in  virtute  consistit.  Quod  corpus,  sacerdate  dispen- 
sante,  tantum  est  in  exiguo,  quantum  esse  constat 
in  toto.  »  Neque  certe  antiquis  temporibus  grandis 
buccella  in  os  rideIiumimmiltebatur,sedquodlibet 
fragmentum  consecrati  panis  satis  fuit^  cum  ibi  non 
minusquam  in  grandioribusfragmentisseaccipcre 


sum  adndsisse,  quando  super  pane  et  vino  pronun- 
tiabantur  ad  consecrandum  ea  in  monumentum  ao 
gymbola  corporis  etsanguinisDomini;  nuncautem 
ut  is  dicere  pergit,  «absurdasunt,  et  primitivein- 
lentioni  contraria.  »  Quia  Calvinianis  oculis  hsc 
intuitus  est  Binghamus,  quod  videredebuit  non  vi- 
dit.  No8  dona  etdata  Eucharistis  sacramentumap- 
pellamus,  quod  ccBlestis  victimaqu»  ibicontinetur 
incomparabiie  beneficium  est,  a  Deo  nobis  coUa- 
lum.  Ad bsc  uti donum  agnoscimus ab ipsoomnium 
datore  horum  ipsum  panem  et  vinium,  sine  quo 
sacriOcium  nova  legis  conOci  non  posset.  At  quid 
sunt  haec  dona  et  data^  cum  haeo  verba  sacerdos 
pronuntiet?  Sunt  dona  in  remdivinam  conversa, 


totum  Christi  corpus  Christiani  olim  quoquecrede-  n  quod  ante  verba  consecrationis  eral  panis  etvinum 


rent.  Alleram  idem  Binghamus  censuram  struit, 
fassus  tamen,  «  de  re  leviore  »  esso  {Idem,  ibid.^ 
c.  3,  ^  35),  videlicet,  post  consecrationem  antiqui- 
tu8  fractum  etcomminutumfuissepanem  inmultas 
partes,  ul  lidelibus  distribueretur,  nunc  autem  in 
iLcclesia  Bomana  «  unam  duntaxat  oblatam  in  tres 
particulas  dividi,  de  quibus  neininidatur,  modout 
umbram  retineant  antiquae  consuetudinis ;  qui  mo8 
ab  ipso  appellatur  (c  aberrutio  a  vctcris  Ecclesi® 
Bimplicitate,  •  et  quidem  «  vituperabilis.  »  Lcvis  hu- 
jusce  mutationis  causasa  nostris  adductas,  easque 
justas,  ipse  aiTert,  neque  refellcre  audet,  etnihilo- 
miDus  garrire  pergit.  Nimirum  novo  invento  id  fa- 


jam  factum  est  corpus  et  sanguis  Domini.  Cur  non 
legit,cur  attentenon  consideravit  Bynghamus  prae- 
cedentia  immediate  verba,  quibussacerdos  aitsuo 
ac  populi  nomine  :  OfferimusprgsclarxmajestatitutB 
de tuis doniset  datis hostiampuram,  hostiam  sanctam^ 
hosiiam  immaculatam,  panem  svnctum  mtx  xtemse^ 
et  calicem  salutis  perpetux,  Super  quxpropitio,  ete.? 
Ergo  non  amplius  ilie  terrenus  estpanis,  sedpar7t5 
sanctus  vitdSfXternw,  quo  nomine  una  caroetcorpus 
Domini  donatur.  Eritne  quisquam  e  Protestantibus 
qui  panom  quo  corpora  nostra  aluntur  haovocedc- 
signari  putet,  cum  disertis  verbis  ipse  Jesus  nos 
illiuB  veram  Bigniflcationem  docuerit,  inquiens; 


1023 


DB  RSBUS  LITURGICIS 


1024 


Ego  sum  pants  vivtis  {Joan,  vi,  48)  ?  Quod  otiam  ef- 
ficacius  ezprimitur  additamento  jfJemse;  hanc 
enim  vitam  materialis  panis  dare  nequit,  sed  unice 
dare  potest  divinus  ille  panis,  hoce8t,corpas  Chri- 
sti  Domini,  de  quo  ipse  ait :  Quimanducathuncpa' 
nem,  vivel  in  xtemum,  GonOrmatur  eliam  veritas 
sanguinis  Cbristi,  quem  sub  speciebus  vini  sacra 
mensanobis,  nonfigurate,  sedvereprsebet,  quando 
appellatum  videmus  calicem  saluiis  perpetu3S, dlcenie 
Domino  :  Qui  manducat  meam  camem  et  bibit  san- 
guinem  meum,  Iiabet  vitam  «ternam,  En  quid  sint 
dona  post  consecrationem.  Ad  bacagnoscenda  ni- 
hil  aliud  exigitur,  nisi  animus  pravis  alTeclionibas 
etprasjudiciis  liber. 

Ad  alteram  Bingbami  interrogationem  proceda- 
mus.  Nullam  ille  comparationem  invenit  inter  sa- 
crificia  Abel,  Abraham,  et  Melchisedech,et  incruen- 
tum  altaris,  uti  Catholici  sentiunt.  Doccndusesset 
BinghamuscensuissesanctosPatres,  patriarcharum 
sacrificia,  quae  Deo  placuere  in  Veteri  Testamento, 
ideo  placuisse  Deo,  quia  Filium  Dei  unigenitum 
postea  pronobis  hostiamfuturumprflengurabantjl- 
laquesacrificia  fuisse  Oguras  prsecellentissimi  sacri- 
'  Ocii  crucis  et  altaris.  Sed  hao  inspectione  dimissa, 
duo  in  re  prflesenli  consideranda  sunt,  scilicet,  sa* 
criHcium,  et  res  sacriOcata,  sivequieacrificium  fa- 
cit,  et  victima  qus  oflertur  Deo.  Nunquam  autcm 
Ecclesia  somniavit  petere  a  Deo  ut  acceptam  ha- 
beat  illam  hostiam,  hoc  est,  corpus  et  sanguinem 
Filii  sui,  cum  nemo  uaquam  inter  Christianos  du- 
bitarit  qoin  acceptissima  semper  sit  divino  ejus  Pa- 
tri,  sed  petit  ut  sacrificium  ab  indignis  etpeccato- 
ribus  factumei  placeat :  petit  ut  vota  et  preces  ofle- 
rentium  immaculatam  illam  hostiamplacidovulta 
ezcipiat.  lo  preecedentibus  ejusdem  missae  Roma^ 
nffi  precibus  oratur  :  Sic  fiat  sacrificium  nostrum  in 
conspeclu  tuo  hodie,  ut  placeattibi,  Domine  Deus.  Ui 
sacrificium  acceptabile  fiat  apud  Deum  Patrem  omni- 
potentem,  Ita  et  in  sancti  Basilii  Liturgia  legitur : 
Deus  gratix  largitor  da  nobis  ut  sacrificium  nostrum 
coram  te  acceptnm  ^t/.Cum  vero  excmpla  habeamus 
Dei  placido  vultu  accipientis  sacriOciaqufedamle- 
gis  antiquae,  pra»figurantia  sacriflcium  longe  excel- 
lentius  novse  legis,  iis  utiturEccIeeia,  ut  quod  san- 
cti  viri  ob  puritatem,  fidem,animiquedevotamdis- 
positionem,  suis  oblationibus  impetrarunl ,  nos 
etiam,  quanquam  impares,  quanquam  indigniobti- 
neamus.  Ad  eamdem  pariterintentionem  reFerenda 
sunt  qu»  subsequuntur,  supplicante  sacerdote  ut 
Deus  jubeat  hxc  perferriper  manus  sanctiangelisui 
in  conspectum  divinse  Majestatis  suse.lnqmi  hicBin- 
gbamus  :  •  Quo  pacto  Cbristus,  qui  sedet  ad  dexte- 
ram  Patris,  ministerio  eget  angelorum,  utperfera- 
tur  ad  Patrem  in  cceleste  altore  ?  •  Hujusmodi  mi- 
nisterio  certe  non  indiget  Dominus  noster,  de  quo 
Chrysostomus  ait  :  «  Qui  cum  Patre  sursum  sedet, 
in  illo  ipso  temporis  articuloomniummanibusper- 
tractatur,  acse  traditvolentibus  accipere^CArt/wjr., 
/.  111  de  sacerd  ),  »  Verum  etsi  Ecolesiae  sensus  is 


A  foret  quem  opinatur  Binghamus,  nihil  mfljestatem 
Filii  Dei  dedeceret,  si  sacratissimum  ejus  corpos 
per  angelos  ex  terreno  ad  cceleste  altare  diceretnr 
deferri ;  Cbristus  enim  in  sacramento  existit,  spe- 
ciem  victims  mactata  praeferens,  quanquam  semper 
vivus;  seque  Patri  pro  nobis  exhibet,  qualis  bumi- 
liatus  usque  ad  mortem  pependit  in  cruce.  Sed  sa- 
tius  est  opinari»  com  dicitur :  Jube  hxc  perferri, 
nihil  aliud  exoptari  ab  Ecclesia,  nisl  ut  ad  coeleste 
altare  (cujus  mentio  est  in  Apocalypsi),sive  ad  cgb- 
iestem  Deitbronum  et  sanctuarium  Divinitatis,  per 
angelum  (qui  orationibus  fidelium  vivorum  praeest, 
easque  ad  Patrem  defert,  uti  pariter  in  Apocalypsi 
legitur)  deferantur  orationes,  vota  et  oblatio,  sive 
sacrificium,  quod  tunc  Deo  ofTertur. 

B  Neque  onim  existimari  potest  Ecclesiam  exoptare 
ut  revera  Christi  corpus  el  sanguis  de  aitari  in  ccb- 
lum,  sive  de  loco  inferiore  in  superiorem  ferantur, 
cum  hoc  sine  miruculo,  eoque  perenni,  fieri  ne- 
queat,  et  quotidie  cernantur  ccelestia  dona  ex  altari 
terreno  non  dimoveri.  Hanc  esse  meotem  Ecclesi» 
ediscimus  ex  aliis  cum  Latinorum  tum  Orientalium 
liturgiis,  dum  prima  oblatiofitpanisetvini.  In  Ro- 
mana  Deum  deprecatur,  utoblatum  vinum  modnm 
consecratum,  sive  calix,  in  conspertum  divinx  Ma- 
jestatis  cum  odore  suavilatis  ascendat,  In  Litnrgia 
sancti  Baeilii  apud  Coarem  :  Ut  simus  digni  itbi  of- 
ferre  hoc  raiionale  etincruentum  sacrifi,cium  pronO' 
stris  peccaiis,  ei  populi  ignorantiis ;  quo  suscepto  in 
sancto  ei  intellectuali  tuo  aliari  in  odorem  suavitaiis 

Q  vicissim  nobis  remiite  graiiam  sanctttui Spiriius,  Non 
ergo  petitur  ut  panis  et  vinum  abiata  realiter  per 
miraculum  attollantur  ad  supercasteste  aliare,  adal- 
iare  spirUualey  quod  exoelsius  ccelis  esi^  ul  aliae  litar- 
giae  habent,  sed  ut  sacrificium  peragendum,  quod 
compiectitur  preces  et  spem  venio)  ab  olTerentibas 
conceptam,  et  ab  eorum  actione  pendet,  coram  di 
vino  Patre  sistatur  in  coelis  ;  moris  quippe  est  in 
Ecclesia  intueri  Deum,quamvi8  omnipre8eDtem,io 
solio  prffisertim  glorie  sus  ac  throno  mojest&tis  ne- 
dentem  acdominantem.  Itacum  sacerdosinceosnm 
adolet  Deo,  rogat  ut  ascendat  ad  Deum;  et  in  lilar- 
giaOrscasanctiJoannisCbrysostomiapud  Goarero, 
et  in  aliis  quas  praetereo,  ofTertur  thymiama,  quoi 
suscipCf  DominCy  in  fancium  et  supercijelesteacinteHe- 

|v  duateiuum  aitare,  etc.  Profecto  non  fumus  et  odor 
tburis  ad  ccelum  usque  penetraturus  creditur,  sed 
quidem  orationes  et  affectus  sacerdotis  et  populi, 
adorationem  prflestantis  Deo  per  hoc  signum,  illoc 
perventuros  speramus.  Ilaque  in  prffilaudata  ora- 
tione  petitur,nonutdivinaprflesen8  hostia  deferator 
in  ccelum,  id  unum  Ecclesia  petit  cum  Daniele  «i 
fiat  sacrificium  nostrtim  in  conspeciu  Dei^  ei  ptaceai 
illi(Daniel,  iii,  40),  hoc  est,  ut  ad  Deum  deferatur 
oratio,actio,  et  oblatio  nostra,  atque  in  conspecto 
Dei  in  coelo  compleatur  quod  interrestri  altariper- 
agitur,  et  ex  prffistantia  coelestis  victime,  et  ex  ac- 
ceptalione  sacrificii  nostri,  in  nos  deinde  omnisbe- 
nedictio  descendat.  Hoc  subeequentiaverbaconfir- 


lOiJo 


DISaBRTATIO.  CAP.  XXU. 


i026 


mant.  Vota  nempe  nostra  asccndere  ad  Deum  A 
cupinQus,  ut  quoiquot  ex  hae  altaris  participatione 
sacrosanctum  Fitii  tui  corpus  et  st^nguinem  sumpseri- 
muSf  omni  benedictione  c(elesti  et  gratia  repleamur. la 
altarl  cstcorpus  et  sanguis  Domini;  exillo«umen- 
dum  estnobis :  sed  rogandus  divinus  ejus  Pater^ut 
actio  bominum  peccatorum  tatn  sanclam  bostiam 
ofTerentium,  ab  co  clementer  accipiatur ;  tunc  enim 
omnis  benedictio  cceleslis  et  gratia  e  ccelesti  islo 
convivio  et  sacriGcio  est  nobis  speranda. 

Deniqueincanoneanteorationem  Dominicambsc 
habentur  :  Per  qnem  (scilicet^Cbristum  Dominum) 
hxc  omnta,  Domine,  semper  bona  creas,  santificas^ 
vivificas,  benedicis  et  praestas  nobis.  Hic  etiam  trica- 
tur  Binghamus,  ejusque  asseclse. «  Qua,  qusso,  ait, 
loquendi  ratione  Cbristus  vocari  potest :  Hsecomnia 
bonaf  et  quidem  bona,  qu»  Deos  semper  creat,  " 
8anctincat,benedicit?  Num  Deus  creat^sanctificat» 
vivificat,  et  benedicit  Deum  Cbristum  per  Jesum 
Ghristum  ?  »  Ita  ille,  pbantasma  in  uerebro  suo  fa- 
bricalus  quod  nunquam  in  rerom  nalura  fuit.  Non 
de  Cbristo  existente  in  sacramento  bso  dicuntur  i 
absonom  quippenimisforet  per  dictionem  kaecom' 
ma  significareCbristumDominum.Sed  quidem  per 
ejusmodidictionemsignifioanturquscanque^imain 
usum  nostrum  di? ina  misericordia  quotidie  croat ; 
aut  duntaxat  fructus  terraB,qui  stato  quodam  anni 
dieadbecverbabenedicebantur;  aut  denique  ipse 
panisetvinum,per  qu(e  sacriflcium  conncitur.Haec 
semper  Deus  quotannis  per  Jesum  Gbristum  Filium 
suum  creat  et  producit  in  beneflciom  nostrum  : 
qnod  quidem  beneficium  prsgrande est,  cum  crea-  G 
turs  istae  nobis  inserviant  non  solum  ad  vitam,sed 
etiam  ad  omniom  praestantissimum  mysteriom  in 
Ecrlesia  Dei,  et  sine  quibus  ineCfabile  sacriGcium 
altaris  conQci  nequit.  E^usmodi  postea  beneficium 
Dominus  mirum  in  modum  auget,cnm  panem  et  vi- 
num  sanctificans,  et  a  communi  usu  secernens,  ad 
tantam  dignitatem  extollit,  ut  sacramentum  Geri 
possint  imroacuiati  corporis  et  sanguinis  sui.In  im- 
mensom  posteaassurgit  beneGciumistud,cum  Cbri- 
Btu8  per  sua  verba  panem  ipsum  vivificat.  Res  ina- 
nimes  sunt  panis  et  vinum.  Quomodo  viviGcantur 
et  vitam  accipiunt?  Non  alia  ratione  et  causa,  nisi 
ex  omnipotentia  Dei,  qui  dona  ipsa  in  Filii  sui  cor- 
pus  etsanguinem,  cum  anima  et  divinitate  conjun* 
ctum,  cc  transmutat  et  transelementat,  »  ut  sancti  d 
Patres  et  liturgiae  testantur,  eodem  modo  quo  vir* 
gam  Moysis  viviGcavit,  in  serpentem  convertens ; 
nam  et  bujasmodi  exempio  iidem  Patres  utuntur  ad 
Btatuendam  realem  mutationem  donorum  in  sacra- 
mento  altaris.  Ita  quod  erat  ante  panis  terrenus,Gt 
et  evadit  panis  ilie,  qui  de  se  ipso  ait :  Ego  sum 
panisvivus^qui  de  coelo  descendi.  YiviGcatum  autero 
hunc  panem  Deus  benedxcit^  ut  per  ipsum  in  Gdelea 
BUOB  digne  c^mmunicantes  coelestis  omnis  benedi- 
ctio  et  gratia  demum  effundatur.  Si  ad  haec  ani- 
mom  advertisset  Bingbamus,  a  ridenda  illa  in- 
terrogatione  abstinuisset.  Atque  ex  his  explicata  vi- 
deas  nnper  memorata  verba,  qua  in  canone  prcce* 


dunt,  dum  sacerdos  post  consecrationem  ait.  Offe- 
rimus  prmclarx  Majestali  tux  de  tuis  donis  ac  datis 
hostiam  puram,  eic.j  panem  sanctum  vitx  xtemse. 
Graeciinmissa  divina  Gbrysostomo  tributa  aiuntet 
ipsi  post  verba  consecrationis  :  Tua  de  luis  tibi  of- 
ferimus  in  omnibus  et  per  omnia ;  id  est^  corpus  et 
sanguinem  Filii  tui,  efforraatum  ex  pane  et  vino 
creaturistuis.  Nescioquem  in  Gnem  Leibnitiusv.cl. 
in  Miscellaneis  adnotarit,  ex  Apuleii  lib.  xi  Meta- 
morph.,morem  fuisse peractis  sacris  Isidis  populum 
dimittere  ea  voce.  Populis  missio.  8i  carpere  nos 
velit,  quasi  ab  ethnicis  mystis  bunc  ritum  nostri 
acceperint,  monendus  est  lector  ut  Pamelium  et 
eminentiss.Bonam  consulat,qui  antea  bunc  ipsum 
Apuleii  locum  animadverterunt,  simulque  palam 
fecerunt  antiquissimum  hunc  fuisse  morem  apud 
Romanos,  ut  quoties  populus  ad  sacra  et  ad  con- 
cionem  publicam  conveniebat,  conceptis  verbis  di- 
mitteretur  in  Gne.  Virgilius  : 

Lustravilqae  viroB,  dixitque  oovissima  verba. 

Hoc  est,  llicet^  idem  quod  Ire  licet^  uti  Servius  ex- 
ponit.  Dimittebatur  autem  senatus  bisce  verbis  : 
Nilvosmoramur,  Patres  Conscripti.  Goncionis  etiam 
dimittendae  baeo  erat  formula  :  Sivobis  videtur,  dis^ 
cedite  Quirites.  Ita  dimissam  plebem  Gbristianam 
aevo  suo  testantur  Terlulliaous  et  Gyprianus.  Quid 
hic,  quaeso,  arrodendumoccurrat? 

GAPUT  XXII. 

De  invocatione  et  commemoratione  sandorum  in  tiiur* 
gia  a  Protestantibus  improbata,  sive  damnata. 

Invocationem  sanctoruro  hominum  qui  ex  hao 
vita  dicesserunt,  in  Augustana  Lutberanorum  con- 
fessione  fuisse  damnaiam,  norunt  erudili.  In  eam- 
dem  sententiam  reliqui  Protestantium  conGuxerunt. 
Meum  non  est  in  celebrem  controversiam  hanc  pe- 
dem  inferre,  utpote  a  tot  Ecclesiae  catboiicae  pro- 
pugnatoribus  copiose  pertractatam,  ac  nuper  a  doc- 
tissimo  viro  Joanne  Gbrysostomo  Trombelli,  Bono 
niensi  abbate  canonicorum  regularium  Salvatoris, 
qui  prae  caeteris,  de  cultu  sanctorom  agens,  variis 
libris  argumentum  bujusmodi  exhausisse  videtur. 
Pauca  ad  rem  praesentem  fari  mibi  liceat.Venerari 
sanctosad  coE-leBtem  patriam  translatos,  eorumque 
nos  commendareorationibus,quam  antiquum  sit  in 
Ecclesia  Dei,omniom  liturgiarum  consensuB  aperte 
demonstrat.  Quod  Romana  caeteraeque  OccidentiB 
EcclesiflB  de  beatis  illis  paradiei  civibus  sentit,om- 
nes  etiam  Orientales,  quanquam  a  nobis,  et  inter 
se  divisae,  a  tot  saeculis  sentiunt,  tum  eorum  me- 
moriam  festiB  dieboB  bonorantes,  tum  ad  eorum 
patrocinium  oonfugientes.  Mos  iste  male  babet  Pro- 
testantes,  quasi  Mediatori  Dei  et  bominum  Cbristo 
injariamirrogemus.BinghamuB  ipse  Anglus  minime 
noB  probat,  uti  Bupra  diximus,  quod  in  confessione 
generali  ante  missam  sanctos  invocemos^  ot  orent 
pro  nobis.  Deinde  sanctorom  commemorationem, 
qoac  Gt  post  consecrationem  in  missa,  velHcare  ni- 
titor  {Lib.  xv,  c.  3,  §  16),  qoasi  pro  eis  aeqoe  ao 
cttteriBdefunctiB  fidelibas  Deom  vetnB  ficoleflia  pre- 


1027 


DB  RBBU8  LrrURQICIS 


1028 


caretur,  non  vero  ut  ii  Deum  precarentur  pro  A. 
viventibus.  Sed  ulinam  Protestanles  et  diligentius 
exquirerent,etaequiu8  perpenderent  quae  sitcatho- 
licffi  EcclesiaB  sententia  de  sanctis^quam  expressam 
habent  in  Tridentino  concilio.  Scilicet  :  «  Bonum 
atque  utile  esse  suppliciter  eos  invocare,  et  ob 
beneficia  impetranda  a  Deo  per  Filiam  ejus  Jesum 
Dominum  nostrum,  quisolus  noster  Redemptor  (et 
Salvator)  est,  ad  eorum  orationes,  opem  et  auxi- 
lium  confugere  {Conc.  Irid,,  sess,  25).  b  Hinc  ha- 
bes  nos  agnoscereetexspectare  ab  uno  Deolargitore 
quidquid  boni  etgratiarum  in  nos  manat,  aut  a  no- 
bis  speratur.  Tum  discis  spem  impetrandi  sitam  in 
Christo  Domino  :  nam  vel  ipsi  sancti  in  ccelis  Deum 
per  Mediatorem  nostrum  precantur.  Sicuti  autem 
vel  ex  confessione  Protestantium  ipsorum,  bonum  ^ 
atque  utile  est  nos  commendareorationibus  sancto- 
rum  viventium,  neque  per  hoc  injuria  Christo  infer- 
tur,  ita  nihil  deperit  dignitati  sanctissimi  Mediatoris 
nostri,  si  ad  sanctorum  in  caslis  cum  ipso  regnan- 
tium  orationes  confugimus.LiturgiamergoconsuIe; 
ibi»quae  sit  Ecclesiae  mens  in  cultu  et  invocatione 
sanctorum,  centinuo  inteiliges. 

Ilaque  sanctos  religioso  cultu  et  honore  prose- 
quimur,  festivos  dies  in  eorum  memoriamcelebra- 
mus,  sacrifici^m  quoque  in  eorum  honorem  ofFeri- 
mus;  sed  prfficipue  utin  eishonoreturetglorificetur 
Deus,  per  cujus  gratiam  et  dona  sanctam  illi  duxere 
vitam,  aut  pro  Chri&to  tormenta  ao  mortem  susti- 
nuere,  dignique  coelesti  beatitudine  sunt  facti.  In 
Sacramentario  Leoniano  hschabetur  prsfatio:  Fer^ 
dignum,  Tuas  enim,  Domine,  virtules,  tuasque  vicio- 
rias  admiramur^quoties  in  ECi^lesia  tua  horum  dierum 
festa  celebraniur,  quos  insignes  conjessorum  luorum 
et  martyrum  palmse  ad  perennem  memoriam,  solem" 
nemque  Ustitiam  fidelibus  populis  sacraverunt.  In 
altera  legitur  :  Vere  dignum,  Qui  non  sotum  marty- 
rum^  sed  etiam  confessorum  tuorum,es  virtute  mira- 
bilis,  Aliam  accipe  :  Vere  dignum.  Te  enim  taudant 
et  benedicunt  omnes sancti  tui^qutbus  et  in  confessione 
virtutem^  et  in  passione  victoriam  conlulistt,  Infra 
haec  alia  prsefatio  occurrit  :  Vere  dignum,  Qui  nos 
beatorum  martyrum  patmas,in  diebus^quos  suosau' 
guine  signavere,  venerantes,  in  tua  exaltare  (exsui- 
tare)  potentia,  in  tuo,  Domine^  tribuis  semper  fionore 
gaudere.  Tum  haec  alia  :  \ere  dignum.  Quoniam  tu 
es  gloriosus  in  sanctis,  quibus  et  in  persecutione  et  in  D 
passionevictoriamcontulisti,Occ\XTT\XTii  ibi  complura 
alia  loca  in  eamdem  sententiam  convenienlia.Paria 
habentur  in  Gelasiano  Sacramentario.  lode  pauca 
delibemus.  Pridie  Idus  Junias  :  Pro  sanctorum  Cy^ 
riniy  Naboris,  et  Nazarii  sanguine  venerando,  hostias 
tibi,  Domine,  sotemniter  immolamus,  tua  mirabitia 
pertractantes,  per  quem  talis  est  perfecta  victoria, 
Decimo  septimo  Kalendas  Juiii :  Sicut  gtoriae  divinx 
potentiam  munera  pro  sanrtis  oblata  testantur,  sic  no- 
bis  effectum,Domine^tu3e  salvaiionis  impendant'Sexio 
Kalendas  Julias  :  Ilostias  attaribus  tuis,  Domine, 
placaiionum  impendimus  potentiamttMm  in  sanctorum 


C 


tuorum  passione  honorando.QmTiio  decimo  Kalendas 
Septembris  :  Sancti  martyrls  Agapiti  merita  nos,Do' 
mine^  pretiosa  tueantur^  in  quibus  iux  Majestatis  opera 
prxdicamtis,  etc.  Neque  disparem  doctrinai  profes- 
sioncm  in  Gregoriano  Sacramentario  habes.  Nonia 
Februarii  :  Deus  qui  inter  coetcra  potentix  tux  mira- 
cula  etiam  in  sexu  fragili  victoriam  martyrii  contu- 
listif  etc.  Quinta  Ralendas  Septembres  :  Deus,  qui 
beatum  Hermetem  martyrem  tuum  virtute  ronstantue 
roborastif  etc.  Plura  habentur  in  Sacramentario 
Gothico,  et  in  Missali  Francorum,  sed  nolo  ultra 
vagari.Satis  haec  sunt,  ut  quisque  intelligat  dam- 
nandos  esee  qni  nos  damnant  quod  glorincemus 
Deum  in  sancti  ejus,  quod  illius  dona  ac  triam- 
phos  in  beatis  coeli  civibus  honoremus. 

Ad  sanotorum  quoque  patrocinium  confugimas, 
^orum  nos orationibuscommendantes. Atquopacto? 
Sacra  liturgia  tibi  indicabit.  Nihii  nobis  ii  conferre 
possunt.Deum  tantummodo  rogamus,ut  ob  iilorum 
preces  atque  intercessionem  sua  in  nos  beneficia 
efTundat.Ipsas  etiam  eorum  supplicationes  vim  non 
aliter  habituras  credimus,  nisi  per  Mediatorem  D«i 
et  hominum  Christum  Jesum  divino  Patri  sistaDtor 
et  commendentur.  Propterea  mos  est  EccleaiA,  ora- 
tiones,  quas  in  eorum  solemnitatibus  ad  Deum  di- 
rigimuB,  uti  el  in  aliis  occasionibus,  consueta  for- 
mula  concludere  :P^rDomtnum  Jesum  Christum,eic, 
Ejusmodi  confugium  ad  sanctos,  CGelorum  regno 
polltos,  impedire  non  possumus  quia  Protestantef 
improbent,  quasi  piorum  hominum  iaventum,  et 
nuilosacrarum  Litterarum  fulcroaixum.Itaneergo? 
Alnosdogmatis  hujus  vestigiain  Apocalypsi  osteo- 
dimuSjUbicommemoranturorahoN^jTrpoaeuxaCyAiii- 
ctorumf  in  ccelis  cum  Christo  regnantium,  quibus 
profecto  nihii  opus  est  orare  pro  se  ipsis,  et  in  £pi- 
siola  secunda  Petri  (//  Petr.  i,  15),  et  in  secundo 
Machabsorum  libro  (//  Machab,  xiv,  11).  Deinde 
antiquitatem  consuetudinis  bujus  ad  ipsa  peoe 
apostoIorumtemporadeducimus,testes  in  haacrem 
adducendo  Irenffium,  Origenem,  CypriaDum,  tum 
reiiquos  quarti  el  quinti  sscuii  Patres.  Hosce  ido- 
neos  teslea  si  superstitionis  patronos,  aut  supioa 
ignorantiffi  reos  traducere,simulqud  primitivam  Ec- 
clesiam  prfevaricationis  nota  aspergere  veliat,teme> 
ritate  non  careant ;  et  potissinium  postquam  evi- 
denter  demonstratum  est,  nihil  officere  sanctitati  ac 
doctrinas  religionis  Christianae  cultum  et  invocatio- 
nem  sanctorum.  Hio  autem,ut  supra  innui^insurgit 
Binghamus  Britannus,  persuadere  nobis  voleosiuo- 
rem  in  priorum  sfficulornm  Ecclesia  fuisse  etiam 
precandi  Deum  pro  sanctis,  quod  is  deducere  86 
posse  arbitratur  cx  Constitutionibus  apostoloram 
(Lt^.viii,  c,  i2),  in  queis  post  conseorationem  sa* 
cerdos  ait  :  Ofjerimus  tibi  pro  omnibus  sanctis,qui « 
sxcuto  placuerunt  tibi,  patriarchis,  propheiis,  juslis, 
apostotis,  etc. ,  laicis,  et  omnibtis  quorum  tu  nosti  no' 
mina,  Tum  subdit :  «  Fuisse  universalem  Ecclesic 
praxim,  pro  omnibus,  nemine  excepto,  orare,  ex 
concordi  omnium  scriptorum  ecdesiasticoram  tesii* 


1029 


DISSBRTATIO.  CAP.  XXH. 


1030 


monloliquet.iiUtiqaeproomnt6u5re8pondemus,sed  ^  subjungit)  reforroatie  missalibus  ita  mutaverunt ; 


dispari  Ecclesis  intentione;  quod  ne  ipse  quidcm 
Binghamus  negare  infra  audet,  cum  scribat:  «  Pro 
martyribus  preces,  laudes,  ac  gratiarum  actiones 
offerebant ;  pro  aliis  potissimum  preces.  »  Et  nihilo- 
minus  infra  oslendere  nititur«  pro  omnibus  sanctis^ 
nonexceptaipsaMariavirgine,  iprecatosoiimfuisse 
fidelesy  quasi  et  ilii  viventium  precibus  apud  Deum 
indigerent ;  atque  in  hanc  rem  nonnulla  contorquet 
veterum  verba.  Sed  uti  antea  animadvertimus, 
Bcriptori  isti,  non  secus  atque  aliis,  de  sect®  qui- 
dem  Bu»  honore,  non  vero  de  veritatis  cura  solli- 
citis,  in  more  fuit,  non  lucem  quaerere,  qusB  in 
omnium  oculos  incurrit,  sed  tenebras  tantum  quse« 
ritare,  quarum  ope,  si  fieri  possit,  ostendantlucem 


Momenio,  Domine,  famulorum  famularumque  iua- 
rum  N,  et  N.  qui  prascesserunt,  etc,  ne  pro  sanctis 
seque  ac  aliis  qui  essent  in  purgatorio  precari  vide* 
rentur.  Hinc  pespicient,  spero,  lectores,  me  supra 
noninjuria  pronuntiassedepolemicisProtestantium 
scriptoribus  Isaiae  et  Apostoli  verba :  Aure  audieiiSy 
et  non  intelligetis  ;  et  videntes  videbitiSyetnonperspi- 
cieiis.  Ubinam  cerle  erant  oculi  Binghami,  cura  haec 
scripsit?  Mitto  negari  a  nobis  mutationem  ab  ipso 
adductam  ;  nam  Godice  Gregoriani  Sacramentarii 
&upersunt,fermeanteannosmill6exarati,  in  quibus 
eadem  verbaoccurruntquaein  reformatisMissalibus 
legunlur.Sed  quod  pudereBiDghamura  debuitnonne 
adhuc  in Missalibus  Romanis  hsec  verba  succedunt  ? 


ibi  deessc.  Pelo  ego  :  Legilne  Binghamus,  an  non,      jpsis^  Domine,  et  omnibus  in  Christo  quiescentibus  lo- 

j^it  flek  i/4am   oim-f  i-. »•  /7rkn otif  ii f  inriiim   tm/i<a(/\1i#»n«>nm  K  «  _     " >•    • .'     i •        ^  .       •_     .   i  *      j      i      _      _    .»  . 


quae  idem  auctor  Gonstitutionum  apostolicarnm  ha- 
bet  eodemlibro,  ubi  orationem  pro  mortuis  refert? 
Ibi  lej^itur  :  Colloca  eum  in  sinu  patriarcharumj  pro- 
phetarum^  apostolorum,  omniumque  qui  tibi  a  sxculo 
placueruut,  ubi  non  est  irisiitia,  dolor,  gemitus,  imo 
locus  piorum  sedaius,  el  pariter  ierra  rectorum,  eo- 
rumque  qui  in  ea  vident  gloriam  Chrisli  tui  (Ibid,  c. 
41).  Itaque  geminos  defunctorura  ordines  auctor  ille 
agnovit,  hos,  videlicct,  qui  jam  patriara,  seu  para- 
disum  atligere,  ubivident  gioriam  Ghristi  sedentis 
ad  dexteram  Patris,  et  ilios  qui  adhuc  in  via  sunt, 
et  gemunt  a  paradiso  exclusi.  Imo  ipsemet  auctor 
bo&ce  vita  functos  antea  distinxerat;  nam  verba  a 
Binghamo  memorata,  scilicet,  Oflerimus  tibi,  etc, 
respiciunt  oblationem  Deo  faclam  in  honorem  san- 


cum  refrigerii,  /mcw,  et  pacis,  ut  indulgeas  deprecamur ; 
quoe  nemo  non  videt,  pro  vita  functis,  nondum  glo- 
ria  coelesti  donatis,  duntaxat  dici.  Obiter  hic  anim- 
advertas  velim  Romanae  Liturgiae  venerandam  an- 
tiquitatem  et  dootrinam  ;  ibi  enim  formula  est  qua 
Tertulliani  aetate  Ecclesia  utebatur  in  orando  pro 
mortui8.Enimvero(sunteju8demTertullianiverba) 
et  pro  animaejus  orat,  etrefrigerium  adpostulatei 
(Tertul',  iib.  de  Monogam.,  e.  iO).  Quod  stupeas,  lo- 
cumejusdemMissalis,  quo  nuncutimur,6ingbamu8 
non  solum  legit,  sed  totidem  verbis  exscripsit,  et 
nihilominus  illud  Omnihus  in  Christo  quiescentihus 
videns,  non  perspexit  ridiculam  esse  excogitatam 
mutationem,  «  ne  pro  sanctis  etiam  precari  videa* 
mur.  )>  Quod  plus  est,  malae  fidei  reatumnescio  qui 


ctorum.Turo  capitesubsequenti  referturoratio  pro  C  efrugereispoRsit.cumsubsequentiaRomanicanonis 


fldelibus  postdivinam  oblationem,  atque  interalia 
ibi  dicitur  :  Pro  iis  qui  in  fide  requieverunt^Or^miu, 
En  reliquos  fidcles  defunctos,  atque  a  eaoctis  jam 
in  coelum  receptis  distinctos,  proquibus  preces  ad 
Deum  fundendae  sunt,  ut  a  peccatis  soivantur.  An 
boaa  flde  Binghamus  hic  cgerit,  Judicium  esto  fe- 
ctorum. 

Ultra  tamen  ille  pergit,  postea  scribens  :  «  Augu- 
stinus  quidem  singularem  fovet  opinionem  in  bao 
materia  de  precibus  pro  mortuis.  Non  enim  aeque 
pro  martyribus  ac  aliis  hominibus  orandum  esse 
Btatuit,  eo  quoad  ccelestis  beatitatis  fruitionera  il- 
lico  post  mortem  admissi  sint.  »  Audisne  «  sin.LruIa- 
rem  opinionem?  »  Imo  si  paucos  Millenarios  oxci- 


verba  dissimulat,  hoc  est ;  Nobis  quoque  peccatoribus 
famulis  iuis,  demultitudine  miseraiionumiuorum  spe- 
rantibus,partem  aliquamet  societatem  donare  digne^ 
ris  cum  tuis  sanctis  apostolis  et  martyribus,  cum 
Joanne,  Stephano,  etc. ,  et  omnibus sanctis  iuis,  infra 
quorum  nos  consoriium,  non  mstimator  meriti,  sed  ve- 
nix,  quxsumuSy  largiioradmtlte.  Mcridianum  solem 
hic  habes.  Omnibus  fidelibus  in  pace  Ghristi  et  Ec- 
clesiae  jam  ex  terreno  ergastulo  solutis  locum  refri- 
gerii  et  veniam  a  Deo  precamur.  Postea  de  sanctis 
regnum  coelestejam  assecutisloquentes,  utcum  eis 
societatcm  et  consortium  misericors  Deus  nobis 
inipertialur,  precamur.  Sed  aniraum  nondnm  Bin- 
ghamus  despondet,  atquc  ex  Hincmaro  scriptore 
piaa,  de  quibus  in  Iractatu  de  Paradiso  mullis  ego  D  noni  saeculi  animadvertit,  tunc  oralionem.  recur- 


egiiEccIesiaecathoIicae  sententiahscsemperfuit;  et 
Bingbamus,  dum  haecignorat,  aut  non  nosse  se  fin- 
git  populum  sunm  foedissime  decipit.  Eos  qui  vita 
functl  ob  suam  pietatem  in  coelestem  patriam  sunt 
jam  recepti,  quis,  nisi  desipiat,  putet  precum  am- 
plius  nostrarum  indigere  ?  Imo  eosdem  invocare,  ul 
Deum  exorent  pro  nobis,  ab  ipso  exordio  suo  Eccle- 
sia  consuevit.  Ineptiae  sunt,  quas  Binghamus  addit, 
inquiens,  in  antiqua  Graeca  et  Latina  Editione  Sa- 
cramentarii  Gregoriani  scriptum  reperiri :  Memenio, 
jyomine,  famulorum  tuorum  cunctorum  aique  cuncta- 
rtim,  qut  nos  prseceserunt,  etc.  «  At  in  postea  (ut  is 


rentesancti  Leonis  papae  festo,  bisceverbis  in  Ro- 
raano  Sacramentario  fbissc  conceptam:  Adnue  nohis 
DominCy  ut  animse  famuli  iui  Leonis  hsec  prosit  obla* 
tiOy  quam  immolando  ioiius  mundi  iribuisti  relaxari 
delicta.  Yerum,ait  Binghamus,  in  recentioribus  Sa* 
cramentariis-hunc  in  modum  mutata  est :  Adnue  no- 
biSy  quxsumus,  Domine,  ut  iniercessione  beati  Leonis 
haec  nobis  prosit  obiatio.  Animadvertere  poterit  le- 
ctor,  non  solum  hanc  orationem.  qualis  ab  Hinc- 
maro  legebatur,  reperiri  ad  quartum  Kalendas  Ju- 
lias  in  vetustissimoSacramentario  Gregorianoinfra 
evulgando,  sed  etiam  ad  quartum  Iduum  Martii 


1031 


DB  RBBUS  LITURQICIS 


ioa2 


orationem  iq  festo  sancli  Gregorii  papas  totidem  A 
fuisse  verbis  conceptam.  Sed  quidnam,  quaeeoiilud 
prosU  olim  significabat?  nibil  aliud,  nisi  prosii  ad 
honorem  ;  nam  et  nunc  in  vulgata  liturgia  dicimus  : 
Suscipe,  sancia  Trinilas^  hauc  oblalionem.  quam  tibi 
offerimuSf  etc,  el  in  honore  bealx  Martx,  etc,  et 
omniumsanctorum,  ut  itli  proficial  adhonorem^nobis 
autem  ad  salutem,  et  illi  intercedere  pro  nobis  dignen- 
tur  in  ccslis,  elc  Atque  banc  et  non  aliam  fuisse 
mentem  Kcclesis,  ex  aliis  duabus  adjunctis  oratio- 
nibus  aperte  dedueitur,  in  quarum  unabaeclegun- 
tur  :  Deus  qui  beatum  Leonem  pontilicem  sanctorum 
tuorum  meritis  coxquasti^  etc  ;  et  in  altera  :  Deus, 
qui  animx  famuti  tut  Leonis  (uti  et  Gregorii)  sster- 
nx  beatitudinis  praemia  contulisti^  etc  Num  adeo  sui 
oblitam  putesEcclcsiamRomanam,utBui8precibus  ^ 
ad  assequendam  eternambeatitudinem  pontiGcem 
illum  juvare  velit,  quem  jam  ingentis  ejus  prajmii 
compotem  factum  agnoscit? 

Neque  omittendnmye  Protestantibus  quosdam  non 
in  suis  tantum  sermonibuSfSed  et  in  publicis  libris 
Bolitos  esse  traducere  sacriflcium  missaB  veluti  mi- 
micum  spectaculum  ob  tot  Dominus  vobitcum,  ge- 
nuum  fiexiones,  cruces,  gesticulationes,  ut  aiunt, 
et  quid non  ?Sed et  ejusmodi  censurasat  prodit quid 
in  eis  possit  exulceratus  animus,  et  a  turbulentis 
afTectibus  depravatus,  quando  sine  olla  justa  ratione 
et  ex  solo  arbilrio  irridendo  damnant,  quod  tot  sa- 
pientesquibusconstatGatbolicorumrespublicayimo 
et  eaeterffi  nationesGhristi  fidem  amplexoD,  probant, 
dum  a  primis  usquo  Ecclesiffi  saeculis  sacriflclum  ^ 
peragunt.ritibus  non  paucis  ad  mysterioru  m  venera- 
tionem  adinventis.  Inlidi  judicesinimicorumoculi, 
Memini  me  audisse  Galvinistam  presbyteris  nostris 
insultantem,  quasi  missam  iudicri  spectaculi  loco 
haberent.  Cur  in  acrem  hanc  censuram  is  fcrretur, 
interrogavi.  «  Quia,  respondit,  hiscemeis  oculiseos 
conspexi  deferentes  ad  altare  pyxidemad  tabaccum 
desumendum,  dum  sacra  conflciunt.  »  Tunc  ego: 
«  Heu  1  sodes,  in  tantam  dementiam  atque  irreve- 
rentiam  erga  divina  mysteria  Gaiholicorum  quem- 
quam  sucerdotum  erupisse,  qui  tibi  unquam  per- 
Buasisti  ?  Evidentissimum  est,  in  ea  pyxide,  quam 
aspexisti,  non  tabaccum,sed  perspicillos  fuisse  con- 
clusos,  quibus  uti  passim  consuevere  presbyteri 
senesadrefovendamdeclinantemoculorumaciem.» 
Fieritamen  potest  ulinterdum  ex  imperitia,fc8tina  D 
tione,  aut  languente  pietale  nonnullorum  sacerdo- 
tum  sacra  myBteria  incongrue  pertractentur,  unde 
potius  contemptus  quam  reverentiain  malevoliaut 
parum  piisspectatoribus  excitetur.Astin  eo8,non  in 
ipsa  mysteria  ac  ritu8,rejiciendaest  culpa;  etadver- 
8U8  hujusmodi  ministros,qui  non  aediflcant,sed  de- 
Btruunty  concordi  voce  tonant  canones  et  pii  qui- 
cunque  EcclesiaB  catbolicflB  scriptores.  Nihil  ergo 
theatrale,  nibil  mimicum  heterodoxi  in  G-itbolico- 
rum  missa  invenient,  duro  sibicaveant  abinternis 
concepti  in  nos  odii  insidiis.  Nihil  certe  obloquen- 
dum  habeant  de  tot  orationibuSy  lectionibus  tum 


Veteris,  tum  Novi  Testamenti,  antiphonis,  graduali 
etc  ut  pote  institutisad  implorandam  Dei  clemen- 
tiam,  et  reliqua  beneficia  ab  ano  Patre  misericor- 
diarum  Per  dominum  nostrum  Jesum  Christum  ex- 
spectanda,  et  plerisque  e  divino  Godice  derivatis. 
Manus  autem  vel  ante  pectus  junctae,  aut  modeste 
eIevataB,consentiuntcumhamilitatecordis,  eldepre- 
cantium  affectu.  AntiquisBimi  hujuscemorisfpraeter 
exemplae  sacris  Litterispetita)locupletem  habemus 
testem  Tcrtullianum  scribentem :  «  Atqui  cum  mo- 
destiaethumilitateadorantes,magi8commeDda!!:u8 
Deo  preces  nostras,  ne  ipsis  quidem  makibus  subli- 
mius  elatis,  seJ  temperate  ac  probe  elatis  {Tertut,, 
/.  de  Orat.y  c.  17}.  »  Manus  extensio  supcr  oblata, 
quos  anliquitus  maltum  spatii  in  altari  occupabant, 
cum  dicimus :  Hane  igitur  oblationem,  etc,  imitatio 
est  sacerdoium  veteris  legis,  qui  ut  babetur  in  Levl- 
tico,  ponebant  manum  super  caput  victimae  {Levit. 
IV,  4),Tran8latio  Missalis  ad  alteram  altaris  partem 
in  missis  privatis  apud  piscatores  mysteriorum  cau- 
sas  mysticas  continere  creditur.  Verum  nibil  aliud 
est  quam  imitatio  aliqua  missaDsolemnie.  Pleraque 
Ghristianorum  templa  olim  orientem  inspiciebant. 
Ambon  (sife  pulpitum)  in  septentrionali  partesitas 
erat.  Post  lectioaes  in  meridionali  parte  recitatas, 
diaconus,  venia  ab  episcopo  peUta,  ambonem  as- 
cendebat,ibique  conversus  ad  populum  Evangelium 
canebat.Inde  natusin  privatis  missismosdererendi 
Missalis  ad  alteram  partem  altaris,  itemque  consue- 
tudo  qua  presbyter,  non  recto  vultu,  scd  facie  ali- 
quantulum  conversa,  ad  populum  recitat  Evange- 
lium. 

Atqui  thurificatio  in  solemnibus  sacris  adhibetur. 
Ita.  est.  Bano  abrogarunt  antiquorum  rituom.et  Ec- 
clesiaB  ipsius,  novi  hodtes.  Sed  nunquid  theatrale 
aliquid  in  hoc  ritu  excogitarc  audeant?  Tbura  in 
sacris  ex  Dei  praecepto  Judei  quoque  usurparunt. 
Eumdem  morem  pariter  Gbristiani  ex  Apocalypsi 
didicerunt,  nam  angelus  stetit  ante  altare  habens  thu* 
ribulum  aurenmf  el  data  sunt  illi  insensa  multai  etc. 
Bt  asccndit  fumns  incensorum  de  orationibus  sanclo* 
rum  de  manu  angeli  coram  Deo  {Apoc,  viii,  3).  Quin 
antiquissimi  sint  canones  qui  sub  nomine  ApoBto- 
lorumcircumferuntur,  nuUuseruditorum  negat.  Ibi 
offerri  dicitur  incensum,  sive  thymiana,  «  tempore 
sacrae  oblationis  (Canones  apost.,  c.  3).  »  Propterea, 
utisupra  vidimus,  sanctus  Ambrosiussaeculo  Gbristi 
quarto  hoc  ositatum  in  divino  sacrificio  prodit,  scri- 
bens:  «  Atque  utinam  nobis  quoque  adolentibas 
altaria,et  sacrificium  deferentibus,  assistat  angelus 
{Ambros.,  Expos.  in  Fvang.  Luc^  i.  i,  c.  28),  etc.  » 
Ejusdem  ritus  meminit  eliam  Eusebiua  {l>emonst. 
evang.f  1. 1).  Grucisquoquesigna  compiura  a  sacer- 
dotibus  usurpantur  in  aacra  liturgia,  tum  soper 
oblata,  tum  super  Ipsum  corpus  et  sanguinem  Do- 
mini.  Jam  sanctus  Augustinus  de  signo  Crucis  mo- 
nuerat :  «  Quud  nisi  adhibeatur  frontiboB  creden- 
tium,  sive  ipsi  aquae,  ex  regenerantar,  sive  oleo, 
quo  chriamate  unguntur  ^Bive  sacrificio,  qoo  alun- 


1033 


DISSBaTATlO.  CAP.  XXII. 


1034 


tor,  nihil  eorQm  rite  perficitur  (Ang,  Iraet,  118  {fi  A 
Joan,),y)  Ex  quo  Carolus  vere  Magnus  sasculo  Ghristi 
octavo  et  sequenti  ad  litterarum  studia,  qus  jam 
diu  neglectffi  jacueraut,8uam  gentem  excitavit,do- 
cti  nonnulli  viri  explicanda  et^illustranda  suscepe- 
runt  divina  Officia  videlicet,  Alcuinns,  Amalarius, 
Plorus,  AgobarduB,  Walfridus  Strabo,  atque  alii. 
Mirum  est  quot  allegorias,  quot  mysteria  iidem  in 
sacris  quibusvis  ritibus  invenerint.  Et  profeoto  in 
eis  non  desunt  mysticffi  significationes  :  plereque 
lamen  ab  iis  products  (lioeat  dicere)  piarum  men- 
tium  phanlasmata  sunt,  quffi  in  leves  auras  facile 
resolvuntur.  Ad  ipsa  crucis  signa  quod  attinet,  laa- 
danda  in  primis  videtur  doctissimi  Patris  Lebrun 
interpretatio  hisverbis :«  Ante  consecrationem  baec 
adhibentur  ad  impetrandas  gratiasquae  non  aliter  ^ 
qoam  per  merita  crucis  Ghriati  [Domini  sunt  exs- 
pectande.  Post  consecrationemvero  nos  tantum- 
modo  oOerimus.  Signa  ergo  crucis  tunc  non  in 
alium  finem  (acimus,  nisijad  ostendendum  altaris 
donajam  fuisse  immutata  in  corpus  Domini.  Nihi] 
Ecclesia  omittit  ut  in  corda  sacerdotum  atque  as- 
sistentium  imprimat  sacrificium  altaris  idem  esse 
cum  sacrificio  crucis,  ibique  haberi  Ghristum,  uti 
in  cruce  sacrificatum  {Bxplic.  litt,  miss,y  iom,  I,  p, 
3,  art.  14).  » 

Usum  salutationis,  BiweDominus  vobiscumy  sive 
Pax  vobiSf   ex   divinas  Scriptura  libris  habemus. 
Ejusmeminit  Uranius  auctor  synchronus  in  Vila 
sancti  Paulini  episcopi,  anno  431  ad  coBlestem  pa- 
triam  evocati,  ubi  de  sancto  Joanne  Neapolitano  q 
Bcribit :  «  Ad  ecclesiam  processit,  et  ascenso  tribu- 
nali  populum  ex  more  salntavit,  resalutatusque  a 
populo  orationem   dedit.  t  Scilioet,   respondit  po- 
pulns  lEtcum  spirilu  iuo ;  subintelligiturDomtnttj 
si/.Ordinem  Romanum^longe  ante  annum  a  Gbristo 
nato  octingentesimum  compositum,  prs  oculis  ha- 
bens  Amalarius  saeculo  nono  scribebat :  «  Quando 
dicimus  :  Pax  vobiscum  (seu  potius  Pax  vobis)  sive 
Dominus  vobiscumy  quod  est  salulatio,  ad  populum 
sumus  versi  {Lib.  in,  c.  9).  »  Et  profecto  tunc  pres- 
byter  se  convertit  ad  populum;  sed  antiquis  tem- 
poribus  nulla  oonversione  opas  iis  fuit,  qui  nonin 
antica  sed  in  postica  altaris  parte  sacra  celebrabant, 
facie  semper  ad  populum  oonversa;  cujus  moris 
adhuc  vestigia  superaunt  aliquibus  in  locis,  et  po- 
tissiraum  Rome  in  Patriarchalibus,  aliisque  vetu-  ^ 
Btissimis  templis.  Sane  et  in  buno  ritum  aliqua  in- 
terdum  deformitas  ex  ministrorum  defectu  incur- 
rere  potest,  sive  quod  conversiones,  cboreas  ducen- 
tium  ad  instar,  rapida  corporis  revolutione  per- 
agantur,  sive  quod  presbyteri  ocolos,  quos  babere 
demissos  tunc  jubentor,  apertos  oonjiciant  in  cir- 
cumstantium  faciem.  Sed  quis  con  videt,  accidere 
hoc  contra  mentem  Ecclesi»  regulasque  ab  ea  prs- 
Bcriptas?  Ab  ejusmodi  pericuio  abest  Ambrosiana 
Ecclesia,  qus,  prsterquam  ad  Evangelium  miss» 
aolemnis,  faciead  altare  conversa  Dominus  vobiscum 
recitat  semper  aut  canit.  Imo  et  in  ipsa  Romana 

Patrol.  LXXIY. 


quater  eadem  salutatio  sine  ulla  corporis  conver- 
sione  peragitur,  nempe  ante  acceseum  ad  altare, 
ante  Evangelinm  in  missis  privatis  anie  pr»fatio- 
nem,  et  ante  Evangelium  Joannis  in  fine  missas.  Gur 
tunc  ab  eadem  conversione  sacerdotes  abstineant, 
qusrunt  Amalarius,  Durandus,  et  alii,  ineptasque 
causas  adduccre  mihi  videntur.  Verum»  sive  fiat^ 
aut  non  fiat^converdio,  dum  prffiscripta  a  Rituali- 
bus  observentur,  certum  est  nihil  occurere  quod 
censur»  locum  relinquat. 

Gantum  in  sacris  ubi  quis  reprehenderet,  judicii, 
ut  arbitror,  inopia  laboraret,  utpote  qui  Apostolo 
adversaretur,  ad  Ephesios  scribenti :  Loquentes  vo^ 
bismetipsisinpsalmis,  et  hymnis,  H  canticis  spiritua^ 
libus,  cantantes,  et  psallentes  in  cordibus  vestris  Do- 
mino;  id  est,  oorde]|  consenliente  cum  cantu.  Idem 
repetitum  videas  ad  Golossenses  (Coloss.  iii,  16). 
Ipsemet  Dominus  noster  hymno  dtdosacram  ccenam 
conclusit.  Gantum  ex  institutione  sua  exigit  hym- 
nus.  Disciplinam  ejusmodi  in  osu  jam  primis  sae- 
culis  fuisse  testis  est  Tertullianu8,dum  sacra  con- 
vivia  describit,  inquiens :  w  Ut  quisque  deScripturis 
sanctis  vel  de  proprio  ingenio  potest,  provocalur  in 
medium  Deo  canere  {Teriul.  Apologet.,c.  39).  »  Qu» 
indicant  novisetiam  hymnisetcanticis  tunc  utifi- 
deiibus  licuisse.  Neque  dedecere  in  sacris  instru- 
menta  musicalia,  Veteris  Testamenti  exernplo  in- 
struimur,  et  ipse  regias  Psaltes  non  ono  in  loco  os- 
tendit.Sed  utinam  in  licito  et  laudabili  usu  musics 
sacrs  nulli  unquam  deprehenderentur  abusus  et 
excessus!  quos  Tridentina  synodus  {Sess.  22,  c.  8) 
cavendos  monuit,  piissimique  catbolics  Ecclesi» 
scriptores  Jam  diu  invectos  doluerunlatquedamna- 
runt.  Musicam  et  cantum  prayem  in  Ecclesia  nemo 
noncommendet,eum,videlicet,quiuni8onamodula- 
tione  Istitiam  simul  et  devotionem  excitat,  qualis 
est  Gregorianus,  Ambrosianus,  Benedictinus^  et  si 
quis  aliuB  id  genus.  A  cantu  quoque  Gregoriano,ut 
aiont,  figurato  per  sonos  in  discordia  concordes, 
commoveri  teneros  devotionis  afifectus,  sape  ani- 
madvertere  possis.  Insuper  ad  eamdem  animi  com- 
positionem  moderata,neque  desultoria  pulsatio  or- 
ganorum  pneumaticorum  nos  inducere  consaevit. 
Verum  non  hic  stetit  prudenler  instituta  aut  tole- 
rata  a  sanctis  Patribus  musica  in  templo  adhi- 
benda. 

Jam  a  multis  saculis  conqoesti  sunt  viri  ex  pie" 
tate  judicioque  subaclo  commendalissimi,et  nostris 
potissimum  temporibus  dolent,  quod  in  Dei  domum, 
atquein  ipsum  presertimaugustissimummiss»  sa- 
crificium  irrepserit  moUis  illa  atque  effeminata  mu- 
sica,  quam  vel  ipsi  ethnicorum  philosophi  e  ccetu 
populi  eliminandam  censoeront,  oti  animorum  ac 
morum  surdameorruptricem.Disputandum  aliisre* 
linquo  sitne  hec  ferenda  in  theatris;  at  quod  e 
theatris  in  gravissima  Ecclesia  sancte  mysteria 
fuerit  translata,  nemo,  qui  rem  altente  consideret, 
mentemque  Bcclesiffi  exploratam  habeat,  istud  mu- 
sicc  genus  laudare  posait,  ac  tolerare  velit.  Quid- 

33 


1035 


Dfl  BBBUS  UTUBQICIS 


1030 


qui  devotioDem  non  excitat  aut  alit  in  divinis  my- 
steriis,  et,  quod  gravius  eet,  ab  ea  animum  averlit, 
Improbandum  qui  continuo  non  exclamet?  Ad  ex- 
perientittmnunc  provoco.  Ubi  tot  vocumetinstru- 
mentorum  strepitus,  ac  tani  ingeniosa,  ne  dicam 
luxurioaa,  modulatio  in  templis  resonat,  illuc  tota 
auriumatque  animorumintentiorapitur;  omniaad 
delectationem  composita  8unt,nibil  ad  devotionem 
trabit.  Tunc  tempus  est  colligendi  mentem  atque 
babendi  sureum  corda  ad  Dominum.0ui8  non  videt 
dialrahi  et  avocari  per  iata  anlmum  a  contempla- 
tione  rerum  cosleetium?  Attamen  noeper  summam 
incogitantiam  bsu  miramur,  hisce  plaudimus;  et 
tunc  nobis  videntur  festa  et  sacra  ofOcia  eo  solem'- 
nius  peracta,  quo  plura  exbibentur  spectacuJaun- 
de  oculis  et  auribus  singuiaris  oblectatio  prffibea- 
tur.  Neque  perspicimus  nos  in  istis  non  quffirere 
Deum,  atque  cum  eo  per  mentis  nostaB  obsequium 
et  cordis  afTectum  uniri  sed  nostrorum  tantum- 
modo  sensuum  voluptatem.  Quod  mirari  possis, 
non  haec  tantum  nostrorum  temporum  vitia  sunt, 
sed  vel  ipso  Gbristians  aeree  sfficulo  quarto  nata 
ac  deplorata  fuerunt.  a  Sio  cantet  servus  Gbristi 
(sunt  verba  Hieronymi),  ut  non  vox  cantanlis,  sed 
verba  placeant  qu»  leguntur;  ut  spiritus  malus 
qui  erat  in  Saule  ejoiatur  ab  his  qui  similiter  ab 
eo  possidentur,  et  non  introduoatur  ia  eos  qui  de 
Dei  domo  scenam  fecerunt  populorum  {Hieron.y  in 
Ephes.  v).  »  Sanctus  autem  Augustinus  inquit : 
c  Gum  mihi  accedit  ut  me  amplius  cantus  quam 
res  quffi  canitur  moveat,  poanaliter  me  peccare 
conOteor,  ettuno  mallem  non  andire  (ilu^.  Confes.^ 
l,  X.  c,  33).  »  Ita  Isidoru9  Peiusiota  mulieres  dam- 
nat,  quod  in  ecclesiis  bymnos  « in  dissolutionem 
et  peccati  occasionem  canerent.  Siquidem  oantus 
suavitate  ad  irritandas  et  exstimulandas  libidines 
abutentes,  nibilo  eam  scenicis  cantilenis  prsstan- 
tiorem  esse  existimant  (Isidor.  Pelus..  /.  i.  epist. 
90).  »  AlioB  in  ejusmodi  intomperantiam  inveclos 
nonaddo;  nequediutius  in  hisce  immorari  lubet, 
cum  persuasum  habeam  parum  virium  habituram 
esse  hanc  musicam  meam  ad  expugnandam  voiup- 
tuosam  temporum  nostrorum  musicam,  et  ad  se- 
veriores  mores  suadendos  in  di? inis  Olliciis. 

CAPUT  XXII r. 

De  asservato  post  sancla  mysieria  corpore  Chrisli,  et 
de  keterodoxii  abutentibus  in  hanc  rem  Hesychii 
Jerosolymitani  verbis. 

Fieri  non  potuit  antiquis  Ecdesia  ssbcuHs  quin 
interdum  poet  populi  communionem  aliquot  reii- 
quis  consecrati  panis  auperesaeut.  Uti  viri  docti 
animaverterunt,  atque  ipse  Bingbamus  Anglus  fa- 
tetur  {Orig.  eccles.j  l.  xv,  ^.  7  §  2|,  in  Ecclesia 
Alexandrinamos  fuiteasdem  reliquias  clericis  et  fl- 
delibus  qui  jam  communioaveranl  distribuere,  ut 
easdem  comederentet  biberent.ld  constat  ex  canone 
septimoTbeopbiliAlexaDdriDiepiscopi  {Apud  Beve^ 
reg.  t.  II).  AliaGoostaotinopoIi  consuetudotuit,  Eva- 
griotestante,  «  ut  quoties  ex  partibus  immagulati 


A.  coRPORis  Ghristi,  Dei  nostri,  magnus  numerns  au- 
perfuerit,  pueri  impuberes  evocentnr,  qui  easman- 
ducent  {Evagr.,  Histy  eccles.tl.iv^c.d6).  »  Idem  in 
Gallicanis  Ecclesiis  consuevisse  Oeri,  ediscimusex 
concilio  ii  Masticonensi  {Can.  6),  anno  ChriBli  588 
celebrato.  Moremalterum  EccIesiflB  Jerosolymilana 
proprium  Bingbamus  in  medium  profert  ex  Uesy- 
cbio,  qui  Jerosolymitanus  presbyter  et  episcopua 
fuisse  traditur  saBculoGbristi  quinto  aut  Bexto.  ^jus 
verba  sunt  ex  antiqua(h»c  enim  una  superest)  ver- 
sione  Latina : «  Hoo  quod  reliquum  est  de  carnibus 
et  panibus,  in  igne  incendi  praecepit.  Quod  nunc  vi- 
demus  etiam  sensibiliter  in  ecolesia  Oeri,  ignique 
tradi  quaecunqoe  remanere  contigerit  inconsumpta, 
non  omnino  ea  quae  una  die,  vel  duabus,  aut  muitiSy 

n  servata  sunt  {Hesycfi.,  in  LecU.  l.  ii,  c.  8).  >»  Ex  Al- 
bertino,  famoso  Ulo  Galviniani  commenti  patroao, 
hiec  bausit  Bingbamus,  illius  sopbismatis  nimiom 
credulu8,atque  abipsoobservatum  ait :  cNon  fuisse 
Ecclesie  JerosoIymitaofB  oon8uetudinem»re8ervare 
Eucharistiam  dcdie  altero  in  alterum,non  credidia- 
86  eo8  illam  reaiiter,proprie  ac  substaDtialiter.sed 
lypice  lantum  et  symbolice  Cbristisai  corpus  ease» 
Quantum  enim  offendiculum  (inquit  Albertinus) 
Judxis  et  etbnecis  fuisset,  si  Ghriatianos  rescivia- 
senl  Gbristi  sui  corpus  animatum  et  glorioaum 
ignibustradere?8ymplicesetiam  Gbristiani  id  tioi- 
quam  horrendum  abominati  fuissent.  >  Ila  deinde 
Binghamus  idem  buccas  inflat,  ut  io  hec  verba 
erumpat  :  t  Quod  si  LuUum  aliud  argumentum 
suppeteret  contra  transsubstantiationem  et  cultum 

^  hostiae,  haec  res  una  sola  sufHceret  ad  persuaden- 
dum  homini  cuilibet  rationali,  tales  doctrinas  et 
consuetudines  ab  antiqua  Ecclesia  nunquam  esse 
propositas  nd  defensas.  »  Imo  hoc  unum  satis  esse 
posset  ad  evincendum  ratione  omnino  destitutom 
bic  fuise,  qui  tantopere  sibi  ex  hoc  uno  Hesychii 
loco  blanditur,  et  non  eolum  se  tutum  in  Calvini 
senteniia  reputet,  sed  etiam  omnium  orbis  Eccle- 
siarum  de  veritate  ac  roalitate  corporis  Christi  in 
Eucharistia  doctrinam  essereformandamcorrigen- 
dumque  arbitretur. 

Ecquando  enim  ex  eo  quod  aliqui  olim  ritam 
observarunt,  qai  nunc  prorsus  reverentia  debita 
ergatamaugustumsacramentum  carere  videtur^rita 
inferre  possit  minime  eis  persuasum  fuisse  ibi  exi- 
"  stere  verum  corpus  Ghristi?  Tanta  lux  a  dootis  virii 
allataeateccIesiasticaeaclitterariQ  historia  dedo* 
gmateEucbariti8B,utnemodubitarenunojareqaeat, 
tum  nostro,  tum  praeteritis  semper  saouliB,  ooncor- 
des  cum  RomanaprocesBiaseQreoorum  aliorumqaa 
Orientalium  Eccleaias  atque  scriptores  in  credenda 
et  asserenda  reaii  praesentia  Ghristi  in  Bacramento 
altaris.  Medio  seculo  undecimo  HumbertGSy  Bylim 
Candida)  episcopus,  contra  GrflBoum  Nicetam  atylo 
nimisaculeato  in  eorum  irreverentiam  invehebatur. 
dicens  :  «  Panem  frangentes  et  sumentes»  hinc  inde 
decidenlcs  micas  non  curatis.  Quod  enim  solet  con- 
tingerct  dum  patinaa  sanotaa  foliia  palmarum  et 


i03T 


DI8SBRTATI0.  CAP.  XXIII. 


1038 


porcorum  Betisfricatisinhoneste.  Multi  quoque  ve-  A  gnum,  atque  affert  manens  omnino  in  ea  Jordanis 


strum  tam  irreverenter  GORPUsCHRiSTireponunt,ut 
pyxides  inde  cumulent,  et  nedecidat,  aut  supercf- 
fluat,manu  inculcant.  Reliquias  quoque  oblationis, 
velut  communes  panesusqueadfaslidium  sumunt. 
£t  si  Bomere  non  sufficiunt,  subterrant,  aut  in  pu- 
teumprojiciunt  (tfum^^r/.  adv,  Niceiam^  t,  XVIII 
Bitliolh,  PP,).  »  Si  quis  Gaviniani  gregis  inde  colli- 
gere  vellet,aliter  sensissede  Bucharistiailliustem- 
poris  Grscosac  nunc  sentiant,  in  promptu  nnbes 
erit  scrlptorum  veterum  qui  ipsum  falsae  opininnis 
arguant.  Prfleterea,  si  aliquo  in  looo  desiderabatur 
reverentia  erga  corpus  Domini,  nonne  innumeris 
aliis  inlociseamdemobservabatur?  Fortaesisetiam 
paucorum  fuit  mosille/IIumbertus  enim  idem  scri- 


npa,etc.  Omnino  mihi  affcras  salutifera  atque  di- 
vinamysteriaea  hora  qua  Oominus  discipulossuos 
divini  istiusepulifecilparticipes.»  Ergo  hHbes  cor- 
pusDominipostsacrpmsynaxim  magnaveneratione 
asserfatum  in  usu  fuisse.  Ibi  vivificum  corpus  ot 
sanguis  Christi  permanere  credebatur,  et  realiter 
quidem  contra  id  quod  Calviriislae  censent  ;  neque 
post  cccnam  sublata  erat  eadem  realitas,  uti  alii 
Prolcstantes  opinantnr.Hoc  dogma^hanc  fidem  non 
Jerosolymitana  tantum^sed  et  reliquaB  orbis  Bccle- 
siae  profitcbantor,idque  tot  liturgiarum  sanctorum 
que  Patrum  aucloritate  antea  demonstratum  fuit. 
Suspicarine  possis  aliamHesychio  mentem  fidemque 
fuisse?  At  ipse  pro  se  loquatur.  Inquit  enim:«  Car- 


bebat  haec  aevo  suo  :  t  Si  quid  ex  sancta  et  venera-  g  nbm  autem  Christi,  quae  ad   comedendum  inepta 
bili  Eucharistia  in  Jerosolymitanis  Ecclesiisjsuper-      erat  ante  passionem  (quisenim  cupiebat  comodere 


fuerit,nec  incendunt,  nec  in  foveam  mittunt,sed  in 
pyxidem  mundam  recondunt,  et  sequenti  die  com- 
municant  ex  ea  populum,  etc.  Subterrarc  aotem, 
vel  infodere  saactam  Sucharistiam  in  terra,  sicut 
quidam  dicontar  agere,aut  in  lagenam  mittere,aut 
effundere  iilam,  negligentia  magnae8t,etnulius  ti- 
morDei.  •  Equidem  vereor  ne  et  haeo  pro  more 
exaggerarit  Humbertos.Nollus  fortasse  hujusmodi 
fuitabnsos.  Adjicitetiam,ex  qoadam  epistola  Latio 
donata,«Iuce  claris  iotelligi,  eumdem  ritum  divini 
sacri  ficii  sanctam  Jerosolymitanam  Ecclesiam  obser- 
vasseantiquituSjquemsacrosanctaRomanaEcolesia 
obserfare  non  cessat  hactenus.  »  NuIIa  certe  cxcu- 
satiooe  digni  fuissent,  qoi  oiim  adeo  irreverenter 


carnem  Pei?)  aptam  cibo  post  passionem  fecit.  8i 
enim  non  fuisset  crucifixus,  sacrificium  corporis 
Ejcs  minimecomederemus.CoMEDiMusautem  nuno 
ciBUMjSumentes  ejus  mcmoriam  passionis  (Hesych. 
JerosAfi  Levit  l,  i,  e,  2).»  Ex  perspicuis  hiscever- 
bis.non  ex  tenebrosi8,haurienda  est  Hesychii  fides 
atque  doctrina.  Si  caro  Cbristi  facta  est  apta  cibo, 
ergo  eam  revera  in  cibum  sumimus,  et  non  typice 
et  symbolice  tantum  ;  neque  cnim  typus  comedi 
potest.Ad  Levitici  verba  :  Qui  comederit  de  sancii* 
ficatis  per  ignorantiam^  etc.,hsBC  ille  rursus  babet : 
«Sancta  sanctorum  sunt  proprie  Christi  mysteria, 
quia  ipsius  et  corpus,  de  quo  Gabricl  ad  Virgincm 
dicebat  :  Spiritus  sanctus  superveniet  in  tCy  etc.  Ah 


babuissentDominicorpuSjquanquamiifortassenon  ^  hoc  enim  non  solum  alienigenas  et  inquilinos,  et 


animadverterent  ejusmodi  excessum.quod  scirent, 
species  qoidem  eocharisticas  destrui,8ed  nihil  inde 
offici  dominico  oorpori,quod  ineorroptibile  est,  et 
probro  sibi  non  docit  in  officinam.stomachi  nostri 
descendere. 

Agevero,vanitatemargomentationisBinghamianflB 
seu  potios  Albertinians,  ostendemos,  hoc  enim 
bominom  genos  iEsopici  caois  ad  instar  carnem 
veram  dimitteni,etad  illius  umbram  unice  inhians, 
monitore  indiget,  ut  agnoscat  quantum  fallatur  at. 
que  alios  fallat.IIIi  ergo  ex  incensis  sacrificii  in- 
cruenti  reliquiis  deducere  seposse  arbitrantur,non 
agnitam  crcditamquefuisse  veritatem  ac  realitatem 


mercenarios  sacrificii  prohibuit,8ed  nec  per  igno- 
rantiam  perciperepraecepit.  Perignorantiam  autem 
percipit,qui  virtutem  ejus  et  dignitatemignorat,Qui 

NBSCIT  QUIA    CORPUS    HOC     ET   SANOniS  EST  SECUNDUM 

veritatem;  sed  mysteria  quidem  percipit,  nescit 
aotem  mysteriorum  virtutem  {Idem^  in  lib,  vi  ad 
c,  XXII  Levii,).  M 

Inqoient  saneCaIviniani:No8  mysteriorum  virtu- 
tem  probe  scimus  et  credimus.  At,  quseso,  dicant, 
num  scimus  et  credant,in  mysteriis  esse  corpuset 
sanguinem  Christi  secundum  veritatem?  Ineorum 
quidem  mento  ac  cerebro  est.non  in  ipsis  vero  my- 
steriis.Etquare?Quia  sensibus  tantum   fidem   ha- 


corporis  Dominiin  Eucharistia.  Atque  interea  non  ^  bentes,ocaIis  et  scilicet,  tactui  et  odorato,aIiud  niei 


quaerunt,  imo  videre  fugiunt  certam  veritatishujus 
professionem  in  ipsa  Jerosolymitana  Ecclesia  vl- 
guisse.  Ex  sancto  Cyrillo  episcopo  ejusdem  sancts 
Ecclesis  ipsam  antea  statuimus.  Quanta  autem  re- 
Torentia  sacratissimocorpori  etsanguiniDominiibi 
deferretur,  vel  post  missam  peractam,  constat  ex 
Vita  sanct»  Mariae  iCgyptiacffi  in  Palffistina  defun- 
ctiD,qoaB  Sophronio  episcopo  Jeroxolymitano  Hesy- 
chii  synchrono  triboitor,  aot  antiquiorem  babet 
Bcriptorem.  Vide  Surium,  et  Acta  sanctorum,  ad 
diem  secundamAprilis.Ad  Zozimamabbateminquit 
sancta  poenitens  : «  Accipe  mihi  sacrum  vas  vivifici 
corporis  et   sanguinis  Cbristi.  tantis  mysteriis  di- 


merum  panem  et  vinum  concipere  nesciunt  in  sa- 
cramento.  Al  istos  alloquitur  Hesychius,  addens  : 
«  Sermo  qui  prolatus  est  ab  ipso  Cbristo  super  do- 
minicum  mysterium  (id  est,  verba  consecrationis) 
ipse  est  qui  liberat  nos  ab  ignorantia,  removetque 
nos  carnalequidpiam  et  terrenum  de  sanctis  arbi- 
trari  (scilicet,  opinari  adhuc  panem  et  vinum,  qo« 
a  verbis  Christi  eanctificata  sont),  sed  divine  ea  et 
spiritoaliter  accipi  sancit.Qoiain  nobisest  divinos 
Spiritus  (invocatio  videlicet  Spiritus  saocti,  ot  io 
liturgiaQrscorum)  et  sermo  quem  tradidit(nompe 
verba  Domini)  componit  sensus,  et  non  solum  no- 
strum  gustum  producit  ad  mysterium,sed  et  audi- 


1039 


DJS  RBBUS  LITUBOICIS 


1040 


tum  et  visum  et  tactam  et  ordoQatum;ita  ut  nil  in  A  <iui  illud  recte  comedunt^nisi  enim  Chri8tn8,rogB- 


eis  minori  rationi  et  inOrme  menti  proximum,  de 
his  videJicet,quaB  valdesuperna  8UQt,euBpicemur.» 
Veritati  ac  realitati  corporis  Christi  in  Eucharistia 
repugnant  sensus,  repugnat  ratio  et  mensCalvini- 
starum  ;  ast  ubi  perpendit,Spiritum  sanctum  illabi 
in  oblata,  et  Hoc  ett  corpus  meum  per  sacerdotem 
pronuntiari  a  Domino,  desinere  debet  omnis  sen- 
suutn  et  rationis  repugnantia^et  tam  grandis  mira- 
culi  veritas  credenda  est.  Hesychiiperspicua  mens 
hinc  eiucet.  Adhucne  dubilas?  Aadi  qu®  ipse  ad- 
jungit :  «  Sanctificationem  enim  mystici  saorificii, 
et  a  sensibilibusadintelligibilia  translationem,8ive 
commutationem,ei  qui  verusestsacerdos^videlicct, 
Ghristo,  oportet  dari,  id  est,  ipsi  db  eis  miraculum 


tus  esse  sacerdotem,  ipse  venerit,6tcoenam  sancti- 
ficaverit,  el  ioitiaverit  ea  quse  aguntur,  nuilatenaa 
sacriflcium  dominicum flunt,sed  hoc  quod  reliquum 
est  de  carnibus,  »  etc.  Subsequuntur  verba  a  Bia- 
ghamo  supra  adducta,post  quae  Hesychius  explica- 
turus  quid  signiflcet  inceodere  sacriflcii  reliquias, 
hffio  alia  dicere  pergit :  «  Ergo  ex  hoc,  quod  agitur 
sensibiliter,  signiflcatio  cujusdam  iQlelligibilis  rei 
eisqui  intondunt  provenit.  Utquandoad  comestio- 
nem  sacriflcii  deflcimus,  atque  illud  integra  non 
posBumus,mente  forsan  lassescente  sive  deflciente, 

UtrumEAQUiG  VIDENTUR,  COBPUS  OPORTEAT    INTELUGI 

DoMiNiyin  quod  oculisnecangeli  possunt  prospicere 
(en  quse  sit  verilas  et  majestas  hujus   sacramenti} 


CREDERE,  et  imputare ;  quia  per  ejus  virtutem,  et  n  non  relinqui,sed  etiam  tradi  ea  igni  oportet  Spi- 

•J  L  ±  *•  ^!A..—      ..&      ^^      -.-.  J        ±  1_  •  t.  •  *»  ••        • 


FROLATUM  AB  EO  VERBUM,  quae  videntur,tam  sancti- 
floata  suQt,quam  cunctum  carnisexceduntsensum.» 
Indica  mihi,  si  potis  es,quodnam  aliud  miraculum 
in  Eucharistia  deprehendatur,  cui  sensus  et  ratio 
adversentur,  nisi  donorumtransmutatio  in  carnem 
et  sanguinem  Ghristi.  Adjicit  haecalia  Hesychius  : 
«  Qui  enimChristosuurum  mysteriorumsanctiflca- 
tionem  imputant,  etaddentes  sibimetipsis  verbum 
ejus,  quod  nostros  perducit  sensus  adsublimiora, 
non  contaminari  sancta  sanctorum,  utpote  qualia 
oportet  de  eis  intelligentes.  Sed  neoinducuntsuper 
se  iniquitatem  delicti(quod  Galvinianis  accidit,plus 
sensibus  quam  ertlcacis  verborum  Cbristi,  fldem 
prffibeotibus)  comedendo  sancta  sanclorum.  Nec 


ritus,ut  ea  comedut  que  nobis  sunt  ex  infirmitate 
inesibilia.Quomodo  autem  comedat,  cam  cogitaye- 
rimus,  virtuti  Spiritus  esse  possieiLiAy  qvje  nobis 

IMPOSSIBILIAVIDENTUR.  » 

Ocalos,quffi80,  Protestantes  aperiant  :  non  quod 
ipsi  somniant,  sed  quod  catholica  fldea  docat,  in 
Hesychio  per8picient,quanquam  ejus  dictio  allego- 
riis  scatens,  atque  antiqua  Latina  versio,  qaa  sola 
utimur,tenebraram  non  sit  immunis.  Quidnam  est 
quod  in  sacramento  ine£fabili  torquerementem  no- 
Btram  pote8t,eique  dubitationes  ingerere?Illudest, 
utrum  panis  et  vioum.quae  post  ipsam  coQsecratio- 
nem  adhuc  qualia  erant  con8piciuntur,corpu8  opor- 
teat  inteliigi  Domini,  in  quod  eo  transmutata  et 


enim  ut  ad  communem  oibum,  seu  sicut  admysti-      n«n«i»~B«  ««{«..*««i;«  i?«^i*«:«    ^        •*        j        ... 

.      I    .  j     4      n      •    \.     r  ^onversa  universalis  Ecolesia  agnoscit  ac  depr»di- 

cum  et  tcrribiie  el  coeiesle  aecedunt.  »  Passim  Pa-  ^  ««f.k«-  ««;«» ;«,««„„:k:i^  u  *•     .    -j  . 

cat;noc  enim  impossibile  humaniB  rationi  videtur. 


tres  ac  liturgiae  tremendum  ac  terribile  appellant 
altaris  saoramentum,  non  aliam  ob  causam,  nisi 
quia  fldes  nos  docet  sub  eo  ut  in  eo,  quanquam  in- 
visibilem,  realiter  tamen  existere,  Regem  regum 
Dominum. 

Ex  his  ergo  intelligas  quam  improvide  Albertinos 
et  Binghamus  ex  ritu  apudHesychium  indicalo  ex- 
torqucre  se  posse  censuerint  Jerosolymis  olim  mi- 
nime  creditam  fuisse  praesentiam  realcm  dominici 
corporib  in  Eucharistia.  Ipsuni  Hesychium  testem 
persplcuum  catholics  sententie  habemu8,imo  et  in 
ipso  loco  habemus  unde  illi  somniandi  occasionem 
Bumpsere.En  ejus  verba:  cEst  autem  locussanclus 
altare.  Ibi  enim  sanctus  8ANCT0KUMR£QuiESGiT(quse 


At  Hesychius  aitejusmodimentiBhffisitationescom- 
burendaa  esse  ab  igne  Spiritus  sanctiyQobisqae  eo- 
gitaDdumvirtutiSpiritaBeju8dem,adilliu8tran8raD. 
tationera  a  aacerdote  invocati  esse   possibilia  qoe 
nobis  impossibilia  videntur.  Ridendus  plane  sit  qui 
hsec  de  Galviniana  cmna  interpietari  velit ;  cogitur 
enim  sincera  omnium  mens  hsc  intelligerede  reali 
praesentia  Domini  in  8acramento,et  de  substantiali 
donoruni  transelementalione,miraculo  nennpe  qoo- 
tidie  coelitus  facto  in  incruento  sacrificio.Quod  au- 
tem  Hesychius  hic  scribit,Joanni8  Damasceni  verba 
tibi  explicabunt,nam  de  Eucharistialoquens  isait* 
«Non  ut  illud,  quod  in  ccelis  receptum  est,  corpos 
descendat;  sed  quia  panis  et  vindm  in  corpus  ct 


w.  — ^ ^^ —  -.  ,  —  ^-.-. ^  «.  .-.,«** 

olarissima  sunt  verba  Calvinianis  imaginationibus  "  SANOUiNEMDEiTRASNSMUTANTUR.Sireq 


omnino  contraria).Quomodo  ergo  in  his  non  admi- 
randa  sit  sapientia  SpiritusPnullamquippedubita- 
lionem  hujusmodi  intellectui  dereliquit;  propterea 
oarnes  cum  panibus  comedi  praecipiens,  ut  nosin- 
lelligeremus  illud  ab  eo  mysterium  dici,quod  simul 
panis  et  caro  est,  sicut  Christi,  panis  vivi,  qui  de 
ccelo  descendit.  Propter  quod  Elie,8eoundum  Se- 
ptuaginta  Editionem,  carnes  mane,  panes  autem 
vesperi  deferebant  corvi  superne,  prseflgurare  hoc 
mysterium  Domino  volente,  quod  intus  oportet  in 
ecclesia,  in  loco  sancto,  id  est,  ad  altare,  coqui  et 
comedi;alibi  vero  nequaquam,  etc.  Aaron  et  fllii, 


uiraa.quonam 
pacto  id  flat,sat  tibi  8it,hoc  fieri  per  Spiritum  sao- 
ctum  ;  quemadmodum  et  ex  sancta  Dei  Genitrice 
DominuB  sibi  ipsi  carnem  assampait.  Nec  amplius 
quidquam  nobia  perspectum  est  et  ezploratum, 
quam  quod  sermo  Dci  verax  efflcazque  cst,  atqoe 
omniapotest.Modus  vero  investigari  prorsas  nequit 
{Joan.  DamaiCf  de  Fide,  L  rv,  e.  13).»  Sed  et  longo 
antea  .sanctus  Oaudentius  Brizianus  episcopu8,cir- 
citer  annum  Christi  365,  neophytos  docebal  bis 
verbisiM  Si  qua  mysteriorum  superaverint  in  mane 
illius  fuiura:  Resurrectionis  manifestanda,  qu»  ca^ 
pere  modo  non  possamuByhcc  igni  cremanda  aunt, 


1041 


DISSBRTATIO.  CAP.  XXIV. 


1042 


id  cstydlvinotradenda  Spiritui.ut  ea  quorum  ratio- 
nem  modo  non  capimus  ardentis  fldei  spiritu  cun- 
Bumantur  (Gaudcni.  tract.  2  de  ratione  sacram,).  » 
Ibi  autem,  quemadmodum  etiam  supra,  cap.  19 
animadvertimus,  tam  evidenter  catbolicam  doolri- 
nam  Gaudeotiu8exponit,ut  voluntariae  cscitatis  reus 
sit,quieam  nonintueatur.Tumrationem  concludit, 
inquiens  :  c  Hoc^sacriOcium  PascuaB  Salvatoris  tota 
Dobiscum  religiosi  cordis  aviditate  percipite,  ut  ab 
ipso  Domino  nostro  Jeeu  Curi8to,quem  sacramentis 
8UIS  iifEssE  CRBDiMUS,viscerum  nostrorum  sanclifl- 

• 

centur  internu.  ■  Sed  et  Gregorius  Magnus  par^ 
sententia  usus  est.scribens  :  «  Quod  ex  Agno  rema- 
net,igne  comburimus,quando  boc,quod  de  myste- 
rio  Incarnationis  ejus  intelligere  et  penetrare  non 
possumus,  potestati  sancli  Spiritus  reservamus,ut 
non  Buperbe  quis  audeat  vel  contemnere,  vei  de- 
nuntiare,  quod  non  inielligit.  Sed  hoc  igni  tradit, 
cum  sancto  Spiritui  reservat  {Greg.  M.,  hom  22  in 
Evang.  /.  ii).  » 

Atqui  adhucmirantemetinterrogantem  Bingha- 
mum  audire  mihi  videor  :  Qui  fleri  potuit  ut  qui 
revera  crederent  in  sacramento  inesse  realiter  Do- 
mini  corpus,iIIud  postea  comburcrent?  Quid  cthnici 
dixissent?  Nonne  hoo  horrori  etscandalo  fldelibus 
fuisscit?  An  ita  so  res  habuerit,videamus.Quod  sa- 
cramenti reliquiae  igni  traderentur,8tatuil  idem  Bin- 
gbamus,scribens  <  non  fuisseEcclesi»  Jerosolymi- 
tans  consuetudinem,reservareEucharistiam  dedie 
altero  in  alterum.  »  Verba  Hesychii  repetamus  : 
«  Quod  nunc  vidcmus  etiam  sensibiliter  in  Ecclesia 
fleri  ignique  tradi  quaecunque  remanere  contigerit 
inconsnmpta;  non  omninoeaqus  una  die,veldua- 
bu8,  aut  multis  servata  sunt;  slcut  enim  apparet, 
non  hoo  legislator  praecepit,sed  quod  reliquum  est 
inoendi  jubet.  Dies  autem  non  commemoravit,  ut 
quscunque,  cujuscunque  rei  causa  emergcnfe,  re- 
manserint  inconsumpta,  sive  tempus  in  causa  sit, 
sive  quid  aliud  fuerit,  ignis  opus  et  consumptio 
fiat.  »  Si  hsc  diligentius  scrutati  fuissent  hetero- 
doxi,non  earo  suis  obtrusissent  opinionem,sciIicet, 
in  EccIesiaJerosoIymitanadealteroin  allerumdiem 
servatas  non  fuisse  saeriflcii,8ive  EucharistiaB  reli- 
quias.  Imo  contrarium  e  verbis  Hesychii  eruitur; 
ipseunim  eainconsumpta  memorat,«  quae  unadie, 
vel  duabus,  aut  multis  servata  sunt.  »  EJjus  autem 
sensus  est,pr»cipiquidem  a  legereliquias  sacriflcii 
esse  igni  tradendas ;  sed  nihil  deoerni  de  die  quo  sit 
facieoda  combustio ;  et  proinde  intelligis  falso  con- 
tendi  easdem  minime  fuisse  servatas,  ao  statim 
fuisse  combustas.  Quflenam  ergo  Hesychii  mens? 
Quse  olim  fuit,  et  etiamnum  est  catholicae  EcclesiaB 
Scilicet  Eucharisticffi  reliquiae,nisiea8  consumerent 
communicantes,aut  innocentes  pueri,asservabantur 
in  pastophorio^de  quo  infra  erit  eermo.Atquoniam 
Bacrati  panis  species  post  aliquot  aut  multos  dies 
mucorem  aut  odorem  corruptioniscontraherepos- 
8unt,  sive  ex  aqua,  tioeis,  muribus  nliisque  acci- 
dentibus  vitiariytunc  Ecclesia  sibi  persuadens  indd 


A  reccssisse  corpus  et  sanguincm  Domini,  reliquias 
illas  in  subterraneum  sacrum  locum  demittit,  alii 
vero  comburore  consueverunt.  Id  ex  ipso  Hesycbio 
babes,  cum  ait  :  <  Gujuscunquo  rei  causa  emer- 
gente,sive  tempus  in  causasit  (quod  nempe  diutius 
quam  par  sit  servata  fuerint),  sive  quid  aliud  fuo- 
ritf»  inconsumptasunt  ignitradenda.Atquehio  au- 
diendus  Algerus,  qui  circiter  annum  Ghristi  1130 
floruitetscripsit.Inquitenim  :  «Quod  autem  ctiam 
a  religiosis  incendio  tradi  et  ibi  dispHrcre  dicuntur 
ipsas  sacramcntales  species,  non  ad  indignitatem 
Ghristi  flt,quasi  ignibus  cxurendus  tradaiur  ;  quod 
impos3ibileest,oumsitomniumeIementorumDeus. 
Sed  quoties  aliquatalis  indignitas  (quam  nupcr  in- 
nuimus)  ipsi  sacramento  negligenter  acciderit.  ut 

n  borrorem  sumendiincutiantipsossensuales  spccies, 
quas  ibidem  Dens  altissimo  suo  consilio  post  muta- 
TiONEM  SUA  8UBSTANTIA  rcmanere  voluit,  ignibus 
traduntur,  ut  ostendant  quod  suumest,deflciendo 
et  disparendo  sine  omni  foeditate  in  illo  purissimo 
ignis  elemento  (Alger.^  de  Sacram,  corp,  et  sang. 
Dom.,  l.  ii,  c.  1).  »  Audi  etconcilium  Aurelianense 
quartum,anno  Ghristi  541  habitum,  hoc  estyiiedem 
fermetemporibusquibus  floruisse  Hesycbius  credi« 
tur  :  <  Oblata,  inquit,  quae  in  altari  offeruntur,  de 
Sabbato  in  Sabbatum  8emperinnoventur,quia  panes 
propositionis,  quisuper  mensam  Domini  mutaban- 
tur,  ne  diu  servati  mucidi  flant,et  ut  quidam  sen- 
tiunt,  igni  concrementur.  » Imo  «  de  tertio  in  ter- 
tium  diem.  (Eucharistia  mutanda  erat),  ne  forte 
diutius  reservata,  mucida,  quod  absit,flat,  »  ut  est 

C  in  concilio  Turonensi  apud  Beginonem  (L.  i,  c.7,(f^ 
eccles.  DiscipL).  Ex  hactenus  crgo  traditis  coUigere 
jampossint,  si  velint,Prote8tantes,quam  immerito 
auctoritate  Hesychii  utantur  ad  oppugnandam  Ga- 
tholicorum  senientiam  de  Eucharistia.  Imo  et  ab 
eodem  scriptore  discere  coguntur  quid  de  Beren- 
gario  et  Galvino  sentiendum  sit,  cum  non  minus 
Hesychius  quam  universae  orbis  Ecclesiffi  contraria 
plane  eorum  commentis  semper  tradiderint  atque 
crediderint. 

GAPUT  XXIV. 

De  reverentia  prasstila  corpori  Christi.post  sacrificium 
asscrvatOy  ejusque  publica  expositione  et  circum- 
gestatione  in  sacris  supplicationibus. 

Quod  Lutheri  sectatores  docere  adhuc  pergant 
D  extracoenam  evanescere  Euchasistiam,neque  sacra- 
tissimum  Ghristi  corpus  rcliquum  esse  in  sacra- 
mento,mirandum  sane  est ;  nequit  enim  gens  eru- 
dita  non  agnoscere  morem  vel  in  primitiva  Ecclesia 
fuisse  deforendi  domum  Eucharistiam,ad  absentes 
eamdem  miitendi,et  viaticum  per  eam  defercndi  ad 
aegrotantes  in  mortis  periculo,  ut  alios  mores  prae- 
teream,  quorum  tcstes  habemusTertulliaoum,CIe- 
mentem  AIexandrinum,Acta  sancti  Luciani  raarty- 
ris,  Basilium,  Ambrosium,  et  alios  Patres.Apostc- 
licus  ipse  virsanctuslrenffius  apud  Eusebium  [Hist. 
ecctes.jl.VfC.2i)  testatur  ad  Ecclesiarum  presbyte- 
ros,  qui  Pascha  observabant,EuchariBtiam  missam 


1043 


DBi  RBBUS  UTUEGICIS 


1044 


fuisse:  quod  eliam  conQrmatum  habes  a  sancto  A  domua  ae  ad  quiescendum  composuisset.tertio  vo- 


Justino  martyre,eorum  ferme  teraporumscriptore. 
Plurisnefuturaestapud  virosrationeutentesaucto- 
ritas  Lutheri  turbulentissirai  (liceat  dicere)  bominis, 
quam  priorura  soeculorum  Ecclesia?  Tunc  illam 
quam  apostoli  eorumque  discipuli  erudicrunt  apo- 
stolicffi  doctrinaa  corruptricem  non  Huspicari  tantum, 
sed  affirraare,audea9?  Varia  autem  pro  diversitate 
teraporum  et  locorura  fuit  disciplina  Ecclesiffi  in 
asservando  immaculalo  corpore  Christi  post  sacra 
expleta.Neque  propterca  culpandi  veterum  mores» 
quod eamdem  reverentiae  et  obsequii  mensuram  erga 
cocleste  illud  pignus  observarint,  quani  nunctanta 
religione,  laudabilique  consuetudine  catholica  ob- 
eervat  Ecclesia.Olim  ndelibu8,ut  diximus,licuit  sa- 


cem  vocantis  se  audivit,   dicentisque  sibi  :  Surge, 
festina,  quia  modo  est  recesaurus.  Qui  dcscendens 
obtulit  sancto  Domini  corpus ;  quo  accepto,ubi  glu- 
tivit,  eraisit  spiritum,  bonum  viaticum  secam  fe- 
rens.»  Atque  hicobiteranimadverte  corpusquidem 
Domini,non  vero  saaguinem,mini8trari  ajgrotanti- 
bu8  con8uevi88e,ut  intelligas  sub  specie  tantum  pa- 
nis  etiam  veterem  Ecclesiam  censuisse  totumChri- 
stura  contineri,et  a  fldelibus  accipi.  Ad  haec  si  quis 
pelat  quid  corum  temporum  fidelibus  foret  Eucha- 
ristia  reservata,  jam  vidisti  appellari  Domini  cor- 
pus;  qua;  doctrina  satispatet  quantum  Lutheridi- 
scipulisadverselur^reputantibusin  unius  c«n«  usu 
habericorpusChristi  ;  eoquemagisCalviniasseclis, 


cram  Eucharistiam  deferre  ad  ffidea  proprias,  ut  ibi  ^  qui  ne  in  ipsa  quidem  coena  verum  ac  reale  corpua 
! L   w^_i_-i-._  1 : "  nincHAm  nnmini  ncrnoscunt.  Concilium  saneNics- 


comraunionem  peragerent.  Dabatur  hsc  in  manus 
comraunicantiura,earaitineraote88ecumquaudoque 
deferebant;  laicis  interdum  etiam  tradittim  novimua, 

ut  eam  ad  sgros  ferrent.  Omnibus  tamen  eadem  fi- 
des  et  doctrina  erat,8cilicet,in  sacramento  existere 
pretiosum  corpus  et  sanguinem  Domini.Sed  hosce 
mores  religiosos  subsequentium  SKCulorum  disci- 
plina  sustulit.Porrocommunisa  communicHntibus 
inefrabilissacrificii  reliquias,  nisiacommunicaDti- 
busautpuerisinnocentibu8Comederentur,inferrein 
sacrarium,ibique  custodire.Vetuslissimi  bujusmo- 
ris  testem  adducimus  ipsasGonstitutiones  apostoli- 
cas,quas  vel  ipse  Binghamus  Anglus  tantifaciebat. 
HflBC  ibi  leguntur  :  Cumque  universi  et  universae 


ejusdem  Domini  agnoscuat.  Concilium  sane  Nics- 
num  primura  statuit.aecundum  anUquaelegis  regu- 
lam  inflrmos  viatico  non  esse  fraudaodos.  Ergo 
jam  tunc  mos  fuit  sacrum  Domini  corpus  pro  iis 
asservatum  habere. 

In^hujusmodi  veritalem  conspirat  illuslris  sancti 
Cyrilli  Alexandrini  locusjnquientis  :  «  Audio  non- 
nulios  haberi  qui  dicere  audeant  Bucharistiam  nul- 
lam  sanctitatem  accipienlibus  conferre  po88e,8ide 
altero  in  allerum  diem  servetur.  Profecto  qui  talia 
venditant  delirent  nccesse  est.  Neque  enim  Jesua 
Chrietus  alicui  corruptioni  obnoxius  est,  ejusquc 
8ANGTUM  C0RPU8  mutationem  minimeincurril(dum 


perdurant  species).  Sed  et  virtus  ac  vis  benedictio- 
communicaverint,  accipientes  diaconi  quao  super-  qIs  (id  estjConsecrationis)  et  gratia  vivificans  quam 
9unt,inrerantiQpa8topborium(Cofi.<it/tt/.apoj/./.vin,  ^  corpus  Jesu  Christi  semper  in  se  ipso  continet, 


sun 

C.13).»  Creditur  autem  fuisse  pasiopborium  sacra- 
rium,sive  secretarium,non  longe  ab  altari  maximo 
situm.Thalamum  sanctus  Uieronymusappellat.Ibi 
quoque  altare  fuisse  videtur,  ettabernaculum,8ive 
ciborium,  in  quo  veteres  recondere  consueverunt 
sacratissimam  Eucbaristiam,  proinflrmis  potissi- 
mum  reservata.Non  unum  aitare  in  sacris  fledibus 
olimquoque6edif)catum,ex8anctisAmbrosioetPau- 
linoNolanodiscimuSjdumaltariainunabasilicame- 
morant.Optatusquoque  Miievitanus  auctor  est  Eu- 
charistiara  a  Donatistis  adinvenlam  in  altaribus  pro- 
Jectam  fnisse  canibus.Bt  in  Turonensi  concilio  pri- 
mo  anni  567  decernitur : « Ut corpusDomini  in  altari 
sub  crucis  tltulo  componatur.  »  In  turribus  aureis 


perpelua  est  et  immutabilis  {Cyril.  Alex,,  epist,  ai 
Calosyriumadv.  Antropomorph,),  »  Cur  non  b«c  le- 
gunt,  qui  commenta  de  Pascbaaio  Ratberto  ubique 
eomniant  ?  Ex  epistola  etiam  sancti  JoannisChryso- 
storai  ad  Innocentium  I  papam  habemus.sacratisBi- 
mura  Christi  sanguinem  in  ecclesia  a  militibus 
effusnm,  cum  tamen  tuncmissa  minime  celebrare- 
tnr.  Quod  si  tibi  apud  veteres  occurrant  consuela- 
dines  qu8edam,in  queis  reverentiam  desidcres  ergt 
ineffabile  sacramcntum  boc,  aut  simplicitati,  aut 
inconsultffi  pietati eorum temporum  tribucndum  est 
Tanta  eral  tunc  fides  de  veritate  et  virtute  corporis 
Christi  in  Eucharistia,  ut  iis  qui,  instante  morte, 
CQDleste  hoc  pignus  accipere   non   potuerant,  vila 


aut  argenteis  tunc  asservatum  testantur  Gregorius  D  functis  porrigerent,ct  proficuum  censerent.Consue- 

m i_    _A    ^T i! %-i        •  1  j>v  •  -  .  ...     .«^        .•  •      •  • 


Turonensis  et  Venantius  Portunatus.  Quod  super 
altari  requiesceret  Sanctus  sanctorum,  propterea 
8ub  ipso  altari,uti  supra  vidimu8,in  necessitatibus 
privatas  prcces  fuderuntsancli  episcopi  Alexander 
et  Ambrosius.  Gorgonia  quoqueCregorii  Nazianzeni 
soror  intempesta  nocte  ad  altaro  accessit,  et  inde 
accepto  corpore  Doraini,88nitatem  aibi  conquisivit. 
PraBtcrea,Paulino  Diacono  teste,in  Vita  sancti  Am- 
brosii,cum  in  extrcraisidem  sanctus  episcopus  ver- 
saretur,  nocte  accepit  sacratissimura  dominici  cor- 
poris  viaticum.  «  Honoratusenim  sacerdos  (id  est, 
episcopus)  Ecclesi»  Vercellis,  cum  in  superioribus 


tudinem  banc  abrogaruntconcilia^Carthaginicnsia, 
et  Autissiodosense.  Mos  etiam  aliquando  fuitcum 
episcoporum  corporibus  sepelire  Eucharistiam.San- 
cto  quoque  Gregorio  Magno  scribente,  cum  tellos 
evomeret  humatum  corpus  pueruli  cuju8dam,8an- 
ctus  Benedictus  abbas  :  <<  Ite,  inquit,atque  bocdo- 
minicumcorpussuperpectusejuscum  magnarcve- 
reniia  ponite,  et  sic  sepulturie  tradite.  Tudc  susce- 
ptum  corpus  ejus  terra  tenuit,  nec  ultra  projecit 
{Gregor.  H.,  /,  ii,  c.  24).»  Hujusmodi  aliosque  qooa 
prstereo  privatorum  hominum  more8,cum  institn- 
tione  et  majestate  Eucharistie  parum  conformeSi 


1045 


DI88BRTATfO.  CAP.  XXIV. 


1046 


et  ab  anivenali  Ecclesia  nunquam  probatos,  eva-  A.  ruminvetuslissimisetiaixiBaBCQlisaliqDOdveBtiginni 


nuisse  a  multis  saeculis  notum  cst.Ccrte non  aliunde 
olim  processerunt,  nisi  ez  flrma  et  vegcta  (ido  de 
presentia  et  virtute  Christi  in  Eucharistia.  Nostris 
quoque  temporibus  Greoi,aIiique  Ghristiani  Orien- 
tales^Eucharistiam  per  totum  annum  servant,sgri8 
pro  viatico  ministrandam,  neque  eam  mutant,nisi 
anno  ezpleto.  Ne  corrumpatur,  intinctam  pretiosa 
sanguine  iterum  in  furno  coquunt.sivc  czsiccant  : 
quam  consuetudinem  vel  ipse  Arcudius,  Grscus 
6criptor,improbavit.AcceJitquodho8tiamipsamaut 
in  postica  aliaris  aut  in  vasis  ligneis  fcrreisve  inclu- 
sam  et  sine  lampade  asservant.  Haec  Latini  vidcntes 
mirantur,  atque  cis  vitio  vertnnt  tam  parum  reve- 
rentifeimpendisacratissimocorpori  Christi.  At  illi 


se  nobis  ofTert  et  circamgestati,  et  palam  ezpositi, 
divini  sacramenti.  Supra,  cap.  19,  ez  Ordine  Ro- 
mano,  qui  ante  annos  saltem  nongentos  scriptus  vi- 
detur,08tcndimus  ezpositam  fuissein  altari  Eacba- 
ristiam,  antequam  missa  ponttflcalis  incboaretur, 
Hanc  autem  de  sacrario^sive  conditorio,  ubi  repo- 
sita  antea  fuerat,eductam  et  in  processione  delatam 
fuisse  ad  aftare,  ediscere  possumus  e  Gregorio 
Turonensi,  qui  saeculo  Christi  sezto  ita  scribebat : 
«  Tempus  ad  sacriflcium  offerendum  advenit;  acce- 
ptaque  turri  (vape,scilicet,aureo  aut  argenteo),  dia- 
conus,  in  qua  ministerium  (rectius  alii  Codices  ha- 
bcnt  mysterium)  dominici  corporis  habebatur,  ferre 
cocpit  ad  ostium;ingressusquetemplum,uteam  BU- 


se  paupertatis,  ac  Turcico  tyrannidis  czcusatione  |^  peraltari  superponeret,  elapsademanibus  ejus  fe- 


defendunt;  et  quod  magnopere  refert,  nihiiominus 
omnes  concorditer  fatentur  et  oredunt  in  scrvata 
Eucbaristia  realiter  contincri  sanctissimum  Christi 
corpus,  uti  ez  eorum  editis  profcssionibus  (\t\e\  et 
aliis  actis  evidentissimeconstat,etimpudensJamsit 
qui  de  bac  eorum  flde  ac  professione  dubilct. 

Occidentalcs  autem  Ecclcsis,  et  Romana  in  primis 
omnium  magi8tra,ez  quo  Berengarius  EucharistijB 
dignitatem  deprimero  impio  dogmalc  conatus  est, 
nihil  antiquius  habuerequamcultum  etreverentiam 
erga  augustissimum  altaris  sacramenlum  quoiidie 
augere.  Hinc  natum  festum  Gorporis  Christi;  hino 
publica  ejusdem  ezpositio  in  altari  ezlra  saoriO- 
cium;hinc  ejus  circumgestatio  in  sacrissupplicatio- 


rebitur  in  aera  {Greg.  Tur,. de  Glor,  mart,  1. 1). » Non 
sine  ingcnti  reverentia  tunc  gesiatum  fuisse  Christi 
corpus,  no8  edocebit  antiquus  Ordo  Gallicane  Eo- 
clesisB  a  praelaudato  Martene  editu9,et  8ancto  Ger« 
mano  Parisiensi  episcopo  per  conjecturam  tributus, 
!n  quo  legitur :  u  Nuno  autem  procedentem  ad  alla- 
rium  corpus  Ghristi.non  jam  tubis  irreprehensibi- 
libus,8ed  spiritualibus  vocibu8,pr«eclaraGhri8tima« 
gnalia  dulci  melodia  psallat  Ecolesia.  Gorpus  vero 
Domini  ideo  deferturintarribu8,qui&  monumentum 
Domini, »  etc.Antea  is  auctor  dizerat :  «  Psallenti- 
bus  cleriois  procedit  sacerdos  is  specie  Christi  de 
sacrario,  tanquam  de  ccslo  in  Arca  Domini,  »  eto. 
Idem  quoqueabantiquissoculisagereconsueyerunt 


.,  »11         1  i       j»    •  1  ^  Graeci,  cum  celebratur  PrcBsanctificatorum  missa. 

nibus  eztra  templura,et  benedicuonem  populo  per  T  m  •  x-  i      j    w 

,.  .    „  *^  *^       ;.    ^  Tunc  enim  summa  reverentia  e  sacrario  ad  altare 

ipsum  impcrtiri.  IJsc,  non  negamus,  nova  sunt  m 


Ecclesia  Dei;  ncque  enim  pcr  priora  duodecim  sse- 
cula  ullum  eorum  vestigium  nobis  se  ofTert  in  vete- 
rum  libris.  Quaesitum  fuit  num  Urbanus  IV  papa, 
cum  anno  Christi  1264  festum  Corporis  Chrisli  in- 
stituit.etiam  publicarn eam supplicationcm institue- 
rit  in  qua  nunc  gestatur  idem  Domini  corpus.Potior 
8ententiavidetur,utieminentis8imuscardinuli8Lam. 
bertinus  scripsit  (Lib.i,instruct,5)^  nuilam  ejusmodi 
processionis,  sive  pupplicationi8,institutionGm  tri- 
buendam  esse  Urbano,cum  de  boc  monumentavete- 
rum  prorsus  sileant,et  sine  testibus  idoncis  de  anli- 
quarum  rerum  veritate  decernere  prudentis  viri  non 
sit.  Anno  tantum  Ghristi  1336,  uti  memorise  tradit 


persanctiflcata  dona  deferuntur,  et,  teste  vetustis- 
simo  auctore  Gbronici  pascbali8,8iveAlezandrini,ad 
Olympiadem  348,  anno  quinto,  populus  canere  cob- 
pit :  Nunc  virtutes  cfttorum  nobisguh  invisibiliter 
ADORANT  Deum.  Ecce  enim  egreditur  rez  qlorle* 
Eccesacrificium  mysticum  ofJertur.Cum  fide  et  tremore 
accedamuStUt  vita*  simui  participes  aeternae.Alleluia. 
Certum  tamen  est,  non  ante  saeculum  Christi  deci- 
mum  tertium  invectum  fuisse  morem  ezponendicor 
pus  Domini  in  altari,atque  in  ostensorio  supra  emi- 
ncntem  thronum,neque  circumferendieztrasacras 
eedes  ingenti  cum  pompa  et  sub  umbello,  ut  nuno 
fieri  cernimuB.  Ritum  buncnil  mirum  siProtestan- 


^     I  pi  ,  ,,.  ^,  tesimprobent,  quod  impns  iUorumde  Eucharistia 

GualvaneusFlarama^tJoannesVicecomesNovarien-  n      •   •     -l        \         .      o,-  r,    l-  j- 

.„,.....,  .  ,      ii  opinionibus  adversetur.  Si  Grotium  audimus,  mos 

iate  praoter  novitatem,  «  etiam  a  consuetudine  vete- 

rum  discrepat,  qui  ab  ipao  conspectu  EucbariBtis 

non  coramunicante8arcebanl(l/^o  Gro/.,  in  adnot, 

ad  consuU.Cassandri,  art.  40). »  De  hoc  aliquid  nunc 

dicendum. 


6isepi8copus,etEccIesi(BMcdiolanensisconservator, 
festum  dc  Corpore  Christi  celebrari  ordinavit.  Ibi 
fuit  universus  clerus,et  qusedam  mirabilisprocessio 
religiosorum,  qualem  Roma  sibi  ipsi  relicta  facere 
non  potuisset  (G.  Flammay  de  Beb.  yest.  Vicecom., 
t.  XII  Ber.  Italic),  »  Vides  fcstum  uti  et  prccessio- 
nem  Corporis  Christi  tunc  primum  instituta  Medio- 
lani.  Doctissimus  etiam  vir  Joannes  de  Joannc  ca- 
nonicus  Panormitanus  animadvertit  (De  divin.Sicul. 
Offic.y  c.  33)  anno  tantum  f346occurrcre  memoriam 
fcsli  Gorporis  Chrisli  in  Miesalibus  Siculis.  Et  sane 
constitutionem  Urbani  IV  serius  in  Galliis  ipsisre- 
ceptam  prodit  Pater  Martene  (De  eecles.  Ritib.).  Vc- 


Respicit  Grotius  ad  canonem  8eptimum,qui  aliis 
est  nonus  aut  decimus  ex  eorum  numero  quos  apo- 
stolorum  appcllamus,  ubi  h»c  verba,Diony8io  Ezi- 
guo  intcrpreie  :  «  Omnes  fideles  qui  ingrediuntur 
Ecclesiara,  non  autcm  perseverant  in  oratione,  ne 
sacram  comraunionem  porcipiunt,velut  inquietudi- 
nes  Ecclesi®  commoventes,  convenit  communione 


1047 


OB  RBBU8  UTURQICIS  DI8SBRTATI0.  CAP.  XXIV. 


1048 


privari.  •  Ad  bec  in  concilio  Anliochcno,quod  lia-  A 
bitam  fuit  anno  Ghristi  341,  canon  2  hisce  verbis 
est  conceptu8:«  Omnes  qui  in  eoclesiam  ingrediun- 
tur,  et  sacras  Scripturas  audiunt,  orationi  autem 
cum  populo  non  communicant,vel  sanctam  Eucha* 
ristiae  participationem  propter  aliquam  insolentiam 
aversantur,  eos  ah  Eccleaia  ezpelli  (oportet)  donec, 
postquam  confessi  fuerint,  fructusque  poenitenlis 
ostenderint,  et  imploraverint,  veniam  assequi  pos* 
sint.  »  Propterea  Binghamus  censuit  omnes  fideles 
olim  ad  Ecdesiam  confluentes  «  per  regulas  Ecole- 
Bm  ad  sumendum  Eucharistiam  sub  pcBna  censurs 
ecciesiasticaB  accedere  debuisse  {uingham,,,  L  xv,  ^. 
4,§  1).  »  Sed  bunc  usum  primitivae  Ecclesiee  fru- 
stra  extorsit  Grotius  adversus  recentiorem  RomansB 
Ecciesis^quasi  extra  sacrificium  conspicere  Eucha-  g 
ristiam  non  liceret.TertuUianus  ipse  auctor  est  con- 
suevisse  fideles  solvere  stationem,  seu  sacrificium, 
«  accepto  corpore  Domini  [TertuL^  /.  de  OraL,  c, 
19}.«At  simul  monet,licuis8e  interesse  «  sacrificio- 
rum  orationibus,  et  acceptum  corpus  Domini  •  se- 
cum  postea  deferre  domuro.Idem  sane  corpus  erat 
Christi  Jesu  sumptum  domi,aut  ad  ftgrotantes  de« 
latum,atque  acceptum  in  ecclesia.Ideoque  et  nunc 
quod  in  ecclesia  est  reale  corpus  Domini,  ibique, 
ut  vidimu8,antiquitu8  eliamadorabatur^nondesinit 
esse  verum  Domini  corpus,  si  extra  ecclesiam  aut 
ad  eosdem  infirmos  defertur,  aat  devotionis  et  ad- 
orationis  gratiainpublicissupplicationibus  oircum- 
gestatur.  An  autem  anathemate  percellcremur  pri- 


mitive  Ecclesi»  ssculis  qui  incruento  sacrificio  in- 


teressent,  neque  Eucharistiam  acciperent,  dubitari 
posse  de  tanto  rigore  videtur.  Gerte  poenitentes,  qui 
consistentes  appellabantur,sacrificio  intererant,ne- 
que  propterea  communicabant.  In  Antiocheno  au- 
iem  canone  expellendi  ab  ecclesia  dicuntur,  qui 


.C 


c(  orationi  cum  populo  non  communicant  (fortasse 
quod  discederent  ante  missam  Bdeliuio)  vel  Eu- 
charistiam  propter  aliquam  insolentiam  aversan- 
tur,  (aut)  inquietudinem  in  ecclesia  commovent.  » 
Hi  soandalo  fidelibus  erant,  eRmque  ob  causam 
poenitentiae  subjiciebantur.  Eodem  saBculo  quo  An* 
tiochenum  concilium  est  habitum  sancti  Ambrosiua 
et  Joannes  Gbrysostomus  frequenlem  commuDio* 
nem  exolevisse  agnoscunt ;  at  nemo  prsBceptnm 
hac  de  re  memorat.  Ghrysostomos  vero  increpat 
quidem  et  arguit,  uti  in  pietate  frigidoB,qui  missa 
intererant,  et  minime  communicabant,  nunquam 
tamen  eos  anathemate  percutiendos  ait.  Balsamon 
ipse  GreBGOS  (/a  Respont.ad  UarcAiexandrix  epise,) 
censuit  minime  ab  Antiocheno  canone  coactoa 
fuisse  cunctos  ad  communionem  accedere^  qui  sa- 
cns  intererant.  Uti  constat  ex  eorumdem  aposto- 
lorum  Gonstitutionibus  {Can.  6),  erant  interdum 
pre8byleri,'diaconi,  aliique  ex  sacri  ordinis  ,cata- 
lego,  qui  non  communicabant.Ubi  legitimam  cao- 
sam  adducerent  quare  a  communione  abstinois- 
sent,  veniara  consequebantur.  Gsterom  frustra 
novitatem  ritus  objicias  publicaB  expositioni  domi- 
nici  corporis;  ejusque  in  sacris  supplicationibus 
circurogestationi;poslquam  enim  demonstratum  est 
perpelua  fide  ab  Ecclesia  universa  creditam  fuisse 
realem  praesentiam  Christi  Jesu  in  8acramento,lam 
in  missa,  quam  extra  missam,  sive  hoc  in  temploi 
sive  extra  acciperetur,  eique  adorationem  semper  a 
fidelibus  fuisse  iropensam,  legitimus  quoque  ritas 
sit  oportet,  qui  cum  ipso  inconcusso  dogmate  cohc- 
ret,  atque  ab  ipso  defluit.  Circumferebatur  etiam  a 
Judffiis  arca  Domini,quffi  figura  tantum  fuitcoelestis 
Eucharistie;  cur  non  et  veritas  circumgestetur,  ad 
augendum  honorem  divini  Salvatoris  nostri,  soo- 
rumque  fidelium  pietatem  amplificandam  ? 


1249 


SANCTI  CARILKFI  SACSBD.  £T  MON.  YITA,  A  B.  SIVIABDO  SCBIPTA. 


125o 


digQitatemclarissimisortus.Quiquanqaamnobilita-  A  ineDtariaeapotheciBquepraepositusmonasterialibua- 


tisclarereottilulisyaccessittamenbuicnobilitatiani 
znus  clienteJee  devotissimus  dominicfle  qu«  eos  obum- 
brata  sfficuli  dignitate,  potiore  donavit  claritudine. 
Susceperunt  itaque  sibi  donatum  Dei  famuium,  et 
tenerioribus  quidem  adbuc  morantem  in  annis  stu< 
diose  nutrieruDt.Atvero  appellenteeo  temporaquae 
sludiis  sunt  habilia  di8cendis,doctrinsegratiainmo- 
nasterium,  cui  Menate  vocabulum  e8t,mittitur,ubi, 
Domino  comministratore,  et  litterarum  facundiam 
et  sanct»  conversationis  suecepit  normam.  Videns 
namque  ejnsdem  loci  devotos  Ghristi  famulos,alter- 
utrum  in  ejus  charitate  sese  praecedere  festinantes, 
et  ut  eum  alius  verbo,  alius  inatrueret^exemplo  la- 
borantes,ip8um  vero  tanquam  bonam  terram  susce- 
pto  divini  verbi  feDore,.quo  ceotuplicatam  redderet 


Sicque  tandem,rupti3  deliberationum  morulis,  pe- 
dem  a  moDasterio  extulere,  et  destinatum  iter  car- 
pere  coepere.  Emenso  itaque  non  multo  a  monaste- 
rio  itinere,  Ligeris  adiere  fretum.  Quod  navi  cou- 
scensa  Cbristoquc  propitio  facile  transmearunt,  et 

insuburdiuraAurelianensedevenerunt.Auditaautem 
prsestantissimi  viri  et  Deo  amabilis  Mazimini  fama, 
qui  in  iisdem  locis  cobortibus  moDacborum  incce- 
nobio  Miciacensi  degentium  praeerat,  citissime  ad 
eum  vidensum  convolaverunt.  Isdem  namque  prae- 
clarus  meritis  vir  Maximious  a  Clodovei  regis  et  re- 
gioae  ejus  Clolidis  liberalitate  fuodum  aoceperat,iD 
quo  sibi  suisque  ccenobium  construzerat,  et  iu  eo 
spiritalipbilosophiaetuDctemporisoperamdabat.Qui 
ut  sanctorum  cogDovil  advcDtum  virorum,6tardeD- 


semeDtem. Nempe  quauquamj mmaturitas  temporis  ^  tem  circaDei culturam  affectum  protiuus cis  et  secu 


m 


juveoiles  repromitteret  aoDOS,  gravitas  tamcDiDte- 
rior  lascivos  compresserat  motus.EtquaDquam  cal- 
leret  iutelligeDtiffi  sapieDtiaeque  acrimonia,  veluti 
ad  omuia  iDvalidu8,humilitate  magistra,  a  seuiori- 
bu8  studebatexpeterecoDsuIta;  etquaequeexeorum 
ore  audiebat,  veluti  oracula  sibi  diviuitus  emissa, 
summopere  studebat  servaada.  loterea,  cum  iisdiu 
operam  daret  exercitiis,  veluti  in  gymnasio  exerci- 
tatus  coelesti,  cupiebat  tandem  aperto  sese  credere 
campo,  et  singulari  contradiabolum  dimicarecerta- 
mine,  eremiticam  scilicet  appetens  vitam,  in  qua 
solus  cum  solo  dextram  consereret»  et  fautrice  Divi- 
nitate  hostem,  protervum  bumilitatis  protereret  ar- 
mis.  Haec  eo  intra  se  diutius volvente,  et  debita  cum 


habitandi  (acultatatem,  et  fratrum attribuit societa- 
tem. 

Ipsi  vero,  neqnaquam  obliti  suae  propositum  in- 
tentionis,  haud  retro  aciem  meotis  retorserunt,vel 
tepiditati  autignaviae  manusdederunt ;  sed  tanquam 
evangelico  manum  imponentes  aratro,  mentis  obtu- 
tibus  ad  bravium  supernae  vocatioois  ioteDdebaot, 
castigabaotque  corporis  seDsusasiDistrisaffeclibus 
ac  studebaot  eos  veoustate  sacrorum  actuum  exhi- 
bitioDibus,studioque  illis  erat  et  opere  sese  reddere 
coDspicuosetsermooibus  saisos.  Eratioeorum  ope- 
ribus  videotium  admiratio  et  io  sermooibus  gratiae 
oblectatio.  Reddebat  oamque  eos  castitas  floridos, 
fldes  iovictos,  meotis  puritas  simplices,  spleodor 


cautelaqualitersibi  ageodumessetdeliberaDtequa-  C  ^^*®  laudabiles.  Praepooebalur  ab  eis  cuoctis   quae 


dam  die  vir  spectabilis  vitae  et  per  cunctalaudabilis, 
ejusdem  coenobii  monachu8,Avitus  nomine,ei  collo- 
cutionis  gratia  adfuit.  Erat  namque  isdem  de  quo 
sernio  agiturvir,quanquamminu8ciarus  secundum 
perituram  saeouli  dignitatem  prosapia,  meritorum 
tamen  praeditus  summorum  praerogativa.Dumergo 
inter  se  opportuna  colloquia  serunt  et  divini  epulas 
verbi  palatomentisdegustant,  codicem  sanctiEvan- 
gelii  textum  gestantem  aperiunt,  oblatamque  oculis 
lineam,quae  prima  fronte  occurrit.lingua  recitant, 
mente  pertractant.  Erat  namque  hujusmodi  :  Qui 
plus  diligU  pairem  aut  mairem  aut  fraires  aui  sorores 
quam  me,  non  polesi  meus  esse  discipulus,  ei  non  esi 
tne  dignus,  Ccepere  itaque  voluti  animalia  mundaci- 


diligi  possuntin  dilectione  Domious,  et  propriae  di- 
lectiooi  Dullo  modo  suppooebatur  proximus.  Erat 
illis  humilitas  dod  modo  verborum  vel  habitus,  sed 
totus  ipsorum  veritate  cooditus  erat  actus,  ita  ut 
quicuoque  eos  viderent,  in  eorum  studiisvelut  pi- 
ctura  spirituali  verba  Dumini  picta  pularent  quibus 
ait :  Si  quis  vull  venire  post  me,  abnegei  semeiipsum 
et  tollai  crucem  suam  et  sequaiuv  me. 

IntereavirpiaBrecordationisMaximinus,  ubicom- 
periteorum8tudia,circatheoricaB(a)anheIorcappcti' 
tum,vitamqneperorationumiD8taDtiam,vigiliarum 
a8siduitatem,precum  perDoctatioDem,ad  supernum 
aspicare  conventum,  studuitambossacerdotali  insi- 
gnire  dignitate,  cujus  voluntati  divina  provisione 


bum  hunc  dento  discretionis  terere,  et  quia  se  plus  n  P^^osper  cessit  eventus.  At(ft)  dcYOtissimi  Christi  fa- 


ad  arduam  cooversatioDem  haec  verba  sectaodam 
admooereDt,  commeotari ;  ubi,  scilicet,  vacui  pa- 
reotum  sollicitudine,  alieoi  a  cogoatorum  ootitia, 
8olo  brachio  iDteotioDiscoelestissaDCtiquedesiderii 
vitia  carois  libere  posseot  conterere. 

ItaqueevestigioPetrumsecuti  apo8toIum,qui  voce 
jubentisauditaprotinus,retibusnaviquereIictis,Do- 
mini  secutus  est  itinera,  beatus  Avitus  claves  cella- 
rii  cum  cingulo  revinctasclanculoabbatissui  suppo- 
suit  cervicali.  Erat  namque  tunc  temporis  rei  fru- 

(a)  i4/.,  theoriae. 
(6)  AL^  interea. 


muli,  nimio  flagrantes  amore,  nec  satisOeri  suo  in 
his  desiderio  ccrnentes,  remotius  sibi  habitaculum 
judicarunt  perquirendum.  Ad  quam  rem  non  illos 
fluctivagaincitabat  levita8,sed  Dominiexcitabat  vo- 
luntas,  Christoque  placendi  inexplebilis  cupiditas. 
Erat  namque  illud  studii,  ut  quia  annosum  jam 
transegerant  in  coenobitali  conversatione  cursum, 
attingereanachoritalecertamen((;)mererenturnequa 
illis  deesset  perfectio,  quam  eis  demonstrabat  Pa< 
trum  recitata  lectio.  Itaque  ab  eodem  quoque  looo 
pedem  referentes,  vastas  expetunt  Perthesi  saltus 

{q  AL^  singulare. 


1251 


SAKCTI  CARILBFl  SACtiSDOTIS  ftt  II6i<ACHI 


im 


solitudines.  Quas  peragrantes,  inter  opacaquseqtie  A  Gumque  noctis  sp&tia  orationibos  oocupasset,  lA 


nemorum  et  iustra  abditissima  ferarum,  obvium  se 
tulit  eorum  conspectibus  fertilis  locus;  qui  tunc  Pi- 
ciucus  diclus,  at  nunc  vocabulo  Gells  sancti  Aviti 
cognoscitur  insignitus.  Sane  ut  amcBna  Divinitatis 
potentia  in  eorum  cordibus  uberrimum  monstraret 
fluere  santi  Spiritusrivum,  eis  fontem  aperuit  aquse 
viventis,  nequailli  qui  gratia  sancti  Spiriius  pota- 
bantur  interius,  necessitate  gravarentur  exterius. 
Quem  fonlem  beatissimus  Carilefus  manu  sua,  ut 
aquse  retentor  essct,  terrestri  circumdedit  aediflcio, 
et  hactenus  ob  amorem  illius  a  devotis  non  igno- 
bili  tegituroperculo.  Quem  locumtanquamDomini 
provisione  sibi  delectum  complezi,  ineostationem 
collocant,  diesque  complures  in  sanctas  Trinitatis 
devotione  continuant. 

Cum  vero  et  tempora  eis  divinis  studiis  manci- 
pata  in  eodem  loco  protelarentur,  et  odor  eorum 
notitiae  atque  operum  circumquaque  divulgaretur, 
famabeatissimi  Aviti  aures  supradictiregis  occupa- 
vit,  probata  veridica  Salvatoris  sententia  dicentis  : 
Nemo  accendil  lucernam^  et  in  abscondilo  ponil^neque 
sub  modio^sed  supra  candelabrumyUt  qui  ingrediuniur 
Inmen  videanL  Jussu  ilaque  ipsius  inclyti  regis,  et 
basilica  in  eodem  loco  fabricatur,  opibnsque  regiis 
datur,  nec  non  cccnobium  prscparatur,  quatenus 
lychnus  sancts  Ecclesioe  nequam  fulvis  occule- 
returiu  tenebris,  sed  cunctis  sanctse  Ecclesiffi  filiis 
sui  radios  spargeret  luminis. 

Beatus  autem  Carilefus  (prout  moris  est  sanctis 
viris  prospera  vitare,  sinistra  ob  custodiam  sui  ap- 
peterc)  in  iis  charissimum  sibi  relinquens  losis  Avi-^ 
tum,  carne  ab  ejus  praesentia  in  interiora  secessit 
eremi,cum  tameu  ei  inexlricabilibusessetdevinctus 
nexibus  animi.  Neque  enim  Divinitas  probabatduos 
sui  exercitus  inclytos  duces  uni  debere  praeesse 
caulse,  cum  pluribus  uter  eorum  sufficere  posset. 
Itaque,  assumptosecumsuocommilitoneDaumero, 
conservoque  itidem  Gallo,  pedem  vertit  in  partes 
Cenomanicae  urbis.  Tandemque  divertit  in  locum, 
veterum  vocabulo  Casa-Gayani  nuncupatum  situm  in 
parochiaLabrocinensipropequemlocumdefluitAni- 
solaeamnisquihactenusnomenipsiusfluviimutuans 
eodem  quo  illenuncupatur  nomine,  in  quod  multis 
admodum  delituit  diebus.  Eralnamque  locusacu- 
juslibet  accessu  secretus,  in  altitudine  eremi,  a  vi- 


crastinumcellulamhabitationissibietfratribusaais 
intra  parietinas  supradicti  flediflcii  vimine  lento  coo- 
tezit,ethincindeagricuIturaeoperam  dare  inchoavit 
Itaque  die  qtiadam  Cum  operi  instaret  coepto,vi- 
temque  fepertam  tanquamvoti  sui  adjutricem  cir- 
cumfodiendo,  et  superfiua  qusfjoe  resecando,  ez- 
coleret,  sudore  laboris   coactns,  vestimento  qood 
cucullam  vocant  exutud,  quercui  appendit.  loter 
haec  autem  avicula  perezigua  cuj  us  vocabnlum  estbi- 
triscus  (a),dumsingulaquaquaversum(uteimo9est) 
vaga  pererrat,  et  Juxta  familiarem  sibi  consaetadi- 
nemintimaqusquequadamcuriositatedictanteper- 
lustrat,  vestimento  se  abdit,  atqne  recedens  ovom 
enixum  reliquit.Carilefus  autem  devotus  Christifa- 
g  mulus,  operediarnoezplicito,  cumjamaolverticem 
axisdecliviorlinqueret,etoccasumtepescentibo8ni- 
diisvicinumpro[taitteret,vestimentamresb£Dptaro8 
arboremadiitovumquealitisreperit.Qaovisoinaesti- 
mabilelgaudiumcumadmiralionemfstumeumocco- 
pavit,  totumque,  spatium  illud,  quo  lucis  abscessa 
umbrffiterrastenuerunt.inlaudibuadivinisezpendit* 
Cu m  vero jubare suo PhGebea lampas  jam mandom 
venustaret,  et,  suppressis  caec®  noctis  tenebns, 
umbrarumtdensitate  bccultata  manifesta  redderen- 
tur,  sumpto  secum  germanosud  Daomero,  bealom 
Avitum  petiit,  de  his  qus  corde  iliius  tegebantor 
consulturus,  simulqoe  et  de  loci  inventi  opportani- 
tate  perlaturud.  Interea  dum,  ut  moris  est  sanetis 
viris,  multa  muTtorum  utilitati  profutura  inter  eos 
vertuntur,  venerandus  vir,  inter  caetera  et  illod, 
quod  eievenerat,  venerabili  Avito  retnlit,  ezplorare 
volens  utrum  abeo  quasi  novom  aliqood  accidens  ao- 
diretur,  vel  si  quid  hac  re  portendi  posse  videretor. 
Vir  autem  Domini  Avitus  se  eis  moveri  confessos 
est,  et  quia  non  frustra  nec  casu  id  acciderit  adjon- 
gens,  ait  :  (c  0  mi  amantissime,  et  nnlli   poBtpo- 
nende  mortalium,  Carilefe,  insiste  labori ;  noo  beo 
quidem  qualiacunqce  promittant,  sed  editus  alitis 
fetos^magnoslociinins  futuros  portendit  proventos. 
Scito  enim  multom.ijorem  ejusdeihiocifQtahimDtf. 
minicum  gregem  quam  quem  hic  cernis  nobiscom 
consistentem.  Qui,  tanquam  optimi  milites  in  ezer- 
citiis  Domini  vitam  transigentes,  post  laboriosoa 
carnis  triumphos,  a  Domino  immarcescibiles  labo- 
rum  suorum  consoquentur  fructus.»  Noetem  itaqae 


ventium  conversatione  remotus,  sed  tamen  terrae  D  illam  insomnem  ducentcs,  totam  eam  Domini  ser- 


fertilitate  jucundus.  Rcpcrit  otiam  inibi  fontem  vi- 
vaci  vena  fluvium  evomentem,  parictesque  vetusti 
aedificii  seniolabentes,dignitat6m  tamen  pristinam 
ipsius  operis  vestigiis  protestantc^.ObtuIitseetiam 
ejus  conspectibus  parvavitis.  Cumquehsecsingula 
lumine  curioso  perlustraret,  inaestimabili  sufTusus 
gaudio,  in  terram  sose  protinus  dedit,  et  misericor- 
diae  Domini,  lanquam  qui  hoeo  sibi  praDparaverat, 
gratias  reddebat  innumeras,tolis  supplicans  viribus 
ut  qui  ei  praeparaverat  locum,  fructus  quoque  ope- 
rarii   coelestis   sibi   ibidem    pcragere   pracciperct. 

(a)  ///.',  bitericus. 


vitio  dedicavere.  £t  nunc  sermo  erat  eia  de  pr«- 
sentis  vitaeinstitutione,nuncad  faturam  remanera- 
(ionem  locutio  percurrebat ;  modo  immortaliom 
BpirituumconsoHiointereratnuncautemsanctoram 
virorum  documenta  atque  ezempla,  nune  item  ad 
Psalterii  modulamen  dulci  plectro  mens  docta,etad 
suavem  Domino  sonum  reddendompulsabat.Iisitt- 
quc  actibus,totius  noctis  opaca  solati  sunt  tenebras. 
At  fatiscentibus  umbris,  Christi  miles  Canlefus,  re- 
pedans  quo  venerat,  tugurio  sese  recepit  dileeto. 
Erat  nempe,  ut  jam  dictum  est,  isdem  locus  seco- 


1253 


B.  81YIARD0  SCRIPTA. 


1254 


rus  totius  ezterni  tamultus/  et  tantummodo  feris  A  sermo  agitur.  »  Buntes  itaque  pervenerunt  ad  lo- 


eremiquefamiliarissimisanimantibuspervius.Nam- 
queearum  advcntusspe  visit8batur,itautquodam- 
modo  de  eo  proprie  dictum  videretur :  Et  beslix 
terrss  paci/icss  erunt  tibi,  Erat  namque  specta- 
bile  videre  bubalum,  qui  in  ea  provincis  difficilis 
est  inventu,  inter  cstera  animantia  venientem  ad 
eum.  Et  qui  ante  spissiuribus  £ese  locis  tantum  oc- 
culendum  credidcrat,  tnncvideres  eum,omnis  sse- 
vitiae  oblitum,  et  depositis  rictibus  et  feralisanimi 
pervicacia,  servo  Domini  mitem  et  se  tractdbilem 
prsbere,  atqne  in  morem  adorantis  torosam  cervi- 
ceminclinarevirumquevenerabilemsubmotoomnis 
timorisangore,belluamadeuntem,lentoungueseta8 
inter  cornua  sulcantem,  ncc  non  collitoros  atque 


cum,  in  quo  Domini  servus,  bestia  sibi  famulante, 
Dominum  exorabat. 

Tunc  rex,  viso  boc  miraculo,  nequaquam  Dei  po- 
tentiam  studuit  in  talibus  venerari,  sed,  permotus 
indignatione,  bas  increpando  voces  ccepit  emittere  : 
•  Unde,  inquit,  vobis,  o  incognitae  personffi,  tanta 
praesumptionis  superbia,  ut  mei  juris  saltum,  nullo 
concedente,  ausi  sitis  irrumpere,  aut  nostrsB  vena- 
tionis  dignitatem  vestraimportunitatevelin  aliquo 
mutilure?  At  vero  vir  sanctus,  nequaquam  oblitua 
vocis  Domini  qui  ait :  Dum  sleteritis  ante  reges  et 
prgesides  nolite  prxmeditari  quid  respondeatis ,  ego 
enim  dabo  vobis  os  et  sapientiamf  cum  summacon- 
stantia  et  humilitatis  revercntia  ait  ad  regem  :  c  0 


palearia  tractantem  et  illam  veluti  familiariter  mul-  n  rex  bone,  nos,  quos  hic  vides,  nequaquam  despe- 


centem.  Atque  ferns  ille  hoc  contrectatu  veluti 
benedictione  donatus,'  pra^pett  cursu  (uti  ei  natura 
dictante  moris  est}  vastas  repetebat  solitadincs. 

Inter  antem  Chiidebertus  Angustus,  cum  sibi 
juncta  conjoge  Utrogoda  omnisqne  comitatus  fre- 
quentia,  partes  Cenomanics  urbisadiit,  et  in  villam 
Madualis  nuncupatam  devenit.  Nuntiaturque  ei  ibi 
eonsistenti  bubalum  in  iis  locis  inusitatam  bestiam 
haud  longe  in  solitudine  delitescere.  Rex  autem 
gaudio  exhilaritus,  Jnbet  venatores  suos  praeparare 
qusque  erant  necessaria  besti®  capiendas,  Cannm, 
scilicet,  vim  exacui,  arcuum  sagittarumque  copiam 
sufQcientem  exihiberi,  volens  cum  in  crastinum  ve- 
nari ;  quse  cura  celeritate  omnia  peracta  snnt.  In 
erastinum  vero,  necdum  caeca  nocte  aufugiente, 
Interiora  saltus  petnnt ;  et  sicubi  animantis  vesti- 
gium  perspiciant,  mox  ut  sese  lux  repraesentavit, 
terram  oculo  curioso  pererrant.  Tandem  itaque  si- 
gna  ejus  itinerfs  diu  rimafa  reperiont.  etacres  post 
eum  molossos  ad  eum  insrequendum  funibus  absol- 
▼nnt.  Miser  autem  jam  jamque  capiendus  ad  san- 
ctnm  Garilefum  accurrit  bubalus,  et  qnasi  cui  qua- 
quaversum  fuganegaretur,Dominivernmqnasi  sin- 
gulare  adiit  refugium.  Sane  venatores  indicia  ejus 
itinerum  sequentes,  canum  etiam  latratui  credentes 
tandem  dcTeneread  locum  ubi  Sanctus,  cellula  pro- 
pria  manu  aediflcata,  habitabat.  Ibi  itaque  sanctum 
virum,  et  post  tergum  illius  praedictum  astantem 
bubalum,  veluti  querelum  ac  trementem  videre. 
Tunc  vero,  insolita  rei  novitate  turbati,  nec  bestiam 


ctus  tui  gratia  aut  conturbandae  venationis  lustra 
ferarumirrupimusetinhabitabilialocaoccupavimus 
sed  ut  familiarius  atque  enixius  Domini  occupare- 
mur  servitio,  inaccessibilia  hominibus  loca  petivi- 
mus,  si  quo  modo  placeat  Divinitati,  ut  quia  hic 
consortiis  hominum  secernimur,  postlapsum  morta- 
lis  vitae,  in  cgbIo  consortiis  angelorum  perfrui  me- 
reamur.  Rex  autem,  nimio  felle  sufTusus :  «  Prae- 
cipio,  ait,  auctoritate  nostra,  et  te  et  socios  luos 
hinc  secedere,  et  ut  deinceps  nullus  ex  vobis  hio 
inveniatur  cavete.  »  Tunc  venerandus  Garilefus  neo 
inminimo.mini8ConturbatusregaIibus,adimplenda 
praecepta  sese  vertit,  et  regi  dixit :  «  Est  nobis, 
inclyte  rex,  servis  tuis  aliquid  vini  quod  parvavitis 
hic  inventa  atque  excultaelicuit,petimusque  serenit 
tatem  oulminis  vestri,  ut  aliquantisper  ejus  poculo 
indulgeatis,  quatenus  alacrius  tam  tua  nobilitas 
quam  et  comitum  tuorum  ad  palatium  redeundi  ba- 
beal  facultatem.  »  Egit  enimhoc  ut  Scripturae  obse- 
cundaretdicendi :  Siinimicus  tuus  sitierit,  da  eipo- 
tum ;  hoc  enim  faciens,  carbones  ignis  congeres  super 
caput  ejus,  Porro  princeps  isdem  nimio  parendo 
furorl,  non  solum  carbones  charitatis  frigore  re- 
strinxit  malitiae,  sed  equum  suum  calcaribus  verbe- 
rans,  ut  ad  palatium  rediret,  iter  arripuit. 

Sed  Domini  larga  misericordia  et  inexhausta  po- 
tentia,  quae  humiles  suos,  fracta  superborum  poten- 
tia,  exaltare  consuevit,  latissime  quanti  apud  eiim 
valeretquidespectus  fuerat  apparuit.  Nam  cum  rex 
isdem,  tumore  inordinato  distentus,  iter  in  red- 


attingere,  ncc  sancto  viro  aliquam  molestiam  inge-  ^  eundo  accelerare  vellet,  equus  illius,  slupore  re- 


rere  ausi  sunt  ;  sed  venienti  regi  et  sciscitanti  cau- 
sam  morarum  atque  ignavlam  socordiamque  illis 
objicienti,  ita  respondent:  «  En,  inquiunt,  uti  peri- 
tiaetindustriadictanteconsiievimug,cnnctaperegi- 
musbubalumipsumreperimus,sedquadameventus 
novitate  perculsi  sumus.  Invenimnsnamque  in  qno- 
dam  tugurio  hominem  nobis  incognitum,  propter- 
que  ejus  habitaculum  bestiam  consistentem,  man- 
suefactam immanem.  Enimvero quiavisum  est  nobis 
eumdem  hominem  Domini  esse  servum,  utpote  cui 
feralia  subduntur  animalia,  nec  ejus  quietum  ausi 
Bumus  perturbare,nec  bubalum  impetere.  »  At  rex, 
ira  permotas  :  «  Eamus,  ioquit,  ad  locum  de  quo 


pentino  captus,  subito  constitit,  et  licet  hinc  inde 
cruentatus,  processum  regi  denegavit.  Inter  haec 
admiratio  timori  sociata  omnes  occupat,  et  quid 
facto  opus  esset  cunctos  cogitare  compellit.  Sed 
cum  diu  in  iis  haesitarent,  unus  illorum,  qui  pru- 
dentiae  caeteris  praestabat,  ita  ad  regem  loquitur : 
•  Optime  rex,  si  non  me  suspicio  fallit,  homo  ille 
quianobiscontumeliosetractatns,  atqoe  ignobiliter 
est  compellatus,  Domini  est  servituti  devotus ;  cu- 
jns  virtuti  hoc  praestitit  Dominus,  ut  quia  a  te  non 
ut  decuit  est  tractatus,  tibi  quoque  ad  ea  quse  vis 
peragenda  denegetur  efTectus.  >  Itaque  celer  ad  vi- 
rum  Dei  dirigitur  nuntius,  qui  et  de  praeteritis  Te- 


1255 


8ANCTI  CAHILBFl  SACERDOTIS  BT  MONACHI 


1256 


Diamimpetraret,et  jussioDemilliusdeiisquaeagen-  A  magnitudiDem,  ut  liquor  ille  viteus  ubertim  singn- 


da  foreut  regi  deferret.  Cui  citissime  ad  locum  ubi 
vir  Dei  erat  devenit ;  oraulem  eum  iuvenit,  et  regis 
necessitatem  exposuit.  Devotissimus  autem  Cbristi 
famulus,  hsc  audiens,  Domini  misericordiam  se 
honorantemglorificavit^et  regiutad  sereverteretur 
humiliter  praecepit,  dicens :  «  Vade,  fili,  et  dic  regi 
ut  revertatur.  Et  quia  sine  benedictione  recesserat 
ira  permotus,  accipiat  a  Domino,  per  famulum 
ejufl,  benedictionem,  et  ita  rveertatur  ad  palatium, 
submota  omni  laesione.  » 

Itaque  ipseorationidevotissime  incubuit.  Appari- 
tor  vero  mandatu  suscipiens,  quam  celerrime  ad  re- 
gem  revertitur,  quem  uti  dimiserat  immobilem, 
et  spiritualibus  vinctum  reperit  nexibus,  et  coram 


iis  propinaretur,  nec  tamen  detrimeotum  inopi», 
quousque  omnes  sufficienter  biberent,  pateretor 
SeJ  patet  non  minoris  fuisse  meriti  beatum  Carile- 
fum,  nostri  temporis  eremitam,  olim  Eiia  atque 
Eliseo  itidem  eremiticis  prophetis,  quorom  unusez 
hydriae  parvula  farina,  tam  sibi  quaro  hospitae  sdsb 
Jussit  exuberari  abundanter  cibaria ;  alter  vero  ex 
pauculis  bordei  panibus  cenlum  virorum  exclusit 
esuriem. 

Igitur  rege  et  comitibus  ejus,  quantum  volnntas 
dictabat,  vino  exsatiatis,  vasculo  sopra  dicto  ne 
quaquam  aliqua  sustinente  diminutionis  dispendia 
ilerum  pedibus  sancti  viri  advolvitur,  et  depreca- 
lionem  in  haec  verba  profundit.  «  Gertum  habeo, 
eolegationissuffiverbadeposuitdicens:  ^  optime,  te  Domini  inhaerere   cullur»,  et 


prineipum,virDomini,  ad  quem  metua  censuraire 
decrevit,  te  ad  se  redire  prsecipit,  et  benedictionem 
ejus,  qua  te  ipse  irascendo  fraudasti,  ut  accipias 
magnopere  cupit.  »  Mirum  in  modum,  mox  utverba 
servi  Domioi  audivit  rex  armis  terribilip,  potentia 
siogularis,  comitatus  frequeDtia,  penc  iDaccssibilis 
ex  quibus  viuctus  erat  solutus  est  Dexibus.  Et  qui 
voluntati  Dei,  quie  iu  sancto  Dei  viro  habitabat, 
contrarierat  et  contraeundo  semct  vinciri  advertit, 
iterumejusnutibus  parendo,  abillis,  quibusarcta- 
batur,  institis  solutus,  quod  jubebatur  implebat 
festinus.  Itaque,absoIutoequo,  fesline  ad  homiDom 
Deidevenit  rexdudum  tremendus,modo  tremebun- 
dus,  et  oculos,  quos  dudum,  pras  irae  magnitudine 
cruenta  obsederat  nubes,  nunc  abluebat  cor 
tum,  lacrymas  eliciens,  Cervicem  quam  dud 
perbia  reddiderat  rigidam,Dunc  huroilitas  reddebat 
curvara.  Plautis  itaque  Sancti  advolvitur,  dextcra 
pectus  frequeuter  quatilur,reum  se  iterum  itcrum- 
que  fatetur,  et  ut  a  sancto  viro  induIgCDtiam  pro 
bis  quae  superbieDdo  commiserat  coDSoquertur, 
mae&tus  implorat. 

Beatus  autcmCarilefus,  amica  sibimet  humilitatc 
commouitus,  regem  proslratum  adiit  humiliter 
et  beuigDe  erexit,  devotissime  verbis  praedicatioDis 
iDstruxit,  et  ut  deiuceps  talem  levitatem  impcraret 
commonuit.  At  vero  princeps,  iterum  se  vestigiis 
ejus  submittens,  loco  magni  beneflcii  habiturum  se 
dicebat,  si,  beati  viri  muniflcentia,  vino  quod  du- 


Dommi  servum,  Divmitatem  vero  tuarum  in  omni- 
bus  fautricem  esse  precum.  Ideoque  peto  uti  voto 
meo  tuum  prebeas  nuium,  quo,  scilicet,  fundi  ha- 
jus  Madualensis,  quantaanimo  tuo  sederit,  accepta 
portione,  coenobium  Christo  adjutore  fabricare  de- 
beas.  •  Qnam  petitionem,  licet  vir  Dei  diutissime 
refugerit,  tamen  rcgis  petitio  praevaluit,  et  ut  id 
fieret  obtinuit.  Nec  tamea  vir  Domini  ampliora  spa- 
tia  se  suscepturum  ullo  modo  consensil,  quam 
diurno  itinere  sedens  asino  posset  obambire. 

Hoc  rex  impetrato,  veluti  magno  douatus  praemio. 
benedictione  postulata  et  accepta,  rcversus  est  ad 
propria.  Cumque  illi  regresso,  et  penetrale  domus 
petenti  jam  dicta  Deo  devota  occurrisset  regina  per 
contri-  n  ordinem  ei  euorum  eventuum  texit  historiam.  Ipsa 
um  Bu-  ^^^^  *^  ^^^  ^^^  respondit :  <c  Frater,  magoam  cordi 
meo  haec  quae  audito  addisco,  cum  timore  peperere 
laetiiiam  ;  timeo  enim  tibi,  dominerez,  nequidno- 
jus  rei  causa  ofTensae  apud  Deum  famulumveejns 
incurreris.  Congratulor  tamen  tuae  saluti,  quod  pne 
multa  benignitate  sua  Deus  noluit  in  praesenti  saas 
suisque  famuli  injurias  ulcisci.  Oportei  te  operam 
dareiisquaeabeo  didicisti,  ne  forsitan  dissimulaos, 
inobedientiae  atque  indevotionis  arguaris,  et  leviora 
evitans,  deterioribus  plectaris  tormentis. 

Inter  hajc  vero  devotus  Christi  famulus,  non  uti 
moris  estterreniscommodisinhiantibusjneo  exoi- 
tabat,  quod  ei  ruralium  suppetebat  copia  fundoram ; 
sed  omnipotentissimae  collaudabat  muniflcentiam 
pietatis,  quae  unde  pauperes  aleret  exsulibusqnead 


dum  nihili  habuerat  nunc  polaretur.  Jpse  autem  j)  peregrinis8olamenconferret,sibialtribuerat.VoIen8 


qui  animositati  funditus  renuntiaverat,  et  saluti  re- 
giae  solummodo  sibiprovidendum  persuaserat,  ce- 
lerrime,  quod  precabatur,  fieri  jussit,  dicens  uui 
suorum  commilitonum  :  «  Ocius,  fratremi,  vinum 
huc  deferatur,  simulque  calix,  quo  regis  voluntati 
a  nobis  obsecundetur.  »  Quo  exemplo  allato,  san- 
ctus  Carilefus  maou  propria  calicem  implevit,  et 
regi  poculum  porrexit.  Rex  vero  alacri  animo  quod 
oiTerebaturpro  dantis  dignitate  potius  quam  pro  sui 
sapore  suscepit,  et  osculata  manu  ejus  ori  admovit, 
atque  eo  exhausto,  Divinitati  gratiasretulit;  quod 
etiam  comitum  ejus  quisque  fecit.  Mirumque  erat 
videre  vasperparvulum  in  tantum  exoberassecopiae 


etiam  divina  elementia  servi  sui  devolionem  magis 
magisque  in  soi  augmentare  mulcendo  cHentelam, 
cum  quadam  die,  coactis  fratribus  qui  secum  mo- 
rabaotur,  agriculturae  in  praedio  Jam  dicto  insiste- 
rel,  atquerastro  terram  vetcret  (deerat  namque  illis 
arandi  copia),  beatus  Carilefus  terrae  glebam  sar- 
culo  detrahens,  thesaurum  latentem  detcxit,  cate- 
nus  mortalibus  incognitum.  Quo  viso,  fratres  suot 
accersere  studuit,  et  qualiler  cos  domini  miseri- 
cordia  oonsolaretur  indicavit,  pariterque  osten- 
dit,  dioens :  «  En,  optimi  oommilitones,  attendite 
qualiter  nostri  misericordia  Creatoris  donis  sais 
nostram  exigoitatem  nobilitat,  cui  parum  est  homi- 


1257 


yiTA  A  B.  SIVIARDO  SCRIPTA. 


1258 


nam  no8beneaoii8ditare,ni9ietope8tepraB8inibns  ArumestBanctosviros  ea  quae   alterms  pepdidere 


bictenus  abditas  jam  incipiat  contradere.  Refera- 
mus  itaque  illi  gratia9,euraque  tota  pectoris  devo- 
tione  studeamug  laudare,  utpote  qui  ea  quae  majora 
8unt,atque illi,ut  sibi  competit,servientium  munera 
nobis  contradidit,  qui  simus  membrorum  cjus  in- 
fima  et  contemptibilia.  »  Solo  itaque  prostrati,  et 
diutissime  sanctam  Trinitatem  in  hymnis  et  laudum 
decantatione  venerati,  tandem  assurgunt,  et  sus- 
ceptum  quem  rcperere  thesaurum  in  oratorium 
quod  dudum  fabricarant  transvehunt.  Filius  nam- 
que  summi  Patris  Dominus  Jesus  Christus,cui  mo- 
pisestin  luteis  habitaculis  degentibussuisfamulis 
quae  secatur  eos  maneant  bona  demonstrare,  quo 
scilicet  uberius  in  amorem  ejus  satagant  ignire,  et 


ign  avi  a,  ppopria  pecuperape  etiam  in  ppaesenti  laboris 
instantia,  cum  statuerit  rerum  Conditorad  eas  se- 
des  revocaro  illos  carne  solutos,  in  quibus  sineali- 
quo  sni  status  permanerent  detpimento,nisi  obicem 
se  prxbuisset  praecepti  transcressio.  Bt  quia  illi 
humiliando  sese  ardent  divinas  exsequi  Jussiones, 
ffiquum  est  non  eos  multari  ea  quae  in  transgpeseo- 
pes  lata  est  severitatis  sententia  ;  sed  potius  etiam 
in  ppaescnti  honopapi  divina  munificentia. 

IgiturvipDomini,quiatantiaac  talibus  sehonopa- 
tumvidebatbeneficiis,  magis  acmagiscpescebat  in 
vapiapumvirtutum  excrcitiis.Namque  in  eleemosyna- 
pum  largitionibns  semet  libepalissimumezhibebat; 
in  jejuniis  ppomptum,in  vigiliis  strenuum,n60  non 


qui  jusserateis,  pep  Evangelii  opaculum,  in   ccelis  B  in  omni  plenitudine  viptutum  opepatopem  se  com- 


thesaupum  manentem  condcpe,  dicendo  :  Thcsauri- 
zate  vohis  thesauros  in  ccelo,  uhi  neque  arugo  exter^ 
minaty  neque  tinea  demolifur.  neque  fures  effodiunt 
el  /*ttraniiir,etiam  terra  consistentes,  terreno  voluit 
invitare  thesaupo,ut  peppenderent  cujus  pretii  esset 
ccBlicus,  si  tanti  esse  poterat  humanus  thesau- 
ru8. 

Itemqueelhoc  quisquam  forsitan  nec  minus  digne 
miretup,  quia  dignitatem  quam  in  protoplasti  pep- 
didimus  tpansgpessione,  iste  divinae  obtempepando 
vpluntali  pecupcpare  valuit,  nonquidem  adhuc  do- 
natus  papadisi  habitatione,sed  adhuc  onepatus  tcr- 
rea  gravedine.  Scimus  namquc  eumdcrr*  parentem 
nostrum  tantae  fuissesapientiaCjUt  omnia  pupispon- 


ppobabat  eximium;  ita  ut;quodammodo  singulapiter 
aententiam  Davidico  ope  ppolatam  implesse  videpe- 
tup  dicentis:  Ibunt^  haud,  dubium  sancti,  de  virtute 
in  virtutem  qaousque  hominem  ezuanty  et  Deum 
Deum  in  Jerusalem  ccelesti  videant. 

Interea  circa  illius  eremi  quas  sanctus  vir  tenue- 
pat,loca,  quidam  hominum  rasticali  opere  tenuem 
sustentantes  vitam  habit8bant,numepo  septem.Qui 
divino  timore  et  amope  inspipati,  simuiqae  rei  no- 
vitate  allecti,  Dei  famulum  eaepiu?  invisere  cupa- 
bant,et  necessitatem  ejus,quantum  sibiposse  erat, 
sublevabant.  Sed  a  vipo  Dei  thesaupi  ex  teppae  visce- 
ribus  sibi  tpaditialiqua  poptione  fuerant  donati,qao 
scilicet  et  ppoppiam  iudigentiam  ejus  juti  solatio 


tique  atque  aeris  animanliaejuscrederentup  nuti-  Q  tempeparent,  et  aedificandimonastepii  adjutopesfo- 


bu8,  et  vocata  illi  obedientiam  non  detpectarent ; 
et  coDgrua  sibi  susciperent,  eo  imponente,  nomina. 
Nonne  reddita  videtur  haec  sancto  viro  prudentia, 
cui  didicit  saevaobsecundarcbestiatEtcujus  rictus 
Bolet  bene  copdati  viri  fugere,  nunc  ccpnere  epat, 
ctiam  farauli  mopc,  cjus  adha;rereliminibus,et  ve- 
luti  discipulum  assidue  magistri  limina  terenlem ; 
mozque  ut   praBcepta   illius  audissct,aviaqua3que 
cursu   petentem.  Est  etiam  illud  considcrandum, 
quod  imperiosa  quae  illi  atlributa  est  peritura  po- 
testas,  isti  etiam  misericorditer  contribuerit  divina 
Majestas.  Diclum  est  enimillis  primis  in   origine 
creatis :  Dominamini  piscibusmariset  volatilihus  ca?li 
et  bestiis,  Ideoque  praecellentissimus  Carilefus,quia 


rent.  Qui  et  promissionis  suaB  memores,  et  ipsi 
quandius  moptalibusintepfuepepebus,  ea  quas  ppo- 
fessi  8unt  opepeimplevepunt.  Sedetnepoteseornm 
hactenusdevotissimeppaedecessopumsuopumezem- 
pla  sectati,  itidem  actitape  noscuntur. 

Intep  haec  vepo  cum  pegina  Ultpogoda  Domini  de- 
votionc  nobilis8ima,certisnuntii8  sibi  defepentibns, 
vipi  domini  vitas  qualitatem  addidicisset,  cibi  scili- 
cet  papcimoniam,  sed  et  noctium  insomnietatem, 
nec  non  et  vestium  vilitatem,  sed  et  supep  omnia 
clapum  inChpisti  famulatuac  pepseverantem  favo- 
rem  (epat  namque  ei  etiam  consuetudo,  cinepe  et 
cilicio  corpus  obvolvere,  et,  quando  summa  ezige- 
bat  lassitudo  quieti  indulgepe,  nudas  humo  corpus 


eum  quipcgalia  videbatuppegeresceptra  viderat  ab  jj  Bupersternere),  misit  ad  cum  aliquos  appapitopum 


humana  discessisse  dignitate,  etpotius  copdi  hu- 
mano  introissebcstialem  fepitatem.nonoblitussuae 
potestatem  dominationis,  freno  opationum  docuit 
eumiras  limitem  imponcre,etdo  csetero  sc  humane 
civilitepq  e  tractare,  ne  de  illo  posset  dici :  HomOy 
cum  in  honore  esset,  non  intellexity  comparatus  est 
jumentis  insipientibus  et  similis  factus  est  illis, 

Inter  haec  vero,nec  dignitatem  isti  video  defuisse 
ppiscam,quia  sicut  colonis  paradisi,omni  supppesso 
labopis  8udope,jussaesttellus  ppoventum  fructuum 
sponte  ministpare,  haud  aliter  beato  viro  papum 
quod  habuit  vini  exiguitate  oblata,  didicit  sesc  ex- 
tenderc  ad  multorum  satietatem  viporum.  Neomi- 

Patrol.  LXXIV. 


8U0Pum,ut  suamvoluntatem  Domini  vipo  significa- 

pent,  loqucns  in  baec  vcpba  :  c<  Rumop,  dilectissimi 

mihi  nostpas  occupavit  aupes,  virum   bunc   vene- 

pabilem  qui  vicinum  incolit  eremum  Domini  esse 

familiarissimum,  et  ejus  opi  divinum patepe  aditum ; 

undo  peto  ut  ad  eum  cum  summa  celepitate  ppope- 

pctis,  meique  desidcpium  animi  patefaciatis,  et,'  ut 

ei  satisfaciat,  instantia  ppecum  vestpapum  obtinea- 

tis.  Magnopepe  enim,  si  voluntati   effectas   detur, 

exopto  ut  vultus  ejus  perfrui  mereap  praesenlia,  et 

animam  meam  divins^  cupio  commendabilem  ped- 

dcreclcmentiae  pcp  ipsius  intervcntionem.  Quod  si 

precibus  mcis  annuerit,  omnia  fisciillius,  in  cujus 

40 


1259 


BANCn  CABILBFl,  SACBRDOTIS  BT  MONACHI 


1260 


parte  resident,  prcdia  ei  attribuam,  ut  facultatem  A  muittransilitasnugarum  :quia,8cilicet,agoni8cer- 


habeat  quidquid  de  his  voluerit  agendi.  » 

At  ministri  ncqfiaquam  segniores  dominae  su» 
jussionis  cxsecutorcs  ocius  ad  vcnerandum  Ghristi 
famulum,  voluntalem  domin®  suac  apcrturi,  per- 
venerunt.  Ipse  autem  parumper  deliberans,  lacite 
secum  volvcbatin  huncmodumcogitationcm.  Unde 
inquit,  talia  reginR?,  ut  tantopcreme  viderecxoptct 
diutinischamaelconti8Coloiibusincultum(a)jejunio- 
rum  squalore  horridum,  rurali  cxercitionihil  aliud 
quam  rusticum,  pannorum  vilitate  deformom,  pru- 
dentis  tenuitate  dcgonorcm  ?  Novi  certe,  novi  viru- 
lentam  vetcrni  hostis  calliditatcm,  qua  in  pcradisi 
amcenitate  per  femineam  imbccilitatem  fregitviri 
vigorem.  Ideoqueeequum estmihi caveremuliebrom 


tamen  non  proprias  virtuti  aliquid  tribuensassum- 
psit,  sed  Ghristi  fultus  auxilio.etinstructus  exem- 
plo,  contra  hostes  ejus  ipso  duccmilitavit.  Robora- 
baturnamqueinconaturalisinnrmitascarnisardore 
intimo  charitatis,  imbecillitatcmque  corporearum 
virium  solabaturcopia  spiritalium  charismatum.si- 
mulque  illud  apostolicum  hortamentum,  quia  Non 
su7it  condignx  passiones  hujus  icmporis  ad  fuiuram 
gloriam  qxuxrcvelahilur  in  nobis;  itemque:P^r  muUas 
tribitlationcs  oporfctnos  intrare  in  rcgnum  Dei.  Hjbc 
atquc  alia  sacraeScripturae  documenta,tanquamgai 
spiritale,  fluxa  mundi  gaudia  atque  saeculi  pituitas 
ab  eo  exsiccabant,  et  ad  semper  mansura  corillias 
ignibant.Haic  illius  cxercitatio,haBccontinuatacon- 


aspectum,  ne  capiar  ego  laqueis  inimici,  incclens  g  tradiabolum  exstititdecertatio,donectandem  optata 
i:j :  I : : — «u.,^  ««* -«-«:««;k.,c «j.,-      quicte  post  laboris  excursum  aDomino  ei  fruicon- 

ccssum  est,  et  operis  eui  recompensata  remune- 
ratio. 

Dum  igitur  beatus  Garilefus  multis  modis  agoni 
insudare(6)  etpene  infaligabiiiintentloneseseavidus 
praeliator  hosti  protervoadsingulare  quotidie  certa- 
men  objiceret,  agminibus  que  monaaticis  undequa- 

queadseconfluentibusaemulaminasuarumvirtntum 
inviclissima  relinqueret,  finis  inevitabilis  cunctis 
mortalibusostium  corpusculiejus  coBpitpuIsare,ut 
animaDeodiiectadiutissimisrevinctacateniscarcc- 
ralibus,tandemlibera8ervituti8rumperetvincula,ct 
regi  suo  occurreret  in  gaudium  ejus  suscipienda.Acri 
igitur  febre  corporeprairepto,medullaBejusignege- 
mino  perurebantur,  et  sanguinisunda  permembra 

singulasiccabatur;spiritustamcn,carnisinfirmante 
vigore  fortior reddebatur,  et  ad  Domini  faciemde- 
precandam,  quo  celerrime  soluto  carnis  vinculoli- 

beraretur,magi8acmagisaccendebatur,cupiens,ge- 
cundum  Apostolnm,  rfiw/ft,  ^/cum  Christo  esse. 
Mvinitasautem  fautrix  bonarumprecumetrationa- 
biliumsusceptrixvocum^ipsiusprecesbenigneadse 
admisit,  et  quodanxiepetebaipieimplevit.Denique 
resolutione jam  vicina,cohortibu8  monachorum  cir- 
cum  se  astantibus,  et  quaj  ventura  erat  ei  praesto- 
lantibus,paulo  postfuturamsuam  eispraedixitreso- 

lutionem,et,proutpossidibilitaspermi8it,ut  suime- 
morcs  essenl,  iis  verbis  admonuit :  «  Filioli,  adest 
mei  finis  irrevocabilis  hora,  ideoque  peto  at,  vestri 
memores,mcmoresquoqucGhristi,fidem  rectam  ipsi 


squalidaeremi  loca,  si  irretitueestsuasionibusejus 
ille  qui  paradiso  fruebatur  cum  vita;  jucunditate 
etiam  collocutione  divina.Itaque  deliberationi  cito 
finem  imponens,  nuntiis  reginae  ita  refert:  «  Ite, 
inquit,  optimijuvenum,  et  dominae  vestrae  ha;c  mea 
verba  referte.  Si  quid  praevaleo,  pro  ea  exorabo ; 
certum  tamen  habeat,  quandiu  in  corpore  fuero,  fa- 
ciem  me  mulieris  nequaquam  visurum  neque  hoc 
cop.nobium  quod,Dominopraecipiente,  construxi,in- 
gressui  mulieris  nunquam  patebit.  Neque  enim  de- 
cet  no8,  qui  de  Ghristi  censemur  familia,  vendere 
nostrum  mulieribusaspectum,  autpro  capessenda 
terra  inimico  generis  humani  nostram  prostituere 
animam.  Ideoque  animum  suum  ab  hacintentione 
submoveat,  et  fisci  sui  partem  cui  libuerit  attri- 
buat,  Quae  consuetudo  in  eodem  monasterio.  Deo 
favente,  hactenus  manet  inconvulsa. 

Praspropere  autem  ad  dominam  reversi,  famuli, 
responsa  sibi  trAditaretexunt,  reginamque  tristiti*^ 
magna  afficiunt.  Nectamen  illa  ultra  rogare  appo* 
suit,  utfaciemviriDeicerneret,  eo  quodet  sanctum 
virum  inquietare  pertimesceret,  etper  rationem  sa- 
tisfactum  sibi  judicasset.  Ipse  vero  devotus  Dei  fa- 
mulusadeoacuncti8Judicabaturreverendus,utopc- 
rum  suorum  clarescentibus  meritis,  nullus  ejus  vo- 
iuntati  conaretur  reluctari.Cernebaturnamque  vul- 
tus  ejus  angelico  veluti  nitens  aspectu ;  et,secundum 
Scripturam,  vultus  indicabat  mentem.  Aderat  illi 
morum  temperantiaaequa  lance  trutinata  :circa  exer- 
citiaDominicicultusanimus  devotissimus  amorque 


inexhau8tu8:jamveroverba,qua3diceretpaIesapien-  D  servetis,  neque  ulla  commissione  adullcri 


tiaa  condita  cemeres  divinap,  omnibusque  communi< 
care  sui  fragrantiam  odoris.Haec  omnia  super  funda- 
mentum  fidei  Gbristianae  in  corde  suo  collocaverat, 
ChristumadhibensstructuraBsuaeperpetuumfunda- 
menturo,qui  est  verapetra,Ruperquemomnisstru- 
cturastabilitacrescilintemplumsanctum  in  Domi- 
no. 

Erat  ei  intereaoircaperegrinosetexsules  magnus 
dilectionis  favor,itaut  non  secus  quam  sibihaeren- 
tibusalimoniamsubministrarctytcgumcntaquepra^- 
beret.nujuspedeccDlcstisdpsideriicomprepsus  snc- 
cnhnitnniormunrli.hunctromnil  lioslisantiqni pono 
invicibilis  astutia,  decipulysque  suarum  soro  gc- 
(a)  Al.,  diutius  sudor,''?!^  inc)'ltim. 


na  eam 

commacuIetis.Obedientiam  item  chariiati  connexam 
vestro  in  corde  et  opere  lanquam  singulareChnsti 
imitamen  constituatis,  ut  non  taniummodo  pGeoaB 
possitis  evadere  gehennales,  sed  etiam,Dominotri- 
buente,  percipere  mereamini,vclulidevotis8imimi- 
lates,  coronas  triumphales.  b  His  et  his  similibua 
documentis,tanquam  ultimum  vale  frairibus  dixil, 
et  coolicum  ccelo  collocandum  reddidit  spiritum. 

Jam  vcro  romigrantcquae  Iinguaexplicet,qui8ve 
stylus  percirrat,  qui  fueritcircumastantiumdolor, 
qui  pcctnris  anxii  singultus,  et  crebris  pulsati  pul- 
mon*  m  Fuspiriis  ?  Qualiter  loqui  volentibo8,atque 
oraronitentibus,mediainterrumpensverba,locutio- 
(/')  Al.,  his  atquc  hujusmodi  aponibus  ipsuaant. 


1261 


BXBMPLAR  TRADITIONIS,  VBL  TBBTAMBNTI. 


1202 


nem  interdizcrit  doloris  magnitudo^Btsi  enim  gau-  A  vit  nobilitare.  Neque  enim  velejus  operis  sinit  bre- 


debant  se  ad  ccbIos  tantum  pracmittere  patroaum, 
nequaquamtamenabeo  sinedolorepotcrant  divelli, 
cujusverbis  con8U6verantadhortari,etin)ilaminein 
Domini  amorcm  subinde  augnicntari.Corpori  autem 
funebriaimpendentesobsequia,cummagija  diiij^eu- 
tia  loculum  prasparaverunt, clin basilica, quain unlc 
obitum  suum  ipse  aedificavit,  terraB  mandaverunt. 
Quem  iocumDominus  Jcsns  ChrislussaepiasimCjad 
demonstranduroqueincircafamulumsuumhabucrit 
favorem,mirandorumoperumostcn8ionibu8consue- 


vitas,  vel8tylo8ufricit,facultas,enarrandi  quotcsoi 
postillius  excessum  adillius  sepulcrum  receperint 
visum,  vel  dcbiles  sanitati  sint  redditi,  sed  et  ds- 
monescx  obsossis  corporibus  propulsi,  nec  non  plu- 
rima  sint  mortalibus  per  intercessionem  ejus  a  Do- 
mino  coilata  beneficia.  Sepultus  itaque  est  totius 
boni  speculum,  Kalendis  Julii,  terra  plorante,  cobIo 
liDtante,  regnante  Domino  nostro  Jesu  Chri8to,qui- 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  gloriatur  Deus 
per  omniasaeculasfficulorum.  Amen. 


SANCri  GARILISFI, 

SACERDOTIS  ET  MONACHI, 

EXEMPLAR  TRADITIONIS,  TEL  TESTAMENTI. 

(Mabillon.,  Vet,  Anal») 

Sequitur  exemplar  tralitionU  vel  testamenti,  quod  fe-  B  facere  cocpi,  quodam  die  domnus  Innocens,  ipsius 

cit  sanctus    Kanleffus^   suadenie    atque  horiante      *"" *'" "* ' —  "'    * 

sancto  Innocente,  de  monastcrio  Anisolx  sanctx  Ce- 

nomannicx  matri  ecclesiie,  temporeei  permissn  llil' 

deberti  regis  et    Vuldrogodw  reginas  ejus.    Quod 

idcirco  hicimererc  plaruit.ut  siyquod  absit.aUqua 

negligentiaipsumauthenticumperditum  aut  concre- 

matum  fuerit^  hic  reperialur  ejus  exemplar  inser- 

tum^  ycr   quod   sciatur   qualiter  hocactum  fucriij 

sicut  in  eo  hahelur  inm^tum, 

Dum  friigilitas  huinani  gencris  pertimescit,  ulti- 
mum  vitffltemporis  subitauea  transpositione  ventura 
oportet  ut  non  invcniat  unuinquemque  hoininem 
imparatum,  ne  sine  aliquo  boni  opcris  respcctum 
migret  de  sajculo.  Igiturego  in  Dei  nomine  Cari- 
leffus,  indignus  sacerdos  atque  monachus,  pertra- 
ctavi  deDomini  misericordia  pro  remedium  auim«o 
meae  et  remissiouempeccatorum  meorum,  ut  a^ter- 
nam  raerccdem  in  futurum  apud  Dominum consequi 


parochi®  pontifex,ad  meveniena,  me  valde  increpa« 
vit,quarehocaIjsqucejusconsiliovelpermi88ufacere 
auderem,sivc  in  rebus  in  quibus  antecessores  sui 
olimecclesiam  8ub  eorumjureetdominatione  fece- 
runt  talia  lacerem.  Qui  et  me  mox  recognoscens, 
erga  illum  me  humiliavi,  et  quod  antea  infra  me 
cogitabam  illi  patefeci  idem,  quod  et  me,  et  ani- 
molas  quas  \h\  lucrare  Domino  cupiebam,  sive  res 
et  omnia  quae  mihi  ex  qualibet  parte  datum  vel  tra- 
ditumfuerat,sive  tuturis  temporibus  adquirere  me- 
ruissem,ecclesia;  civitatis  senioris.et  ipsi  prsedicto 
pontifici  domno  Innocenti  tradere  cupiebam,  sub 
cujus  mundiburde  vel  defensione  tam  ego,  quam 
ct  ips«  rcs  sive  hominea  ibidem  degentes,  futurig 
tomporibus  esse  meruissemus.  Cujus  manibus  me 
cum  aliquibus  monachis  quimecum  erant  libecter 
tradidi,et  omnesres  quas  adquirere  potui  sive  quas 
infuturoadquirerepotuissem,perpetualiter  pernffic 
merear,  ut  aliqua  cellula^ac  monasteriolum  a^difi-  C  strumcntacartarumadpossidendumei^velsuissuc- 
care,  adjuvante  Domino,  cceperam,  ubicumque  lo-      cessoribus,por  licentiam  et  permissum,  sive  con- 


cum  aptum  invenirem.  Dum  haeccogitanset  mcnte 
revolvens,  ubi  hoc  facere  poteram,  qucercndo  loca 
ire  coeperam,  Domino  ducente,  perveni  in  pajio 
Cenomannico  in  condita  Lavarnininse,  in  loco  quo- 
dam  qui  ab  antiquis  dicebatur  Casa-Gayani,  supra 
fluviam  Anisolam,  quod  secundum  noinen  ipsius 
fluminis  nuncupaturAnisola,  ubi  domnus  Turibius 
eiusdem  parrochi^a?  pontifex,  dudumin  rebus  senio- 
ri8  et  matris  civitatis  Ecclesiffl,  cui  praRsidcbat,ec- 
clesiamin  honore  sancti  Pctri  principisapostolorum 
fecerat,  qu«  tamen  destructa  propter  immincnlcs 
necessitates  furrat;  sed  adhuc  de  ipsis  miiceriis 
aliqua  pars  ipsi  erat.  Ibique  cgo  Carileffus  quae- 
rendo  loca,  ubi  auxiliante  Domino  aliqnam  ccllu- 
lam  facere  ad  animaa  lucrandas  atqup  salvandas  re- 
motiori  loco  potuis3em,adveniens,inveni  quamdam 
partem  antiquarum  maceriarum,  ubi   ct  quoddam 


cessum,  domni  Childeberti,  benefactoris  mei  regis 
una  cum  suoraisso  nomine  Wilirico  comite  lega- 
liter  tradidi  atque  confirmavi.  A   prffidicto  enim 
domno  Innocente  episcopo  de  rebus  ecclesis  suffi 
idom  eanctae  Mariffi  et  sancti  Gervasii  et  Protasii 
valde  dittlus  sum  ad  ipsum  monasteriolum  perfi- 
ciendum,ipsiu3que  pontificiisadjutoriis  fultus,cel- 
liilamibi  JEdificare  merui.Qnam.ut  dictum  est,  ipsi 
vcl  ccclesiaesuffisedisperpetualiteradpossidendum, 
jubente  ct  horlante  prffidicto  domno  Ghildeberto 
rcgc,contradidimus atque  confirmavimus  ;  eo  vide- 
licet  niodo.iit  futuris  temporibusmonachi  ibi  sem- 
pcr  regnlaritcr  viventcs  sub  potestalepontificis  per- 
maneant ;  cthoc  illis  coram  Deo  commitlenles,  ut 
ita  fiat  humiliter  supplicamus,   ea  scilicet  ratione 
atque  prffitcxto,  ut  rem  datam  pontificis,  simulque 
ecclcsiasticorum  omniura  pontificalium,  seu  publi- 


tuguriumfacjensincircuituejus,  pnmtmeliuspotui,  n  corum  omnium  polestale  privandas^nullas  functio- 


stirpare  coBpi.Haec  autemagens,  et  in  oo  dcsudans, 
quadam  dieChildebertus  rex,  suam  excrcens  vcna- 
lionem,usque  ad  nos  pervenit;  et  hnic  videns, 
quamvisei  primo  displicuissot,  postcavero,  insti- 
gante  Domino,  cum  sua  uxoro  cl  snis  conpiliarMS 
cepit  concilinm  ut  mihi  ad  hoc  pernricndum  ali- 
quod  faceretex  rebua  fisci  sui  adjutorium.  Quod  ct 
fecit,  atque  conccssit,  ut  quantum  in  una  dio  cir- 
cuire  cum  a^cllo  meo  valcrom,  totum  mihi  dcdit. 
Jn  bis  autem  laboriosius  atquc  dclectabilius  post^i 
laborarc  ct  stirpnre,  vincasque  plantaro  co^pi.  ab 
aliis  etiam  nobilibus  et  francis  personis  ex  rcbus 
eorum  ditatus  sum.  Diim  hoc  agens  et  ecclesiam 


ncs  vel  exactiones,  neque  exquisita  et  lauta  con- 
vivia,ncqucgratiosa,velinsidiosamunuscula,neque 
etiain  caballorum  partus,aut  paravereda,  vel  anga- 
ria.aiit  qnodcumquo  functionis  titulum  judiciaria 
potc?iatc  dioi  potP8t,de  praescripta  facullate  penituB 
non  requiratur,  sed  subintcgra  emunitate  facultati- 
cula,sicut  a  nobis  hucusque  possessa  est,  in  .jure 
oratorio  saiicti  Petri  et  .«ancti  Martini,  ct  praedicto- 
rum  «Jinclorum  aposlolorum,  sub  jureet  poteslale 
ncdomin 'tionc  sanct.nR  Mariacmatris  Domini  nostri 
Josu  Christi,  vel  sanctorum  Martyrum  Gervasii  et 
Protasii,  ct  eorum  rectoribusatque  pontificibus  de- 
bcat,  Dco  protegente  et  opitulante,  eo  nomine  iu- 


1263 


8ANCTI  CABILBFI,  SACBRD.  BT  MON.,  DB  BXBMPLABI^  BTC. 


1264 


sislere.  Licetin  oessionibus  pcBaam  adnecti  non  sit 
neceese,  sed  nobis  pro  omni  firmitate  placuit  inse- 
rendum.  Si  quis  vero,  auod  futurum  GBsenoncre- 
dimus,  si  nos  ipsi,  auod  absit,  aut  aliquis  dc  he- 
redibus  aut  prohcredibus  nostris,  scu  qua^libet  per- 
sonacalliditatecommotus  aut  cupiditate  praeventus 
ullouraquam  temporecomprehcnsamepistolamces- 
sionis  nostrac,  quam  propler  nomen  Domini  et  ve- 
neratione  ipsius  sancti  loci  spontanea  voluntate 
fieri  dccrevimus,  veniro  aut  aliquid  agere  volucrit, 
aut  tergiversator  exstilerit,  anathema  sil ;  ctcum 
suprascriptis  sanctis  ante  tribunai  Christideducat 
rationes;  insuper  inleratjuxta  poDnfi  (a)  8aecuii,eum 
cogente  lisco,  partibus  ipsius  ecclesia)  vcl  eorum 
rectoribus  auri  lib.  n,  argentum  ponderamille  sol- 
vere  faciat,  et  quod  repelit  nullatenus  valeat  vin- 
dicare,  sed  pracsens  ccssio  atque  voluntas  nostra 
omni  temporeinviolatapermaneatcum  stipulatione 
subnixa.  Et  ut  hsec  cessio  firmior  habeatur  etinvio- 
labiliterconservetur,manunostrasubterfirmavimus 
el  aliorum  bonorum  virorum  decrevimus  roborari. 

(«)  Forte  leg.,  jusias  poonas. 


A  ActummonasteriolamAnisola.  Datavmld  Januarii, 
anno  xiii  regnante  Childeberto  rege.  Ego  Kariletrua 
indignus  monachus  hanc  donationem  a  me  factam 
subscripsi,  et  affirmare  rogavi.  InDeiDomineTuro- 
nico)  urbis  cpiscopus,  peccator,  deprecante  misso 
KarilefTo  monacho  subscripsi.  In  Christi  nomine 
Landolenus  episcopus  subs.  Ego  Magnoienus,  asci 
peccator  episcopus,  subs.  Winimundus,  licei  indi- 
gnusepiscopus,  subs.Oldomarus  quamvis  indignQs 
cpiscopus,  subs.  Abbo,  misericordia  Christi  episco- 
pus, subs.Rotfredusindignus  subs.  In  nomine  Do- 
ininiHildemanus^indignus  episcopua  subs.  Signam 
Gundoinocomite.  Sipnum  Hostrcmundo  comite.Si- 
pnum  Gundeleno  comite.  Signum  Wilirico  comite. 
Signum  Wintemarocomite.  InChristi  nomineBer- 
neiiardus,  indignus  episcopu»,  subs.  Ego  Landole- 
nusabbas  subs.  Signum  Aldauvino  vicecomite.  Si- 
gnumOctrumum.Signum  Hildericum.  Signum  Ri- 
cbardo.SignumEmmoDem.Heriardussubs.SigoQiD 

Q  Inghilgatio.  Signum  Wislremaro.  Signum  Bemeri- 
cho.  £go  Winitmundus  scripsi  et  subs. 


SANGTI  CARILEFI 

8ACBRD0TIS  ET  MONACHI 

DE  EXEMPLARI  PBECARIJ; 

A  SANGTO  INNOGENTE  EPISGOPO  SIBI  FACTiE. 

(Mabill.,  ioc,  cil.) 


Sequitur  exemplarprecarueianclilnnocentis  episcopi, 
quam  fecit  sancto  Karileffo  ahhati  de  monasterio 
Anisolas  ;  cujus  exemplar  idcirco  hic  inseruimuSyUt 
si,  quodabsit,casu  alicjuo  eademprecaria  perdilafue- 
rit,  exemplar  ejus  kicinsertumreperiatur,per  quod 
recuperatio  fiat,  etsciatur  quatiter  acium  fuerit, 

Domno  sanctoac  venerabile  sedeapostoiico  Inno- 
cente,  GenomannicdeeccIesi(cpr£sule,unacumsan- 
ota  congregatione  ex  ipsa  urbe  consistente,  cgo   in 
Dei  nomineKarilefTus  indignus  sacerdos,  atquemo- 
nachus,  precator  a  vobis  accedo.  Dum  et  mea  fuit 
petitio,etvestra  decrevit  voluntas,utilludmona8te- 
riolum  quod  estconstructumin  honoresancti  Pctri 
et  sancti  Martini,  etestsitumin  tcrritoriumsancta) 
Marias  Dei  genitricis,vel  sanctorum  martyrum  Ger- 
vasiiet  ProtasiimatrisetCenomanniscivitatis  senio- 
ris  ecoIesi8e,in  pago  Cenomannico,  in  loco  quodam 
quiabantiquisdicebaturCasa-Gayanisuperfluvium 
Anisolse,  quod  secundum  nomcnipsius  fluminis  nun- 
oupatur  Anisola,  ubi  domusTuribius,  ejusdem  pa- 
rochiffl  pontifex,  dudumid  rebus  senioriset  matris 
ecclesiae  civitatis,  cui  prffisidebat,ecclcsiam  in  ho- 
nore  sancti  Petri  principi8a{)ostolorumfecerat,quaB 
tamendestructapropterimminentesvastationesfue- 
rat,  sedadhacdeipsismaceriisaliqua  pars  ibi  erat, 
quam  ego  jam  dictus  investram  terram  cumvestra 
licentia  et  adjutorium  ex  vestris  rebus  et  aliorum 
bonorum  virorurameoopereaBdificavi;  per  vestmm 
beneficium,subusufructuarioordinetemporumvita2 
meffl,  cum  omnes  res  ad  se  pertinentcs,  vel  aspi- 
cientesmihi  lenerepermisistis,  etcensumannissin- 
gulis  ad  matrem  civitatisecclesiam  persolvcre  ejus 
pontificibusatquerectoribusjdcst,  ad  lumeneccle- 
siffi  de  ccra  lib.  iii,  etad  opus  episcopi  cambuttai, 
et  subtalares  ii,  et  ad  opus  canonicorum  inibi  Deo 


C  degentium  butticulasduasparataSypienasdeoptimo 
vino,  et  in  Ccena  Domini  plenum  modium  de  ovis ;  et 
si  negli^ens  auttardus  de  ipsocensu  apparuero,  fi- 
dem  exinde  faciam,  et  ipsum  monasteriolum  tem- 
pore  vit(B  meaB  non  perdam  ;  etalicubi  necvendere 
ncc  donare,  nec  alienare  ponlificium   non  habeam, 
nisi  sub  jure  et  potestate  ac  domiuatione  sancts 
Mariffi,  et  sanctorum  martyrumOervasiietProtasii, 
vel  eorum  pontificibus  atquerectoribuspcrmaneat 
Kt  posl  meum  quoque,  Deo  jubente,  de  haclucedi- 
scessum,  absque  ullius  judicis  conaignatioDC,  aut 
heredum  nostrorum  contradictione, jam dictum  mo- 
nasteriolum  cum  omni  integritate.etres  ad  seper- 
tincntesvclaspicientes,  vosautrectores  successores 
vestri  in  vestram  faciatis  revocare  potestatem  vel 
dominationem.Etutprecaria^unolenoreconscriptfi, 
una  qua;  in  thesaurocivitatisecclcsiflereconditasit, 
et  alia  quani  egoKarileffusavobisaccepero,  firmio- 
rcmobtincant  vigorem^manusnostraspropriassub- 
rj  terfirmavimus,  et  bonorum  virorum  decrevimus  ro- 
"  borare.  Actum  Cenomannica  civitate  publice,  Data 
XV  Kal.  Februarii,  anno  xiii    regnante  Ghildeberto 
rnge.  Ego  Innocens,  acsi  indignusy  epi8Conus,hanc 
prccnriam  a  mefactamsubs.  Hildemandusindignos 
abhas  sub.  Rotfredus  archiprcsbytcrsubs.  HelenDS 
presbyter  subs.  Harigaudus  diaconus  subs.   Odilo 
prcsbyter  subs.BerneVicus  diaconuaauba.Godiscal- 
cus  abbas  subs.  Atto  dinconus  subs.Winctmuodns 
levitasubs.  Ostremundus  presbyter  subs.  Ebreons 
subdiaconussubs.Winegaudusdiaconussuba.Berlo 
presbytersub.  Signum  Harigaudo  advocato.SignQm 
Bornardo  vicecomiti.  Signum  Winteraari.  Signam 
Jonam.SignumTurpingo.SignumOstrevino.Signum 
Hagamne.  Albuinus  sub,  Serulus  presbyter  subs. 
Godalmnnduslevitasubs.  Bgoleodevaldusnotarius 
hanc  pra}cipicnteInnoccnteepiscoposcripsi  etsobs. 


FINIS. 


INDICBS  IN  YITAS  PATRTTM. 


INDICES  IN  VITAS  PATRUM. 

Revocator  lecior  ad  numeros  crassiori  charactere  in  iextu  expressos. 

INDEX  SkCEM  SGRIPTURiE. 


GENESIS.  ad  Dominnm  Denm  Israel,  41.  Ibid,,  5.  Irascimini,  et  nolite  pec- 

n,  7.  InflaTit  in   eum  spiracnlum  LIBRI  UEGUM.  care,813. 

yiifB,  259.  Lib.  I.  —    Cap.  II,  6.  Percutit,  et      V,  7.  Perdit  omnes  qui  loqnnntur 

III,  1.  Serpens  antem  erat  prnden-   manus   ipsius   sanat;    humiliat    et   mendacium,  719,  949,  984. 
tissimus   omnium    bestiarum     quffi   exaltat,  mortiBcat  et  viviflcat,  dedu-       VI,  7.    Laboravi  in    gemitu   meo, 
erant  super  terram,  540,  766.  975.       cit  ad  iuferos,  et  reducit,  574.  lavabo  per    siogulas   noctes  lectum 

ni,  24.  Posuit  Dominus  ante  enm-       II,  30.  Quoniam  qui  glorificant  me,   meum,  lacrymis  meis  Btratum  meum 
dem  paradisum  cherubim  cum  igoea   glorifi«:abo,  203.  rigabo,  268. 

rhomphffia  atque  volubili  ad  custo-  XVI,  12.  Laelificatos  enim  habebat  Ibid,,  9.  Discedite  a  me,  omnee 
diendum  vitffi  li^nnm,  228.  ocnlos,  et  deutcs  sicut  lac  candidos,    qui  operamini  iniquitatem,  745. 

IV,  5.  Ad  sacrificium  Cain  nonre-   53.  /6ia.,  11.  Confuudautur  et  erube- 
spexit  Dens,  185.                                     XVII,  35.  Quialeonem  quidemper-   scant  omnes  inimici  mei,confundan- 

VIU,  9.    Quia   non   inveniene  co-   cntiebam,  nam    et   ursum  frequens   tur  et  erubescantvalde  velociter,332. 
Inmba  reqniem  pedibus  suis  reveraa   suffocabam,  497.  VII,  16.  Lacum  aperuit  et   e£fodit 

est  ad  Noe  in  arcam,  621.  XXIV,  15.Quid  sum  ego,canis  roor-    eum,  et  incidit  in  foveam  quam  fe« 

XII,  1,  2.  Egredere  de  terra  tua,  et   tuus  ?  et  quffi  est  vita  mea  ?  146.         cit,  908. 
de  cognatione  tua,  et    de  domo  pa-       Lib.  11.  —   Cap.   XIV,    14.  Omnes       IX,  7.  Defecerunt  in  mici   frameffi 
tris   tui,    et   veni   in  terram  quam   enim  morimur,  302.  in  flnem,  et  civitates  eorum  deBtru- 

monstrabo  tibi,  213,  383.  Lib.  III.    —  Cap.    II,  10.  Patrum   xisti,  46. 

XV,    15.   Adjectus  est   ad  patres  gradior  viam,  59.  Ibid,,      Periit  memoria  ejus  cum 

BnoB,  in  bona  eductusBenectute,81S.      XVII,  1.  Vivit  Dominus,  et  beue-   Bonitu,  297. 

XXn,  12.  Nunc   Bcio    quoniam   ti-  dictus  Dominus  Deus   mens,  m  cu-       /6td.,  11.  Non  derelinqnlB  quffiren- 
meas  Deum,  610.  jus  conspectu  erimuB,  102.  tes  te,  Domine,  389. 

Ibid.j  17.  Nisi  benedicens  benedixe-      XVIII,  15.  Vivit  Dominus,  cui  ads-      Ibid,,  19.  Quoniam  non   in  flnem, 
ro  te,  et  mnltiplicaos   multiplicabo,    to  hodie  ante  ipsum,  384.  oblivio  erit  pauperis,  patientia  pau- 

et  Bicut  stellas  coeli  in  multitudinem,  Lib.  IV.  —  Cap.  VI,  17.  Aperi,  Do-  perum  non  peribit  in  ffiternum,  101. 
et  Bicut  arenam  qoffi  est  ad  oram  mine,  oculos  servi  tui,  et  videat  H.X,  li.Quoniam  tibiderelictUBeBt 
mariB  innnmerabilis,  112.  quod   plures    sunt   nobiscum  quam    pauper:  orphano  tn  eri8adjutor,292. 

Ibid.,  18.  In  semine   tuo   benedi-   cum  ilhs,  237,  405,  638.  X,  2.  Transmigra  in   montem  vo- 

ceotnr  omnes  gentes  terr»,  112.  TOBIAS.  lut  passcr,  895. 

XXV,    27.    Innocenter     habitahat      XII,  7.  Secretum  regia  celare,  bo-      xV,8.ProvidebamDominnmincon- 
domi,  36.  num  CBt ;  opera  autem   Dei  rovelare   spectu  meo  Bemper,quoniam  a  dextri 

Ibid.  Quod    non   fictus   erat   do-    et  conflteri,.  honorificum  eet,  382.        est  mihi,  ne  commovear,  337,  685. 
mam  habitans,  826.  JOB.  XVII,  30.  In  Deo  meo  transgredia, 

XXXI,  2.  Non  est facies  patris  veBtri       1,  21.  Dominus   dedit,  Dominus  ut   murum,  602,  1005. 
sicot  fleri  et  nudiuBtertiuB,  53.  Yoluit  abstulit,  sicut  Domino  placuit,       Ibid.y  38.  Persequar  inimicoa  meos, 

EXODUS.  ita  factum  est :  sit   nomen  Domino   etcomprehendam  iIIo8,etnonconYer- 

III,  5.  Soive  corrigiam  calceamenti    benedictum,  194,  512.  tardonec  deflciant,  120,  505,  996. 

tni,  543.  Ibid,  Nudus  exivi  de  utero   matris       XVIII,  2.CoeIi  enarrant  gloriam  Dei 

XII,  30.  Non   erat  domns  in  qna   meffi.nudusetredeam.  SicutDomino   et  opera  manuum  ejus  annnntiat  fir- 
noo  esBet  mortuns,  658.  placuit,  ita  factum  est ;    sic  nomen   mamentum,  63,  281,  685. 

XY,   9.    PerseqnenB    comprchen-  Domini  bcnedictum,  109,  420.  /6t£/.,  10,  11.  JudiciaDomini  Yera, 

dam,  42.  III,  25.  Timorenim.quem  tuacausa  justificata  in  idipsum.    deBiderabilia 

LEVITICUS.  timebam,  eveni  mihi,  et  quod  vere-   super  aurum  et    lapiaem  pretiosum 

XIX,  2.  Sancti  enim   estote,  quo-  bar  accidit  mihi,  297.  multum,  et   dulciora  Buper  mel  et 

niam  ego  sanctus  sum,  289.  V,  19.   Septies   ex   necessitatibus   favum,  801. 

NUMERI.  liberabit  te,  in  octavo  autem  te  non       Ibid.^  14.  Ab   alieniB   parce  servo 

Xn,  3.  Erat   enim   Moysea   mitis-   attinget  malum,  782.  tuo,  936. 

BimuB  prffiter  omnes  homines  qui  /^tV;.,  22.  Et  dffimones  fugabat,  et  XIX,. 8.  Hi  in  curribus,  et  hi  ia 
erant  snper  terram,  826:  feras  secum  paciflcabat,  49.  equis,  nos  autem  in  nomine  Domini 

XVI,  26.  Exi  de  medio  eorum,  ac       VII,  1.  Tentatio   est  vita  hominis   Dei  nostri  magniflcabimur,  46. 
Beparare,  et  immundum   noli   tan-   snper  terram,  447.  XX,  6.  Magna   est  gioria   ejus  in 

gere,  S64.  XXIV,  8.  Et  non  habentes   operi-   salutari  tuo,  679,  1000. 

XXIV,  5.  Qoam  bonffi  domus  tuffi,   mentum.  petrffi  circumdati  Bunt  te-      XXI,  7.  Ego   autem   sum  Yermis 
Jacob,  tabernacula  tua,    Israel.  tan-   gmioc,  389.  et  non  homo,  199,  684. 

quam  nemoraobumbrantia,tanquam  XL,  3.  Ne  rejiciHS  judicium  meum,  Ibid,^  i2.  De  ventre  matris  meffi 
paradisuB  super  fluvioB,  tanquam  ta-  neque  putes  me  tibi  aliter  respondlB-  Deus  meus  es ;  ne  disceBBcriB  a  me, 
bemaenla  quffi  flxa  sunt   a  Domino,    se,  sed  ut  iustus  appareap,  766.  337. 

ianquam  cedrl  circa  aquas,  47.  XLI,  9,  10.  Oculi  ejus  ac  si  species       Ibid.,  21.Animam  meam  a  frame 

DEUTERONOMIUM.  luciferi,  ex  ore  ejus  procedunt  lam-   a  eripe,  ac  de  manu   cania   unicam 

V,  18,  20.   Non   concupisces.  Non   pades  incensffi,  4z.  meam,  314. 

faciea  fnrtum,  721,  1002.  /6irf.,18.Arbitratur  enim  ferrum  ut       XXlll,  1.  Domioi  estterra  et  ple- 

VI,  5.    Diliges    Dominum    Deum    paleas,    ffiramentum   lignum   putri-   nitudo  ejus ;  orbis  terrffi,  et  omnea 
iuum  ex  toto  corde  tuo,  ex  tota  ani-   dum,  42.  qui  habitant  in  eo,  820. 

ma  tna,  236.  PSALMI.  Ibid.,  3.  Quis  ascendet  in  montem 

Ibid.  et   X,    14.    Dominum  Deum       I,  3.  Qui  meditatur  in  lege  Domi-    Domini  ?  712,  944,  995. 
innm  adorabis,  et  illi  Boli  8ervie8,45.    ni   dio    ac   nocle,  erit   tanqiiam  li-       XXIV,  3.  Neque  irrideant  me  inl- 

XV,  8.    Volenti   mutuare  a  te  ne    gnum  quod  plantatum  est  secus  dc-    mici  mei,  316. 
avertaB  aliquando,  196.  cursus  aquarum,  quodfructumsuum       /6r/.,  16.  Respice  in  me,  et  mise- 

JOSUE.  dabit  in  tempore  suo,  228,  684,  806.    rerc  mei,  300. 

V,  16.   Locus   eoim  in   quo  etas,       II,  3.  Dirumpamus  vincula  eorum,       Ibid.,  18.  Vide  humilitatem  meam, 
ierra  sancta  esi,  545.  et  projiciamuB  a  nobis  jugum  ipso-   et  laborem  meum,  et  dimitte  onnw 

XXIII,  14.   Patrnm  gradior  viam,  rum,  684.  peccata  mea,  657,  1Q02. 

59.  IV,  2.  In  tribulatione  dilataBti  me,      XXVI,  1:  Dominns  illnminatio  mea 

XXIV,23.Rectam  facite  cor  Testrnm  586.  elsaluB  mea,  quem  timebo?  Domlaiia 


m  INDICJBS  IN  VITAS  PATBUM.  iv 

defensor  vitffi  mes,a  quo  Irepidabo,  XLV,  2.  Deus  nopler   refugium  et  boDum  eBl,  ponere  in   Domino  Deo 

etc,  383.  virtuB^adjutor  iu  trilulationibu8,quse  epem  meam,  101. 

Ibid,,  3.SicoD8i9tantadver8um  me  inveueruut  no3  nimis,  H9»  216,  057.  LXXllI,  16.  Tuus  est    dies,  et  lua 

caetra,  non    timebit   cor  meum,  38,  Ihid.,  8.  Dominus  virtutum  nobis-  est  nox,  607. 

927.  cura,  susceptor  noster  Deus   Jacob,  Ibtd.,  19.    Ne    tradns    beftii»  aoi- 

/6trf.,  9.   Exquisivit  te  anima  mea,  2l().  mani  con6tentpm  tibi,  300,  758,  690. 

ne  avertas  faciem  tuam  a  me,  et  ne  lOid.,    9.  -Venite  et   videte  opera  Iliid.,  21.    Ne    avertatur    humilii 

declines  in  ira  a  servo  tuo,  336.  Dei.  525.  facln.^  ronfusup,  875. 

/6trf.,14.  Viriliterage,  etconforte-  /A/J.,  11.    Vnrnte,   et    cognoscite,  LXXVl,  4.  Memor    enim    fui  iiei, 

tur  cor  tuum,  et  sustine  Dominum,  quoniam  ego  sum  Dominus,  742.  et  delectatus  Bum,  335. 

334,  494.  XLVll,  10.  Suscepimuj»,  Deus,  mi-  Ibid.,  5.  Turbata  sum,  et  non  Bum 

XXIX,  2.Exaltabo  te,Domine,  quo-  pcriconiiam  tuam    in    medio  templi  locuta,  631. 

niam  Buscepisti  mcnecdelectastiini-  tui,  342.  Ibid.^  U.  Haec  est  mutatio    dexte* 

micoB  meoB  super  me,  110,  972.  XLIX,  3.    Deus   manifeste  veniet,  rae  ExceUi,  455. 

XXX,  2.1n  te,Domine,  speravi,  non  Dens  noPler  et  non  silebit,  263.  LXXVIII,  8.  Cito  anticipet  noa  mi- 
confundar  in  flBternum,  316.  /6u/.,10.  Quaretu  eoarras  jubtitias  sericonlia  tua,  181. 

Ibid.f  5, 6.  Quoniam  tu  es  protector   mcas,  et  assuniis  testamentum  meum       LXXXV,  16.  Respice  in  me,  et  mi- 
meu8,Domine,inmanu8tua8commen-    per  os  tuum  ?  43,660,  766,  975.  eerere  mei,  292. 

do  spiritum  meum,  219.  L,  3.  Miserere   mei,   Deus,  secun-       LXXXVI,  5.  Homo  natuseit  inea, 

XxXII,  6.  Verbo  enim  Domini  coeli    dum  magnam  misericordiam  tuam,    et  ipse  fundavit  eam  Altissimus,  421. 
flrmati  8unt,et  spiritu  oria  eju8,omoi8    etc,  502,  531,  614,  908.  LxXXlX,  10.  Dies  vit»  nostre  se- 

yirtUB  eorum,  321.  /ftiV/.,5.Quoniaminiquitatemmeam    pluaginta  auni ;  si    autena    multum, 

Ibid.f  18, 19.  Ecce  oculi  Domini  su-    ego  prouuutiabo,  etcogitabopro  pec-    octoginta  ;    quidquid    reliquum  e»t, 
per  timentes  eum,  ut  alat  eos  in  fa-    cato  meo.  1004.  labor  et  dolor  est,  40. 

me,  239.  Ibid.,  13.  Ne  projicias  me   a  facie       XC,  10.  Flagellum    non   appropin- 

XXXIII,  9.  Gostate    et    videte  quo-    tua,  et  Spiritura   sanctum   tuum   ne    quabit  taberuaculo  tuo,  950,  969. 
niam  suavis  est  Dominus,  801.  auferas  a  me.  908.  XCI,  13.  Tanquam  cedrus  qu»  eit 

Ibid.,  16.  Oculi    Domini    euper  ju-       LI,  4.    Tanquam    novacula    acuta   iu  Libnno  muUipUcabitur,  834. 
stos,  et  aures  ejus  in  preces  eorum,    dolum  cootexit,  313.  X(UII,  8.  Inteiligite  enim,  insipien- 

288.  LIV,  8.  Eoce   elongavi   fugiens,  et    tes  in   populo,    et   stulti    aliquaudo 

Ibid.,  6.  Accede    et   illuminare,  et   mansi  in  solitudine,  388,  742.  sapite,  295. 

facies  tua  non  confundetur,  321.  Ibid.,  9.  Qui  salvos  facit  pusillos  et       XCV,  5.  Omnes  dii  geutium  dffimo- 

/6t(/.,  20,  21.  MultfiB    tribulationes    magnos,  388.  nia  ;  Deus  autem  noater  rcEloa  fecit. 

iustorum  ;  sed  tamen  ex  omnibus  bis       Ibid.,  23.  Jacta  in  Domino  cogita-    Confeseio  et  pulcbritudo  in  conepecta 
liberabit  eos  Dominus.  Custodit  Do-   tum  tuura,  580.  ejus,  eanctitas    et   magnificentia   id 

minuB  omnia  opsa  eorum,  unum  ex       LVI,  2.  Miserere  mei,  Deus,  mise-    majestate  ejus,  34,  341. 
his  non  conterentur,  216.  rere  mei,  quooiam  in  te  confldit  ani-       CI,  26.  In    principio    tu,   Domme, 

XXXIV,19.Non8upergaudeant  mi-   ma  men,  301.  terram  fundasti,  et  opera   manuum 

hi,  qui  oderunt  me  inigue,  314.  Ibid.,!.  Cur  pedibus  meis  laqueum    tuarum  suut  cocli,  320. 

XaXVI,  4.  Delectare  lu  Domino,  et   mra8ti,et  incurvasti  auimammeara?       CIl,  22.  Benedicite  Domino,  omnia 
dabit  tibi  petitiones  cordis  tui,   801,    316.  operaejus,  in  omni  loco  dominatio- 

832.  LVII,2.  Si  vere  utique  justitiam  lo-    uis  ejus,  820. 

/6trf.,15.  Gladius   eorum    intret  in    quimiui,  justa  judicate,    Blii    bomi-       CIII,  19,  20.  Sol  cognovit  occasum 
corda  ipsorum,  908.  num,  597.  suuui.    Posuisti   tenebras,    et   facta 

/6t<^.,27.Declina  a  malo,  et  fac  bo-       LIX  et  CVII,  9.  Ephraim,  forlitudo    est  nox:  in  ipsa  pertrausibunt  om- 
num,  613.  capitis  mei.  168.  oes  bi^stiae  silvae,  732,  959,  985. 

/Mrf.,35,  36.  Vidienimimpium  su-       LX1,7.  Naraet    ipse    Deus  meus,       /Mcf.,  24.  Quam    magnificata  sunt 
perexaltatum^  et  elevatum  sicut  ce-    aJjutor  meus,  non  emigrabo,  81^.        opera  tua,  Domine  l    ompia    in  ta- 
dro8  Libaoi ;  et  transivi,  et  ecce  non       LXII,  3.  In    sitis   ardore,  in  terra    pientia  fecititi,  525,  640,  677. 
erat ;  qucesivi  eum,  et   non    est    iu-   inanuosa.  300.  CIV,  3.  Laetetur    cor    quaBrentiQm 

ventuB  locQs  ejus,  320,  908.  /6k/.,  9.  AdhoiBit  anima  mea  post   Dorainum,  801. 

XXXVII,  14,  15.  Ego    autem  quasi    te.  me  auteni  Buscepit    dextera  lua,       Ibid.,    19.    Eloauium    Domini   in- 
surdas  non  audiebam,  et   quasi  rau-   337,  506,  990.  llammavit  eum,  6o9. 

tus  non  aperiens  os  suum.  Et  factus  LXIV,  5.  Heatus  quera    ele^^isti,  et  CVI,  19.    Exaudivit   eos  Dominos 

Bum  sicut  homo  non  audiens,  et  non  assumpsiati ;  habitabit  in  atriis  tuis,  in  die  tribulatiouis,  et    de  omni  aa- 

habens   in    ore   suo  increpationes,  757.  gustia  liberavit  eos,  101. 

43»  549,  991.  Ibid.,  10.  Visitasti  terram,  et    ine-  CVII  2.  Paratum  cor  meum,  Deos, 

Ibid.^  22.  Nec  me  derelinquas,  nec  briasti  eam,  multiplicasti  locupletare  paratum  cor  meum,  685. 

discedas  a  me,  300.  eara,  113.  CVIII,  4.    Detrabebant  mihi ;   ego 

XXXVIII,  2, 3.  Cum  consisteret  ad-  LXV,  12.  Transivimus  per  ignem  autem  orabam,  840. 

versum    me    peccator,    obmutui,  et  et  nquura,  586.  CX,  8.  Fideliaomniamandataeja», 

humiliatuB  sum,  et  eiiui  a  bonis,  43.  Ibtd..  18.  luiquitatem  ei   conspexi  conGrmata  in  saeculum  saeculi,  facta 

Ibid,j3,    Obmutui.  et  humiliatus  in  corue  meo,  uon    exaudiet  Deus,  iu  veritate  et  SBquitate,  101  • 

Bum,  et  Bilui  de  bonis,  423.  682.  Ibid.,  10.  Initium  Bapienti»  timor 

Ibid.f  13.  Advena  sum  et  peregri-  LXVIf,  2,  3-  E  surgat  Deus,  et  dis-  Domini,  610,  682. 

nns  Bicul  omnes  patres  mei,  401.  sinoutur  iniuiici  ejup,  et  fu^^iant  qui  CXI,  1.  Bealus  virqui    timet  Domi- 

XXXIXylS.Neauferasmisericordias  oderunt  eum  a  facie  ejus.  Sicul  dett-  num,  in  mandatis  ejuB  ▼olct   nimi», 

tuas  a  me,  quia  misericordia  et  veri-  cit  fumus,  deficiant;  ut  liquescit  ce-  330. 

tas  tua  semper  Busceperunt  me,  132.  rn  a  fatie  ignis,  ita    pereanl  pecca-  Ibid.y  2.  Generatio  rectonim  bene- 

XLI,  2.  Quemadmodum    desiderat  tores  a  farie  Dei,  40,  3i0, 332,508,  908.  dicetur,  438. 

eervuB  ad  fontes  aquarum,  ita   desi-  Ibid.,  31.  lucrepa,  Domiue,  bestias  /6t(/.,  9.  Dispereit,  dedit  panperi- 

derat  anima  mea  ad  te,  Deus,  288,  calami,  600.  bus^iustitia  ejus  manet  in  8£ciilam 

831,  638.  Ibid.,  32.  ^thiopia  prajveniet  ma-  saiculi,  997. 

Ibid.,    3.    Sitivit    anima    mea    ad  nus  ejns  Deo,  749.  CXlll,  8.  Similes  illis  fiant  qui  fa- 

Deum  fontem  vivum,  331.  LXVIII,    30.    Pauper  et  inops,  et  ciuul  ea,  et  omnes  qui   confidunt  in 

Ibid,  Quttudo  veniam  et  apparebo  dolens  ego  sura,  58o.  eis,  216,  264. 

ante  faciem  Dei  ?  283.  LXIX,    2.    Deus,     in     ndjutorium  //^iV/.,  8.  Qui  convertisli  petram  in 

/64W.,  4.Fueruntniihilacrym8e  meoB  menra  intende  ;    Doraine,    ad   adju-  stagna  aquarum,  et  rupem  in  footes 

panes  die  ac  nocte,  685.  vbudum  rae  festina,  2^2.  aquarum,  325. 

/6trf.,  6,  7.  Quare  trislls  es,  anima  LXX,  9.  Ne  projicias  uie   in   tem-  Ibid.,    3.    et   CXXXIV,  6.   Omai» 

mea,et  quare  conturba8me?Spera  in  pore  senectutia  ;  cum  dofeoerit   vir-  euim  qufle  voluit  Dominus  fecit,  8i3. 

Deo,  quoniam  adbuc  confitebor  illi,  tua  mea,  ne  derelinquusine,  yo8.  CXvII,    6.     DominuB     auxiliator 

Balutare  vultus  mei,  et  DeuB    meus,  LXXII,  1.  Qnam  bonus  Isrnel  Deus  meus,  uon  timebo  quid    faciat  miW 

327.  his  qui  recto  sunt  corde  1  317.  bomo,  658. 

XLUI,  6:    In  te    inimicos  nostros  /6td.,  23.  Utjumentum  factus  sum  /6/V/.,  7.  Dominusmibi  adjutor;et 

Yentilabimns,  Domine,  et  in  nomine  apud  te,  et  ego  semper   tecum.  624,  ego  despiciam   inimicoB    meos,  37, 

toa  BpernemaB  inBurgenteB  in  nobls,  682,  683,  1005.  332,  531,  1004. 

^^^»  Ibid.i  28.  Mihiaatem  adheBrere  Deo  Ibid,,  10.  Omnes  genies  circomde- 


INDBX  SCRIPTURJB  SACBiB. 


VI 


derunt  me,  et  in  nomine  Domini  vin- 
dicayi  in  eoB,  40,  148. 

Ibid.f  12.  Circnmderunt  me  sicut 
apes  favum,  et  exarserunt  sicut  ignis 
in  spinis,  et  innomine  Domiui  viudi- 
caboi  in  eis,  149. 

Ibid.,  17.  Non  moriar,  sed  vivam, 
et  narrabo  opera  Domini,  895. 

Ibid.,  18.  Casti^ans  castigavit  me 
Domiuus,  et  morti  uou  tradidit  me, 
586. 

CXVIII,  1.  Beati  immaculati  in  via 
qui  ambulant  in  lege  Domini,  809. 

Ibid.^  71.  Bouum  mihiquod  tu  hu- 
miliasti  me,  ut  discam  justificationes 
tuas,  194. 

Ibid.,  77.  Veniant  mihi  miseratio- 
nea  tuce,  et  vivam,  132. 

Ibid.,  103.  Quam  dulcia  faucibus 
meis  eloquia  tua,  super  mel  et  favum 
ori  meo,  102,  801. 

Ibid.,  106.  Juravietstatuiapudme, 
servare  omnes  tuas  juitiflcationes, 
525,  677. 

Ibid.,  137.  JustuB  es,  Domine,  et 
rectumjudicium  tuum,  931. 

Ibid.,  163.  Iniquitatem  odio  habui 
et  abominatus  sum  ,*  legem  autem 
iuam  dilexi,  289. 

Ibid.,  165.  Pax  multa  diligentibus 
legem  tuam,  et  non  est  eis  scanda- 
lum,  757. 

CXIX,  5.  Heu  mihi  I  qnia  peregri- 
natiomeaprolonr^ataestihabitavicum 
habilantibus  Ceuar,  mullum  peregri- 
nata  est  anima  mea,  401,  434. 

GXX,  1.  Levavi  oculos  meos  in 
montes,  uudeveniretauxilium  mihi, 
178. 

CXXIV,  l.QuiconfiduntinDomino 
Bicut  mons  Sion  non  commovebitur 
in  teternum,  49,  575. 

CXXVII,  1.  Beati  omnes  qui  timent 
Dominum,  qui  ambulantin  viisejut, 
330. 

Ibid.,  2.  Labores  manunm  tuarum 
quia  manducabig,  et  beatus  es,  et 
bene  tibi  erit,  494. 

Ibid,,  5.  Benedicat  te  Dominus  ex 
Sion;  etvideasboua  Jerusalem  omni- 
bus  diebus  vitae,  751,  757. 

CXXXI,  1.  Memento,  Domine,  Da- 
vid,  et  omnis  mansuetndinis  ejus, 
826. 

CXXXII,  1.  Ecce  anam  bonum,  et 
quam  jncundum  habitare  fratres  in 
unum,  32. 

CXXXIII,  2.  Tn  noctibus  extoUite 
roannsvestras  insancta,  etbenedicite 
Dominum,  292. 

CXXXIVyl.  Laudate  nomen  Domini, 
laudate,  servi,  Doniinum,  218. 

CXXXVI,  1.  SuperflumiuaBabylo- 
nis,illic  sedimus  et  fluvimu8,dumno8 
recordaremur  tui.  Sion,  819,  434. 

Ibid.,  4.  Quomodo  cantabimus  can- 
ticnm  Domini  in  tcrra  aliena  ?  820. 

CXXXVm,  12.  Sicut  tenebrae  il- 
lius,  ita  et  lumen  ejus,  401. 

GXLII,  10.  Doceme  facere  volunla- 
tem  tuam,  292. 

CXLiV,  19.  Voluntatcm  timentium 
8C  faciet,  et  deprecationem  eorum 
ezaudiet,  161,  325,  826,  840. 

CXLV,  8.  Dominus  iUuminatcsecos, 
711,  944. 

CXLVIII,  l,2.Laudate  Dominumde 
cocUSflaudate  enm,  omnes  an^eli  ejns 
laudateeum,omne8  virtnlesejus,  2f20. 

Ibid.j  5.  Hgbc  omnia  ipse  dixit,  et 
acta  sunt,  255. 

PROVERBIA. 

III,  12.NoIi  deficere,  fili,  a  disci- 
plina  Domiui,  quia  quem diligitDomi- 
niif»  corripit,  3o6. 

Ibid.,  24. 8idormieri8,jacande  con- 
quiesces.  215. 


IV,  23.  Omni  custodia  serva  cor- 
tuum,  116,  573. 

X,  19.  Per  multiloquium  non  efTu- 
gies  peccatum,  806. 

XI,  1.  Staterhm  magnam  etparvum 
odio  habet  Dcus,  181. 

Ibi'i,,  14.  Quibus  non  ost  guberna- 
tio,  ii  caJuutut  folia,  734,  961. 

XV, 13.  Corde  isetante  vuitusfloret, 
et  in  mcBrore  constitutus  tristatur 
53. 

XVIII,  3.  ImpiuH  cum  in  profundum 
venerit,  contcmnit,  288. 

Ibid.,i9.  Frater  fratrem  adjuvans, 
exaltabitur  utcivitas  munitaetfortis, 
785. 

XXIV,27.Para  in  exitum  opera  tua, 
et  prseparate  in  agrum,  706, 940. 

XXV,  16.  Mei  invenisti,  comede 
quod  sufficit  tibi,ne  forte  satiatus  evo- 
mas  iilud,  178. 

XXVIII,  1.  Justns  confidit  ut  leo, 
830. 

Ibid.f  14.  Beatus  eet  vir,  qui  sem- 
per  est  pavidus,  101. 

ECCLESIASTES. 

I,  14.  Omnia  vanitas  sunt  et  afflic- 
tio  spiritus,  271. 

VII,  16.  Vidi  justum  pereuntem  in 
sua  jusliflcatione.ld  quoque  est  vani- 
tas.  733,  960. 

X,  19.  Omnia  obediunt  auro,  874. 

CANnCA  CANTICORUM. 

II,  4.  Vuineratacharitate  egosum, 
331. 

/6tf/.,3.Sicut  malum  in  lignissilvce, 
ita  patruelis  meus  in  medio  fiiiorum, 
822. 

/6ic^.,14.0stende  mihi  faciemtuam, 
et  fac  me  audire  vocem  tuam;  vox 
euim  tuadulcis,  et  facies  tua  decora, 
331. 

IV,  9.  VulneraBti  me,  soror  mea 
sponsa,  uno  de  oculis  tuis,  535,  822. 

VIII,  6.FortiB  enim  sicut  mors  di- 
lectio,  331. 

SAPIENTIA. 
III,l.Ju8torum  animdB  in  manu  Dei 
suDt,  203. 

IV,  13.  In  lirevi  consummatus^im- 
plevit  longa  tempora,  763, 969. 

V,  16.  Justi  in  perpetuum  viveut, 
204. 

Vil,5.  NulluB  enim  regnum  aut  eo- 
rum  qui  iu  subiimitate  sunt^aliud  ha- 
buit  nativitatis  initium,  281. 

ECGLESIASTIGUS. 

I,  32.  Abominatio  est  pietas  pec- 
catori,  43. 

II,  1.  Sla  in  timore  Domini,etpra5- 
para  animam  tuam  ad  tentutioneset 
anp^ustias,  549. 

Itl,  22.  Altiorate  no  quacsieris,  et 
fortiora  te  ne  scrutatus  fuerie,   178. 

VII,  40.  In  omnibus  operibus  tuis 
memorare  novissima  tua,et  in  perpe- 
tuum  nou  noccabis,706,  940. 

VIII,i1.Ne  perdideris  narrationem 
senum  ;  nam  et  ipsi  suis  patribus  di- 
dicerunt,  940. 

X,  9.  Quid  supcrbit  terra  et  cinis, 
133. 

XIX,  27.  AmictuB  etgressus  pedis, 
etrisus  dentium  annuntiabitde  ipso, 
709,  942. 

ISAIAS. 

I,  16.  Lavamini,  mundi  estoto,  au- 
ferte  malnm  copitationum  vestrarum 
ab  ocnlis  meis,  etc,  321,  327,  525, 
640,  677. 

Ibid.,  18.  Si  fuerint  peccata  vestra 
sicut  coccinum.quasinix  dealbabun- 
tur  ;  si  autem  ut  vermiculus.  quasi 
lana  alba  erunt,  265,  268,  640. 

III,  12.  Quoniam  hi  qui  beatificani 
vos  decipiunt  V08,  513. 

V,18.V8B  qui  trahitiB  iaiqoitatemin 


funiculisvanitati8,et  quaei  vinculum 
plaustri  peccatum,  262. 

X,  15.  Nunquid  gloriabitur  secnris 
sine  eo  qui  inciditcum  ipsi,  600. 

XIV,  13,  14.  In  coBlum  ascendam, 
super  sidera  cceli  ponam  thronum 
meum  et  ero  Fiuiiiis  Altissimo,  76. 

XXVI,  lO.ToUaturimpius  ne  videat 
gloriam  Dei,  133. 

Ibid.,  18.Concepimus,et  doluimus, 
et  pcrperimus  spiritum  salutis,  684. 
1006, 

XXXIV,4.Etinvolvetur  coelum  sicut 
liber,  omnes  stellae  cadent  sicut  fu- 
lium  de  vinea,  262. 

XXXV,  6.  Tunc  saliet  sicut  cervuB 
claudus  et  aperta  erit  lingua  balbu- 
tientium,  161. 

XL.  7.  Omnis  coro  teni  instar  est, 
etomnis  gloria  ejus  tanquam  flos  feni, 
199,  289. 

lifid.,  31.A88ument  pennas  ut  aqui- 
Ise ;  volabunt,  et  non  deficient ;  cur- 
rent,  et  gressus  eorum  non  iabentur, 
101. 

XLII,17.Confundanturquiin8culp- 
tilibusconfidunt.etquidicuntiisqusB- 
conflata  8unt :  Vos  dii  nostri  estis; 
264. 

XUX,  23.  Et  erunt  reges  nutritii 
tui,  etreginsB  nutrices  tuae  ;  vultu  in 
terram  demisso  adorabunt  te,et  pul- 
verem  pedum  tuorum  lingent,  97. 

LIV,  1.  LfiDtare,  desertum  sitiens ; 
erumpe  et  clama,  qu8B  non  parturis; 
quoniam  multi  sunt  filii  desert6B,magiB 
qunm  virum  habentis,  748. 

LVIII,  9.  Ecce  e^o  adsum,289. 

LIX,  l.Nunquid  mvalidaestmanus 
Dominiad  salvadum,  aut  af^gravata 
est  auris  ejus  ut  non  exaudiat?  494. 

Ibid.,  4.Laboremparturiunt,et  ini- 
quilatem  pariunt,  304. 

LXV,  25.Lupi  etagni  simulpa8cen« 
tur,  et  leo,  et  bos  simul  comedent 
paleas,  740. 

LXVI,  2.  Super  quem  respiciam, 
nisi  super  mansuetum  ethumilem  et 
trementem  verba  mea?  731, 826,  958. 

Ibii.,  18.  Ego  opera  illorum  novi, 
et  reddam  eis.  Ecce  venioutcongre- 
gem  omnes  gentes  et  lingua8;et  ve- 
nient,  et  videbunt  gloriam  meam, 
262. 

JEREMIAS. 

IX,  21.A8cenditmor8  per  fenestraBt 
796. 

XIII,  18,  19.Ideo  in  deprsBdationem 
vencrunt  dilecti,  sancti  suntabomina- 
biles,et  corona  capitis  eorum  sublata 
est.Civitates  ad  Austrum  sitffi  clause 
suut,  nec  est  qui  aperiat  eas,  133. 

/6i(/.,23.  Si  mutare  queat  ^thiops 
pellem  suam,  ac  pardus  varietateB 
suas,  319. 

XXIII,  24.CoBlum  et  terram  egoim- 
pleo,  817. 

XLVIII,  10.  Maledictus  ani  facit 
opus  Domini  negligenter,  548. 

BARUCH. 
V,  4.Pax  ju8titi8B,et  honorpietatis, 
237. 

EZECHIEL. 

XIV,  20.  Si  fuerint  tres  viri  isti, 
Noe,  Job,  et  Daniel ;  vivo  ego,  dicit 
Domiuus,  ipsi  silvi  erunt,   563,  1002. 

XXXIII,  11.  Vivo  ego,  dicit  Domi- 
nu9,  quia  uolo  mortem  peccatoris,  sed 
ut  ma^is  convertatur  a  via  sua,et  vi- 
val,  299,  321,  325,  371,  387,  640,  777, 
982. 

DANIEL. 

111,  52.  Benedictum  sit  nomen  glo- 
risB  ipsius  sanctum  etlaudabile,  et  su- 
perexaltatum  in  saecula,  282. 

Ibid.j  56.  Quoniam  beDidictus  eBi 
et  glorioBas  in  BfiBCula.  Amen,  298. 


Tn  INDBX  IN  VITAS  PATBUH.  viu 

IV,  24.  Propierhoc  rez,  consiliam  Ibid.,  25  et  34.  Ne  solliciti  sitis  aDi-  sum  et  hnmilifl  corde,  et   inTenietie 

meumtit>iplaceat;etpeccatatuaelee-  mce  ve8tr8e  quid  maDducetis  aut  quid  requiem  aDimabos  Testris,    86,    506, 

mosynis  redime,atque  iujuBtiliaB  tuas  bibali?,  nequc    corpori  Yestro   quid  685,  991. 

io  miBerationibuB  pauperum,  276.  ioduamiui,  etc,  47,  239.  XII,  32.  QuiblaBpbemaveritin  Spi- 

X,  3.  Paaem  in  concupisceotia  Don  Ibid.j  33.  Quserite  primum  rcgnum  ritum  sanctum,non  remittetur  et,  ne- 

comedi,  994.  Dei,  et  juBtitiam  ejuB,  ct  hsec  omnia  queinbocs(BCulo,nequeinfuturo,130 

AMOS.  adjicicDtur  vobiB,  195,239.  Ihid.,36.  Dico  vobis,    quod    omoe 

1, 9.  Super  duobuB  ettribus  pecca-  Jtid.f  34.  Nolite  cogitarc  dc  crasti-  verbum  otiosum,  quod  locutifoeript 

tisTyri  avertam  me,  Buper  quatuor  no,  30,  658.  homiDCs,  reddent  de  eo  rationemio 

autem  non  avertam,  645.  VII,  1.  Nolile  judicare  et  non  iudi-  die  judicii,  262. 

MICUi£AS.  cabimini,  201,  1006.  Xlll,  3,  4.  Exiit  qui    aeminatsemi- 

II,  10.  Surge  et  ambula,  quia  non  /^tVZ.,  2.  QuocuDquo  judicio  iudica-  Darc.Et  dum  eemiDat,  aliaquidem  ce- 
habes  hic  requiem,  264.  vcritie,  io  eo  judicabitur  de  vobis,  57.  cideruut  secuB  viam,et  volucras  coeli 

HABACUC.  Ibid.f  Id  qua  mensura  mensi  fueri-  comederuntilla  ;  alia  cecideruntyetc., 

I,  5.  Videte,  coDtemptoree,  etadmi-  tis,  remetietur  voble,  181.  253. 

ramini,  et  dispcrdimini,  130.  /6trf.,  5.  Hypocrita,   ejice  primum  XV,  11.  Non  coiDquinat,quod  in  os 

11, 11.  Lapis  de  pariete  clamavit,  et  trabem  de  oculo  too,  ct  tunc  vldebis  inlrut,  aoiDiam  hominis  :  sed  e  corde 

Bcarabieus  de  ligoo  loquitur,  684.  ejicere  feetucam  de  oculo  fratriB  tui,  exeuut,  quoe  iu  ioteritum  demergunt 

Ibid.t  15.  Vee  qui  potat  prozimum  660.  homiuem,  682. 

toum  BubverBioDe  turbida,  43,  312.  Ibid.,  7.  Petite,    et  dabitur  vobiB,  Ibid.,  14.CaecuB  euim  si  csco  duca- 

SOPHONIAS.  48.  tum  prflebet,  uterque  in  foveam  cadit, 

l,  14.  Juxta  e»i  dies  Domini,   ma-  Ibid.,  12.  Omnia  queecunquc  vultis  iSi. 

gna  etveloz  nimis,  263.  ut  faciant  vobis  hominct^^  eadem  et  XVI,  26.  Quid  enim  prodeat  homiui 

ZACH ARIAS.  V08  facite  illis,  266.  81  totum  muudum  lucrifecerit,  et  ani- 

I,  3.  CoDvertimiui  ad  me,    et  ego  /^}<2.,  13.  iDtrateperaoguBtampor-  mse  suee  damoum  habuerit,  124. 

coDvertar  ad  vos,  268.  tam  quia  lata  cBt,  et8patio8a,viaquce,  XVII,  19.  Si  habueritisfldemutgra- 

/6u/.,  Appropinquate  mihi,  et  ap-  ducitad  mortem,  an^^UBtaautemetar-  num  8inapiB,diceti8huicmonti:Tran9- 

propinquabo  vobiB,  612.  cta  via  est  quse  ducit  ad  vitam,  266.  fer  te,  et  tran8feretur,etnibil  impos- 

MATTH^US.  Ibid,y  14.  Angusta  namque  CBtpor-  Bibile  erit  vobiB,  57. 

III,  2.  Pcenitentiam  agite,  appro-  ta,  et  arcta  via  qu8B  ducit  ad  vitam,et  XVIII,  3.Amen  dico  vobis,  niBi  con- 
pinquavit  enim  regnum  ccelorum,  pauci  euut  qui  inveniunt  eam,  245,  versi  fueritiBUtpuelliiBti,  non  intra- 
S67.  870.  1002.  bitis  in  regnum  coelorum,  829. 

Ibid,,  10.  OmuiB  arbor  non  faciens  Ibid.  16,  20.   A  fructibuB  ipsorum  Ibid.,  18.  QusecuDqueeolveritis  so- 

fructumboDumexcidetur,etinignem  co^ooscetiB  pob,  708,  941.  per  terram,  erunt  soluta  etin  coelis, 

mittetur,  597.  Ibid.y  21.Non  omnie  qui  dicitmihi,  et  qusecunque  ligaveritis  super   ter- 

Ibid.y  17.  Hic  est  filiuB  mens  dile-  Domiue,  Domioe,  intrabit  io  regoum  ram,  eruut  li^ala  et  io  ccelis,  204. 

ctuB  in  quo  mihi  bene  complacul,  coelorum  eed  quifacitvoluutatem  Pa-  /6tV/.,  20.    Ubicungue    fuerint  doo 

257.  tris  mei  qui  in  coelis  est,  266.  vel  trcB  cougregati  in  nomine  meo, 

IV,  4.Non  in  boIo  pane  vivit  homo,  VIII,  31.  Dsemones  autem  rogobant  illic  sum  in  medio  illorum,  270. 
ted  iu  omoi  verbo  quod  procedit  de  eum  diceuteB:  Si   ejicis   nos   hinc,  XIX,  6.Quoci  DeuBcoDJunxit,homo 
ore  Dei,  102,  389,  754.  mitte  nos  in  gregem  porcorum,  44.  non  separet,  315. 

Ibid.,  9.  Omuia  tibi  iBta  dabo,  si  IX,  12.  Nod  opus  habeut  Baoi  me-  Ibid.,  14.  Talium  est  regnum  cobIo- 

pronus  me  volueris  adorare,  983.  dico,  sed  male  habentes,  740,  965.  rum,  173. 

Ibid,,  10.  Vade  retro,  Satana,  45.  Ibid,,  15.  Nou  possuDt  filii   Bpooei  Ibid.,  19.  Diliflcs  prozimnm  toom 

V,  3.  Beati  paoperes  Bpiritu,  quo-  jejuuare  quaudiu  cum  iUis  est  spou-  sicut  te  ipsum,  355. 

niam  ipsorum  est  regnum  ccelorum,  sus,  549,  615.  Ibid,,  21.  Si  vis  perfectus  esse,  va- 

266.  745.  Ibid.f  22.  Fides  tua  te  salvum  fecit,  de,  veude  omoia  tua  qusBCunqoe  ha- 

/ot(/.,  4.  Beati  mites,  quooiam  ipsi  204.  beB,et  dapauperibu8,etveni,  sequere 

hflereditabunt,  terram,  826,  985.  X,  8.  Gratis  accepistis,  gratis  date,  me,  et  habebie  thesaurum  ia    ciGelis, 

V,  7.  Beati  misericordes,  quoniam  57.  36,  582. 

ipsi  miBericordiam  conBequentar,303,  /6i(/.,  9.Nolite  poB8idereaurum,ne-  Ibid.,  26.  Apud  bomines  sunt  im- 

997.  que  argentum,  uequo  pecuuiam  iu  zo-  possibilia.apud  Deum  autem  nihil  est 

Ibid,^  9.  Beati  mundo  corde,   qoo-  nis  vestriB ;  non  peram  in  via,  neque  quod  fieri  oon  posBit,  278. 

niam  ipsi  Deum  videbunt,  382,  848.  duas  tuuicas.  oeque  calccameDta,  62.  Ibid.^  27.Ecce  noB  reliquimus  om- 

Ibid,,  13.  Vos  estis  sal  torrse,  237.  Ibid,,22,  Qui  perseveraverit  in  his  nia.  et  secuti  snmus  te,  605. 

Ibid.f  14.  Non  potcBt  civitaB  latere  UBquein  fiucm  hic  salvus  erit,  549.  Ibid.,  28.  Amen  amen  dico  vobii, 

soper  mootem  posita,  214,  548.  Ibid.,  23.  Cum  persecuti  vosfuerint  quod  vosqui  secuti  estis  me,  in  rege- 

Ibid,,  16.  Luceat  lux  vestra  coram  in   civitate  ista,  fugite  in  aliam,  202.  Deratiooe  cum  sederit  Filius  homiois 

homioibus,  ut  videaot  opera  vestra  Ibid.,  24.  Nou  est  diBcipulus  Buper  io  Bede  majestatiB  bus,  Bedebitis  et 

bona,  et  gloriflcent  Patrem  vcBtrum  magistrum,  171.  vob  Buper  BcdeBduodecim  iudicantei 

qui  io  coeliB  est,  266.  Ibid,,  28.  Nollte  timere  eos  qui'oc-  duodecim  tribus  Israel,  221. 

Ibid,,  22.  Qui  irascitur  fratri  suo  cidunt  corpus,   animam  autem  non  Ibid,^  29.  Qui  reliquerit  patrem  et 

siue  causa,  601.  possunt  occidere,  283.  matrem,  et  fratrem  et  filioa    propter 

Ibid.f  23.  Si  offers  munuB  tuum  ad  Ibid.,  30.  Vestri  vero  et  capilli  ca-  meum  Evangelium,  etiam  in  docbc- 

altare,  et  ibi  recordatus  fueris,  quia  pitis  omues  Dumerati  suDt,  262.  culo  ceniupTum  accipiet,  et  in  fuluro 

fratertuushabetaliquid  adverBum  te,  Ibid.y  32.  OmniB  oui  me  coDfeBBUB  erit  hseres  vitce  aeternae,  833. 

relinque  ibi  munus  tuum,  etc,  186.  fucrit  coram  hominious,  confitebor  et  XX,  25.  Scitie  qnia  principes  geo- 

Ibid.,  39.  Si  quiB  te  percuBserit  in  ego  eum   ccram  Patre  meo,    qui  io  tium  majores  sunt  hia  quibus  dooii- 

maxillam  dexteram,  prsebe  illi  alte-  CGelis,  est,  221,  815.  nautur,  et  principatum   eorom  ge- 

ram,  658,  667.  Ibid.,  37.   Qui   diligit   patrem  aut  ruut,  343. 

Ibid,^  41.  Si    quis   te  aogariaverit  matrem  plus  quam  me,  non  est  me  /6tV/.,  26.  Qui  vult  inter    tos  esse 

milliario,  vade  cum  ipso  duo,  634.  diRUus,  125,  366,  809.  maguus,  sit  omnium  servus,  et  om- 

Ibid,,  48.  Erflciamiui  saDcti  et  per-  Ibid,,  42.  Quicuuque  potum  dederit  nium  miuister,  738. 

fecti,  sicut  etPater  vester  qui  io  coelis  uoi  ex  miDimis  iBtis  calicem  aquse  fri-  XXI,  13.  Domus  Dei,  domus  oratio- 

est,  685.  gidae  tautum    io    uomino    discipuli,  nis  vocabitur,  201. 

VI,  2.  Amendico  vobisquiarecepe-  nou  perdet  mercedem  suam,  261.  XXII,  21.  Date  quce  Bunt  Csesaris, 
ruDt  mercedem  suam,  991.  Ibid,y  12.  Rpguum  coelorura  vim  pa-  Csesari  ;  et  quse  suot  Dei,  Deo,  614. 

Ibid.^  12.  Dimitte  uobis  debita  do-  titur,  ct  violeuti  diripiuDt  illud,  591.  XXIV,12.Eo  quod  abuDdavitiniqui- 

stra,  sicnt  et  uos  dimittinius  debito-  Ibid.,  18.  Venit  JoaDocs  io  via  ju-  tas,  refrigescit   charitas    multorum, 

ribus  DOBtris,  186,  633.  stitise,  neque  comedens,  nec  bibeDs,  179,  529. 

Ibid,^  13.  Ne  dos  inducas  intcDta-  708.  Ibid.,  23.Siquis  vobisdixerit,  Ecce 

tionem,  122,  913.  Ibid.,  19.  Ecce  homo  vorax,  etpo-  hic  est  Christus,  autecce  ilUc,  nolile 

Ibid.<,  19.  Nolite  thosaurizare  vobis  tator  viui,  amicua    publicauorum  et  credere,  628. 

thesauros  in  terra,  ubi  eerugo  et  tinea  peccatorum,  941.  XXV,  3.  Fatuae,acceptis  lampadibos 

demoUtor,  etfnreseffodiunt  etforan-  /6td.,28.  Veuite  ad  me,  omnes  qui  suis,  non  sumpserunt  olenm  secum, 

tur,  266.  laboratis  et  oneratis  esUs,  et  ego  refi-  prudentes  autem  snmpsenint,  262. 

IM.,  84.  Nemo  potest  daobaB  do-  ciam  vos,  121.  Ibid.,  81,  32.  Cam  venerit  Filias 

minii  •errirei  868.  Ibid.^  29.  Discite  a  me,  quia  miUs  hominis  in  majestate  saa,  et  omnet 


IX 


anffeli  cmn^eo,  tanc  sedebit  saper 
Bcaem  majestalis  snflB,  et  coDgrega- 
buntar  ante  eum  omnes  gentes,  et 
eeparabit  eos  ab  iDvicem,  Bicnt  pas- 
tor  segregat  oves  ab  boedis,  201. 

/6»'/.,  35.  Hospes  fui,  et  suscepis- 
tis  me,  464. 

Ibid.j  36.  In  carcere  eram,  et  ve- 
nistis  ad  me,  1005. 

Jbid,,  40.  Quandiu  fecistis  uoi  ex 
mioimis  fratribus  meis,  mihi  fecistis, 
126. 

XXVI,  26.  Accipiens  panem,  bene- 
dixitet  fregit,  et  dedit  discipulis  suis, 
658. 

Ibifl,^   52.   Omnes    qui    accipiunt 
gladium,  gladio  peribnnt,  638. 
XXVIII,  19.  Euntes  docete  omues 

fentes,  baptizantes    eos    in  Domioe 
atris,  et  Filii,    et   Spiritus   sancli, 
113,  814. 

Ibid.,  20.  Nolite  timere  :  ego  vo- 
biscum  8um  usgue  ad  conanmma- 
tionem  siecali,  119. 

MARCUS. 

II,  16.  Magister  yester  cum  publi- 
canis  et  peccatoribus  comedit  et  bi- 
bit,  7,  8,  941. 

X,  21.  Vende  qase  h&bes,  et  da 
paaperibus,  772. 

Ibtd.j  43,  44.  Si  qais  voluerit  inter 
Tos  major  neri,  erit  yester  minister; 
et  qaicunqne  yoluerit  in  vobis  prior 
esse,  erit  omnium  servus,  683. 

XI,25.Cum  steteritisad  orationem, 
remittite  fratribus  vestris,  si  quid  ha- 
betis  contra  eos,  443. 

XVI,  16.  Qui  crediderit  el  bapli- 
zatns  faerit,  salvus  erit,  258,  265. 

LUCAS. 

II,  29,  30.  Nanc  dimittis  ancillam 
tnam  secnndnm  verbamtuum  in  pace, 
quia  viderunt  ocnli  mei  salatare 
toum,  390. 

111,4.  Rectasfacitesemitasejos,  41. 

IV,  18.  Spiritos  Domini  super  me, 
propter  quod  ODxit  me,  evangelizare 
pauperibus  misit  me,  658. 

V,  32.  Non  veni  voeare  justos,  sed 
peocatores  ad  poenitentiam,  321. 

VI,  30.  Omoi  petenti  te  da,  182. 
Ibid,,  30.  Ab  eo  qui  abstulerit  toa 

ne  repetas^  197. 

Ibid.,  36.  Estole  misericordes,  si- 
cnt  et  Paler  vester  coelestis  miseri- 
cors  esl,  196. 

VIII,  8.  Qois  habet  aores  audiendi 
andiat,  260. 

IX,  55.  Nescitus  cnjus  spiritus  sitis, 
800. 

Ibid.f  62.  Nemo  m  ttens  soper  ara- 
trom  manom  suam.et  retro  aspiciens, 
aptusesl  regDo  coelorum,  41,  966. 

X,  18.  Vidi  Satanam  quasi  fulgur 
cadentem  dc  coelo,  16. 

Ibid.,  19.  Ecce  dedi  vobis  potesta- 
tem  calcare  super  serpentes  et  scor- 
piones^  et  super  omnem  virtutem 
inimici,  44,  751. 

Ibid.,  20.Ne  gaudeatis  quia  deemo- 
nes  vobis  snbjecti  sunt,  sed  quod  do- 
mina  vestrascriptasuDt  io  ccelis,  45. 

Ibid.,  42.  Mar  a  optimam  partem 
el^it,  509,  603. 

Al,  24.Cum  exiverit  immundus  spi- 
ritus  abhomine,ambulat  per  loca  ina- 
quosa,  Quaerens  reqoiem,  et  non  in- 
venit,  3o5. 

XII,  8.  Omois  qoiconqoe  confitebi- 
tur  me  coram  hominibus,  confitebor 
et  e^o  eum  coram  Patre  meo,  qoi 
est  in  coelis,  261. 

Ibid.,  20.  Qufle  aotem  prseparasti, 
cojus  erant  ?  535. 

Ibid,^  31.  Petite  regnnm  Dei,  et 
Jnstitiam,  et  cffitera  omnia  adjicien- 
tur  Tobiti  837. 


INDBX  SCRIPTURJB-BACRiB. 

XIV,  II.  Quiaqui  se  extollit,  ha- 
militabitur,  742. 

Ibid.y  26.Si  quis  non  abrenuntiave- 
rit  patrem  ct  matrem,  et  fratres  et 
filios,  insuper  et  propriam  animam, 
DOD  pote&t  mcus  esse  di8cipulus,3G4. 

Ibid.,  83.  Si  quis  dod  abreDuutia- 
veritomuibusquflB  possidet,  dod  po- 
test  meus  esse  discipulus,  3G6. 

XVI,  9.  Facite  vobis  amicos  de 
mammoDa  ioiquitatis,  ut,  cum  de- 
feceritis,  recipiaut  vos  in  aeteroa 
taberoacula,  276,  399. 

XVII,  10.  Cum  feceritia  omuia  quae 
prrocepta  suot  vobis,  dicite :  Servi 
loutiles  sumus  ;  gucB  debuimus  fa- 
cere,  fecimus,  270,  335. 

Ibi^J.y  21.Regaum  Dei  intra  vos  est, 

XVUI,  22.Vade,  vende  omnia  quae 
habes,  et  da  pauperibus,  et  habebis 
thesaurum  in  coelo,  276. 

XXI,  33.CGelum  et  terra  transibunt, 
verba  autem  mea  non  transibunt, 
320. 

Ibid.,  34.  Videte  ue  quando  gra- 
ventur  corda  vestra  iu  crapula  et 
ebrietate,  573. 

XXII,  26.  Si  quis  in  vobis  vult 
primus  esee,  sit  vester  ultimus ;  et 
si  quis  iuter  vos  voluerit  esse  domi- 
nus,  sit  vester  servus,  343. 

Ibid.ySQ.  Qui habet tunicam  vendat 
eam,  et  emat  sibi  gladinm,  659,  873. 
JOANNES. 

I,  l.ln  principio  erat  Verbum,  et 
Verbum  caro  factum  est,  j^. 

/6iV/.,3.0mnia  pcr  ipsum  facta  sont, 
et  siue  ipso  factum  est  nihil  quod 
factum  est,  264,  321. 

Jbid.y  12.  Quotquot  eoim  recepe- 
runt  eum,  dedit  eis  potestatem  finos 
Dei  fieri.  287. 

Jbid. ,iS,  Deum  nemo  vidit  unquam, 
280. 

III,  5.  Amen  dico  vobis,  nisi  quis 
regeneratus  fueritex  aqua  el  Spiritu 
sancto,  non  intrabit  in  regnum  cce- 
lorum,  258. 

Jbid,,  16.  Sic  dilexit  Deus  mon- 
dum,  ut  Filiom  suum  uoigenitum 
daret  pro  eo,  648,  525,  676. 

IV,  21.  Amen  eoim  dico  tibi,moIier, 
venit  hora,et  nnnc  est,quando  neque 
in  loco  hoc,  neque  Jerosolymis,  sed 
in  omni  loco  adorabunt  Patrem,  820. 

V,  14.  Ecce  factus  es  sanus,  noli 
amplius  peccare,  ne  quid  tibi  dete- 
rius  fiat,  765,  975. 

Ibid.j  28.  Venit  hora,  inqoa  omnes 
qui  in  monumentis  sunt,  audient 
vocem  Filii  Dei,  260. 

VI,  27.  Nolite  operari  cibum  qni 
perit,  603. 

Jbid.y  37.  Qui  venit  ad  me,  non 
ejiciam  foras>  364. 

Ibid.f  55.  Qui  manducal  carnem 
meam,  et  bibit  san^uinem  menm, 
io  mo  maoet,  et  ego  io  eo,  751. 

VIII,  44.  Id  veritate  non  stetit,  et 
noD  est  veritas  in  eo,  556. 

Jbid.,  48.  Hamaritanus  es,  et  diemo- 
nium  habcs,  400,  430. 

X,  14.  Ego  sum  pastor  bonus,  et 
cogDOsco  meas  oves,  et  cogooscant 
me  meffi,  215. 

XIV,  12.  Qui  credit  in  me,  opera 
quse  ego  facio,  ille  quoque  faciet,  et 
majora  his  faciet,  851. 

Jbid.,  15.  Si  diligitis  me,  mandata 
mea  servate,  683. 

Jbid.,  23.  Siquisdiligitme,  sermo- 
nem  meum  servobit;  et  Pater  meus 
diliget  eum,  et  ad  eum  veniemos,  et 
maosionem  apnd  eum  faciemns,  335. 

Ibid.f  31.  Surgite^eamnshine,  582. 

XV,  5.  Ego  sum  vitie,  vos  palmites^ 
o26* 


Ibid,,  13.  Ut  ponat  qnis  animam 
suam  pro  amicis  f  uis,  890. 

Ibid,y  15.  Jam  non  dico  vos  seryos, 
sed  amicos,  342,  453. 

XVJ,  33.  In  mundo  pressuram  ha- 
bebitis  ;  sed  confidite,  ego  vici  mun- 
dum,  335. 

Jbid.,  23.  Amen,  ameo  dico  vobis, 
omoe  quod  pctieritis  Patrem  in  no- 
mine  meo,  dabit  vobis,  57. 

Jbid.,  24.  Petite  et  accipietis,  ibid. 

XVJI.  24.  Pater,  quos  dedisti  mihi, 
volo  ut  ubi  ego  sum,et  illic  sint  me- 
cum,  ut  videant  claritatem  meam 
quam  dedisti  mihi,  221. 

Ibid.,  21.Utomnesunum8int,  sicut 
lu,Patcr,  in  me,  et  ego  in  te,  222. 

XX,  22,  23.  Accipite  Spiritum  san- 
ctum ;  quorum  remiseritis  peccdta,re* 
mittuDtur  eis,etquorum  rctiDueritis, 
reteola  suut,  204. 

XXI,  25.  Suot  et  aliamulta  quffi  fe- 
cit  Jesus  ;  q\m  si  scribaDtur  per  sio- 
gula,  Dcc  ipsum  arbitror  mundum 
eos  qui  scribendi  sunt  capere  posse 
libros,  259. 

ACTUS  APOSTOLORUM. 

I,  1.  Coepit  Jesus  facere  etdocere. 
151. 

IX,  IG.Ego  ostendam  ei  quanta  pro 
nomioe  meo  illum  oporteat  pati,  927. 

XIV,  21.Quiaper  multastribulatio- 
nes  nos  oportet  nos  iutroire  in  re- 
gDum  cuBlorum,  268,  494,  549,  742. 

XX,  32.Deo  vos  commeDdo,et  verbo 

gratiffi  ipsius,qui  poteus  est  superffidi- 
care,  et  dare  vobis  hffireditatem  in 
saDctificatis  omuibus,  330. 

EPISTOLA  PAULI  AD  ROMANOS. 

I,  20.  iDvisibilia  ipsius  a  creatura 
muDdi  per  ea  quffi  facta  sunl  intellec-i 
ta  conspiciuntur,  281. 

Jbid.f2i.  losipieus  cor  erravit,  303. 

Jbid.y  22.  Putantes  enim  se  esse  sa- 
pieotes,  stulti  sunt,  ibid. 

Ibid.j  28.  Et  sicut  non  probaverunt 
Deum  m  notitia  habere,  tradidit  illoa 
in  reprobum  seusum,  767,  975. 

II,13.NoD  auditores  legis  jnsti  snnt 
apud  Deura,  sed  factores  legis  justi- 
ficabuntur,  682. 

V,  3,  4.  Scientes  quouiam  tribula- 
tio  patientiam  operatur,  patientia 
autem  probationem,  probatio  vero 
spem,  spes  autem  nonconfundit,366. 

Ibid.,  20.  Ubi  abuudavitpeccatum, 
Buperabuudavit  gratia,  326,  400,  748. 

VI,  20.  Cum  servi  essetis  peccati, 
liberi  eratis  justitiffi,  282. 

VII,  24.  lofelix  ego  homo,  quis  me 
liberabit  de  corpore  mortis  hujus? 
283. 

VIII,  4.Qui  non  secundam  carnem 
ambulamus,  sed  secundum  spiritum, 
38. 

Ibid.,  22.  Ingemiscit  creatura,  53. 

Jbid.f  26.  Quid  oremus  sicut  opor- 
tet  nescimus,  134. 

Jbid.f  28.  Quia  omoi  propooeoti 
boDom  Deus  cooperatur,  41. 

XI,  33.  0  altitudo  divitiarum  sa- 
pientiffi  et  scientiffi  Dei,  quam  ins- 
crutabilia  sunt  judicia  ejus,  et  inves- 
tigabiles  vin  ejus«  281. 

Jbid.,  36.  Quoniam  ex  ipso,  et  per 
ipsum,  et  in  ip80omniasuDt,53,  264. 

XIII,  12.N0X  prfficessit,  dies  autem 
appropinquavit,  68. 

XIV,  21.  BoDum  est  vioum  non 
bibere,et  carnem  non  manducare,401. 

Ibid.,2Z.  Omneqood  non  estfide 
peccatum  est,  708,  941. 

I  PAUU  AD  CORIENTHIOS. 

III,  2.  Lac  vobis  potom  dedi,  non 
Bolidom  cibam,  141. 

II,  9.  Quffi  ocnlus  non  vidit,  et  an- 
ris  non  andavit,  et  in  cor  hominls  non 
ascfinderanttprffipar  avi  t  Dens  diligen'* 


zt 


IKDICB8  IN  VITA8  PATRUll. 


xu 


tibus  86,  114,  154,  285,  291,  302, 
983. 

ni,  8.  Unusquisque  propriam  mer- 
cedem  accipiet,  secuDdum  suum  la- 
borem,  101. 

Ibid,,  16.  Nescitis  quia  corporave- 
stra  templum  Dei  suut,  1000. 

Ibid.^  18.  Si  quis  videtur  eese  in- 
ter  vos  sapieus  in  hoc  seecuio,  sit 
Btultus,  ut  fiat  sapieus,  63^",  738,  904. 

IV,  5.  Nolite  judicare  ante  tempus, 
50,  198. 

Ibid,y  20.  Regum  Dei  non  est  in 
sermone,  sed  in  virtute,  682. 

y,  2.  Et  vos  inflati  estie,  733,  960. 

Vf,  7.  Quare  non  magis  injuriam 
sustinetis  ?  quare  non  magis  frau- 
dem  patimini?  197. 

/6ta.,  9.  Quia  injusti  et  avari  re- 
gnum  Dei  non  hsereditabunt,  995. 

yil,  9.  Melius  est  uubere  quam 
uri,  315,  397. 

Ibid.,  16.  Unde  scis^  mulier,  si  ma- 
ritum  salvum  facies  ?  Unde  scis,  vir, 
si  mulierem  salvam  facies  ?  774,  970. 

Ibid.,  29.  Tempus  breve  est :  reli- 
quum  est  ut  qui  habeut  uxores,  tan- 
quam  non  habentes  sint,  351. 

IX,  25.  Omnis  qui  certat  ab  omni- 
bus  abstinet,  708,  941. 

Ibid,f  27.  Subjicio  corpus  meum  et 
io  servitutem  redigo,  ne  aliis  prsedi- 
eans,  ipse  reprobus  inveniar,  401, 
795,  1001. 

X,  12.  Qui  stat  videat  ne  cadat, 
518,  611. 

Ibid.j  13.  Tentatio  me  non  appre- 
hendat  nisi  humana,  430. 

Ibid,,  31.  Sive  mauducatis  sive  bi- 
bitis,  sive  quid  aliud  facitis,  oninia 
in  ffloriam  Dei  facite,  C49. 

Ibtd.,  33.  Non  qusrens  quod  mi- 
bi  utile  sit,  sed  quod  multis,  ut  salvi 
fiant,  239,  235>  801. 

XI,  24.  Accipite  et  manducate : 
bocestcorpusmeum,  286. 

XII,  8.  Alii  enim  per  Spiritum 
datur  sermo  sapientiae,  alii  autem 
sermo  cognitionis,  796. 

XIII,  9.  Ex  parte  cognoecimus,  et 
ex  parte  prophetamus,  28). 

Xy,  10.  Non  autem  ego,  sed  gra- 
tia  Dei,  quae  mecum  est,  37. 

Ibid.t  12.  Si  autem  Christus  prieJi- 
catur  quod  resurrexit  a  mortuis,quo- 
modo  dicuut  quidam  quod  resurrec- 
tio  mortuorum  non  eet,  261. 

Ibid.,  41.  Seminatur  corpns  ani- 
male,  surget  corpus  spirituale,  690. 
II  PAULI  AD  CORINTHIOS. 

I,  12.  Gloria  nostra  heec  est>  testi- 
mouium  conscientise  nostrse,  116. 

II,  11.  Non  enim  ejus  ignoramus 
astutias,  42. 

ly,  16.  Non  deficiamus;  sed  licet 
is  qui  foris  est  bomo  noster  corrum- 
patur,  tamen  is  qui  intus  est,  reno- 
vatur  de  die  in  diem,  334. 

V,  1.  Scimus  enim  quoniam  si 
terrestris  domus  nostree  hujus  habi- 
tationis  dissolvitur,  etc,  283. 

VI,  15.  QuflB  est  societas  luci  cum 
tenebris  ?  aut  quae  pars  est  fidelis 
cum  infideli  ?  749. 

Ibid.^  16.  Inhabitabo  in  ipsis,  et 
inambulabo,  271. 

IX,  6.  Qui  seminat  parce,  parce  et 
metet.  191. 

Ibid.,  Qui  seminatin  bencdictioni- 
bus,  de  benedictionibus  metet,  205. 

X,  3.  In  carne  ambulantes,non  se- 
cnndum  carnem  militamus,  838. 

XI,  2.  Aptavi  V08  uni  viro  virginem 
castam  exnibere  Christo,  201. 

Ibid.^  6.  Et  si  imperitus  sermone, 
non  tamen  scientiai  819. 

Ibid.,  27.IQ  fame  et  aiti,  S39,  684, 
100«, 


Ibid.,  29.  Quis  infirmatur,  et  ego 
non  inGrmor?  186. 

Xn,  2.  Sive  in  corpore,  sive  extra 
corpus,  nescio,  Deus  scit,  52. 

Ibid.,  7.  Datus  est  mihi  velut  an- 
gelus  Satanue,  qui  me  colaphizet, 
ut  non  extoliur,  767,  975. 

Ibid.^  10.  Quando  infirmor,  tunc 
fortior  sum,  38. 

XIII,  5.  Dijudicate  vosmetipsos,  et 
probate,  50. 

EWST.  PAULI  AD  GALATAS. 

Ij  8.  Etiamsi  angelus  de  coelo  evan- 
gelizet  vobi8,pr8eterquam  quod  evan- 
gelizavimus  vobis,  analhema  8U,286. 

Ibid.,  18.  AscendiJerosolymam  vi- 
dere  Petrum,  940. 

II,  19,  20.  Cum  Christo  sum  cruci- 
fixus  :  vivo  autem  jam  non  ego  ;  vi- 
vit  vero  in  me  Christus,  837. 

III,  16.  Non  dicit.  et  seminibus, 
qnasi  in  multis  :  sed  quasi  in  uno,  et 
semini  tuo,  quod  est  Christus,  112. 

Ibid.j  27.  QuotquotinChristo  bap- 
tizati  estis,  Christum  induistis,  196. 

Ibid.y  28.  Non  est  masculus  et  fe- 
mina,  345,  976. 

y,  14.  Tota  lex  etProphetae  inhoc 
sermone  in  summam  rediguntur, 
nempe,  diliges  proximum  tuumsicut 
teipsum,  811. 

Ibid.,  16.  Spiritu  ambulate,  et  de- 
siderium  carnis  non  perficietis,  256, 
754. 

Ibid.y  17.Caro  concupiscitadversus 
8pirilum,8piritus  autem  adversus  car- 
nem,  ut  non  qusecunque  vulti^,  illa 
faciatis,  678. 

Ibid.,  21.  Quoniam  qui  talia  agunt, 
in  tormentis  vadunt,  579. 

VI,  3.Qui  se  existimat  ali^uid  esse, 
cumnihilsit,  ipse  se  seducit,  684. 

Ibid.,  7.  Diius  non  irridetur,  177. 

/6tW.,  14.  Mihi  mundus  crucifixus 
est,  et  ego  mundo,  244,  282. 

EPIST.  PAULI  AD  EPIIESIOS. 

III,  14.  Hujus  rei  gratia  flecto  ge- 
nua  mea  ad  Deum  nostrum,  280. 

IV,  26.  Sol  non  occidat  super  ira- 
cundiam  vestram,  50,  813. 

Ibid.,  13.  In  virum  perrectum,  et 
in  mensuram  setatis  plenitudinis 
Christi,  287. 

y,  3.  Fornicatio  st  immunditia  vel 
omnis  cupiditas  non  nominetur  in 
YObis,  665. 

Ibid.^  18.  Nolite  inebriari  vino,  in 
quo  est  luxuria,  573. 

VI,  l2.Non  estnobiscolluctatioad- 
versus  camem  et  sanguinem,  sed  ad- 
versus  principatus  et  potestates,  con- 
tra  mundi  rectores  tenebrarum  ha- 
rum,  contra  spiritualia  nequitifie  in 
coelestibus,  42,  795. 

Ibid.^  13.  Assumite  arma  Dei,  ut 
possitis  reeistere  in  die  mala^  52. 
795. 

Ibid.j  14.  State  ergo  succincti  lum- 
bos  ve?tros  in  veritate,  et  iuduti  lori- 
cam  juBtiti8e,et  calceati  pedes  in  pree- 

garatione  Evangelii  pacis,  in  omni- 
us  assumcntes  clypeum  fidei,in  quo 
poteritis  omnia  tela  maligni  iguita 
exstinguere,  795. 

epist:  pauli  ad  philippenses. 

I,  23.  Coarctor  ex  duobus^  deside- 
rium  habens  dissolvi  et  esse  cum 
Christo  multo  melius,  283,  940. 

IV,  7.  Et  pax  Dei,  quse  exsuperat 
omnem  seusum,  custodiat,  etc,  335. 
EPIST.  PAULT    AD  COLOSSENSES. 

I,  26.Mysterium  quodabsconditum 
est  a  8{Bculis  et  generationibus,  257. 

III,  3.  Mortni  enim  estis  huic  man- 
do,  et  Yita  vestra  &bacondita  eat  cum 
Christo  in  Deo,  990. 


PAUU   PRIMA    AD   THBSSALONI- 

CENSES. 

y,16,  17.  Semper  gaudete,  eine  in- 
termissione  orate,  in  omnibus  gra- 
tias  agite,  37,  751. 

PAULI  SECUNDA  AD   THESSALO- 
NICENSES. 

Iir,  8.  Noctu  diuque  operantes,  ne 
essemus  oneri  alicui  vestrum,  825. 

Ibid.y  10.  Qui  non  operatur,  non 
manducet,  36. 

PAUU  PRIMA  AD  TIMOTHEUM 

I,  7.  Nescientes,  nec  quid  dicant, 
nec  de  quibus  affirment,  301. 

Ibid.,  9.  Justo  iex  oon  est  posita, 
707,  941. 

Ibid.,  15.  Fidelis  enim  sermo,  at- 
que  omni  acceptione  dignns,  336. 

II,  4.  Qui  vult  omnes  homines  sal- 
vare,  et  ad  agnitionem  veritatid  ve- 
nire,  852,  848. 

Ibid.,  8.  Orare  viros  in  omni  ioco, 
tollentes  manus,  sanctae  abaque 
ira.  et  disceptationibus,  292,  820. 

y,  24.  Quorumdam  peccati  mani- 
festa  Bunt,  prsecedentia  ad  judiciom, 
203. 

VI,  7.  Nil  intulimns  In  hnnc  mun- 
dum,  666. 
PAULI  SECUNDA  AD  TIMOTHEUM. 

II,  11, 12.  Si  commorimnr,et  convi- 
vemus  ;  si  Bustinemus,  et  conregna- 
bimus,  336. 

II,  4.  Nemo  militansChnsto^impli- 
cat  se  negotiis  Bfiecularlbns,  683. 

/^id.,  U.NoIi  verbis  contendere: 
ad  nihil  enim  utile  est,  nisi  ad  sub- 
versionem  audientium,  342,  679. 

III,  7.  Semper  discentes,  et  nun- 
quam  ad  scientiam  pervenientes,423. 

IV,  6.  Ego  namque  jam  dclibor,  et 
tempus  mesB  resolutionia  inttat.  157. 

Ibid.,  7,8.  Bonum  certamen  certa- 
vi,cur8um  consummavi,  fidem  eerva- 
vi :  de  cffitero,repo8itae8tmihicorona 
justiiiee,  426,  494. 

EPIST.  PAULI  AD  HEBR-fiOS. 

I,  3.  Qui  est  splendor  gloriffi  et 
Verbum  vere  subsistenB,  282. 

IV,  12.  VivuB  est  sermo  Dei,  et  effi- 
cax,  ac  penetrabilioromnigladioan- 
cipiti,et  pertingene  usqne  ad  divisio- 
nem  animse    et   corporis,  .etc.,  262, 

991. 

Ibid.,  13.  Omnia  nuda  ^t  aperta 
Bunt  oculis  ejus,  99. 

XI,  37,38.  Circuierunt  in  melotis, 
in  pellibus  caprinis,  egentes,  angu- 
Btiati,  affiicti,  quibus  non  erat  dignas 
mundus,  in  solitudiuibuB  erranteset 
mootibus,  iu  speluncis  et  caverLis 
terrs,  113,  806. 

XII,  6.  Quem  enim  diligit  Domi- 
nus  corripit,  555. 

Ibid.t  14.  Pacem  sectamini  cum 
omnibu8,et  sanctificatioue,  sine  qua 
nemo  vidcbit  Deum,  329. 

XIII,  4.  Honorabile  connnbium,  et 
torus  immaculatuB,  315. 

Ibid.,  5.  Non  te  deseram  neque 
derelinquam,  184,  194. 

JACOBI  EPISTOLA. 

I,  15.  Desiderium  concnpiscens 
parit  peccatum,  quo  perfecto  mors 
giguitur,  41. 

Ibid.y  20.  Iracundia  viri  justitiam 
Dei  non  operatur,  ibid. 

II,  10.  Quicunque  observaverit  to- 
tam  legem,  offeodat  autem  in  uno, 
faclus  est  omoium  reus,  118,  185. 

Ibid.y  20.  Fides  sine  operibus  mor- 
tua  est,  265,  287. 

PETRI  PRIMA. 

I,  3.  BenedictuB  DeuB  et  Pater  Do- 
mmi  noBtri  Jesu  ChriBti,  287. 

Ibid.j  17.  Si  Patrem  invocatiB  eum, 
gui  Bine  perBonarum  ace^tioneyete. 
289. 


ziii  INDBX  BBBUM  xiv 

Ibid.,  24.0mni8  caro  fenum  est,  et  debet  quemadmodum  illo  ambulayit,  APOCALYPSIS  JOANNIS. 

omnis  gloria  ejus  tanquam  flos  feui,  et  ipse  ambulare,  990.  ,..    ,                      ,  ,    . 

29y.  Itid.,  li.  Qui  udit  fratrem  8uum,in  I!^-.  **•  Tene  quod  babes,  ne  allmi 

11,21.  Christus   passus  «bl  pro  uo-  tenebris  e^t,  et  nescit  quo  eat,  et  ma-  accipiat  coronam  tuam,  991. 

bis,  vobi«  reliuqueus  exemplum,   ut  nel  in  niorle,  667.  /6i<y.  18.  Suadeo  tibi  emere   a  ma 

sequamiui  vestigia  ejus,  4yy.  /6tW.,  15.  Nolile   dili^ere  mundum  aiirum  ignitum  probatum,  utlocuples 

V,  -2.  Pascile,  qui  m  vobis  eel^are-  neque  ea  quoj  in  mundo  sunt,    246,  "»8,  et  veatimeulis  aibia  induans,  ut 

gem  Dei    ('«dS.  40^.  ij|^i>  appareat  confusio  nuditatis  tuoe, 

*PErHI  SKCUNDA.  //>»(/.,  18,  19.  Ultima  hora  est,  774,  212. 

11.19.  Aquoqui8  8uperatur,huicet  777.  ^IX,  16.  Rex  re«num,  ac  Dominus 

servus  efticitur,  118,  126.  IV,  18.Perfecla  dilectio  foraamittit  domiuantium,  298,  302. 

III,  12.  Cteli  igne  solventur,  et  ele-  timorem,  332.  XXII,9.Con8ervu8enimtuugetom- 

mentaardore  contabescent,  261.  V,  19.  Totua  mundus  in  maligno  °*"™  fratrum  tuorum  ego  sum,  234. 

JOANNIS  PRIMA.  positus  est,  246,  401. 

II,  6.Qui  dicit  se  in  Cbristo  manere 

INDEX  RERUM. 


A                               ^lio^  Iucretur,t6id.yarii9  injuriis  af-  Lannis  uon  mutavit,  150.  Mariam  ne- 

flcitur,iAt</.  Pro  adversariis  orat  et  fi-  ptem  suam  docet  Psalterium  et  Scri- 

Abban  mirabiils  abstiaentia,  etiam    dejubet,t6te/.Iu  praesidemab  adversa-  ptunia,  368.  Facullates  eiusjubet  di- 

ab  aqua,  813.  Ferro  lumbos  strin^/it,    riit^  eligitur,  ibi(L  Ecclesiam  sediflcat,  etribui  pauperibus,  369.  Visio  ejus  de 

ibid.   Prsefectus  monachornm,   ihid,    t6iV/.Ordiuatursacerdo8,835.FitCarra-  lapsu  MarisBneptis,  t^idf.  Dolet  deper* 

Abdicatio  rerum.etvetus  de  ea  do-    rum  episcopu8,i6(c/.Modu8  ejus  iu  ex-  ditam  oveui,  370.  Habitu  militis  ad  ne- 

ctrina,  276.  Abdicatio  omnimoda  mo-    hortandomodosuavismodo  asper,  ut  ptem   suam   perquirendam  perffit    , 

nacbis  necessaria,  596.                          medici  8olent,i6tf/.  Pane  etaquaabs-  tbid.  Ejus  cum  Aorahamo  patriarcha 

Abenner  rexJudaeorumidolis  dedi-    tiuet,t6t</.XLhymno3noclu  decantat,  collatio,t6u/.Marifleprffisentiama8ta- 

tU8,  243.Liberis  carere  se  dolet,  t6iV/.,    ibid.  Victus  ejiis  rutio,  ibid.  Liberalia  bulario  expetit,  ibid,  Qui  l  aunis  non 

Monachos  per8equitur,  244.  204,  295.    iuho8pites,K35.Judicium  ejusrectum,  gustarat  panem,  modo  carnes  man- 

GraviusChristianos  persequiiur,  246.    etjustitia,  f6tW.  Abimperatoreinvisi-  ducat,  371.  Cum    nepte    in    cubicu- 

S47.  Nascitur  ipsi  filius  To^aphat,247.    iur, ibid.  Exsequiis  ejus  interest  im-  lum  c^ncedit,  ibid,  Aperit  seeicum 

Ob  natalem  Josaphatsacrificia  offert,    perator  et  regina,   ibid.    Panni  ejus  lacrymis,  hortaturque  utadpristinam 

astrologoade  filioconsulit,et  Christia-    vita  funcli  omnibus  pretiosi,  836.  vitam  rediret,  ibid,  Neptem  coufusam 

numfore  coguoscit,t6t£2.  Omnesmo-       Abraham  patriarcha  ex  rebuscon-  solatur,  ibid.  Moritur  anno  ffitatis^O 

lestia3proculafllioarccrestudot,t6if/.    ditisCouditorem  a^noscit,  250.  conversiouis  50,  372.  Ejus  encomia, 

C^allide  apud  eum  occultus  princeps       Abiahami  abbatisdictum,  517, 597.  149,  372.  Ejus  reliquiffi  sanitatem  con- 

Christianusab  ffimulis  accuifn',ur,248.       Abrabamius  sua  superbia  a  dffimo-  ferunt,  272. 

Monachnm  se  velleflericorameodem    nibus  iiluditur,  se   credeus  ordioa-  Abrenuntiatioperfectausquead  ve- 

principe  simulat,  t6id.Iram  ob  pium    tum  presbyteruma  Deo,769.  Humili-  stium  exspoliationem,  666.  —  Abre- 

prtbdicti  priucipis  responsum  conce-   tate  a  senioribus  corrigitur,  i6t(/.  nuutiationem  Cbristietbaptismiexi- 

ptam  premit,  249.  Duos  monachosca-       Abram  eremita  secundus  Abraham  git  diabolus,  156. 

pit,  ibid.lUoB  exuri  jubet,  250.    Ara-    144.Castitatem  apuero  eervavit,  ibid.  Abrodianusmaritus  Assyriffi,a8an- 

chen  consiliarium  ad  se  accersit, 293.   Parentibu8locupletibusoriuudu8,i6i<^  cto  Macedonio  opem pro  uxore  petit, 

Reliquias  dete3tatur,295.Mortem  mo-   Sponsalia  puer  contrahit,  ibid.  Ado-  830. 

nachisminatur,  t6t6f.  Monai-'ios  XVII    lescens  ecclesiam    frequentat,   ibid.  Absida  iuscripta  ab  AlexandroMa- 

afficit  martyrio,  296.  Ejus  ad   fllium    Verbi  Dei  studiosus  est,  ibid.  Matri-  gno,  viffi  index,  225. 

oratio,297.Eju8dem  in  eumdem  miuffi,    mouio  juogitur,146.Spon8am  e  thala-  Absolvitur  monacbus  proprietarius 

298,  300.  Compungitur,  sed  non  con-   mo  fugiens  deserit,  ibid.  Aditum  cel-  mortuus  excommnnicatas  et   libera- 

vertitur,303.Di8putationem  publicam    Iffi  obiitruit,t6/>/.  Ad  eum  multuscon-  tur,  928. 

liberamfide  pnblica  indicii,t6t(/.  Di-    cursus,  ibid.  Sapientiffi  sermo  iu  eo,  Abstiuenlia  Abban  ab  aqua,    813. 

sputationis  legem  statuit,  304.  Ejus    t6ie/.Hffireditatem  opuleutam  iu  pau-  Abraamie,  lactucis,  intybiset  apiisvi- 

rhetores  et  sacerdotes  obmnfei^cunt,    peresdislribui  curat,i6i£/.£jus  vestis,  tam  ducentis,in  autumno  vero  fructi- 

309.  Inde  magnaanimi  anxieiatetor-    sagum  et  cilicium,i6i£/.''.jus  supellex,  bus,  835.  Acepsimffi,  lente  madefacta 

qnetur,311.Ejus  adTheudamrespon-    caucus  et  psiathium,  t7>ifi.  iEqualiter  viveutis,  f6i(/.  UemDamiani,discipuIi 

Bio,  dl2.Cum  Theuda  diis  sacrificat,    ergaomuesafficitur,  i6i(/.Sermo  ejus  Polychroui,  846,  nec  non    Dominffi, 

ibid.X  Theuda  consilium  et  auxilium    suavis,  ibid.  Vultus  ejus  sauctitatis  856.  Adolii,  altero  tantum  die  come- 

petit,i6i(/.ViBitatffigrotumfllium,316.    imago,i6t(/.Quinquagintaannisiniu-  dentis,  in  Quadragesima    vero    post 

Quiddefiliofaciendumdeliberat,  322.    stitnto   perseverat,    ibid.  Ordinatur  quintum  diem  se  reficientis,  7(*0.  Ani- 

Filiumiuregnipartemdimidiamvocat    presbyter  per  impositionem    manns  luonffi  etsuorumvana,746.Ammonii, 

ifttW.Uesipiscit,  324.  Epistola  ejus  ad    episcopi,  UO.EccIesiam  ex  suopatri-  nihil  coctum  unquam  gustantis,  716. 

fiiium,  ibid.  Recipit  filium  uJ  se  ve-    monio  construit,  ibid.Or&i  pro  Genti-  Item  suorum,  759.  Ammoy,  in  morbo 

nienIem,325.Io8pectantibu8omnibu8   liumcouver8ione,i6t(/.ArasGentiIium  etiamciborum  incuriosi,  568.  Anaxa- 

signum  crucis  adorat,  326.Idola  ever-    evertit,  i6i(/.  Graviter  verberatus  non  nontis,  paocissimo  cibo  cooteoti,  873. 

iii^ibid.  Templa  Deo  ffidificat,  ibid.    curat  verbera,  ibid.  Iterum  verbera-  Antonii,  paue,  fale  et  aqua  duntaxat 

Baptizatur,t6f(/.Poenitentiamagitma-    tussemimortuu8reIinquitur,i^t(/.Ter-  utenti8,38.ItemPalffimoni8, 105.  Item 

gna  cum  humilitate,  327.  Deo  et  filio    tio    cffiditur,    147.   Patientia   ejus  et  Zachffii,  136.  Itemmouachorum  Eva- 

gratias  agit,  t6t(/.Moritur,  ibid.  Cum    cbarilate  convertunturgentiles,  ibid.  grio  cohabitantium,  479.  Siaailiter  Ro- 

cilicio  sepelitur,  ibid.                           Omnes baptizat  cic  numero,  ibid.ln'-  mani,  826.  Arsenii,  parcissimo    cibo 

Abhorrere  mala,  quid,  519.                star  aogeli  habetur,   ibid.  Prsdicat  contenti,568.Barlaam,  aqua  et  oleri- 

Abibas  continent«  et  a  sfficularlbus   verbumneophyti8,i6i£/.OrBtioneiacta  bus  victitaulis,  333.  Item  Basilil,  153, 

rebusabstractus,929.Apalrereprehen    fugitamore  soliludiuis,  i6i(/.,  et  148.  l54.IdemPoslhnmii,235.ItemEvagrii 

sns,   patienter  sustinet,  ibid.  Solus   Quffiritur  8tudioBe,t6i(/.  Revertitur  ad  764.Beniamin,trienniooIeumnon  gu- 

hffires  a  patre  scribitur,  ibid.  Fratres    cellam  8uam,i6i(/.Adffimonetentatur  stantie,  o68.  Candidffi,  acarnibus,780. 

facit  cohffiredes,t6i</.Partem  suam  in    boni  angeli  specie,  ibvl.  Superat  dffi-  Cononis,  xxx  annis  semel  in  hebdo- 

pauperes  distribuit, t6i«i.Prffiscius  est   mooem  nunilitate,  i6f(/.  Et  nomine  mada  panem  comedentis,  et  aquam 

BUffi  mortis,  t^V/.                                    Jesu,  i/>irf.Securi  tentat  ddemon  ejus  bibenlis,861.Damiani,discipuliPoly- 

Abiton  Eusebii  discipulus,  848.          ccllamdejicere,etvincitur,t7>t</.Ignem  chronii,lentemadefacta  viventi8,846. 

Abnegatio  sui  et  humilitas  ferra-   calcat  illffi8us,t6i(/.Dffin)on  adolescen-  Item  Domniuffi,  856.  Eliffi  mirabilis, 

menta  animffi,  625.                                tis  specio  ei  apparet,t6tV/.Psallit,  149.  747.EIi8ejamepisconiayinoab8tinen- 

Abraames  senex  ab    errore    cele-    Oratione  fugatur,t^i(/.  Victumsecla-  tis,  870.  Elpidii,Sabnatotantametdie 

brandi  Pascha  contra  usum  Llcclesiffi    mat,  ibid.  Imperterritus  est  adversua  Domini  a  comedentis,  769.  Eaii,  ante 

aMarcianorevocatur,809.— Abraamea   dffimooes,  ibtd.Faciem  et  pedes  non  solisoccasum  cibum  non  Bumentia, 

aimul  monacbus  et  pontifex,834.Cor-   lavit,i6i(/.  Animi  ejuspuritatem  indi-  539,  669.  Alterius  Eva^i  aqnaetole- 

J^usdonat  vigiliiB,8tationeetjejaiiio,    cu t  facies,  i6id.  Faoiea  ejus   nac  in  ribas  tantum  victitantis,  764.  Eusebii 

6i(/.PerflonaiD  mercatoris  indoit,  nt  morte  mntata,  i6td.  VeBtem  oilieinam  oicere  ettebisaqQamadeiacUatena- 


XV                                                          INDICES  IN  V1TA8  PATBUM.  xvi 

lrienti8,836.  Ejuadem,  xvcaricis  Qiia-   nontia  vini  con8ulitur,911.  Abstinen-  iEquabilitafl  animi  inlande  et  vitu" 

drageaimam  traosigeDlis,  t^if/.Helle-   tiaBodorsuavidsimus,  370.  AbstiDeo-  perio  servanda,  895. 

nia  a  cibo,neanimaiaedatur,754.  Ili-    tiam  absequatemporejejuoiiSilvanus  iEsculapiusmedicusinterdeosrela- 

larioniSjin  monachatu  uihil  occisum    discipulum    docet,  508.  Abstineotia  tus,  306, 

comedeDtis,  568.  Joanuis,  ad  decen-    malai  coi;itatioDe8pelleDdfle,5iO.  Ab-  ^ternavitaviliprctiocomparaturAO. 

niumomnicibocorporali  se  privaotis   stineDtia  hostis  domeslicus   iunrma-  iEternsB  vitse  pulcherrima  deserip- 

745.JoanDi8,a  viaticoab8tiDentiB,quia   tur,   569.   Abstinentia  daemon  fuga*  tio,  220. 

eiseuior  oon  benedixerat,  877.  Maca-    tur,  237.  ^tbiopes  infesti  monachis,  2^. 

rii  Romani,  trienuio  berbis  viveotis,       Accusatio.  FtdeCalumnia.  iEthiopis  specie  apparet   ApoUini 

230.  Macarii  Alexandrioi  et  suorum,       Acedia,  ioitium   recedeodi  a    Deo,  deemoo  superbiffi,  747.  iEthiopis  spe- 

ab  uva,  721.  AddIs  vu  tautum  cruda-   603.  Acedia  quomodo  8uperaDda,589  cie  psalleotem  senem  dsemon  tnrbare 

comedit,  t6if/.Tantum  buccellate  co-    Acediamfugatvelsola  cellae  custodia  cooatur,  910.  Vide  Dmmou,  ^lhio- 

medit,  quantnm  mauus  ez  lageua  aut   propter  Deum,  516,  589.  Item  futuro-  pissfie  fetidae  specie  apparet   dffimon 

gustioris    efferreposset,  t^iV/.Macarii    rum  cogitatio,  516,  904.  coDcupisceutifie  carnaliB,  576. 

viuipoculaeliamaqureabstiDeotiaca-       Acepsimas  Lxaunis  neminem  vidit  Affectiones  exstirpandse,  564. 

8tiganti9,509,  569.Mttcedonii,  hordeo    neminilocutus,  832.Lente  anuam  ma-  Afflictos  solatur  Christus,  190. 

roadefacto  se8ustentaDti3,828.Macui,    defacta  victilat  833.  Pastor  lupumra-  Agape,  id  est  eleemo8yna,6i6,o25. 

apaneetviDO,86r).Mardiani,DUDquam    lus,  dumjaculari  ineumtentat,manu8  Agape  pro  defuncto,   596.  Agape  in 

ad  satietatemcomedeotisautbibentis    gj^g  redditur  immobilis,  ibid.   Ejus  oblationem,  719. 

806.MarijEiEgyptiac8e,  eepteradecim    acta  curiose  ioquireDS  puoitur,  833  Agapetus  l  ferri   libria  corpuscon- 

aDDisiDeremotribuspambusvictitao-   PrjEdicit  diem  mortis  suffi,  «i/rf.Onus  stringit,  809. 

tis,38S;deindeherLis  coDtentffi,  389.    Bacerdotiicensetn:ravissimum,t^irf.In  Agapitus   monachus   Euphrosyn» 

Monachi  cujusdam  ab  omni  potu  ansti-    flne  yitg.  gt  gacerdos,  ioid.  Corpus  de-  'nagister,  365. 

neniti8,542.  Item  alteriuB  senisxLdie-   fuQcti  quisque  sibi  vindicare  nititur,  Agathotrienniolapidem  more  ges- 

bu8apota88econtiaeuti8,572.MoDachi    ^^^     ^                                              '  tavit,568.  Agatho  pecnoiam  contem- 

aUerius,abomni  potu  etiam  in  ardeo-       Achillesi^idigniori  postulatum  prs-  ^i^)  ^^^*  Seipsum  vincit,  584.  Patiens 

tissima  tebri,909  ;  inagro  metentis,et   etat,  et  quare,  587.  opprobrii,596.  Ejus  dictum  de  fervore 

ne  spicam  quidem  eine  venia  come-       Actio  gratiaVum  pro   minoribnsut  novitiatus  con8erTando,596.Eju8  sin- 

denti8,569.  Monachorum  circa  Jorda-    majora  quia  impetret   279    280.  gulares  virtute8«597.  Hsreseos  inimi- 

nemcommorantiumtemporeQuadra-       Actus  orationi  conaentiat,  530,637.  cos,  t^»W.  Pretium  operum  manaum 

ge8imffi,383,384.Eorumdem  paue  non   Actus.  Vide  Opera.  suarum  non  numerat,  667. 

Te8centium,770.Monachorum8eplem       Adamilapsusorigoomnismali  326  ^8®'^  agricol»  sibi  per  iracnndiam 

herbisjpomisetroreviventium,  530.       Adda8pIatanoinclusus,88l.Barbari  id  optantis  ardet,  918.     „     .  ^  , 

MonacborummScythi,abomniju8cu-    manuseum  occidere  conantis  obrige-  Agiodulus  abbas.  Vtde  Haffiodnlos. 

loabstinentium,568.Moy8i8,duodecim    g^it,  ibid.  Restituitur  senis  oratione,  Aiba  pott  baptismnm,  379. 

anciissicci  paois  viveHtis,  726.  Oou-    i^id.  Albioa  iu  Sicilia  et  Campania  opes 

phrii,dactyli8  et  herbarum  foliis  victi-       Adelphius  abbas  episcopus  Nilopo-  dispertit,  775. 

tanti8,102.Pachomii,qui  toto  coover-   j^Qg  593  Adelphius  Arabessi  epi-  Alexaoder  Cilix  moribundns  a  ds- 

eionissuffi  tempore  nulla  unquam  fuit   geop*u8  dffiinoniacam  oratione  liberat  mone  arrepta8,9l7. — Alexander diici- 

creatura8atiatu8,132.PaIffimoui8,  pa-   901;  Ejusvisio  degloriaChryaoatomi  pulus  Ar8eoii,62l. —  Alexander  epi- 

ne,  8ale,et  aqua  tantum  victilautis,    {^,i.                                                   '  scopus,  828.  —  Alexanderpatriarcha 

115, 117.  Pauli  Galatffi,  sextario  lentis       Adolescenspoenitens  includitinae-  Jerosolymitanus  benignus    in  furem 

etparvovasculoaquffiQuadragesimam    pulcro^743.EidempGenitentidffimone8  famulum,  870.  Lffisus  a  Iffidente  ve- 

transigentis,  666.  Pauli  Nazarbensis,   fnguUaDt,  ibid.  Vincit  perseverantia,  niam  petit,  ibid.  —  Alexander  senex 

quinquagintaaonispaniseleemosypa   ^^^-^  Adolesceos  falao  bomicidii  con-  dogmata  salutis  dal,  912. 

ab  Ecclesia  Bubmiuistrata   viveotis,    demoatus   liberatur  modo  mirabili  Alexaudra  sive  Alexandria xii annis 

873.Petri  Pyoni,lepida  aqua  pro  vino    ggi.  Adolescens  divestotus  depaupe-  »n  monumento,  711,  944,  986.  Cur  se 

utenti8,570.  Philoromi,  a  coctis,  770.    ratur  923.  inclu8erit,7U,  944,  986.  Quibasvaca- 

Pior,  aqua  salsa,  ullo  paximatio,  et       Adolia  sibi  et  Deo  servil,  775.  ▼erit  incluea,  711,  944,  986. 

quinque  olivia  victitantis,   503,  570.       AdoliusTarsenaisJerosoIymampro-  Alexandriffi  Philippo  prffifecto  ba- 

Pitynonis,  bis  tantum  in  hebdomada    fi(>i8citur,768.D^emonibu8est  terrori,  ptizato  cum  familia  pax  datur  Chri- 

comedeutis,  760.  PoIychroDii,seplem   |^'i,/.Miraeju8ab8tinentia,in  Quadra-  stianis  omnibus,  345. 

dies  jejunarepoliti,  839.  Posidouii,  a   gesima  post  quinquediescomedentis,  Alimentum  nt  medicamentum  8Q- 

panexLaDDi8ab8tineDti8,761.Po8thu-   ^^^^^  totoaIteruisdiebu8,769.Fratre8  mendum,  708. 

??"'o^3"?.®^^?®"^"*  tantum  vescen-   ejcitat,  ibid,  Cum  iis  oral,  ibid.  AUois,  609.                      .     «     .. 

ti8,235.Publii   pancm  ad  trutioam       Adonis,  venationis  deus  antiquis,  Admiridensium  civitas   m  Scythia 

comedentis,  814,  815.  Romani,  pane,    307  quo  se  contulerant  ex  fuga  EpictetuB 

8aleetaqua8olumcoDteDti,826.  Ve:       Adoratio  adveotaotium   hospitum  et  Aetion,  214,  218. 

terum  Scythiotarum,  nunquam  nisi   ^^  Polvchronio  847  Alonius  abbas  humilitatem  docet, 

hospitalitatisergo  cibum  sumentium       ^dufter  sepuicri  violator  xl  annis  625.  Laudatns  tacet,  et  quare,  ibuL 

877.  Senions  cujusdam,  492.  Alterius   ^^^^^  ^^  g^^^^^g  ^j  SimeoniB  Stylit©  Alphabelum  rustici  8e  ignorare  fa- 

etiam  in  morbo  cibum  recudanti8,572.    lipgana  saoatur  175  tetur  doctus  Arsenius,  921. 

ltemaIteriu8ffigroti,omuiscibi  oblili,       Adversabonisinhocmundocootin-  Altare  Zosimi  abbatis   preebyteri, 

t^iVf.SeniscujuedamxLdiebusa  potu        ^^  g^-^  385.  Altari  sanctificato  astat  jogiter 

!L??°"?*°J*!U^L^- ^*^''''"  ^^^^^^        ^«erB;njamineanatffigrolos.717.  anpelus,  864. 

Beptimo  tantum  die  cibum  8uinenti9,    _  ^gpo  cuidam  seni  miDTstrataoge-  Amata,  seu   Amma   Talida.   lxix 

170.Si8Oi,a  viDo  abstiDeDtis,  et  qua-   jug  59^i._^groti8  cibus  omDisetpo-  annis  ascetria,  776,  979.   A  pasBiom- 

re,  i6td.ItemEliffijamepi8copi,t6irf.    tus  licitus,  ut  iis  utantur  ut  medica-  bus  immunis,  t6id. 

S?^^';^°*i' ^?°**  ^-^^  5®'*.^'®  V^®°/'?'    mentis,  708,829.-  ^grotos  visitat  Ambitio  valdeperniciosamonachis, 

9l6.Theodori  pueri  admiranda,    125     bi8,velter  in  septimanafanctusJoan.  122.  Ambitionis   fugam   docet  Bara- 

VirgiDis  cujusdam,SabbatotantuD)et   nes  Eleemosvuarius    283  chias,  328.  Ambitiooem  pnlchraBimi- 

Dominicacomedenti8,727.  Item  Elpi-       ^crritudo  patienter  ferenda  591  —  btudine  dissuadet  Pachomius,  122. 

dii,769.Zacchffii,pane,8ale,  et  aqua   ^grftudo  vitia  corporis  retuidit,586  Amici  juvandi  citra   anime    nau- 

solum  viventi8,136.  Zeuonis,  pane  et       ®          ..                *     .                  '    .  fraffium,  712. 

aquavictitantis,827.Abstinentiaapo-       iEgyptiioppressoresbonorumpuni-  Amicitia  quorum     sit    fogienda, 

ta,  542,  572  ;  a  vino,570,870  ;  a  pane,    K  ^^^:  iEgyptii  hospites  et  Jeroaoly-  5^3^  593. 

761,  770  ;  abaqua,  813;   a   pane    et   mitaniquisint  ADtonio,728.iEgyptio-  Amma  honoris  causa  pia  virgo  vo- 

aqua,836  ;  a  pane  et  vino,856  ;  a  car-    r"™  dii,  307.  iEgyptiorum  impietas,  ^^^^^^^  ^39 

nibus,  572,780;a  carnibua   et   vino,    tW.^pyptiorummos  lu  funere:  ca-  Ammianus  Eusebinm   ad  proximi 

724;acocti8,  716,    770.    Abstinentia    davera  condiunt,meneffi  adhibent,59.  curam  hortatur,  811. 

faciem  Abrahffiuon  iinmutat,150.  Ab-       iEgyptus  idolorum  officina,  748. Si-       Ammon  TabennenaiB,  sea    Ammo 

stinentia  monachis  necessaria,  511.    mulacra  ejusad  ingressumSal  vatoris    nas.Pater  mm.  monacborum,  458,  746. 

Abstinentiaacibomiraculo  probatur    corruunt,747.  Habet  doos  multos,  et  — .^mmonabaBiliscodivinitnsLibera- 

57l.Ab8timentiacibiet  putus  quffi  et   uode,  748.  Habet  etiam   multos  mo-   tnr, 532.  ^  Ammon iEgyptioe aeu Ni- 

qualis  sit  oportet,  708.  Abstinentia  a   nacho  ,  ibid.  triotee   Aratrnm   Nitriensinm  anctor 

carneetvinoxLdiebuBcuidamcffimo-       iEmulatiopravapnniturinGermana   113,  482.  Cogitor  ad  conjngiiim,  482. 

niaco  in  remedium  et  gratiarum  actio-   religiosa,  358.  713.9aadet  Bpons»  Tbnginitatem,  713. 

aem  a  Macario  iAianota,  724.  Absti-      iEaeiiaBiaudaiaB  oam  Elpidio,  769.  Gontinenter  tItU  onm   iizor6«  4SS, 


XVII  INDBX  RBRUH  zvui 

Ejae  eieroitia,  713.  Vi  preonm  tenta-  et  aquam  defert,  103.  Angelus  Ammo-  malia  benedicit,  t6/<f.Dleba8  8olemoi« 

tiones  superat,  ibid,  Seorsim  habitat  oam  seu  Piammonem  ce^um  curat,  bus    PdBchsB   et  Pentecostes  taalea 

nxoris  coosilio,  t6k/.  Ad  montcm  Ni-  759.  Angelossignatcommuuicantesin  Pauli  palmea  vsstiebalur,  ibid,  BJua 

triaB  contendit,  714.  Fit  Pater  mona-  missa  Ammonte,  et  quos  prceterit,  in-  genus  et  patria,  36.  Sancta  paerHia, 

chorum,  illavirgiuum,  482.Pueriim  a  tra  Iriduum  moriuntur,  759.  Augelus  36.  Frequens  in  cccleBia,   36.  Atten- 

rabiosicanismorsu  suadendo  furti  re-  hortulaai  cujusdam  pedem  jaminci-  tus  auditor,  36.  Yendit  possesslones, 

8titutiooem8anatt^tV.,eni4.Prophe-  dendum  tacta  sunat,  58i.Eumdem  do-  36.  Sseculo  renuntiat,  ibid.  Meliores 

tico  spiritu  furtum   cognoscit,    ibuL  cet  uon  nummis,  scd  Deo  fidendum,  semulatur,    G6,   37.    Operatur  mani- 

Se  nudum  videre  renuit,  51,  714.  Ul-  ibid,  Angelus  laboriosa  vestigia  nu-  bus,  36.  Orut  frequenler,  37.  Sacram 

tra  flumen  diviuutus  tran8fertur,i7>iVf.  merat,  580.  Augelus  psallit  cuni  ora-  Scripturam  studiose  audit,  37.  Deicola 

Ejusanimam  videt  Antooiusincoilum  tionum  inlcrjectione,  513,  lude  mos  vocatur,  t6t(Z.  A  diabolo  infcstatur,37. 

euntem,  51,  714.  Ei  neganscameli  mi-  psalleudi,  ibtd,  Angelus  (Bgrocuidam  Oratione  superat,  ibid,  Vigiliis  et  jo* 

nisterium^camelum  ammittit,7i4.0bit  miuistrat,  591.AugelU3senem  instruit  juuiis  dcditus.   37.   Carois  iIJecebra8 

annorum  lxii  evistens,  ibid,  —  Am-  de  errore,  036.  Angelusdedigne  com-  memoria  morlis  superat,  ibid.  Tetra 

mon,    sive    Amun,   contra    latrones  munioaule  lcetatur,  640.  Angelus  cu-  specie    fornicatione   apiritum    videt, 

portse  mooasterii  custodAS  duos  dra-  rat  jecur  oigroti,  655:  Aogelus   tem-  ioid,  Viocit^  ibid.  Oraliones  ejus,  38. 

cones  ponit,  752.  Latrones  humaniter  perantifp  recedit  ab  obsessa  spiritu  Victus,  panis,  sal,  aqua,  38.    Lectus, 

tractat,  et  ad  Deum  convertit,    752.  superbioe,  735.  Augelus  poenitentiam  juucusetcilicium,38.  Vestis,  cilicium 

Draco    ejus    precibus    disrumpitur,  cuiusdamDeogratamnuntiat,745.Au-  et  pelli.s  48.  Verberatur  a  dcemoni- 

ibid,    Puerum    emota   mente   sacro  gelus  ultari  sanctificalo  jugiter  astat,  bus,  38.  Semimortuus  ad  viliulam  re- 

oleo  sibi  restituit,  ibid.  864.  Angelus  seni  apparet  de  sepultu-  poi  tatur, t^id.Relatus  ad  eremum  dae- 

Ammona,  sive  Piammon  ffiger  per  ra  rogans,  916.  Angelum  altari  astan-  mouibuscxprobrat,  t6ic{.Variaineum 

angelum  curatur,  759.  Eo  inaltari  of-  tem  videtLeontius,  864.  Augelo  con-  dse<nonum  terriculamenta,  38,  39.  Si- 

ferente  angelus  signat  communican-  specto  moritur  Pachomius,  138.  An-  gno  crucis  se  tuetur,  39.   Coeledti  vi- 

tes,  759.  ^  Quo8  praeterit  angelus,  geli  animam  Ammonis  in  coelum  de-  sione  recreatur,  39.  Petit  eremum,  39. 

intra  tres  dies  moriuntur^  75'J.  Am-  ferunt,  51,  714.  Item  fratriscujusdam,  Disco  objecto  teotatur,  39.  Fugit  viso 

monflB  dicta,  597,  584.  130.  Item  Anuph,  754.  Item  Onuphrii,  auro,  ibid.  Ad  montem  primum  sece- 

Ammonas.    Vide  Ammon  Taben-  103.  Item   pere^rini  cojusdam,  645.  dit,  ibid.  Serpente^eum  fugiunt,  ibld. 

nenais.  Item  Protocomiti8Cuju8dam,756.1tem  Nigintiannis  solitarievixit,  40.  Sem- 

Ammonii  fratres  Eusebius,  Euthy-  Silvani,  129.  Item  Simeonis   Stylitffi,  per  idem  in  illo  corporl8  dccor,  40. 

miaa,  Dioscorua,  715,946.  Ammonia8  174.  Angeli  sanctia  et  justia  famulan-  Infirmosctdsemouiacos  curat,  40.Cro- 

hiapiti  cellulam  8uam  cedit,759.  Apud  tur,  106.  Angeli  Pacbomium  a  terra  codilostransit  iIIffi8U8,40.  Mooasteria 

eam  novitiorum  ceiiulffi  occulte  a  fra-  levant,  133.  Auf^eli  protectio  oran-  ex8truit,t6t£2.  PraHieptadiscipuIistra- 

tribus  instruuntur  supellectile,  379.  tium,  529.  Angeli  homines  contra  ds-  dit,  40,  41.Concio  ejusad  discipuloa, 

IdemOrigenistadiscipulusPambore-  mones  tuentur,  638.  Angeli  iffitantur  40.  Dffimoncm  horrenda  forma  vidit, 

nuitepiacopatum,  716,947.  QuffisitQs  de  peccatoris  conversione,  et  contra  42.Nocendidffimoni8  variosmodosre- 

importune  aurem  aibi  amnutat,  ibid.  tristantur,    677.   Angeli    sacrificanti  censet,  42,  43, 44.  Varie  tentatu8qaid 

Biinatnr  8ibi  linguam  evellere,  ibid.  dextra  Iffivaque  aslant,  927.  Angelo-  responderit,  dffimoni,46.  Gonspuitdffi- 

Candente  ferro  nbidinem  exstioguit,  rum  ordines,  705.  Angelos  moriena  monem,  ibid.  Discipulorum  ejus  vir- 

ibid.  Crudis  vescitur,  ibid,  Utrumque  videt  Antonius,  59.  Angelis   circum-  tutes,  47.    Corporis   ueceasitati  cum 

Teatamentum  memoriter  teoet,  ibid.  datur  Basilius  sacrificaus,  155.  pudore  eervit,  47.   Desiderio  martyr 

Prophetiffi  spiritu  pullet,  ibid.  Rufi-  Angusta  via  est,  voluntati  suffi  vio-  mariyresconfirmat^tMd.  Ejns  jejania, 

Dum    perfectum   prffitorio   ex  sacro  lentiam  facere,  6(^. —  Angusta  viacur  vigiliffi,  48.  Dffimoniacam  sanat,  48, 

fonte  8U8cipit,  947.  sit  eligenda,  647.  54.  Gloriffi  metu  fugam  adornat,  48. 

Ammoys  silentii  studioaus,  608.  Anima  recta  qua  ratione  dicatur,  Ad  desertum  interius  divinitus  mitti- 

AmorChristiomoesdifflcultatessu-  41.Animaciuando  vere  possitdici  Sn-  tur,  48.  Ad  montem  secundum  sere- 

perat, d3l.Amor  forasmittittimorem,  namitis,  64o.  Animapcenilenspulchro  cepit,  t^tcf.Victum  sibi  comparat,t6iV2. 

d32.  Amor  impudicus  amore  divino  apologo  deecrihitur,  ^9.  Anima  ma-  Bestiis  imperat,  48,  49.  Dffimonum 

vincitur,  314.  Amoris  divioi   vis  ac  culatur  vitiis,  681.  Animasemperar-  impulsua  bestii8impetitur,49.  Aliam 

potentio,  333.  Amoris  dffimon,  97.  manda,  6s2.  Anima  invicta,  nisi  ouis  bestiffi  forraam  cruce  pellit,  49.  Fra- 

Amo8  patriarcha   Jerosolymitanus,  8ensuum  portas  aperiat,  796.  —  Ani-  tre<^  eorum   precibus  victus  invisit, 

906.  Stupenda  ejus  narratio  de  sancto  mam  proamico  ponere  docetPcemen,  ibid,  Fontem  precibus  impetrat,  ibid. 
Leone    pontifico    Romano,  ibid,,  ei  530.  Auimam  ponit  pro  proximo  qui  Soror  ejus  pnellarum  magi8trffi,t6tef. 

907.  contristatus  sustinet,  633.  —  Animam  Varia  ejus  monita,  49,  50.  Memoria 
AmpnllffidffimonisMacarioostensffi,  in  vanum  qui  accipiant,  712.  Auimffi  sauctorumadvirtutemincitameotum, 

665,  o66.  sanctorum  ab  angelis  in  ccelum  defe-  50.  Examen  actorum  die  ac  nocte  in- 

Anachoreta  magistrum  sepelit,  SS^.  runtur.  Vide  Angeli.  —  Animarum  stituendum,  ibid.  Temerarium  iudi- 

—  Anachoreta  vivum  se  super  magis-  diversos    post    obitum   status   videt  cium  fngiendum,  t6tW.  Delicta  libello 

tram  suum  8epeIit,t6tV/.-^  Anachoreta  Antonius,  52,  675,  729.  notanda,  ibid.  Eodem  sempervoltu  et 

operatur  in  lacu  negratislibrum  obti-  Animalia    obediunt   sanctis.    Vide  animo  Antonius,50.Vario8adffimonio 

neat,8ed  utpretiumsolvat,  902.  Ana-  Bestifle.  liberat,  50,  52,  56.  Virginem  a  variis 

choretarum  ffiquale  cum  martyribus  Animus  abcxterioribussequeslran-  morbisliberat,  50.  Novit  absentia,51, 

meritum,  lOS.Auachoretarum  domici-  dus,  684.  Animi  curatio  adhibenda,  52.  Ammonis  animam  in  ccelum  vehi 

lia  et  vivendi  ratio,  540.    Anachore-  905.  vidit,  51.  Ammonis  mortem  prffidicit, 

tarum  institutum,  550.  Anni  hominis  a  quo  tcmpore  nume-  51.  Polycratiam  virginem  absens  cu- 

Aoastasius  presbyter  adventantem  randi,  282.  rat,  t^ia.  Orones  ab  se  Iffitos  dimittit, 

Basilium  divinitus  agnoscit,  158.    In  Anoiversarius  ordinntionis  abbatis  52.  Dtcmonis  fetorem  solus  8entit,  52. 

continentia  XL  aunis  cum  uxorevixit,  d\e^  celehris,  364.  Rapitur  in  sublime  ab  aogetis,  quem 

156.  Theognia  ejus  uxor,  usu   soror,  Antigonus  Lyciffi   prffifectus   pater  djemoues  impedire  frustra  conantur, 

i6tV/.  Ciam    fovet  leprosum,   159.—  Euphrasise  351.  Eju»  ad  uxorem  Eu-  52.  Accusatur  a  dffiraooibus,  tAid.  Est 

Anastasii  iraperatoris  mors  prffiscitur  fraxiamsermo  de  vauitate  sfficuli,  351.  6£ooi8ax'.oc,  t6id.  Animnrumstatus  post 

ab  Elia  et  Flaviaoo,  870.  Ejusvita  ob  .Moritnr  multis  antea  factis  eleemosy-  obitum  videt,  52,  075,  729.  Clericoa 

per6diam  breviatur,  972.  nis,  351.   Eum    in    ccelo    esse   visio  honorat.  53.  Exvultus  hilaritate  agno- 

Anaxanon  nummos  dono  oblatos  ostendit,  354.  scitur,  53.  Hffirelicos  et  Bchismaticos 

.remittit,  873.  Moitem  saam  prffidicit,  Antiochia  variis  viris  sanctis  cla-  devitat,  53.  Palam  damnat  Arianos,  ut 

't6tV/.  Ejo8  abstinentin,  ibid.  ruit,  831.  Aotichristi  prfficursores,  t^id.Miracu- 

Ancyrsdecem  sunt  milliavirginum  Antiochus  in  moote  sub  dio,  845.  culis  flrmatfidcm,  53.  Converlit  Paga- 

776.  Antiquffi  et  novffi  legis  differentia,  noa,  53,  54.  Argutum  ejus  ad  phiIo80> 

Andreas  Messerous  fortifalso  accu-  260.  phos  dictum,  54.Philo8opho8  instruit, 

»atur,897.Furticrimcnin  sciuuoxium  Antonius  roonasticffi  vitffi  caput  et  54,  55.  Sophistas  provocat  adejectio- 

derivat,  ibid.  Purgatnrab  accusatore,  princHps,  113,  270.  Ejus  vita.  35.  Re-  ncm  dffimonum,  56.  Constantinus  ad 

897.  Dffirooniacum  curat,  ibid.  cordatio  ejus  lucrum  est  Athnnasio,  illumscribit,  56.  Non  maguifacit,t7>tV2. 

Angelicus    monachorum    habitus,  35.  Ejus  vita  perfecta  ad  virtulem  Salutaria  rescribit,  tVyiV/.  Redit  ad   ri- 

924.  via,  35.  Ejus  vitcn  historia  verissima,  gorem  solitum,  ibid.  Prffividet  Eccle- 

Angelns  cnstos  semper  assistet  et  36.  Crucis  signo  arraat  frontem^  viso  siffi  afflictionem,  57.  Pacem  prffidicit 

docet  Ananh.  754,Angelus  custos  ho-  hippocentauro,t6td.ScutumBdeL8aty-  post  tempestatem,  57.  Judices  monet, 

Doranda8,o8.^.AngeIa8  restaurat  vires  ro  opponit,t7>i(/.  Aniroam  Pauli  vidit  m  57.Ejus  epistolaad  Balacium  Arianam 

ODaphrio,  99.  Eiaem  quotidie  panem  ccelum  conscendere,  ibid.  Muta  ani-  58.  Diversia    beoeficia    prsstat,  58. 


XIX 


INDICRS  IN  VITAS  PATRUM. 


Moiiem  suam  praBdicit,  58.  Postrema  nes  Id  dies  plarimos  mnltiplieat,  750. 

eJQsmonita,  58,  59.  Fuoeris  pompam  Hospitum  adTentiim  preeQUDtiat^TSO. 

prohibet,59.Te8tameutum  facit,  ibid.  HospitesadoralfOsculaturJavatpedes 

Fideicoufessore8bonoratmuneril)us,  750.  Fratres  ejuscouimuoionem  ante 

i6;Vi.  Augelos    moriens    vidtit,    ibid.  cibumsumnnt,750.Quoti(iinnaniconi- 

Scmper  in  proposilo   SDquabilis,   00.  munionPinsuadet,75i.Apollouiu8  dia- 

Cclebris  ubique,  60.  Antoniusconso-  conus  martyium  adborlator,  757.. Va- 

IalurDidymumcDecum,533.  Anlouius,  ledictiouenipatilura  IMiilemoue,  757. 

proprietalia  vitium  quid  faciat  in  mo-  Palientia  et  mnn.*;uolU'iine  Philomo- 

nacbo,  docet  pulcherrime,    581,  582.  nem  convcrtit,  757.  Ip-iihus  cnm  l^bi- 

Antouius  gradus  patientiae  docct,6ti7,  lemone  traditnr.  758.  Incolumis  cum 

668.  Antoiiius  di^cendum  antequam  socio  perstal,  t7u*d.  PrffifectisAlexnn- 

doceas  monet,  080,  681. —  Anlonius  dria^.ofricialibusetsatenitihnsconvcr- 

Magnus  dicitur,  074,  72S,  956.  Anto-  sie,miracula  edunlurad  ipsoruui  reli- 

niud  Eulogii  prgBseotiam  diviuitus  no-  quia8,75S.Apollonius  cognomento  Ex 

Yit,07i,  729.  Ejusoratio  ad  Eulogium  ucgotiatioribusmedicum  se  et  pliar- 

et  Ei«pbantiacum,  675,  729.  Eosdem  macopoIamprflestatfratribu$,7t7, 948. 

conciliat,  075,  729.  Antonii  perfectio,  Apolo^us  de  luscluia,  quo  docetur 

620.  Antonii  Codex  creaturoe   ipsoe,  quibus  similes  sint   idololatra^,  263, 

639.Antonii  solitudo,  727.  Antonii  vi-  262.  Apologus.  Viffe  Parabola. 

sio  deanimabusjustorumetdamnato-  Apostoli    in    omaes   orbis   partes 

rum,675.— Antonio  ostenditur  opera-  sparsi,  243. 

tio  orationi  juogeuda,   584.  Autonio  Apparilio  Astionis  Vigllantio  adse- 

quiJero0oIymitani,quiiEgyptii  bospi-  pulcrum  suum  oranti,2l9.  Astionis  et 

tcs,  674, 728.  —  Antonius  quidam  au-  Epictetiparentibus  facta,  223.  Christi 

clor  yitee  Simeonis  Slylitse,  172.  Macario  in  spelunca,230.  Barlaam  Jo- 

Anupb,  nunquam    mentitus,   763.  6aphat,337.EugeniflB  matri  suob  Clau- 

Ministerio  nugelorum    pascitur,  753.  diiB,  348.  Multorumsanctorum  Slsoio 

Ab  aogelo  custode  sibi   seniper   as-  in  morte,52i.  Apparitionibusnon  sta- 

sistenle  docetur,  754.   Pelita  a  Deo  1>"J  fldondum,  628. 

semper  impetrat,  754.Sanclorumglo-  Appetitus  msignis  cnhibitio,  visnm 

riam,  daemonum  cruciatusvidet,754.  ca»«ni  nongustando.509.  In  sene  qui 

Auima  ejus  cum  hymnis   ab   angelis  vitioso  oleo  pro  mello  oblato  tacitus 

in  Cffilam  defertur,  754.  eliani  in  infirmitate  utitur,  509. 

Apelles  vel  Apellen  faber  ferrarius,  Aprion  Tont yrorum  episropnjij 23. 

pre8l»yter,755.  Ferro  candenle  diabo-  Aquaputeiorntionepujusdam  fratris 

uminmuIierisspeciefugat,iWd.  Post  a8cendit,502,(»5l.  Aquasolidatur    sub 

fnrrnm  randanft  mauu  uuda  tractat.  pe<Iibu8Marim.Cgyptiacfle,  391.  Item 

Besanonis,  (>49.  Aqua  inaris  oratione 


ferrum  candens  mauu  uuda  tractat, 
ibid. 

Aphraates  ex  Persarum  magorum 
gencre,  818.  l*rimum  Edessae,  deinde 
AuiiochiGe  asceta,  ibid.  Omnis  condi- 
tionis  bomines  inslruit,  819.  Ab  uuo 


Be^arionis  dulcescit,  532,  649.  Item 
oratione  ThoO'?on,  et  signo  crucis, 
914.  Aqufle  potu9  nimius phantrisias ^e- 
nerat,  479,  48:i.  Aquoe  mira  vis  a  ma- 

tantumpanemaccipit,8l9.  Nequidem  °'^^"«  }''''o^"";  '«Trf  *?'""'  ^k  *'*"^"\''' 

Persicai  tunicam  accipit  ab  Aulbe-  ^anando.s,  634,  ^35  A^„«  bonedictaj 

mio,8l9.EgregioapoIogoremeamde-  vis  et  efficacia,   8i0.  Aquam    bibpre 

clarit,  819  In  persecotrone  fortis,im.  f  n^»-»  obedicntiam     peccatum,  236. 

peratorii  quare  solitudinem  deserue-  Aquam  bibpre  quahter  ma  um,  708. 

fitsimilitudine  edis.erit,  820.  Eunu-  Aqna  monas  eriiSimeoQStylites  Iibe- 

chus  eidemminasinlentansinbalneo  ^^\  ^  fcrpente  mulierem,  173.  Aqna 

8ulfocatur,820.  Equum  imperatorisiE-  7«'  pulveremooasteniSimeonisStvli- 

grum  aquk  et  oleo  siguo  crucis  beue-  \®  ^PJJ^^^  noxnis  pardus  intent.titd. 

aictocurat.  821.  Mulieresinlra  fores  Aquabenedictaphanlasniaafemioain 

non  admittit,  ^«21.   Oleo  sanclo  solvit  ^J»»"»-  "'"ioA*  I"*  l^^^^j-  Macanus 

malcftcium  intcr  maritum  et  uiorem,  ^fe'ypt»»^  720.  Aquabenedidaetoleo 

82i.Locusta8aquabenedicta  ab  agro  ««"^^o  dffimoniacum   curat  Macarius 

arcet,  i7»td.  ThSodoreto  et  matri  ejus  Alexandnnu?,  724.  Aqua    benedicta 

beuedicit   ibid  rouliercmabingluviedasmoniacalibe- 

Aphtboniu8procuratorPachomii737  ^*^  Maredonius,  830  losaniam  eadpm 


ApoIIinarisAIexandrinusepiscopus, 
899.  ApoIIinaris  patriarcha  Alexandri- 
nus  adolescentem  verccundum  et 
pauperem  arte  insigni  et  charilate 
adjuvat,  92;i,  924. 

Apollo  cum  arcu,pharetra,  cithRra 
et  tibia,  deus  gentitium,  307. 


curat.iV^W.  Aqua  benedicta  opotaab- 
ort':s  peri«*ulum  pollitur,  831.  Aqua 
benedicta  curat  equum  imperatorls 
Aphraates,  821.Locu!<tas  arcet,  ibid. 
Ara.  Vide  AHare,  725.  Aram  in 
monte  Sina  exf^truit  Julinnus,  803. 
AroB  admotus  puercuratura  Ma^syma 
832.  Aras  gentilium  diruit  Abraham, 


Apollonius,Beu  ApoIIo,Pater  d  mo-  146. 

nachorom,  460,747.  XV  annos  natus  ArachesconsiliariusadregemAban- 

eremum  petit,  160,  747.  Orans  exau-  ner  advocatur,  293.  Consulil  ut  Bar- 

ditur  pro  jactantise  spiritu  a  se  aufe-  lanm  nunBratur,i7;icf.  Euiudem  qunRril, 

reudo,747.  Centiesdie,  etnocte  cen-  294.  Manachos    comprehendit,  ibid. 

tiesorat,747.  Veatitusejus  non  vele-  Mortem  illis  minatur,  294. 

rascit,  747.  Die   Dominico  charitatis  Arbor  inclinatur  ad    sanctam   Pa- 

gratia8u08adcibumconvocat,747.  In-  trum  controversiam  dejejunio  diri- 

carceratur  cuni  aliis  ut   militet,  748.  mendam,  615. 

Divinitusapertiscarceris  foribuslibe-  Arcus  non  semper  intenditur,  590. 

ratnr,  748.  QuodaDeopetitcooseqiii-  Ardjiborius  mngister  militumad  pe- 

tur,   748.    Revelationes    habet,    Ik^.  pullnrnni  Simponi?  StylitjR  vcTiit,  174. 


Multiadeum  veniuntut  slnt  monachi 
748.  Vesliuin  munditiem  amat,  ibid. 
Rimulacrum  idoli  pro  plavia  circuinfc 


Ardor  di'Cftndi  l^astori».  lilo. 
Arguere  spippum  q^id,  1003. 
Ariani  iit  Antichrieti    ]>rflef nrsores 


rentes  facit  immobiles,  749.  Orationc  ab  Antonio  palam  d^mnati,  53.Aria- 

liberatos  nd  Cbristum  convertit,  740.  ni   pecum    sentire    Antoniuin    men- 

Lalronemadmeiioremvitam  revocat,  tinntur,  i7>;r/. 

749.  Ejusdem  et  latronis   visio,  ibid.  Arianismum   elementa     detestan- 

Principicontrntiosomortempnedicif,  lur,  ibid. 

749.DUOS  pagos  dissidentes  conciliat,  Arma  contra  dffimoncm,  44,  47. 

749.  GrstiamhumilitatisetmaDBuelu-  Armatura  spiritus  docetur,  285. 

dini8alieoiimpetrat,750.OrationeBpa-  Armatura  niiitam  Ghriati,  795. 


ArreptitiuB.  Vide  Dsmoniacas. 
Arrogans  et  sibi  placena  ali  angelo 
providentiae  derelinquitur,  7<56. 

Arsenius  Arcadium    et    Honorium 
impp.  de  baptisino  suscepit,506.  Ere- 
nium  pel\i,ibid.  Uli  pretiosiorain  sse- 
culi,  sic  viliora  veslimenta  in   eremo 
quoBrit,  .506,  620.  bijus  visio  de  tribus 
lioininum  generibus  et  operibus.  500. 
635,  6?<l.  Seculi   odorumeuta   fetore 
castigat,  507.  De  salute  sua  sollicitus 
diviuitus  monetur,  5iS,  563.  Solitudi- 
nis  studium  et  fugam  iiominum  suo 
ezemplo  laudat,  528,  564.  Fugit  fra- 
truiu  couspectum  utcoutiuue  cceluu) 
aspiciat,  528.  Caditpronus  in  terram 
ne  homines  videat,  ibid.  In   ecclesia 
senipcr  post  columuam   sedet  ne  yi> 
deatvelvideatur,528, 621.  Ktiamstre- 
pilum  aruudiuum  fugit,564.  Devasla- 
tionem  Scytbi  deplorat,i6u2.  Femioa- 
rum  conspectum,adversatur,  511,564. 
Ne  discipuli  suiquidquamde  corpore 
8U0  velut  reliquias  cuiquamdent,mo- 
riturus  vetat,  524,  621.    Oblationem 
post  mortem  pro  se  6eri  a  diaclpalis 
suis  postulat,  524.Reliqua  vero  chari- 
tatis  ofticia  vetat,  524,  569.  Ldcryms 
ejus  coutinuo),  524.  Judicii  apud  eom 
memoria,  565.  Mortuusseecuio  testa- 
menta  respuit,  582.  Ejus  paupertatis 
studium,  ibid.  Auzilium  Dei  contra 
docmones  invocandum  docet,  620. Al- 
nhabetum  rustici  se  iiznorare  fatetor, 
oM.  Eulogiam  etiam  valde   cziguaio 
fratribus  transmissam   ezpetit,  ibid. 
Ejus  discipuli  Alexander    et  Zoilus, 
ibid.  Nunquamde  qusestionibusScri- 
pturae  loqui  voluit,  ibtd,  Ejus  forme 
descrintio,  ibid.  Vitse  ojusdem  brevis 
8umma,621,  623.  Totusigueus  appa- 
ret,  635.  Idem  semper  fugiei.8  et  ta- 
cens,  673.  Cur  homiiies  fugiat  pulchte 
edocct,  680.  Occasionem  (^zcusatiouis 
captat  ne  videatur  ab  bominibus,  680. 
Arsius  quid  et  qualia  fecerit,    713. 
Asclepion    hegumeuua    mullorum 
monachorum  Pater,  225. 

Asclepiusejusdem  cum  Polychrooio 
iostituti  in  civili  etsolitariavitaegre- 
gius,  847. 

Asella  virorum  et  mulierum  coo- 
ventus  Romse  instituit,  775. 

Asinus  obsonator,  et  per  ae  olera 
monachis  doferens,  910. 

Aspectu  solo  modeetiam  sanctus 
Ephrffiui  docet,  168,  l69.A8pectu  vir- 
cinis  sauctae  adolesceos  ezardescit, 
^78.  Aspectus  femino)  causa  teuta- 
tionis,  866. 

Asper  veslitus  in  monachi8,et  cod- 
versatio,  244. 

Asperitas  animi  in  sanguinem  versa 
exspuitur,  568. 

Aspis  trectatur  innozieapueris  re- 
ligionis,  539. 

Assyria  nomine  femina  ab  insania 
peraquam  benedictam  curatur,  830. 
Asteriiis  adolesccns  senem  Julia- 
nuni  couvenit  pro  vitse  instituto,  802. 
Siti  probatur,  ibid.  Fonteuj  iu  ejus 
solatium  impetratJuIianu8,t6t</.Exer- 
cet  monasticam,  803.  Seuem  Julia- 
num  aliquoties  invisit  cum  munus- 
culis,803.  Asterius  baercticorum  enis- 
co])US  didlectica  et  eloquenlia  abu- 
titur  ad  hneresim,  803.  Divinitus  pe- 
remptns  moritur,  i^idf. 

Astioii  adolesceus  nobilia  audit  Epi- 
ctetum  de  ttde  tiisserentem,2l2.  Coa- 
vertitur,  212.  Baptizatur.  213.  Cum 
Epicteto  in  Scylhiam  fugit,  214.  D.-e- 
mouia<Mini  signo  crucis  curat,il5.  Se- 
miniortuum  ezlapsu  reddidit  pristin® 
sanitati./ZmZ.,  215.  Egressus  sine  senis 
imperio  turpi  cogilatione  affligitur, 
ibid.  Confessione  curatur,  216.  A.  Ia- 
trouiaito  duce  compreheuditur,  ihid, 
i£tas  ejus  et  forma,  ibid.  Varie  tor- 
quetur,  216,  217|  218.  Capite  plecti- 


XXI  INOBX  EBRUM 

iur,  219.  Gorpns  ejns  splendet,  ibid.  266.Qaidpo8tcaTeDdam,<6t(/.Bapti8-  383.  VigiliflB  et  noctarnn  orationes, 

Apparetyiffilantioadsepnlcnimsuam  fflns  omnia  peccata  elait,  321.  Baptie-  ibid.  Studiiim  yirtutis,  ibid.  Mortem 

oranti,  t&ta.Eijusparente8Vi^ilantiuB  mus  martyrii  omnium  prffistaDtissi-  pr8edicit,334.TimeD8purgatorium  pe> 

excipit,  ibid,  Testamentum  ejo8  crux  mus,  269.  Baptismus  dod  datur  mere-  tit  precos,  334,  336.  Mortis  memoriam 

DomiDicaet8anctumEYaDgelium,220.  tricibus,  nisi  deut  fidejnssorem,  578.  iaculcat  Josapliat,t6t(/.Remediumad- 

221.  Apparet  pareutibus,  223.  Bona  BapliBmus  olira  io  saacta  bebdomada  versus  vanam  gloriam  suggerit,  335. 

fua  pauperibus  distribui  pelit,   ibid.  dariRolilns/JlS.Baptismusquotuplex,  Missam  ante    mortem  celebral,   336. 

Asylum  ecclesia,  194.  915.  Bapliami    cfTectus,  258.   Baptis-  Ejus  morieDtisoratio,i6(af.MuDieD88e 

AthanasiuB  TabeDoam  venit,  123.  mumpraecedit  jojuniuui  et  oralio,285.  cruce  luoritur,  336.  Supercorpus  ejua 

HoDoratur  a  Pachomio,  ibid.  Guin  hy-  Poslbaptismum  alba  induuntur  bap-  psaluios  recit^t  Josaphat,  ibid.  Sepe- 

mnisetpsalmissuscipitur,  ibid.  Atha-  tizHti,879.BaptismumexpetitIIebraeus  litur,  ibid.  lu  visu  objurgat  Josaphat, 

nasius  Komam  pelit,  709.  AthaDasius  qnidam  moribundus,  9lo.  Per  bnptis-  337.  Corpna  ejus  integrum  a  Barachia 

pnerin  littoreraarisepiscopumsirau-  mum  etiara  pulalitium  sanitati  resti-  rege  in  Indiam  transfertur,  338-  Cum 

fanscitechumenosbaptizal,  927.  Kide  tuitur,    ibid.    Sine    baptismo   nnUa  honore    suscipilur,    ibid,    Multa  in 

Pneri.  AthanasiusBcclesiaicumsociis  bona  spes  esse  potest,  258.  Ue    bap-  ejus  trauslatioDe  miracula,  ibid, 

aacerdotibusetdiaconistraditur,  927.  tismo  per  arenam   cuidam  Hebrceo  Barnabas  spinam  pedi  infixam  dod 

AlexaDdroAlexaDdrinoepiscopocoha  collato  disnutatio,  915.  evcllit   865 

bitat,ifttrf.VariispersecutioDibu8agi-  Bapti^tenumKpiphauiis  sudat,  933.  „'   .'    .,,*          ,.     •  ,     .    «,. 

Utur,  ibid.  Athanasius  viauDis  latuit  Aliud  a  PaschateadPentecosleuspoD-  .*^*®^?"^*  CaDdiaDi  ducis  fiha  asce- 

Alexandriaeapud  virgiDem,776.  Redit  te  impletur,  tAtrf.  "'.;.'*• 

ad8U08,t*td.  AthanasiusAntoniumin  Baptizat  mille  conversos  Abraham,  Basilicus  rex  Saracenorum  Simeo- 

Antonii  muneribns  amplectitur,    59.  147.  Baptizatur  Basilius  in  Jordaoe,  ^^^^  Stylitam  iovisit,  172. 

Athaaasii  scriotorum  laos,  873.  155.  Itcm  Eubulus,  ibid.  Baptizatur  Basilii  vita  a  variis  scripta,  152.  Va- 

Atheoarum  laos,  153.  Alexandrise  pra^fectus   cum   familia,  riaBasiliielogia,  152.  Basilius  septeu- 

AtheDOgeaes  episcopus   Petreusis,  345.  Baptizaotur  pareutes  Astionisab  Dis  litteris  traditur,  t6tV2.  DuodeDoia 

900.                                                      ,  Evangetico,  223.Baptizati8anaDturab  est  philosophus,  t6/ef.  Eubulus  prae- 

Atteotio  Pachomii  ia  legeado  Scri-  omai  infirmitate^  323.  Bantizaodi  dod  oeptor  ejus,  153.  CoDdiscipuli  Orego- 

pturaS;  116.  baptizati  aote  omoia,  803.  rius  NaziaDzeDU8,JuIiaDU8,  Libaoius, 

Aaditor  atteatus  in  ecclesia  Anto-  Barachias  Christianus  unus  dispu-  ibil.  XVannis  operam  dedit  studiis, 

niuB,  36,  37.  taturus  prodit  pro  Josaphat,  303.  Ei-  ibtd.  Astronomiam   et    geometriam 

Anri  contemptns.  FtdeContemptus  dem  regnum  ofiertur  a  Josaphat,328.  discit,t6tVf.  Divinitus  mouetur  sacram 

anri  et  pecunise.  Auro  conspecto  fu-  Recusat,  ibid.  Rex  constituitur,  329.  Scripturam  legere,  t6tV;.  Abit  io  i£gy- 

git  AatoDiue,  39.  Ei  mors  Josaphat  jubetur  Duutiari,  ptumadPorphyriiimArchimaDdritam 

Aurifex  juvenis  cruci  aurese  de  suo  33S.    Barlaam    et  Josaphat   corpora  tbid,  Aqua  et  oleribus  victitat,  ibid, 

pecuUo    ex  pietate    quaedam    addit,  transfert  adhuc  integra  in  Indiam,  Conaturprseceptorem  etdiscipulosad 

§28.  Adoptatur  ob  opus  hoc  pietatis  summa  pompa,  t6i^.  fidcmaddiicere,t6t(2.  Ejusingenium  a 

in  filium  a  Patricio,  928.  Baradatusceilastatura  sua  aagustiore  pr^eceptore  celebratur,  ibid.  Cum  Eu- 

Ansteritas  sine  charitate  periculo-  se  includil,  854.  Pelle  vestitur,  t6i(/.  Dulopraeceptore  suo  de  fide  disputat, 

8a,  735.  Austeritas  vitse  occulte  assu-  Molius  Aristotolidsratiocinatur,  i6t'/.  iSS.PrimauiphilosophisedefiDitionem 

menda,  751.  Austeritas  vitiB  mirabi-  Barbarie?  cum  zelo  et  veritate  me-  docet  esse  uicditationem  mortis,  t6t//. 

Hs  Maranae  et  Cyrie,   855,    856.   Sub  lior  futili  eloquentia,  818.  Tribus  velnt  Cebetis  tabulis  meutem 

dio  aguDt,  t6t(/.  Austeritas  Simeouis  BarlaametJosanbathistoria  ab  lodis  parabolice  iostruit,  i6tV/.  Resurrectio- 

StyliUe,  171.  accepta,  242.Barlaammooachu8  etsa-  uein  docet,  ibid.  Cum  Eubulo  societa- 

Adxilium  diviuum  adest  nbihnma-  cerdosiu  SeDoaaritide  terra,  252.  Di-  tem  ioit,  154.  Booa  8ua  pie  erogaut, 

nnm  defecerit,  591.  vitoadmooitu  inlndiam  proiiciscitur,  t^K^Antiochiamperveniunt,  t6tV7.Phi- 

Avara  ot  amicos  ditet,  bonis  ccele-  i^id.  Regis  filiolapidem  preliosum  se  loromo  hospitis  puero  Basilius  thema 

8tibu8  exuitur  711  daturura  promittit,  qucm  aeserit  tan-  di<  tat,  ibid.  Basilius  et  Eubulus  ad 

Avari  semper  pauperes,  284.  Avari  i"'»  ^  puro  oculo  videri  posse,  252.  laiitam  mensam  invitantur  a  Libanio 

fontibua  ranas   habentibus  similes,  Eju8demoratioadJo8aphat,253,  Qui-  154.Lautitiamre8puunt,  t6td.Pane  et 

766.AWU8  episcopus  Troilus  cum  in-  b"»  ^i^.^i"?^^!^  pradicandasitdec  a-  aqna  viyunt,  t^tcT  Libanii  diecipulos 

vitus  eleemosynaii  dedisset  segrotat,  "L  t6trf.DocetpuIcherrimoexemplo,  ad  omDiahoDestahortatur,  t6td  Jero- 

193.Recepta  pecunia  couvalescit,  1941  ^f]'^^^'?^.^'  utmortiepraecoDesetjudi-  8clymae8acralocalustral,i6td.  Pobtu- 

ATarus  pulchra  similitudine  describi-  cii  dmni,  summo  honore  afficiendos,  laut  bapti8mumabepiscopo,t6td.Eju8 

communio  dato  ntri- 
^rtuutor  Antiochiam, 

^'^^"na    iSa    A^rrmrn^n^^^^^^  263.   Rcs   muudi  fiuxas  docel,  2(35.  tur,  i6td.  Scribit  in  Proverbia,   ibid. 

T^7Il\lt:AfilInh^J^^^         11  Pcenis  terret,  ibid.  Prffimiis  iuTitat,  Redit  cum  Eubulo  in  Cappadociam, 

"^i^^^Lr/H^.^m  Hni.  TnA  i^lnt^Tu  ^^i^'  »«  ^0018  oporibus  disscrit,  ibid.  ibid.  Euscbio  Gffisarieusi  episcopo  di- 

?^'®.  .iT^lniro?  nlvJl^^^  De  pcEniteotia,  267.   De  abdicatiooe  viaitus  ipsorum  adveatus  ioDotescit, 

n^   ra7J^n?nf'oiWv^^^^^^^^  reriim  omniuQi,  276.  Ob  pcccata  mi-  tm  Houorifice   ab  eo  excipiuDtur 

Item.  l8idoru8,  945.  Avariti»  repre-  nime  desperaucfum  docet  exemplo  de  t^tUBasilius  CffisarieDsiumepiscopus 

nepsio,  ifvo.  filioprodigo,  267.  Item  de  bono  pa-  creatur,155.Quotidiemi8sam  celebrat, 

Aves  ah»que  creaturae  morlem  Si-  giQre,  ibid.  Cur  Pelruslabipermissus,  ibid.  DivinitusedoctusLiturgiamscri- 

meonis  fc>tylitfie  plangnnt,  174.  causam  assigoat,  268.  Alterius  rcgis  bit;  t6id.  Hostiam  sacram  io  Ires  par- 

Avita  cum  marito  et  filia  Deo  ser-  excmplo  Josaphat  docet,  278.  In  spem  tes  dividit,  ibid.  Clarissimo  lumine  et 

il°*     *f                 »     w         •      oiA  patris  conversionis  ioducit,  279.  Reli-  angelis  circumdatur  sacrificaDs,  i6td. 

Avitus  trater  saocMB  liiUgeoiffi,  340,  mosam  vitam  pulcherrima  parabola  Eucbaristiam  io  columbaaureaservat 

Ayitus    moDachns  Marcianum   mvi-  puadet,  219,  280.  Orat  pro  salute  Jo-  super  altare,  156.  Ipso  celebrante  in- 

sit,  808.                       le       1    •  (MA  sanhnt,   281.  Viclus  ejus  et  vestitus,  fautulusinEucharistiacuidamHebrffio 

Azariascustossauctisepulcri,  876.  jigS.  Cur  vestem  modo  mutaverit,  si-  apparet  ct  calix  saoguine  plenus,t6<(/. 

Q  militudioe  captivum  ab  hostibus  redi-  Knmdem exiude  credeotem  cum  fami- 

mere  volentis  edocet,   283.  Comitari  lia  sna  baplizat,  t6td.  Famulum  Pro- 

Babylas  mimus,   aadita  Evangelii  voIeDtemJosaphatedocethocDODdum  terii,  qui  se  dsmooio  per  chirogra- 

seoteDtia  ad  meliorem  vitam  coDver-  expedire  paraoola  pulchra  de  caprea  pliumdevoverat,admeIioremmeDtem 

tilur,  304.  Item  duae  ejus  concubiDas,  dclecta,  dissimulnndum  suadet,  284.  revocat,  157.  Eum  cruce  siguatum  re- 

ibid.  Cum  iisdem  religiosum  habitum  Munera  respuit,  2S4i  291.  Vestes  re-  cludit  iu  sacrario.  ibid.  Pro  eo  cum 

assumit,  t6tW.  cusat,  285,   Catechizat  Josaphat,  285.  daemone  coofligit,  158.  Chirographum 

Bacchus  tumulentiae  magister,  307.  Euindem  baptizat,  287.  Missam  priva-  daemonio  extorquet,  t6tW.Anastasium 

Baculus  senis  in  probationemcasti-  lam  celebral,  i6tV/.  Post  baplismum  domi  csse  prfiedicit.   158.   Leprosum 

tatissuper  sepulcro  cjus    frondescit,  Josaphat  ad   bona  opera  exhortatur,  sanat,   159.   Ejus    precibus  mulieris 

500.Baculoaboati?8ajpnrcutiturener-  i6tV7.  Discedendi  facultatem  ab  eodem  peccatricis  peccata  io  charta  scripta 

gnmeoa  ad  diaboli  terrorem,  359.  petit,  201.  Poptrema  ejus  ad  eumdem  et  bnllata  omnia   praeter   unum   di- 

Balacius  Arianus  epistolam  Autonii  ornlio,  ihid.  Ejnsdem  oralio  ad  Deum  luuDtur,  160.  Quod  postea  super   fe- 

coDspuens  pnoitur,  58.  proJosapIiat,292.  QuaeriturcxArachis  relrnmejusprojectum  etiam  diluitur, 

BaptismusBasiliifulgureetcolumba  consilio  nd  ptrnam.  293.  A  Josaphat  160.lDstarcolumDaeigD'sEphremoap- 

finnatur,  155.  Baptismus  christiaoae  bieouio  quaE^sitns  iuveuitur,  332,  333.  paret,  t6i^/.  io  eodem  liDguamigoeam 

fidei  radix,  238.  BaptiBmns  quid  agat,  EjueabstiDentiaet  ciborum  delectns,  Ephreen)  videt,  161.  Epbrtem  oscnlo 


tur,  a  canibus  et  venaticis  avibus  de-  ^4.  pocetreligiososhoDorandossimi-  bnptismusfulgui 

snniDta   295  litudine  duarum  arcarum,  t6ta.  Josa-  155.  Chrisma  et  communio  dato  ntri- 

aJ:«,u:«  *!».,:*„.  «i^.^kon«:.     T4a  phat  in  fideiostruit,  i6tV/.  Eumdem  ad  qne,  165.    Revertuutor   Antiochiam, 

^lmi  IPJ^  n!,n^  n«?il«r«i •  Ji  pcenitentiam  et  baptismum  hortatnr,  ibid.  Basilius  a Meletiodi 

varitia  delet  quod  paraverat   elee-  l:«.i    r»^«   a-.  K ^«^«i    oavC  ♦.,«  n.:^  c^.:ku  ;.,  n 


V 


XZIII 

excipii»  <6W.Ephrfflmo  per  orallonem 
Greece  loqui  impetrat,  161. 

BasiUaftocictatem  Eugeoise  ezpetit, 
846.  Baplizatur  a  Coroelio  papa,  ifjU, 
Deus  61  revelat  iostaDs  niartyrinm, 
iU7.  Ab  ancilla  proditur,  347.  Podes 
Proti  et  Hyacintlii  oscuiatur,  ibid* 
Averaaturcoiloquium  sponsi  Porapei, 
ibid.  A  Gailieno  imperatore  jubetur 
Bponsum  Pompeium  accipere  autgla- 
dio  inlerire,  348.  Ob  amoremcaslilulis 
gladio  trans  oditur,  ibvl. 

Bassus  monasteriorum  praefectu», 

843. 

Be  seu  Benus  totus  mansuetus,  4jo, 
746,  Hippopolamo  et  crocodilo  impe- 
rat,  459,  746. 

Hellaria  Macario  dala,  733. 

Benedicendi  pueros  mos  antiquus, 

799. 

Benedictio  yestimentorum,  127, 
olei,  ibid.,  72i ;  animalium,  20  ;  aquw, 
724;panis,  4T3;  paniselolei,  81.  Be- 
nedictio  monachorum  salutaris,  524. 
Benedictionis  sacerdotalis  magnum 
fructum  censet  Simeon  Stylites,  851. 
Benedictionem  Hilarionis  petunt  Sa- 
raceni,  80.  Benedictionem  adventans 
bo?pe8  ab  hoepite  suscipiente  petit, 
101.  Benedictionem  Simeonis  Stybtae 
expetunt  Barbarij  ita  ut  pro  ea  decer- 
tent,  851.  Benedictionem  Maranae  et 
Cyrffi  petit  Theodoretos,  856.  Bene- 
diclione  Polycbronii  lecythusoleo  im- 
pletur,  847.  Benedictioue  non  data  a 
■ene,    a   cibo    abstinet    monactius, 

877.  .  .    .,. 

Benefacere,  nalur®  divinffi  simili- 

tudo,  197. 
Beneficiorum  Dei  magnitodo,   280. 
Benjamin  oleo  sacro  curat  morbos, 

716,  947.Hydroni«iIaborat,  ibid.  Alter 
est  Job  palientia,  717,  9n.  loterno 
homine  sano  non  curat  de  corpore, 

717,  948.  iEger  ipse  aliis  medetur, 
ibid.  Moritur,  ibid. 

Benignitas.  {^idelnjuriarum  oblivio, 
Benignitate  potius  quam  austeritale 
homines  emendantur,  577.  Benigni- 
las  in  cfficos  et  pauperes,  845. 

Benus  monochus.  Vide  supra  Be. 

BeBarionorntione  aquammans  dul- 
ccmTeddit,  532,  649.  DocetDeo  fiden- 
dura,  ibid.  Arabuiat  super  aqnas,  640. 
Sollstatadprecesejus,  649.  Nescipus 
dacmouem  verbo  pellit,  518,  649,  671. 
Paralylicum  curat,518.  Slat  xl  noctos 
inter  ppinas  non  dormieoj»,  584.  Ejus 
dictum,  594.  Besarion.  Vide  Bisa- 
rion. 

Beslim  homini  ante  peccatum  obe- 
dientes,  89i.  Bet»tifle  obedlunt  et  ser- 
viunt  Panctis.  Onagri  Antonio,  49. 
Crocodilus  Pachomlo,  120.  Columha 
Theonhilo,  Serpio  et  Hygino,  226. 
Item  leoues,  231.  Leones  Macario  Bo- 
mano,  228.Nec  non  Onager,  1^29.  Hip- 
popotaroufiBeno,746.Item  crocodilns, 
tbid.  Crocodilu:^Heleno,471.Duodra- 
conesAmmoni,465,752.LeaBnaJoanni, 
502.Leo  anachorelcB  cuidam,  539.  I^o- 
nes  Simeoni  Prisco,  816,  817.  Leo 
seni  cnidam,  651.  Hycena  Macario 
Alexandrino,725.  LeoGerasimo,  893. 
Lpo  Juliani  discipulo,  878.  Item  Ser- 
gio,  899;  Paulo  Helladico,  911.  Canis 
abbati  Subevorum  Syrorum,  910.  Be- 
slifle  sanctos  venerantur.  Lcaina  ana- 
chorrtaj  pedibus  supplex  advolvitur, 
540.  Bftstia;  sanctis  non  nocent,  aed 
prosunt  pntiufl.  Leones  cum  sene  in 
eodem  cubili,863,  866.  Hyainm  Pacho- 
nera  circumlingunt.732.teoni  accubat 
nudus  Pcemen,  912.  Serpentes  non 
nocentPauIo,  (550.  Leones  jussu  Ma- 
carii  Romani  adventantibus  non  no- 
cent,  2S8.  Leo  iter  Joanni  anacho- 
reta  pnBtet,  917. 


INDICE8  IN  VITAS  PATBUM. 

Bigamas  ad  dlaconatum  neo  prece 
nec  pretio  admittitur  a  Joanne  elee- 
mosynario,  185. 

Bisarion  una  tunica  superhumerali 
coutentus,  772.  Superhumernli  raor- 
tnnm  indnil,  ibid.  ipse  interim  nudus 
mauet,  ibid.  VenditEvangelium,  772. 
Bisariou.  Vide  Besarion. 

Bla??illa  ?anclffi  Paula;  fllia,  402. 

Blauditii^  potius  ageodura  qiiaui 
minis,  docet  Aniehes,  322. 

Blasphcmia  iu  Dcum,esthtTretico- 
rum,  b72.  Blasphemifc  ])a?na  inflara- 
raatio  lihidinis,  531. 

Bla<«phemus  in  beatara  Virginem 
GaianuB  miraculose  pedibiis  et  ma- 
nibus  truncatus  punitur,  875. 

Bona  societas  docet  timere  Deum, 
610.  Bonae  vitsc  cura  potius  habenda 
quam  miraculorum,45.Bonae  vitscsua- 
vitas,275.Bonavera  qusenam  dicenda, 
ibid.  Bona  opera  non  differcnda,  vi- 
sione  pulchra  doceturetexemplo,195. 
Booa  opera  neces«aria  prteter  baptis- 
mura,  265,287.  Bona  oporaoccuitanda, 
592.  Bona  opera  indiscretione  vitian- 
tur  596.  Bunum  opus  pecretum  ser- 
vare  Deo  gratum,  probatur  in  Vitalio 
meretrices  frequentante  utconvertat, 
197,  198.  Bonorum  operum  corona, 
149.  Bona  eccleriastica  ignis  consa- 
mens,  6l6. 

Bonosus  presbyler  Astioois  paren- 
tes  catcchumenos  facit,  222. 
Brochas  trabem  maximim  in  cleemo- 
synam  per  jocum  datam  solus  tollit, 
922. 


Cfeca  illurainatur  per  tactum  oculo- 
rum  a  sanclo  Epicteto,  212.  Gceci  scnis 
pntientia  in  haurienda  aqua,  et  ejus- 
dem  industria,  912.  Ciccorum  tnum 
coUoquium  de  causa  cnccitatis,  883. 
Coecis  lea;n(o  catulis  ab  anachoreta 
visus  redditur,  540. 

Caecitas  peccantinm,612.  Csecitatem 
Didyrai  consolatur  Antonius,  533. 

Calcoamcntorum  quis  usus  apud 
^gyptiofl  monachos,  5V3. 

Calcearius  clericus  ecclesiam  fre- 
quentans  flt  ditior  alio  assiduo  ope- 
ratore,  202. 

Calculisin  orationibus  annuraeran- 
dis  utitur  Paulus  de  Pherme,  727. 

Cnligarum  u^us  apud  iCgyptios  mo- 
nacho'^  qualis,  543. 

Cnllinicnd  Joanncra  abbatem  absens 
novit,  903. 

Cnlumnia  Pompeii  in  (^hristianos, 
347.  Calumnia  stupri  xMncario  illata 
punitur  pariendi  difficullate,r>15,623, 
624.1tem  Knstathio  leotori.  778.  Ca- 
lunini.T^  vis  quanta  intop  claugtralcs, 
737.  CalumnicB  malitia  qure  ct  qnanla, 
777,  778,  770.  Calumniam  passns  pro- 
sbyter,  ot  in  carcerem  conjectiis  ab 
an^ijelo  odncitur.894.Calumnialrix  Ma- 
rinin  fornicariaPandocipflliadoemone 
arripitur,394.  Apud  Marlnie  corpus  li- 
beratur,i6i(/.Calumniam  furti  innoxio 
Andreaj  illatam  senex  donet,807.  Ca- 
lumniam  passusobhomicidium,  libe- 
ratur  mortuo  oxcitato  per  Palladium, 
qui  verum  homicidam  declaravit,8l8. 
Calumniam  homici<lii  pas^ns  adolo<t- 
cen;*  liberatur  modo  mirabili,  Rftl. 
Calumniopp  adulterii  inf»imulatus  Da- 
niel,  a  puero  xxv  dierum  ab  infaaiia 
liherntur,  800,  8f)7.  Calumniose  accu- 
sati  innocentia  miraculo«e  Agapcto 
pontifici  declaratur,  907.  (^aluranian- 
tes  excommunicantur,  737. 

Cameli  ixx  sine  duce  ad  Fronte- 
nium  cum  suis  pascendum  recta  per- 
gunt,240,  241.  Camelo  privatur,  qui 
ejus  usnm  sancto  negat,  714. 


zxiv 

Cancri  dolorem  mitigat  Petros  sat 

praesentia,  824. 

Candela  ante  beat«  VirgiDie  imagi- 
nem  accensa  miraculose  noa  minni- 
tur,  917. 

(^andida  uxor  Trajani  ducis  filiam 
virgioem  Deo  dicat,  786.  Eadem  ut 
corpus  exerceat  fncit  panes  oblatio- 
ni^.  abstinet  a  caruibus,  ibid. 

(ianis  raouachis  viam  mon&trat,9lO. 

Canon  monasterii  virginum,  410. 
Cationes  mouasterii  doceri  jubetur. 
Simeon  Stylites,  170. 

Capillo  appreheosum  PosthnmtDiD 
angelus  transfert  ad  sacerdotem  ut 
baptizetur,  234. 

Capito  L  anuis  in  spelunca  degit,  7G7. 

(^aptivus  ter  in  anno  liberatar,  cum 
pro  eo  velutmortuo  collectasea  sacri- 
flciuraofTertur,  192.  Captivus  caluui- 
nioeein  carcerem  conjectiis  abangelo 
educitur,  894. 

(^aput  mortui  hominis  loquitar  Ma- 
cario,  etgraviorem  in  infernoChris- 
tianornm  quam  paganorum  poeoam 
esse  docet,  526,  656,  637. 
Carualisconcupiscentia  fetida  i£thio- 
pissa,  576. 

(^arnis  illecebras  momoria  mortii 
superat  Antooius,  37.  Carnes  conie- 
dere  et  vinum  bibere  praestat,  quam 
cuiquani  detrahere,  519,  570.  Cames 
pro  oleribus  manducantmonacbi,572. 
Carnes  comedente  Stephano  infirmo, 

aui    in   co    scandalizatur,    divinitai 
ocetur,  879. 

Castis  conjogibns  Deas  opitalatorei 
excitat,  922. 

Castitas  Abrahami  sponsam  in  thala- 
mo  deserentis,  145.  Basillie  sponsum 
Pompeium  contemnentis,  548.  Euffe- 
nicT,  Aquilii  consulis  filii  conjngium 
respucntis,340.Kjusdem  fortitcr  c^^i»- 
tentis  incesto  Melantbiee  amori,  .144. 
Macarii  Romani,  e  nuptiis  faf^ientis, 
228.  Monachi  cujusdam  a  matriji  cod- 
tactu,oe  ureretur,ab8tineDti9,573.Mo- 
lieris,  ne  a  Magneotino  roacalaretar, 
dum  mundum  se  simulat  parare  mo- 
liehrem,  giadio  se  transfodientis,  781. 
Pachomii  a  pueritia,  114.  Sereni  io 
vultu  ejus  refulgens,  554.Virg:ni8  (>>- 
rinthiaeprostibuiotradit«e.  781.  Cinti- 
tas  in  ccelo  et  in  terra  honoratur,  571. 
Cai^titas  Pachomium  a  feris  illaesam 
servat.  732.  (^stitas  Deo  familiares 
reddit,  908.Castitatis  certaroen  memo- 
rabile  in  Josaphat,  313,  314,315.  Casti- 
tatis  probatio  Theognia  iirnem  sion 
gcFtante,  158;  in  monacho,  veste 
illo^sa  i&?ncm  ferente,  202  ;  inseoe,»- 

Eer  cujus  sepnlcro  baculnn  frondesire- 
at,  5(K).  Castitatis  summa  castodia. 
571.  Castitatem  pariont  securitas,  ta- 
citurnitas  et  occulta  meditatio,  ^6. 
(^a^^titatis  studium  Alexandra;  sa  xn 
annis  raonumento  iochidentis,  711. 
Castitatis  in  matrimonio  exemplum 
insigne,  921,  922.  Castitatis  custodiam 
docf^t  bona  mulier  ne  raannm  qnid^m 
suara  a  religioao  tangi  snstinens,930. 
Vid^  (^ontinentia  in  matrimonio. 

(«astrantes  se  propter  regnnm  Dei 
excommunicantar,  629. 

Catechismufl  baptismum  prscedit, 
903. 

Catholici  hsereticos  Yiriliter  repel- 
lunt,  195. 

(.aupona  monacho  fagienda,  924. 

C»'beti8vcluttabulamentaminstniit 
Basilius,  153. 

Cedeodum  majoribas  et  costaneis, 
628.  ' 

Olla  propter  Dcum  custodienda, 
589.  Oliacnmhamilitate  castodiendi, 
507.  Cellie  tffidium  qaomodo  saperan- 
dum,  5^9.  Cella  Don  deserendmf  61S. 
Cella  repetenda  BUtim  posi  coUeetam» 


XXV  INDBX  R           •  XXVI 

660.  Cella  monacho  cuslodienda,  6G6.  lior,  634,802.  Chanlagproiimuinsilii  Cillcii  nsuain  8epultura,327.Cilicium. 

Cella  cuitlodia  propter  Deuiu  acediam  prffifert,  634.  Charilas  purlal  aiterius  Vide  Ve^tis. 

fugat,  516,  569.  Cell®  diligeuB  custo-  onera,  633,  ti34.Charitad  pelenti   dat,  Circumeidit  ge  mouachus  a  diabolo 

dia  mooachuui  perQcit,588.Cffil]8e  cu-  G34, 6ti6.  Charitafl  proximi  curam  ezi-  deceptus,  553. 

stodia,  ;>8y.  Pulchra  simihludine  do-  git,  811.  Charitate  uimia  ne  roetrum  Claudiamater  sanclfiBEuffeniee  340 

cetur,  590.  CaBllfiB  studium   ei  custo-  comhuras,  665.  Charitate  frigeacente  Xeuodochium  exstruit    346     viduaa 

diam  homicida  aupplicio  afticiendus  minus  proficitur,  679.  Charilas.  Vide  congregat.t6irf.Ei  post  mortim  appa- 

monachum  docet,  8bl.  Cellum  custo-  Misericordia.Charnatia  fuuiculus,136.  ret   Eugenia     et   mortem    Drajdicit 

dieua  Deum  videt  ut  tres  pueri  in  ca-  Cbaritatis  esca  jejuuium  uou  soWit,  348.       ^        ^                         f            « 

miuo  Bdhylonico,  596.  Item  cum  Do-  508.Charitati8ofliciumheuigueinter-  Clavis  nulla  in  monasterio  TalidtB 

niinoloquitur,quemadmodumMoy6e3  pretaudum,  6O6,  601.  Charitatia  defe-  778                                                          * 

in  nube  oyo,  661   CellflB  diversoi    Ala-  ctus,  d.-feclus  profectus.  G34.Charita.  Clericorum  gradus  diversi,53.Cleri- 

caru,  724.  Cella  Marciani  miuor  cor-  tis  prflBceptum,  o72.  Chantalis  eiem-  cos  pprcussoresexcommunicat  Joan- 

pore  ejus,  812.  pluiu.  Kirftf  Patientia.  nes  Eleemosynariufi,   186. 

Cereos  et  thymiania  in  monasteno  Cheremon  operans  montur,  765.  Clerun)  houorat  Olympias,  779. 

yir^inum  offert  Euphraiia,  J53.  Cheruhim  paradisi  custos,  228.  r^^^       a    .     ••      . 

rArLamenhumilitAiiAiiiL(»rZnflimfim  /«u-            i                       i^u  .  .       »  Coaex  Autonii  nalura  rerum  crea- 

ueriamennumiuiau8iuier^.osimam  Lhirographum,  quo  se   Chnsto   et  tarum  659 

el  Manam  iEgyptiacam,  385.  baptismo  renuntiare  fatctur,    tradit  Ssiirflloriaj  ex«.neclatio  senicni 

ChaldflBorum  dii  qui  et  quale3,305.  dftmoni  fflmulmi  Prntfipii  n»  fiiiii  hpri  1  ^-"^**^**"^  «'ojue  exspeciaiio  senicui- 

rhAiianffii  aliftft   rvnorpnhali     s)^n  *'*™oni  lamuius  rroierii  ut  niia  uen  dam  semper  m  memoria,  685.Cailum 

L.&auanaBi  aiiaa   uynocepuaii,    -i^5.  sui  potiatur,  156.  Idem  deemoni  Basi-  non  est  Ueus  303  Cfflumonffiinn^^.itn 

Charwiuslectornullisparensmoni-  liuapxtornuit  i-ift  rhimLrrftnhnm  mi  «•      tsi  utus.^juo.uoeiumcogiianstito 

liB  diviniiua  nunitur  905  iius  exiorquei,  loB.cnirograpDum  mi-  ejus  fat  hoeres,  611.  Ca'.lorum  rcgnum 

118  aivioiius  pumiur,JU5.  raculosum  fervatur  quo  satisfactum  nDa  re  notissimum  consi«iat   2?K 

Chantas  Abrahamis,  pro  afnigenti-  ^^1,1  mortuus  auffi  Deifenori  dederat  ^  rinJ^r"!f^^^^^^ 

bus  se  luodelihusii 

Acbillis,  indigniori 

stanti8,et  quare,  59'  ^         ^ 

prosum  domi  foyentis,  159.  Apollinis,  iyn^^^  , 

in  proximo  Christum  cogitantis,  672.  plio  eleemosynaB  merces  transcribi-  4.  ^«*i*^'^.  ^VL*  w®  Pf«8entifle  tenta- 

ApuUinarid  patnarchsB,  iusi^'ni  arte  {^p^  ^94^        *^  tionesfngat,575..Cogitatio  foruicutiu- 

▼erecundumadolesceutemadjuvautis  ChlamTS  ncllicea  Antonii   728  nisfra^ilis  utpapycus,  578.  Cogitatio 

923,  924.  ApoUonii,  medicum    se    et  ChrismabaplizatisBasilio  etEnbulo  pull"» va-abmidus,589.CogiUlio  otio- 

pharmacopplam  fratnbus  exgibentis,  coofertur,  155.  Chrisma  in  baptismo,  ***  ^"®  **^'  ^?^.  Cogitatio    uostra   si 

717,948.    Christiauorum   lu  milites,  353                                            '^  sempcr  in  cobIo  sit,  brevi  eo  pervenie< 

iU.EremittiBcujusdam,  Jatrones  sni  cibristianfle  fldei  veritas  probatur,  ?nu8.611.  Cogitatio  cjElestium  semper 

causa  comprehonsos  liberautis,  668.  „uia  tam  iufirmaforliorasuperarunt  *" 'pente  habenda,  680.  Cogitatioues 

Eulogii,  elephantiosum  et  mutilatum  32Q                                         '^             '  uoslrflB  apud  Deum  in  numeratosunt, 

foveutis,  673,  728.  Fratris  cujusdam  Christiani  tufnus,  fial  volunlai  Dei  ^V'  ^"?»^!^^"5"«"  .y»»P   *^    actiones 

maoutis  cumsonte  ptenitentiamagen-  fioi/rtt>inoAi>,voxduorum  martyrum,  fternuut,  t^irf.Cogitationes malfle dum 

Us,  490,  577.Fratn8  cujusdam,   fra-  ja  iHis  tolerantiam,  iu  aliis  operatur  *"!\^!'*  contmgunt,  corouflB  serviunt, 

trem  •uum  alapsu  Mrvautis,577.Fr&-  conversionem,  217.  Christiani  et  mo-  5t6.Cogitationes  variaB  operatione  fu- 

Iria  cujusdam  in8Bgrotum,panem  ca-  nachiiutrepideinlndiaChristumprfle-  «andf ,  t^id.  Cogitationes  senioribus 

lidumex^yptoafleranUs.^a^.i-ra-  dicant.  243.  Latentes  prodeunt,  323.  »nanifestaud«,  526,  573,  574.  Cogita- 


w»j»»«..».|,.w.w...^..«^..»..w  <.»».».-  uocirina,  aua.unnsiinnorum  persecu-  7',": '« 'r"r~^ 'i"' -—.-w^.  >-x,^. 

geuUi,890.Fratrumquorumdamdefl-  tio  excilatur  Severo  et  Antonlno  Au-  tatmnes  ut  piotores  novi  ct  yeteres, 

cieoUbus  m   monaet«irio  iiguis,  546.  fugtis.  347   34>^  574.CogitaUoneBcaroalesuon  inuUles 

Fratrum  pro  intirmo  laborauUum,  et  ^  Christophorus  cenUes  in  nocte  flec-  f«*i^t«ttl»bus,  i6id.  GogitaUoues  prfle- 

mercedem  ut  accipiat  cogenUum,634.  Utgenua,892.  Ejusvisiode  accensis  tereunda-,  et  per  illas  ut  per  taherniB 

Joaonis  Eleemosynani,  pauperesdo-  candells  ritecerta)iUum,iAirf.aero60-  odore8trauseundum,575.CogitaUone» 

mino»8U08vocanUs,etsupraviiii.n.  lyma  tendit  ad  crucem   adorandam,  turpe»quomodo8uperandffi,neiucon- 

alenUs,  181.  Ejusdem  coiiviUanU  ne-  iitrf.  Eum  dffiDiones    ab   adoralione  ffoaum  et  actum  prodeant  600,  601. 

potem  suom  benefacientis,187.  Eju»*  crucis  arcere  conantur  ibid  Utsecunssiue  incidente  nihil  notest, 

dem  datum  sibi  stragulum  pretiosiu»  nu  -  ,      t               -x          '  *         .  aic  nec  ilUs  sine  consensu,  t6ta.  Cum 

»i:^.,»t;«.   »»»^;    ».,....1:..     JUU      l^„«.  CtiriSlUS   In   paUneriOUS    nUdUS    eSt.  kamnnra   avnnoaiMinl    II»      vA.i»oo       l^tU 


transmittenUum,  507.    Mouachorum  ChristusaDparetsanctoMacariomspe-  ^ur,    603.    Cogitationes    non  semper 

-*:gypti.ulpauperibu88ubveniantope  '"°^,?'  ^^'  ^»*"?tu8  primitiffi  resur-  gum  peccatum,604,  605.  CogiUUones 

raDUum.551.  Motois  inimicum  hurni-  genUum  quomouodicatur,  26l.Chns-  malflB  comprimeudaB,  uU  actus,  605. 

litatepraBvenientis,669.Moysis,  noctu  ^»?"  carnis  human»  affecUones  quiaa  Cogitationei  illusoriffi,607.  Cogilatio- 

bydria»  monachorum  aqua  replenUs,  y**-/^.  ^^^^^\  8U8cepit,286.Christu8  ha-  pgs  malflB  ut  aves  abigendfle,  612.  Co- 

726.Pachomii,ab»enUum  fratrum  offi-   {!!l*?„?.L  !l*l.?™  ^l^^I.  ln\^u"!H    gitaUones  malflB  a  Umore   Dci    sicut 
cium8upplenUs,122.Pambonis  ->-.""•  --  •«  -->-«««  -..-- 

lum  8uum  alteri  concedentis, 
lychronii  septem  dies 
refeclionis  aliquid  sumenU» 

ium  ad  idem  inducat, 839.  i .        .  «        «^     »         .  

ju»dam,8portellarum  suarum  retina-  ^}^^  *"  paupererecojfno.-citsuuctu»    dormire,  510.  CogitaUouum  usus  bo- 

cuia  alteri  danUs,  522,  634.  Senis  cu-  Joanues  Eleemosyuanus,  183.               nug  ^el  malus,60o.CogiUUonum  libi- 

jusdam  docentis  debitum  a  fratrihua  Chrouius  Phcenicius  fugitlocumha*   dinosarum  trps  causflB,732.  Cogitatio- 

aoliicite  non  e88eexigendum,526.  be-  bitatum,  765,  973.  Annis  lx  sacerdo»    numobservaliomedicamentumsaiutis 

Di»  cuju»dam  admiranda  iu  vivos  et  ^®  assidet,  705.  Chrouius.rtWe  Cro-    880.  Cogilationibus    coocupiscenUflB 

mortuo»,  867,   Serapionis,  omnia  ad  uius.                                                       terribilis  est  probatus  monachus,  ut 

ip»um  usquo  librum    EvangeUorum  Chrvso^tomutf  throno  Dei  assistere    leoonagris,  571.  CogitaUonesimmun- 

elargieDUs,  512,  582.  Serapionis  Sin-  Adelphio  revelatur,  901.  Chrysostomi    das  cadaveris  foelore  quidam  naribu» 

doDitsB    mercedem   laborum  fratrum  1<^U8,  916.                             i                   admoto  pellit,  495,  576.  Cogitaiione» 

sibisubditorumpauperibusdisiribuen-  Cibus  beaUtudiDi8  codbo  atur  esu-    maias  repellendoprudenUa  acquiri- 

ii»,  760.  ]^usdem,mimi8etManicbaB0  rieuteui,  709.  Cibus  auimaa  corpori»   tur,526.CogitaUone8excludinonpo8ae 

cuidam  ui  iUos  Deo  lucretur  se  ven-  nece8sitatiprflBferendus,675.  Ciborum    sedeludi,  venti  similitudine  docetur, 

denU»,  761,  762.  Simeoni»  Stylitn,  delectus,  269.  Vtde  Abstineutia.          601.    CogitaUones    discernii    Pastor 

8UO»  cibos  pauperibua  eroganUs,171.  Cilicium  ad  quid  uUie,  117.Cilicium    egressurus  ad  opus  Dei,  610. 

Sieoi  cum  bospite  discessuro  jejunii  LannisAbrahamnoumutavit,150.  Ci-       Cognitio  Dei.  Vic/e  Deus.  Cognitio 

tempore  gustanUs,593.Theodori,  sin-  licium  Posthumii,235.CiUcium  portat   sui  per  quietem  et  silenUumgeoera- 

gularitatem  cibi  iu  commuuitate  im-  Josaphat,  331.Ciliciumpurpura  impe-   tur,  880.  Cogniiio  sui  alios  nou  judi- 

probanUs,  509.  Cbarita»  tegit   alieoa  rialipr8Bstantiu8,835.  Ciiiciumelegan-   cat,  905. 

peccaia|695.Ghariia8JejaDiopraB8taD-  iius  remitUi  datoriPolychromiu8,847«       CoUecUonisgraUaJulianusJacobum 

Patrol.  LXXiy.  41 


xxvii  INDICES  IN  VITAS  PATRUM.  xxviii 

emiQus  Be  seqai  jubet  ne  distrahatur,  scieDliaabslineDtiaexsliD^ueDda^QOS.  GoDtiDeDsquidamcnmoxoreiD  ma- 
802.  CoDcupiaceDtiamfreDatUidorus,  569.    trimoDio,  894.  Idem  preebytercrealas 

ColIoqueDdum  cum  iis  quibuspro-  GoDfessio  curat  Astiouem  a  turpi  per  calumDiam  carceri  maociiiatur, 
desse  possumus,  740.  cogitatioue^et  diabolus  ab  eo  mirabili    tbvi.Ah  augclo  e  carcere  educitur,  ot 

Colloquium  atbleticum  aDimse  ad  modo  recedit,  216.  Coufessio  cogita-  Missam  die  Dominico  celebret,  i^r/. 
corpus  et  membra,  134.  Colloquium  tiouis  blasphemia)  illam  miDuit,  olO.  Ab  eodem  reJucitur  id  carcerfm, 
triumcfficorum  decausacsecitatiSfSsS.  CoDfe8#iomiDuitpugDam,665.CoDfeB-  carcerario  igDoraDte,  895.  Cum  glo- 
Colloquio  spirituali  augeii  iDtersuut,  sio  humilis  coram  Deo  culpam  saoat,  ria  ab  episcopo  educitar,  ibiti.  Con- 
sceculari  et6urdidodffimoaes,506,645.  669.  Coufessioais  quanta  vis,  216.  tinentia  estvits  spirilalitfuDJamen- 
Colloquia  ecclesia  prohibet  Joanoes  ConfessiODe  furti  curator  Serapioo,  tum,  145.  CoDtiaeutia  et  pauperlas 
Eleemosyuarius,  201.  Colloquia  spiri-  ijB^oe  e  siDuegresso,  653,  569.  Coufes-  8ectaDda,901.  CootineDtia  conjugato- 
tualiamonacborum,530.Coiloquiasae-  siuoe  publica  quidam  a  stimulo  car-  rum  io  Ecclesia,56.  CoDttoentia  coo- 
cularia  ad  spiritualia  trabeada,  609.    oia  liberatur,  574,  575.  jugatorumEucbaristietMariaesenibnt 

Colloquiacum  feminiscavendamona-  Confidendum  Deo  etiamin  deserto,  duobns  prfiefertur,652.  Cootioentia  iu 
cho,742.CoUoquiasffiCulariumnovitiis  quiperibicem  docet  monachum  no-  matrimonio  perpetua  Anastasii  et 
obsunt,  910.  xiasherbas  refngere,  541.  Theogniffi,158 ;  EuchariBtii  et  Maris, 

Colobia  quid  si^niOcent,  543.  ConfidentiaiaDeumpaDem decoelo    652;  Ammoaiscum  oxore,  462,  713; 

Coluniba  aurea  lu  qua   Eucharistia   impetrat,  539.  Maguffi  cummarilo,776;  Olympifficum 

servabatur,  156.  Columba  iter  mon-  Congregatione  plurium  interesse  Nebridio,  779 ;  cnjasdaon  qui  portea 
Btrat  Theophilo,  Sergio,  et  Hygino,  prffistat  cum  volantate  solitudinis,  presbyter  creatusestcuna  iizore,  894. 
226.Columbam  in  humeris  Basiliisan-  c^uam  solum  esse  cum  defliderio  mul-  CootineDtia  ia  matrimoDiocertotem- 
ctus  Ephrffim  videt  suggereutem  cod-   tiludiDis,564.  pore  Aatigoai  etEuphraxiae,351 ;  Pro- 

cioaem,  163.  CoDJugatffi  duffi  siaequerela  viven-   tocomitis  cum  uxore  anois  xxx,  755. 

Columna  lucisHilariou,632.CoIum-   tes  prffiferuntur  Macario,  657.  Continentia  oculorum  io    Pacbomio, 

Dffi  insistit  Simeon  Stylites,  171.  Conjugum  continentia.rtdeConti-    sororem  videre    renaeote,    124;  in 

Comedens  plus  mluus   edenti   ali-   nentia  iu  matrimonio.  Theodoro  matrem  videre  detrectaote, 

quando  prffifertur,  607.  Conon  presbyter  muiieresob  peri-    125,  126,  505  ;  in  eodena  sororem  vi- 

Cometa  Babylffi  coocubina  conver-  culumbaptizare  reDuit,864.Liberatur  dere  reaueate,  et  ut  foturam  vitam 
titur,  870 ;  religiosum  habitum  assu-  a  stimulo  caruis  per  Joaaoem  Bapti-  ioquirat  Duatiari  curante,  505  ;inSt- 
mit,  ibid,  stam,  ibid.  Eum  occidere  voleotium    meoae  Stylita,  matria  aspectom  re- 

Commuoicat  omai  de  SimeoD  Styli-  maaus  rigcscunt,  866.  Quas  oratione  nuente,  lf2 ;  in  Joanne  eremita,feii)i- 
tes,  no.Commuoicantmonachiprima  8olvii,tM</.CononaliusCilixxxxannis  nas  refugiente  quasxL  annis  non  vi- 
Dominica  Quadragesimffi,  383.  Com-  Bemei  in  hebdomade  comedit,867.  dit,  739,  741 ;  in  Pastore  nec  judicm 
muuicant  omni  die  qui  sub  Macnrio,  Conscientia  semper  purganda,6i2.  nec  sororemvidere  volente,  499,593; 
73J.CommunicatEpipbaniffifestoEva-  Consecrationis  verba  a  puerispro-  ineodemrefugieatesaorum  aspectom 
grius,764.Communicaiequotidiequam  latasuper  pane,  igne  paniset  saxum  525.  526,  650  ;  in  Arseoio,  aspectum 
proficuum,7Dl.  Communicandum  Do-  in  quo  positus  consumitur,  926.  Vide  mulierum  declinante,511 ;  in  Poemeoe 
mioico  die  et    celebrandffi  syoaxes,    Pueri.  et  Anuphmalrisaspectumfagientibui 

754.  Communicantes  digne  et  indigne  Consensuseelcogitationiimmundffi  523,  570;  inSara',  lx  aonis  super  lla- 
videt  Paulus  Simplex,640.  Communi-    quod  manus  8ecuri,601.  menbabitanteet  illud  non  aspiciente, 

cantiumdignenomiuascribitangeluB  Consiliarii  Joannis  Eieemosynarii  587  ;  in  Silvano  etiam  arborum  con- 
759.  Communicantium  vultus  diversi,    Joannes  et  Sophronins,  195.  BpectumaverBante,610  ;iaMarcoclan- 

647,  648.  Communicantium  cogitatio-  Consilium  bono  principi  apaupere  sis  oculis  matrem  ealutaDte,  C18;ia 
Des  Eulogius  agnoecit,  760.(^ommuni-  quem  su8cepitsuggeritur,,249.  Consi-  Pior  sororise  clausis  oculis  offereDle. 
candum  soli  catbolicffi  Ecclesiffi,  916.    liumEvangelicumabdicare  omnesreB   764  ;  in  Eusebio  nec  vlciDos  campos 

Communio  ab  angelo  defertur,  102.    Buas,276.CoQsilii  deflnitio,  277.  nec  coelum  aspicieote,  811.  Coatinen- 

CommuaioapudTabeaaeasesqaomo-  CoaBolatioBarlaamiadJoBaphat,335.  tia  ventris et  nngu»  Decea«iria,  511. 
do  ineatur,  120.Communio  daturba-  Constantiafideliam,lt3.  Constantia  562,574,666,861,  999,  1005.  Cooti- 
ptizatis,  l5o.  Conimunio  declarat  di-  monachorum  iusignis,294,295,296.  nentia  in  verbis,  592.  Ftcfe  SileDtiaro 
versameritaveldemeritadiversorum,  GonstantinoscriminautiumBesacer-  Continentiain  victu.Pt//e  AbstineotiB 
dum  alii  lucidi,aliinigri  ostenduntur,  dotum  chartas  exussit,  197.  Itcm  pro  Contiaeatia  aliqoa  in  aliquo  siogalis 
524.  Commuoio  rarior  prffistigiis  fe-  Ecclesia  Dei  alter  Zorobabel,799.Coa-  auois  cxerceoda,  568.  CoDtiaentiam 
mioam  obnoxiam  facit,720.Communio  stantinus  dux  abbaB,864.ConstantlnaB  saactus  Epbrffim  perBuadet  merctrici- 
DonintormittendapropterBomniatur-   ex  assessore  religiosus,  775.  bus  duabus  divioffi  prffiBeutiffi  memo- 

pia,  727.CommnnioSabbatoet  Domi-  Cunsuetudo  peccandi  cavenda^^S?.  ria,  168,  169.  CoDtiDeDtiam  a  femiDii 
uica,  sub  PachoDiio,  736.  CommuDio-  Consuetudiuemtolerantisinnaturam  docet  ArseniuB^dum  earum  aspectom 
nem  negat  diacono  publice   JoanocB   vertebat  Antonius,  38.  et   memoriam    aversatur,   511,  5$4. 

£leemosynariu8,donec  coramaliis  se       Contemplantibus  tenebrffi  aptiores,    Item  SiBois,  564. 
cum  alio  reconciliet,  187.Communio-    556.  ContristatoatepoeDitentiasatisfac, 

nem  hebdomadis  siDgulis  Epictetus       Coatempiativa  activa  vita   melior,    669. 

familiffi  cuidam  suadet,  2tl.  Commu-   745.  Coatritio  et  dolor  de  peccato  mairif 

nioaemcuidammoDacbosuadetdiabo  Contemptus  sui  iafra  aDimalia,625.  delet  peccatam  qaam  corporis  afDlc- 
lus,  etquare,  588.  Commuoio    booo-   Coatemptus  passio  parit  Balutem,629.    tio,  375. 

ruin  spiritualium,  814.  Commuaio  et   CootemptusetiammiDimimaDdatipe-       Coatumeliam  pati,  magnum,629.— 
fratrum  societas  ulilis,877.  Commuoio   riculosus,  134.  Cootemptus  munerum    Contumelia  abstinendum  in  Benioreio 
quid.281.Communiohffireticorum  vi-   in  Barlaam,  284,285,  291.Contemptus   734. 
tanda,  ibid.  ouri  in  matre  cum  flliabuB  Deum  ndc-       Conversatio  multorum  noxia  etiam 

Commuois  vita  melior  aliquando    lem  curatorem  prffidicautibus,  583.  In   Banguioejaactorum,  496. 

Bolitaria,  564.  moaacbis  quiaurnmoblatum  nec  tol-       CoaversioaobilisadalescentiBTbeo- 

Commutatio  loci  mooachis  obest,    lere  nec  aspicere  voIunt,5S4.Contcm-    dori,  124.  Conversio  philosophi.  130- 

568.  ptus  pecuniffi    in  Agathone,  5S3  ;  in    131.ConverBiomaltoramad  Deamper 

Compunctioutumbrasemperopor-   Philagrio,  t^t<f.;  iu  Pambone,7!5  ;  in    Simeonem  Stylitem,  171.    Couversio 

tctsitnobiscum,567.  Joanne,  741;  in  Dorotheo,767  ;inPo-   Jonathffi  LatroniB,193.ConTer8io  phi- 


ConcioPachomiiadvirtutisstudium  cet  pulcherrine  Barlaam,    278,    279,    dam,650.Gonversio  latronis  per  Apoi- 

propositis  prffimiis  et  poenis,133.Con-  284,285.  Fiefff  Religiosa  vita.                lonium,  747.GonverBio  Palladiiabba- 

cio  sancto  Basilio  a  Spiritu  sancto  in  Contentio  vitaoda,    231,    527   569,    Ub  ex  visione  ignis  Bopra  cellam  senii 

Bpecie   columbffi   suggeritur    sancto  607,610.  Contentio  fogieoda  io  merei-   DavideoBlitaBapparentiB,  881.Conver- 

Ephrffim  videnle,  168.  momi8,667.  Contcntio  sancta  Olympii   aio  Cyriaci  latronis,    911.    Conversio 

Concordiffietpietas  duarum  conju-  servi  cum  dominis  Buis  de  obsequio   miUenominamperroiracalnmEpicteti 

gum  Macarii  virlutibusprffilata,  515.  prffistando,  497,625.Contentio  episco-   eanando  Burdum,  mutum,  et  aridom, 

GoDcordia  inter  fratres  quiservetur,  porumetmonachorum  obOrigenisli-    115.Conversio  astatu  pravo  ad  vitam* 

530,  622,  083.  bros  Alexandriffi,  537,  538.  Contentio    meliorem  :Pelagiffi,202;  Mariieneptis 

ConcupisceutiacarnalisfetidaiEthi-  humilitatisinterdiscipulumquemdam    Abrabffi,    372  ;  Thalsis,    374.  Marix 

opissa,  570.  Coucupiscentia  non  tam  in  eremo  sc  exercentem,  et  abbatem    iEgyptiacffi,  387  ;  Moyaia  latrouis  726. 

labore  quam  oratione  superanda,  580.  Buum,  539.Contentio  absit  ab  hospite,    995 ;  Babylffi  cum  concubinis,  870.'  Mi- 

ConcupiBcentia  YiUDda,721.Coacupl-  711.                                                     litiB  ca}aBdam,  887;  Umrim  merelrieis. 


xmx  INDEX  RERUM.  xxx 

8G9  ;  Davidis  lQtroDi8,904;latroni8  cu-    iii  r''f;ni  auspiciis  crigilur  n  Josffphnt,       Cyrionid  de  gcneratiouo  postcriore 
juBdam,    1002.    Con?er8io    iniraDdu,    322.  Crux  uiouachi,  limor  Dei,    5i9.    rcBpousio,  64G. 
DOQ  lapsQS,  598.  Crux  pro  veloerigeoda  hic  aaviganti-  r^ 

CoDvitiatoretn  oepotis   sui   officiis   bus,  586.  Crucis  adoralio,    225.  Eam  ^ 

prosequitur   saDctaa  JoauDes  Elee-   deemoues  impediunt,  8'J2.  Crucis  si-       Dactyli  cibus  ODuphrii,  102. 
mosyDarius,  187.  gDuui  icBpectautibus  oDjuibus  rex  A-      Decuion  uiversisformisapparet^ado- 

Copr6sho8pitali8,752.Ejusnarratio-  beDoer  adorat,  326.  Crucis  sii^Dum  ia  lcscenlis  specie  Abraham  eremito), 
nes  audieos  cum  t«sdio  et  dormieos  meosa,115  CrucissignatioioiDgressu  148;ilem  abhati  Isaac  Thebseo,  910; 
▼isione  iocrepatur,752.  Narratsna  fa-  itiaerie,  225,  227.  Crucis  sigoatiouem  iEthiopis  forma  Aotooio,  37  ;  ApoUo- 
ctaad8ediflcatiooem,752Areoaabip80  cootrametumdeemooumsuadetAoto-  oio.sive  ApolliDi,  747  ;Macario  Alex- 
calcata,  fertilitatem  terrse  sterili  con-  niu8,40, 42,  45.  Crucissigoum  ab  ad-  audrino,  507,  508  ;  similiterseni  cui- 
fert,  753.  lllassus  io  igoe  cruce  sigua-  veotautibusio  testimouium  Christia-  dam,  904  ;  ^thiopissffi  iostar  juveoi 
tus  perstatob  fidei  iotegritatem,  ad-  Dltat;sexigitMucarius,228.  Crucis  si-  cuidam,576  ;  augeli  specie  Abraham 
Ter«ario  Muuichseo  i^oe  adusto,  753.  goumdsBmooibusterrori  est,286,  317.  eremitse,  148  ;  item  Slmeooi  Stylitoc, 
Coovertit  ad  fidem  idololatras  geo-  Crucis  sigoi  vis  atque  poteotia  cootra  171,172  ;  Item  alteri  cuidam,628  ;  itcm 
tiles,  753.  Furem  gentilem  miraculo  pr(Pstigia8dsmoDum,333,385.Eodem  Joaooi,  745;  loChristi  efligiePacho- 
ad  fidem  addocit,  753.  cootra  moustrosam  bestiam  frontcm    mio,  135 ;  item  alteri  cuidom,  628  ;  ct 

Cor  durum  mollitur  yerbo  Dei  8igoatetpeIlit,49.AstioDdaemoDiacum  Valeoti,733;femiDflespeciePachomio, 
quemadmodom  gotta  cavat  lapidem,  curat,  215.  Dorotheusveocoumsupe-  116,  119,  135  ;  MacarioRomaoo,  320  ; 
638.Cor  muodum  io  seeculo  et  taber-  rat,  710.  Evagrius  seram  aperit,  764.  Apclh,  755  ;  puero  cuidam  io  Scythi, 
nis  gerere  difficile  est,  914.  —  Cor-  Eudoiiapuerum  paralyticum  mutum  575;  hominisforma  Macario,  diversa 
dis  puritas  in  Sara,  603.  Cordis  ja-  elsurdumcurat,  3D<t.  Iiemenergumc-  vnscula  circumfcreotis,  ez  quibus  fo 
Ditor  quisque  sui,  895.  namliberat,3S9.Jacobu8Nisibitamira-   fratrilius  iu  solitudioegustumprsebi- 

Coriarius  Alexaodrious  omoes sibi  culafacit,792.LimD8eu8colico8dolores  turumdiccbat,510,G37,  665;mouachi 
prcefcrt,  et  praefertur  Aotooio,  671,  curat,  815.  Itcm  vipera)  morsus,  t6td.  insturcuidam  seui  iDHaythu,898.Dfle- 
b72.  Macarins  varias  pellit  phauta8ia8,221^.    mou  timet  oou  iracuodum,  569.  Doe- 

Coroelius  papa  baptizat  Basillam,  PachomiuedflemoDem  penit.119.  Item  mou  fugatur  orbtiooeetpsalmicaDto, 
3i6.  —  Coroelius  papa  latet  propter  Christum  se  simnlaotem  denuo  fugat,  119,  148,  149,  645  ;  item  tigoo  crucis, 
persecutionem,  347.  Coruelius  Pa-  i35.Pustorpuerum}ianat,  (^O.  Petrus  119,215,  332  ;ilem  Jeau  etChristi  no- 
chomii  discipulus,  121.  GalataocuiumuxorisprflefectiOrieotis   mioe  prolato, 136,148  ;iteiD  cruce,ora- 

Corooa  certaotium  cootra  impu-  saDat,822.  Item  oculum  mutrisTheo-  tiouc,jejunio,etrecur8uadDeum,251; 
ffoatioDe?,  578.  doreti,823.SimeoDStylites  dcenjoDum    signo  crucis  f«t  iD8urflatioDe,379;  ora- 

~  (^rporaha  qui  speroit,  uccipit  repellit  cuoiadigoeumcurum  apceo-  tione  etsiguo  cruci8,556;8igno  crucis 
spiritualia,  102.  Corporalibus  iuhee-  dendum  pedem  elevat,  172.  ZoeimaB  etaquabebedicta,830.D8emoDaChris- 
reos  est  prozimus  lapsui,  564.  eodem  semuDitcoDtra  leooeoi,  etse-    toutpasscr  irretitus  teuetur,  42.  Dae- 

Corpus  Domioi  edimuspro  maoDa,  curus  est,  391.  Crucis  signo  oiorieos  mouChristi  poteotiam  coofitetur,  46. 
125.Corporisct8aDguiDi8Chri&ti  per-  se  muoit  Barlaam,  336.  Itcm  Pacho-  DfleDioosuperaturabAbrahameremi- 
ceptio,  588.  l^tVe  Eucharistia.  —  Cor-   miu8,138.  Crucissigoomuoit  se  coo-   ta,  148,  149  ;  item  a  Jacobo,  842,  843. 

£U8  alfligeodum  oe  nos  occidat,  710.  tra  spectra  Joaaoes  Eleemosyoarius,  DaemoD  dormieotiiooratiooeHilario- 
orpus  Jejuniio  exteouaodum,  758.  182.  Item  Zosimas,  384.  Crucis  signo  ci  iu8ultat,76.Dflemon  prodit  lateutem 
Corpus  Thcodosii  eremitae  religiose  muDitusCoprcsigDcmillflB.auspertrao-  Ililarionem,  83,  84.  Daemoo  pr«eseote 
elatum,  826.  Deejuscubilicontentio,    sit,  753.  Heleuus  episcopus    io  iuue   Pachomio  obmutescit,   114.  Mulieris 

tnm 
iguo 
AotoDiUB,  513.  uorporis  viror  siccai  bulat.ayo.Crucissigooetaquabenedi-  crucispellitur,  iot<i.  lo  unrisn  eiligie 
aoimam,  597.  Corporasaoctorum  As-  eta  quffidam  ab  edacitate  liberata  a  Pachomio  apparet,  135.  Cum  claaiore 
tionis  et  Epicteti  spleodent,  219.  MacedoDio,830.Cruci8  siKOO  etiosuf-  et  fetore  recedit,iAW.  Eideoi  pulcher- 
Corpora  iotegra  duorum    monacho-   flatioDediabolumviocitPelagia,  379.    nmaemulierisiostar  seoffert,tMrf,Pa- 


igiosa  iraosiatio,  J«>8.  oraiiooe  oqi       

Cosmas  euDuchu8  paralyticum  sa-   Crucis  siguo  et  oratiooe  JoaDoesoa-   frequeotireromeveotuargumeDtatur 
nat,  872  Ejus  reliquise  praBtioi>aB,t6tV/.    vem  iocaotatam  solvit,   886.    Crucis    iS^.Diversimodehomioesteotat,  t6ta. 


^lecto  _    .  .,       . 

dgcUb  saoctflB  DominicflB,873.Co8ma8  locidit  saoctus  Macarius,  229,  230.  nerecooatur,  t6tr/.  Ab  eodemDomioe 
Schohisticus  et  aspeclu  et  doctrioa  Crucem  argeoteam  teuet  maoihus  Jesu  prolaiofogatur,t6id.  Secimcel- 
doccDS  aoois  xxxm  io  omoi  se  vir-  aoachoreta  mortuus  aote  vii  aooo?,  lamejusdiffriogeretcotat^tWa.Psalmi 
tute  exercuit,  914.  Noo  juravit,  ooo  totus  ioteger,  887.  Cruce  purpurea  versurecitatofugator,t6iV/.Adolescen- 
mentitus,  non  risit,  ibid.  sfgoat  cucullas  Pachomius,  73o.  tis  specie  eidem  apparet,  143.  Psallit, 

Cosmae  et  Damiaoi   templum,  900.       Cucullorumusu8etsigDifi:atio,543.    149.0ratione  fugatur,t6tV/.  Yictum  se 

CosmiaoahsereticaasepulcroDomi-   CucullusmodicussflBcularium  e8t,583.    clumot,  ibid.  Latrooiaoum  tyraooam 
ni  oostri  per  beatam  Virgi.oem  arce-       Cucumerem   desideratum  quidam    S^TP^L^J^J^^^J^J.^.^;!'^^^^^^^ 
tur,  875.feccIesiflerecoDciliatnr,  tbuf.    nuteaesuspendit  iDtactum.utilppeti.    ^1^^""'^^^^ '^''^''V^^^^^J^^T^^ 

Craoium  mortui  loquitur  Macano.    tnm  euum  ftffrpnnm  rnatiflflt  509         obverbumduriuscoDtraMacanumai- 
526,  656,  657.  ^"^  '"""^  *"^^^«"»"^ ,?  kV*    '  7  o,,     ctum,  555.  Sub  speciehumiliUtismo- 

Creatio  rerum  astruitur,  254.  Cupidila8atribuoaliabIegaoda,244.    nachumeductum  decipit  utlabator  m 

CreaturdB     omoes     iogratiludiols       Cura  saDctorum    lo    ccbIis  pro  vi-    fornlcatiooem,580,581.  DflBmoo  qoos- 
homioem  arguunt,200.  CreatursBdo-   "f^J}^^.  »aiute.^23.  dam,quoBdamvolunta8impugoat,678. 

ceot  esse  Deum,  304.  Creaturfls   om-       t.urio8ita8  viiaoda,  679.  Daemon  oosimpuguat.quiaarmaabji- 

nes  codex  Autooii,  659.  ..  Cu»lodia  oculorum.  Vtde  Cootioen.    cimus,678.  DflBmon  malorumsuperse- 

Credeodumtarde,()07.Credeodnm,   tis  oculorum.  Custodia  seosuum,  oe    n,inator,681.  D«moDcomedeo8cibo» 
non    inquirendum,    quomodo  Filius   '"'^««  P^^  ^**®*  ingrediantur,  611.  resolvit,  non  digerit,  720.  Despectu» 

genitus  ab  flBterno,  vel  Spiritus  pro-       Cynocepbali  seu  ChananflBi,  225.       tentare  cessat,  732.  Pro  Deo  soperbe 
cedat,  831.  Cyra.  Vide  Maraoa.  nc  offerl,733.  Ferro  igoito  abigitur  ab 

CrocodiIu8vehitHeleoum,594.Cro.       Cyri  regio  errore  Marcionia  imbo-   Apellc,  755.  Egredieos  dat  sigoum, 
codili  Pachomium    vehunt,    120.  Ad   ta,  840.  760.Qnare  habeatpotestatem  lo  crea- 

Christi  oomeo  fugiuot,  782.   Croco-       Cyriacus  prioceps  latroDum  peri-    turas,  823.  DaBmoo  saperbiBB  loslar 
dilos  illflBsus  traosit  Aotooins,  40.         culo  eripitnr,  iofaotum  ioterccssione    ^lhiopis,  37,  747.  DflBmon  camalw 

Crooius  iDtcrpres  AotoDii,675,729.   quos  a  morte  servaverat,  lOOl.Cyria-    coDCupi8ceDtia5in8tar>Ethiopl8e8B,57o 

Ob  tristitiam  fogit  a  mona8terio,727.    co  abbati  Laurae  Calamonis  bento  Mo-    Dmmon  irre  et  memorifle  injuriarum, 

Cruciantur    a   Sarraceois    scptem    ria  cum  Joaune  Baptista  et  Kvaoge-   9lO.I)a»moD  ad  f7/ortaPa/n  evaoescit, 

mooHchi,  530.  lisU  apparct,  875.  Cellam    ejus    io-    sOS.Horretpsalmorommeditatiooem, 

CruciHxus  Christu8,  ne  pecces,  sit   gredi   eadem    bcala    Maria  recusat,    t6t</.  Forma  ^thiopis  psalleotem  se- 

io  cogitatu,  659.  propter  NcBtorii  libros,  t6irf.  oem  Baltaodo  turbare   cooator,  910. 

CruxDomioicaetBaDctomEvaoge-       Cyrilli  prodeotia  ot  seDem   ab  er-   Dflemoo.  Ftde  Diabolna.  DflBoionis  vi- 
lium  teBtamentam  ABtiooi8,221.  Cruz  rore  de  Melchisedech  reYocaret»  636.   res  fregit  incaroalio  Chneti,  139.  um- 


XXXI  INDICES  IN  VITAS  PATRUM.  xxxn 

nioDis  opas  auimarnm  perJitio,  130.  clodftixioDio.quisemuUorum  liaBrcli-  tur,  658.  Delracior  caities  fratrum 
DsBmoDiftarlesvariadvidetPacliomius  corum  patrem  (^roQtebatur,  211,  212.  maDducat,571.Detractor  prodest^GdZ. 
505.  Dsmoois  maior  modo  peraecutio  Dflcmooiacum  sigoo  crucis  curat  As-  Detractorem  munere  plnca,  668.  De- 
quam  olim,  526,  026,  678.  Dffimouis  tioo,  215.  DuBmouiacum  uiatioue  et  tractorea  «acerdotuui  advertatur  Pa- 
astutia  decliuautis  saoctOH,  638.  Do"-  iejuDiocurat  Macaria8iC:||[yptiu8,720,  chomius,  123.  Detractorea  odit  et 
mooi  uec  vera  diceoti  credcodum,43.  721.  Deemooiacum  sauat  Paulus  Sim-  excludit  saQctua  JoaDQes  Kleemosy- 
Dfemuui  suamiDrirmitatemexprobrat    piex  sua  humiiitate,  131.  DsmoDia-   uarius,  188. 

AiexaudermoribuDdusabeoarreptus,  cum  sauatMarciaDus  ab8eD8,807.D»-  Deus  ut  natura  estanemiQe  Tideri 
917,  918.  Ilem  Kvagrius.  764.  Item  moDiacum  curat  Petrus  Galata,  82S,  potest,  256.  Deas  veras  unus,  264. 
Thalielflcus,  855.  Dflemouem  vicitMa-  823.  Dfiemooiacum  liberat  oraliooe  Deus  ex  rebus  cooditii  quomodo  cu- 
carius  sua  fortitudiue,585.  DsemoDem  Adelphius  Arabessi  cpiscopus,  901;  guoscatur,28l.Quomodoexearomdeai 
gulo8umejicitMacariu8,720,721.  Die-  oratioue  Andreas,  897.  DaBmoDiacoa  rerum cooservatione,  281  ^simililudi- 
mooem  qucm  Autouius  dod  poterat,    curat  Aotooius,  40.  pe  uavis  qutB  est  sine  guhernatore, 

PaulusSimplexejicit,731.  Darmouem  Damiaua,  abbatissa  sulitaria,  899.  t6i//.Deu8excreatunsagnoscilur.30i. 
amatorium  magicis  prcBstigiid  iuduc-  Damiaoo  diacuno  JoaoDes  Elee-  Deus  super  omoe  boQum,  291.  Deos 
tum  pellitMacedoDius,  830.DsBmoue8  mosyuarius  negat  commuQionem,  solus  muudus  oet,598.  Deum  plus  di- 
Autouium  verberaut,38.Eumdem  va-  douec  cum  adversario  suo  recooci-  ligeos  plus  honoratur  ab  houiinibQS, 
rie  exagitant,39.Ejusa8cen8um  impe-  lietur,  187.  Damianus  discipulus  Po-  632.  Deus,non  mammona,  eligendut, 
direcouautur,  52.  Eumdem  accusaut,  lychrooii  leute  mudefacta  vivit,  846.  GGG.Deusloquiturnobismultismodis, 
ibid,  Dflemones  non  natura,  sed  suo  Damuaturum  gravissima  poena,  808.  Deus  fortis  adjutor,  905.  Dei  di- 
vitiomali,42.  FaJluut  afanitate  vjriu-    visioue  Dei  carere,  200.  lectio,  237.  Dei    anxilium  adeet,  abi 

tUD),  43.  Quomodu  futura  prfledicaut,  Daoiel  discipulus  Arseuii,  528.  Da-  humaDum  deficit,  591.  Dei  ignoratio 
44.  Egredieodi  de  corpore  aDimo)  oc-  niel  preebyter  ordioatus,  in  minis-  animoB  caligo  est,  263.  Dei  prssentia 
curruuU200.Adiibitliuemiucitaut,316  leriu  diacunalus  ex  humililate  per-  ubiqueoo^itanda,  609,  611.  Dei  pro- 
LugeuttidemChrialidilatari,323.Ho-  severat,  554.  Daniel  iEgyptius  de  YideDlia,divitemperangelum  mooen- 
miuum  lapsu  lailaotur,  496,  556,  580.  adulterio  iujuste  iufamatus,  896.  Li-  tis  utFroutonio  escas  mittat,240,  241. 
QuomodoexpeileudidocetPitbyrioD,  beratur  ab  iofamia,  iufaotulo  xxv  Dei  provideotia  caidam  panem  divi- 
760.Dffimone8nouplu8Docerepo88UDt  dierum  palrem  euuutiaote,  897.  Da-  nituasubministrantis,  744.  Dei  provi- 
quam  peus  permiltat,  554.D(emoDe8    Dielia  abbatis  dictum,  597.     ^  deolia  HelleDiin  deserio  meuftam  pa- 

ob  levia  peccuta  ubsidebaut  olim  s&n-  Danli  datur  el  abuudat,  616,  617.  ranti8,755.  Dei  providentia  io  secon- 
ct06,555.  Dficmoues  uou  audieudi  licet  David  lxix  annis  cellas  iuclusus,  fideDti  paoem  coelitus  submiDistrautii 
ad  bouum  iuvileut,606.  Dflemones  du-  SSO.Eius  cella  igue coelcsti  illustratur,  539.  Dei  provideutia  novitium  mooa- 
pliciter  nos  impuguaut,  exterius  et  t6t(/.  David  latro  ad  moua  ticam  aspi-  chum  ia  eremo  per  augelum  aquils 
iDteriue,  611.  Dffimoues  iustar  apum  rat,  904.  Miuatur  et  jurat  malum  ni  specieduceutisaalocumauuonarofe^ 
nos  circumdaut  slrideutes  dentibus,  admittatur,!^»^.  Omnis  virtutisexem-  tum,  587.  Dei  providentia  paue  defi- 
645.DflemonesdeIap8umouacbiexsul-  plum  efOcitur,  i6t(/.  Ab  augelo  sibi  ciente  caoistrum  uvis  et  licnbuBpie- 
taut,  576.  Monachum  deceptum  ri-  peccataremi88aaudit,t6ii.EitraL)8aI-  num  mittentis  Posidonio,  760.  Uei 
dent,  742.  InsultaDt  poeDitenti,  743.  morum  canonem  mutus,  905.  David  »ervitiummirabilimodocompeosatur 
In  specie  angelorum  se  Joanui  exhi-    oratioue  ignem  exstinguit,  918.  '}n  Abiba,9;^9.Deo  fidendum,  532,649. 

beut,  745.  Martyrum  reliquiis  ter-  Davides  Eusebii  discipulus  oun-  Siue  eouihilpo88umu8,601.  Deo  pro- 
rentur,  840,  841.  In  Theodoretum  vo-  quam  excanduit,  xlv  aDuis  absque  ximus  non  I(editur,612.  Deo  quo  quii 
oiferantur,  940.NonaudeDtappropin-  ira  vivens,812.CL  viroramprflBfectua,  propior,  eo  jiagis  se  miserum  novit, 
quarespeluDcaiSopbrooii,Di8ialoDffe  t6t(/.  Aoimo  semper  et  voltu  tran-  624.  Deo  vacaodum,  742.  Secunduui 
stadiis  tribus,  910.  Pugoaut  cum  lis  quillo,  812,  813.  Ne  quidem  accepta  cuminteriu8operaodum,608.Deornm 
qui  iptis  adversantur,  602.  Adoratio-    coutumelia  mutatur,  813.  cultus  ab  i£gyptiie  profectua,  305. 

nem  cracis  impediunt,892.DflBmuuum       Debitum   non  rigide  exigendum,       Devotio  practica,  630. 
procacium  varia  terriculameuta,  38,    667.  Diabolicis  insidiis  infeatatur  AdUh 

4S.DflBmooumodiumcontramonacho8  Decretum  patrum  de  canone  psal-  nius,  31.  Eas  oratione  superat,  ibid, 
et  virgines,  42.  DaemoDum  variffi  teo-    leodi,  543.  DiaboIushumilitateSilvaoi  mooacbi 

tatioDe8,118,ll9.  Dffimonumcatcrvas  Dedicaturecclesiaab  episcopo,323.  victus,  129.  Diabolus  Basilio  ortDle 
oratiooe  profligat  Poslhumiue,  238»  DeficieDtes  a  monasteriis  peMimi»  coactus  chirographum  reddit  famolo 
Dffimonum  tentatiooes  variffi  tempore   734.  Proterii,  158.  Diabolussein  angdnm 

orationis  Macario  Alcxaudrino  per  Defuncto  hunores  immerito  exhi-  lucis  transformans  couatur  ad  super 
pueros^thiopesinterfratresdiscur-  biti  iu  dolores  ceduut,  129.  Defuuc-  biam  Simeonem  Stylitam  iuducere, 
reuleB  ostenduntur,  507,  508.  Dcemo-  torum  commemoratio  tertie,  et  qua-  178.DiaboIu6  sancto  Macario  Romioo 
nam  illusio  in  fratrequodam,oui  dia-    dragesim»,  675,  729.  mulieris  specie  apparet,230.  Diabolus 

bolusiospecieaugeli  adpluresauuoa       Deicola  vocatus  Autonius,  37.  crucis  signum  iimet,  286.    Diabolus 

appareus,  taudem  in  parriciJium  in-  Delicioi  mouachis  dccliuandffi,C38.  Buamimpotentiam  fatetur,317.Diabo- 
duxit,  66t;in  Valeutc,  qui  dum  se       Delicta  libello  notaoda,  50.  lusteutat  Jo-opbat,331,332.  Diabolui 

versari  cum  angelis  arbitratur,sacra-       Demetrius  Romam  petil,  709.  vinciturabEudoxia,qua9  iaboremda- 

meutorum  commuuionem  coDtemoit,  Depositum  ubi  sit,  mortuus  indi*  plicat,  356.  Diaboius  conqueritor  ds 
et  dsmonem  Salvatoris  specie  sibi    cat,  Macario  orante,  650.  Nonno  et  Pelagia,370.  Diabolus  pelii- 

appareotem  adorat,  733;  io  Abraha-  Desertio  stalus  perfectioris  oritur  tur  a  Pelagia  eigoo  crucia  et  ioeaffla- 
mio,  dum  ex  superbia  se  a  Deo  ordi-  6X  Dcgotiorum  implicatioue,  707.  tioue,  379.  Diabolua  jam  plus  perie- 
natum  presbyterum  credidit,  769.Dffi-  Desertor  vocatioois  a  dffimone  io-  quitur  homines  quam  olim  etquare, 
monum  consistorium,  556,  580.  Dffi-  Taditur,  5i2.  Desertorcs  monasterio-  536, 626,  678.  Diabolus  ut  moDadinm 
monum  dilTereutia  meute  diversa  ea-    rum  peesimi,  734.  quemdam  e  cella  educut,  oommunio- 

dem  essentia,  720.  Dffimoues  ad  teo-  Desertum  fidentibus  fructus  pro-  oem  suadet,  588.  Diabolua  varia  teo- 
landum,    augeloe   ad  succurrendum    ducit,  755.  taliunum  eemina  serit,  599.  Diaboloi 

Moyses  videi,  495.  Daimooes  cjicieo-  DesideriumincredibileJosaphatau-  emissariu»  Juliaui  sisiitur  oratioos 
di  mira  potestas  io  quodam,  qui  a  dieudi  boDa,253.De8ideriasaperaDda  Publii,  650.  Diabolus  presbylerum  m 
dffimone  contra  vanam  gloriam  pos-  docent  Tbeodorns  et  Lociue,  585.  simolat,  755.  Diabolus  distraciiooei 
sideri  optat,  542.  Dffimones  imniit-  Desperandum  non  esse  ob  peccata  tempore  orationia  ingent,877.  Diabo- 
tunt  phiiosonhi  Antonio,  556.  Ter  docet  Barlaam,  exemplo  filii  prodi^i,  lus.  Pi<2e  Dsmon.  Diaboli  yirius  ad- 
fuganturoratiODeet8igoocrucis,t6:</.  boni  pastoris,  Petri  lapsi,  267,  268.  ventu  Christi  debiliUta»  43.  Diaboloi 
Dffimoniaca  qucedam  oratione  et  Desperandum  non  est  in  teutatione,  studet  Iffidere  resistentes,  ibid,  Dia- 
comminatione  Antonii  liberatur,  54.    ^90.  boli  imbeciUitas,  43,    46.    Diaboli  ia 

DffimoDiaca  ex  calumnia  libcratur  .  Desperatio  cavenda,  742.  Despera-  bonoe  odium,  113.  Diaboli  a  Deo  de- 
coofessioDe  apud  corpus  Marioffi,  iioois  cogiiatioDes  superat  Isidorus,  fectio,  255.  Diaboli  in  hominum  inri- 
394.  Dffimoniacam  voti  violalricem  310.  Desperatioois  remedia,  et  quid  dia,  ibid,  Diabolum  aliquando  redi- 
aanat  Pachomius  oleo  benedicto,  dffimooi  eam  suggereoti  responden-  mendum  ceotet  Origenes,  637,  538. 
127.  item  dffimoniacam  paoe  beoe-  dum,  895.  DespefatioDem  post  pec-  Diaboli  laqueos  qui8evadat,551.  Dia- 
dicto,  128.   Dffimouiacam    curat  Eu-    catum  suadetdffimoD,  742.  boli  prestigiffi    cellam    illuminanti». 

phraxia,  359.  Dffimoniacam  edacita-  Detractio  fugienda,  237,  607.  Cur  552.  Diaboli  artes  varise,  ad  homioei 
iem  curat  Macedonias  siguo  crucis  fugienda,  519.Quomodo  vitctur,  672.  sabvertendo8,586.  Diaboli  artea  varis 
et  aqua  henedicia,  830.  Detractionea  audiens  Maches  dormit,    ut  monachum  a  cella    extrahai,  5S7, 

DffimooiacuBliberatariDcellaVitali    550.  588.  Diaboli  prodromi    irea,  oblivio, 

198.DffimoDiacum8anaiEpicieiu8eje-       Detractor  insigniparaboladepiogi-   negIigcntia,concupiBeentia,  6li.  Dia- 


xxxiii  INDBX  RBBUM.  xxxiv 

boli  impetas  quis  dod  iimeat,  ibid.     docetar,dQm  femiDaram  miDisteriam   ab  episcopo  dedicaiur,  327.  Ecolesia 

DiacoDalae  qaaota  digoitas,  623.       cogltar  admittere,    555.  Discretiooe   maxima  io  moote  Nitris,  713.  Eccle- 

DiacoDiMarum  prima,  Romaao  do-    servatur  comedens,   noleos  oblatum    eiae  afflictionem  priBvidet  ADtODiuB, 

mioe  Pelagiam  e  baptismo  suscipit,    cibum,  eed  a  Deo  exspectaDs,  mori-   57.  EcclesisB  thesauros  Deua  tuetur, 

379.  tur,  552.  DtBcretioDe  spirituum  clarus    IH,  185.   Ecclesise  pecuuia  iojuste 

DiacoDue  ordioatur  Basilius  a  Me-    Aotooius,  45,  47.  acquiaite  admista  perit  utraque^lSS. 

leiio  ADtiochise   episcopo,  155.   Dia-       Dissen-iooes  cayeode,  237.  EcclesiffimatrisdescriptioexCaDticis, 

coaae  quidam    iodigDus    celebrauti       Distractio  facile  cootiDgil,  606.  NoQ   2^.  Ecclesi»  frequeutatio  a  tribus  et 

asiaDS  Spiriiue  desceosem  impedit,    distrahi  ia  oratiooe  magnum,  majus  qualuor  millibus,  478.  Ecclesiam  fre- 

907.  Ab  altari  removeior,  ibid,  Dla-    in  psallendo,  609.  DistractioDes  si  a  quealat  ADtooius,  a6.  Ecclesiam  ex- 

eoni  lapsi  vera  poeoiteDtia  miraculo    Deo  nobis  imputeDtur,  quis  salvabi-   struit  AbrahBm   ex  suo  patrimooio, 

declaratur,  577.  inr,  609.  146.  Ecclesiam  frequeDtans  operarius 

Diana  yeDatioDis  dea  aDtiquis,  907.       Distractns    qnidam    DaDquam    ia   ditior  fit  dod  vacaote,  sed    semper 

Didvmus  oculie  orbainSj  711,  944,    oratiooe  fuit,  891.  operante,  202.  Idem  promovetur  ad 

9S6.  Quandiu    veferit,  ibtd,   Saeras       Diversa  dffimonum  aequitia,  42, 43,   presbjteratum,  t^tef.EccIesiamiD^e- 

Scripturas  ooverat,  licet  dod  didicis*   45.  dicntium  diversosstatus  PauIusSim- 

set,  t^tef.  Mors  Juliani  apostats   illi       Diversimodein[viaDominiambuIa-   plex  videt,  525.  Ecclesiam  exstruxit 

revelaiur,  ibid.  tur,  5o5.  in  Sinai  Julianns  Sabas,  803.  Eccle- 

Diee  primus  conversioniB  semper      Diversitas  raonachorumpriorum  ei   siam  doq  deserendam  Simeon  Julia* 

est  coDservaDdus,  529.  posteriorum,  637.    Diversiias    absli-   Dum  monet,  S90. 

Difrerentiaeremitarumetmonacho-   nentium,  665.  Edacitas  dffimoniaca  cnrata  a  Ma* 

ram,  1006.  Differentia   inter    Deum       Diviaatio  contemnenda,  4i.  cedonio  signo  crucis  et  aqua  bene- 

patrem  et  carnalem,  212.  Differentia       Divioum  auiilium  adestMacariola-   dicta,  830. 
legis  antiquffi  et  Dovffi,  266.  boranti  in  itioere  et  fatigato,  532.  EduDtpropterDcum  monachlprffl- 

Dii  falsi  multi,  264.  Dii  iEgyplIo-       Divites  veii,  284.  ter  consuetudinem,  527. 

ram,l8i9,0siris,brutaanimantiacom-  Divitiffi  ad  ccBlum  per  manus  pau-  Egredientes  ante  finitam  miesam 
plura,  etoepffi,  allia,  spiuffi,  eic,  307.    per\im  mitleudffi,  276.  dextre  corrigii  Joannes  Eleemosyna- 

Dii  Chaldffioram  elementa  et  sidera,       Doceus,  et  non  faciens,   puteo  ai-   rius,  201. 

305,  306.    Dli   Qrscornm,  Saturnus,    milis,  601.  Electio  quid,   277.  Varietas    ejas 

Jnpiter,  Ganymedes,  VulcaDus,  Mer-  Doctorem  salutls  pro  paireSimeon  pulchra  similitudiue  a  foniibus  de- 
carius,  y£sculapius,  306  ;  Mars,  Bac-    Styliles  habet,  170.  sumpta  probalur,  278. 

chuB,  Hercules,  Apollo,  Diana,Venus,  Doctrina  Christianorum  a  Chrlsto  Eleemon  in  omnes  misericors,  771. 
307  ;  AdoDis,  307.  Dii  geotium  dod  ori^ioem  ducit,  308.  Doctriuffi  evaD-  Parturieoti  subveDit,  ibid,  Libroa 
suDt  dii,  et  quare,  308.  Dii  mulli  ia    gehcffi  vis,  56.  veodit,  ut  pauperibus  subveDiat,  772. 

iEgypto,  et  unde,  748.  Dii  Per:>arum       Documenta  salubria,  531.  EIeemoByna,virginisspecieoIivaco- 

soU  ignis,  aqna,  ex  Milidone,  585.  Dominico  die  angelus  commanio-   ronatffi  saaclo  Joaooi  Bleemosyaario 

Dilaoiatur  a  bestiisqni  peregrlnam   nem  defert  Oouphrio,  102.  apparet,  182.  EademmorieDiemsusci- 

Doo  liberaverat  ab  illis,  912.  Domnina  contmuo  lacrymans,  856.   pit,  205.  Eleemosyna  Ooaphrii,  103. 

Dilatio  salutis  pericnlosa,  258.  Tcmpli  ornatum  suadet,  ibid.  Lente   Eleemosyna  JoanDi8,117.  Eleemosyna 

Dilectio  cauia,  96.  Dlleotio  Def,  madcfacla  vivit,  ibid.  Voltum  celai,  palatium  in  cobIo  parat,  194.  Eleemo- 
237.  t6t<f.  Athletas  animat,  f^tef.  Monachia   syna  quffi  in  pauperes  confertur,  a 

Dilnvium,  255.  suppeditat  necessaria,  857.  Varia  per  dhristo  tanquam  sibi  exbibiiasuscipi- 

Dio  et  aeri  nudo  exposlti :  Euse-   orncm  ejus  monasteria,  t6tW.  iur,  276.  Eleemosynaopiimepauperi- 

bius,  836;  Cyra,  855,  8d6  ;  Limniffins  DomnionisIectu8caratffigroios,762,  bus  impenditur,  601,602.EIeemosyDa 
XXXVIII  aonis,  845  ;  Macarius  Alexan-   968.  dandapotius  non  consanguineis,  607. 

drinus  xx  diebu8,ut  somnum  superet,  Dona  in  sanctis  viris  varla«  796.  Eleemosyna  sine  mensuradanda,616. 
722;  Macariusjunior  homicidalribus  Dormitans  in  spiritali  colloquio  di-  Eleemosynainveremendicismiraculo 
annis  in  solitodine,  718;  Marana,855,    vinitus  increpatur,  752.  flrmata,6i6.  Eleemosynadanda  in  hi- 

856;  Maro,  833.  Dormitorii  ratio,  237.  laritate,  766.  Eleemosyna  Eleemonis 

Diucles  e  philosopho  monachus,767.       DorolheusLx  annos  verflatusinspe-   libros  vendeniis  ut  pauperibus  subve- 
Dionysios  presbyter    reprehendii   lunca,  709,  943,  985.  Palladius  ei  in   niai,772.EIeemosynanonexnnturaIi 
Pachomium,  quod    ab  |aliis  separet   disciplioam  traditur,  709,    985.  Ilem   affectu,  sedexpietatedanda  pauperi- 
hospites,  126.  —  Dionysius  Selenciffi    HeracIide8,943.Utaffligatcorpus  con-   bus,  809.  Eleemosyna  anus  quidquid 
episcopus,elqnid6ubeoacciderit,885.    tinue  laborat,  710,  943,  983.  Manibus    manu  lucratur  in   templo  eroganiis 
Discendi  ardor,  610.  sibi  victum  parai,  710,  943, 985. 8om-   900.  Lupini   inde  empti  dulcescunt, 

Discipulne  Macarii  plagis  afficllar,  num  superatmodomirabili,  t&ic/.Cru-  ibid.  Eleemosyna  Zenonem  imp.  a 
118.  Discipulus  patientia  ma^t^iater  cis  signo  veneoum  superat,  i6tc/.  Do-  pGenaIiberat,9l5.EIeemosynamulieri 
evadit,  632.  Discipulus  Sisinnii  in  rotheus  inclnsus  recior  virginum,735.  niiserffi  prffistita  Moschum  e  carcere 
eodem  cum  illo  dnm  sepelitur  sepul-  Dorotheus  pecuniffi  coniemptor,  767.  liberai,920.EIeemosyna.  rtcfe  Peirus 
cro  qoiescit,  889.  Draco  ab  Hilariona  cremaiur,  84.   TeloneariuseeSeraphion.EIeemosyna 

Disco  argenteo  objecto  tentatur  DracoHdoratSimeonemStyIitem,l73.  arte  excogitata  mirabili,  verecundo  et 
Atitonius,  39.  Dracocuratur  aSimeoneStylite,  t6tef.    pauperi  adolescenii  exhibitaabApol- 

DiscretioAbrahameremitffiutneptis  Draco  mulierem  torquct,  226.  Draco  fioari,  923,  924.  Eleemosyoffi  defrau- 
BUffi  animam  salvat,  carnes  libere  co«  precihus  Amunrumpitur,752.  Draco-  datio  impendit  compeosationem,  ei 
mpdeniis,  371.  Agathoois  in  vestibus,  nem  iD<:^eDtem  sancti  viri  non  hor-  scriptam  delet,  184.  Eleemosyuffi  fur- 
5i2,  687.  Joannis  Nani,  aqnam,  aiiis  rent,  751.  Dracooem  illffisus  transit  tivffi  pulchrum  exemplum,  199.  Elec- 
recusaniibos,  accipientiF,  ne  dator  CoBmai^,  873.  Dracones  custodiunt  a  mosyoffipretiumDeo  committendum, 
conirisiaretur,599.  Mathois,leveopu8   Intronibus  ostium  Amuo,  752.  7t5.Eleemosynffi  merces  transcribitur 

et  continuum,gravi  qood  citoabsolvi-  Dracoiitiusepiscopusconfessor,  82.  chirographo,  194.  Eleemosynffi  obti- 
iur  prffiferectis,  585.Patris  cujosdara       Du»  in  Christo  naturie,  319.  nends  modns  a  divitibus,  189.  Elee- 

orationem  ei  ahstinentiam  magnisla-  Duo  adolesceotes  deliciosi  proban-  mosyoffi  nomine  militer  pauperibua 
boribos  prffiferenti8,580.SiIvani,  lapsl   tur  a  Macario.  Ktde  Macarius.  daturhffiredita8,681.Eleemosyoffi  vir- 

monachi  animam  saIvat,605.Dlscretio  Duodennisest  philosophusBasilins,  tu3stannuminargeniumconvertit,183 
sccuris  est  quffi  arborem  dpjicit,  602.    152.  ^leemosynamrogatus,  facitedat,quia 

Discreiioio  jejuuio  quffi  etqualis,603.  Duplum  restituIfDeus  JoanniElee-  aliud  non  habet,  cruciculam  argen- 
Di?cretio  viamregiamdocet,552.  Vir-    mosynario,  193.     "  leam,  180.Eleemosynam  remuneratur 

tnlumgenitrix  et  custos,  ibid.  Discre-  Dura  increpatio  monachnm  dejicit  Deus,  experiiur  Joannes  Eieemosyoa- 
tio  in  omnibos  operibus  nccessaria,  ad  e(;ressum,  573.  Dura  mundo  sanc-  rius  centuplum,  182.  Eleemosynara 
6»6.  DiiMiretionis  et  prudentiffi  exem-   tis  virirt  suot  suavia,  796.  pauper  dans  monachiB  ditatur,  616. 

plum  singulare  discipuli  magistrum  Dux  quidam  Palffistinffi  ab  ingressu  bleemosyoam  in  coelum  prffimittere 
contineniis  ab  iracundia,  et  postea  a  sancti  Sepnlcri  arcetur  ab  ariete  ob  pulchra  parabola  docetur,  exemplo 
nmgisirolaudati,  501,  502.  Discretio-  hffiresim  Soverianam,  876.  Resipis-  bominis  uno  anno  reanantis  sibique 
ni4  defectu  immolaretflllum  adiabolo    cens  admittitur,  ibld.  interea  providentis,  273,  274.  Eleemo- 

deceplusnisi  elapsus  aufugeret,  552,  y  BynamlandatmaritoEaphraxia,  etli 

553  biscretionis  defeciu  Heron  cadit,  tl  beralitatis  exemplum    msigne,   351. 

532.  Discretionis  derecia  alius  mona-       Kcclesift    pmnltentlffi     Antlochiffi,   EleemosynaBubiractabenedictiosub 
chuscircumcidli  8eipsum,553.Discre-   175.  Ecclesia  asylum,  l94.  Ecclesia   Irahiiur,  887.  Eleemosynffi  Josaphai 
iionemPaulusamulieribusabhorrens    crysiallina  admiranda,  227.  Ecclesia   |n  pauperes,  324,  328,  331.  Eleemosy- 


XXXV 


INDICB8  IN  VITA8  PATBUM.  xxxvi 


mosyaaBlargnOIympie,  77Vf.£leemo-  Diica  aBdincia  reDcii,  posiea  ni  epit-  re,  la 

ayaas  suas  beatsB  Marin  yirgiDi  as-  copus,  871.  Cbris 

cribit  beatUB  Leonliua,  879.  Euicletus.  tempore  Diocletiani,  211  pclit 

EleemosynariiJoanniabeatitudoani-  et  223.  A  puero  pius,  211.   Miracula  Eucb 


n9Bprodefancti8offenintur,354.BIee-   illflBBa,  ihid.  —  Epbremius  comee  pa-   EucbaristiaformainfaDtisJudflBoappt 
mosynaBlargnOlTmpie,  779.Eleemo-   blica  aedificia  reticit,  postea  flt  epis-   re,  156,  Eucbaristia  natnra  est  corpui 

^  ^     ■''-^   '        '    '  '  «-^^  Cbristi,  noDtigani,636.ReyelatioDeffl 

etit  senex  ea  de  re  dubitanf ,  ibid,  Iq 

)ucharistia    instar    pueruli    apparet 

mieyariisyi8ioniba80stensa,265.Elee-   facit,  ibid.  Sacerdos  ordioalur,  ibid.    Cbristus,  t6td.Chri8tU8  in  tpede  paois 

mosynarii  fllius  qui  Christum  curato-   Paralyticam  xyanoorum  iounctam  sa-    natorse^bumaos  se  accommodat.i^M^ 

rem  elegerat  diyitem  flliam,  Deo  sic   nat,  211.  Dsemoniacum  sanat,  qui  se    Eucbaristia  fons  auimsB  sitienti,  63S. 

disponeutej  uxorem  accipit,  928.  mullorum  baBreticorum  patrem  pro-    Eucbaristia  digoe  sumentibus  laz,iD- 

ElementaArianismumdetestantur,    fitotur,  212.   Ciecse  lumeo    restituit    digne  ignis  eiurens,  648.  Eucbaristia 

53.  Elementa  non  suut  dii,  3u5.  per  tactum  oculorum,  f^td.  Aslionem    omnibuscarnalibuscibisprflemitteoda 

Elepbttntiacus  xy    annos    oplime   adolescentem  conyertit,  t6td.  Fugiunt    7l5.EucharisUa  Catbolici  in  oilam  fer- 

habetur  ab  Eulogio,  673,  728.  in  Scytbiam,  214.  Sanat  xyannissur-    ydntemmissaiDtegramaDet,SeTeriaoi 

Eleutberius  martyr  lectorem  seepe   dum,  mutum,  et  aridum,  ibid.  Homi-    paniH  statimconsumilur,  869,£acba> 

monitumetflagitioseyiyentempunit,    nes  supra  mille  conversi,  215.  Spuit    rietia  a  SeTeriano  in  lulum  projecta 

905.  ter  io  os  pueri,  ibid.  Comprebendi-    coruscat,  ibid.  Eucbaristia  Ecclesi» 

Elevatio  EucbaristiaB,  155.  tur  a  Latrouiano   duce,    2l6.   iEtaa    catbolicflBculmos  etspicasgerminaus 

EliaBexemplumyiiflBmonasticSfSS.   ejus  et  forma,  i^uf.  Yarie  torquetur,    bffireticum  Seyerlanuo:!   conyerttt  et 

Ejus  exemplo  ad   eremum   incitatur   216,  217,  218.  Astiooem  juoiorem  ad    multos  alios,  885.  Euchariatiffi  fides  a 

Oauphrius,  1006.  Elias  et  Joannes  Ba-   cautelam  martyrio  prius  offert,  219.    Basilio  doeetur,l55.  EucharisUse  per- 

pUsta  principes  vit®  monastic»,   17,   Capite  plectitur,    ioid.  Corpus  ejns   ceuUo  diebus  Dominicia,270.Ejusdeai 

811.  — Eliffi  abbaUs  congregatio,  594.    splendet,  219.  enectus,  t6iV/.  BucbaristisB  fidei  expli- 

EliasLxx  annis  yivitin  8olitudine,746.       Epiphaniffi  festo  commanieat  Eva-   catio,  286.  EucharisUani  aervat  Basi- 

lutegrashebdomadas  jejunat,747.CIa-    grius,  764.  Epiphaniffi  festo  in  Ccea-    Hus  in  colnmba  aurea  auper   altare, 

retsigaisetmedicaminecam  cx  esset    nensium  civitate  baptisterium  sudat,    156.  Eucharistiam    aversatur  qui  se 

aDOorum,  747.  Eliasmoaaeterium  yir-   933.  dffimooi  deyoverat,  l57.Eucbari8Uam 

ginum  exffidificat,  735.  Rector xxx  vir-       Episcopatu  relicto  Sisinnius  vitam    sumit  sancta  Maria  iEK^rptiaca  in  tem- 

ginum  tentatur  voluptate,  t^tef.  Fugit   solitariam  amplectitur,  889.  Episco-    plosancU  JoannisBApUetffiiuxtoJor- 

metulapsus,  735.  Curatur  ab  angelis   patum  renuit  Zozimas,  899.  danem,388.  EucharisUamadaedeferri 

a  fomite,t6tef.EIia8ho8pitaH8,caiDeas       Episcopus  ecclesiam   dedicat,  323.    ia  sacro  yase  dignanter  petit  sancta 

multiplicat  panes,  770. — Elias  arcbi-   Episcopus  quidam  arcbitectis  servit,    Maria  iEgypUaca,  389.   EucharisUam 

episcopus   Jerosolymorum  Joannem   87l.  Columna  igoia  super  caput  ejus    sumit  Maria  iEpyptiaca  aute  obitum, 

niouachum  ordinari  vult  episcopum,    apparet,t6td.Epnremio  comitiepisco-   390.  EucharisUam  ab  angelo    accipit 

863.  —  Elias  abbas  tentaUonem  carnis   patum  prffidicit,  ibid.  Episcopus  Ru-    Marcus,  725.  EucbarisUam  aliis  cibis 

superat  territus  visione  mirabili,  866.    mellffi  falso  apud  pontificem  Afiapetum    Apolio  fratribus  sem  per  priemittil,750 

Elias  episcopus  Jerosolymitanus  a   accusatus  carceri  traditur,907. Visione   Eucharistiam  sumeudo  couaequimar 

yino  abstmet,  ut  Bolebat  cum  esset   ejnsionocentiadocelur,  t6u2.  Episco-   remissionem  peccatorum,751.Eadia- 

inonachus,  870.  In  exsilium  mittitur,    pum  Helenum  plusquam  decem  mille   ristiam  Theodoretua  confieit  iu  DihDi- 

t^^^.  «  Eliffi  solitarii  dictum,  877.       viri  comitaDtur,341.Epi8copiduomor-   bus  diacoaorum  loco  altaria*  837.  Eo- 

Elogia  Nicolai  papffi,  178,  179.  tui,  mortuo  JoaDnlKIeemosynarioce-   cbarisUam  sumit  die  Dominica  ant- 

Eloqoens  vitffi  perversffi,  doemonia   dunt  medium  locum  in  sepulcro,  203.    choreta,  887.  Ideni  mortis  aus  prs»- 

imitator,  7o6.  EpistolaJoannisElcemosynariicom-   cius,  eadem  ante  obitum   »e  muDit, 

Elpidius  habitat  ia  speluaca,  769.    puogit  Nicetam  patricium  ablatorem    ibid»  EucharisUa  sola  paacitur  Joao- 

Annis  xxy  comedit  tantum   Sabbatis    tbesauri  ejusdem,  184.  Epistola  male-    nes,  755. 

et  Domioicis,  769.  Illffisus  scorpium   fici  addiaboium,  156.  Epistola  Leonis       Eugenia  (S.)  virgo  et   martyr,  340. 

calcat,  t^iVf  Sarmentum  ab  eo  plan-    super  tumulum    sancti   Petri  posita    Parentes  eju8,t6iW.  Docetur  philoso- 

tatum  crescit  in  vitem,  ibid.  Vix  os-    apostolica  manu  emendatur,  906.         phiam,  340.  Reepuit  Aquilii  coDsoIii 

sibua  hffiret,  ibid.  Semper  ad  Orien-       Equam  apparere  quidam  femiaam    filii  conjugium,  t6t//.  Philosophoram 

tem  converFUS,  ibid.  facit  prffisUgiis,  720.  86Cta8aver8alur,341.  Curatsein  viri- 

Emilis  ab  occiso  responsum  elicit       Equum  imperatoris  ffigrum  aquaet   lem  babitum  attooderi,    ibid.  Pelit 

ut  innocentem  servet,  630.  oleo  signo    crucie    benedicto    curat   ChrisUana  fieri,  342.  Ab    Heleno  epi- 

Energomeni  et  energumcnffi  libe-   Apbraates,  821.  scopo  etiam  mutato  babitu  agnoscitor 

rantur.  KtVie  DffimoniacuB  et  Dffimo-       Eremita  debet  ease  doctor, 605,  675.    t6ta.  Alexandriffi    tanquam   perdila 

Diaca.  Eremitffi  duo nudi  Macario occurrunt,    plangitnr,  343.  Fit  ei  simulacrum  tan- 

Ephrffim  in  spiritu  Basilium   yidet   653.  Eremitarum  forUtudo,  1006.  Ere-   quam  deffi,  ibid.  Catalogua  yirtutom 

instar  coiumDffiigois,  IdO.Eumspiritu   mitarum  protector  Deus,  ibid.  Ere-    eju8,t6t(f.Cogiturprsea8eiiioDa8terio, 

gropbeUffiBusilius  agaoscit,  161.  Viso    mitarum  adjutores  aogeli,  101.  343.ViHssimaobit  muDera,  t^id.  Pre- 

asilio  ulfeuditur,  ibid.  Id  Basilio  lia-  Ero  coDtemnit  Macarium  fastu,734.  cum  horariarum  aludioaissima,  ibid. 
guam  igneam  yidet,  ibid.  GrtRce  lo-  Ejus  abstinentia  portentoda  trinm  Melanthiamaquartanaoleosacro  cu- 
quitur  precibus  Basilii,  ibid.  Sacerdos  mcusium,  excepta  sola  Communione,  rat,  ibid.  A  Melanthia  inceato  amator 
ordinatur,  ^6t<f.  Ejus  patria  Edessa  t^tef.  Ejus  memoriaincrcdibilis,  t6i<2.  amore,344.ForUterre8i8tit«tW.FaUo 
Syriffi,  167.  PueriUaj  ibid.  Ex  ore  Labitur  iu  omne  genus  viUorum,  accusaturatteutati  8tupri,t6>W.CaieDii 
puerivitisvisaparentibusomnem  re-  ibid.  Hesipiscit,  morilur,  ibid.  Ero  yincta  sistitur  prffifecto,344.Eja8  pro- 
gioncm  replere,  ibid.  Eremum  inco-    Vide  Hero.  dcns  respoDsio  ad  objecta,  ibid.  Falso 

lit,t6trf.AIia  yisione^quis  futurus  fons       ErudiUo  mundana  virtutum  retar-   Testimonio  respondet,  345.  Sexu  ?uo 
sermonum  ostendit,  t^td.  Aliayisione    datio,  596.  omnes  criminatorea  confuDdit,  345. 

quantuBsitEphrffimaliuBsenex  doce-       Esca  charitatis  jejunium  non  fran-   A  pareatibas  agooscitur,  345.  51ooa- 
tur,  ibid.  Edeseam  cogitat,  168.  Orat   git,  508.  sterium  virgiaam  atruxit,  346.  Virgi- 

ut  homiuem  obviam  habeatquocam       Esuries  stimulos    caruis   supcrat,    nesRomffi  coagregat,    t^ii/.  Ei  Deos 
disserat  de  Scripturis,  ibid.  Occurrit   577.  reyelat  iastaas  martyrium,  347.  Ejos 

iili  meretrix,  ibtd.  HespoDsum  mere-  Eubulus  preceptor  Basilii,  153.Eju8  oratio  ad  Cbristam,  ibid.  Ejus  exhor- 
tricis  pulchrum,  ibid.  Scortum  illi  in-  testimonium  de  Ba8iIio,t6tV/.  Ad  fidem  tatioadyirginitatem  etadmartyriuio, 
8idiHtur,t6td.Re8poDdet  argute: Deum  Trinitatis  conyertitur  a  Daflilio  ct  ba-  tbid.  Ejusoem  prsclarum  de  casUtate 
erubescere  oportet  plua  quam  homi-  pUsmum  expeUt,  154.Cum  Basilio  so-  Ecclesi»  testimonium,  348.  Ad  teni- 
nes,  168.  Prndenter  impudicam  corri-  cietatem  contrahit,  ibid.Bonh  sna  pie  plum  Dianffi  ducitur,t6t</.Eju8  oratio, 
git,  1C8,  508.  Cffisaream  venitad  Ba-  erogat,  t6i(f.Antiochiam  veniunt,t6td.  ibid.  Ad  ejus  precea  templum  Diane 
silium,  168.  Videt  columbam  Basilio  ALibanio  adlautammensam  invilan-  corruit,  348.  Jubetur  ab  imperalore 
suggerentem  concionem,  ibid.  Irasci  tur,l54.LauUtiamre8puunt,t6ir/.PaDe  prfficipitariiDTiberiD9,t6tc{.  Prcdpi- 
nescit,  ibid.  Solo  aspectu  modesUam  et  aqua  yiyuDt,t6t(/.  Jerosolymissacra  tata  dod  mergitur,  ibid.  Illeeea  maoet 
docet,  169.  TestameDtum  facit,  ibid.  locayisitaDt,t6t(/.AbepiscopoJero80-  ab  igae  thermarum,  t6tc/.  A  Chritto  in 
Bloritur,  ibid.  —  Ephrffim  collega  lymitaao  bapUsmom  postalaut,  t7)u/.  carcere  pascitur,  t6ic/.  Gladio  percoti- 
Abrahffi  moDachi,  369.  Suam  mise-  Baptizantur,  155.  ConnrmaDtur,et  sa-  tar,  t6ta.  MatriClaadiieapparet  post 
riam  deplorat,  372,  373.  Actuum  cram  communionem  accipiunt,  ibid.  mortem,  et  mortem  praedicit,  ibid. 
suorum  a  se  rationem  exigit,  373.  ReyertunturAntiocbiam,t6t</.Deinde  Eulalius  ex  bumilitate  alioru ji  fra- 
Oratio  ad  Deum,  t6i</.  Ephrffimoccur-  inCappadociamredeunt,t'6t(/.Adven-  trnm  delictaiD  se  recJpit,  502.  Ejoi 
rit  esurieDUbus,  768,  tuseorumdiviaitusiDDotescitEusebio    matula  ia  igae  perstat  illsaa  io  t^'*- 

Ephremios  patriarcha  ADUochennB   GffisarieDsi  episcopo  ibid.  HoDorifice   UmoDium  yerffi  hamilitatia,    503.  Ut 
hffireticnmincausafideiadignempro-   ab  eodem  excipinntnr,  t6ti/.  gloriam  ffiternam  coDaequatur,  tem- 

Tocat,  875.  Eyas  stola  in  igne  perstat      EucbarieUacGeleBte  myeterium|122.   poralem  fugit,  ibid. 


xxxvii  INOEX  RBRUM.  xxxviii 

Eulogiu8predbyler«di8cipulu3JoaD-  imagioe  filiaai  abbati^^see  tradit,  353.  mavDU  esse  qunm  episcopua,6;)0.  Epi- 
nia  arcbiepi8copi»biduaQasjejuQao8,  Ejus  eobrietus  et  virtus,  354.  Ejas  phaDiaefe8tocommuDicat,764.Patrem 
592 ;  atiquaodo  iotefi^ra  hebdomada,  mors  prffidicitur  ab  abbatiasa,  wid,  8uum  immortalem  dicii.ibid.  Evnf^rii 
t^.Pace  et  sale  victitat,  ibid.  Eulo-   Moritura  filiam  iD8trnit,  ibid.  haeretici  cellam  iDbabitauBmonachus 

giu8AlexaDdriou8e8chola8ticoUtmo«  Kuphroeyoa  virgo,363.Eju8  pareu-  se  euspeodit,  916.  Evagrium  philoso- 
nachu8,673,  728.  Mutilatum  membris  tes^t^ic/.Mater  ejus  sterilis,  ibid,  Oram  phum  ad  fidem  cooatur  SyDesiusad- 
recreaDdum  8UBcipit,t6tV/.Miraejueia  tioDibus  abbatis  impetratur,  ibid,  ducere,  925.  Tergivereatur  Evagrius 
maiilatum  hnmauitas,  674,  728.  Con-  SepteDDisbai)tixatur,t6iW.A  multiaia  de  resurrectiooe,  ibid,  Tandem  cum 
snlit  AotODium  de  mutilati  malitia,  nxorem  expetitur,  363.  Despoudetur,  familia  baptizatur,  ibid,  Aurum  Deo 
674,  728.  Moritur  uterque,  675,  727.  ibid,  A  suo  patre  orationibus  abbatis  per  pauperes  feoori  dat  cautiouis 
Eulogius  presbyter  meatescommuDi-  commeDdatur,t6tV/.BeDediciturahab-  chirographo  «  Syaeeio  Qccepto,t6t(/. 
caatium  agoosuit,  472,  760.  Sio^ulis  bate,t6t</.  lavestigatmooasterii  mores  Curat  se  cum  chirographo  sepeliri, 
cdicit,  t6ia.  Eubgius  AlexaadriDUs  364.Ei  moaachus  suadet  vir^ioitatem  t6i(2.  Mortuus  satiefactum  sibi  a  Chri- 
episcopus  templum  Juliaoo  martyri  et8exu8di88io)uiatioaera,t6tr/.Accer-  sto  reoualiat,  t6i(/.Te8tatur  id  chiro- 
mirabili  Tisiooe  erigere  jubetur,905,  siri  curat  mooachum  ex  mooasterio  grapho  io  maou  ejus  iii  sepulcro 
906.  Theodosi  abbatis,  364.    lostruitur  a    iDvento,  925.  Serratur  miraculosam 

Euoomia,  filia  Avitte,  775.  seoe  moDacho,t6iV/.ToDdetur,et8ch6-    chirographum,  ibid. 

Euuuchus  Aphraati  mioas    iaten-   matemoDachicoiaduitur,  i6tV/.  Simu-       Evaogelicus   Scytharum  pootifex, 
tans  in  balneo  suffocatur,  820.  Jatse  eunuchum,  etad  mooasterium    218.  Pareotes  Astioois  baptizat,  223. 

Euphemius  episcopus  Cooataatino-   festioat,  365.  Admittitur,  ibid.  Sma-   Evaogelicum  coosilium,  abdicare  res 
politaous  ia  exsilium   ab  Aoastasio    ragdum  se  aomioat,  ibid.  Ejus  pul-   suas,  276. 
ejicitur,  872.  chritudioe    diabolus    abuti    aititur,       Evaogelii  vis,  virtQ8,atqueduratio, 

Euphrasia{S.),scuEuphraxia,virgo  t6u/.  Solitudo  prffiscribitor,  oe  aliis  SSO.Evaogelium  veadit  Serapioa  Sia- 
35i.Ei|U8pareDte8,  ibid.  Despoodetur  scaadalo  8it,365.0rat  oe  maoifestetur  dooius^  ut  saccurratpaaperibus,l91. 
anno  quioto  divitiseaatori,352.Cum  et  prffivalet,366.  Patrem  boois  sermo-  Evaogelium  veodit  Besarioo,  772. 
matre  clam  iEgyptam  petit,  ibid.  lo-  aibus  iostruit  et  coosolatur,  ibid,,  Eversiooem  Siofle  docet  Oreotus 
faatulffipiumetreiigioBumdeBiderium  XXXVIII  aoaos  solitaria  io  cella  vi-  ioverso  sago,  899. 
353.  Septeaois  Domioicam  imagioem  xit,366.  Fatri  se  reTelat,367.MoritQr,  Kvulgatio  booi  operis  puDitQr,197. 
osculalar,  etChriato  ee  devovet,  ibid,  ibid.  Uooculo  oculam  restituil,  ibid,  Exaltatio  aaoctffi  crucis  Jerosolymis 
lnduiturve8temooachaIi,t6t(/.A8poa-       EusebiusepiscopusCffisarieosis  di-    eelebris,  386. 

80  repetitur,354.Eju8  ad  imperatorem  viaitus  cogooscit  dasilii  et  Euboli  ad-  Examea  cooscieotiffi  bis  ia  die, 
epistola,  ibid.  Booa  sua  io  pauperes  veotum,  155.  Hooorifice  eosdem  ex-  611.  Exameo  suarum  actiooum,  373. 
di8tribuipetit,t6t</.Eju8epi8toIamim-  cipit,  t6tV.  Divioarum  Scripturarum  Excommuaicaatur  castraotes  se- 
perator  seoatui  legit,t6tcf.  Duodeoois   iatelligeotiam  io  iis  miratur,t6t</.Mo-   ipsos,  625. 

pia  io  mooasteria  exercitia,t6iV/.Tea-  rilur,  t^tc/.  Eusebins  Marciani  ffimula-  Excommuoicatio  viaculum  sacer- 
tatam  abbatissa  corroborat,  355.  Teo-   tor,  809.  Ejus  austeritas  ferro  corpus   dotom,  838. 

tatiooem  aperit  abbati88ffi,i6i</.  Absti-    coastriogeDdiprimoxxIibrarum,iDde       Excommuoicatus  mooachus  mor- 
neotia  muDitur,  t6te/.  Quatriduojeju-    adjicitL,  iode  lxxx,  t6t</.Patruu8  ejus    tuus  absolvitur  ct  liberatur,  923. 
nat,  ibid.  Yiceuois  iterum  teDtator,   Marciaous,  810.   Perpetuo  ioclosus,       Exemplis   potius    quam  prfficeptis 
t^tVi.ObeditsimpUciteretiamioardais   nulli  loqueos,  811.  Curam  gregismo-   ad  virtatis  studium  trahimur,  242. 
i6tc/.  Pistrioi  opere   exercetur,  t6td.   nastici  suscipit,  t6t//.  Vultu  solo  ae-       Exercitia  religlosacirca  Jordaoem, 
Otiosa  iterum  teatatur,    ibid.  Etiam    gUgeotes  corrigit.  ibid.  Jejuoiam  et   383.  Ezercitiis  virtutum  foroicatioois 
occapatissimaoallisdeestdiviaisoffi-   trium  et  quatuor  dierum  servat,  t6tc/.    teotatio  superatur,  575. 
ciis,  ibid.  Deouo  teotatur  et  ab  abba-   Siogula  corporis  membra  docet  com-       ExhortAtioBasiliiadLibaDiidiscipu- 
tissacoDfirmatur,356.Totaseptimaoa   pooere,t6t</.OcuIo8custodit,t6tV/.Zoaa   los,  154. Exhortatio  adelcemosyottm 
je)UDat,t6t(i.Toto  aooonunquamse-   lerrea  et  collari  se  deprimit  ne  ocalis   saoctiJoaDois  Eleemosyoarii,  exem- 
dere  visa, ibid.  Eam ffimola Germaoa   evagetur,  ibid.Pugna, ejus spiritualie,    plo Petri Telooearii,191.Exhortatio pii 
exercet,t6t(/.HumiIiatse  coram  ffimu-   812.  Successore^JuIiaoiseeidem  sub-   priocipis  ad  regem  Abeooer,  pro  mo- 
latrice,  ibid.  Pro  eadem  abbatissam   mittuot,t6tc/.Ejusdiscipulipertotum   nachatu  et  fugasfficuli,  246. 
deprecatur,i6t(/.  Adiaboloprfficiplta-    orbem  di8persi,8l3.  Eusebius  sub  dio       Exorcismus  baptismam    prfficedit, 
tur  in  puteum.  ibid,  Christi  adjutorio   vivit,  836.  Pelle  vestitor,  ibid,  Cicere    378. 

evadit,t6tV/.Laborem  cootra  diabolum  et  fabis  vivit,t6tV/.Mira  ejus  mortifica-  Experimento  homines  probatiores 
duplicat,t6tV.SeiroprudeasvQlaerat,    tio, /6tV/.  Aversatur  cooversationem    floot,  601. 

357.  Lffisa  opus  explet,  ibid.  Rursus   terreoam,   836.    Cellffi    aditum  obs-       Expoaitur  summa  doctrioffi  Chris- 
Iffiditur  iostigaote  diabolo,  ibid.  Noo    truit,  ibid,  Caricis  xv   trausigit  Qua-   tiaoffi,  Zardaoe  audieate,  290. 
cessat  ab  opere,  ibid,  Prfficipitatur  e   dragesimam,  ibid,  Moritur,  ibid.  Exstirpaoda  vitia  paulatim  optima 

solario  a  dffimooe,  sed   illffisa,  ibid,       Eustathius  lector  iojuste  aecusatur   Bimililudioe  docetur,  596. 
FaciesejuscoDspersaferveotioIuscu-    de  stupro,  777.  Depoaitur  ab  officio,       Exsufflatio  pellit  dffimooem,  119. 
loooD  Iffi  litur,i6tV/.  Puerum  paralyti-   ibid.  Oratio  ejus  ad  Deam,  778.  Eum       Extensis  manibus   orat  Josaphat, 
cumrautumetsurdumsigoocrQcisca-   purgarecogitur  calamaiatrixio  partu   329. 

rat,358.  EoerguoieDffimioistrat,  t'6t(/.    laborao8divioojudicio,t6td.IoooceDs       Exterior  homo  dum  patitur,  viget 
Eidem  prffivaletetabbatissffivirgaml-   maoet  iaclusus  lostar  p(£DiteDti8,778.    ioterior,  865.   Exterior   homo    beoe 
Dalur,i6iV/.IterumGermaDffiffimuIaati   Ad  ejus  cellam  pergit  episcopu8,t6i</.    custoditus  custodit  ioteriorem,  612. 
succurrit,t6td.  Rursus  mioislrat  eoer-   Ejusprecibus  paritcalumDiatrix,t6t//.       Exteroo  habitu  ffistimaodi  homioes 
gumeoffi,  ibid.  Potestalem  accipit  a       Eustochium    saoctffi    Paulffi   filia,    non  suot,  254. 
Deo  dffimoDemexpelleDdi,359.BacuIo   Cum  l  virgioibus  vivit,  775. 

CDergumeoam  puUat,  ibid,  Oratiooe       Eustochius  ioterpres  Vitffi  saoctffi  r 

dffimooem  pellit,  ibid.Eo  amplius  se    Pelagiffi,  376. 

humiliat,  ibid.  Ejus  vicioaio  mortem       Evagrii  Macarii    discipuli   ioterro-       Facies  hilaris   purffi   meotis  iodi- 
prffividet  abbatissa,  t6R  Solium    ei    gatio,  596.  Ejus    dictum,   598.   Eva-   clum,  l37.Facies  Abraham  puritatem 
prffiparatum  ia  ccelo  videt  abbatissa,   grius  Origeoista  lector  a  Basilio  crea-    aoimi  indicat,  149.  Faciem    dcc  pe- 
.^O.EjusprofuDdahuDiilitas,  360.  In-    tur,763.AGregorioNy88eDoordiDatur    des  lavit  Abraham,  t6id.  Facies  noo 
firmatur  et  iertur  in  oratorium,  360.    diacoous,  ibid.  Yersatur  apud  Necta-   mutalur  abstiDeotia,  150. 
OratioDes  sororum  io   extrema  hora   riomCoD8taDtiDopoIitaDum,t6t<f.Agi-       Facilis  ia  coelum  via,  287. 
petit,361.EmatanimamtriceoDis,i6irf.   tur  coocupisceDtia  ia  feminam,  t6ic/.       Facta   verbis    respoadere  debeot, 
ScpeIituriasuffimalri3  8epulcro,t6id.    Yisiooe  terretur  ab  amore,i6i(/.ADge-   ne  fontes  simus   qui    alios    lavaot, 
Mulla  miracula  eduDtur   ad  eepul-   lus  specie  amiciiotimi  eumdem  eola-    527.  Facta  doceot,  ooa  verba,  603. 
crum  ejus,  t6tv/.  Ejusahbatissasimul   tur,  763.    Jurat   se    migraturum  ad       Faleffi  religioois  varia  geoera,  255. 
obdormit  io  Domiuo,  ibid.  evitaodum  periculum,  t6iV/.Veait  Je-       Falso  accusaas  saoctam  Marioam, 

EuphraxiaAotigoaiuxorraaterEu-  rosolymam,  et  a  Melauia  excipitur,  a  dffimooe  arrepta  apud  defuactffi 
phrasiffi,351.ViduafiliamEnphra8iam  ibid.  Rursusad  sfficulum  redire  teo-  corpus  liberatur,  394. 
commeodatio)peratori,352.Secuoda8  tat,t6tc/.Morborevocatur,t6t(/.Amictu  Falsum  crimea  alten  Imponentem 
nnptias  respuit,  352.  Cum  filia  clam  mooastico  ioduitur,  764.  Victus  ejus  puait  Deu8,  623.  Faleum  testimo- 
ii5<,'yptum  petlt,  352.  Interiorem  The-  ratio  et  teauitas,t6trf.  Scribit  Cootra-  nlum  ancillffi  contra  Eugeniam,  345. 
bnidem  peoetrat,  ibid,  Mooasteriis  dictoria,  t6id.  Frao^it  dffimooum  im-  Familiaritas  cum  abbate  ooo  quffi- 
ohIatioaesoffert,t6tf/.Thymiamao(fert   petus,  t6iJ.  Crucissigooseramaperit,   reoda,  629. 

ct  cereos,  353.  Preces  petit  pro  ma-  t6iV.Prffidicittutura,t6i(/.  Crudis  ole-  Famula  Dei  fratrem  snam  vldere 
rito  mortuo,  ibid,  Coram  Domioica  riba8etaqQavictitat,t6ui.  Peregrinas  detrectat,  504. 


XXXIX  INDICES  IN  VITA8  PATRUM.  xl 

Famulus  doinioflB  sueB  exitium  pa*  pTecibus    saocU   Joanois  Eleemosy-  diorum  millia,  887.  FrumeDto  reple* 

raas,  a  beata  Maria  yirgioe  iropedi-  narii,  193.    Filii    pro    parentibus  ia  tur  horreum  Juliani  meritis,  86^. 

tuB,  seipsum  interficit,  883.  coelo  soUiciti,  229.  Foga  femiDarom,735.FogaforDica« 

Fastiaium  initium  recedeodi  a  Deo  Fiois  actiooem  disceroit,  785.  tioDis  et  mnlierum,  605.  Puga  homi- 

603.  FIageUumtriplexiDmoDasterio,113.  num.  Kicfe  Soiitudo.  Fuga  a  mooas- 

Febris  JuIiaDi  prece   pellitur,  805.  Flaviaous  AotiocheDos  episcopus  terio  homilitatis  prsetexto  agit  mo- 

Felix    abbas    diuit   dod    esse   sibi  Macedonium  iDsctum  ordioat  sacer-  aachum  io  forDicationem,    580,  Ml. 

sermooem,  quia  io  aliis  dod  yideret  dotem,  829.  lo  exsiliom  mitlitur,870.  Foga    moodi,    654.    Foga    otii,  607. 

operatiooem,  566.  piex  geoex  quidam  quia  toto  aono  F"?»  piorum    io   persecutione  beo« 

FemioalibidiDibusdeditaresipiscit,  non  «egrotat,  523.  Flere  9oIet  semper  ^^^^  quare  aliquando,  249.  Fuga  sa- 

139.  i^eccala  sua  in  charta  scripta  et  Arsenius    621.    Fiendum    monacbo  cerdotii  Ammonii,  116.  KtVfe  Ammo- 

buIIataBasiIioo£rert,t6i//.  Femina  se-  555,         *        '                                     '  nius.  Foga  seecularium.  236. 

cretum  bonumopusVitalii  evulgansa  Fodiens  puteum  obruitur  765.  Fugiat   bomines  oportet  qoi  cum 

deemone  possidetur,  197.  Femina  viso  Foos   virtutum    naturalis   aoimffi  ^^^    ®^^®   "^u^^'  ^^*  ^^-  Fugieoda 

pericolosR,  313.  Femina  caveDda  mo-  puritas,  41.    Footem    impetravit  Si-  eocietas  qoee  Isedil,  602.  Fogit  hoDo- 

nacho,742.FemiDa  fugieDda,Dec  man-  u^eou  Stylites    178.  ^^^  Aotooius,    48.    Fugit  hooorem 

ducaudum  cum  ea,660.  Femiuaquse-  Foroicaodi  voluotas  ob  panperta-  mouachus,    ab    imperatore    visitari 

dam  ne   fratri  cuidam   scandalo  sit,  ^om  cibo  quotidiano  dato  impeditur  a  eolitus,  ne   humilitatie  jaoturam  fa- 

conspectum  ejns  fugit,  930.  Mentione  Sisinnio,  903.  Fornicatio  meutis,  573.  ciat,  498,  628.  Fugit    magoorum  vi- 

fdditatum  rauiiebrum  tentationem  a  Fornicatio  mors   574.  Foraifa'iofacit  rorum    conyersationem    Poemen,  oe 

fratre  abigit,t6id.  FemiDse  amor  aDia»  Diooachorum  negare  Deum    baptis-  humUitate  excidat,  498.  Fogit  aspe- 

rea  aliarum  rerum  superat,  323.  Fe-  mum  et  profe8sionem,579.Foruicatio-  ctum  «micorum  Cyriacos,  877. 

minaespecie    admissum    a   superbo  nis  spiritus  tetra  specie,  37.  Fornica-  Fugitivae  virgines  quinque  e   mo- 

monacho   spectrum    blanditiis  eum  tionis  spiritus    inipugnat  Josaphat,  D&fiterio  a  dsenione  cornpiantor,903. 

dccipii,  454.  Feminae    dsemones  yo-  313  Fornicationistentatiocogitatione  Fune  lotumcorpusstringitSimcon 

cautur,  303.  Feminarum  specie  insi-  niortia  et   tormentorum    superatur,  Stylites,    170.   Funieolos    charitatis, 

diantur  dcemones,  575.  FtdeDflBmon.  577.  ForLicationis  spiritnm   mirabili-  23^*        .       . 

Feminas   propinquas    yi«itare    cum  ter  soperat  Macarius,  722.  Fornica-  Funeris  soi  pompam  et  glonam  ye- 

sene,  124.  Femina.  Vide  Mulier.  tionis  tentatio  Auomodo  superanda,  ***  Antonios,  69.  Fooerum  obseqoia 

Feoeratores  tres  peroiciosi,  avari-  Moyseo  docet  Isidoros,  726.  Foroica-  libenter  freqoeotat  Joannea  Eleemo- 

tia,  gula,  luxuria,  761.  lionisspiritus  iu  specie -^lhiopissae  Byniarius,  192.           .        .           .  c 

Ferro    iguito    daemonem    femin®  Pachonem  tentat,  732.  In  foruicalio-  Fur  non    tolerandOB,  beDe    mfir- 

Bpecie  sibi  apparentem  abigit  Apei-  Deminciditmoaachu8,humilitatiB9pe-  nous,  597,  598. 

Ijs,  755.  ciemouasteriumBnumdeserens.  580,  ««,12?^®™**°*    adjovat    Macarios, 

Fertilera    facit     sterilem    moDtem  681.  Foroicationem  foeieDdam  docet  °^J_»  "^*       ,  ^                                  „ 

Jacobus  sua  habitatiooe,  838.  Evagrius,  763.  Visiooe  EUas  monelur.  Furnum  detergens   yeBte  »ua,  il- 

Ferventemspiritudffimonesfugiunt  866.  Suo  exemplo  docetpuellasquce-  Iffi^os  exit  (iregonus,  88.^. 

ul  muscas  oUamferventem,  531,682.  dam,  916.  A  fornicatione  puella  pru-  ^  Furtum  non  facleodum    inemoria 

Fervor  Simeonis   Stylitfle,    salutis  dentermonachumquemdam  revocal,  tormentorum,  569.  Furtum    folroiDe 

araor  et  mona8terii,170.Fervornovi-  872.  divinitus  punitur,  816.  Furtum  dele- 

tiatus  omui  terapore  servandus,  596,  Fornicator  templum  ingressus  au-  RJ*;«';  oratione  innocentii,  768.  Furlo 

683.  Fervorem  assumit   quidam  fra-  diU  sacra  lectione  compunitur,  640.  ablata  olera  coqui  non  possonl,  ib:\. 

ter  ante  mortera,  864.  Fornicator   ad    merelricem  pergens  Fulura  solus    Deus   cognoscit,  44. 

Festum  Passionis   et  Resorrectio-  lepra    percutilur,     866.     Fornicator  f  "^°''*  ®*  praecedeDlibus  probaator, 

nis,  808.  Festa   martyrnm    celebrat  fratrls    afflictioae    et    prpcibus    ad  ^^* 

Maris,  837.  meDtcm  redit,  890.  (jr 

Fetorem  peccati  odorantur  angell,  Fortibus  fortia  imperaoda,  617.  Gaddaoa  absque  tecto   yivit,  770. 

657.Fetore  cadaverismoDachus  con-  Fortiterresistens  a  stimulo  carnis  Exsiccatur   manus  Judaei     yolentis 

cupiscentiam  vincit,  576.  liberalur.  574,  575.  percutere  eum,  itid. 

Ficus  deferentes  adolescentes  ma-  Fortitudo  Abrahami  adversus  dae-  Gaianus  mimus  beatam  Virgineoj 

lunt  mori  ouam  consumere,  551.  mones,    149.    Fortitudo    Epicteti   et  blasphemaDs  punitur  truncatis  ma- 

Fidelilas  Philagrii,  583.  Astionis,  qui  non  aliud  quum  Chris-  nibus  et  pedibus,  875. 

Fidendum  Deo,  649,  651.  lianos  se  esse  re8pondeut,l2l6,  217,  Gailan  lu  exsilium  legat  episnopos 

Fides,  spes,  charitas,  tres   lapldes  ^^^-    Fortiludo   mooachi    tanta    slt  Coustaotinopolitauos  Eophemium  et 

pretio8i,149.Fide8,spe8,  charitassem-  oportet,  ut  iosiar  sUtu®    ncc  laude  Macedonium,  872. 


iionis 

qui3aciDeuma8ceodal,;i;4D.Fi(iessola  »42.  roiycaroDu  in  morois,  04/.  oiaDoii,  5U9.  Gastrimargiam   quomo- 

adsalutem  non  8uf0cit,302.  Fides  ar-  Fo88am  inhabitat  SalaniaDus,  837.  do  frater  quidam  superarit,  493. 

deotem  clibaoum  iiigressum  eervat,  Fralermoribuudus  benedictiouem  Gelasia  mitis  el    condonans  inju- 

541.  Fides  quid,  672.  Fides    si  deait  a  Pachomio  petit,  130.  Ejus   animara  rias,  780. 

recta,uullae  virtutes  prosunt,  868.  Fi-  deferunt  anpeli  in  ccBluro,  ibid,  Fra-  Gemoias  in  mnrc  projicit  quidam, 

des  prava  fuliginosa  columba  desi-  ter   eororera    meretricem    converlit  ne  propter  eas  occidatur,  929. 

gnatur,  893.  Fidei    ChrislianaB   laus,  meraoria  oeterni  lormenti,  677.  GenDadiusConstantinopoiitaousepi- 

3J8,  319.  Fide  et  operibus  ad   8Bter-  .  Fraus  in  rainusdistribuendo  quam  scopus  mitis^muudua.coutiuens,  905. 

nam  gloriam  perveuitur,  258.  jusserat  sanctusJoannes  Eleemosyna-  Gentiles  erroris  poetas  convincuut, 

Fidosus,  492.  rius  per  delelionemchirograplii  dete-  32O.  Gentilium  conversio,  147,  245. 

FiduciaseupraBfidentiacavenda,596  gitur,  184.  Genu  flectendumquando,et  quando 

GOS.FiduciasanctiJoauDis  Elecmosy-  Frequentatus    ab    hominibus  non  a  genuflexione  cessaudum,  544. 

nariiinDeum,182.  FiduciaTbeodori,  frequeotatur  ab  angelis,  541.  Genuflexio    tabulam     excavat   ad 

585.  Macarii,  585.  Fiducia  scnis  leo-  Frontonius  sub  Antonio,  241.  Ejus  quatuor  digitos,  919. 

nem  non  timentis,  631.  FiduciaSisoi  oratioad  lxx  fratres,239.Cura  illis  ad  Georgius  nepossancti  JoannisElee- 

dicentis  Domino  :  Nondimitto  te,  nisi  eremura  tendit,  t6t%/.    Murmurationi  mosynarii  propter  injuriam  turbatns 

curavcris  eum,  651.  Fiduciain  Deum  fratrum  contra  instituti  rigoremoc-  mitigalur,187.  Georgius  inclusus  ma- 

A<;athonis,  et  contemptus  rerum  sib-  currit,t6td.  Cameli  Lxxariuodamdivi-  gnam  cladera  futuram  priBvidet^S^S. 

ciili,  667.  Fiducia  sanctorum   contra  nilusmonito  uiittuntursiue  directore  Georgius  sempcr  imperturbalu8,ocu- 

dracouem,  751.  Fiducia  Apollo  tera-  in  iuccrlum  cum  cibariis,  240.Angoli  losaure9,Iingiiam  frenaDs,  895.  Geor- 

portifami8,etIiberaUtas,750.Fiducium  ductn  quarlo  dic  ad  cum  perveniunt,  gius  iu  cclla  uianeDs   iu  eccle^ia  iu« 

in  Dcohabeodam,  Abraham  ercuiita  240.Murmurantes  iocrepat,  ibid.  He-  veuitur  ut  commuDicet,  900.  Adorat 

docet  Iapsam,371.  Fiduciam  in  Deum  mittit  raediara  partem,  t^i^.Ad  eum-  Domini  nostri  sepulcrum,  ibi'/,  Mor- 

habeos  mirabiliter  in  solitudioe   refi-  dcm,  241.  tem  suam  et  patriarchse  Jeroeolymi- 

citur,  655.  Fiducia  serpentes  calcat,  Fructura    non    faciens    in  loco,  a  tani  prsedicit,  ibid. 

crocodilos    doraat    pHchomius,   120.  loco  expellitur,  605.  Gcrasimus  cx  leonispede  acnleum 

Fiducia    in    Dtiura    angclus    pauem  Frugalitns  Pachorali  ab  ddolescen-  cxtrahit,  8P3.  Ei    gratus    est    lco  et 

esurienti  Helleni  inlnistrat,  755.  ti^  mirabilis,  114.  Frugalitatis    secu-  obsequiosus,  ibid. 

Filia  Proterii  artibus  dxmonis  ad  rum  convivium,  627,  665.  Germana  rcligiosa    smula   surgit 

amorem  accenditur,  156,  157.  .Frumentiquinquemodiipauperibus  in  Euphraxiam,    356.    Germana  ite- 

Filiui)  boni  viriamalo  prceservQtur  subtracti,  triticiperduntquinque  mo-  rum  ioFurgit  noa  impune,  338. 


xu  INDBX  RBRUM*  zui 

Gerontocoinia     ««lificat    JoaoQes  ct  cxcmplo  Pachomii  aquis  mergcndi,  8e  inferiorcm  quomodo  quis  cogita- 

Eleemosjnarius,  203.  423.  Hflereticorum  coQBorlia  vitaoda  bit,  519. 

Gloria  seecularis  fructu  coBlesti  ca-  moriturusmonet  Pacbomiu8j37.  Hie-  Homicidium  et  infaotii:idium  puoi- 

ret,  670.  Gloriam   Domiui   corporeis  reticorum  commuuionem  vilandam,  tur  miro  modo.  Vide  Maria  infuuli- 

oculis    dicitur     vidisse    Pachomiu8,  Joannes  Eleemosvnarius  monel,  20).  cida. 

135.  Uttireticorum  mullorum  patremsedfle-  Ilonor  sacerdotum,  122.  FlonorreJi- 

Glorificandus  Dcus  omni  tempore,  mon  profitelur,  212.  Uoerelicorumdc-  giosid  duobusaregceingulariseihibi- 

607.  micilia  fiigienda,   916.   Hoerelicorum  tue,  253.  Honor  rejicitura  sanctis,  et 

Graecorum  dii,  306.  307.  cellam  inbabitaQslaqueosesuspeudit  tameu  a  Deo  datur,  833.  Honor  san- 

Grati  Deo  sunt  tres  ordioes  hqmi-  tbid,  Ucereticis   resiatendum  etiam  a  ctorum  major  post  mortem,  835.  Uo- 

num,  562.    Gratos    Deo   nos  faciunt  monacbis,  U04.  Hsereticos  Pachomius,  noris  fuga  et  coutemptus  in  Juliaiio, 

Dci  preBsenlia,   Scripturarum  exem-  et  eorum  libros  fugiendos  docet,  123.  803 ;  iu  Philagrio,  583;   in   Pastore, 

pla,  loci  stabilitus,  516.  Haereticos  odoratur  Pacbomius,  et  ex  661  ;  in  virgiue  quiidom,    639,  738. 

Gratia,  121.  Gratiamajor  ubi  major  fetore  cognoscit,  l31.Useretico8  libros  Uouores  mutant  tiliquaudo  mores  in 

cbaritls,  ibid.  Graiia  Dei  specie  vir-  mergendos   docet    Pachomius,    1.32.  melius,  127. 

ginid  cuidam  apparet,  501.  Gratia  in  Uiereticos  convertit  liberalitas,   771.  Uooorat  Dcus  sanctoSyGO.  Uonorari 

sanctis  quaudoque  occulta,  527.Gra-  Hagioduhis   abbas,    865.    Fratrem  ab  bomiuibus  impedit  ne  a  Deo,  et 

tia  amitlitur    ob    verbum    odiosum,  mortuum  utei  pacisosculum  uraeboat  coutra,5l7.  Uonoraudi  religiosi,quiu 

596.  Gratia  Dei  fulgere  facit  auimam,  excitat,  ibid,  Duodecim  lapides  Jesu  mortis  prsecooes  et  judicii,  tum  quia 

67$,   679.  Gratise    defectus,    defectu  Nave  in  Jordane  videt,  ibid.  virtulibus  pleni,  exemplo    regis   et 

charitatis,  679.  Gratiee  Dei  non  libero  Hebrseo  in  Eucharistia  infantulus  duarum  arcarum  similitudine  doce- 

arbitrio  bona  ascribenda,   766.    Gra-  apparel,i56.Baptizatur,  t^id.Hebrseus  tur,  254.  Honorandos  parentes  Epic- 

tiarum  actio«  279,  280.  quidam  moribundus  baptismum  ex-  tetus  docet,  213. 

Gratitudo  byffioaB    iMacario  pellcm  peteus  arena  baptizatur,  915.  Eliam  Honorificaexceptio  BasiliietEubu- 

ovinam  deferentis,  quod  csecum  illius  per   putatitium  baptismum  sanitati  li  ab  Eusebio  Csssarieosi,  155. 

catulum  illuminassel,  725.  Gratiludo  raslituitur,  915.  Uor  nunquam  meutitus,  nunquam 

leonis  Gerasimum  semper  comitan-  Helenu8,a/.,  Hellen,  Heliopolis  epi-  juravit.  653.  Hor.  Ktde  Or. 

tis,  quia  ex  pede    ejus  aculeum   ex-  8copu8,  341.  Eius  monasterium,  341.  Hora  oratiouis  eexta  exlensis  ma- 

traxerat,  893.Gratiludini8  exemplum.  Infantulus  adnuc  ardentes    prunas  nibus  orat  Josaphat,  329.   Uorse  ca- 

Vide  Macarius.  illoesaveste  defert,841.Eumplu8quam  nonicse  iu  mooasteriis,  356,  543;  ab 

Gregorius  Cappadox  veste  furnum  decem  millia  virorum  cum  psalmis  angelo  introducUe,  543 ;   earumdem 

detergen8iliesusexit,889.Gregurium  comitantur,  341.CujnZareamagodi8-  mysteria,  545. 

prsepositum  monasteriiPharanpatri-  putat,  341,  342.  Sigoo  crucis  munitus  Hordeum  trigesimo    die    matures- 

arcbamfuturumpaeevidetSergiu8,895  m   te.-^timonium   vercb  fidei    illeesus  cens,  537. 

Gregorii  virtutei?,  ibid.  Gregorii  papaa  perstat  in  igne,  342.  Ejus  de  Eugenia  Hortulanus  quldam  docetur  ab  an- 

humilitas  Joanni  Persee  in  salutando  visio,  342.  Quam  etiam  mutato  habitu  gelo  non  nummis,    sed  Deo   fiden- 

exbibita,  907.  Gregorius   anacboreta  agnoscit,  t6t\i.  Divinitus  cibismirabi-  dum,  584. 

35  annisuudus  incedit,  882.  Gregorius  iibus  recreatur,  755.  Ooager  ei  sarci-  Uospitale  prandium  eremit®  C^re- 

narrator  vitse  Onupbrii,  99.Gregorius  nam  deferendoobedil,754.  Crocodilo  nensis,  537.  Hospitalis  senis  charila- 

Nazianz.  coudiscipulus  Basilii,  153.  vectoreflumentransmittit,754.Cogita-  tem  arbor  divinitus  iucliuata   prodit 

Gobernator  navis  suo  errore  multos  tiones  fratrum  et  tentaliones  occultas  et  probat,  605. 

decipity  sic  qui   rempub.    gubernat,  divioitus  novit  et  detegit,  754.  Ejus  Hospitalilas  mira  Ammonii,   759; 

329.  absUnentiaacibo,  ne  Icedalur  anima,  Abraami8,835.Eremitaecuju8damante 

Gula.  Vide  Serapion  et  Macarius  754.  Helenus  palruelis  Basillse,  347.  boramnonamhospitesreticienlis,  549; 

Gula   origo    impugnatiouis    diaboli,  Ueliodorus  praefectus  mouasterii,  Msesymce  mira,  832;  Protooomitiscu- 

509.  Gula  fenerator   pessimos,    761.  848.  Tres  annos  uatus    monastcrium  ju«dam,755^Sisinnii  pauperisiuvitu- 

GuIacibopropo8iloviQcitur,572.GuIa  iugressus  valdc8implex,848,  849.  Je-  perium  divitum,  770;   Tbeodoti  pa- 

incendit,  569,  570.Gulacomprimenda,  junat  integra  hebdomada,  849.  Pune  triarchoi  Jerosolymitani  oommenda- 

665.  GuIaecontemptusUor.insipidaut  palmeo  lumbossuccingit.i^iW.  Lacum  tur,  870  ;    Zebinae,   8i6.   Uospitalitas 

optima  probautis,  625.  GuIflB  victoria,  siccum  pro  domo  eligit,  ibid.TreA  ao-  peregrioo  exhibenda,237.Uo8^«italita8 

paocm  et  salem   sumere,   665.  Item  nosin  parvadomuuculaiuclususegit,  rcguiacharitatis,615.Ho8pitaiita8cum 

contentum  esse    prsesentibus,   ibid,  849.Jejunatinle|{rnmQuadrage8imam  cbaritatc  Maoichseum  lucratur,  615, 

GuIcB    victoria  in  Zenone,   gulosam  absqne  cibo,  t6icl.  Eucharislia  refici-  6l6.Uospitalitasscandaloe8senoQde- 

furti  cogitationem  tormentorum  ox-  tur,  t6t</.  bet,  606,  607.HospilaIilatiscau8a  mo- 

pcKentia  superante,  49L  Uelladius    Bnsilii   succeasor,    156.  nachus  quidam  solummodo  comedit, 

Gulosi  lutulenlis  fontibus  similes,  Uelladius  Theodosii    successor,  post  549,  550.    Uospitalitatis    Iriduum  ex 

766.  Cilicum  aotistes,  826.  more  eremi,  607.  Uospilalitatis  causa 

TT  Ucraclidis  epistola  ad  Lausum^rin-  Moyses  jejunium  iUneraQlibus  iaxat, 

"^  cipem,  942.  Eju^dem  humilitas,  t6iV2.  615.  Uospitalilatis  causa  manducare 

Habitatio  eub  dio  Jacobi,  832.  Vile  nerbarum    ignotarum    vi    I&edilur  duplex  meritum,   615.   UospitabtaUs 

Dio.  Habitatio  augusla  Baradati,  cor-  monacbus.  541.  Uerbis  tantum  victi-  contentio  ioter  Pambon  et  Pior,  716. 

pore   ipiius    minor,    854.    Uabitatio  tat  Josapbat,  331.  Vide   Abstinentia.  Hospitalitatis  merilo   servatur  puer 

Thaleloei   erant    rotse   8ub  j^dio  sus-  Uercuies  cur  non  sit  deus,  307.  lapsus  in  puteum,  805.  Uospitalitatis 

pcosffi,  855.  Hero  defectudi8cretioni8cadit,552.  merccs  frumentum  et  oleum   indefi- 

Uabilus  monachorum  certus,  271.  Dio  Paschoe  jcjunat,  552.   In  puteum  ciens,  832.  Uospitalitnti  daiur  in  siti 

Habitus  mooucborum  y£gypU,   543.  se  proecipitat,  ibid,  Uero.  Vide  Ero.  refectio  miraculosa,  866. 

Uabitos    virtutis    vix  evelli   potcst,  Hicronymus  in  Bethlehem  rexitec-  Hospites  ingrati  insigni  senisindu- 

2H8.  Uabitus  virtutis  sponto  iu  opus  clesiaDi,538.Eju8dem  encomium,t6/d.  striadocentur,  493.  Hospitesquando* 

fertur,  288.  Sacrse  legis  peritissimus,  ibid.  Aqut-  que  cogcndi,  751.  Hospitescum  gnu- 

llcemorrhofssa  tactu  cucuUeePacho-  busodio  hnhetur  Uieronymus,  aqui-  dio  suscipiendi,  614.  Ho8pitum  reci- 

mii  sanatur,  127.  bus  nniatur,  538.  luvidice   insimula-  piendi  modussub  Pachomio,  120, 126, 

Heeresis  a  Deo  separatio,  597.  Hae-  tur,  701.  736.  Hospitum  curam  viriBmansuetis 

resis  prohibet  duccm  abingressusan-  Hilarion  Lucifer,  632.  Nihil  edit  oc-  commendat  Theodosius,  825. 

cti  Sepulcri,  876.  Hsre^is   ab  amore  cisum,  568.  Uostes  spirituales,  795. 

proprio  ortuui    bnbet,   882.   Hieresis  Hilaris  facies   pura)    menlis  indi-  Hostia8acra  intrcspartes  a  Rasilio 

ntaltim,  499.  Uoeresis  crimcn  solum  a  cium,  137.  dividitur,  151.   KtVi^  Eucharistia. 

Be  araolilur  Agalhou,    ibid.  Ufleresis  UistorioB  utilitas,  794.  Uumnna  providcnlia  homiuem  ex 

spiritale  adulterium  visiono  ostcndi-  Houio  centum  cubitorum  catenis  li-  f iccat,  594. 

tur,  921,  Hoeresis  cavenda,  330.  Ha)-  gatus,  Tbeophilo,  Ser^io,  ct  Uygino  Ilumilia  eectanda,  592. 

reses  contentionibus   crescnut,  538.  npparet,  226.  Uomo  homini   gladius,  Humiliate,  licet  angelus  appareat, 

Ufleretica  a  Domini   sepulcro   per  502.  Uominesexterno  exbabitu  eesti-  628.  Humiliore  et    ruprehendere   se 

beatam  Virgincm  arcetur,  875.   Vide  mandi  noneunt,  254.Uomiuesassimi-  semperplus  invenitur  in  eremoquam 

Cosmiana.  Inotur  columbae  quae  accipitrem  fugit,  in  saeculo,  623.Uumiliare  se  infrn  om- 

U(Br«ticusfugiendus,  563,  .596.  UjB-  275.  Homines  ao    bominibus  corri-  nem  creaturam.  magnum,626.  Humi- 

retici  fuga,  865.    Uffiretici   Juliannm  gcndi,  non  ab  angelis,  928.              ^  liandue  qui  perfectum  se  putat,  626. 

roonachumde8uaehseresiscommunio-  Uomicidaocciso  resuscitatoostendi-  Uumilians  se  glorificatur,  627.  Uumi- 

neinfamant,804.HfereticiIibricombu-  tnr,  liberatoeo  qui  falso  per  calum-  lians  se  combiirit  dsemones,  627.  Hu« 

rendi,  869.  Haereticorum  libri  vitandi,  niamaccU8abatur,8l5, 881.  Homicida  miliaoB  se  exaltabitur,  669. 


XLiii                                                     INDICB8  IN  VITAS  PATRUM.  zuv 

Humiliattone  et  contemptu   expia-   cum  summa  sui  demissioue  excipieo*  miae,  236.  Humilitatem  docet  coucul- 

tur  monacbus  defunctus,  130.               tis,  847;praefecticiijusdam  preceeex-  caos  cucullum  snum  Zacharias,  513, 

Humiiis  obedientiam  imperans  fa-    petentis,  ibid,  Fimenii,  miracula  de-  623,  668.  Humilitate  superbiam    Tin- 

cile  impetrat,\529.  Humilis  reprehendi   trectantis,  671.  Pinuphii,  sacerdotium  cendam  docet  Isidorus,  546.  De  huroh* 

gaudet,  592, 593.  Humilis  malum  bono    fugieutis,  547 ;  bortum  monasterii  ex-  Jitate  colloqaium  diemonum,8acerdo- 

pensat,  627.  Humilisperfectas  cani  se   coientis,  548;  secundo  ne  honoretur  tem  idolorum  conTertit,  497.  Humili- 

comparat,627.Humili8  8ermomalo8in    agoitus  fugientis,t&td.  Poemenis,  irati  tate  adyersarium  prsyenit  Mathuis, 

melius  mutat,  etcontra,  exemplo  Ma-   eeoiB  animum  placaoti8,514;  honorem  514.  Humiiilalis  certamen  inter  Zo8i- 

carii,  518,  519.  Humilis  gloria  regis   detrectanti9,525,526.  Seniscujusdam,  mametMariamiEgyptiacam.SSS.Cnm 

gloriam  superat,  920.  Humilii   DeuB   utgloriamyitet,8tultitiam  simulaatis,  humilitate  praestat  yinci  quamsupe- 

apparet,  627.  Humiiis    sis  ut  pnbli-   517,  661,  670.  Scnis  cujusdam,  daemo-  rare  cam  superbia,  627.   Humilitate 

canus,  mitis  ut  Moysee,  626.                 nium,  ejicere  nolentis,  651.  Senis  cu-  peryincendus  inimicus,  629,  630.  Hu- 

HumilitasAbenuer  regi8,327.  Abra-  jnsdam,  morlem  prsB  praelatura  exo-  milttate  superatur  adyeraarius,    926. 

hami.prxdicationismunusdetrectan-    ptantis  et  a  Deo  impetrantis,  864.  Sil-  Hunuorum    in    Romaoum   orbem 

tis,  146.  Agathonis,  multorum  pecca-   yani  monachi,  fratribus  omoibus  se  irruptio,  399. 

torum  se  reum  simulantis,  499.  Aph-    posponentis,  128,  129.  Simeonis  Sty-  Hyacinthus  famulos  Eugeniie   fit 

thonii,etiamin  episcopatuse  in  yili-   litee,  dum  senemquemdamyiamsalu-  religiosus,  343.  Hyacintbus   decolla- 

bus  fratrum   ministeriis  exercentia,    tis  docentem  nt  Deom  reyeretur,  170;  tur,  348. 

815.  Apolionii  seinterhflBdoB  eyauge-   obiurgationem  SBquo  animo  ferentis,  Hymni  et  psalmodise  in  sepaltura 

licos  numerantis,  627y  501.  Arsenii  ya-   171;    curationum  honorem  Deo  tri-  Banctorum,  219.  Hymni  hora  nona, 

ria,  620, 621.  Basilii,  mulierem  qoam-   buenti8,173 ;  deemoniacum  curandum  713. 

dam  pcBnitentemadsanctnmEpnrflBm    adAndream  remittentis,  897.  Sisois,  Hymnodia  miraculosa  juxta  scpul- 

ablegantis,   160.  Coriarii  cojusdam,    653.  Ejusdem  miracula  patrare  dotre-  crum  eancti  Joanuis  Eleemo^yuarii, 

alios  ccelo,  se  yero  inferno  dignumju-   ctantis,  651.  Solitariorum«  miraculo-  20o, 

dicantis,  519.  Daoielia,  (^ui  presbyter  rnm  patrationem  declinantium,  622.  Hyperichii  dicta,  587,  603. 

ordinatusinministeriodiaconatusper  Theodori,  officiam  diaconi  exercere  Hypocrisim  ayersatur  Jacobus,  840. 

seyerat,  554,  Eyagrii,  630.  Eugeniffi,   recuaantia,  623,679,680.  Theodoti  pa-  t 

yilisBimamuneraobenntis,  343.  Eula-   triarchieJerosolymitanilecticamsuam  ^ 

lii,  calumnias  fratrum  sequaDimiter  clericoconcedentis,  870.  Virginis  cu-  Ibicia  magisterio  monachas  noxias 

sufferentis,  502,  6?9.  Euphraxi8B,yilia  jusdamBtultitiamBimulantis,  reliqua-  herbaa  discit,  541. 

ministeria  obeuntis,  354,   355.  Eius-   rum  opprobria  patientissimeferentis,  JdololatriecrudeleB  Byangelium  re- 

dem  sead  pedesfiemulatricisabjicien-   tandem  gloriam  fogientia,  639,  738.  8puunt,145.Idololatnequibu8  similes 

tis,  et  pro  illa  yeoiam  rogantis,  356.   ZoBim»,  episcopatum  renuentis,  S99.  Blnt,  insigni  de  luscinia  apologo  doee- 

Ejusdem  energumeoffi  exhibita.  359.    Humilitas  quomodo  acqoiratur,  526,  tur,  263,  264.  Idololatrarum  recordia, 

Ejnsdem  Blupenda,  360.  Eusebii  prffi-   549, 620,  671.  Humilitasdiabolum  su-  264,318. 

fecturam  detrectaiitis,  811.  Item    Ja-   perat,  129,  497,  516,  624.   Diabolum  Igoia  de  coelo  punit  calomoias  Me- 

cobi,  812.  Necnon  Joanois,  863.  Fra-   incendity  518,  628.  Diabolum   ejicit,  lanthiffi,  345.  Ignis  corpu8    mulierii, 

tris  cujusdem,  yeoiam  a  fratri8,dum    622.  Humilitas  salus  aoimffi,  499.  Na-  572.  Igois  el  aqua  meritis  saoctoram 

cffideretur  obluceruamdffimonisope-   yigiispiritalisgubernaculum,  518.  Bo-  panno  deferunlur,  868.  Ignis  diyioua 

raexetinotam,poBtulantis,497.FralriB    norum  operum  cust^s,  519.  Laqueos  lacrymiB  accenditur,  566.1gnem  a  ds- 


Fratris  cujusdam,  ut  iratum   placet,  619.PotiorcorporalibuBlaboribus,622.  anachoretffi  epelunca,  887. 

cuipam  agnoscenlis,  934.0regorii  pa-  AbBtinerefacitabauIicismis,  623.Ja-  Ignoratio    Dei    animffi  caiigo  est, 

pffiJoanniPerBffiinsalutandoexhibi-  nua  Dei,  t^id.  Superat  omoesyirtu-  263. 

ta,  907.  Joannis  Eleemoaynarii,  facta  tes,  t^td.  Primamooachi  yirtus,  623.  Imago  Christi  honore  afflcienda.et 

sua  omnia  Deo  et  aliorum  fldei  aacri-  Hnmihtaa  imperturbabilia,  627.  Hu-  quare,  286.  Imago  Dominica  in  mona- 

bcntif,  193.  Ejusdcm,  clerico  contu-  militas  profectua  hominis  eit,  617.  aterio,  353.  ImagobeatffiMari»  yirgi- 

maci  exhibita,  186.  Ejusdem,  aeryum  Deo  proximat.  624,  628.  Declinat  fa-  niaante  templnm  aanctffi  crucia  Jero- 

aeryorum  ae  yocantis^  181.  EjuBdem,  miliaritatem  abbatis,  629.  Inter  duos  aolymis  tempore  Mariffi  ./figyptiace, 

naufragii  causam  sibi  imputanti8,194,  fratrespacem  seryat,  630.  Prfficursor  387.  Imago  beatffiMariffi  cum  puero  a 

Joanni8,630.  Isaacipresbyteratumfu-  est  charitatis  sicut  Baptista  Christi,  Joanne  colitur,  917.  Coram   ima^^ine 

gientis,  680,  Juliani,miraculum  patra-  518, 670.  Arbor  est  yitffi  in  altum  ex-  beatffi  Yirginiscandela  accensa  miro- 

tum  se  yiyo  celari  postulantis,  802.  creacens,  67l.Ascenditarborem  yitffi,  culoae  non  minuitar,917.  Ejus  adora- 

Macarii  .£gyptii,  653  ;  ut  homioea  la-  626.  Terra  est  in  qua  Deus  sibi   yult  tionem  dsmon,  utattentatione  foroi- 

teat  in  Bpeluncam  se  recipientis,  720.  sacrificium  offerri,  625,  671.  Perfectio  cationis  desi8tat,omitti8tipulaiur,874. 

Macarii,  qua   diabolum  yiocit,   518,  bominis  est,  671.  Nec  ipaa  irascitur,  Imago  Simeonis  Roms  ia  ofticioidad 

624,  670.  Macarii  clericatum  fugien-  nec  alioa  irasci  patitur,  ibid,  Indulget  prffisidium,  850.Theodo8ii  monochi  ia 

tis,  623.  Macarii,  mortui  resuscitatio-  priusquam  rogetur,  t&id. ;  utyelamen  aquam  demissa,  aquam  scaturire  fa- 

nem  alteri  tribuentis,  650.  Marci,  in  nos  custodit,  671.  Omniom  yirtutum  cit,  886.  Imaginem  Christi  oscuiaotor 

lacera  yeste  matrem  saiutantis,    618.  fundamentum,743.  HumilitasSilyano  Euphraxia,  353.  Imaginea  honoraa- 

Mathois,  a/.,  Motois  et  Muthuis,  licet  mouacho  asviduarumlacrjrmarumoc-  dffi,  286. 

ordinati,  consecrare  detrectanti8,528,  ca6io,128.HumilitaBhomimnonmiDU8  Impaticntia  injurije,  animffi  latro- 

824,  630.  Monachi  cujusdam  nobilie,  necessaria  quam  respiratio,  625.  Hu-  cioium,  513. 

sportellasBuasyenalescircumfereutis  militasimperatquodLxxhebdomadea  Imperandum  cum  hnmilitate,  noo 

547.  Monachi  cujusdam,  aTheodosio  iejuolorum  non  yaluerunt,  628.Humi-  cum  auctoritate,  627. 

irnp.  yiaitati,  ne  hoooreturfugientis,  litasestingnoscereantequamrogeris,  Impietas  epi8copi  TheBsalonicensis 

027.  Alteriu8,Be  yisitationeangelorum  627.ItemiofraaDimaIiairrationabiIia  Thailelffii    suffocatione   ia  latrina  a 

indignum  judicantis,  628.  Muysis,  ut  bc  8ubmittere,6^.  Itemcane  inferio-  Deo  punita,  368. 

yanam  gloriam  yitet,hffire8cos  semet-  rem  se  ffistimare,  660.  Humilitas  im«  Impiorum  miBcria,  302. 

ipsum  insimulantis,  593.  Moysis,  re-  perans  obtinet,  oon  auctoritas,    627.  Impositio  manus  in  catecbizatiooe, 

pulsamabaltaritranquillissimoanimo  Humililas  ex  tentatione,  732.  Humili-  234. 

fereDtis,  62i.  Nesteroois,  asino  se  as-  tatis  certamen,  uter  prior  beoedicat,  Improborum  yita  nil  yers  jucun- 

Bimilantis,i6tV/.01ympiffi  nobilis  yirgi-  385.  Humilitatis  gratiam  alicui  impe-  ditatis  habet,  302. 

ni^,  779.  Olympii,  quotaDnisdominis  trat  Apollonius,  750.  Humilitatisiusi-  Incarnatio  Christi  yires  dffimoais 

suis  etiam  recusantibus  mercedem  fe-  gne  exemplum,  500*  Humilitatis  con-  eliait,  136.  Incarnatio  Christi   asMri- 

rcntis,  624,  625.  Pachomii,  yariis  aui-  teotio,  539.   Humilitatis    signa,  549.  tur,  256.  Incarnatio    Chrisli   pulchre 

mi  motibuB  agitati  se  domino  submit-  HumilitatiB  dogmata,  626.  Humilitatia  describitur  et  defenditur,  319. 

tentis,  118;  fratribusministrantisl^l,  necessitas,  ibtd.  HumilitatiB  yia,  629.  Incipere  eemper  te  cogita,684.  lo- 

122;  ne  ordinaretur  ab  AthanaBio  se  Uumi  itas  etabDeffatioBuiferrameota  cipiendummonachoseQiper,  563.  lo- 

intermonacho8occullaotis,l23.  Pam-  animffi,  625.  Humilitate  laudes  dffimo-  ciniendum,  homini  semper,  611. 

bonis  morientis,  716.  Pastoris,  ffimuli  nis  superat  Abraham,  148.  Humilita-  Increpatio  nimia    quandoque  no- 

ouimum  ffigrum  sanantis,  633  ;  mira-  temdocet6uperbosma|^Dadexteritate  xia,  520. 

culadeclinantis,  650.  Patricii,  prffila-  Joannes  Eleemosynarius,    199,    200.  India  idolis  addicta,  243. 

tura  metu  periculi  se  abdicantia,  890.  Humihtatem  docet  pulcherrima  ex-  Inedia  octoginta  dierom,  225.  loe- 

Petri  miraculia,  823.  Polychronii,  yir-  hortatione  Joannea  Eleemosynariua,  dia  septem  dierum,  226.  luedia  qua- 

tutes  occultantis,  846 ;  adyentantes  ibid.  Humilitatem  aaoB  docet  Poathu-  draginta  dierum,  227.  Inedia  centnm 


XLV  INDBX  RBRUM.  zlvi 

dieram,  ibid,  Inedia  Tiginti   dierum  soperaDda,  584.  Ira  a  tribnnali  able-  Nisibi  ortus,  798.  Ejos  celia,  Tictas, 

Macarii  Alexandrini,  723.  ganda,  244.  Ira  orationis  impedimen-  Te8ti8,t6tflf.Faturapr»yidrt,  if^id.  Ob 

InfanB   vixdum   natas,  monacbua  tam,289.Ira  non  in  aolitndine,  sed  in  iaBcivientes  pnellas  fonteui  factt  exa- 

deeignatnr,  139.  Infantes  curantnr  in  coneortio  Baperanda,515.Ira  ioconsi-  rescere,  ibid,   Easdemque  caoeBccre 

mooasterio  EuphraxiflB,   357.    Infan-  derate  efrunait,et  Deaa  pemiittit  ot  antetcmpu8,t6ic?.RqgatU8fontiaqunm 

tum  qaos  a  morte  iiberaverat  ioter-  eTeoiat«527.  Irameotem  turbat,  568.  rcTocat,  ibid,  Crncis  signo  miracuia 

ce^sione  periculo    eripitur  Cyriacns  Ira  devicta  demones  fogat,  560.  Ira  facit,  ibid,  Iniquum   judicem  lapide 

iatronuro  princep%  9il.  abesse  debet  ab  increpante,  570.  Ira  per  exsecratiooem  cootrito  caetigat, 

Infanticida  monacbus  ad  efleculnm  etiaio  solitariam  inTadit,589.  IraDei  iM(2.Eligiturin  episcopumNisibenum 

redit,  ut  crimen  morte  expiet.  912.  coDtraopu8malam,645.Irafagaquan-  799.Pauperam  curam  gerit,t6i(/.  Paii- 

Inferni  poenas  cranium  idoiolatrflB  doque  fugienda,  68i.  Ira  animam  ab  perem  pro  mortuo  propositum  vere 

Macarium  edocet,  526.  oratiooe  excludit,682.Iranatur(B,  non  mortuom  8U8citat,799.Intere8tcooci- 

loflrmo  fralri  duplum   obsequium  nostri  arbitrii,  8i3.  IrsB  modns,  4  2.  lio  Niceeoo,  ibid.  Hostium    obsest*® 

estimpeodendum,  d35.  Inflrmo   mo-  IrflBquatuo^-causeejSl^,  667.  Qaatuor  ciTitatis  molitiones  irritas  reddit  suia 

roso  serTiens  instar  angeli  habetur,  modi,  512, 567, 638.  Gradns  iroe,  667.  precibu8,800.  Muro  destrnctomagous 


liassezdierumjeiauio,  673.  Infirmos  Iram  deponere  facit  principem   san-  cobuspoenamhostiimprecanaclemen 

Deu8  a  tentationibus  servat,596.Infir-  ctus  Joannes   Eleemosynarius  mira-  tismemor,  i6te2.  CorpusejuseNisibi 

mior  altiora  ne  scrutetur,  de  passlo-  bili  iuTento  in  Missa,  199.    Iram   se-  a  Persis  capta  elatum,t6td. —  Jacobus 

nibnsDon  decGeie8tibaBloqaatur,527.  dat  pulcberrime  SisoiuB,  dum  Deum  Persa  monacbus,  802.  Julianum  emi- 

Inflrmitas  corporis  prodest  aDimsB,  DobU  dod  amplina  necessarium    di-  dus  sequi  jubetur,  oe  forte  distraha- 

675.  lo  lofirmitate  Domious  beoedi-  ^^^  ^®  Tiodicare  Taleotibus,  542,  631,  tar,t6ii/.— JacobusMarooisdiscipulus 

ceodus,  136.  668.  Iram  omoem  deposuit  antequam  magno  Jacobo  moribus   fimilia,  838. 

Infortunium  salutare,  7i8,  949.  dormiret  Epipbanius,  568.  Iram  fre-  Coelum  habet  pro  tecto,  t6tef.  Mooti 

loglovies  dffimooiaca  eigoo  crucis  ^^^  Isidorus,  569.    Iram   ot  superet  fertilitatem  a£rert,t6i//.^grotat,  ibid, 

et  aqua  beoedicta  curatur,  830.  Ammonas,  xit   annoa   Deum  rogat,  Eius  patientia,iWd.  Ferri  pondus  fert, 

Ingratitudiuem    bominis   argnnnt  584.  Iram  ante   occasum   soiis  sem-  839.  ConcurriturutqniBqnesibirapiat 

omnes  crealurs,  200.  P^^  depo8uit  Agathon,  633.  corpns  ejuadem.tW.  Usumignia  sibi 

Inimicusprffiveniendushnmilitate,  Iracundia  aute  solis  occasum  de-  interdixityi^iV/.HypocrisimaTersatur, 

669.  poauit  nitar  a  Joaone    Eleemosyna-  840.Cibus  ejus  lens  madefacta,  ibid, 

lojuria  remittenda,    330.  Injuriam  ^P  ^t  patricio  Niceta,   186.    Iracun-  Hominem  ad  se  sero  Tenicntem,dee- 

fcrre  neo  paria  respondere,  estpone-  ^^®  expertem  timet  dffimon,  569.  monemratuB,nonexhorret,t6td.  Gla- 

re  animam  pro  proximo,68i.lnjuria-  Iracundus  oemioem  iocrepes,  570.  cie  etoiTe  opertus  extrahitur,  ibid. 


rum  perpessio  porta  coeli,   513,  659;    Iracundus  ooo  placet  Deo,licet  mor-   Morbos  curat,  aquam  beoedicit,i6fJ. 
iS  via,  513  ;  perfeclio  mooachi,    tuos  sasciiet,  597.  Iracuodi  agricol»   Puerum 


f ereodas  oportet  quis>que  sit  iogcosi-   perare  Telit.    uoo  alia,  501.  Irasceo-   dfiemooem  cootemoit,iMcf.  Dffimoo  in 
bllis  ut  iapis,  668,    683.    Id    pulchro   tiom  diTersitas  triplex,  512.  formai£thiopis  illiTariemolestussu- 


looocentes  pueri  ioooxie  aspidem  cerdos,  ex  humilitate  fu^it,  500.  Oc-  rime  iDterrumpit,t6ti/.  Io8igDi  multi- 

tractaot,  539.  loooccos  l^lacarius  il-  cultatus  mire  proditur,  t6i<f.  Ex   Dei  plici  paraboladictum  suum  declarat, 

iuditur  023.  Toluntate  presoyterium  8U8cipit,i6ic/.  844.  —  Jacobus  ejusdem  cum   Poly- 

Inno^ntia    monachi     mirabiliter  Isaacdoceturab  angeloproximi  jndi-  chronio  instiluti   domunculffi  inclu- 

detegitur  qui  in  suspicionem    turpi-  ?»""*,   Deo   relinquendum  esse,  520,  sus,  848.  Nec  igne,  nec  lucernffl  lu- 

tudiuis  Tenerat,  19i,  i92.  loDoceotia  594.  isaacThebffiuspueros  ab  eremp  mine.utens,  t^td.  Per  fossam  quam- 

gentis  Cyreneoiis,  537.  loooceDtiam  ablegandos  ceD8et,599.  Ejusdem  ti-  dam  iDcurTam  ad  se  TeDieotibas  lo- 

Sccusati  lestatur  exciUtus    a  morte  »10  qua  recoociliatiooem  cum  loimico  qailur,  t&id. , 

per  Macarium   507  ^°^^  commoDiooem  oecessariam  esse  Jactaotia  Tirtutes  eTacuat,i22.  Jac- 

lDooceDtiu8'a  matrimoDio  mooa-  d^^^iV  ^*®-        .^       ,  ..        .,    ^,,  laotia  fugieoda, 452.  Eaduplex.  i6irf. 

chus,  768.  Mira  ejus  coDtra   dffimo-  «.^o"n?f"?T*  ?"'*'^*  abstipuerit,  709,  Jaoilrix  moDialiura  debel  esse  ffita- 

nem  Tinus,  768.  Paralyticum  saoat,  ^*^?^*- ^™*!^»S1"«««°^»^^"»  ^eoe-  te  moribusque  matura,  ^2. 

ibid,  Furtum  oratiooe  detegit,  ibid.  >^»i"»'f.  709,  943.  fixtasiB  eiuslempore  Japna  hnguffi  claudeoda,  615. 

,,....               ,      .^^!    .„^  refectiODi8,709,  943.  984.  EBuneotem  Jejuoaodum  cum  raliooe,708.  Jeju- 

InobedieDliffl  pcBoa  forDicatio.576.  polator  ciboB  immortalitali8,709,943,  oium  Adolii  t  dierum,769.  Aviti  tri- 

Prfflteotus    hffireticorum,   734.   Ejus  984.  Rom»  io  hooore  e?t,  tW  Mo-  dnaoum,  808.  Cooooisxxx  aoois,  se- 

puoilio,  131.          .  rieos  soronbos  oallasopesrelioquit.  meltaotomiohebdomadecomedeotis 

losomoia  a  Deo  impetratur,  120.  ^^^  eas  Christo  commeodat,  ifttW.Ui-  867.CTrB  porteotosum,  856.  Davidis, 

lotercessio  Baoctorum,337,338.  lo-  dorusjugiter  fleoB,  869,    maximom  Ensefiii  di8cipuli,blduanum,813.  Eli® 

tcrcessione  lofaotum,  qpos   a  morte  ge  peccalorem  Tocat,et  quare,  869.—  io  juTeotute  hebdomadarium,    747. 

8erTaverat,pericaloenpiturCynacua  igiJorus,    «/.,    Macarins,    presbyter  Item  Heliodori,849.  Elpidiicomeden- 

latro,  611.  prffifectus  pauperum,Tirginem  quam-  tis  tantumSabbatisetDomioicis,  769. 

lolerior  homo  ad  exteriorem  ma-  Ji^n,  ^b  aTaritia  BaoaTlt,  945.   Quao-  Eroois  trium  meusium,  comrauoione 

Dnt,  913.            ,    ..     .     »   j.       ..»  diu  Tixerit,i6td.Isidoru8 mille mona-  excepta,  etquandoque  olefc  agresti, 

InteroumperfectioDi8studium,li6.  chorum  Pater,  759.Eju8  monasterium  734.   Eulogii    presbyleri   biduaoom, 

lOTeotor  statoarum  Seruch,  320.  omoibus   abuodat,     759.     Qausura  592;aliquaodohebdomadarium.ifttU; 

iDvidia  superatur  humilitate,  514.  ejusdem,  i6tVf.  Qui  semel  ingressus,  paoe  etsale  toleratum,i6td.  Euphra- 

Item  memona  sepulcn,  631.  ounquam  egreditur,  759.  Nullus   Ibi  siffi  triduanum  etquatriduanum,  355. 

Invocnndisunt  sancti.et  auare,  841.  inflrmus,  etiam    dum   moritur,  759.  Ejusdem  hebdomadarium,356.Pratri8 

Invocatf>anctamPaulam£pnrffim,i69;  Omnes  diem  mortiB  prffisciunt,  ibid,  cujusdam  in  eremooctidnanum,539. 

abbas  quidam  Euphrosynam,  367.  lu-  Isis  iEgyptiornm  dea,  307.  Fratriscujusdam,  totaPaschffihebdo- 

vocatTheodoretusSanctos,  798,  813,  Iter  monstrat   columba,   226.  Iter  mada,552.  Eusebii  quandoquetridua- 

815,  817,  818;  Aphraatem,    821  :Pe-  eoeleste   multo  Tiatico    opus  habet,  oam,  aliquaodo  quatriduanum,  811. 

trumGalatam,825;Theodosium,t6i</.;  275.  Itineris  difficnltates,  226.  JopaphatproAbennerdefunctopatre, 

Homanum,  827  ;  Zenonem,  828;  Ma-  327.  Macarii  mirandnm,  723.Maranffi 

cedooium,831  ;  Mffisymam,  832 ;  Ace-  J  porteDtosum,856.Marci,  bebdomadas 

psimam,  833 ;  Abraameo,  836  ;  Eose-  [otegraB  jejuoaotls,  865.  Oouphrii  nii- 

bium,i6tV/.;.SalamaoDam,837;Marem  JacobusdiacoDUsauctor  Vitffisaoc-  rabile,  99.  Petri  Galatffi  alterois  die- 

ibid.  ;  Jacobum,    844  ;  alios  plnres,  ctffi  Pelagiffi,376.  Aniiochia  Jerosoly-  bus,  822.PolTchronii  tii  dierum,  839. 

ibid.;  Simeonem  Stylitam,  854  ;  Bara-  mam  profici8citor,380.  Pelagium  Tisi-  Posthumii,235.  SerapionisSiodonitffi 

datum,  ibid.;  Sanctos,  855,  857,  886.  tat,  ibid.  —  Jacobus  clandns  summa  in  oaTi  t  dierum,  762.  Silvaoi  etiam 

Ira  8apcraDda,4i,  237.  Ira  precibos  cogoitioDe  prffidituB,  765.  —  Jacobne  ab  aquffi  pota,508,  570.  Theodori  ado- 


XLVix                                                     INDICB8  IN  VITAS  PATRUM.  XLVil 

leBceQti8moDachi,125.Theodori8secu-  cieDecesBiUlieimperiithesaurumojus  745.  Videtur  iu  BomDiaab  uxore  tri* 

laria  uBque  Yesperam.anDis  xxii,  pree-  aufert,i84.  Dei  provideotia  alia  ^i  pe-  buui,  739.  Marito  abseotis  uioris  pe- 

terSabhatis  etDomiuicii,  909.  Toeo-  cunia  Bubmittitur,  ibid.  KjuBepistoIa  riculum  pr8edicit,i6t</.  Occulta  cordia 

doeii  BolitariibiduaDQm   xxxv  aDOO-  adNicetam  patricium,t6iViRedditNi>  coguoBcit,  t6id.  Flagellorum  Dei  cao- 

rum,880.  Theoduli  quotidiauum,  867.  cetueidem  raptaBetacceptaBpecuDiaa  BaB  propalat,  739.  iEgroB  oleo  beDe- 

SimeouisStylitfie  septem  dierum,170.  cum  fenor6,i85.  Fit  compater  Nicet»  dicto  flaoat,t6td.£odem  oleofeminam 

Ejusdem  quadragesimQle  XXVIII  auDO-  patricii,t6}c2  Bigamum  ad  diaconatum  a  cfficitale  liberat,    ibid.    Tertianam 

rum  Biuecibo,  849,  850.    Zacbcei  bi-  oecprece  nec  pretio  admittil,  ilid,  eodem  pellit,74i.  Pallbdiumoovit,  et 

duanum,  137.  Jejunium  Baptiemum  Duas  uavea  frumento  ouuBtaa  ex  Sici-  UDdeveniat,740.EiustentatioDe8prs- 

prfficedit,234,322.  JcjuniuropasBioneB  lia  accipil,  t&ir/.Gompouitur  aoteBoliB  Bcit  diviuituB,  ibid.  Eidem  parentuiu 

Buperat,509,51i.  Ilostem  domesticum  occasum  Hb  orta  ioter  Joannem  et  Ni-  conditionem  aperit,  ibUi,  Eidem  epi- 

debililat,  569.  Freuum    eflt   peccati,  cetQm,rjuBindu8tria,186.Benefacitei  Bcof^atum  preeaicit,  i6tV/.XLauDiBDec 

57i.Monachi  coodimentum  est,  t6ir/.  qui  ofTenderam  nepotem  Buum,  187.  feminam  nec  pecuuiam  ▼idit*  t6t^. 

Siccat  fislulas   deleclaliooum,   iftid,  Damiauo  diacono  communionem  ne-  Diaconimanum  oBCulatur,741.Exhor- 

Mentem  elevat«  i7)i(f.  Jeiunium  quale  pat,douecreconcilietur,in  templo,187  tationesejuB,  t6t(f.,  et   742.  JoaniieB 

d8emonemlaelificet,603.Jejuniuniheb-  Sermo  ejus  sacra  Scriplura,  ratrum  divinituB  pascitur  deceDDio,745.  Ds- 

domadarium  iu  Scythi,0u7.Jejuuium  do^mQta,  188.  Detractionem  ezcludit,  moneB  io  Bpecie  aDgelorum  ei  appa- 

4  et6  fcrifie,75i.Jcjuuium  sextffiferiffi,  i6td.  Monumentum  Buum  jubet  exB-  rent,t6ic/.yictoriamTheodoBii  cooira 

595,  599.  Jejunii  modus  optimuB,  601.  trui,et  moneri  vult  diebuB  Bolemuio-  Eugenium  abBens  novit,  745.  Mortem 

Jejuuio  XXX  dierum  torqueniur  mar-  ribuB.quQudo  velitperfici,  t6/ef.  Mittit  TbeodoBiipr«edicit,t6id.MoriturgeDi- 

tyrcB  EpictetuB  et  Astion,  217.Jejuuio  munera  pro  ecclesia  Jerosolymitana,  buB  flexi^,  t'6id.Poemeni8B  periculnm 

et  orationeBeptem  dierumdsmonem  i6i(2.ViIe  ejus  8tragulum,t6ia.Pauper-  lapBUB  annuDtiat,  745.  Joauoes  stat 

ejicit  Macarius  iEgyptiu.^,   72i.  Jeju-  tallsstudium.dum  veudicuratetragu-  tribus  anniBContinuiB,  755.  SolaEn- 

nia  bidiiaua  ettriduana  improbantur  lum  prctiosus  oblatum,  t6i/i.,  et  189.  charistia  die  D  iminica  Bumpta  vivit, 

a  PoBmene,  508.  Jejuniahebdoniada-  (^ootra  mouachum  accuBationem  dod  755.  Diabolo  presbyterum   Blmnlautl 

ria,  587.   Jejnnia  et  vigiliffi  animam  recipit,  19i.  MonachiB  zenodochium  resistit,  t6t(/.  PedeBejusIonga  Btatio- 

bumiliant,  657.  Jejunia  moderata  Bub  8Bdiucat,193.Funerumob8equiaetmo-  ne  disrupti,  ibid.  Sanator  ab  angelo, 

Pachomio,    763.    Jejunia    moderata  ribundos  libenter  frequeutat,   ibid,  et  scientia  divina  repletnr,  t6ia.  Jn- 

Buut  meliora,  806.  Multi  sua  ei  bona  offerunt,t6i^.  Pau-  mentorum  cin^ula  facit,/6i</.CQratur 

Jeremice  oBBa    in  Tetraphylo  Ale-  pereB  vi8itat,193.  Accipitchirographo  clauduB  tactn  cinguli  ab  eo  coofecti, 

xandriee  requicBcunt,  883.  transcriptam  mercedem  eleemosyoffi  t6i(/.Sanatttur  «bgri  pane  ab  eo  beDC- 

JeroBolymiBlocaBaDctainvisitTal-  aTrpilo,194.  MMpaoimua  etpatieuB  dicto,  ibid.  Pratrum  convcrBatioDCB 

lel8BU8,888.JeroBolyma  teuditadCru.  in  adverBiB:  perditi^trcdecim  DayibuB  «b»eDB  cogDOB^^^^ 

cem  adoraodam  dhristophorus,  892.  duplum  eiDeu8reatituil,<6fji.Mini^tro  BrcvlsvelNanuflangellinBtar  in  cre- 

JeroBolymitana  peregrlnatio,  771.  f"9  «9«°«  duasauri  iibra8dat.i9o.Hi-  mo  viyere  desiderat  509  598.  Joan- 

,              •      .          »    j           .  JariB  m   amiesione  rerum,  193,  194.  neBaridum  lignumirrigat,  546.  Joan- 

Je8UDomipeinvocato,dajmoniQcam  PromptieBime  mutuum  pijBrUt,  195.  dcb  Baxum  iDgCDs  movere  conatur. 


JoaDoeB  Baptista  Jacobo  apparet,  detBervo  eiqui  domioum  iDcTeDieD-   PeregriDationem  BUBcipit  ad  montcm 

841.  Orat  Deum  pro  reductione  erran-  tem  uactuB,  196.  Puerum  qui  Dei  Ma-   Sma,i6i</.  JoanueBBaptiBtaeiapparet, 

tiun3,  842.  JoQunes  BaptistaCooonem  trem  pr®  pecunia   elegerat,  mirabili   et  sanitatem  Bpondet,  f6tW.   Joannes 

a  stimulo  carnis  liberat,  864.  —  Joan-  modo  juvat,t6i£f.Non  permiitit  impoB-   abBtinet  a  cibo  quia  senex  illi  benedi- 

nes  Pachomii  germanuBse  ei  jungit,  torum  eleemosyncB  puniri,t6tVi.Teme-    ctionem   non  dederat,    877.   'Varios 

il7.Ex  rcBiduo  operum  Bubvenitpau-  rarium  judicium  cavendum  docet  in-    morboBCurat,i6/£^.  Mulierem  a  cancro 

peribu8,i6i(/.  Veste  unica  utitur,  ibid.  signi  facto,  197,  198.  Convicianti  pro    iiberat,878.Jo8nneBomne8d£eDiODla- 

Pachomium  fratrem  ntonasterii  septa  arbitrio  qiiantam  vult  toUere  eleemo-   cob  ourat,886.Navem  iDcantAtionibas 

dilataotem  reprehendit,il8.  Moritur,  Bynani  juDet,i98.199.  EleemnsynarioB   immobilem,oratione8oIvit,tMaf.JoaD- 

Funu8cju8hymui8,pervi^ilio,p8aImi8  rogatquomodoadeamgratiam  perve-   dcb  a  Berpente   lelhantcr  percoBBus 

etorationibusproscquiturPachomiuB  nerint,199.Principemiram8ervaDtem    moritur,  899.  A  morte  eicitatur,  ibid. 

ibid,Xb  eodem  sepelitur,  ibui.  Joao-  ad  recoDciliationem  adducit,i6i(i.  Su-   JoanncB  Persa  peregrinatur  ad  sepnl- 

DesPachomii  di8cipulu8,i21.—  Joan-  perbiam8anatdezlre,i6tV/.,et  200.Ex-   cra  apostolorum,  907.  JoaoDca  variaB 

nea  ElecmosynariuB  (S.) :   Ejua  VitflB  horlationemlongatet  pulchramhabet   percgrinationeBBOBcipit,  917.  Leoilli 

BcriptorcB  Joaunes  et  Leontjus,  179.  dehumilitalo,  i6trf.  Egredionles  ante    iter  praebet,  et  impedimcota   anfert, 

Cuusic  ob  quas  Leontius  ejus   Vitam  finitam  Missam   deztrecorrigit,  201.    i6fa.Spelunca  ejusBpiritaiiamercatu- 

Bcribat,  i6i</.  MennasoeconomuB  ejuB  Colloquia  in  ecclcBia  prohibet,  i6i//.   ra,  dat  et  accipit,i6id.  JoanDCB  mire 

QctQ  uarratLeontio.lSO.  Nunquamju-  Omui  tempore  vigorem  ecclcsiaBticffi    hospitalls  etiam  in  bestiaB,  omnia  de- 

ravit,  i6tVi.Paupercsdomino8  8u08  vo-  disciplinoB  ita  ob^ervavit,  ut  multOB    Bpiclt  futuria    inteutDB,  98.   Muiunm 

cat,  181  ;  etquotidie  plus  quam  viiiii)  monacho8  8uperaret,i6icZ.Duo8  mona-   petenti  dat  aliunde  mutuatum,  t6id. 

alit,t6u/.Con8ecrQtur  patriarcha,t6ic/.  chorumordines  alit,  t6iV/.  Vitandam    Debitorem  juvatad  rcBtitucDdummu- 

Ponderum  ctmeDBurarum   iuffiquali-  liffiretieorum  communionem  monet,    tuum,t6tV/. —  JoanniBHuuiiliscorpotf 

latem  vetat,i6iV/.  Prohibet  ab  offlciali-  i6iV/.Neniinemcoodemnat,et  condem-   iDventum,887.  —  Joannia  Cilicia  mo- 

bu8  munera  accipi,  i6W.  Modumquo  nanleareprehendit,t6tci.Etiam  publi-    nita,  897. 

rnlllS^^^fAF^^Fuft^'!!!!^'^»^          1r'  ca  peccata  non . jpdicanda  eiemplo       jonathaslatroad  columnam  Siroeo- 

cogitat,  t6icr.  Flei  quod    nemo    alli-  pulchro  docet,  t6t//.,  el202.  Fugitm    ni«Slvli»»»  fiicit  lanauam  ad  asvium 

ctufl  ad  86  venit,  i6tV/.  VulueratoB  et  Cyprum,  i6irf.Per  angelum  vocaturad    rbfa„f  IxlniJfJ  m^         ad  asy.om, 

inGrmoB  fovet,  182.  Debitoribus  lar-  Deum,203.Nicet8Bpatricio6eevocari  vi-   «'^que  "spirai,  i/j. 

giuB  subvenit,  i6irf.  Ornatiore  cultu  taaperit,i6i//.Te8tamentumeju8,i6irf.       Josaphalnasciturregi  AbenDcrfilias 

indutisnetentibusprfficipitnonDega-  Qiianta  pauueribus  dederit,  et  quam    in  India,  247.  Pater  ob  Datalem  cjns 

ri,i6i//.Fiduciaeju8  inDeum,i6/V/.Spe-  pauper  inoritur,i6i</.Xenodor.hia,  ge-    ofTert  8acriiicia,i6tV/.Chri8tiauum  fore 

cie  virgiuis  olivacoronateB  Misericor-  routocomia,  et  nosocomia  (edilicavit,    prsdioitur  ab  a8trologo,t6id.  Omnes 

dia  ei  apparct.Dat  paupcri  indumou-  t6iV/.Episcopi  duo  locum  mcdium  illi    molestias  ah  illo  c^uam  diligcntiBsime 

tiim  puuin,  ibid.  Experitur  tentundo  cedunt,  mortui   morluo  in  Hopulcro,    nrcentur,  ut  deliciiB  affluat,  2i7.  Ejus 

D(M  promissionem  de  contupIo,t6iJ.  i6iJ.Peccati  scripti  delectionem  mor-   8tudia,  250.  Cau«am  quare  cooclufas 

..                _.  .     .                                  _       teueatur  et  exirc  sibi  noD  liceat,  in- 

quirit,  250.  Petit  a    patrc    ut  egredi 

, poBsit,  250  ;  et  impctrat,  S51.  Lepro- 

quit,  Christus  iuc  tenlet,  i6id.    Nqu-  A^^lia  visio  de  bealitudine  animaeeju»,    sum  couspicit  ct  cscum, t6t//.  Rogat 

clero  dat  iupignem  eleemosynam  bia,  t6tV/.Sepulcrum  ejus  unguentum  odo-   morborum  causaDi,  ibid,  Miratur  de- 

et  terllo  tradit  nnvem  intcffram  fru-  rifcrum  et  salutiferum  8iidal,t6iV/.  —   crepitum  senem,  ibid,  Ad  moritunis 

mento  onustnm,  i6id.  A  Joanne  ab-  JoannesconsiliariuaJoannis  Eleemo-   ait  rogat,  251.  MjGerorem  cx   medita- 

sente  navis  dirigilur,  ibid.  In  Britan-  Bynarii,l95.—  JoanueBabbaB  primum   tione  mortiscontractumapud  patrem^ 

ninni  appellil,i6t</.Slannum  in  argen-  fQber,738.  Apud  Lycum  civitatem  ha-   dip8imulat,t6t</.0uajritqui  BeiDstroat 

tum  coDvertitur,  ibid.  Fraudem  buo-  bitat,738.Nullum  videt  feminam,  739.   t6id.DedirainreIigioB08per8ecutione 

rum  eleemosynnsfrnudantium  agnos-  Prophetiffl  Bpiritu  donatur,739.  Theo-    apatro  excitatacertiorfaclu8,gravilar 

citdivinUu8,184.  NicctapatriciuBBpe-  doBiobelUeveDtum  prfledixit,546,739,    affligitur,  251,  252.  Ad  eum  Barlaam, 


XLix  IKDBX  RBRUM.  t 

lapidis  pretio^i  ostcDdcadi  proitextu  studiutD  virtutig,  ibid.  Cum  Barlaam  bulumapud  ADtiochIam,t7>tV.Febrem 
Uiimitlitur,  252,  253.  locredibili  desi-  moride^iderat,335.  AffortDecesBaria  prece  pellit,  ibid.  Meodicus  debiiis 
di^rioteuetur  audicndiboDa,  253.  Lu-  ad  sacrificiuDi,  336.  DefuDcli  Dariaam  pedibus  pallii  ejus  tactu  restituitur, 
iiico  fidei  accipit,  257.  Futurorum  ra-  corous  sepulcro  tradit  cum  psalmis,  t6<V/.Kju8  praeseutiacoDfunduuturad- 
tiouem  escjuint,  26U.  Quid  eibi  facien*  ibid.  iiHjus  ad  Deum  orutio,  ibid.  Orat  versarii,  805.  Prnjfeclum  Orieutis  sa- 
duiu  inquirit,  2t)3.  Baptismum  pclit,  ut  per  famuli  sui  Bariaam  preces  se  Dat,i6i(/.— JuliauusStylitesmorbidum 
2()5.  Nou  rerum  omulum  abdicatio  servet,  337.  Visio  ejus,  i6iVi.  Coronas  oratiouesauat,  869.  Horreum  frumeu- 
vetus  sit  iudtitutum  iuterrugat,  276.  duas  cousoicit,  $6|V/.  De  coroua  patris  to  repleturejus  meritis,  t^tV/.  Mortem 
Rerumomuium  abdicalioDemample-  miratur,  t^iVf.  Ob  murmuratioueui  in  SimeonisSlylitae  fulgure  peroussi  ab- 
xatur,  279.  Rogauti  eiquot  auDOsbar-  visuhBarlaam  objurgaturj'6id.XXXV  sens  uovit,  blB.  Lconi  per  discipulum 
laam  babeat,  acute  rei^poudetur,  232.  anuosegitiu  solitudiue,  337.  Moritur,  discebsumimperat,t7»id. — JuliaDus8e> 
Eumdem  obsecrat  ut  se  io  sua  cou-  338.  Sepeliturcum  Barlaam,  «'^id.  Per  Dex  moDasterii^gypliorumLxxauDis 
Bucta  veste  osteodat,  2S3.  Oplatcomi-  visiouem  baec  iu  iDdiaBaracbis  rcf^i  iu  spelaeo  viveus  extremc  panper, 
tari  Barlaam,  28i.  Eidem  niuDera  of-  jubeutur  uuutiari,  ibid.  Corpus  ejus  876.  Noctecoelitus  cella  ejus  illustra- 
fert,  t6td.  Baptizatur,  287.  Monetura  uou  corrumpitur,  ibid.  Cum  boaore  tur,  i&iVi.  JuliauuscpiscopusBostrcu- 
Zardau  suo  pcedagogo  de  Barlaamex-  suscipitur,  i6tc/.  lu  traaslatioDe  ejus  sis  veueaatum  calicem,  si^uo  crucis 
terohomiDeablpgaudo,  289.  Kxplorat    mirncula,  t^iVf.  aute  edito,   iDDoxius   ebibit,  889.  — ^ 

meutem  Zard.>Di8,  atque  ad  Qdem  se-       Joseph  ubbas  quibusdam  prodesse   Julianus  Arabs  ceecus  mouctur  ne  se 
richortatur,290.Di8cedcodiBarlaamo    tcutationes,  quibusdam  vero  obesse    ab  Ecclesia  separet,  890. 
cegrc  potestatem  concedil,  291.Quavis    docet,  590.  Joseph  patriarcha  apparet       Junior  voluutati  senioris  se  accom- 
purpurameiioremffistimatvestemBiir   Jacobo,  842.  modat,  G08. 

laam^  291.  Orationi  se  dat  post  Bar-  Jubiuusepiscopus  Ascalonis,  779.  Jupiter  qualis  fuerit,  306. 
laami  discessum,  292.  Sui  ratiouem  JudtBus  visa  forma  infantis  iu  Eu-  Jnramcntum  per  Deum  prohibet 
niagoam  habct  ut  bcne  vivat,  ibid.  chariiitiacoDvertitur,  eta  Basilio  ba-  Simeon  Stylites,  perse  permittit,i73. 
Deusilliomolarevclat,  296.  Uespon-  ptizatur,i56.IudffiU8quidammoribun  Jurameuta  mala  et  perniciosa  non 
8io  ejus  ad  patris  orationcm,  297.  Fi-  du8  baptismum  expeteus  arena  bapti-  servanda,  933.  Juramento  sacri  calicis 
dcm  proQtetur  bberrime»  297,  298.  xatur,  915.  Etiam  per  putatitium  ba-  frater  quidam  Be  a  crimtne  purgat, 
299.  Idola  despicit,  298.  Patrem  serio    ptismum    sanilati    restituitur,   ibid.    93i. 

iiionet,  299.  Oratioejusad  Deum,300.   Judeei  cooviucuutur,  308.  Juravit  nunquam  Joanoes  Eleemo- 

Frandem  blandieutispatrisintelligit,       Judicandus  nemo,  565,  657.  Judi-   syoarius,  180. 
301.  Patri  respoudet,  t6:Vi.  Ejus  oratio    cando  neminem  quies,  595.  Jndican-       Juste  judicandum,  597. 
ad  Nachorem  falsum   Barluam,   304.    dum  juste,  597.  Justitise  amore  Poemen  sive  Pa»tor 

Dieputatlonisinitium  iuterNachorem       JudiceBmonetAntonius,  57.  Judox    nihil  carui    tribuit,    omnia   justitise 
et  Josaphat,  304.  A  patre  Nachorem    iniquus  oorrigitur   lapide  per  exse-   relinquit,  499,  593. 
Bocium  postulat,309.Secum  Nacborem   crationem  contrito  per  Jacobum  Ni-       Justus    palmfle     assimilatur,     645. 
abducit,  t6td.  Agit  gratias  quod   pro    sibitam,  798.  Justus     commuuicans     clara     facie 

veritate  Btetorit.  3S0.  Sperare  de  ve-  Judicium  extremum  [aBeeritur,  259.  apparet,  nigra  peccator,  676. 
Dia  prsecipit,  i6t'/.  Suis  sermonibos  EjuBmemoriasalutaris,  565.Judicium  Juveni  monacho  potius  laboribus 
convertit  multos  ab  erroribus  geotili-  aacerdotum,  182.  Judicium  iucorrup-  opus  quam  sermonibuB,  709.  JuvencB 
tiis,  et  avertit  a  seeculo,  Sll.Oratiooi-  tum  protocomitis,  756.  Judicium  ree-  doodeliciosiaMacario  probantur,528, 
bus  vacat  et  jejuniis,  311.  PuelliB  ad  tum  etju8titiaAbraamiB,8^.Judicium  652.ProHciuut,  529, 652.  Yisitantur  ab 
eum  iotroducuntur,  313.  In  eumdem  temerarium  cavendum,  50,  599.  Id  eodem,  ibid.  Surgunt  ad  orationem, 
fornicatioois  spirituB  mittitur,  t6ief.  egregio  exemplo  docetur,  198.  Judi-  t6tV/.  Protegunturabangelo^i6t(2.Can- 
Amori  impudico  amorcm  divinum  cium  temerarium  fogat  Dei  gratiam,  tant  psaluios  xii,  ibid.  Ignis  ex  ore 
objicit.  l)14.0rationem  objicit  tenta-  595,  596.  Judicia  Ddi  tiraenda,  608.  eorum  egreditur,  529, 632.  Moriuutur, 
tioni,tot<2.A  Deo  accipitBolatium, i^idf.  Judicia  Dei  non  investiganda,  620.  ibid. 
A  puella  regia  teotatur,  314.  Ab  ea-   Judicia  Dei,  temporaba  ueccatoribus  r^ 

dcminmaritum  Bed  frustraexpetitur,    prospera,  melioribus  aaverea   acci« 

314,  315.  Votocastitatis  seobstrictum    dere  permitteutis,  646,  647.  KitidBcfodo,  nomen  loci,   ubi   tres 

dicit,  315.  Ad  fornicationem  illicitur,       Juha  Euphraxise  magistra  eamdem   pvLeri  Ananiae,  Azarias,  Mlsael  re- 
ibid.  Dsemones  faces  admovent,  315,    in8truit,355,  356,  357.  Cum  ea  mori    quiescuut,  225. 
316.  Oratione  Buperat  carnis  tentatio-   expetit,  361.  Quiota  die  ^ost  obitum  t 

nes,3i6.In  visioneadlocaamoeuadu-   beatee    EuphraxiflB   moritur,    et    io  ^ 

citur,  tM^.  Item  ad  tristia,  316.  Ad  86    ejusdem  tumulo  cepelitur,  361.  Labor  vits  ffiterDitntis  intuitu  flt 

redit,  ibid.  iEgrotat,  ibid.  Pater  eum  Juliana  Origenis  hospita.  786,  787.  levis,  493.  Labor  fucit  hortulum  ferti- 
visitat,  ibid.  Patrem  serio  mooet,  317.  JuIianQS  coudiiicipulus  BaBilii,  153.  lem  in  loco  sterili  539.  Liibor  tempo- 
TheudsratiooeB  egregierefellit, i^t^.  Julianus  aposlata  interfectuB  iu  Per-  ralis  memoria  laboris  cbtcrni  viucen- 
Argumentum  Theodoe  iu  eum  retor^  sia.in  IocoAssiauomine,asaDctoMer-  duB,588.  Laborvirtutee  acquirit,  596. 
Quet,  320.  Theudam  convertit,  82i.  curio,  225.  Ejus  mors  revelatur  Didv-  Labor  corporis  ab  Agathoue  foliis  ar- 
Pareuti  86  io  partem  regni  vocanti  mo,  711.  Item  Juliano  monacho,  80!5.  bori8comparatur,597.Lfibormaximu8 
morem  gerit,  322.  Erigit  crucem  io  —  JuIiauushonoriscausaSabaSfidest  orare,  613.  Labor  monachorum  Pa- 
regoi  au8piciiB,i6^ef.TemplumCbristo  Beoex,  dictus,  800.  Ejusvictus,  paoiB  chomii,737.  Labore  acquiriturvirtus, 
8Raificat,i6td.  Omnesadsetrahit,  323.  hordeaceus^salet  aqua«801.Hymno8  587.  Laboribus  potlus  quam  »ermo- 
Pecuoias  Id  pauperes  distrlbuit,  324.  Davidicos  semper  habet  iu  ore,  t^t^.  nibuB  opus  mooacho  juveni,  709. 
AugeturdomuBPJus,  et  patriB  decre-  Congregautur  ad  illum  multi,  i6i</.  Laborandum  manibus,  non  semper 
Bcit,  ibid.  Patris  converei  accipit  epi-  Orat remotus  longe  ab  alilB, 80t. RitUB  contempIandum,puIehre docetur,509, 
etolam,  324,  325.  Ad  imaginem  ChriBtl  precationum,  t^ia.Jacobum  seemiuuB  531,  598,  603.  Luborandum  aBsidue, 
procumbit,  825.GratiaB  Deo  agit,t6tflf.  sequi  jubet  ueforte  distrahatur,  802.  539.  Laborare  continuo  levi  opere 
Ad  patrem  conversom  proficlscitor,  Miraculum  de  dracone  occino  celari  prflbFtat,  quam  gravi  brevi  tempore, 
ibia.  Ejus  oratio  ad  palrem,i6t<f.  Pa-  postulat,  tbid.  Sigoo  crucis  Jesnm  in-  585.  Laborautes  eancti  quieti  a  saeculi 
trem  consolator,  327.  Offert  reguum  vocaob  dracouem  interficit,  802.  Ab  cogitationibus,  679. 
Barachise,  328.  Quo  renneote,  relio-   Aeterio  adolesceote  seoex  de  vitce  io-       Lacrjmte  hic  lavaot,  post  mortem 

?[oeQ8  epistolam,  clam  fogit,  329.  Ex-  stitulo  consuhtur,  i6tV/.  Probnt  Aste-  uruDt,366.Lacryma)gaudiumpariunt, 
ensis  manibus  orationem  sextse  per-  rium  siti,  ibid.  Fontem  ad  sedandam  566.Deimisericordiamprovocaut,i6ic/. 
8olven8invenitur,i^td.Coactu8rever-  Bitim  illi  impetrat,  t6td.  Acacium  post  Lacrymse  Olympiadis.  780.  LacrymoQ 
tltor,  i&id.  Barachiam  regem  cooBti-  Berhoeee  epiacopum  ad  asceticam  at-  Dominse  perpetuffi,856.  Lacrymarnm 
tnit,  i^tcf.  EjuB  ad  Barachiam  oratio,  traxit,  803.  Ab  Asterio  invifiitur  ali-  donumterrapromissioni8,567.Lacry- 
329.  RorsuB  orat,  330.  Pauperibu8  dat  quoties  cum  munusculis,  ibid.  Fre-  marum  gladius  contra  cogitationeB 
veateB,  {6t£f.  Solum  cilicium  portat,  qoentiam  ee  visitantium  fugiens  et  exacuendu8,613.  Lacrymarumvirtus, 
ibid.  Herbis  tantum  victitat,33i.  Siti   honorem,  in  montem  Sinseumconce-    682. 

Iaborat,i6id.  DiaboHtentationibasim-  dit,  803.  Ibi  ecclesiam  exstruit  et  Lacrymaturomni  dieAbrahamere- 
petitur,  t6tV/.  Vezatur  spectrix,  332.  aramconsecrat,i6t(f.  Juliaui  apostatae  mita,  149.  Lacrymatur  Pammoo  ob 
Viacit  crucis  signo,  t6ta.  Bestiie  et  morsillidiviDilusiDdicituriftK/.llIum  duas  causas,  perditioocm  comptse 
occorrunt,  ibid.  Biennio  Barlaamum  bseretici  de  suse  hsresis  commuoioue  mulieris,  suam  negligentiam,  524. 
qucerit,  t6tV/.  Tandem  invenit,  333.  infamaut804.Antiocbiamprofici8citur  Lacrymatur  jugiter  Arsenius,  531. 
Barlaamilli  bene  precator,  ibid.  Nar-  ad  coDfutaodos  hsereticos,  804.  Puer  Lsetitia  spiritualis  diemoDem  viDcit, 
rat  patris  cooverBionem,  333.  Ejus  vi«  in  puteum  lapBus  ejuB  meritiB  serva-  47.  Lsetitia  abundarc  oportet  Deo 
giliffietnoctorasoratioQes,  334.Eja8   tor,805.  Divertit  ad  beati  Pauli  lati-    Bervieotes,  751. 


L\ 


INDICBS  IN  VITAS  PATRUM.  ui 


LapidcB  _portaDdo   et   rcportando  Macario  Romaoo,  22S.  Post  peccatum  tur  a  Theophilo,  Scrgio  ct   Iligyco, 

excrcctur  Eupbraxia,   355.    Lapidcs  aMacariopatratumfugiuot,230.Trien  225. 

prctiosos  projicit  io  mare    mercator,  DiopoBaiteotiseelapsoadeumdcm  re-  LoDgious  abbas,  599. 

Dc  propter  eos    occidatur  a  oautia,  vcrtuutur,  230.   Duces  euDt  itiDeris  Loqoacitas  tacituroitate  reprimen- 

929.  Theophilo,  Sergio,  et    Hygioo,   231.  da,  687. 

Lapso  (pro)  dod  lapsus   pcBoitcn-  LeooesversaDtur  cum  seaeiaeodem  Loquaris  taotum  rogatus,  598.  Lo- 

tiam  facieos,  veuiam  impelrat,  5?7.  cubili,    863.  -  Odteuduot     erraatibus  auitur  Deus  nobis  per  creaturai  et 

Lapai    diacooi     poeuitcotia     vera  viam,  816.  divioas  Scripturas,  808. 

mirncula  declaralur,  577.  LcootiusvidetaDgelumaUariastaD-  Lot  abbas,  596. 

Lapsu  homioum    dcemoo  Ifletatur,  tem,  SGi.LeoDtiusuDoisquadragiDta  Lucius  abbas  prsclare  LoDgiooad 

556.  DOD  recedit  a  templo  beatas  Marice,  ioterrogata  respoodet,  599. 

Laqueos  diaboli  quis  cvadat,  551.  878.  Lucrum  fratris,  lucrum   Dei.  632. 

Lascivia  puellarum  foutis  exsicca-  Leprosus  clam  fovetur  ab  Aoasta-  Lucrum  fratris,  fructus  tuus,  635. 

tiooe  et   capillorum  caoitie  puuita,  slo,  159.   Oratiooe   Basilii    saoatur,  Luctus  salutaris,  566.  Luctus  do- 

798.  if^if^'  ctrioam  omoem  io  se  habet,  et  io 

I^toius,  quiaMsesymae  mooitis  ooa  Libaoius  coodiscipulus  Basilii,  153.  cella  queereudus,  610. 

paret,  bsBret  cum    curru   immobilis,  Libaoiusad  iautammeosamBasiiium  Lumbos  fuoe  coDstriDgit.  Simeon 

832.  SoIviturMeesymoBprecibus,  t6id.  vocat,  15i.  Stylites,  170 ;  palmis  Heliodorua,  8i9. 

Latro  Jooathas  ad  columoam  Simeo-  Liber  quis  a  muodo,  563.  LuxmoribuDdum  ciogitOnuphrium, 

nis  Stylit»  velut  ad  asylum  coofugit,  Liiberalitasdaotiscruciculamargen-  *03.        .      ^^                     ^      ^     .. 

etexspirat,  173.  Latro  cooverlitur  ab  team  quam  solam  habet,  180.   Libera-  Luxunam  labore  superaodam  figoh 


osteodit,    922.    Latrooum     prioceps  lerevultdari  iubeotis,  198, 199.  Eius-  dff.moo  acceodit,  156. 

Cyriacus   periculo    eripitur  propler  dem,  xeoodochia,  gerootocomia  et  Luxuriosa  ub  iogressu  teaipli  divi- 

iaraotes  a  niorte  servatos,  91 !.  moaasteria  aBdificaotis.  203.  Josaphat  nitos  repellitur,  387. 

LatroniaousduxioScythiacompre-  [^   pauneret,  324.    328.  331.   Marci.  Luxuriosus   iostar   porci    difocile 

heodit  Epictetem  et   ^ 

Ejus  crudelitas  io  oiart^ 

Obrigescit,  illis  visis,  2]  _  _ 

corripitur,  219.  Suffocalur,  ibid,  ralitas'  stupeoda   JoaDDls  Eleemosy-  Macarius  qulDquagiota  miUiumoio- 

Laudanda  alieoa,  625.  narii  ex  ejus  tesUmeoto  perspicitur,  nachorum  Pater,  235.Macarifie  lloma- 

Laus  AntoDii,  58.  Laus  propriaest  203.Liberalitasiopaupere8h»reticos  nivitaeiu8aueauctore8,234.  Ejustpe- 

fugieoda,  591.  Laus  humaoa    oociva  coovertit,  171.  luuca,  228.Bi|^Dacolocrucis  se  muuit, 

et  pcriculosa,  627.   Laus  scriptorum       Liberum  arbitrium   astruitur   121  i6td.  Formaejuscthabitus,  i6i'/.  Ho- 

Athaoapii,  873.  Laudes  Abraham  ere-  255.  Liberum  arbitrium  facit  ut  in  gatquidiomuudorerum  agatur,«&t(f. 

mitffi,    149.    Laudos    Basilii   niagoi,  nobis    virtotem    adipisci   situm  sit  Cujassit,etquomodoeoveDerit,eDar- 

161.               .     ,,.    ,  acceJeote    tameo    Dei    «ralia,   288!  rat,  228.  Leooes  illi  familiares.  im 

Lausus  qois,  704.  Lausus  omoia  a  Liberi  arbitrii  dcfioitio    277  Eaoptiisfugit,  tota.  Duxviae  ejusRa- 

se  abdicat,  789,               ,    ,     ,,,              Libido  etiam  vivit  in^eolbus,  578.  P^*?»' 229.  bisparentc aog^^^^^ 

Lautiores  cibi  lo  Paschate,  115.  LibidiDisleDtatiomolestiissoperBoda  «''«1°  ^'*  dirigitur,  tbtd.   Signaculo 

Lavacro   lo  mooasterio  exstru^o  533.   Libidioia  ioflammatio  pSena  est  cracissecoDtradraconem  inunit.228. 

foos  miraculosus  arescit ;  destructo,  pravioris    peccati,    551.    L  bidluem  Cruce  variaa  diaboli  pelbt  phaotasias, 

iterum  fluit,  885.  clffimooes  iDceodunt,  316.  *^'''\^i^^''*"T?  '^-^  °?">»«';^ *?«?'«  «P" 

Leseoa  aoachoretsepedibussupplex       r-uA-                       1    •             .  paret,  230.   Decipitur,   tbtd.    Leooes 

advolvitur,  54c'.  LeaBoae  ctEcis  catulis       Libidmosarum   cogitatioDum    trea  fugiuotpostpeccatumabeoperpetra- 

visusab    aoachoreta   redditor,  640.  causae,  caro,  motus  aDimi,    diemon,  tum,t6tURedeuDteo  poeaiteute.  im 

Leeeoam  ligataui  simplox  obedieotia  '^*.               ..           ,     .  .          ,  „,  CoiloteDUstrieooio  stat  sepulius  Ma- 

adducit,  502.                                             LigDum  aridam  plaDtatom  ab  El-  carius  iu  tsrra,  230.  XL  dies  et  ooctes 

Lectus  Autooii  juocus  et  cilicium  P>d*Ot  crescit  10  vitem,  769.  fleiis  geoibus  iu  eodem  loco  aiaoet, 

velouda  humus,  88.  LectusDomoio-  ^.P'"°®"^JA'^'"?*!*  d»8CipQlus.  844.  i^ir/.  Christus  ei  apparel  In  spelunca, 

nis  curat  aegrotos,  761.  Sileotium  sibi  lodicit,  tftid.  A  Marooe  ibid,  Beoedicti  ab  eodem  Tbeophilu?. 

Legis  aDliquflB  et  DovflB  differeotia,  instruitnr.  tJiflr.MorbidosetdffimoDia-  Sergius.et  Hygious.ducibusleooibus 

256.   Leges  geotium   deos  puoiuot,  cos  cural,  845.  bub  dio  degit,   tbta  ad  mooasterium  reversi.fratribus  visa 

308.  CoIicosdcIoressaDatsiffDocruci8,t6i(i  narraDt,23l.MacariusiEgyptiusmor- 

LeDticulffl  graoa  tria  Degligeos  pu-  "^,"^  viper»  morsus,  tbta,  Beoigous  tuum  adfldeicoaQrmationemsnscitat 

nitur,  546.  esl  et  Iiberalis  in  c»cos  et  paupercs,  720.  Antonium  invisit,  585.  Mire  opc- 

Leo  humilis,  sileos,  etc,  896.  Ut  ^^\^.'           ,        .             •       ^.       .  rosus,  585.  DaemoDem  vicit  flducia  et 

ali03liberet.seveDdit.896.  Marlyrio  ,,i'"l8V*^  ®JL^?°*®f  «on^i°c°?>i   ^li»  fortitudioe,  585.  Fatigatua  ab  aogelU 

afficitur,  ibid.  5?2,  574,  865.  Liogu»  custodia,    607.  defertor,  6*9.  Paralyticum  verbo  sa- 

Leoois    epistola    super    tumulum  L»uguaBjaDuacIaudeDda,615.Lioga®  uat,  f«</.  QuiDqueDoio  «uggeslionem 

sancti  Petri  posita,  apostolica  maou  JncoptioeDtia  stabulum    Bioe  japua,  explorat,653.XCaDuis  vixit,  el  ex  iis 

emeodatur,  906.  Saoctus  Leo  Eulogio  ^-  Liogu»  ruloam  deprccaturSisoi,  ^x  io  solitudiue,  719.  Ob  maluritaUoi 

per  visum  se  exhibet.  i6id.  Ad  scpul-  570.    Liogu»    reteotor,    passiooom  dicitariMti6apwYipwvi6trf.XLanuosDa 

crum  saocli  Petri  audit  sibi    peccata  reteotor,    571.    Linguam     refrenaas  lus,  coiitra  spintus  valet,  gratia  cora- 

din)issa,pnsterimpo8itionismanuum  ubique  peregrinus.  est,  599.  tionumetprophetieBdonalur,  719.  Sa- 

907.                                                          Llsioter  JoannemEIeemosynarium  cerdosordinatur,  t6tV/.  Joannemdisci- 

Leo  anachoretae  convivaeique  obe-  et  Nicetam    patricium   componitur,  pulumspirituavaritiffitentandumprs 

dieDs539.Leo  seoi  cubile  oedit,  651.  186.  videt,  t6t(/.  lu  extasi  frequenter.  720. 

Leoobtcmperatjussusdiscedere,  878.       Litigare  nascit  discere  religiosos,  Curequaprffistigiisamatoriisappareat 

Parcit  abbati  se  ad  devoraodum  com-  515.  quiedamfemina.revelationecognoBcit 

ponenti.891.LeoGerasimum  semper       Litterasparentura  etamicorumnon  i^iV/.  Aquffi  benedictffi  virtule  phao- 

comitatur,  quia  ex  ejus  pede  aculeum  apertas  exurit  Maches  ne  distrahatur,  tasma  a  feminadepellit,  720.Ut  homi- 

extraxerat,  893.  Asim  pascendi  curam  550.  nes  lateat,  cunicnlos  fodit,  ibid,  Ora- 

gerit,  ibid.  Asino  per  furtum  sublato,       Liturgiam  scribit  Basiliue  divinitus  tiones  xxiveundo,ettotidem  redeundo 

eius  offlcium  ferendo  aquam  supplet,  edoctub,  155.  recitat,t6id.  Dffimonem  gnlosamejieit 

totr/.  Asinumreducit,  894.  ObitumGe-       Locus  judicii  etpGBuarum,  226.Lo-  oratione  et  j[ejuDio  septem  dierom, 

rasimi  abbatisdeflet,t6i^.Noncapien8  cus  qui  obest  saluti,  mutandus,  582.  721.— MacariusAlexandnnaBpresby- 

supermorteGerasimisoIatium.  super  Loci  stabilitas  fetificat,  586.  Loci  sta*  ter  Gellarum,  721.  Noaconcupiscen- 

Bcpulcrum  ejus  ooioritur,  i^ir/.    Leo  bilitas  servanda  in  tentatione  propter  domamagoodocetur  Aotonio  ramis 

iter  Joaooi  anachoretse  priebet,  917.  varia,589.Locum  in  sepulcro  medium  palmarum  quas  concupierat  divinitas 

Leoui  imperat  Sergius,  899.  Lcooem  mortuo  JoaDoiEleemosyDario  ceduot  torrefactis.  tMe/.TeDtatnradiaboIoin 

pascit  quotidie  Paulus  Ilelladicus  oe  duo  episcopi.  203.  Loca  sacra  Jeroso-  solitudioe  specie  cameli  cibis  onueti, 

lo^ditaliguid.  911.Castigatimmorige-  lymis  lostrant  Basilins  et  Eubulus,  i6id.  Oratione  phantoama  pellit,  t^ti. 

rum.   t6iV/.  ALeone  pascitur  Simeon  154.  Item  Paula,  404.  Kide  Peregrina-  Ejusdictum  ad  tribunoa,  quibasmon- 

priscui,  817.  LeoneBfamiiiares  sancto  tio.Loca  Jerosolymifl  religiosa  viBun"  duB  illudebat,  721.  Domat  cibi  conca- 


Liii  INDBX  RBBUM. 


uv 


pisceDtiam.u^am  ad  fe  mideam  fratri-  in  eo  aimplicitas  et  animi  paritas,  829.  nacbum  et  ad  ssculum  properantem 

bus  traDsmitleDdo,  ibid,  Si  quid  ab  VenalioDem  Dei  Bpiritualem  ioelituit,  ad  saniorem   meutem  reducit,   573. 

alio  prtBclare  factum  audiyit,ardeDter  ibid,Ab  imperatoris  ducibus  boDora-  Pastoris,  pcBDiteDtiam  lapso  priBscri- 

eflecit,  itid.  Aouis  vii  tanluui  cruda  tur,  t6i'y.  Statuas  ▼ivas  mortuis  prse-  bcntis,  GOl.  Be  abbalia  mtranda,  746. 

comcdit,  i6td.  Tanlum  buccellali  co-  »tare  imperatoridiceodum  curat^tMd.  Gelasiee  iDJuriam  condoDantis,  780. 

niedil,  quaDtummaouaexlageDa  an-  Femioam  ab  iogluvie  saDat,  830.   A  MaDsuctudioemirato  priDcipipersua- 

gueti  oris  efferre  po«set,  ibtd,  Lage-  puella  dsemoaem  magicls   praestigiia  det  saoclus  JoaDDesBileemosyDariuB, 

uam  illam  publicaoum  suum  vocat,  luductum  pellit,  t&ic/.  DflemoDi  plurea  499.    Mansuetudioe    Anum  tatronps 

722.  Somnumsuperat,  yiginti  diebus  accusaturo  siientium    imponit,   830.  couyertit,   752.    Mansuetudo.     Vide 

»ub  tcclum  non  ingredieoSft^id.A  spi-  Reos  nominare  jubet  pr8ecipuo8,830.  Beoigoilas,    lojuriarum    oblivio,    et 

ritu  roroicatioDis  teutatus  culicum  bo  Aquse  signo  crucis   benedictse  gustu  Trauquiliitas. 

mor?ibns  exponit.  ibid,  Visit  sepul-  insanam  mulierem  curat,  830.  Jgue  Manusoccidcre  Cononem  yolentium 


D8emonibu8  ixx  occurrentibus  non  i6ie/.  Aquabenedictapericulainabor-  Acepsimam   83^!"""""" 

lerretur,  t6tW.  Jurat  dajmooibus,  ibid,  tioois  pellit,  831.  Exbortatio  ipsius  ad  \fornn««»r'xrnoD«,K^«  ^»-  .«^        w 

Nomeo  Domini  slrict®  diaboli  rbom-  Tbeodoretum,  ibid,    Sepelitur   apud  di7vUam  nLn J[^rf/    vtrr*^®f  "*" 

phffiffi  opponit,t6i(/.Tentalur  esuriens  ApbraatemetTheodo8ium,t6trf.Mace-  t^  tnf^,^^^,,'^^^ 

Ldierum'  iuedia,  723.  Specie  puell»  dSnius  episcopus  Constautioopolita-  L^^^mm^grp'^^^^^^^^^^ 

=oX^att  r^VuU^^n^^^^^^^^  ^r  -»--'^»>Aoastasioe,cUur,  Aens   i^^^^^^^^^ 

.•6.ULactaturaburala,|A.^/,Eidem  Macbes  ad  detractlones    et    yerba  S^iSrX^^s^^u^nt^ 

^utrTa?e"m^rnaTo»^^^^^  tTn.tSi^a.^^^^^^^^^^            !^  ^li  '''''''Z^'  ^*"^^-  Tbeclam^^^rd'. 

sium,723.  Jejuniumeiusportenlosum  Jraha^ur  6^^^^^^^  Marcellusxxxvannos  in  Scytbima- 

quadra«esimale  ,    nilil    comedeotis  MacnusJaneVt  vino  ab8tinens.866.  &*a?',rwSnL'H!M^^^^^^ 

prater  pauca  cruda  crambes  folla  die  xa^^^^JI  .o...^«.  «jnj     ai9   TTno  ^*'^®®!"  ScythiotaB  dicta  et  Vita,  908. 

Dominico,semperquestaotis,723.Stu-  .„!!\fAy?/^l\^*/l?J^^^^^^  v a;^' m  °!  ..MamanusGy.rooriundusnobilis.so- 
pori  est  monachis  Pi 
Pachomio  miraculose 
Diesquioquestatuit 


tot(t,  uffimon  insiar  uamm»  ignis  ooi-    ITuTa  "  r«7i  iAv^ tJ.^v^V"»  •'l"*-  v**»'"*'  ''•'""'"'tV  *"?"*"« 

niaiDceUacjusexurit,t6trf.Pre8byte-  M^r^?!  I^a!^'^..^}  ,.«ir«u     ^iq  ?i^>n»t?»adumbratur,807.  Olei  lecy- 

rum  caocro  laboraotei.quia  consJius  i|j?^'''f,.:^??i  ^^vnFn   i^n  '  J**"'  *^  ^"^  cellam  defertur  ul  virtu- 

fornicationisaacriHcaverat.postcon.  Magi  pel  unlur  ^gyplo,  340.  tem  concipiat,    807.  Saoat  precibus 

fessiooem   peccati    et   emeSdatioois  Magicoslibros  exuritTbeudas,321.  daemoDiacum  etiam  abscos,  t6tU  Epi- 

FpoDsiooem  curat,724.Diyersffiej^^^  .Mog.stnaDus  adolesceos  formosus  ecopi  ad  eum   conveoiuot,   808.  Ab 

cellffi,  724.  Varios  dffimoniacos  curat;  TWnem  servat,  781.  Marlyr  evadit,  Avito  conveDltur,  808.  OfficlomNouffi 

jLiJiLt.,i: 1..4: 1 tota.  Bimul  celebrant,  t^tV/.  Vidcnt  pe  invi- 

cem  spiritu  etiam  corpore  abi 

aanat  oleo  et  aqua  benedicta,  tAid.Va-  /w  V.TnrfS^-Vn^^i^In^^nJpr^^  1***^;««  T®""  .«<*  *?P«?l"m  ^on 

n«glori(B  virifiter  resistlt,  ibid.  Miro  '^Vu^n  "n;m:fi?i?M^^^^  *'*'  809.Sororis  fihi  eleemosyoj 

nn«rARARfniirlLvPTi.n»Pm.«  ^nrnom  MagnaoimiUsIsidor  bumiiiaotiBse 


t6{/if.MuliAremparalyticamoleo  sanc-       xfn««-  ^^^n^^^ ;«  .««.f.:»^^»:/^  rtnR 
to.anat.  ibid.  kevim  daBmoniacum   vutteverS  -  '■'°-^-"— — '^ 


tinet  in  mairimonio,j/  /0.  cem  spirilu  etiam  corpore  absentes, 

et  episcopi»  reverenda,  t6i</.Sororem  ad  aspectum  nonadmit- 

ft  in  pauperes.  tbid,  lit,  809.Sororis  filii  eleemosyoam  re- 

0Dere8eaffligit,vexaDtem'8e  carnem  .  «lagnanimiUsIsidorihumiliaotiBse  gnuiiquia  resneclu  coguationiB  data, 

vexans,  t6t(/.*^Sputo  iiluminat  c»cum  f?"^?*.'*'  ftresponden  isdiBmonibus :  iiid.  Arium,  gabellium,  Euchitas,  et 

hyffinffi'catulum,725.Hy«naeipelIeS  illl^.UVp 'inv^°n^^              ^*""'"  '''''  ManichffiospppugnattA/dZ^^ 

Dromunere  deferl  tW  Adiurathv.-P-  «ubtus  me  invenio,  66».  decretisecclesiasticiB.tfttV/.Abraamen 

Samne  pauperumfvesVo^^^^^^^  Magnitudo  beneficiorum  Dei.   280.  cpoyertitadPascbacelebraodummore 

ret,  ibia.  Ei  asseDtieos  capite  aoDuit  Majoribua  et  cooBtaoeis  cedeodum,  HiCclesiffi,  809.  Ei  vivo  oratoria  erecta, 

hyoBna^tTnV/.Hnminonspuit  post  ba-  ^28.  ibid.  Nititur  igpotum  habere  sepul- 

plisaium  lx  anni?,  ibiJ,  Forma  eius,  ^***  horret  qui  peccata  horret  et  crum,  tbid.  Reliquiae  ejus  decenter 

t6id.  Palladio  tentato  ut  recederct*  omnes  diligit,519.  Mala  nobis,    bona  asservat®,  809.    Marcianus   Eusebii 

quod  oliosus  sederet  in  cella,  consi-  Deo  tribuenda.668.Malo  proposilooi-  patruus,  810.  Eusebium  cum  fratre 

linin  suggeritrespondendifSe  propter  ^^^  agendum,  licet  boni  spcciem  ha-  ad  monasticam  vitam  adducit,  811. 

Dcum  cellee  custodire  parietes,  725.  *>eat,  766.  Marcionit»  aJorabant  serpeotem, 

Marco  ab  aogelo  commuoioDem  dari  Malarumcogilationomsemioosuffo-  635. 

ex  ara  videt,t W.  Macarius  doos  deli-  caoda  pulchre  docetur,  578.  Marcus  mortem  soam  prsvidit,  638. 

ciosos  juveoes  probat,  528,  651.  Ma-  Malcnosetconservacamelosdomini  Ejus  mira  obedientia,  521,  617,  618, 

carios  pro  fornicatore  haberi  se  pa-  consceoduot,  96.  Ad  Bomaoa  castra  Marcus  Eucharistiam  aDgeli  maoiboB 

titur,  515.  623.  Detecta  calumoia,  oe  ▼eniunt,tAirf.Jungil  se  rursum  mona-  accipere  8oIitus,725.  Vetus  et  Novom 

hoDoraretur,  io  Scythim    fugit,  516,  c^i»»  «^«^-  Teetamentum  tenet  memoriter,  ibid. 

624.Macariusmortuumsascilat,utubi  Maleficium  amatorium,  15().  Ejus  virtutes,  ibid.  Secum   et  cum 

8it  depositum  iodicet,  650.  Macarius  Malleo  excitat  fratres  Adolius,  769.  diabolo  disputAt,iD  omuibusse  humi- 

vigiott  aooisoec  paoenec  aqua  nec  Mandatorum  observatio  necesFaria  lint,  t6rr/.  Marcushcbdomadasjejunat 

8omno8atiatu8,660.Macariu8laudatu8  nt  quis  ad  Deum  a«cendat,245.  Man-  865. 

tacet ;  coutemptus^verbacediHcatiouis  datorum  observatio,  custodia  nostri,  Mare  oratione  Besarionis  dulcescit, 

)oquitur,569.  51acariu8obunum   vini  ^38.  632.  Mare  Rubrum  duo  monacbi  pe- 

calicem  se  aque  abstioeotia  castigat,  MaDducaDtemmooacbumqoemdam  dibus  perambulaot,  898. 

569.xMacariu8  quemdam  sitientemum-  °o°  ^***''  Sol,  539,  569.  Maria  virgo  (B.)  com  Joanne  Bap- 

bra  solatur,  659.    Macarius  divinitiiB  Mane  de  onnnivirtute  cogitandum,  tlsta  et  evaogelisla  apparet  Cyriaco, 

traofertarultra  flumeo,  619.   Maca-  162.  Maoe  proposita  reoovaoda,  6h3,  878.  Beata  Maria  virgo  propterNesto- 

rius  presbyter   et  prsefcctuB  Ptocho-  ^*«  Maoe  oraodos  Deus,  684.  rii  libros  cellam  Gyriaci  intrare  recu- 

tropbii,iD8igoi  asto  virgioem  ab  ava-  Maoicbseus  presbyter  charitate  ae-  sat,  ibid.  Bcata  Maria  virgo  a  purro 

ritia  reduxit,  712.  Ad  ceotum  aooos  nis  cujusdam  coovertitur,  616.  Maoi-  quodam  prsB  pecuuia  ellRitur,  166. 

▼ixit,  t^if/.  Macariusjuoior  occasiooe  cbeei  refelluntur  de    duobus  princi-  Huic  miro  modo  prffividitUeos,  t^tV. 

cffidisinvoInntariflBsolitudinemingre-  piis,286.  Beatse  Marioe  promptum   sobsidium 

ditur,718,  948.  Tribusannissinetecto  Mansuete  ad  pGenitentiam  peccan-  ergaMariam^gyptiacam,389.  BeatsB 

in  solitodine  manet,t6t//.De8puit  dfie-  tes  monendi,  601.  Marieimago  It^elmago.BcatBeMarise 

monestibid,  Macarius  ex  vicaria  mo-  Maosuetudo  dffimoDibusest  terrori,  commeodata  oxor  a  marito  alio  pro- 

nasticffi  se  dedit,775.  —  Macarius  ar-  513.  Mnosuetudo  In  servoa  polcbre  a  ficisceotc,  com  filia  a  morte  prsBser- 

chiepiscopus  Jerosolymitanns,  866.  BanctoJoanneEieemosynariocommen  vatur,  882. 

Macedoninsversaturinmontlumca-  datur,  193.  MansuetudoJoannisElee-  Maria   neptis    Abrahce    septennis 

cuminibus,  828.  Annis   xlv  in  fossa  mosynariiineleemosynseimpostorem  disco  Psalterium  et  Scripturas,  3()8. 

Btans  8ub  dio  vivit,  ibid.  Cibus   ejus  i96.Eju8dem,convitiatoripauperidari  Viginti  annis  patruo    convixit,   369. 

hordcum  agua  madefactam,  t6ta.  A  Jubentis  quantum  iollere  vellet,  198,  DaBmon  in  eam  armatur,  ibid,  Gon- 

FlavianoepiscopoAntiochenoiDsacer-  i99.ApoUoniimaledicomPhilemonem  Btupratur  a  monacho,  i6i(/.  Plaogit 

dotem  oooptatur  inscinB,  829.  Magoa  conyertit,476.ApolliDi8  afflietani  mo-  secum  peccatum  suam,  ibid,  DeaerU 


LV  INDICBS  IN  VITAS  PATRUM.  Lvi 

gatruuausequeslabulario  locat»  369.       Maritus  moribus,noD  majoribus  eli-   luoria  ffiterui  eupplicii  rcvocat  a  lap- 
ieuuio   luxuriatur,  370.  Merctricio    geudus,  340.  8U,  654.    Memoria    mali,    iguis   sub 

habitu  ioduta  coram  Abrahampatruo  MarmoradiversaimperatoribusiQi-  palea,  660.  Memoria  suppiicioruin 
nescia  comparet,  370.  Compuogitur,  tio  imperii  osteudit  eoleat.ut  mouu-  ceternorum  frater  sororem  merelri- 
ibidXluin  Abraham  patruo  suo  redil  meotum  ex  certo  geuere  ezBlrui  cu-  cem  coovertit,  quffi  in  itiuere  mori- 
ad  celIam,372.Reclusa  in  cella,  poBni-    rent,  188.  tur  et  salvatur,    677,    678.    Memoria 

tcntia!  se  actibus  couiicil,  t6tV/.  Pceui-  Maro  nub  dio  vivit,  833.  Ex  dsmo-  diviuse  prffiscntiffi  sancti  Ephrxm 
tentiameibi  acceptumDeusdouo  eisa-  numfanooratoriumfacit,$6i^.Morbo8  duas  meretriees  convertit,  16K.  Me- 
nitatum  collato  ostendit,372.  Quinque  corporum  curat,t6iV/.  Animi  affectibus  morianoviftsimorum.  P/cftf  Novissima- 
annisp(Buitentia*expIotismoritur,t6tV/.    medetur,  844.  Feliciter  moritur,  ibid,    rum   memoria.    Memoria    Ammouii 

Maria  ^tlgyptiaca,    382.  luveuta  a   Pro  corpore  ejus  coutenditur,    ibid,    stupenda,  716.  Item  Erouis,  73^. 
Zosima  atibate  in  eremo   fugit,  384.       Marosas  abbas  insig^uis  exercitator,       Menas  diaconus    monaslicum   bv 
AppellatZosimamsuo  noroinesibiha-   813.  bituui  deserit«  897.  A   Simeone  Sty- 

ctenus  non  visum,  383.  Mutuo  beue-  Mars  non  est  deus,  ct  quare,  307.  lita  divinitus  aguoscitur,et  ad  moi:a- 
dictionem  petuut,i6tV/.Divinitusdocta  Martha  Marise  jungenda  est  neces-  sterium  suum  remittilnr,  »2»i</.  Ejui 
povit Zosimamessepresbyterum, i6tef.  8aria,id  estcibuscorporalisspirituali,  pcenitentia  post  fugam  Deo  grata  bi- 
Adjuratapriorbeuedicit,885.  Mutuas    509,603.  guo  ostendilur,  898. 

orationes  postuiunt,t6i</.  Suspensa  in  Martinianusmilitumprffiposituspro  Menuas  OBconomus  Ecclesis  Ale- 
aere  orat,  t6t(/.CorrigitZo8imam  suB-   filia  orat  Autouium,  48.  xandriu;c,  180.  Mennas  vicedominui 

picantem  illam  spiritum  e98e,385.  Si-       MartyresEpictetuset  Astiondiaboli    Ecclesiae,  202. 

gnat  se  signo  cruct8,i6ir/.  Exponit  Zo-  vocantur  a  judice  Latrouiano,  218.  Mens  quomodo  semper  cum  Deo 
simfiB  anteaclam  vitam,  386.  Jcrosoly-  Murtyribus  scptem  totidem  corouffi  esse  possit,  767.  Meus  humana  quo- 
mam  navigat  libidiui  dedita,386.  Acta    deferuutur,  638.  modo  fiat  veldffimou  vel  be&tia,  767. 

sua  in  navirecenset^i^ief.Etiam  Jero-  Martyrium  desidcrat  Antonius,  47.  Mentib  puritaui  studendum,  335. 
8oIymalibidiuibu8ince8tavit,387.Non  Murtyrmm  nobiie  et  preeclariim  }vii  ftlercator  Aiexaudriuus  iu  pauie- 
admittiturintra  tempiumdivinitusre-  mouuclioruni,  2^6.Martyrium  Epicteti  res  benignus  Puphnutin  ffiquatur, 
pulsa,387.!ntelligen8  se  ob  Bceleraab  et  Astionis,  216  et  tiqq.  Basillffi,  348.  757.  Monachos  pascit,  ibid,  bfficulo 
aBpectusanctfficruciaarceri,  compuu-  Eugeniffi,i6tV/.Milidi  cum  duobusdis-  renuntiat,t6ie/.reIicitermoritur,t6iV/. 
gitur,387.  Imploratsuffragiabeatitsi-    cipulis,  585.  Leouis,  896.  Merces  operum  in  die  judicii,  ifSi, 

mffi  virginis  Mariffi,t6i(/.Proponitcor-  Mater  Theodori  venit  ad  Pacho-  Idem  asseritur  ex  historia  de  Lazaro 
rigere  vitam,t6tV/.BeatffiMariffi8ufifra-  mium,  125.Fiiium  repetit,  ibid.  Miro  et  E()ulone,  ibid,  Parabola  regis  qui 
gio  libere  templum  ingreditur,  ibid,   modo  conve<*titur,  126.  nuptias  filio  fecil,  262.  Ex  paraboia  x 

PavimentumtemplioBcuiatur,388.0ra-  Mathoisjactantiam  fugiendam  esse  virgiuum,  i6ic/.£x  Scriptura  Novi  Te- 
tiaBagitDeiMatri.iAu/.Vocemissacoeli-   docet,  593.  stamenti.  ibid.  Ex    prophetis,    ibtd. 

tus  docetur  quid  facere  debeat,  ibid,       Maltas  incendi  jubetPachomiu8,ut   Mcrces  bonorum  operum,  114. 
Tres  nummos  ad  comparandam  an-   avaritiam  puuiat,  131.  Mercurius  (S.)  Julianum  interemit 

nonamdivinitusaccipit,388.Eccle8iam       Mattula  Eulalii  igue  perstat  illffisa    in  Perside  loco  Assia  nomiuato,  223. 
sauctiJodnnisBaptistffijuxtaJordanem    aliis  conflagrantibus,  in  testimonium   MercuriuB  gentilium  deus,  306. 
ingredilur,  etin  ea  communicat,i^tV/.    vere  humilitatis,503.  Meretrix  Pelagia  convertitur,  202. 

Auni  xLYii  in  8olitudineagit,388.  An«  Matutina  oralionis  hora,  103.  Ma-  Meretrix  convertitura  fratre  euo  mo- 
nis  XVII  tribus  panibus  victitat,  ibid.    tutmffi  laudes,  342.  nacho,  532.  Meretrix   Maria    accedit 

Conflictatur  memoria  prffileriti  luxus,  MaximinuB  episcopus  Jerosolymita-  eenem  Evangelium  legeatem  et  cou- 
t6tV/.Reei8tit  memoria  io  originiBBUffi    nus  baptizat  Basilium,  154,  155.  vertitur,  869.  Meretricem   resipiscen- 

convcrBionis,  389.    Promptum  beatffi       Medicina  doloreni  auget,t37.  tem  monacbuB  nublice  ad  mona9t<*- 

Mariffi  BubsiJiumcontiuuo  experitur»  Meditatio  cubitum  euntium,  137.  rium  ducit,  201,  202.  Meretrices  duas 
t/>tW.Uerbi8  nutritur,i6{V/.  i£Ktu  algo-  MeditationinonprffivaIetdffiuion,645.  convertit  sanctus  Ephrsem  memoriB 
reque  cruciatur,  ibid.  Neo  hominem  Meditationes  duodaeim  anachoreta-  divioffi  prffiseutiffi,  168.  Meretrices 
nec  animal  viditanni8XLvii,389.  Viva   rum,  684.  uiultaB  convertitVitalius  emeudo  do- 

et  superstes  vultcelari,t6u/.  Petiteibi  Mel  optimum,  lagunculiB  pecunia  ctes  ab  eis  ne  foruicareotur,ll^,l98. 
vivifica  sacramentain  sacro  vase  ho-  plenis  ad  Joannem  Eleemosynarium  Meritum  etmerce8,336-Merita  dod 
norifice  afferri,  ibid,  Novit  absentis  transmissisinscriptum.lS^.Meilisexi-  tempore,  sed  amore  pensania,  38. 
monaBterii  secreta,  390.  Edito  signo  gui  suavitate  captuB  homo  auumperi-  Menta  vit»  poBt  mortem  quisquere- 
cruciB  Buper  aquaa  Jordanis  ambulat,    culum  negligit,  272.  cipit,  259.  Merita  diversorum  operum 

390.  Sub  obitum  Bumit  sacroBanctam  MeianiavariamuneraoffertPambo,  eadem,601.  Merita  et  demerita  cujus- 
Eucharistiam,  ibid,  CorpuB  ejusexa^  7l5.Melania  Romana  Bcnior  sub  Va-  quequidam  ex  vullu  post  communio- 
uime  aZosima  invenitur,  391.Leo  pa-  luute,  772.  Nitriffi  montis  patresinvi-  uem  aguo8cit,676.  Meritorum  ordiue» 
rat  ei  sepulcrum,  391.  eit,  773.  Medium  anuum  apud    illos    quatuor,  520.  Meritis    Antouii   Deus 

MariameretrixBeneslegentesEvan-  agit,  i6t^.  SubmiuiBtrat  iu  vili  vesta  omnia  concedit,57.  Meriti»  sanctorum 
gelium  accedit,  869.  A  turpi  vila  ad  captiviBmonachiBDacefBaria.idti/.In-  stat  munduB,  492.  Meritis  eanctorum 
meliorem  convertitur,  ibid,  cluditur,  se  aperit,  dimittitur,  ibid.    igclB  etaquffipanno  deferuutur,  88S. 

MariainfanticidanavivectHDonpro-  JeroBoIymia  monaBterium  virginum  Milidi  marlyrium  cum  duobus  di- 
grediturDaviB,882.  Eain  Bcapham  ex-    ex8truit,t6i</.Peregrinosvoticausa  ve-    scipulie,  585. 

Sulsa  et  submersa,  navis  cursum  per-   nientes  excepit  anni8xxxvii,773.  Non       AlilitiBoratio  Beptieaper  diem  repe- 
cit.  883.  tenetur  affectu  unici  fiiii,  773.    Ejub   tita.  882. 

Maria  lacus,  712,  945.  heneficentia  toto  orbe  nota,t/>tV/.Con-       Mimua  BabylaB  convertltur  audita 

Marina  virgo,  393.  De  ejne  salute  tinentiam  conjugibus  Buadet,174.Item  Evacgelii  sententia.  870.  Rsligiosum 
BolliciluB  pater,  i/»if/.Mutato  habitu  ct  muItisaliiB  ut  sfficulo  renuDtient,i6iV/.  habitum  assumit,  toi<f. 
Domine  in  Marinum.iugreditur  viro-  Moritur  Jerosolymis,  i6i</.  Melaniaju-  MiracuIaorationibusDOD  prfficeptii 
rum  monasterium,  ibid.  Instruitura  Diorviroxxvii  aonorumBuadetconti-  sauctorum  fiunt,  57.Miraculapi:r  ve- 
patre,  i^id.Ejus  pater  moritur,  393.  nentium,  774.Quomodo  suadietribue-  8timenta  et  oieum  benedictum,  127. 
Fqrnicationis  inpandocisfiliam  com-  rit,  i^i^/.  Ornamenta  sua  vertit  iu  or-  Miracula  multa  facit  Siaicoa  Stylites, 
missffiaccusatur,  i^iV/.Peccatum  uuod  namenta  Ecclesiffi,  t6tV/.  CngnatoB  ad  171.  Miracula  ChriBti,  257.  Miracub 
Don  admi8it,agnoscit  quasi  a  se  admi-    reli^Mosam  vitam  allicit,  775.  ad  corpora  sanctorum  Barlaam  et  Jo- 

Bum,  i6iV/.  Ejicitur  ex  monasterio.  et  MelantLia  ab  Eugenia  oleo  sacro  a  Baphat,  338.  Miracula  ad  martyrnm 
ad  portam  poenitet,  ibid.  Admittitur  quarlana,  curatur,  343.  Incesto  Euge-  reliquias  Apollonii  et  aliorum,  758. 
rurBUB  in  mona8terium,394.Villi88ima  niffi  ardetamore,  344.Eju8  domuB  igne  Miracula  qua  virtute  llaDt,  797.  Mirt- 
obit ministeria,  i6i//.  Moritur,et8exuB    de  ccelo  punitur,  345.  cula  pignuB  doctrinffi,   851.  Miracala 

ejus  cognoscitur,  394.  Quod  eam  im-  MelchiBedech  homincm  eBse  et  non  varia  eduntur  ad  Simeonis  Stylitffi  co- 
merito  afflixisset,  affligit  se  abbuB,  filium  Dei,  divinituB  Beuex  quidam  lumnamettumulum,854.Miraculacar 
ibid.  EjuB  calumniatrix  fornica   in  a    docelur,  636.  io  Ecclesia  fiant,   933.    Aliraculorum 

dffimone  corripitur,  ibi/f. Ad  ejus  cor-  Meiiores  smulatur  Antoniue,  36,  vis,55,  56.  Miraculis  firmat  fidem  Ao- 
pus  eadem  liberatur,  ibid.  nanctitaB    37.  tonius,  53.  Miraculis  et  curatloDiboi 

ejuB  miracuIiB  comprobatur,  ibid,  Melotffiquidsintetquideignificent,    convertit  infideleBThalelffiUB,  855. 

Maris  xxxvii  annis   inclusus,    837.    543.  Misericordia  Dei  exhiblta  ei  qui  ne- 

Non  mutat  male  sanam  habitatiooem,  Memoriasanctorum  ad  virtutem  via,  gaverat  Deum,  baptismum  et  profes- 
837.  Corpore  et  anima  castus,  ibid.  50.Memoriaffiternarumpa^narum,li8.  8ionemmonachaIem,579.Mi8ericordia 
FcBta  martyrum  cclebrat,  i^tV/.  Ejus  Memoriamalorumquedffimonesinfe-  Dei  Buperat  omnia  peccata,  648,  676. 
▼eftitui  et  victus,  ibid,  runtimperforabileBDoifacit,  599.M6-  MiBericordia  daDtU  crQcicalam  argen- 


Lvn  INDRX  BBRUM. 


LVIII 


taamqaam  Bolam  habet.  180.  Miseri-   imitatio,6ii.Monachie8tir6in  mon-  lites,  i70.  Monaeteria  ezBtrait  Anto- 
cordia  sancti  JoanniB  EleemosyDarii,    tem,621.  Monachi  decaspalloretma-    nius,  iO.Monaeteriaffidiacat  Joaonee 
pobltce  ee  certie  diebue  exponeulis,    ciea,  511,6^36.  MoQachihabitusinjpe-   Eieemosyuarius,  203.  Monasteria  in 
at  facilis  ad  ae  miaerie  esset  accenAus,    ratorio  pn£titautior,908.  Mouacho  ue-    ^ypto  varia,  538.  Monaeteria  mille 
184.  Ejusdem,  8ub  hoem  dici,  lacry-   gligeoli  professio  non   prodest,   426.   fratrum  subQrabbate,  714.  Monaele- 
mantisquodnemoafflictusadeeveDe-   Mouachoquatuorob8erYanda,529,680.    ria  alia  virorum,  alia  mulierum  716 
rit,  t6f(f.  Ejusdem  vuineratoeet  inlir-    Monachosemperagendumatquesiiu-    Monaeteria  femioarum  xii,  ADtiooi' 
mo8toventi8,182.1ofirmioribu8largio-   ciperet,  563.  Monacho  nulio  prffitexta    776.  Monaeteria  duo  exetrnit  Marcia- 
ree  eieemoeynaa  elargienti8,t&ul.  Cul-   locue  de8erendu8,588.  Monacho  velut    nue,  806.  Monaeteriorum  encomia  47 
tiore  habitn  indutie  petentibus  negari   in  exeilio  vivendum,  618.    Mooacho    Mooasteriorum  commoda,100.  Mona- 
non  vult,  idid.Ejuedem  pauperi  indu-   nihil  cum  campona,  924.  Monacho  ju-    eteriorum  deetructoree  vivi  ab  anffelie 
mentamenum  Oantis,  182.  Ejuedem,    veni  laboribuspotiusquam  eermoni-    exuruntur,  130. 
eidem  tertio petenti  dari  prsecipientie,   bus  opue,  709,  943,  984.  Monacho  ca-       Monastica  vita  qaarea  piie  virieeus- 
et    qaare,  io3.  Ejusdem  eervoe    eub   vendamulier  ne  ui  eal  inaquasolva-    cepla,  269.  Monaetica  vita  quoddam 
dnrioribusdomiuie  detentoe  emeutie   tur,  933.MooachumiEgyptiumTheo-    martyrii  geDus  est.  ibid,   Mooaetica 
et  libertate  dooantis,  196.    Priacipie   doaiudiuiperatoriovieitjuxtaCouBtan-   aueteritasexVeteriTestamentoaetrui- 
Chrietianioccultepauperumeublevan-   tiDopolim,  et  cum  eo  maDducaty498,    tur,  850.  MoDaeticce  vitse  origo,   H3 
tia,  248.  Joeaphat  in    pauperes,  324,    617.  Fugit  honorem    ue    humihtatie    MonaeticffivitseeDcomiaetdeBcriptio 
328,331.  BeBarioniB  miranda,  772.  Mi-   iacturam  faciat,  498,    628.   Mouachi    271.  Mooaeticam  vitam  saecipit  prin- 
s^ricordia  latronie  virgioie  pudorem   booa  coast  Jeratio  ad  patieoliam  :Ego    ceps  quidam  Iadi<u8,244.Mona8ticam 
toetur,  755.  MieericoraiaafQiclffi   fe-   eta8iDU8unum8umu8,624.MoDachum    vitam  deiudere  periculoeum,  823. 
minffi   eubvenit,  ibid,  Ephriem  fame   a  diaboli  iaqueisquid  eervet,  551.  Mo-       Monialium  varia pietatie  8tudia,352. 
laborantibue  8accurrit,168.  EieemoniB   Dachumperficit  perBeverantiain  cella,    Earum  janitrix  debet  esee  ffitate  mo- 
niira  omoibaB  BobveoieatiB,  et  libros   589.  Mooachum  offidere  voleue  Sara-    ribuf  que  matura,  ibid, 
veDdentis,  171,  172.  Vide  Liberalitae.    cenae,  duoe  diee  et  noctee  immobilis       Monita  JoanniB  Ciiicte,  897. 
Melaniffi   hffireticos   et  achiBmaticos   hffiret  donec  dimittatur,902.  Mooachi       Monumentum  exBtruijubetsanctaa 
convertit,773.  Mieericordia  Bocii  Pal-    ccclii  in  uoo  mona8terio,364.  Sub  Se-    Joannes  EleemoBynariuB,  et    imper- 
ladii,  683.  rapione  xm,  683.  In  monte  Nitri»  vm,    feetum  relinqui,  et  diebuB  Bolemniori- 

MiBericors  Denm  imitatur,  330.        7i2.Sub  abbate  Or  iiim,715.  1d  moota    buB  deeo  moueri,  188. 

Mi88a,588.Mi88fficeiebraDdffietiam  Pherme  d,  127.  lo  Scythi  iiimd,  896.  MorbonontentatuBannounoBenez, 
olim  eertumtempa8prai8criptum,868.  lUifigyptovM,  857.  Monachi  ubiqoe,  derdictum  ee  a  Deo  patavit,  590. 
Mi88amcelebratomnidieBa8iUa8,l55.  313,  lU.Monachi  duoiffoe  cremantur  Morbi  nulli  Polychronium  in  etudio 
MiBBam  celebrans  BaBihus  clariBBimo  ab  rege  AbeDoer,  230.Monachi  mira-  virtutum  relardant,  847.  Morbis  non 
lumioe  et  aogeliB  circumdatur,  ibid,  culose  per  lxx  cameloe  iu  eremo  pa-  cedit  PoethumiuB,  235.  Morbue.  Vide 
Mieeam  privalam  celebrat  Barlaam,    ecuotor,  240,  241.  Mooachi   et   Chri-   lofirmitaB. 

281.  Mieaam  celebrat  Barlaam.  336.  stiauiiuIudiaiuLreDideChristumprffi-  Mori  proximo  quid  eit,  658.Morienti 
Mieam  quidempreBbyternoncelebrat,  dicant,  243.  Monachi  fiuut  multi  ex  Sisoio  ChristaB  et  varii  Baocti  appa- 
DisiSpirituBBanctiadventumadaltare  Indis  8enatoriLu8,t^t</.  Mouachi  iotra  reot,653.Moritur  monachus  aenex  1»- 
Tideat,86i8.  MiaBarum  celebratio  Do-  tree  diee  omueetotaregiooe  AbeoDer  tue  et  rideoB,  612. 
minico  die,588.  Sabbatodie,595.Mi8-  excedere  jubeutur,  247.  Mooachi  a  MoribuoduB  iibenter  frequentat, 
aaa  celebratBanetua  JoannesEleemo-  rege  quodam  eximie  honorantur,  253.  JoaoDeB  EleemoBynariuB,  192. 
synariuB,  199.  Post  misBam  Bilentium  Mooachi  quare  de  muodo  fugiebaot,  More  et  infernuB  semper  ante  oca- 
eervandam,  570.  210.  Monachi  compreheDduutur,  294.    los  siotoportet,  134.  More  quibue  bo- 

Miasio  spintae  sancti  in  apoBtolos,  MonachiiDQuaiirageBimaeolitudiaem  leat  eese  terrori,249.  MorepiiB  trauBi- 
257.  petuDt,  383.MoDachi  oon  Buut  tribus   tue  ad  vitam,f6t(/.Mor8Daturaled«bi- 

Moleatia  ZeuoniB  qua  eola  vitaco-  vitiis  impliciti,  601.  Monachi  mundo  lum  e8t,251.Mor8  temporaria  propria 
gDOBcitnr,  827.  Moleetia  aBpectaseola  illudunt^  efficularibua  muaduB,  650.  non  eet  more,  282,  283.  Mortismedi- 
docet  BanctuB  Ephrffim,  169.  Molestia  M^nachiduo  uudioccurruDtMaeario,  tatio  primaphilosouhiffi  defiDitio,153. 
Sergii  monachi  placatur  iratus  agrico-  653.Mooachiad  mtlitiam  iQcluduntur.  Mortie  cogitatio  utilis,  loogo  discurea 
la,  et  fit  moDacnuB,  933,  834.  748.ADgeio  visitaoti  liberaotur,  ibid.   probatur  a  Joaoae  Eleemosyaario,  et 

Modos  viademiaadi  diviled,  189.        MoDachitriahabeDthoDorabilia,men-    exemplo  Hilarioois,  200.Morti8  defini- 

Monachicffi  vestia  myBterium,  608.    eam,  Sacrameuta.pelvim,  649.  Moua-   tio,259.Morti8  memoria  religioso  pr»- 

Monachus  inter  8fficalare8,aeu  extra  chi  bffireticiB  resistnnt  iu  commuui,  oculis  Bemper  habeuda,  334.  Mortia 
cellam,  piscis  extra  aquam,  58,  516.  periculo,  804.MoDachi  duocoatmuoi-  niemoria  cuidam  eemper  in  mente, 
MonacbustentatuB  euavitate  Bauatur,  caut  Dudi^uomiueid  prffiteruDumad-  685.  Mortis  memoria  viucit  puBillaoi- 
127.  Monachoavagari  non  debet,i91,  verteate,  898.  PedibuB  super  mare  miiatem,  669.  Mortis  cootemptus  in 
i92.Monachu8  pecuniamaccipere  re-  Rubrum  ambulaDt.t^tt/.MoDachorum  seue  quodam  qui  moribuoduB  tertio 
cuaat,  i92.MoDachu8  inBtar  apia  esBe  coDCordia.lOO.MoDacborumtaciturui-  ridet,  523.  Mortis  meditatio  et  silen- 
debet  ubique  mel  operans,  527,  679.  tas,  t^tcf.  MoDachorum  vita  aogelicffi  tium  opus  ver®  philo8ophiffi,909.Mor- 
Mouachas  oegligeDB  visiooe  docetur,  vitffi  imitatio,242,  243,  245.  Mouacho-  teui  Simeouis  Stylitffi  aves  et  aliffi 
566  567.MoDachaa  lapsus  habet  media  rum  exercitiajejuuia,  oratioues,  vigi-  creaturffi  plauguDt,  174.  Mortem  suam 
multain  re8urgat,575.Monachu8  per-  liffi,  paupertas  voluutaria,  etvitte  in-  prffidicit  Autoniu8,58.  Item  frater  qui- 
Beveransinstarcanisveoatioileporem  noceotia,  269,  270.  Mouachorum  obe-  dam,864.  Mortem  contemnunt  mona- 
pereequentis,  589.  MonachuB  quidam  dieutiu,270.  Monachorum  constautia,  chi,  294,  295. 
iEgyptiuBscandalizatuB  sauaturaRo-  294,  295.MoDachorum  iodeserto  con-  Mortalis  omnis  homo,  251. 
mano  remiBsius  se  vivente,  603,  604.  suetudo,  210  Monachorum  habitus  Mortalitas  magna  Cffisareffi,  902. 
MonachuB  peregriDUB  exemplo  debet  oertus,  27i.MoDachorum  autiquorum  Avertitur  Zachffii  abbatie  precibus, 
6886  localibus,  605.  Monachus    totus    asper  vestitus,  283.  Mooachorum  ha-    ibid, 

debet  esae  oculua,  609.  MonachusBibi  bitus  angelicu8,924.MoDachorummu-  Mortificatio  sui  iQsiguis  pblegmate 
certat  ioetar  militis,  611.  Monachua  nera  Bfficularibus  non  pro8unt,Bed  no-  alterius  sumpto,  572.Mortificatio  car- 
inetar  statuffi  eese  debet,  622.  Mona-  ceDt,6i6.  Mooachorum  diverea  studia,  nis  fuga  eBt  poeuffi  iaferaalis,  855. 
chaa  Bilentii  observaoB  etiam  coram  854.  Mooachorum  mauducaotium  tri-  Mortificatioiem  veram  quomodo  quis 
boepitihuB,  651.  MortuuB  femioa  de-  plex  diversus  8tatu8,649.MoDachorum  asspquatur,  562,  602,  678. 
prehenditur,i^tef.  Monachus  fieri  po-  genera  varia,  ut  avaria  imagine  di-  Mortuus  sfficulo  quis,618.  Mortuus 
taat  qui  omnibus  reuuDliat,  653.  Mo-  verBum  uummo  pretium,  sic  religioui  Bfficulo  uon  coofidat,  670.  Mortuns 
nachusSeveriaouBdie  Doctuque  psal-  a  vario  vitffi  instttuto,  851.  Monachos  respoudet  utiDooceDs  rervelur,  650. 
lena  Demini  loqoitur,  893.  Fuligiuosa  multos  damoari,  laicos  salvari  vidit  Mortuus  fictuB  veremoritur,799.Mor- 
ejaa  fideBfuIiginoBacolumbadeclara-   Silvanus  abbas,  531,  566.  luusabhffireticicommunioneiDsepul- 

tur,  t6td.Monachu8  profugus  Mena  a  Mouasterium  monialium  iu  iEgypto  cro  abhorrer,873.Mortuus  et  Bepultus 
Simeone  Stylite  divinitas  agooscitur,  ceotum  trigiDtaceIIarum,352.  Moua-  Tbomasmulierem  juxta  ae  non  pati* 
890.  MonachuB  proprietarius  excom-  sterium  ccc  virginum,  735.  Mooaste-  tur,881.  Mortuus  aoachoreta  geDibus 
maoicatur,  923.Mortuu8ab8olvituret   riamfugereparaDtesquiuquevirgiDeB   flexis,mRDibusiDCGeIumexteD6iB  post 


toa  in  tentationiba8,586.Monachiopa8  JeroBolvmis  ffidificat.Melania,  173.Mo-  bua  jussit  Bpoliari  PachomiuB,  et  eae- 

non  est  seminare  agrnm   at  agapem  naBteriiexstructiomooitu  divino,  116.  dem  exuri,  129.  Mortuum   reguscitat 

facare,  OOi.Monacht  vita,  angeloram  MoDaatariicanoaeBJabetardoceriSty-  Desciena  Sisoias^  518,  651.  Mortuom 

Patrol.  LXXIY.  42 


Lix  INDICRS  IN  VITAS  PATRUM.                                                         ls 

spoliaDs  a  mortao  ezcfficatar,  883.  Mntus,  surduB  et  aridus  xv  aDnis   Dem,  377.  Ex  ejut  eondone  popalot 

Morlui  duo  episeopi  JoaaDi  Eleemo-  eaDatur  a  saucto  Bpictcto  io  Scythia,    compuogitur.  tbiJ,  Ejus  ad  PelafMi 

syuario  locum  mcdium    ceduot  in  214.Mutu8DaYid  eztra  Psalmorum  ca-    epislolom  retpoDsio,  378.  Solns Yidere 

sepulcro.  203.  Douem,  quia  iucredulus»  905.               Pelagiam  recnsat,  i^xV/.  Pelagiam  coih 

Mos  i£}<yptiorum  iD  fuoere  Dobi-  Mutuum  dat  promptissime  JohODes   versambaptisat,  confirmat,  etEucka- 

lium  et  Diartyrum  repreheaditur,  59.  EleemosyaariDs,  195,555.                      ristia  reficit,  378,379.  Ob  eooTersio- 

Mos  occurreadi  viria  ia  digoitatevel  Mutuo  dandi  promptitudo  Joauuis   oem  Pelagi»  IsBtator,  vioum  bibit,  et 

sauctitale  constitutis   cum  lampadi-  Perpfie  iaudatur,etmiraculoprobatur,   praodet  lioeralius,  379.  xzz  m  Sorra- 

bud,  517.  Mos  AlheuicQsium  io  por-  582.Mutuodat  JoaDDes,etiQ  reddeo-    ceoorum  coDvertit,  t^tc/.  Noa  patitur 

ta,  651^.  Moras  inveterati  viz  possuDt  do  juvat,   quia    aliuDde  sumpserat   aliquid  ez  boois  ex  torpitadine ocqni- 

per  vim  evelli,  322.  mutuo,  918.                                           sitis  io  ecclesiam  transferri,  319.  — 

Moscbus  misersB  v  libras  auri  dat,  Myro|^enos  hydropicus  ab  intcrna   Noddus  presbyter  noctu    in    tempki 

ut  maritum  redimat,  920.  Ejus  visio  bydropisi  postulat  liberari,  864,  865.    orans  iaveoitur,  etstellasapercapQt 

io  carcere,  ibid,  Preces  taatammodo  peteas    reliqua   ejusapparet,894.Ejusdemmanustem 

Motus  corporalis  triplez,  573.  omnia  muuera  recnsat,  865.                 poreoratioDisiDstarigDislaceni,t6iil. 

Moaaica  legis  effectus,  256.  Mysteria  sacra   de  nocte   pcragit      NotsB  verorum  Ghrittiaooram,  3M. 

Moyses  secundusob  leve  peccatum  Coroelius  papa,  346.                                 Novn  etaatiqun  legis  differentio, 

a  diemoDe  corripitur,  555.  Liberatur  j^                               266. 

continuo,t6t(/.Moyse8bominesfugit,  lv                                  Novissimoram  memoria,  563,  566, 

593.  Moyses  omnibus  communis,  673.  Nachor  ab  Aracbesubornaturutse   609. 

Moyses  latro  725.    Conversionis  ejus  Barlaam  finffat,296.Regi  sistitqr,i6t(/.       Novitiatns  trium  amorum  aub  Pa» 

occasio,  726.  Latroues  in  ilium  <)ua-  Ad  partes  Jopapbat  trausit,  304, 309.   chomio,136.Novitiatasfervor8emper 

tuor  irruunt,  quos  ille  simui  alligat,  Ejus  oratio,  304.  A  Josaphat  socius   conservandas,  68$. 

ibid.  Tentatur   a  foroicatioDe,  ibid,  petitur,  et  abducitur,  309.  Serio  resi*       Novitius  queritar  Pachomlo  noa 

CoQsuIitIsi(Jorum,t6t(/.Eju8abstiDeD"  piscit,  340.  Josanhat  ad  coDstaotiam    coctum  pulmeotam,  131.Noviiiasad- 

tia,  726.  OratioDes  l  quolidie  fuodit,  aortatur,  310.  Ablt  io  eremum,  ibid.   mouetur  etegregiedocetur,  54S,  549. 

ibvl.  Somniis  lorquetur,  ibid,  IUa  su-  Baptizatur,  ibid.                                   Novitius  io  iogressu ordinis ad patiea- 

perattdtcf.NoctumoDachorumhydrias  Natbaoael  perpetaus  cellffi  custos,    tiam  sepreparetdiceodo  :E^oetasi* 

aqua  implet,  ibid.  Doemou  io  eum  ir-  718,  943.  Eum  daemoD  taurina   pelle    ous  uDum  sumus,6i4.  Noviuom  mo- 

ruit,  i6ta.  iEgrotat,  727,  Propter  tur-  iDdutusmiiilisvelcaroificisspecieter-   DachumiDdeBertoaogelusaquilcspe- 

piusomoia  dod  communicat,t6t</.Mo-  rere  conatur,t6u/.CoDtendit  cum  de-   cie  ducit  ad  locum  aonooa  refertoin, 

ritur  aQQorum  lzxv  discipulos  lxiv  mone.et  vincit,t6t</.  Episcopi  septem    587.  Novitium  patientem  aogelusso- 

relinquens,t6i'</.— Movsessoriptordi-  eum  invisunt,718,  943.Eumdem  da-   latur,  632.  Novitii  pi  re^ula  Pachomii 

vinitus  edoctus,  797.  Moyses  in  mon-  mon  pueri  fieura  e  cella  evocare  ten-    quid  egerint,  120.  Novitii  debeot  ad 

tis  vertice  monasticen  exercet,  845.  tat,  729,94 3. hjus  firmum  propositum    iufanliam  reverti,  543.Novitii  in  <^iio 

—  Moyses  PolychroQii  di8cipulus,846.  et  coDfideotia,  ibid»                              maxime  laborare  debeant,  453.  Novilii 

Moysis  septem  seDteDtise,  1007.  Nalhyra  severior    io     episcopatu   probaDturprscipieadolis  non  recia, 

Mulier  dracooe  circumvoluta,  226.  quam  io  moaachata,et  quare,599.        599.  Novitii  quaadoqoe  sennmio  vi^ 

Mulier  Cbristianamarito  gentili  sua-  Naturs  due  io  Cbristo,  319.             tutibus  dace0,632.  Novitiommproba- 

dctutDeoChristiaiicram  feueret,  919.  Negligeas  paulatim    decidit,    611.    tlo  aute  iagresBum  et  poal,  514,  545, 

Ejusmaritus  LDumidmatapauperibuB  Ne^ligeus  rehgiosus  visione monetur,   547.  Pecunias  abdieant,  545.  Yestea 

orogat,9i9.  Fenusquserens  unum  nu-  ct  m  melius  mutatur,  532.  Negligeuti   deponnot,  t6tcf.  Cum  saBcalari  veste 

misma  in  ecclesia  invenit,  ibid.   Bo  suam  salutem  non  prodest  oratio  alte-   fastus  simuldeponeodus,t6s«/.yestes 

piscem  emit,  t6i(/.  In  piflce  lapis  pre-  riu8,idc[uea  simili  declaratur,  496.       Dovitiorum  sequestrantor,  545.  Sob 

tiosus  invenitur,  ibid.  Trecentis  nu-  Negligentia  monacborum  in  rebus   seniorisdiscipliDaaguDt,f6ui.Hospi- 

mismatibus  lapis  di«trahitur,920.  Mu-  mioimis  puuita,  546.  Negligeutia  re-   tibus  famulantur,t6i</.  Doceolior  ob* 

liercavcudamouachoDeutsalina^ua  ligiosi  puoita  visione  ostenditur,874.   dicare  volnotatem,  t6td.  Superionun 

solvatur,  933.  Mulier  fugieuda.  Vide  Negligentiam  Deo  displicere  igois  vi«    prseceptautDei  accipinot,t6ti/.ProiB- 

Continentiaoculorum.MulierisBpecie  sione  probatur,  876.                             ptitudo  ad  opus,  t6uf .  Nalla  proprte» 

Macario  dsBmon  apparet,    230.    Mde  Negotiatio  indigna  monacho,  237.   tas,  546. 

DoBmoo.  Mulieres  quia  iudiscretiuB  Nemo  faciie  condemmandus,    672.       Nuphabbasmatriaaspectam,  fugitt 

fugit  Paulus,  punitur  divinitus,  555.  Nemini  te  prfleferas,  627.                      523. 

Mulierum   consuetudo  monachis  fa-  Nestero  tribulatus  silentium  sibi  et       NnptiassanctnsMacariusipea  nop- 

gienda,  127.  &lulier.  Vide  Pemina.  paUentiam  comparabat,diccDdo:  Ego   tiarum  noote  effugit,  228. 

Mundus  fallax  in   promissis,  271.  et  asinus  unum  sumus,  624.                                             r\ 

Mundusiustartyraonicumhomioibus  Nestorii  libri  iogresBum  beate  Ma-                               ^ 

agit,  274.  MuDdus  stat  mcritis  sancto-  rise  virgiois  impediont,  K75.                    ObedieDsPaDhDatiaslatroDiiobaQ- 

rum.492.MuDdu9fugieDdusaut  irri-  Niceoce  syoodi  Symbolum,  285.        stu  vio:,  ipsum  com  aociis  locrator, 

deQdud,594.  MuDdiiQcon8tantia,27i.  NicetasPatriciusBpecienecessitatiB   522,633.  Obediens  verua  confessor 

Mundi  amatorumstnllitiaeiegantipa-  imperii  thesauros  Joaunis  Eleemosy-   est,  et  quare,618.   Obediens  tantoia 

rabolaostenditur,  272.  Muodiresom-  oarii  au  ert,  184.  Eosdemcum  feaore   io  uiauaata  superioris  intcodit,  618. 

nes  inflrmje  et  iudtabiles,  265,   274.  rcBtituit,  164,  185.                                  Obedieus  oratiooe  soperloris  evadit 

Torreoli  similes,  274.  Mundi  volupta-  Nicolaus  io  extasim  rapitur,866.  Si-   forDicatiooispericulum,619.0bedieDs 

tescum  amaritudine  digeruutur,  299.  tiensineremodivinitus  reficitur,t6td.   in  arduis  fratriacrocodilisDon  lcdi- 

MiiDdiblaudimentafallacia,347.Mundi  Nicoiai  papse  elogia,  178,   179.          tur,  619.  Obediens  mortum  suseitat, 

ncriculum    religioeo  timendum,  6l9.  NieosaBabylffi  coDcubiDacooverti-   t6tr/.  Obedieos   prsefertar   solitariOk 

Muudi  fdllacia.  Vide  Vaultas.  Muodo  tur,  870.Religiosum  babitum  assumit   620.  Obedieos  perfectos  caol  secoB- 

addicti  io  mortuis  habendi,  282.  ibid.                                                      parat,  627.  Obedieotium  ordo    pre- 

MuQus  regis  prsecipuum  quosnam  NisibisaSaporaPersarumrege  ob-   cellit,  520. 

sit,  323.  Muuera   majora  Euphraxise  sidetur,  799.                                              Obedientia  Alexandri    scmpuloso, 

respuit  abbatissa,  353.Munera  respuit  Nisteron  abbas  ad  quod  opus  bo-   617.  Atbre,  qui  vocatuo  ab  Hor,  col- 

Barlaam,  284,  291.  Munerum  aoceptio  num  quemque  hortetur,  562,  563.  ^   trum  in  pisce  ezeaterando  reliqott, 

ofBcialibus  a  sancto  JoaDoe  Eleemo-  NisteroD  major  fugam  vaose  gloriiB   625.  Ruphraxis  in  ar«lni8,d56.JoaB» 

syuario  interdicitur,  181.  docet,  893.                                             nis,  aridum  ligDum  per  aonom  Inte- 

MuQU9cula  suis  beQefactoribus  re-  NiLrieusium  mooachorum    studia   grum  aqaa  looge  petita  rigantta,  846. 

pendit  Autonius,  49.  varia,  758.  Hospitalitas,  ibid,  Silen-   Ejusdem,  sazum  ingens  mnlto   tcB- 

Murmurclauslrale  Deuspunit,  737.  tium,  t6i</.  Cells  custodia,759.              pore  movere  coaaDtia»  547.  Joanois, 

Murmurantes   monachi    quomodo  Nocte  Dominica  hymoi    et   sacra   reffinamligatam  adobbatemaddaoeo- 

cuidam  divinitns  fuerint  detecti,  649.  mvsteria,  346.                                        tis,  502, 617.  Marci,  Ktteram  imper- 

Mutilatu8abEuloi(iosu8cipitur,673,  Nona  refectio,  342.                             fectam  reliaqueotiB,   521,    617,  W 

728.  Agiturspiritu  dffimonis,etinEu-  Non»  officium,  808.                           Mutii,  filium  in   flumeo  projieieotis, 

logiummurmurat,t6i(/.  Vultvesci  car-  Nouous  episcopus,  aote  mooachus   547.PaphDutii,vioum  alatronibospro- 

ualibus,  674,  728.0bjur^atura8aDcto  TabeDDensis.venitadsynodumAntio-   plDatum  bibentis,  522,  633.  Simeooi» 

AotoDio,  675,  729.  Dimittitur  ab  Ao-  cheoam,  376.  Ez  vitio  virtutis  calcar   lo  pareodo  episcopo,  qui  catenam  di- 

teoio,  ibid,  Moritur,  675,  729.  desumit,  visa  Polagia,377.Ad  aoimiB    mitti  suadebat,  850. Obedieutia  virti- 

Mutius  paternum  superat  affectum  pulchritudioem  seipsum  ezcorporali   tumomniam6minintiMima,146.  Ob- 

ez  obedientia,  647.  Finu      o  flumen  Pelagi»  decore  ezstimulat,  317.  Pre-   dieniia  erga  mojorea  a  PoaUiamio  de^ 

projicit,  ibidk  videt  meretricis  Pelagi»  coaversio-  cetm%  S36.  Ilent  or^t  pms»  M  Obe- 


LXi  INDBX  RBRUM. 


LXII 


dieniia  monacbonim,  S70.Obedientia  rtd^Continentiaoeuloram.Oculossibi  ranli  assimilatur,  679.  Operans  mori- 
▼iaadperfectiooemcompeodio8a,562.  eruit  virgo  BanctimoDialie,  quibus  tur  Cheremoo,  765.  OperaoteB  Deus 
Obedientia  potior  muUis  Yirtutibus  adolesccus  se  electum  dicebat,  878.  adjuvat,  905.  Operaotium  male  tria 
mortunm  8UBeitat,52l.ObedieDtiavir-  Odor  abstinentiiB  euaviseimue,  370.  hominum  ffenera,  et  de  iis  vidio 
tus  prima  monachorum,  538,  541.  Odorem  spirat  mortui  corpus  Stjlilffi,  Arsenii,  506,  635,  681. 
Obedientia  docetur   in  monasteriie,    174.  Operosus  Macariu8,  585. 

545.  Obedientia  cfleca  Deo  grata,  547.  Odorameotafetorecastigandadocet  Opinioni  8U8B  nimium  fidens  raro 
Obedieotiainbeliovictrix,  584.  Obe-   Arsenius,  568.  eonvertitur  ad  Dominum,  605. 

dientia  prasfertur  aiiis  virtutibus  pro-       Officium  NonsB,  808.  Officium  sepul-       Optimum  nihil  possidere,  582. 
ptervoluntatisabjectionem,  6l8.0be-   luree,  913.  Opus  monachi  quod  sit,  562.  Opus 

dientia  omnia  apud  Deum  impetrat,  Oleum  benedictum  aSimeoneStyli-  monacbi  quid  non  8it,  601.  Opus  uni- 
618.  Continentiee  priefertur,  elquare,  ta,  reginaPersarummaximidoniioco  mseprscipuum.opuft  mauuum  parer- 
t6i(/.  Obedientiascripturarum  ezqui-  habel,  814.  OleoBacro  Amun  puerum  gon,  598.  Opus  animflB  ct  manuum 
ritor,i6id.Obedientia.  Ionovitii8  ez-  eniotie  mentis  sibi  restituit;  752.  quid^  672.0peri8as8iduita8  in  mona- 
quiritur,619.  Obedieutiamonachone-  Aphraates  equum  imperatoris  sanat,  steriis,  545.  Opere  ante  preestanda 
cessaria,  730.  Impugnatur  more  no-  821.  Maleficium  oohibet,  ibid.  Benja-  quae  loquimur,  592.  Opere  complen- 
strorum  hffireticorum,  734.  Obedieo-  mio  eegrotos  curat,  716.  Epictetus  dum  quodoredicitur,593, 607.  Opere 
im  oeglcctusiu  saocto  Astiooe  turpi  puellam  xvaoDorum6anat,211.Euge-  complenda  dogmata,  noo  io  chartis 
cogitatiooe  puoitur,  2i5.  Obedieotiae  oiacurataquartaoaMelaolhiam,343.  servaoda,  608.  Opero  regoum  Dei  ac- 
yi  aridus  stipes  tertio  aooo  rigatus  Joaooes  aegros  sauat,  739.  Mulieri  vi-  quiritur  ooo  memoria  vel  libris,  682. 
floruit,  512,  617.  ObedieotiflB  fructua  8um  restituit,  i^tV.Tertiaoam  febrem  Opera  exteroa,  117.  Opera  booa  oe- 
prophetiflB,  546.  Obedieotifle  aureola,  peUit,741.Macariu8  Alexandriousmu-  ce88ariaprieterbapti8mum,265.0pera 
620.Obedieoti8e  elogia,  t6t/y.  Obedieo-  lierem  a  paralysi  curat,  724.  Paulus  qusB  lauJishumaoeBstudiofiuotmer- 
tiam  impeoee  suadet  Pachomius,l22.  infirmos  sanat,  555.  Oieo  sancto  et  cedecarent,270.  Operabonatria  exi- 
Item  Pcemen,  522.  Ex  obedieotia  pro-  aquabeDedietapuerumdaemooiacum  guotur  post  baptismum,  562.  Opera 
ficiacens  a  periculo  foroicatioois  eri-  iiberat  Macarius  Alexaudrious,  724.  booafugaotdiabolum527.  Opera  oon 
pitur,  521.  Ex  Obedieotia  ardeotem  Olympias  stirpe  ooUilis,  719.  Yirgo  verba  oecessaria,  604.  Opera  booa 
dibanumio^ressus,  illflesusegreditur  io  matrimooio.t&iVi.  Eleemosynarum  duorum  eoojugatorum,  652.  Opera 
54.  Eix  Obedieotia  josBus  iu  furoum  larga,  t^i'/.  Corpore  et  meote^floreos  optima  doctriaa,Doo  verl)a,705.Opera 
mittere  filium,  illfleaum  servat,  609,  io  omuihumilitate,t6t(/.CIerumhouo-  maouumcommeodatTheodo8iu8,825. 
620.  rat,  ibid,  Yaria  opera  miserieordifle   Operum  merces  io  die  Judicii,  261. 

Obedire  yoleoB  abbati  paratuB  est  exercet,  780.  Yiiibus  ye^timeotis  io-  Idem  asseritur  ez  historia  de  Lazaro 
projicere  io  flumeo  proprium  filium,  duitur,  ibid,  Laorymis  diffluit,  ibid.  et  Epulooe,  t6u£. ;  paraboia  regis  qui 
547,  6lH.  Yas  prettosum  saocti  Spiritus,  t^td.    fecit  nuptiasfilio8UO,262;  exparabola 

Oblatio  cereorum    et  thymiamati8,    loter  coDfeesores  relata,  ibid.  x  virgiuuoi,  ibid. ;  exScriptura  Novi 

353.0blatio  sacrificiitaotumestjusto-  Olympiusabbashflerelicorum  fugam  Tcstameoti,  262 ;  ex  propoetis,  t&t£^. 
rum,  528.  Oblatiouis  panes  facit  Can-  liuguffi  etvenlriscontinentiam  docet,  Operum  manuum  oecessitas  a  Paulo 
dida,  780.  Oblatioois  tempore  olim  865.  Olympius  fert  mala  prfleseotia  asseritur,  551.0|>erum  diversorum  si- 
Spiritussaoctusvisus,  867.  Oblationia   iutuitu  flelerDorum,  904.  milia  merila,  601.  Operum  booorum 

Yerba  recitaos  frater  super  uaoem,  Oraoimoda  abdicatio  ab  Arseoio  prsemia,  et  malorum  suppUcia,  646. 
mire  eum  saoctificat,  8r>7.  Oblatioois   probatur,  596.  Exemplo  et  visiooe  pulcherrime   as- 

▼erba  ordioatus  taotum  dicere  debet,       Onagerdux  vise  saocto  Macario  Ro-   truuotur,  647. 
868.  Oblatioois  forma  rectae  fidei  coo-    maoo,  229.  Heleno  sarcioam  defert,       Or,  Origeoi8ta,pater  mille  mooaste- 
Teoieos  diceoda,  927.  Oblatiooem  pro   310,  754.  riorum,  714.  Yictus  ejuB  qualis,  ibid. 

defiincto  sibi  petit  Arseoius,  524.  Oneribus  paulatim  oportet  asBues-   Angelica  apparitio,  decios  mille  per  se 

Obliviocorporalisrefectionisexspi-   cere,  121.  xalvandos,  ibid.  Ipse  cellas  fledificat, 

rituali  coilatione,  493,   571.  Oblivio       Onuphrius  eremita,  99.  Ejus  YitsB   715.  Fietiouem  fratris  divinitua  novit, 

geccatorom,  SatauflB  antecursor,  612.    auclorjPaphnutiust^id.Tolushirsutus   i6tVf,  lu  eo   quce  maxime  prfleclara, 
blivio  iojuriarum    cur    oecesaaria,    terret  PapliDutium,  99.  Cof^ooscit  Pa-   ibid.,  et  946.  Or.  Vide  Uor. 
681.  phoutium  divioitus,  100,  LXX  aonis       Orare  labor  maximus,  613.  Orat  ju- 

Obsequiom  charitatis  laudabile,  Deminemviderntt6t<f.Cuiu8mona8te-  giterPostbumius,  233,  234,  23J|.  Orat 
672,  673.  rii  fuerit.t6t</.  Exemplo  Elifle  et  Bapti-    extensis  manibus  Josapbat,  329.  Orat 

Observatio  maodatorum  prffiter  stieaderemumiocitatur,  100.  Ab  ao-  certishoris  ZoHimas,  384.  Orat  Arse- 
fidem  necessaria  ot  quis  ad  Deum  gelo  custode  deducitur,  101.  Benedi-  niusa  8oIi80Cca8uuBqueadortum,531 
asceodat,  245.  Observatio  mandato-  ctionemaberemitapetit,t6tflf.  Osculo  Orat  quidam  manducans,  613.  Orat 
rum,  nostri  custodia,  638.  pacis  excipitur,  t&u/.  Ad  interiorade-   ceutum  vicibusflexisgenibusinnocta 

Obseasi  a  daemooibos  000  cootem*  sertideducitur,  t6te/.  Moritur  ejus  di-  Cbristophorus,  892.  Oratur  io  loco 
neodi,  555.  Obsessos.  Vide  Dsemo-  rector,  102.  Cjusdem  ad  Papboutium  martyrumaparentibu8marlyrum,222 
niacus.  oratio,t6i(/.Omui  die  paaem  et  aquam    Oraudum  qubmodo  docet   Macarius, 

Obsis  Pachomii  discipulus,  121.         ab  angelo  accipit,  t^id.  Die  Dominico   531.0randumquomodo8emperdocet 

Obstinatio  in  malo  docetur  similitu-  cum  sociis  eremitis  ab angelo  commu-  Lucius,531, 61 4.  Orandum  semper  vel 
dine  eorum  qui  solem  aspicere  reco-  nionemacdpit.  102.Rapiuutur  in  cce-  psallendum,  613.  Orandum  purgata 
Bant,  277.  lum  visu,  ibid.  Cum  Paphnutio  orat,    anima,  quia  in  aqua  turbitia  nihil  con- 

Obtrectutor  carnea  fratrum  man-  102.  Cum  eodem  comedit,  ibid.  Impe-  spicitur,  614.  Orandi  modus  Macarii, 
dncat,  571.  trataDeoutquicumqueinmemoriam   ioid.  Orans   pro    alio    non   semper 

OccidereCononem  volentium  manus  ejus9acrificaverit,ah  omni  tentatione  exauditur,  495,  496,  575.  Orantium 
rige8cunt,  quas  precibus  Bolvit,  866.  liberetur,  103.  Moribundus  luce  cin-  ex  ore  igDis  egreditur,  529. 
Occidere  Addao  cooaotis  manus  obri-  gitur,103.  Angelorum  cantu  in  coelum  Oratio  Abraham  pro  gentilium  con- 
gescit,  quam  item  restituit,  863.  Occi-  defertur,  t^ia.Bjusspeluucaetpalmfle  yersione,  146.  Adde  manum  Barbari 
aereAntoniumsenemmouachumten-  corruunt,  i6i(/.  Sepelitur,  t^k/.  Obiit  se  occidere  conautis  obrigescentem 
tauB  Saraceous   a  terra  absorbetur,    xi  Juoii,  t6t(/.  8aDitatirestituit,88i.  Adelpbii  dflemo- 

891.  Operarius  ubi  proficiat,  605.  niacamliberat,901.  ApoIIoreduitido* 

Occisor  monaohi  morte  divioitus  Operas  et  peosum  diuroum  Paolos  lum  colentes  cum  suo  deo  immobiles 
punitur,  867.  sibi  imponit,  551.  749.  Eusdem  solvit,  t6iVf.  Antouii  dia- 

Occulta  sint  snspiria,  670.  Operalioorationijugenda  ostendi-    bolum  superat,37.  AstionisetEpicteti 

Occultaoda  booa  opera,  592.  tur  Autooio,  5S4.  Operatioues  tres   ctiam  pro  ioimicis,  218.  Barlaam  ad 

Oculiauribus  fideliores,  741.  Oculi  Deo  ac4^ept8e,563.  Operationes  animse  Deum  proJo8aphat,336.Ba8ilii  lepro- 
ne  evagentur,  caput  collari  ferreo  de-    tres,  ibia.  sum  sanat,  159.  Besarionisaquam  ma- 

primit£ufebiu8,911.0culoromcu8to-  Operatur  manibus  Antonius,  36.  risdulcemreddit^^^^.  Besarioois  per 
dia  mooacho  perfecto  qualis  esse  de-  Operandum  etiam  eleclis  ut  se  costo-  xivdiesjugiter  oranlismanibusiucoe- 
beat,  572.  Oculorum  custodia  Elladii  diaot,527,678.  Operaodum  iisquiau-  lum  exteosis,  613.  Cyriaci  lasso  et 
qui  XX  auois  Doo  respexit  sursum  ad  diuot  sermooem,  566.  Operaodom  flestuaoti  oubem  impetrat,  877.  Eum- 
tectumcellfle,568.  Oculorum  custodia  maoibos  mooacho,  583.  Operaodum  demaniicisquosfugitiovisibilemfacit 
enntis  Alexandriam  oec  alium  preeter  docetur  Joanoes  Nanus,  qui  angelua  ibid.  Davidis,  i^uis  exstin^uitur,  918. 
epi8copuma8picienti8,571.  Oculorom  esse  Tolebat,  509,598.  Operans  uoo  Jacobi  Nisibit»  irritas  reddit  hoslium 
costodia  LXTaooorom  SarflB,  587.  Oco-  daemooe,  otiosi  multis  (luisaDtur,  551.  molitiooes,  9#0.  Joaoois  solTit  navem 
lommcQitodiaSilTani,  ne  arboresTi-  Operana  Joaooes  Deo  ioteotos,  609.  iocaotatam,  886.  Josaphat  pro  patria 
deatqaasirrigatyfademtegeotittSiO.   Operana  propter  Deom  api  mel  ope-   anima,  327.  EJaadem  ad  Denm,  336. 


LXIIl 


INDICES  IN  VITA8  PATEUM.  UFT 


IoDOcentiifurturadetegit,768.JaliaQi  moDaehaB  per  impoaitioQem  maaaf  cipiendi  hoBpitei,  t6ul.  Victas  raiio  al 
febrem  pellit,  199.  Militis  cujusdam   episcopi,  146.  laooris,  120,736.  Orationam    modaa, 

BeptieB  in  die  repetita,  882.  Nautaa  cu-  OrdioeB  tres  honorabileB  in  codb-  120,  ibid.  Item  Bacrffi  communioniB, 
iusdamreligioai  pluviammiraculoBam  peclu  Dei,  562.  OrdineB  quatuor  t6iV/.  De  tribu8  8UOB8edulomonet,121. 
impetrat,t/^tc/.Nicoiai  salvatquemSa-   meritorum,  620.  Fratribns  ministrat,  ibid.  PaalmoB  et 

raceai  inierimere  conautur,  909.  Pa-  Orentos  satfo  iuverso  eversionem  Evangeiia  suis  commendai,  i&i</.EjaB 
chomii  pro  se  afHigeutibuB  malis  mo-   Siua  docet,  899.  discipuli,  121. Non  patitur  BUOBBaeer« 

nachis,  126.  EjuBdem  expodtulaWria  Origeues  boapitatur  apud  virginem  dotes  ordinari,  122.  Qnam  ait  perni* 
cum  Dco,  132.  Ejutidemcuraticlum  a  auuosduos,  780,  781.  Ejus  libri  coo-  cioBamonachi8ambitio,pulchra8imid- 
Bcorpioue,  136.  Pior  Bteriiilati  putei  troversiam  patiuntur,  537. Ab  heereti-  ludine  declarat,  ibid.  Sacerdotes  ia 
medetur,  165.Posthumiicaterva8d(e-  cis  depi'avati  dicuntur,  ibid,  Ubi  honore  haberi  jubet,  t6u/.  In  iis  sa 
mouum  fngat,  238.  Publii  diabolum  beue,  iiemo  meliuB;  ubi  male,  uemo  Christum  cernere  profitetnr,  123.  De- 
emisAarium  Juliaui  sistit,  650.  SeniB  pejus  sentit,  t6t(i.  Ceuset  diabolum  lioquentium  iudicium  ordinario  com- 
plnviam  impetrat,  614.  Simeonis  Sty-  aliquando  redimendum,  537,  538.  mittit,  t6id.  Ejus  erga  omneB  cit»- 
litcBaquam  impetrat,173.Suri  navem  Origeuem  legeutibuB  sternas  poenaB  ritas  122.  Ejus  in  regendo  pruden- 
et  secundum  veutum  impetrat,  753.    deuuuiiat  Pachomius,  132.  tia,  i6i*/.0bedieutiam  impenBiuB  Bua- 

Theodori  adolescentia  uobiiis  ad  Origo  oraculorum  daBmonum,  44.  det,  ibid.  Aliorum  officium  BuppleC, 
Deum,  124.  Theodosii  foutem  in  bco-  Oroamenta  Bflecularia  vertit  in  ibid,  Ejus  animarom  zeluB,  122,  123. 
pulo  impetrat,  885.  Theouis  latroueB  oroamenta  EccleBi»  Meiania,  774.  Leetoris  officio  fuugitur,  123.Sanctam 
redditimmobilea,  74').ZachflBi  peBtem  Ornalus  vestium  nimius  arguitur  AthaDaBinmcumpsalmiaetb^mniBBa- 
Cttsarea  avertit,  902.  ZebiuBB  assidua,  pulchra  Bimilitudine,  823.  OrnatuB  Bcipit,  i6td.  EjuBUUXbilitas,  t6tc/.  Ejaa 
845.  Oratio  elevatis  io  CGBlum  mani-   ecclesisB  movet  gentiles,  146.  deAthaoasiojudicinmtdii/.HieretieoB 

bus,  114,  613,853.  Oratio  iu  formam  OrsesiuB  prflBlatus  pOBt  Petronium,  omnes  maximeque  Origeoem  deteak^ 
crucis  manus  extendentis,  118.  Oratio    138.  tur,123.  LibroBOrigeniBaquiB  mergit, 

ad  sepulcra  martyrum,  219.  Oratio  ad  Os  janua  cordis,  610.  Os  frenare  i&i</.  DelrahenteBadversatur,t6i^.§o- 
Orientem  tieri  Bolita,  233.  Oratio  fre-    peregrinatio  monachi,  571.  rorem  videre  renuit,   ibid.  Monaste- 

queusaPoBlhumiocommeudalur,236.  Oseulum  pacie  ut  det  ezcitatur  riumsorori  ezstrui  jubet,  cui  Petrum 
Oratio  assidua  cito  perficit  mentem,    mortuus  ab  Agiodulo,  865.  quemdamBenemvisitatorempnBficit, 

614.  Oratio  vera  qus  dicenda,  289.  Otium  fuffiendum,  544,  551,  607,  l24.Eidemmona8terioregulam£cribU 
Oratiocum  Deo  coiloquium,  288,  811.  666,  678,  715.0tii  fuga  Autouio  osten-  ibid,  Theodorum  adolesceDtem  nobi- 
FutursB  beatitudiuis  praBludium,  ibid.  ditur,  584.  Otii  fuga  in  monasteriiB,  lem  conversum  humaniter  excipit, 
Contra  dsBmonem  vaiet,  149,  910.  Re-    545.  125.ProdyBcoli8monachi8orat,12D.A 

mediumcontracarnistentatioueBf324,  Otiosa  tentatur  Euphraxia,  355.  Dionysio  prcBbytero  reprelienditar, 
316.  TurpeBcogitationeBexBtinguit,  at  OtioBUB  e  multiB  daBmonibus,  operauB  quod  seorsim  ab  aliis  hospiieBexcipe- 
aqua  iguem,  531.  Contra  phantasmata  ab  uno  vexatur,  551.  OtiosuB  homo  ret,  126.  Eidem  ratiouem  facti  sui  red- 
auhibeuda,  531,637, 745.  Citocorriffit  arbor  Bine  fructu,  605.  OtioBum  dit,  t6tV/.  HasmorrhouBa  tactu  cucuIUi 
raeutem,  614.  InfirmoinviaDei  medi-  verbum  exsulat  a  coogregatione  ipsiussanatur,  127.Prudentiasaama- 
cina,  659.  TeotatioueB  Buperat,  682.    Pachomii,  506.  Dcichum,clericarumdeBiderautemBe^ 

Facit  immobiies  armatos,  736.  Steriii-  Oxyriachi  civitatis  in  Thebaide  in  Vdt,i6t(/.OccultaaIiorumpeccatanoTit 
tatem  pellit,  831.  Oratio  sine  vila  ho-  fide  integritaB,  ibid.  Ilem  hosj>italita8,  127.  PueUamTOtivioIatricem  oleo  be- 
uesla  est  instar  spicee  vaniB,  766.  Ora-  ibid.  In  ea  viginli  miliia  virginum  et  nedicto  a  dsmonio  liberat,  t6if/.Paae 
tiouis  peunaB  qu»  sint,  289.    OraLio-   decem  millia  monachorum,  ibid.  benedicto  dffimoniacum  liberat,  128. 

nis  fervor  iguitos  facit,  613.  Ordtionis       Pachomius  gentilisChriBtianuB  effi-   lu  omnibus  idem  semper  et  aeqaalii, 
viB  ligat  et  sulvit  calumuiatricem  in    citur,  114.  Eo    prffisente  obmutescit   i6t(/.  A  Deo  quaodoque  aon  exaadiri 
partus  doloribus,  779.0ratiouiiimpe-    dffimon,  ibid,  Vinumlibationisdeffu-   patienter  fert,  ibid.  Silvanum  ad  me- 
dimeutumira,  289.  Oratiouis  ioterru-    staLum  evomit,  ibid.  Fit  miles,  ibid.    iiorem  meutem  reducit,  ibid.  t^jusde 
ptioucm  vilaudammultipliciparabola   Chrif^liauorum  charitas  illum  allicit,    Silvauo  teBtimoniom,  129.  AVaroPt- 
docetet  probat  Jacobus,  844.  Oratio-    t6i(/.  Orat  elevatismauibus,  ibid.  Vo-    noa  epiBcopo  ad  mouasteria  in  ejoa 
nem  quai  diBtrahuut  repelleiida,  613.    tum  fa:it,  t6i(/.Castitati8amator,i^i//.    dioecesiexstruendaevocatur,t^i{/.Mo- 
Oraliouem  diabolus  uititur  impedirci    Militia  absolvitur,  ibid.  Catechizatur,    nastena  visitat.t^ic/.  Fratrii  cojasdain 
t6i(/.  OrationeSisoirapiiurioextasin,   i6i(/.  Baptizatur,   ibid.   Palffimouem    defuncli  spleudidd  vestimenta  jubet 
614.  Oratiouesuperaudasteutatioues,    auuchoretam  adit,ll5.  Monachusfieri    exuri,  etquare,  tdtW.AIterinBanimtm 
simililudine  arborum    asceudeutium    poslulat,  ibid.  Suscipitur,  ibiJ.  Se  in    ab  augelis  in  coBlum  tolli  videt,  130. 
docet  Joauue8,531.0ratioue  aqua  pu-   variis  virtutibusexercet,  116.  Divini-   Prophetis  gratia  claret,  130.  A  Varo 
tei  atscendit,  502,  651.  Oratione  et  je-    tus  jubetur  extruere   mouasterium,    epiBcopohonorificeBUBcipitnrfmona- 
juuio  septem  dierum  dasmouem  gulo-    t6u/.Kegulam  ab  angelo  accipit,  ibid.    steriaque  exstruit,t6i</.  Coquam  prae- 
sum  ejiuit  Macarius    iEg^^ptius,  721.   ludicat  rcvelationem  Palsmoui,  117.   posteiffi  parcimouiffi  reprehendit,13i. 
Oratioue   Theodori  et  signo  crucis   Cum  eoTabenuampergit,i6id.lndivi-   MnttaBexinobedientiaractaBJanetio- 
aqua  maris  dulcescit,  914.  Orationes   duam  societatem  cum  eodem  init,117.    cendi,i6i</.  Ex  fetore  pr<e8entiam  hs- 
Autouii,  38.Oratioue8  8anctorum,l03.    Ex  residuo  operum  Bobvenit  pauperi-   resim  persentit,  ibid.  Origenem  le- 
Orationes  brevcB  8ed   frequeotioreB   bus,  t6ir/.  Uuica  utitur  vesle,  i^ta.  Ad   gentibus  eique  adhffirentibus  inferoi 
laudantur,  544.  Oratioues   [durimas    humiliandum  corpuaediclo  Beinduit,    pGBnaadeountiat,132.De8tatoBQoram 
omui  die  Simeou  Stylites  Deo  ofTert,    ibid.  Somnum  iu  medio  ccllffi  sedeuB   divinitus  edocctur,t6iVf.Cum  Oeo  ora- 
853.  Oratioues  virgo  fuudit  quotidie    capit,  t6i//.Mooa8terium  dilatat,  117,   tione  expostulat,  i6i(/.Toto  conversio- 
Dcc,  727.  Oratioues  c  publicis  rebuB    llo.  Keprehensus  a  fratre,  mansuete   nis  suffi  temporo  nulla  anquam  fuit 
impliuaLononminorispretiiquamcco   se  eoutinet,  118.  yariiBanimimotibus   creatura  eatur,  ibid.Ab  angeliB e terrt 
nihil  aliud    agentis,  ibid.  OrationeB   a«itatus  coram  Domino  se  humiliat,    levatur,  133.  Posteritatia  duratio  ei  a 
pauctorum  commuue  morbiB  omuibus   t6tV/.AotequamalioBdoceat,passione8   Domino  promittitur,  i6i//.Ejusconeio 
romedium,  834.  Simeonis  Styiitffi  sla-   carnis  domitas  optat,/6t(/.Expan8is  iu   qua  suos  ad  perseverantiam  et virtatis 
tivffi  mauibus  iu  ccBlum  extensis,  dio-   formam  crucis  manibua  orat,  118.  Fu-   atudium  hortatur,  133, 134.  Concio  ad 
buBrestisuoctibusinleKns,  853.  Ora-    nus  frdtris  pervigilicpsalmis  hymnlB-   suos  de  perseveraotia,  133,   134.  Ta- 
tiones  pcBuas miuuunt,874.0rationum    que  prosequitur,t6tV/. iEternarum  me-   bennam  f edit,134.  Oblationem  panem 
quotidiauarum    uumerus    Pacbomio    moria  poBuarum  noxias  cogitatioues    Bileotio  fieri  jubet,  t6ic/.Sileotii  violt- 
suisque  ab  aogelo   prffi^criptus,  120.    pellit,t6i</.DffimoDe8habitacuIumeju8    tiouemabi-euBCOgnoBcititdtV/.Apuero 
Oraliouos  facit  Macnrius  eundo  xziv,    conanlur  evertere,  119.  Quos   preci-   reprebcosus,    mattas    texere  aiBcit, 
et  totidem  redeuodo,  720.  Orationes   bus  et  signocrucis  pellit,  i6t'/.  Eidem    t^td.  Dffimonem  Bibi  in  ChriBti  efBgie 
Paulus  de  rberme  recitat  treceulas   dffimones  mulierum  effigie  apparent,    apparentem  crucis  Bigno  pellit,  135. 
et  totidem  calculis  utilur,  727.    Ora-    119.  Adiabolo  cffiditur, /6tV/.Ab  Apol-    Variaex  dffimone  pulchemmffimuUe- 
tiouibus  vacat  Joeaphat,  311.   Oralio    looe  monacbo  roboratur,i6taf.Apollo-    risspecie  apparente  sciBcitatur,  ihid. 
regis  Abeuuer  ad    mouacbum,   244,    nis  fuuus  psalmis,  hymnis  etcauticis    Gloriam  Domini  corporeis  ocqIib  vidtt 
245.  Oratio  Barlaam  ad  Josaphat  ul-    celnbrat,  ioid.  SerpeuteB  illffisus  cal-    t^if/.ChristinominedflBmonumtnrbam 
tima,  292.  Oralio  Josaphat  ad   suos,    cat,  120.  Crocodilorum  minislerio  flu-    fugat,  136.Precibu8  quemdamkBCor- 


rum  exstructum.  888.   Oratorium  ex    etmoua8teriireguIamtradit,t6ici.  Cu-    iftif/PetroniumBibiinprsIaluraBubstl 

dffimonnm  fano  facit  Maro,  833.  oullas  mooachorum  cruce  signa  pnr-   tuit,iM^.MoritnrQ8Bi|pDacQlocrnci8Be 

Ordinatur   preabyter    Abrahamua  purea,  736.  QuiB  apad  eum  modus  re-   munitfl38.  ADgelo  coatpecto  moritar 


LZT  IMDKX  RBBUM .                                                               Lxvi 

l6t<f.IMieipiiliranu8eJu8Tigflii8,  psal-  remissioue  accipientii  deterior,  744,   remedia,  i^i//.Pa86iono!nreniediain- 

mia  et  hymoia  celebrant,t6tflf.lQ  roo-  455.                                                        qaireoda  et  oon  ccBle^tia   scrotanda 

nasteriis  eju8  fuere  viiM  virorum,737.  Piinpm  benedictum  aversntur  ds-   oocet   Poemen,   527,  600.  Pa#8ioDi)m 

Pachomius  aguoacitMacarium  mira-  moD,128.  Paues  oblationis  facitCao-    Titiosarum  medf*l£e,  598.    PasitioDeR 

eulose,  723.  —  Pachomins  Pachomii  dida,  780.                                              Qui  8uperaQdse,60.t.  Pn8!>iODibu9  dod 

di8cipulu!>,  121.  PaphDutiuBmouachusctcoDfeReor,    ducitur  Deo  iQtentus,  609. 

PachoDaperitmiras  d»moDnQiten-  50.   Paphoulius   aucor   VitoB   sancti       PaeaioDiB  festum,  808. 

tatiooes*  132.  Desperat  forDicatioDis  ODuphrii.OO.Lustraadoereuiummulla      PaslorabbastreBaDimaeoperalioDes 

spiritu  oppugnatus,t6iV/.AbhyffiDi8  iU  perfert,t6tV/.  Paoe  et  aqua  absumptis   e^tse  dicit,  563.  Deo  serviendum  \no* 

Issus  circumlingitur,73l.  Eum  tontat  ipee  dcficil,  lAic/.Divinilus  roboralur,    net,  ihid,  Trcs  operalioDes  Deo  gra- 

fornicatiooisspiritusinspecieifCthio-  et  ab  aogelo  vires  ejus  restauraotur,   tati  eDUDierat,i6tr/.  Quisab  hocmuD- 

pissffi,  ibid.  t^fd.VisoODuphrio  terretur«i6tV/.Cum    do  liber  sit  osteDdit,t6rr/.Judicem  vi- 

Pactumsocietatis  ioter  Pachomium  eodem  orat  et  cibum  sumit,  102.   In    dere  renuit,59:^.Lnrrymatur,  dum  ad 

et  Palamouem,  117.  iEgyptum  rcdire  jubetur,  103.  Odu-    escns  iDvitatur,570.Nihilcnrni  Iribuit 

Psesius  et  Isaias  fratres  ApoiloDii  phriom  sepelit,  t6tdf.  PapbDutius  Ale-   sed  omnin  iegi  relioquit,  ihid.  Fbctn 

folitndinem  spirant,  717,  942.    Vitse  xandrifieimpetrataDeotilianiEuphro-    verbisrespoudere  debere  docet,i6tW. 

diyersumiustitutum  arripiQDt,717.De  syoam,  363.Eam  oratiooibus  abbatia   In  hocdelinqueotem  puteoassimilat, 

eorum  beatitudiue  post  mortcm  con-  commendat,  ibvi.   Anxius    amii^sam    COl.Alienn  peccata  miTiueoda.etpro- 

tentio  ob  diversum  TilcB   institutum,  quserit  flliam,  365.  Lamenlatur,  t6t>/.    pria  agRravauda  esse  mooet,  600.  Ut 

ibid.  Abbatis  preces  expostulat,  366.  Sola-   mortuus  coDversatur,t6t//.Humilia  et 

Palsmon  eremita    Tultu   severus,  tium  accipit  ab  abbate,i6tW.Ad  filiam    terrena,  non  coelestia  pcrutatur,t6id. 

115.  Ejus  abstineotia,  vigiliffi  et  pre-  nescius  admittitur,  t6fV/.SolatiQm  ac-   In  pGeniteutifieprescriptionemnnsue- 

C6S,  ibid.  Pachomium  ad  monasticeu  cipit,  365.  Lfletior  domum  r^vertitur,    tus,  ibiii.De  immundi»  et  vanisco^i- 

aiipiraiitem  suscipere  primo   detrec-  ibid,   iEgrotautem  invisit  Eupbrosy-    tationibus  interro^alus.varie  re<«pon- 

tan8,posteanionachi  habituconsecra-  nam,367.EjQsconsternatioin8goitio-   det,  601.  Quomodo  jejuuaodum    sit 

Tit,i6t(/.Somuoleuliam  exercilio  pelie-  ne  filiae,  ibifi,  Pitmooachus,  et  booa    docet,t6tV/.ltemqnacausairasoendum 

re  docet,  li5.0bmemoriam  passionis  8uaoffert,t6t^.Moriturpostdeceman-   601.  Item  delinqnentes  non  esse  co- 

Chriati  lautioribus  cibis  in    Haschate  nos  in  eodem  monasterio,i6tV/.  Paph-   gendo^  ad  poeuitfentiam,  sed  excitan- 

abstinet,  ibid.  Cum  Pachomio  Taben-  nntius  abbascooverpioni  Tharsis  me-    dos,  ibid,  Quis  non  sit  monachus  de- 

nam  pergit,  117.  Cum  eodem  indivi-  retrici«  iDteDdit,S74.Eam  couvertit,et   ciarat,  t^tV/.Cogitatioues  dod  exclndi 

daam8ocietatempaciscitur,i6i//.Mor^  parvee  cellulfiB  iacludit,t6tV/.De  eadem    sed  eludi  posse  pulchre  docet,  ibid. 

bo  corripitur,  i^ta.Nil  de  pristina  at>*  coosulit  abbatem  ADtonium,i6tV/.Pa-    Vide  PcBmen. 

atinentia  remittit,i6tvy.  Exemplo  mar-  phnutius  orat  ut  reveletur  ei  cui  sit       Palens  porta  non  impugnatur,612. 

tjrum  se  couflrmat,  i^iVf.   Moritur,  aimilis^lS^.Eisympbooiacusseu  tibl-       Pater  noster  in  hooorem  Oouphrii 

117.  een  ipquatur,  tbiif.  Item  protocomes   ter  recitaos  liberatur  ab  omoi  teota- 

PalflBstra  eremitaram,  100.  eeo  viciprimaria8,756.  Necnon  mer-   tione,  103. 

Palladias  GalataqQnlis  faerit,  704.  cator  Alexandrinos,  757.  Ab  angelo      Patremsuumimmortalemvocatmo- 

Eju8  humilitas,  ibid.  Unde    didicerit  Tocatur,75;7.  Ejus  animaab  aogelisin    nachus,562.  Item  Bvagrius,  764. 

quae   scribit,    705.  Tenebntur  studio  ccElumdeferlnr.i6W.  Pnphnutius  Ce-       Pati  opportetprogloriafntura,102. 

pio8  viros  convcnieodi,  707.  Alexau-  phalasnimiamincrepationemnoxiam   Pati  coDtumeiiaDi,magnum,629.   Pa- 

driam  petit,709.  Theodoroindiscipli-  esse  docet,  520.  A  Deo  doctns,   7'»5.    tienti  occasionem  prsBbetad  salutem 

oam  traditur,  i6tV/.  De  cogitatiouibus  AuDis  lxxx  noa  veste  utitor,t6u/.  Pa-   qui  affligit,  668.  Patientem  novitium 

aois  cousulit  Macarium,et  utparietes  phouttus  Mhcarii  discipulus,  725.         angelus  solatur,  632. 

fropter  Deum  custodiat  docelur,725.  Parabola  evaDgelicadnplex  bono-       l*atienterfert  Pachomius  se   quan- 

entatioues  caruis   Pachoni    aperit,  rum  operura  merita   astruens,    262.    doquea  Deo  non  exandiri,128.Patien- 

7S3.Ad  Joanoem  conlendit,740.MoraB  Parabolaaliamundiamatcrumstnlli-   ter  calumniam  fornicationis  fertMn- 

impatiens  habitum  paratjT^uf.Dicit  se  tiamdemonstraus,272.AIiavaDitat(-m   rina,  393,  394.  Item  Macarius,    315. 

cnliuarium  episcopum,740.  Episcopus  mundi  ostendens,  t6tV/.AIia  de  bonis   Item  Eostathius,777  et  «ei/^.Patieoter 

creator  inBitbyuiafi&t^/.  Calumniatur  per  eleemosyoam  in  coBlnm  prfiemit-   et  fortiter  fcrt  suam   miserinm,  qui 

MnctnmHierouymum,775.Ejusdiclum  tendis,273.  Alia  de  eoquivitam  reli-   alienam  intuetur  majorem,  591.  Pa- 

603.Peregrinatiouisejuspericula,782.  giosnm    amplexator,  279.  Alia    qua   tienterfertTheodosiussolitarius  sibi 

Sooiu8eju8mirispollelvlrtutibus,i6t(/.  Bnrlaam  dissuadct  Josaphat  se  comi-   pallium  a   latronibus    auferri,   880. 

Cum  dasmoue  pugnat.  t6t'/.Ab  angfslo  tari,  284.  Alia  qna  docemur  nostra  et       Pntientia  Abban  vel  Ainman  varia 

pascitur,  i6i(f.Mi8eriscompatitur,782.  non  aliena  curare,658.  Alia detracto-   et  Ptnpenda,813.  Alrnnniis  ronverlit 

PaUadiusaHussaDctoSimeoDifnmiiia-  rem  pulchre  describeos,  658.  Alia  de    infldeles,835.  Abraham  eremitse  ver- 

ri8,8l8.Ejushabitalio,jejuniiim,oralio  anioia  poBnitente,  659.    Alia   oratio-    bera  oi-o  curnDtis  gentiles  coDTertil, 

totc/.  Excitat  mortuum  ut  homicidam  nem  non  interrumpendam    doceoB,    146,147.    Adolescentiscujusdam   in 

declaret,  cujus  crimen  Inuoceuti  im-  844.                                                         ferendis  conviciis,  513.  Ai^ollooii  in 

pingebatur,  ibid.  Sepulcrum  ejus  cu-  Paradisus  terrestria in acce88us,228.    maleaictis,758.  Barnnba^^spinani  pedi 

ratiooibus  iliustre,i6t'd.Palladii  abba-  In  eoprimushomoaDeoconstitutus,    inflxam  dod  evellpDlis,8H5.  Beojamin 

118  monite  ad  patientiam,882.  Conver-  155.  Paradi-us  et  infp.rnos  ab  Antonio    hydropisi  Inborantis,  717.  Besarionis 

8io  ejus  ex  visioDe  igois  supra  ceUam  visus,729.Paralyticum  sanat  Cosmas,   xl  noctesstantisinler  spinas  vigilnn- 

tenis  David  coelitu8  appareulis,  881.  872.                                                        do,584.  Eulogii  elephantincumxv  an- 

Palliolornm  usus    apud  ^gyptioa  Paratum  semper  oportet  esse   ad-  nos  curantis,673,728.  Eunhraxifie  erga 

monachos  qoalis,  543.  versus     cogitationea    fornicatioois,    8emulam,356, 358.Eustathii  in  ferenda 

PalmfiB  duodecies  in  anno  fructifi-  574.                                                       cilumuia  fornicationis  admissee,  777, 

cantes,  102.  Parcimonia  nimia   reprehenditur,   778,  779.  Fratrumduornm  in  hortuli 

Pambo  abbas  ex  charitate  camelum  131.                                                       disturbatione,500.GeIasii  furtum  sibi 

BQum  alteri  concedit,521.  Pambo  pa-  Pardos  molio,  quia  mulns  puerum    factum  dissimulantis,  630.  Jacobi  in 

cem  cum  proximo  saiutis  viam  esse  occidit,  mire  poBoitet,  891.  Leoni  se   frigore  ferendo,  810.  8aDcli  Joaoois 

docot,  602.  Pambo,  sive  Pammo,  la-  devoraodum  exponit,  ibid.  Parcit  ei   Eleemosynarii  in  adversis,  194.  Joan- 

crymatur  mulierem  Iheatricam   plas  \eo,  ibid.                                               nisabbalisinsipnisinlenns  ex  exte- 

diligentifie  impendisse     ut    placeret  PnrenteshonorandosEpictetusdo-   rius,314.JoannisminorisThebfiei,qui 

mandoqnamip8entDeo,524,5S5.Pam-  cet,  213.  Parentea  Aationis  Bonosus    infirmo  moroso  diu  serviit,  523,  630, 

bo  a  qno  doclus,  715,946.Aurum  des-  presbyler  cathechizat,  222.   Flosdpm    673.Mncarii  furem  cellam  suam  spo- 

picit,  t^td.  Data  mnnera  pauperibus  excipit  Vigilantius,  219.A  parentum    liautem  adjuvantis,512.  MariD8e,qnaB 

monachia  distribuit.7l5,  940.  Moritur  vinUtione  obhorret  Pior,  504.              fornicalionis  fMso  acrasata  poeoiten- 

Lxx  annoram,  ibid.  Verba  morientis  Parietes  cnstodio  propterCbristnm    tinm  admirabilem  sobiii,393,394.  Ma- 

semperfoissa  inoccQpatione,7 15,941.  inqnietis  re«pondendum  esse    cogi-   ris.domiciliummale^anumxxxviian- 

Ne  in  morte  qnidemse  iocepissereli-  tatioDibnsdocetMacariusPalladium,    nisnonmutantis,  837.  Monarhi  adae- 

ffiose  Tivere  protestatnr,  716,  947.  In  723.                                                       moniaco  colaphizati,  alleram  maxil- 

loqnendo  prfiemeditatos,  tAtrf.    Ejus  Paschadies  fcstusuniveraalisChri-   lnmpraebenti8,622.MoDar.hifrequenti- 

contenUo  cnni  Pior  in  hospitalitate,  stinnornm,  115.                                     nseo8nqoibusiDiuriisafflciebatur,ac- 

ibid.  PassioDCSDonmori»  Dtur.sedligan-    cedentis,  631.  Monachoruinvn  quoa 

Pammachius  laQdabilis  TitflB  et   in  tnr  in  sanctis,  «17,    5ft7.   Passiones   cruciaot  Saraceni,  530.  Monacborum 

panperes  liberalis,  399.  Pammachius  corporales  reprimendfiB,608,  660.665.    qnixcannorumexistentesexercebant 

proconsnlari8omnibu8rennntiat,775.  Pa8sionescorporcaBmullfie,665.Passio-   seinlaboribusjuventntis,813.Moniali8 

Panit  coelitat  datas  fltax  candido  namorigoqaadraplex,5lO.Pa88ionam  cajusdamaeni  jucnrabihmorbolabo- 


Lxvii  INDICBS  IN  VITAS  PATRUM.  Lxvin 

ranli  promptisBime  fiervientie,  500.  ipse  curat,  731.  Paulus  peosum   eibi  iraodffimoduB  optimnd,  instar  ttatos 

Moysis  ioopprobriis,  631.  Myrogenis  aiurnum  impoDit,  551.  Panlus  mulie-  esse,  622.  Pacis  ioimicas  aolas  ioter 

bydropiciabiDteroabydropelaborari  remfugitut  leoDem,555.  Cogitur  mu-  omoes  occiditur,  750. 

desideraotis,   865.   Olympii,    iotuitu  lieris  mioisterium  ob  iodiscretioDem  Paysioo  societatem    bonam  com- 

eeterDorum  preeseotiaraalatoIeraDlis,  puDilus  admittere,f6t'y.Oleo  sauat  in-  meodat,  610. 

904.    ODuphrii    iu   eremo  mira,  102.  nrmos,  iAtrf.  —  Paulus  Galala  abbas  Peccaodi  coosuetado  caYenda,287. 

Pachomii,    reprebeosioDem     fratris  Qnadragesimam  cumsextariolcotiset  Peccantium  cscitas,  612. 

mau9uetefereDtis«118.  Ejusdem  saoRt  vasculo  aquae  traDsigit,  G6C.— Paulus  Peccator  aoimaodus,  594. 

mooachumsceaicumdeDcieDtem,i28.  mooachus  io  moDlePberme,727.Ejus  Peccatumgraodescriptum  mortuoa 

Simeouis  Stylita)  variaetadmiraDda,  eDcomia,  ibid.  Oraliones  ccc   recitat  Joanoes  Eleemosyoarius  impetrat  ut 

850.  EjusJem    iu  ulcere  pessimo  fe-  et  ad  easdem  totidem  calculis  utilur,  deleatur,  204.Peccaturo,  aDiroiemors, 

reodo,  853.  Seois  cujusdam    oi^roti,  t/>tV/.  PauIusanuisL  paoi?  eleemosyna  2S2.  Peccatum  odio  habendum,  613. 

dicoulis  se  optare  iu  morbo    maoere  vivit  nulli  colloquens,  873. — Paulus  Peccatum  timere  leoaes  Q08fecit,866. 

XXX  anaos,   572.    Seois  cujusdam  io  Helludicus  leouem  pacitquotidic,911.  Peccati  fetor  aoKelis    abominaodas, 

cibo  niali  saporis,571,  572.  Senis  alle-  Castij^al  immorigerom,t6(^.  Paulious  657.  Peccato    perpetrato   leooes   fu- 

rius^derclictumse  clamaotisquiauno  Melaoiffi  sanguiue  juoctus,  436.  giuot  Macarium,  230.  Peccata  libello 

anno  nonsegrotassel,  5D0.  Seuis  fures  Pauper  pro  mortuo  suppositus  vere  notanda,  SO.Peccata  in  charta  descri- 

revocantis,  et  quod  reliquerant  ofTe-  moritur,  et    excitatur   per  Jacobum  pta  oratiooibus  Basilii  deleotur,  159. 

rentis,  631,   926.   Seois    duplicaDtis  Nisibitam,  799.  Pauperisb^ouDi  coo-  160.  Peccatamiaoracaveada  pulchre 

laI)ore8  post  furtum,  et  maauB   furis  silium  priocipi  datur,  2i9.  Pauperes  docetur,288.Peccata  oarraada  at  alio- 

osculaDtis,632Seoisadmiraodaapue-  frequeotandi,  si  profectus  apudillos  rumorationibu8Juvemur,986.Peceata 

rosuotriduum  jejunare  coacti,631.  baberi  possit,675.  Paupcrcs  et  flBgroti  qui  bonis  operibu8admitcet,idemfa- 

Senis  cujusdam,    detrahentibus  sibi  gemmse  sunt  magni  pretii,  712,   945.  cit  quod  qui  aquamin  vaa  pertosooi 

mooera  transmittentis,  668.  Senum  Fauperihus  ex  residuooperomfubve-  haurit,506.Peccatanostramagi9quam 

aliquot,845.  Seois,  furtumsibifaclum  niuot   Pachomius  et  Joaooes  frater  aliorom  peosaoda,  594,  595.   Peccata 

dissimulaotis^faremcaptumpasceotis  ejus,  117.   Pauperibus   baereditatem  alieaa  miooenda,  et  propria  aggra- 

etecarcere  hberantis,  932.  Senis  ce-  opulentam  distribui  curat    Abraham  vanda,  600.  Peccata  peccatia  addeni, 

ci  io  haurienda  aqua,  912.  Stcphani    eremila»  145.  Pauperibus  sua  bona  oous  oneri  accumulanti  comparatur, 

admirabilis,  733.  Theodori    et  Zoili,  distribui  petit  Astion,223.Pauperibu8  500.  Peccata  plaaij<enda,658,672.Pec- 

913.  Zacbsei  laborc  roanus   Isdentis,  sua   distribuunt    parentes  Astionis,  cata  propria  consideraoda,  660.  Pec- 

137.PalientiaiuffigriludiDemaximum  i^^.Pauperibus  optimeerogalurhffi-  cata  injuriarum  causa,  668.  Peccaio- 

raeritum,  136.  Patieotiaduplum  reci-   reditas,601,  602.Pauperes  vocavit  do-  rum  remedia  varia  ut  etmorborom, 

pit,  195.  Patieotia  iojuriarum   porta  minos  suos  Joanoes  Eleemosyoarios,  884. 

CGeii,513,  659,  667.Salutisvia,513,  624.  181.  Pecania  Ecclesis  iojuste  acquisits 

Patientiaduorum  juvenum  delicato-  Paupertas    voluntaria     consilium  admista  perit  cum  illa,  183. 

rum  probutur  a  Macario,528.  PaticL-  evaogelicum,  276.  Paupertas  JoaDois  Pt^cosios  Pachomii  discipulus,  121. 

tia  trium  aooorom  stipitem   aridum  Eleemosvoarii  ex  testameotoejos  ap-  —    PecusiuB   Seoei   visitat    fratrei, 

madefactum  virereracit,542.Patieotia  paret,203.Pauperta8AgalhoDis,aliquid  125. 

et  charilae  io  aionachis  Scythi  com-  recipere  recusaDtis,  512.  Paupertatis  Pediculi  comeduat   Zoilom  ct  pa^ 

meDdatar,609.  Patieotia  docetur.  864.  studium  abbatisscB  cujusdaoi,  majora  tienter  patitur,  913. 

Patientia   facit  ut  sis  insensibilis  ad  respuentis,353.Aphraatis.ab  ullo  lan-  Pclagia  velPorpbyriameretrixcoQ- 

Injuriam  ut  lapis,668.  Patienlia  vivos  lum  necessuria  accipientis,  819.  Ejus-  vertitur,  202. 

portat  potius  quam  mort.uos,t^t(/.  Pa-  dem,  tunicam  Persicam  ab  Anlhemio  Pellis   ovina   defertur  Macado  ab 

ticntiadoceturalapidccoctoin  flumi-  oblatam  egregio  apologo  renuentis,  bya^na  ob  illuminatum  ab    eo  cata- 

Dcmisso,  G69.PalieDtiffietmaosuetu-  8l9.ArseDii,ve8timeDta  boo  acceptao-  lum,  725. 

diDisexemplumsiu^ulare  desiderao-  tis,  582.  Ejusdem,   etiam   Dummum  Peosiooem  domiois,  etiam  noleoti- 

tispromodesta  vir^ioe   aliquam  qusB  uoicum  io  necessitato  emendicanlis,  bus,  quotaoois    Olvmpius    eremita 

se  exerceal,930.  PatieDtioi  excDiplum,  t6td.CyrcDcusium  moDachorum,  537.  quoadam  servue  defurt,  497,625. 


tieoti  soadct  Macarius,  quod  umbra  pientis,  767.  Joaoois  Elcetrosyoarii,  plum  saocti  Cyri,l92.Peregrioatio  ad 

fruatur,qua  Diulli  viatoresct  navigan-  pretiosius  stragulum  sihidutum  ven-  sanctum  Joannem  martyrem,  195.  Pe- 

tes  careut,659.  Patientiam  statua  per-  di  curantis,188,189.  Juliaui,  nihil  ha-  regrinatio  Jerosolymitana  Adolii,768. 

russa  nos  docet  Aoub,  530,022,  683.  beDtis  praster  cilicium,  sagum,  vascu-  Pt>regrinatio  Basilii  el  Eubjiliadloca 
Putieuti.i  ct  humilitate 
furtum  ei  fecitcompuuj 

tientia  superatur  tentatio,  ^  ,,    

lose  aunouasubmitlitur,587.Patienlia  mosynario  oblatam  recusautis,    192.  griuatio  Petri  in  oiootem    Siaa,  891. 

opus  eliaru  io  solitudtnc,589.  PalieD-  Mouadleriorum  quatuor  io  quibus  io-  Ejusdem  Alexaodrinam  ad  saactom 

tia  tentatio  povem  annorum  vincitur,  ventum  nou  cst  parum  aceli  pro  iofir-  Meuam,  ibfd.  Ejusdem  Jerosolyma  ad 


590.  Patienlia  curatteutatos  Isidorus,  mo,896.  M^rogeuis,  nihil  reopientis  sepulcrum  Christi,  i6W.  Peregrinatio 

0:11.  Patieuliu  crescimus,  dum  a  mi-  prffiter  prccc8.865.  Puuli  iu  Pherme,  ad  uionteui   Sioa,   913.  Peregrioatio 

noribuEud  niajoratolcranda  assuesci-  qui  nihil  nccepit  prffiler  quod  posset  aJ  loca  sancta,  930.   Peregrioatiooes 

mus.  514,  631.   Patieutia    opus,  quia  eodeoj  die  comedere,727.  Serupiouis,  varias  suscipit  Joanae8,9l7.  Peregrt- 

maliliu  malitiamnon  supernt,  668.  583,SerapionisSindonitffi,Kvaugelium  natio  monacbi  os  freoare  ct  tacere, 

Patricius  periculum   metucns  prffi-  et  seipsum  vcndeutis  ul  pauperibus  571,  6iJ6. 

latura  8C  abdical,  890.  subveoiat.  511,  582,  761.   Silvani,  ob  Pereooios  praefectoa    Alexaadris 

•II      """*  patris    fit  Josaphat,  dum  hortum  dilatatum  disccdere  voleniis,  persequilur  Ecclcsiam,  346. 

illum   ex  sacrofonte  suscipit,  326.  667.TheOilorffi,  exlreme  egenlis,  775.  Perrectiooispradus,  549. 

Paulus  Pachomii  discipulus,l21.  —  Zeuoni?,nuila  uleosilia  habeDtip,827.  Pericolosa  salutis  dilatio,  258.Peri- 


Paulus    monachus    Autonii  abbalis   Ejuiidcm  siugulos  libros  tuutum  com-   culosus  io  peccatum  iapsus,  268. 
discipulus  videtThaist  locum  in  ccnlo    moduto  accipieutis,  ct  stntini  post  le-       Periculnm  uoo  parvom,de  Scrii 


iacremeotum,  ibid.;  latroaea,  ibid, 
naufragium,   t6tr/.;    iasula    deserta, 

.      .         .  ^     T--     -      r --  » 782  ;  crocodili,  i^id. 

giiaiioncs  vidct,676,077.  Pcrscveran-    sauruscst  monn<*.hi,t7>icf.l^icilc  dinbo-       Persecutio  Maximiaai.  47.  Persecu- 

V/\  ,^J".*  *i'  P"^®'^*^^'  "^30  ;  io  oraodo,    lum  suporat^GOO.PaupertusDeo  ^rata,  tlo  CbristiaDarum  Valeriaai  etGallia- 

tAia. ;  10  Ittboraodo,  tAid.Sentem  dies    dum  Julittoi  cellaoocteccKlitus  illus-  Di,347.1^crsccutiooe  tyraDnoram  crc- 

jejoooB  perseverat,  lAirf.  Ejus    mira    tratur,  876.Paupertas.Ftde  Conlemp-  gcit  Ecclesia,ll3.Per8eculione  crescit 

probatio,  toid.  Gratiain  ejiciendi  dffi-   tus  uuri,  pecuoiffi.  zelus  Abraham  mouachi,  147. 
raones  promerelurohcdientia  etsim-       Pnx  mentis  quomodo    acquiralur,       Perscquiturmoaachoa  rex  Abenoes 

plicilnte,  731.  Adolescenlem   dffimo-   503.  Pux  com  proximovia  salutis,602.  in  lodia,  244. 
oiacum,  quem  AnteniuB  noQ  poterat,  Pacis  amator  Agathoa,5i4.Paci8  ser.      PerteTeraoter  laborandaiii,  678. 


Lxix                                                             IHDBZ  BBRUM  .  LXi 

PerMvertniia  dsmoneB  TiQcit,743.    Bis,  coQTerlnDtor,  556.  PhilosophoB   modo  ageQda,  268.  PoBQiteQiia  doq 

PersereraDiia  AbrahameremilaeLaQ-    iQBtniii  AQtODtus,  54,  55.  differeDda,  524»  612.  P(BDiteDtiaquam 
norom,  145.  PerseveraDtia  cujasdam       PhotiDa  Tirgo  cum  Parva  MelaQia   Deograta,doDosaDitatum  collatoMa- 

iQ  oraiioQe,  Qe  quidem  ob  scorpioDie   eiercetur,  775.  riffi  pa>uitcDti  o&teDditur,  372.  PoeDi- 

iciaai  eam  iDterrumpeQtis,  136.  Per-       PiamaioQ  presbyter,  Tcrberatus  a  teDtiaDeogratiorqusedamvirgoquom 

leTeraQtia  Pauli  Simplicis  ia  peteado   dsmoDibuB,  saaatur  ab  aogelis,  i6tV/.  Tirgioitatc,  777.  PcBDiteutia  uulli  iu- 

ab  AotoDio  ut  monachue  tiat,  730.       Piamuu  virgo  dooatur  gratia  pro-  fructuo8a,755.  PcRuiteotiu,  voluntaria 

Eja8demiDoraDdo,730.  Pereeveraatia   phetiee,   736.    OratioQe    adverearioi  ca8ti^atio,586.  Poeuiteotinaquum  Nili 

Arseaii  io  oratioae,  ab  occasu    solifl    immobiles  sistit,  if>vi,  impetrat,576,577.  PaiuiteDtia  duuruDi 

osqae  adortumeamprotrabeuti8,613.       Picbiti  seu    Pygmsi   quales,  225,  flequalis,  uuius  cudj  tristitia,  altcrius 

PerseveraDtia  moDachi  iastar  caois    227.  cumlsetitiaadimpleDti»,578.  PoeDiten- 

TeQatici  leporem  iDsequeDtissit  opor-       Pietatis  studium  quidam   TaQitatis  iia  Decessaria  juveuibus  et  seuibus.et 

tei,  589.  PerieveraotiflB  et  victorise    siudio  flequale  esse  optai,  905.  quare,  910.  PoeuiteDtiaetconfessio  iu 

corooa,  660.                                              Pigritia  mouachiviBioDe  corrigitur,  diviuum  Dumerum  poeDitcDtes  rcfc- 

PeiroDioe  Pachomio  io  praelaiart   ^I-  raDt,648.PcEDiteDtiaverndiacoDilap8i 

iaecedii,  137.  Moritur,  138.  Ei  Orse-       PiDiaouscam  xxx  moQachis  ezer-  miracuh  declaratur,  577.  PceuiteDtia 

•iai  •ubstitaiiur  ibid.                         cetur,  775.  ri^ida,  584.  PoeDiteDtiee  vis    acceosa 

D.».».  Ai^«...!i.:«„I  «...«•.    i<o        Piauphias  presbyter  hoDore»  fugil,  diviDitusluceruadccIaratur,  581.Pcr- 

P.i«,?P.^hn«15^45^  A^^^                   547,    5i8.   Humiliatur,    548.    Furlim  QiteDtiajfructusetDel  erga  poeniteu- 

Ki^JLfio  ?.,S  ;:/- «Vlfi^^^^                      nocte  operatur,  ibid.   Aguoscitur  ei  tes  booitas,  525.  PcDDitentinm  dod 

VLt^?^liLj^nr^^^^                             hoDoraiur,  ihid,  Iterum  ftgit  et  agoo.  lapsus pro  lapso facieos,veDiam  impc. 

Km^.n?^ninfji?»'^^«S^^^^^^              ecitur,  548.  Noviiiom  iDstrSit  de  mul-  irat,    677.   PoeDileDtiam     muDsuelo 

^^•J^?.?!^nTnPH.?i^^^^^^^^^                          «*^6*-  Ilumilitaa  quomodo  acquiratur  Pastor  deBcribit,  600.  Ad  pcEDilentiam 

5'?^i2rtP/n?h„^^^^^^^^^                           docet,  iWJ.  Item  quid  io  coogrega-  dod  cogeDdisedexcitaDdldcliDqucD- 

5.1a«»  ^A?j^  in^?^^^^^                           «one  8it  obacrvaDdum,  549.    Gradas  les,  601.  PoeDitCDtiam  agit  io  perge- 

fwfn.?  iAW  vl?»il  In!^^^^                   pcrfectioDis  eaumerat,  ibid.  cutioue  lapsus  episcopu?  xliX  auDo- 

SInni;i  iif;jy„r  !w  r^^^^^                    PiordiscipulaseaDcU  ADtoQiiaquam  ram.   655.    PcEuiteQtiam   lapei  Deo 

Pi?H^t^fm  nafA^rn  fi^^                           wlsam  bibit,  503.  Udo  paximatioei  graiam   Duutialur   ab    aDgeio,  745. 

.t  nJL»?,m  ntnnh^^^^^^^^                       pauci»  oliTis  victiUt,  iWa  pareotum  PoemteDtia.  Ftde  Mortificalio. 

li  S!riKnr^?fi.^P.  I    nii-  Lin.^^             Tisitatioae adhorret,504.  Vovit amicos  Poet®  geotiles  erroris  cod viDcuut. 

l^n^Hit^^  •SirToS»  ?A  w  iPfn^;n;K!;   ^  °o°  visurum,  764.  Sorori  se  videre  320. 

#o»?lL.»?f!,^  100  7n^^^^^^^^^                          ▼oleoti  clau8i8  ocali8  prflebet  video-  Pollatio  oocturDa  qufle  commuoio- 

;Sl  7m^^  v.^rS!^^^^^^^                        dum,504. 764.  Hoapitalitate cum Pam-  aem  impediat,  758.  Pollutioois origo. 

iAiW  tf^n^ri^^r  ^nnn^^^^^^^^^                  boDecoDteDdit.7l6.Sacco  areoapleDO  666. 

St»:.^  .«S  ^»  coDterraDei8,t6t(/.    ^^^^^  ^    ^^  ^^^^^^           ^Ugn^  Polychrooiua  semplem  diea  jejuuat 

S^^?,fio«?^^  .^o»Tl    ^oll*""  ®*   8aDda  peTcata,  520,  505.  Ve8tis   ejus  839.- PolychroDiuaZebinffldiecipulus 

^2?j!?^i^^l«.'oA«To^!''"*'^"''   Pe"»   ovilla,    765.   Putei    sterilitati  846.    Nocturoa  Btatiooe  ae  exercet, 

labi  8it  permi88U8,  268.  Petrus  orbia   Jpecibas  medetur,  ibid.  ibid.  Virtutes  occultat,  t6»d.  Miracula 

magister,  ei  priDcipem  locum  teuel,   »-  pj     ^-              '  j^i     ^^irg  ^  f^cit,  847.  Eju8  beoedicUoQe  lecylhus 

*M.  -  Petrua  di8c  pulua  abbati8  Lot,    ^^^^   ^q^       ^                              ^  0,^^  impletur,  t6id.  AdvcDtaDtes  ado- 

??•  IZo    o°     J  "^^  ■°?'"*^"  K^r^*'       P»»ci8   extra     aqaam,    moQachai  rat,  im   Preces  peiit,  tbid.  Nullis 

JiL^'»  1  •  *    eo  «««\«  °?irabile8,    ^j^^  ^^^^        ggg  ^  ^orbia  io  studio  virtotum  retardatur, 

^uZ!}    .  J h"*^}?  Pal«8tiQaB,t6td.       pithyrioD aaocii  AQloaii  diacipulas,  847.  Aurura  rejicit,  ibid.  Cilicium  ele- 

AiterQi8taDtamdiebu8comedil,»J»d.    759^  (/,^^^3   discreliooe    spirilaam,  gaotiua  datorl  rcmiltit.  im    Polv- 

Sepalcrum  vice  domuj  iDcolit,  tbid,    -j^q  q^j  daemoDee  expelleodi  docet,  Shrooius  presbyter  Dovae  Laurie.  864. 

piBmoDiacum!iberat,t6id.Theodoreio   ^  Taotum  io   hebdumade  come»  Polycratiam    virgioem     ADtooiua 

bepedicil,    t6iJ.     Uxorem    praefecli    ^,^^  ^1^^,^  7^^  abseolem  curat,  51? 

Orieptis  curat   Hb  oculi  vitio  sigpo       picQthe88U8   Pachomii  discipulus,  Pompeiu88poD8uaBa8iIiaB,347.Eju8 

cruci8.  ibtd.  Arguit  Qimium   matria    ^^l.  colloquium  fiasilia   aversatur,    »6iV/. 

Thec^oretiorDatumaptajimilitudiue       pcBmeQi»  periculam  lapaus  prde-  Ejua  in  Chri8liaD08  calumoia.  ibid, 

2.K   Eju8dem  humilitaa.  i6t</.  Matrem    nuDtiatur  a  JoaDoe.  745.  Pooderum  et  meuBurarum  iuKqua- 

Theodoreti8tgDocruci8curatabocu.       Poemeo  maguorum  virorum  coQver-  litaa  vetatur  a  saocto  JoaDoe  Elee- 

lorumdolpre,  t6kf.  D«moDiacam  a   »alioDem  re^puit,  oe  per  vaoam  glo-  mosyaario,  181. 

dflBmoQio  hberal,  823,  824.  Dolorem  e   ^^^^^  humilitate  excidal,  498.  Suadet  Porphyriae  mcretrici  coDvergae  im- 

caDcro  mitigat  8ua  praegeQtia,  824.    moDacho  doq    prodeodoe   latrooea,  pooitur  DomcD  Pelagiffi,  202. 

Excitat  moribuDdam  Theodoreti  ma.   513.PcemeD  Dudu8leoDiacumbit,9l2.  Porphyrium    archimaDdrilam     io 

treDi  t6id.Z0DaejU8miracul08a,i6t//.    ^    bestii^  devoratur,    quia  peregri-  iEgyplo  visit  Basiliu»,  153. 

Montur,  825.  Peirua  ex  voto  10  bioa    ^^^  j,qq  liberaverat  a  caoum  dila-  Porta  coeli,  iojuriarum    perpessio, 

moQtemjejaDU8profici«citur.891.1tem   niatioDe,  »6td.  PcEmeo.  Kide  Pastor.  513. 

AlexaodriaiQadaaQctumMeDam.^l.       p^^^  ^^^^„1  despicieotia  mooita  Posidooius  totus  mllis,   760.  Cum 

•?•/    iT^^y"iV^"®P"      •?      oQ«'   AotoDii,  48.  Poeoa  voleotia  mutilare  paois  ei  deesset.  caoistrum  pleuum 

tbid.   Petri  aolitani  apparitio,  889.    corpus  Simeoais  Stylilae.  174.  Pceoa  uviaetficubusdiviDilua  iDveDit.t6irA 

Corporis  eju8  iDvcQtio,  tftttf.                 ioiquorum  deIatorum,l87.PcBDa  dam-  Mulierem  j?ravidam  a  spiritu  immuD- 

Phaoiasmata  fugat  oratio,  531,745.    aatorum  visiooe  Dei  carerc  gravisai-  do  curat,  t6id.iL  aoDis  paoe  abetiDCt, 

Pharao  deoaereus.  256.                       ma,  260.  Poeoa  ChriitiaDorum  iq  iu-  761. 

Philagrii  ooQtemptas  pecuoiaB  ei    feroo  gravior  quam  pagaoorum,  526,  Possibilia  ageoda,  609. 

fldelitas,  383.                                         656,  657.  Pceoarum  ierror,  265.  Posthumiuavel  PoethumiaDUS  ado- 

Philippus  AlexaodriaB  praefectua  Eu-       PcBDiteDdum  hodie,  524,  676,  895.  ratad  aepulcrum  eaucii  CyppiaDi,536. 

geoiae    pater,   340.    Magos   iEgypto       PoBDiteQa  qoq  repelleDdua,  aed  re-  Septem  diebus  mausii  apud  seuem 

pellit,  i6iV/.  Eugeoiam   comprehendi   cipiendus,  594.  PoeoiteDs  aoima  pul-  CyreDeD8em,527;  sex  meDsibusapud 

jabei,  344.  Agit  io  Eugeoiam  filiam    chro  apologo  describitur,  659.  Poeoi-  IlteroDymum,  538.  Post  Alexaodnam 

locogaitam,  ibid,  Cogoita  filia  bapti-  teospeccatorolarafacie  appareiPauIo  lu8tratTbebaidam,i6iVf.  AoDoiotegro 

xaiar  cum  familia,  345.  Romae  accu-   Simplici.  525.  PceDiteDtes  ood  abjicit  cum  septem  fere  meosibus  io  eulitu- 

satar  apad  imperatorem,  345,  346.    Deus    sed    recipit,    idqae    pulcbro  dioe  maD8it,5U..— PosthumtusMem- 

Proscribitur,  346.  Booa  sua  Ecclesiae   simili  asiruitur,   660.   PGeDiteotium  phcus,  233  Kestio^  ibid,  Variae  ejus 

et  paaperibas  ero^ai,  t6tr/.  Episcopui   Deo  impossibile  doq  miBcreri,  327.  virtutes,   ibid,   Docetur  ab  Aogelo, 

AlexaQdriaB   eligitur,    ibtd.    Gladio       Poeuiteutia  Arseoii  assiduo    lacry-  233.  Orat  geou  flexo  ad  Orieotem, 

percaiiior,  f6t(/.                                   maDtis,  524.  PceDiteDtia  Fabiolae  pu-  i6id.Eju8primaoratio,t6i(/.TraD6fer- 

Philoromos  presbyier  Juliaoi  tem-   blica,  397.  Poeoiteuiia  Macarii  leooes  iur  ab  aDgeIo,234.BaptizaturaPrisco, 

pore  Basilio  familiaris    abstiDeDtia   qui  ab  8e  fufferaot  facit  redire,  230.  ibid,  Varils  oroatur  virtutibus,  235. 

gulae  ei  foroicaiioDis   spiritom  ex-   Ejusdem  colToteous  tricDoio  Bepulti.  Ejus  jejunium.  victus,  cilicium.  vigi- 

atiogaii,  770,  771.                                  230.  EjusdemxLdies  et  oocies  flexis  liae.  ibid.  Orationis  praesidio  teotatio- 

PhilosopbiaB    moQasiicaB    gymoa-   geoibus  ioeodcmlocomaDeDtis,  t6tW.  dcs  superat.  i6tcl.  Satnr  ouuquam  a 

Biam,  810.                                             PoeoiteDtia  Simeoois  Stylitae  fuoe  to-  meoea  reccssit,  ibid,  CoDtra  morbos 

Philosophus  coDVcrtitur,  130,  131.    tum  corpuscontriugeDtis,  170.  Ejus-  forlisluctatur,  iWrf.  Oral  jiigiter,f6iV/. 

SolyaQiur  tres  quaBsiioQes  ab  eodem   demaDDuaquampedisuopraepropere  Eremi  arcaoa  petit,    235.   JDOot  scit 

proposiiaB,  131.  Philosophi  immituDt   properaoti  iooposuit,  172.  PoeuitcDtia  Macario,  235.  Gi  suorumregimcD  Ma- 

dsmoaeB  Anionio^quibuBiertiorepul-  iq  Eccle8ia,267.  PoBoiieQiia  yeraqao-  cariuB  uorieQBimpoQit,236.Ab  aogelo 


LZXl 

regalam  aecipit,  eamcjae  discipolis 
Iradit,  236,    287.   Oratione  caleryas 
deeuioDum  profligat,  238. 
PotamieDa,  a/.,  Potaiueuia,  ad  8tu- 

grum  ab  bero  soliicitatur,  710,  943, 
85.  Necpreemiis  uec  poeDis  movetur, 
710,  943,  y85.  Dire  torquetur,  710, 
»43,  944,  985. 

Potestas  mira  daemoDes  eiicieudi, 
542. 

Potus  quorumdam  ros  tautum, 
530.  Potus  abstioeDtia,  542,  572. 

Praecepta  moDasticse  vitae  tradit 
ADtouiuff,  40. 

Prsefectus  viei  Papbuutio  epquatur, 
755.  Vide  Prolocomos. 

Prieficitur  Petrus  moDasterio  femi- 
narum  a  Pacbomio,  124. 

Prffilatus  prtesente  et  segrotante 
Pacbomio  eligitur,  137.  Prselatus 
qualis  esse  debeat,  683. 

Prsmia  bonorum  operum,  et  malo- 
rum  supplicia  exempio  et  visioue  de- 
claraDtur,  646,  647.Pr8emii8  invitatur 
Josapbat  a  Bariaam  ad  fidem,  265. 

Prffipositi  uon  autiquitate  sed  mo- 
rum  probitdte  eligendi,  123  Praeposi- 
torum  Degli^eutia  omoia  in  pejut 
lapsura  praevidet  Pacbomius,  1J2. 

Prfiesens  vita,  diaboli  bamus  est, 
302. 

Prffi»eati8B  Dei  coasideratio,  685. 
Pncseatia  Dei  saactus  Ephrsm  im- 
pudicam  quamdam  foraieatioae  cor- 
rigit,  5U8.  Prffiseatium  rerum  vauitas 
et  iastabilitas,  246. 

Praodium  bospitale  eremitffi  Cyre- 
neDsis,  537. 

Prati  spiritualie  nomen  et  ratio 
Dominis,  862,  863. 

Precibus  ira  superaada,  584.  Preccs 
aliquaado  expedit  aoa  exaadiri,  128. 
Viae  Oratio. 

Presbyteri  octo  mouachis  serviuat, 
713. 

Primiaaus  cum  uzore  et  filia  Deo 
Bervit,  775. 

Priaccps  quidam  regis  Abeouer  fit 
mooachus,  244.  Hegis  jussu  quffiritur, 
ibid,  Rpgi  iu  suo  babitu  pistitur,  244. 
Rcgis  aa  eum  oratio,  ib:H,  Ejupdera 
pgregiare»ponpia,244,  244,  246.  Priu- 
ceps  ocrulle  Christiaous  pauperem  a 
pnde  miserum  suscipil,  247,  i48.  Ab 
fflmuii»  accusatur,  248.  Ad  eumdem 
ctiliida  regis  oratio,  t6tV/.  Ejus  pia  ad 
regeni  respoosio,  248.  Pauperis  quem 
susceperat  consilium  secutus,  regpm 
placat,  249.  Priucipem  imitautur 
Bubditi,  323. 

Principium  victoriffi  revelatio  teu- 
tationi»,  574. 

Probandi  boae  qui  religiosam  vitam 
ambiunt,  903. 

Probantur  futura  ex  prfficedeatibus, 
260. 

Probatio  Pauli  Simplicis  mira  per 
Aatoniura,  7.<0,  731.  Probalio  duorum 
deliciosorum  juvenum  aovitiorum  a 
Macario,  528.  Probatio  Noviiiorum, 
541. 

Probitatis  testiraouia,  709. 

Prorossio  Spiritus  saocti  aoa  curiose 
iavesti-janda,  2S5. 

Procopius  Porpb yrooaitca  Zacchffium 
abbatemcoosulitdefiiiissuisCffiaarcffi 
pestis  t«*mpore  degeutibus,  902, 

Procumbere  iu  bratione  uoa  pro- 
baat  pntre.4,  5U. 

Profttc»ua  etiam  apud  egeuos  quffi- 
rendus,  675. 

Profepsio  r.egligeoti  oon  prodcst, 
126. 

Proflcere  possumus  uoo  die,  609. 
Proficitur  miaus  frigesceote  cbari- 
tale,  679. 

Promissio  posterilatis  duraturs  Pa- 
chomio  facta  a  Deo,  133. 


INDICBB  IN  VITA8  PATRX7M. 

Prompiitado  io  bono  opere  pulehre 
et  visiooe  et  exemplo  docetur,  195. 

Propbetiffi  gratiam  babuit  Pacho- 
mius,  130. 

Propositum  pcBuileatiffi  proficuum, 
677.  rropositum  bouum  semper  te- 
ueodum,  613. 

Proprietas  io  mooacho  detestaada, 
533.  Proprietatis  vitium  iu  moaaebo 
pulcherrimasimilitudine  docet  Auto- 
oiuH,  581,  582. 

Proterii  famulus  flliamberideperit, 

156.  Maleficum  cousulit,  ibvt.  Ahre- 
DuatiatChristo,etdiabolioperamquffi 
rit,  156.  Scribitur  ad  diabolum  episto- 
la,  t6u/.Diabolo  8istitur,i6t^.Chn8tUDi 
et  baptismum  chirograpbo  dffimooi 
dato  abjurat,  ibid.  Cruce  siguatQr, 
oratiooe  muaitur.recluditur  io  8acra- 
rio,  157.  Varie  a  dffimouibus  iufesta- 
lur,  ibid.  RursuB  sigoo  crucis  et 
oratiooe  roboratur,t6ti^.  Educitur  post 
ZL  dies,  ibid.  Pro  eo  clerue,  uiooaehi 
et  populus  pervigiliumcelebrbnt,158. 
Chirogriiphum  suum  diabolo  datum 
Basilii  iutercessione  recepit,t6tW.  Pro- 
terii  filia  impeditur  a  monasterio  arte 
diAboIi,156  Inaraorem  famnli  accen- 
ditur,t6iV/.  Ejusamentiamdoletpater, 
151.  Patrem  urget  ut  nuptui  illi  detur, 
ibid,  Perficitur  iniquum  coojugium, 
ibid,  Maritum  a  sacrameoto  £ucha- 
ristiffi  abhorreotem  ad  id  iDvitat,t6i'/. 
Ei  maritus  paratum   faciaus  revelat, 

157.  Cum  marito  a  Basilioopem  flagi- 
tat  et  obtioet,  t6id, 

Protocomes  Paphuutio  ffiquatur, 
755.  In  matrimooio  ixx  aoois  cooti- 
neo8,t6iV/.EJu8  hospitalitaset  eleemo- 
syoffi,  ibia,  Ejusdem  iDcorruptum 
iudicium,  756.  Sfficulo  valcdicit,  756. 
Ejus  auiuium  ab  augelis  in  coelum 
deferii  vidit  PapboutiuB,  ibid, 

Protus  famulus  Engeniffi  cum  ea 
fit  rcligiosus,  343.  Decollatur,  348. 

Proverbia  explicat  BaBilius,  155. 

Provideotia  humana  exsiccatbomi- 
nem,  594.  Providentia  negatur,  734. 
Provideutia  Dei,  Eliffi  tres  paaes  divi- 
nitus  ad  e.xerccudam  huspilalitatem 
suppeditantis,  770.  Provideotia  Dei 
miraculose  Apollo  cum  suis  iu  Pas- 
chale  copiosos  ciboH  prffibct,  750. 
Providenlin  Dei.  VideDei  Provi.lentia. 
Providentiffi  divioffi  exemplum  8tu- 
pendum.  Frontooii  monasterio  qno- 
tannis  cibos  submittentis,  241. 

Proximi  ealus  procuranda,  633. 

Prudeutia  serpentum  et  columba- 
rum  simplicitas  quffi  ^it,  645.  Prudeo- 
tia  quomodo  acquireoda,  526,  611. 
PrudeutiaPachomii  servatmimRchum 
teotatum.  127.  Prudeutia  Pachnmii  ia 
regendo,l22.  Prudentia  (Vlacarii  curat 
tentatum,5l0,  637,  Prndentia  CyriUi 
revocat  ab  errore  dubilautem  eenem, 
636PrudentiffiezempIumin  Atbiuasio 
furtum  sibi  factum  dissiomlaute,  503. 

Psallit  nocte  et  die  sioe  iittermis- 
sione  Isidorus,  609.  Psallit  augelus 
cnm  orationnm  interjectione,  543. 
Psallcudi  mos  ab  angelis,  ibid. 

Psnlmi  XII  in  hortis  nocturois  et 
diuroi^  per  totam  /Ggyptum  canlan- 
tur,  543.Psatmi  in  fauere,236.p6almo- 
runi  raeditationem  horretdffimoD,908. 

Ptolomffius  supcrbia  snaomnes  prs 
8e  dnspiciens  iu  misernbileai  inridit 
hffiresim.  Omnia  casn  ferri,  et  io 
ooinia  vitia  sc  prfficipitat,  734. 

Publice  revelans  teotationes,  libe- 
ratur,  574,  57r.. 

Publius  monacbns  diabolum  Juliani 
emisearium  oratione  sistit,  650.  Pu- 
blins  ex  ordine  sepatorio,  814.P«tri- 
moDium  veodit.et  io  pauperesdistri- 
buit,  ibid,  Ejus  oratio,  psalmodia, 
lectio,  hospitalitas,  t6td.Pauem  suum 


UDm 

ad  traiiaam  comediUtdtd.  Visitatiaoa 
iempore  oratiooi8,814.  CoDamaDeom- 
nibuB  coenobium  ffidiflcat,  t^td.  Aliad 
indigeniB  monasterium  eicitat,  ibid. 
Templum  omnibuscommuue  exstruit 
ibid,  Cum  suis  bymno8  matutinos  et 
yespertinos  decantat,  ibid.  Ejuadem 
cum  discipulis  victns  ratio,  815. 

Pudicitia  pro  muro  coutra  bestias, 
96.  Pudicitiffi  amor  miracalo  flrmatur, 
51.  ^rtfe  Castitas. 

Puellarum  prffisentia  viro  ad  snb- 
versiouem  animi  periculosa,  313. 

Pucr  qui  Dei  matrem  elegeratpre 
pecuuia,  miro  modo  ditatur  a  Joaooe 
Eleemosynario,  196.  Puer  Athauasius 
io  littore  mari8  episcopum  Bimulaos, 
catechumenos  baptizat,  927.  Ratosis 
baptismuB  babitus,  ibid.  Pueri  olim 
moaacbi,126.Pueri  a  cellis  abdegandi. 
638.  Pueri  Missam  celebraot,  verba 
coosecratiouisBuper  panem  prcfereo- 
do,  926.  Ab  igoe  coelesU  pauis  et 
saxom  coosumitur,  ibid.  Mooasterio 
traduotur  pueri,  et  ecdefcia  loco  illo 
miraculoeo  exelruitur,  ibid.  Paeri 
episcopalia  offlcia  ffimulantur,  sbid, 
Pueros  benediceudi  moa  aDliqaus, 
805. 

Pueritia  sancta  AntoDii,36.  Pueritia 
Postbumii  variis  oruata  virtotibas, 
233. 

Pugna  necessaria,  965.  Pagna  cum 
tolerantiffi  anims  salutaris,  585.  Pa- 
gnam  nullam  sustinensmooacboscui 
aspimiletur,  612.  De  pugna  spiritoali 
et  Dei  adjutoriovisio  Theodosii,  879. 

Pulebritudocorporis  ad  auimffi  pul- 
chritudioem  exemplo  Noddi  episcopi 
Dos  provocet,  377.  Pulcbritudo  peri- 
culosa  et  obuoxia  tentationibus  pro- 
batur  iu  Eupbrosyna,  365. 

Pulvere  vel  a(]ua  monasierii  Simeo- 
nis  Stylitffi  uoxins  pardusinterit,  173. 

Puuiuotur  occisores  martyrum  in 
Milidooe,  586. 

Purgatorium  timet  Barlaam,  et 
ideo  petit  preces,  334. 

Puritas  cordis  Scripturarom  noti- 
tiam  acquirit,  550.  Puritas  meotis 
oroatui  sermoois  prffiferenda,  591. 
Puritati  meutis  studendum,  335.  Pa- 
ritati  etiam  serpentes  iouoxit,   650. 

Pusillaoimitas  viucitur  mortis  me- 
moria,  660.  Pusillanimitas  morbus 
aninii,  911. 

Piitei  aqua  ascendit  ad  fratris  altca- 
jus  orationem  ut  hauriat,  502,  651. 

Pygmffii  sen  Picbiti  quales,  225, 
227. 

Pyoterius  sive  Pitirura  ad  virgioem 
se  sanctiorem  ab  aogelo  mittitur,6H9, 
7:^8.  Adit  virgioum  moua8terium,639, 
738.  Quam  relicjUffi  mooiales  insaoam 
arbitrabaotur,  ipse  proone  adorat,be- 
oedicique  ab  ea  postuiat,  639,  738. 

Pythagoricum  dogma  de  migra- 
tiooe  aoimarum  refellitur,  54. 

Q 

QuadragesimaamooacbisTabeuDe- 
siotis  traoeigiturcibisigue  non  coctis, 
721.  Eadem  ab  iisdcm  diverfimode 
observatur,723.  Quadragesimam  trao- 
sigit  PauIusabbasOalatacam  eextario 
leutis  et  vaBcuIo  aquffi,  666.  Macarios 
Alexaodrinus  oihil  coraedens  prster 
pauca  crudcs  crambes  folia  die  l)omi- 
uico,  nunouam  gcuu  flecteDs,  non- 
auam  accuoans,  Hcmper  staue,  723. 
Adolius  post  qoiuqac  (antam  dies 
eomedeos,  "769.  Simcou  StylitesxxvHi 
aonis  sioe  cibo,  849.  Id  Quadragesima 
monachi  qoidamsolitodinem  petnot, 
383.  lo  Quadragesima  cellas  eine  oi- 
tio  inhnbitare  solitus  Macariu»,  724. 
QuarstiojudiciariaiumoDaeterioDon 
est  babenda,  830.  OusationeB  curiofe 


ixjm  INDBX  RBRUtf.  uavr 

non  •eniUiidiB,  623.  ReliQqaimor  a  Deopropter  socor-  ehomiosAthanasiamepiseopiimezce- 

Qoatoor  yiroi  com  igne  et   gladio  diam,  7o7.  perit,  123. 

▼iam  mouientes  videat  Theophilos,  KeliquieB  saDctorumiAceppims  cor-  Rigor  pro  Ghristo  otilis,  126. 

Sergius,  et  Hygious,  227.  Quatuoror-  pusquiBque  viDdicaresibi  Dititur,  833.  RiBU8cohibendu8,567.1ii8U8  impor- 

dioes  meritorum,  620.  Item  MaroDis,  8:t6.  Necnoo  moaacho-  tUDUB,  565. 

Qaie8QeminemjodicaDdo,595.Quie8  rom  quorumdam  a  Saracenis  interf^c-  Roma  diruitur,  774.  Romam  et  Je- 

hicnnlla  qu8erenaa,598.Quie8  mealis  torum,554.1^tiamSimeoDiBStylits,n4.  ro^olymam  peregrioatur  Philoromus 

est  laodaDda,527,565.  QuieB  sectaDda,  MariD»  miraculiB  clarum,59V.Item  Ja-  preBbyter,  771 . 

563.Quies  et  Bolitudo  8ui  cogaitiooem  cobiMaroDi8di8cipuli,83l^.ADacboretffi  Romana  Pelagiam  ez  baptiBmo  bu- 

Senerat,  r6ir/.  Quietis  £icqnireDd(e  mo-  weptem  annis  integrum,8S7.  SimeoDie  bcipit,  379. 

08,564,625,    682.  QuietiB  Btudium  Stylitfie  cum  hymui8,p$iatmi8,  et  lam-  KomaDHB  poDtifei  caput  omuium, 

Arseoii  etiam  etrepitum  aruodiDum  padibus  ADtiocbiaminrertur,i75.r4or-  629. — RomanuB  Uelladii  auditor,pr8e- 

fugienti»,  564.  pora  Baoctornm  ABtioDia  et    Kpicteti  fectua  moDachorum,  826.    Nuoquam 

Quod  tibi  non  vis  fieri,  alterinefe-  spleadeDt,  219.  Barlaam  et  Josaphat  igoe  upus,  ibid.Ferro  et  cilicio  veeti- 

ceria,  563.  religioBe  traaslata  et  miraculiBclara,  tUB,  827.  Morbos    curat,    iterilitatem 

Quotanni8ciho8  8obmittitFrontonio  838.  Duorummonachornm  prsBBiti  in  avertit,  id^d. 

eom  8018  dives  a  Doo  ad  hoc  excita-  ioBula    mortuorom  iotegra  reperta,  o 

108,241.  898.  ReliqoifleBaDctornmcircomferoo-  '^ 

tur  a  mouachie  io  pera  cilicioa,  294.  Sabbatio8liberali8inmonacho8,770. 

R  Sancti  Jonnuie  Baptiets  honoraDtur,  Ab  iovadenteleone  miro  modo  eripi- 

768.  Mnrciani   decenter  aseervantor,  tur,  ibid, 

Raphael  dux   «aocti  Macarif,  229.  809.  CoBmfle  pretioesB,   812.  De  cubili  Sahinu8monacho8aoim«m  Joanois 

Raptos  virgiois  Deo  sacratn  cseci-  TheodoBii    eremiUB    conteotio,    826.  EleemoByoarii  ab  EleemoByoa  virgi- 

late  poDitor,  824.  Item  de  veste  Abraamis,  836.    Reli-  oiBspecie  apparenteBuscipi  vidit,205. 

Ratiocontra  peccalum  moltum  va-  qoiflB  eauctorum  ^tndiose  a  sancto  Jo-  SabiDaBfariDaaquamadefnctavivit, 

let,  707.  Ut  ratiouem  rodditorua  quis-  aooevi8uatur,9l1.ReliqniflBmartjrum  810.  Mira  ejua  austeritaa,  ibid.  Som- 

qoe  vivat  oportet,  567.  ad  variaefficaciBeimflB,  269.  AdSimeo-  nium    AatiocheDflB    mulieriB    de  eo, 

Recoociliatiooem    persoadet  irato  nisStylitflBlipsanaBaaaturadulterBur-  t&i(f.Eju8meritiBd8Bmoniaca  Baoatur, 

principimodo  mirabili  iomiBBasaDc-  dua  et  mutua  aaoie  quadraginta,  175.  ibid, 

|08  Joaaoe8CleemoByaariu:i,199.  Re-  Ad  ejuBdem  tumulom  et    columnam  SacerdoB  idolorum    fit  moaachos, 

eoociliatioae  opua  com  ioimieo  aote  variaeduutor  miracula,85V.Abraham  118.  Sacerdo8,licet  maloB,  Bacrificium 

comoiuoionem,  910.  eremitse  paoitatem    cooferoat,    372.  non  maculat,  idque  pnlchra  parahola 

RecordalioAutooiilucromest  Atha-  LectuBDomaiooiBcuratflBgrotos,  761.  docetur,595  Sacerdos ia  forDicatioais 

Daaio,  35.Recordatioai  Pachomii  mo-  Zooa  Petri  GalatsB  miracuIoBa,    824.  Ftatu  sacrificaae  cancro  puoitur,  724. 

Dachoe  quidam  remiBBiooem  suorom  Reliquiae  et  res  marlyruin  dflemones  Sanatur  a  Macario,   ibia,  Sacerdotes 

peccatoromtrihoit,  125.  lerrent,  840,  841.  Reliquiarnm  amor,  ab  epiacopiB  ordioantur,  122. 

Refectio  qualiterioBtitoeodaex  re-  174.Earumdem  patrociaium,i6t//.  Re-  Sacerdotium  iotr r  moaachos  vene- 

gola  Pachomii,  120.  liquiarum  BanctarumetlocorumaBpe-  raadom,  719.  Sacerdotii  odub  grave 

Regis  moauB  qood  eit,  323.  ctoe  quam  utiliB,  822,  841.    Reliauiis  eBse  ceuaet  AcepeimaB,  833. 

Regoum  ccBlorum  io  qua  repotiaBi-  sauctarum  viciuum  sepulcrum  eligit  Sacra  Scriptura  aoo  iotellecta  diB* 

mom  coDBiatat^  258,  606,  682.   Regni  JacobuB,  84^.  Reliquiaa  Antonii  viBi-  mouee  fngat,  507.SacramScripturam 

ccelestiB  causa  nullus  dolor  recosaa-  tatPosthnmiu9,2.35.Reliquia8in8ecta-  legere  divinituB  monetor     BaBiliup, 

du8,302.IaRegaiao8picii8crocem  eri-  tnr  Abeoner,  cootra  earom    cultom  1!3. 

git  Josaphat,  322.  Regoi  preBdictio  io  di8putat,defeDdeatibo8monachi8,294,  Sncrameotornmcommonicatiointer 

Lpone      monacho   martyrium  desi-  295.  RoIiquiaBbonorandaBdiBpotatio-  moaachoB,  649. 

goabat,  896.  ne  pulchra  docetur,295.  Reliquias  aeo  SacrificaDB  io  memoriam  Oauphrii 

Regola   imbecillioribos  debet  eese  lipsaoa  SimeooiB    Stylitfle  OBcnlatur  ab  omoi  teotatiooe  liheratur,103.Sa- 

accommodata,    120,  737.  Regula  Pa-  AotooioB  VitflB  cjue  scriptor,  174.  Re-  crificanti  augeli    deitra  IflBvaque  ad- 

chomio  ab  aogelo  data,  116,  120.  Re-  liquiis  saDctornm  vel  tribue  corpori-  800t,  927.  SacrificaDtem  Basilium  cir- 

gola  femioarum  eadem  qufle.virorum  bus  oavigio    imposilis   traoquillatur  cumdat  i^uis,  159. 

apud   TabeoaeoBes,  124.  Regola  mo*  mare,  898.  Sacrificium  non  offertor  pro  despe- 

Dasterii  virgiaum  8ubPaula,610.  Re-  Remedium  teatatioonmturpiumfst  ratis,  737. 

gula  Posthumio  ab  augelo  tradita  ad  ipca  earuui  rcTelatio,  494.  SfiecnlariBcoavereatiofugieoda  mo- 

hflBC  seqoentia  capita  refertur:  Obe-  Romitteoda  injuria,  3:i0.  nacbiB,  126.  Sfleculares  in    religiosis 

dieutia,236;  timorcaBtus.  t^iVf.  ;tem-  Reauatiare  ssculo   multis   suadet  facile  Bcaudalizaotur,  909.  SflBcuIaria 

peraotia,t&i//.  ;corpori8arflictio,  t6iV/.;  Melauia,  774.  ad  Bpiritoalia  trahit  Joaooes  Brevis, 

oratio  freqoeos,  t6tcf.;humilita8,i6iV/.;  ReDuotiatio  triplex,  121.  Reountia-  609. 

•scolarium  fuga,i6t(/.;  fuoiculus  cha-  tio  iusiguis  cujuedamadolesceotisqui  Ssecularium  et  spiriioaliom  vioe  di- 

ritatis,  t&»'/. ;  ohedieatia  erga  pares,  vestibns  se  spoliat,  et  oodos  ad  mo-  verfitas,  611. 

ibid.;  dormitorii  ratio,l37  ;  vigiliarum  nasterium  fugit,  511.  Salamious  fossse  se   ioclodit,    837. 

cara,  ibid, ;  Dei  dilectio,  ibid. ;  sermo  Repreheoditur  parcimooia  praepos-  Nulli  loquitur,  t&t</.Fit8acerdo8,t6tc/. 

sale  coaditu8,t6tc/.;detractatio  fngieo-  tera  a  Pachomio,  131.  De  eo  vicioi  cooteuduot  dum  quisque 

da,237  ;  disseasioueB  caveadfle,  ibid, ;  RepreheDsio  sui,  homiois   justitia,  eum  ad  setrahere  nititor,  ibid.Toiuu 

obedieotia  prjclato,  hospitalitaspere-  519,  672.  Repreheosiooem  a    poero  muodo  mortuus,  ibid. 

ffinaoexhiheada,i6te/.;iraprofligaoda,  accipit  Pachomius,  et  ab  illo    mattas  Sali  io  aqua  liqucsceati  comparator 

t^tc/. ;  conteotio  vitaada,t6te/. ;  oego-  tezere  dibcit,  131.  mooachns   com  molieriboe  conver- 

tiatio  iodigaa  mooacho,  ibid.  Requies  acquiritor,   DoIIis    se  mi-  sans,  933. 

Religio  alter  baptismos,    52,    645.  scedo,  596.  Reqoies  in  ccelo  qufleren-  Salomon  l  annis  in  epelonca   de- 

Religioois  falsflB  varia    geoera,  255.  da,  598.  Reqoies  io  labore,  586.    Re-  geos,  767. 

Religioais  tria  geoera  in  moado,geu-  quies  ood  datur  facile  in  mnndo,585.  Salntis  dilatio  periculosa,S58.  Saln- 

Ules,  JudflBi,  Ghristiaui,  305.  Reqoies  quse  8ancti,679.  Requiesquo  tis   via,  injuriarum   toleraolia^  513. 

ReligioBUS  oegligeoe  visione  mone-  modo  acqoirenda,  563,  595,  609,  678.  Item  homioum  fuga,  895.  Salutis  via 

tor,  532.  Religiosos  licet  sit  mortous  Vide  Quies.  Macarii^^^^^SalutispriacipiaATseoio, 

moodo,  tameo  diaholos  000  est  mor-  Resipiscit  quidam  frater  aote  mor-  Fu^e,  tace,  (|oir8ce«  528.  Salutis  im- 

loo8,  611.   Religioso  c^gitandum  se  tem,  8o4.  pedimcnta  vitanda,  582.  Salutis    tria 

primom  iQcipere,59   Rerigioso  usqne  Respoode  rogatos,  602.  media  declarat  ADtooios,  562.    Salo« 

ad  mortem  semper  iocipieodom,  523.  Respoosio  viri  religiosi  ad    regem  uoo  ita  reioveoiri  potest    ut  aorom 

Religio8imaadoilladaat.8flecaIaribn8  Abenoer  geotilem  et  implom,    244,  perditum,  611. 

mundos  illodit,  482,656.  721.  Religio-  245,246.  Samuel  prflepositos   mooachorum, 

sosprflBconee  divini  judicii  et  mortis  Restitutio  faciendarei  furtivfle,630.  130. 

DOStrflB  honorandos  polchro  ezemplo  Resurgpotium   primitise    Cbristus  Saoatur  puer  per  Pimeaium  sigoo 

doeetor,  253,  254.  Religiosaexercita-  qoomodo  dicator,  261.  crocis,671.Saaautur  ioflrmi  ad  corpo- 

tio,  aogelicflB  vitfle  imitatio,  242,  243,  Resorrectio  qoid,  259.  Sioe  Resor-  ra  paoctorum   Bpicteti    et   Astioais, 

245.RelTgio(>a  vlta  et  fuga  sseculi  pul-  rectione  Dei  justitiacoostare  nonpo-  219. 

cherrime8uadetur,248.  Religiosa  vita  test,  250.  Sanatos  ex  lapsu  filius  com  pareo- 

toadetor  polcherrima  parabola,  279,  Retro  respicere,  41.  tibos  fidem  suscipit,  215. 

280.  ReligiOBa  exercitia  lo  mooasterio  Revelatiooedivioaagooscit  Basiliom  Saoctfle  vitfle  suavitas,  275. 

eirca  Jordaaem,  383.  AnaBtasioi,  138.  Qoa  reverentia  Pa-  Sanctoram  memoria  ad  Tirtotem 


Lzxv  INDICB8  IN  V1TA8  PATRUM.                                                    lxiti 

•via,  50.  SaDetoroni  preee»,  188.  San-  qaa  Testibue^ab  eadem  retiDetur,Dea  TertB  philosophiiB,  909,  SileDtil  pre- 

ctomm  io  coclift  cnrapro  vivorum  tn-  dimittitur,  niBi  8c  moDachum  foreju-   eeptum  Pacbomii.dum  paoca  oLlitio- 

lute,  223.  SaDctorom  invocatio.  Vide  raverit,  884.    Sepulcro   includit    se    Dum  fiuut  13V.  Silentii  violatiooem 

luvocotio  Banctornm.  Sanctorum  reli-  Alexandra,  711 .  Item  adolescens  poe-    abscns  cognosctt  Pachomiue,  ibid,  Si- 

qnse.  Vifie  Reliquis  sanctorum.  DileDs,  743.                                              lentii  observator  item  moDacbuequi- 

SapicDS  Ammonis  fatnitas,  622.  SepuUura  Onuphrii  aPaphuutiocu-    dam,  5:28.  651.  SileDtii  clavie  ioterro- 

Sapor  obsidioDcm  Nifibis  Bolvit,  et  ratur,  103.  Sepultura  virgiuum  cum   gatio,  610.  Silentii  sludium   a  variis 

quare,  794.  ppa1mi«  et  ramis  oliv(c,et  psalmodia,    laudatur,679.Sileotiiamao»moDacbG8 

SapsHs  spelunca  JoanniB  Baptiptse  737.  Sepulturoe  honoret  opprobrium    post  mortem  femina  deprehenditur, 

ubi  empe  a  Christo  vietilatus  est,  8G3.  in  prffimium  et  pGBuam  cadunt,  ()46.    680.  Silentii  caufa   emiuus   Jacobum 

Sara  daemonis  fornicationis  victrix,  Sepuituree  officium,  913.                         seqni   jubct  Julianus  Sabas,  802.  lo 

574.  Contiuontiffi  oculorum  memora-  Sepultus  lu  terra  tribus  aoDis   stat   sileiitio  requies,  527,  679. 

bile  exemplum,  587  .Sexu  muIier,non  vivus  Macarins,  230.                                  Silvaunice  austcra  vita^779.  Docto- 

animo,  603.  Serapion  decem  millium  monacho-   rum  scripta  studiose  legit,  ibid. 

Saracenus  monachum  volens  m-  rum  Paler,  760.Ut  pauperibussubve-       Silvanus  scenicus  convertitar,  128, 

dere  immobilis  h£eret  biduo,  902.  Sa-  oiat,  cum  iisdemoperam  euammessis    FitsegDior,  t6t(/.EjicieodQ8  ceDsetur, 

raceni  tres  mutuis  coocidere  vulncri-  tempore  elocat,760.  Serapion   adbuc   ibid.  Ketinetur  a  Hachomio,  ibid.  Hu- 

bus,  909.  puerulusuDumpazimatium  iodiesoc-   milis  totus  efBcitur,  128,   129.  De  eo 

Sataoas  cur  ounc  ferocior,  626.  cultofurarisolitus,  coofepsiooe  cura-   tesiimouium  Pacbomii,  129.  Moritur, 

Satur  DUDquam  a   meosa   Posthu-  tur,  553.  Serapioo  fratrem  quemdam    t6td.  Aoimaeiusab  aDgelis  io  coelum 

mius  recedit,  235.  veram  humilitatemdocet.592. — Sera-   dcfertur,  ibtd.  Silvaous  videt  mooa- 

Saturnus  oou  est  Deus,  306.  pioo  Siodonita  dictos,  quia  sindooe    chos  damnari,  laicos  salvari,  531,566, 

Scaodalizaotur  facile  sseculares  io  tantum  indutus,  761.  A  I)eo    doctns,    1005.  Silvaous  docet  Martham  Maris 

rcligioso,  909.  Scaodalizari  io  alterius  ibid.  Vendit  Evangelium  ut  pauperi-  jungendam,  id  est  cibum  corporalem 

vita  vel  coDversotionequam  sitperi-  bus  subveoiht,  191.  Se  vendit  mimis   spirituali,  509, 603.  SilvaDosdiscretus 

cuIo8um,Vitalii  eiemplo  docetur,197,  ut  illos   lucrifaciat,  191,  761.  Aurum   et  boousaoimflBmedicur,  C(^.  Silvaoi 

198.ScaodaIizari  etiam  iu  publico  al-  reii>puit,761.Absque  flere,  ahsqne  pera,    extasis  et  io  coelum  raptus,  644.  Sil- 

terius    peocato  improbatur  a  f  aucto  absque    pelle   iocedit,    ibid.  Famem    vaous  amat  paupertatem.  667. 

Joaoue  EleeDiO8yDario,201,202.  Scao-  suam  iodicat  Atheols,  761,  762.yeo-       Simeoo  Stylites  ex  otero  eleetus, 

dalizalus  quidam  in    Stephano  car-  didit  se  viro  Manichffio  ut  ipsum  ab    170.  Sesa  Cilicia  oriuodu8.848,Pascit 

oes  comedeote  diTiDitu8€locetur,879.  errore  reducal,762.  Romam  narigat,    oves,  170,  848.  lo  tcmplo  seDteotiam 

Scandalo  nulli  esse  debet  bospita-  ibid.  Jejouusiooayimaoetad  vdies,    audieos  couverlitor,  170,848.  Doctu- 

litas,  606,  607.  ibid.                                                      rem  salutis  pro  [>atre  habet,  170.  Mo- 

Scriptorumdiffereotia,  706,  939.  Sereni  castitas  in  vultu  refulgens,    oasterium  sancti  Timothei  ingreditar 

Scriptum  pactum  impetrat  Joanoes  554.  Quomodo   ad    eam    perveoerit,   <6t</.Quotidieconmiuoicat,t6iV/.Septi- 

EleemosyDarius  mortuus  ut  deleatur  ibid.                                                      motaotumdiecibum8amit,t6i<2.Faoe 

204.  Sergius  frater  Eu^ enise,    340.   Ser*   totum  corpus  coostringit,  ibid,  Cibos 

Scriptura  eaera  ooo  iotellecta  dee-  gius  leoni  imperat,  899.  Serf|[iu8   doo   soos  pauperibuseroeat,  f7l.0bjarga- 

mooes  fugat,  507.  Scripturas  io  col-  baptizatumessealiquemdivmitusoo-   tos  ab  aobate,  tacet,  ibid.  Patrescit 

loquium  adducere  vel  de  Scripturis  vit,  903.  Sergius  prsvtdet,  vi   anois   fuoisioejus  corpore,  tdtd.  EzlrabiUir 

loqui  periculosnm,  610.  aote,  Gregoriom  mooachum  fore  pa-   fuoif,etcorpuseju8curatnr,  t^uf.Mo- 

ScyluGe  usque  ad  Propootidem  gras-  triarcham,  904.                                      oasterio  exire  jussus  pateum  deser- 

saotur,  823.  Sermocui  nou  respoodet  vita,paoi8   tom  iDgreditur,t6t(2.  EtjnssaDctitasper 

Secedere  a  muodo  quid  sit,  270.  sioe  saIe,766.Sermo  Aotonii  salo  coo-   vi8umabbatiosteoditur,t6t<f.QDsritor 

Securi  cellam    Abraham    eremitse  ditus,  40.  Sermo  sale  cooditus  mona-   a  mooacbis,  t6td.  Reperitur  in  poteo, 

dsemoo  froftra  efrringere  tentat,  148.  chis  Postbumii    commendatur,  137.    171.  Coluoios  ibsistit,t6tc2.  Admirao- 

ScmimortoDS   ei    lapsu  a  saocto  Sermo  sapientifle  iu  Abraham  mona-   da  signa  edit,  ibid.  Oentes  varias  ad 

Astiooe  restiluitur  pristiDis  viribus,  cho,  145.  Ejusdem  saavis  et  sapieos,    Deumcoovertit,i&tcf.  Teutatnr  a  dc- 

215.  US.SermosaDcliJoaoDisEleemosifia-   mooe  ut  iostar  Eliaa  igoeum  carrom 

Senex  ob  hospitee  jejooium  solvit,  rii  deScriptnrisetPatruDi  senlcntiis,    atcendat,   172.  Sigoo    cracis   pelht 

606,614.  Seaex  omnibus  se  vitaecom-  188.  Sermo  JoaunisEleemosynarii  de   prsestigias.t^td.Prspropero  pedi  poe- 

modis  privat,  743.Donntur  pane  quo-  actibns  sauctorum  Patrum  et  Eleemo-   oam  iudicit,  ibid.  IJoo  pede  colomoe 

tidie  diviDitus,744.  Seoex  in  caveroa  syDse  cultoribus,  191.                              iosistiiaDooiotegro,  i6id.yermesde- 

repertus  Titae  suae  iostitutnm  indicat,  Serpens  adorabatur  a  Marcionitis,   cidentesiterum  vuloeriimpooit,  t^td. 

81/.  Sepulcrom  iDbobitat,  t^tV.Leooi  841.  Serpeotes   fugiuot    Aotooium,   Vermis  e   corpore  ejos  aecideos  lo 

ut  secedat  imperat,   ibid.  Eidem  leo  39.                                                          gemmam    vertitur,   ibid.  A  Basilico 

affert  daclylos,   t6iif.Senex  l>x  annis  Seruch  8tati:arum  inventor,  320.       re^e  Saraceooram  visitur,   ibid.  Re- 

io  cellaiDclosos,  874.  Seoea  spiritua-  Serviendum  Deo  Danielis  exemplo    ouitmatrisaspectum,l72.Matremtpe- 

les  qui  sint,  573.  Senioribus  omnes  docet  Pastor,  563.                                  ffiteros  vi:>ioois  solatur,t6t£f.Eja8  ma- 

actus  maoifestaodi,  526.  Scveriaous  cum  coojo^e  io  paupe-   ter  prae    dolore  exspirat,  ibid.  Orat 

SeDoaar  eremus,  294.  res  libcralis,  77.  Sua  beoignitate  hee-   pro  aoima  defuoctce  matria,  ibid.  Co- 

Sententiam  alterius  non    oostram  reticosconvertunt,  t6tV/.Eorumvesti-    lomoaeialtiorerigitur,  t6t</.  Dracooi 

pripferre,  parit  qoietem,  625.  tns  et  victus  ratio,  ibid.  Civitates  et  beoeficiom  prflestat,  173.  Draco  eum 

Sepelit  se  vivus  aoachoreta  sopra  earum  vitia  fugiuot,  ibid.                     adorat,    t^tV.    MuUerem   a  serpeote 

magistrom  mortuum,  888.  Sepelitur  Severiaoi  bseretici,  195.                     liberat  aqua  mooasterii,  ibid.  Aqaam 

cum  cilicio  rex  Abenner,  327.  Severior  io  episcopatuquammooa-   oratiooe  impetrat,  t^tVf.    Ad  Domeo 

Septem  dies  Josapbat  pro   aoima  chatuMathyra  ^599,  600.                        ejus  cerva  sistitur,  t6tef.   Sparsopol- 

patris  jejuoat,  327.  Sextam  oratioois  horam  exteosis   vere  velaquamooaeteriipardua  iote- 

Septenois  litteris  traditur  Basilius,  maoibos  persolveos  Josaphat  ioveoi-   rit,  173.  Prohibetoe  qois  se  aSimeo- 

152.  tur,  329.  Sexta  mysteriacelebraotur,    oecuratum  dicat,t6id.  Jurameotaper 

Sepulcrum  saocti  Joaoois  Elitemo-  312.                                                         Deum  prohibet,  per  se  permitUt,  ibid, 
sjuarii  uogueutuoi  odoriferum  etsalu-       Signum  crucis.  Vt</eCrucis  sigoum    Latro  ad  columoam  eios  ot  ad  asylum 

tiferum   sudat,  205.    Item  oiultornm  Signa  faciuot  omoes  monacbi  Isidori,    fugit  etmoritur  173,174.PertridQum 

aliorum  saoctorum  io  Cypro,  ibid.  Se-  759.                                                         aote  obitum  orat.  174.  Mortai  corpos 

pulcrum  trium  puerorum.  Aoaoifle,  Sileotium  postmissamservaodum,    odorem  spirat,  tot</.  Lipsaoum  ejos 

Azarlae,  Misaelis,  225.  Sepulcri  viola-  570.  Sileotium  mooachoram  Tabeo-   osculatur  AotooiuseiusVitflBscriptor, 

tor  XL  annis  mutus  et  surdus  perseve-  Deosium  tempore  refectioois,  746.  Si-   ibid.  Apparet  AotoDio  discfpalo,  174. 

rat,  175.  Sepulcri  memoria    viocitur  leDtinmsommumpsalmorumtempore   Ejos  preces  postolat  ADtODias,  tW. 

iDVidia,631.Sepulcri  et  mortui  spolia-  541.  Silentium  a  Macariocommeoda-   Ad  sepulturam  ejos  qoataor  episcopi 

toramortuo   excfficaturj  883.  Sepul-  tur,  570.  Item  a  Sisoi,  571.   Item  ab^  cum  Ardaburio  magistro  militum  ve- 

crum  saDcti  Cypriaoi  visitat  Po^thu-  Ammoys,  OOS.SileDtiumuDiusaDoiab    oioot,  174.  Aves    alifleque   creatorc 

miusef^ad  illud  oral,536.  Sepulcrum  Arem  cuidam  iojuogitur,  617.  Silen-   mortem  ejus  plaoguot,   ibid.  Aoima 

Jannes  et  Mambre  visitMacarius,  722.  tium  xxx  anois  aTheooa observatom,    eius  ab  aogelis  dedncitur,t6fd.Corpos 

Sepulcrumhnbitat  Petru8Galata,822.  746.  Silenlium  Nitrensium,    758.  Sl-    eius  cum  psalmis  et    hyDaois  Aotio- 

Item  Zeno,  827.Sepulcrum  sanctorum  lentium  virgiuis  xxv  annorum,    762.    cniamducitur,t6t(/.EMu8corporevelDt 

reliquiis  vicinum  Jacobuseligit,  843.  SilcutiumLimoflei,844.  Silentium  cum   tbesauroprivarisedoleDtaccolflB,!^!!/. 

Ad  sepulcrum  Zehiofle  multi  curaotnr,  oella  servet  sflBcnlo   reoautiaos,  895.   Ad  ejus  hpsaoam  Burdoa   mDlQaque 

MO.SepulcrnmTirgiaiBspoliaDseam-  SileDtiom  et  mortis  meditatio  opos   ianator,  175.   Suscipitiir  Antioemis 


Lzzvu  IND8X  RERUM.                                                          LXSfrtf 

cam  hymnis,ptaliDiB,lainpadiba8,17$.  exstingnuiit,  287.  Ut  fomns  apen,  tfe  paret,  ibid.   Vas  eleetionis   eremi 

Confert  le  in  eccleslam   sanctorom  qnies  timorem  Domini  pellit,  570.  Ut  o5d. 

martyrum,  848.  Visio  ejuBdem,  ibid.  gallioaovaanadesereDsnon  fetificat,       SitilaboratJosaphat,  331.  Siti  alins 

AnnisxzviiiQuadragesimamBine  cibo  »ic  monachus  locum  saepius  mulans  moritur,  765. 

transigit,  8i9.  StaoBper  totam  Qua-  non  proficit,  586.  Ut  gutta   lopidem       Smaragdum  se    nomioat  Euphro- 

drogesimam  durat,  850.  Ferrca  catena  cavat,eic  cor  dnrum  verbum  Dei,  638.  syna,  365. 

se  alligat  septo  conclusus,  t6t(/.  Tole-  Ut  igois  arundinetum,  sic  timor  Dei       SobrietasetvirtusEuphrasiajviiJniB 

rare  roavult  cimices  qnam   ucciilere  mala8COgitatione8absuroit,613.Utieo  354.Sobrieta8cueloditioteriorem  ho- 

ibtfi.  Aniicli  ab  illo  Iffiti  redeunt,  ibid.  onagris  terribilis.sicreligiosus  proba-  minem,  612.  Sobrietas  sectanda,  905. 

Bxomnibus  partibusadeumconcurri-  tuscogitationibu8concupisceDtis,571  Sobrietntis  virtus  mirabili   exercitio 

tur,  850.  ImaigoejusRoroaBinofficinis  Ul  leprosus  aquam  quam  hauritnon  coniparalnr,  493. 

ad  prfiesidiuro,t6i7.  ExcoDtactuvestia  iuncit.sic  Dcquesacerdosmalus^acra-       Sobriorum  diver^itas,  509. 

ejuspeliicesesperatursubsidium.t^rcf.  meota  qua;  administrat  cootaminat,       Socialis  vita  aliquando  meliorsoli- 

Quot  columnas  et   quare   incoluerit,  695.  Ul  lucerna  cubiculnm,  siclimor  laria,  564. 

ibid.  Variarum  gentmm  ad  eum  con-  Dei  cor    hominis  illuminat,  565.  Ut       Societas  fugienda  qusB  Isedit,  602. 

cursus  et  conversio,  831.  Socerdotalis  mcdicl  nunc  lenibns  pbarmacis  nnnc  Societas  bona  sectanda,  602. 

benodictionis  magnum  fructum  cen-  acribus  utuntur,  sic  prffirectusspiri-       Socordia  fugienda,  570. 

8et,i6t(f.Proejusbenedictionecertant  tualisnunc  blanditiisnunc  afperiori-       Sol,  luna,  homo,  cur  dii  non  sfnt, 

barbari,  851.  Curat  paralyticum  post  bu8Terbi8ageredcbet,835.  Utpluvia  306.  Sol  stat    ad  preces    Besarionis, 

abjurationemimpietati8,i6tJ.yioIanti  irriaat  arbores,  sio   Spiritus  saoclus  649,  Item  ad  preces  seois  in   Scythi, 

votum,eo  teste  factom,caro  lapidescit,  corda  hominnm,  1005.  Ut  papyrus,8ic  ibid.  Solis  ortum  Antonlus  orans  do- 

852.  Prffidixit  slerilitatem  et  pestem,  cogitatio  fornicationis  fragilis,  578.  let,  556.   Sol  mooachum  non    vidit 

ibid. ;  brochi  irru|>tionem,  ibid. ;  litis  Ut  passer  irretitus  tenetnr  dsmon  a  mandncantem,  nec   alterum  iratum, 

finem,  t6tV/.VidetirrnptiooemPersa-  Christo,  42.  Ut  paslor  esse  solet  ubi  539,  569. 

mm  et  Scytharum,  852.  Regina  Per-  oves  ejns,  sic  episcopus  ubi  populus,       Solitarie  vixit  Antonius   annis  xx, 

sarum  oleum  benedictnm  ab  eodem  20i.lDstar  pictorum  veternm  etnovo-  40. 

maximi  doni  loco  habet,  ibid,  Re^inffi  rum  sunt  cogitationes,  574.  Ut  pictor       Solitarii  uon  debent  fieri  qoi  rccen- 

Ismaelitarum  filium   impetrat,   tbid.  ef^regius  offenditur  altero  imperfe-  tersontconversi,608.Solitariiquid8m 

Noctu  et  ioterdiu  stat,  ibid.  Plurimas  ctiore  volente  emendare  eju«  imagi-  unde  cadant  in  intemperantiam,  765. 

orationes  omni  die  offert,  853.  UIcus  nem,  sicDeuscumnosornamusve^ti-  Solitariorum  susceptor  Deus,  622. 

ehironiumpatieoterfert,  ibid.  Incre-  bus,  283.  Ut  piscis  extra  aquam,  sic       Solitudo  Abrahamis  monachi  celliB 

dulum  bepignead  vits  BUffi  experien-  monachus  extra  cellam,  58,  516.  Ut  seincludentisejusqueaditum  obstrn- 

tiam  admittit,  t6t(/.  In  festis  publicis  pullusvagabnndusadmatremsemper  entis,  ti5.AcepsimnLxannorum,832. 

noctes  integras  manibuB in  ccelum  ex-  revertitur,slc  cogitationes  ad  eum  qui  Alexandrffi xii  annorum  io  monumen- 

ten8i8orat,i6td.  Variaejusexercitia,  sedet  in  cella,  589.  Ut    puteus  alios  to,71i.Anachorelffi  cujusdam  ntidi  in 

exhortatur,  jndicem  agit,  orat,    lites  non  »e  purffat,  eic  docens  et  non  fa-  cacuminemouti8Sioa,54i.Sancti  An- 

componit,  genliles,  Judffiosethffireti-  ciens,  527, 601.  Ut  scaturigines  fon-  tonii  inter  Babylooem  et   Hercnleas, 

cos  expugnat,853.Stans  moritur,  i&id.  tinm  diverss,  siu  et  electio,  278.  Ut  727.Capitonis  Lannisin  spelunca  de- 

k  A    aaI  •....««  ..M-.    ..:...   ^»    4 I •  _        __•      .!ll_    a  _. ^       _•»         .^  »•_     mn^r       r\ .!._?   __    ___•_    •_ 


878.  Simeon  Stylites  Menam  diaco>  sine  coDseosn,  600,  601.  Ut  serpens  Bepiimo  milliario  a  Majuma,  76.  Jn- 
num  profugum  a  mooasterio  divini-  arcffiiDclususmorilur.siccogitationes  liani  uthonoresetfrcqueDtiamfugiat 
tns  novit  et  eo  remitlit,  897.  io  corde,  601.  Ut  spica  evanida,  ita    in  Sioffium  montcm  coocedentis,  803. 

Simeones  Pri8CU8  speluncam  inco-  facuodia  sioo  honestis  moribus,  975.  Limnffii  sub  dio,  844.  Maris  inclusi 
lit,  815.  Feris  imperal,  ibid.  Leones  Ut  statua  cootumeliis  affecta  et  lau-  xxxviiannis,837.  Monachorumlsidori 
vis  dnces  errantibus  assignat,  816.  data  non  movetur,  sic  nec  monachus  perpetuo  in  monasterio  permanen- 
Ejus  sanctitas  Judffiis  innotuit,  ibid.  moveri  debet,  530,  622,  683.  Ut  per  tium,  759.  Nathanaelis  perpetuo  in 
Ne  nimium  innotescat,  alio  secedit,  taberDS  odorem  ita  per  cogitstiones  cella  roaneotis,  949.  Nitrensium  ana- 
t6td.  Fidem  accolis  Amani  rooDtis  in-  transeundum.  575.  Torreoti  similes  cborelarum,  759.  Ooophrii  aunorom 
fert,  t6iV/.  Igoem  oratioDe  exstin^uit,  res  muodi,  274.  Ut  tribuli  et  spioffi  lxx,  lOO.Salomonis  Lannoruminspe- 
816.Variismorbisaffectos  curat,  t6t<f.  paulatim  ex  agro  evelluntur,  hIc  vitia  lunca  commorantis,  767,  Severiani. 
Amansquietii  alio  secedit.  ibid.  Emi-  cx  corde,  590.  Ut  veDlns  cxcludi  non  civitates  et  vitia  fugientis,77l.Sisinnii 
niis  videt  monachi  cujusdam  manus,  potest,  sic  nec  cogitationes,  601.  Ut  monumento  se  includentis,769.  Sisoi, 
ibid.  Seoem  quemdam  in  caverna  re-  umbra  corpuB,sic  compunctio  tecami-  Qui  decem  mensibus  horoioem  oon  vi- 
perit,  817.  In  monte  Sina  ab  oratione  tetur,  567.  Ut  vestes  in  arca  semper  oit^^^.Virginiscujusdam  xxxviii  an- 
non  snrgit  nisi  voce  coelitus  audita,  maueutes  sensim  corrumpnntur,  sic  norum,quiDUshominemnoDvidit,653. 
817.  Doo  monasterla  ffidificat,  t6iV/.  coi(itationo8  iu  corde  si  non  in  actum  Solitudo  ab  Arsenio  laudaturjSSO.So- 
Matrena  Theodoreti  benedicit,  ibid.     prodcant,  601.  litudinisamoreAbrahamorationefac- 

Sioaililudo    morum    coojunctionis       Sinion  primariorum  virorum   visi-    tafugit,  147, 143.  Solitudiniscommo- 
indiciupQ,  111.  tatiooeni  aversatnr  et  gloriam  homi-    dum,  563,   564.  Solitndinis  et  cells 

Similitndinesyariffi:  ut  apls  ubique    num  fugit,  504.  cnstodisexemplumroemorabilePanli 

mel  operatur,  sic  monachus  ubique  Simulacra  iEgypti  ad  ingresBum  512.  Solitudinisstudium  etfugam  ho- 
bonom  opus,  577.  Ut  apes  sic  dffimo-    Salvatoris  corruunt,  747.  minum  suo  excmplo  Uudat  Arsenius, 

pes  noB  circumdant,  645.  Ut  aqua  SimulatioreffiB  Abennermonachum  528, 564.  SolitudiDisdesideriumChro- 
igoem,  sic  oratio  torpes  cogitationes   velle  se  fieri  simolantis,  24S.  niiqui  lx  annisarsassidet  sacerdos, 

exstinguit,53i.Duarum  arcarum,qua-  Sinffularitas  in  cibo  fugienda,  509,  765.  Solitodinem  remotiorem  eligit 
rum  una  splendida  exterius,  intus  592,  593,  594.  Singularitas  damnosa,  Antonins,  48.  Solitudinem  amat  Pa- 
plena  ossibus,  altera  contra,cum  ho-   877.  chomius,  116.  Solitudo.  Vide  Fuga. 

minibuspulchreetmalevestitis,  254.  Sisinniu8Elpidildiscipulus,769.Mo-  SolIicitUB  oportet,  quis  sit  pro 
Ut  arcus  non  potest  semper  iDteodi,    numento  se  includit,  i6tV/.  Presbyter   seipso,  596. 

sic  ncc  animus,  596.  Ut  aves  deforis   ordinatur,  770.  Sisionius  bospiti  sna-       Somnia  vitiosa  vigilia,  inedia,   et 
ab  arboribus,  sic  abintus  o  corde  co-   viter  gralnlatur  adventom,  889.  Dum   oratione  snperantur,  726. 
gitationee  maiffi  repellendffi,  612.   Ut   sepelitur,  discipulus  eius  in    eodem       Somnolentia  pellitur,  115.  Somno- 
canietavi  venatics  venotor  aole  ve-    sepnlcro  obdormiscit,  889.  Sisiunius   lentis  vincenda  spiritualibusintentis, 
natiooem  blanditur  posit  prsdam  ori    Saracenam  a  fornicationis  animo  ob   609,  610. 

eripit.sicregestyrannisubditis  suis,  inediam  retrahit,  quotidiaoo  illi  cibo  Somnus,  malus  servos  Arseniovo- 
295.  Ut  colnmba  aquilam  vel  accipi-   mmistrato,  903.  catur,  531,  567.  Somnus  unius   hors 

trem  fogiens  instabilis  est  nnnc  hunc  Sisoi  ncsciens  mortoum  excitat,518,  monacho  satis,  et  pugnator  est,  568. 
noncillumramumoccupanssicmundi  €51.  Occultarimiraculum  jubet,  t6t(/.  Somno  resistere,  meritorium,  590, 
amatoresnihilstabile  habent,  275.  Ut  Discipulum  a  dsmooio  curat,  ibtd.  591.  Somnum  snperat  Dorotheus  stu- 
domusanteornata,  retro  spoliata,  sic  Hospitalilatis  ergo  jejonlnm  solvit,  dio  incredibili,  710.  Somoum  supe- 
monachuslaodatussednonpatiensin-   593.  Purilatem  mentis  ornatn  sermo-    rat  Macarins  xx  diebop,  722. 

t'nris,  592.Ut  domus  semel  exstructa  nis  perfereudam  docet,  i6tV/.  A  fratre  SophroniusconsolalnrJoaDnesElee- 
»onum  fundamentum  et  parietes  ha-  quodam  interrogotns  de  passionibus  mosynariumdoleDtemquodnemoaffli 
bens,  si  collabatur  facile  restauratur,  qoid  respooderit,  603.  Ei  in  hora  mor-  ctus  ad  enm  venisset,  181.  —  Sophro- 
ita  et  lapsQB  monachus,  575.  Utfomus  tis  variisaoctiapparent,524,  053.  Mo-  niosconBiliariusJoannisEleemosyna- 
apas,  «ic  eogitiUones  mal»  gratiam   rientis  hnmilitas,  t6u/.Ghristns  ei  ap-  rii,195. — Sophronius  SophisU  etejus 


visio,  891.  Sophronins  solis  herbis 
aoDis  LxxtiTit,  910. 

Soror  PachoiDii  fit  OQOoacha,  i24. 
MonaBleriuoi  ei  ex^truit  Pachomiua, 
ibid.  Mullae  pe  ei  juDgunt*  ibid. 
SpectriB  Texalur  Josapbat,  332. 
SpeluDca  ct  pala>8B  Onupbrii  cor- 
ruuDt  ipso  mortuo,  103.  SpeluDca 
Joaunis  nDacboretffi  Bpiritualie  oier- 
catura,  dat  et  accipit,  017. 

Spprandum  hcDe  omoi  cooverti 
serio  vi»lenti,  310. 

Spes  Duila  palulis  extra  catholicam 
Rcclesiam,  868.  Spe  pra»miorum  iu- 
Titatur  Josnphat  a  Barlaam  ad  fidem 
S65. 

Spiritus  saaetuF,  IgDis  Bpecie  sacri- 
ficaotem  ADastasium  circumdat,  159. 
Spiritus  saocti  miBsio  io  Bposlolos 
docetur,  257.  Spiritus  saocti  praBseo- 
tia  tempore  oblationis  iamissa  sigoo 
demoustrata,  401. 

Spiritu  exaltatioDis  perdis  laborem 
tuum,  670. 

Spiri^uale  bellum  etiam  in  eremo, 
908.  Spiritualis  np^otintio  docetur  a 
temporali,603.  Spiritualis  sis  aegotia- 
tor  DUDquam  satur,  660.  Spiritualibus 
inteadere  est  a  casu  abesse,  e t  ecoD- 
trn,  564.  Spiritualibus  inteatis  som- 
DoleDtia  viDceada,  609,  610. 

Sputo  daemonem  fugat  ADtonius, 
46.  Sputo  cscflB  visum  restituit  Hiia- 
rioD,  786. 

SquirioaiB  de  ultima  generatioDe 
prophelia,  529. 

Stabiliendum  cor  timore  Dei  et  so- 
brielate,  610. 

Slabilitas  loci  fetiflcat,  586.  Stabi- 
Htas  loci  propter  tria  motatur,  588. 
Stabilitas  loci  arbori  fixae  assimilatur, 
589.  Stabilitas  loci  io  teatatione  dod 
mutaoda  propter  varia,  589.Stabi)itaB 
cellffi  Stephanl  non  obBtantibus  dae- 
monis  tentatioDibus,  879. 

Staanum  in  argentnm  convertitur 
eleemosynae  virtote,  183. 

Stantes   se    exercent    Zebinas   et 
PolychroaiuB,  846. 
Statigii  vigilisB,  jejuDium,  opu8,892. 
Statuam  lapidavit  Aaub,  et  pceui- 
teotiam  coram  eadem  agit,  622.  Sta- 
tuarum  ioveDtor  Seruch,  320.  Statuas 
vivas  mortuis  prsefereDdas  Mncedo* 
nius  imperatori  auntiari  curat.  829. 
StatuB  omnis  sanctos  habet,  657. 
Stella  Buper  caput  defuncti  moua- 
chi  coDspiritur  dum   ad    Bppulcrum 
defertur,    864.    Stella   super    caput 
Noaoi  apparet,  893. 

StephaauB  semper  crucifixo  iuten- 
tns,  879.  PerBtat  in  cella  dsmonis 
tentationes  superans,  t6t(f.Stephaou8 
curat  omoes  afQictos,  733.  Ejus  segri- 
tudo,  ibid.  Ejus  patientia,  tbid, 

Sterilitatem  urena  beaedicta  fugat 
Coprctf,  753.  Sterilitatem  avertit  Ro- 
mauus,  827. 

Stola  Epbraem  patriarchs  Aotio- 
cheai  in  igne  perstat  illaesa,  871. 
Studium  virtutis  Josaphat,  3^)4. 
Stultitiam    simulans   virgn    roiras 
virtutes  exercet,  738.  Vide  Virgo. 

Stultum  se  simnlat  senex  ut  bono- 
res  declinet,  517. 

Stylita  quidam  adventaDtibus  re- 
spoDPa  dat,  901.  Demerita  cujusdam 
diviDitus  novity  ibid. 

Stylites      moaachus      SeveriaDus 
Ephreem    Antiocheoum    ad     ignem 
provorat  in  cauBa  fldei,  871. 
Subditi  principem  imitantur,  323. 
Suhjici  omaibus  quid  sit,  629. 
SuffragiasaDctorum,quidapud  Deum 
possiot,  103.  Suffragiasaoctorum  ex- 
petenda,  exemplosuodocet  Autonius 
scriptor  Vit»  SimeoD  a  Stylitflp,  174. 
Suffragia  pro  defuDctii  exemplo  bmo 


INDICBS  IN  VITA8  PATRUM. 

docet  PachomiuB,  118,  119,  129,  130. 
Item  Simeon  Stylites,  172.  Item  Jot»a- 
phat,  327,  h2H.  Item  Barlaam,  336. 
item  Euphraxia,  335.  Item  senex 
quidam,  888. 

Suggestionem  Macarins  quinqoen- 
nio  explorat,  653. 

Sni  inspector,  proximi  est  laudator, 
519.  Sui  cogniiio  necessaria,  672.  Sui 
cognitio  aiios  con  judical,  905.  Sui 
reprehenpio  eola  homiDis  justitia, 
519,  672. 

Summi  pontificis  lausetelogia,  179. 

Superba  cogitatio  omnia  bona  dis- 
solvit,  670. 

Superbia  fratris  cujusdam  sinecaosa 
Palfiemooem  et  Pachomium  ad  igaem 
provocaotis  tnrpi  lapsu  punitur,  115, 
1 16.1tem  EronisMacarium  coDtemnen 
tis,  734.  NecnoD  virginis  cuiusdam, 
735.  Et  rooDachi  cujnsdaro,  742.  So- 
perhiaPtoIomsi  heereBi  puoitur,  734. 
Snperbia  monacbi  eum  privat  pane 
coelitue  dari 8olito.744.Superbia  Abra- 
bami  humilitate  corrigitur,  769.  Va- 
lentis,  fallaci  Salvatoris  specie  ads- 
moDH  illnditnr,  733.  Superbia  niagna 
dfxteritate  paoalur  a  Baurlo  Joanne 
EleemoBynario,  199,  200.  Superbia 
ingreBPum  in  crelum  impedit,  idque 
similitudiDe  declnratur  ab  ArseDio, 
506.  Superbia  hic  recipit  mercedem 
669.  Superbiasi  io  ccelum  asceoderit, 
in  infernum  deducitor,  670.  Super- 
bia  et  fastu  nii  perDicioBius,  707. 

Supeibus.  \^ide  Arrogaos. 

Supplicia  malorum  onerum  et  bo- 
Dorum  prsmia  exemplo  et  visioae 
declarantur,  646. 

SurduB  et  mutus  xl  aaDis  sanatnr 
ad  lipsana  SimeoniB  Stylitee,  175. 
SurduB  et  mutus  &anatur  a  Petro 
Teloneario,  100. 

Surgendun;  semper  a  iapsu,  516, 
669. 

Suris  Pachomii  discipulus,  121. 

Surns  oratione  navem  ^t  secnn- 
dum  ventum  impetrat,  753. 

SuBocion  pater  Simeoois  Stylits, 
170. 

SuBpicio  temeraria,  577, 

Symbolum  NicffiDum,  ^^85. 

SympboniaouB,  aote  iatro,  virginis 
Deo  coosecratse  pudorem  tuetur,  574. 
Afflictam  femioaDi  eleemoByna  juvat, 
ibid.  TrieoDalis  eiu8poeDiteDtia,i^i</. 
Beate  moritur,  ioid. 

Synaxis  expletur  hora  nooa,  125. 

Syncleticae  varia  dicta,   586,   594, 

6o;^ 

Svnesii  cum  Evagrio  gesta,  925. 
Viae  Evagrius. 

SynoduB  ConBtantinopolitaoa  xxi 
episcoporum  in  causa  Ariaoorum 
episcoporum,  690.  Syaodus  babetur 
in  templo  Juliani  martyrie,  376. 


Tabenoe  monasterium  exstruere 
divinituB  jubetnrPachomiuB,  116. 

TabenneDBes  oioDachi  tempore 
quadragesims  coctis  abstioeDt,  721. 
Diversimode  quadragesimam  transi- 
gODt,  723. 

Taberoaculi  Moysis  mystica  expli- 
catio,  125. 

Tace  Don  iuterrogatus,  602.Tacere, 
peregrioatio  spiritualis  est  rooaachi, 
571,  626.  Tacere  dum  luudamur  ab 
AIoDio  probatur,  et  qaare,625.Tacen8 
loquilur,  et  loquens  tacet  Pastor, 
601.  TacentiB  Deo  grata  opera  visio- 
ne  oBtenduntur,  613. 

TaciturDitaBAgathonis  trienoio  la- 
pidem  ia  ore  geslantis,  568.  Tacitur- 
uitas  quem  non  eedificat,  nec  sermo 
aedificabit,  625.  TaciturDitas  est  pare- 


§rinatio,686.  Tacitnroitate  nil  meliai , 
23.  Taciturnitate  reprimenda  loqoa- 
citas,  6^7.  Tacitornitate  tuperator 
omnis  labor,  631.  Taciturnitate  qiian- 
doque  proximus  docetor,  679. 

Taciturous  jnveais  abbaa  vocari 
potest,  625. 

TactuvestisSimeoniBStjlitfle  spera- 
torBubBidium,RcO.Tactupallii  Joiiani 
drbilid  pedibus  rfBtituitur,  805. 

Tsedium  cellae  quomodo  euperan- 
dum,  589.  Taedium  quomodo  snpe- 
raudiim,  584.  Vide  Acedia. 

Talida  lxxx  aoaorum  aBcetria,776. 

Taor  aovasvestes  respnit  ne  egredi 
cogatur,  777.  Formfle  suib  temperao- 
tia,  cooBuIit,  ibid. 

Temeraria  suspicio  iropugnatioae 
punilur,  577. 

Temerarium  judicinm  cavendam, 
50,  201,  202,  520,  599,  934.  Idem 
egregio  exemplo  docetur,  198. 

Tewperantia  moDacbis  in  regala 
Pachomii  prajscribitur,  236.  Tcmpe- 
raotia  forniflB  soa;  coni nlit  Taor,  777. 

Templum  Chrifeto  seJificatur  aJosa- 
phat,  322.  Templum  dsmooum  m 
vertice  moatis  prope  Antiochiam,8tO. 
Tvmplum  sancti  Jo&oois  Bapti^ts  iii 
villa  Mardaodos,  868.  Templumbeatas 
Mariffi  virgiois  annis  xl  non  deserit 
LeontiuB  Gilix,  878.  Templom  erige- 
re  Jubetur  Enlogius  AlexandrinoB 
Juliano  martyri,  mirabili  apologo  et 
visioue,  905,  906.  Templa  Deo  sdifi- 
cat  Aheuoer,  326. 

Teoebrffi  coDtemplantibns  aptio- 
res,  556. 

Tentatur  otiosa  Eopbraxia,  355. 
Tentatur  snperbia  Simeoo  Stylites, 
172.  Teotanuir  gravios  quia  arma  sub- 
iicimuB,  526, 627.  Tentari  Deus  squa- 
liter  omnes  non  permittit,  136.Tentati 
prodeat  quibusdaro,  quibusdam  noo, 
599.Tentatu8  monachus  servatur  sua- 
vitate  Facbomii,  127.  Tentatus  noD 
cogit  ct  de  crastiDo,G5S.  Tentatas  non 
despicienduB  ne  tentetur  despiciens, 
672.  TentatuB  oret,  657.  TenUti  be- 
nigne  consolandi,  573. 

Teotatio  probat  virtutem,  586.  Ten- 
tatio  vel  ao  gloriam  vel  ad  pmoam, 
44.TeDtatiofornicationi8maiori8exer- 
citii  et  profectus  Bffipe  occasio,  494. 
Tentatio  superbis  aut  vaus  ::lorie 
quomodo  superauda,  517,  G26,  627, 
670.  Tentatio  utilis,  mudo  adsit  forti- 
tudo,574, 575.  Tentatio  hymnis  «able- 
vanda,587.TeDtatioBuperaturpatien- 
tia,  587,  590.  Tentatio  coronam  pro- 
meretur,  590.  Tentalio  8emper  timen- 
da,  620.  Teutatio  Jo8ephi,et  victoria, 
626.Tentalio  non  ceBeat  dnrante  vita, 
erg08empi!rpugDandum682.Tentatio 
immuuda  quomodovinceDda,682,726. 
Tentatio  causa  humilitatis,  732.  Ten- 
talionitf  remedium  oratio,  530.  Tenta- 
tionis  remedia  varia,  586.  TentatioDis 
igue  percoctuB  durat  Orsisiua,  626. 
Tealatioui  quotieB  quis  reBistit  toties 
coroDammeretur,590,591.TeDtatione8 
dsmoDum  varis  136 ;  et  qaare,  599. 
TentatioDibuB  Bemoer  resieteDdum, 
660,  670.  Tentationious  gandent  saoi, 
cootra  sgroti  vei  pusilianimes,  911. 
Tentationes  dsmonlB  oportetrepeUe- 
re,  136.  Tentationes  detegant  monia- 
les  abbatisfs,  355.  Tentationes  ora- 
lione  BuperandastaDquHmaecenso  in 
arborem  ducet  Joanne8,531.  Tentatio- 
nes  Buperat  Macarias  areoam  portan- 
do,  724.  Tentatio.  Vide  Tribnlatio. 

Terra  ccelo  comparata  exigna  est, 
40.  Terra  non  est  Deut,  305. 

Terrena  despicientibus  coelestia 
donantur,  928.  Testamentam  Joannis 
Eleemoaynarii,  203;  AsUoiui,  8)0,221» 


Lxzxi  INDBX  RBRUM.  ^j^^^ 

TeBtimoDiQm  non  facile  fereadom,  ritali  et  Dei  auxilio  TiBiooe  docetur,  TimotheuBabba8moiia«tflFiiRifnA« 

661   TeBUmooia  probitaUB,  709.  879.Anoisxixv  biduaDum  Beryatjejo:  oem  S^jlKaloa"^^^^^^^ 

ThaiBiB  multos  juveoeB   perverUt,  biuoi  sempcr  sileos,  880,  Furlum  pap  tem  suadniL  «tnin.  in.fi.nJr»S;»V«»l- 

374.Copvertitur,.Vw.PreUuS^^  Ueuler  fer?.  j6.d  -Theodo.iuB  m'o":  d^  m"tL"iht^^ ^^ 

m  media  civitate  exurit,  tbid,  (iellulie  oachua  precibua  fontcm  impetrat,885.  aBperior,  teotalur  io  pceoam!  620 

Pa*£!7 Vf.?  IJ;^*^^",''  ^*^*-  ^J''*  '""'''''•  Lavacro  10  mooasterio  exlructo  ex-  l'oler«DUam  exercet  PoIychroniuB 

•6l^.  Moritur,  37o.  arescit,  i6id.  Eodem   deBtrucU),  ile-  truocum  humeriB  tenendo   84fi   «17 

ThaklauB  cellara  juxta  daemooiB  rum  lluere  iocipit  ibid.  Imago  ejuB  TorreoU  simileB  rea  muodi.  274. 

tempium8tatuit,8o5.  Arbore*  viciDoa  aouaio  evocdt,  886.  Trabem   maximam   ner  iociim  in 

demuudB  eradicaot,  ibid.  A  d»mooi-  TheodotUB  AotiocheouB  epidcopus,  eieemoavnam  cifliAm    Rr/»i.il.i»  «^i.i- 

buB  uoctu  ioquieutur,  t6«a.  Aouis  X  854.-Theodo8iipatriaroh®!jero8oly-  lol  111^922                     BrocbuB  boIub 

roUs  iooluBUB    vivit,  ibid,  MiraculiB  mitani  io  hospitem   beoiKuitas  870.  TradiUo  cuBtodienda   59 

et  curaUonibuB  claret,  855.  Lecticam  clerico  cedit,  ibid.  Trauquiliilas  animi  et  viilin.  nn 

TbalasBua  Bimplex,  et  maosuetus.  Theodulus  omni  die  jejunat,  867.  vidis,  812   813.                  '"»«-"»  *^a- 

^***»  TheogQia  Aoastasii  uxor  UBU  Boror,  TrihiiiAtin  Ast  i»nM«m  rv*^»»:.»«r» 

TUalIe!«...  arobiepUoopu.  Thewa.  t58.  A%aBos  carbone.  ill««,  .inJ  ce?^e t^un?.?fu.!  S^TfrSio "«: 

loaiceosis  ob  impieUtem  lo  latnna  portat,  ibid,  uiittitup  fiiianrfnmi«  .,f  iM-t«a  ,!i.«R- 

•uffocatuB,  874.  ToaUel«us  lx  aooiB  '^  Theooas  xxx  auuis  silet,  764.  Beoe-  tur  &nquaD^^^^^ 

flet  jugiter,    878.  ThallalajUB  oauta  dictioncetmauusiuiposiUuuemorboB  servetnr  ibtd  'iVihnUti«f»^l  wi«Al« 

mooicEicam  vitam  amplecUtur,  888.  curat,  746.  Oratioue  latrones    reddit  TJ  ha^^K^^^^^^^^^^ 

Obitum  prfiBcognoBcit,  ibid,  Jeroso-  immobiles,  746.  Coovertuutur,   ibid.  unum  Bumus  683 

lymiB  loca  saucta  invisit,  ibid,  Diversarum  lioguarum  peritus.imA  Tribunus  dives^eremum  pelit,  542. 

ThebaiBBuperiormooachiBreferta,  coctis  absUDet.  i6»rf.  Feras  adaquat,  TeoUtus    recedit,   ibid.   lovaditur  a 

^^Jv                ...               ..  o    .  ^**'';-^^®^"*"*^.*^^*'^*^^^*»""?.*^^^:  d»mooe,  lA^^^^ 

Thema  puen  aoxii  compooit  Basi-  cupisceoliaruraorigiDemosteodit,609  ibid.  PceoiteoUa  ductus  eremum  re- 

^"Jf:*^;.  .         |.      ,.  .     rpK  IheopempluB  teptatus    prudeotia  petit,  tmTribunuBmooachoBad  mi- 

Theoctistus,  alias  dictus  Theopem-  Macarii    curatur,  510.  —  Theopem-  litem  includit  74«  Pnniinp  ,.,;«- hJL 

ptuBBpirituforoicaUooisteotal«r,637.  ptus,  aiias  Tbeoctistus,  spiritu  fSroi.  mus  buie  1?6W:  Dimitti?  oclus^^^^^^^^^ 

Theodora  extreme  egeos,  775.  caUoois  teutatur,  637.  TrinitaUa    mvBfoHnm    l^WiiI.»«^ 

TheodoretUB  quorum  memioit,  fuit  Theophaoes  NestoriaouB  hflereUco-  264                 njysiermm    explicatur, 

iMrtlmoculatuB,parUmaurituBteBtiB,  rum  io    ioferoo    visiooe   ab  hsBreBi  TrisUtia  duplex,  ooa  booa,  altera 

t97.  Theodoretos  Deo  dicatur  aote.  revocatur,  868.  mala,  603.  TriStitii  Beois  propter  de- 

auamoatus,  831.  NiUtur  persuadere  Theophilus   archiepiBCopufl    Arse-  soIaUooem    Scythi,    645.    TriBtiUam 

Jacobo  utahquid  deaustera  vitatem-  nium  vicit.  528,  563.  superare  docet  certlB  mediis  Pcemen. 

pore  flegritudioiB  remittat,  839.   Ad  TheoBebius  CoBmetor  AoUocheooB,  5^6.                             *«««•  o  ruamcu, 

moribuodam  Jacobum  excurrit,  ibid.  724.  Triticum    DauDeribuB    Bubtractum 

EifamiliarisEuBebiuB,  836.  Itam  Ma-  ThesauroB  Joaoois  Eleemosyoarii  germitat  et  corrnmDitur  886 

rij.837.EjuBniatermoDa8Uc®exer.  aufertNicetapatricius  184, 185.  Eos-  Troitos  episcopus  aviruT' iovituB 

citatiooi8amatrix,828.Eidempnmura  dem   ablatos   restituU    cum   feoore  com  multa  dedisset  asffrotaL  iSa 

Bterili  prolem  impetrat  Macedooius,  Joaooi  EleemoByoario  Nicetas,  ibid.  Turmarum    distributio    ex  ^nla 

831.  TheudasmaguuscootraJosaphatevo-  Pachomii    120                            r«3gui« 

Tbeodoretus  Ammoois  socius,  113.  catur  ex  speluoca,    311.    Ad  regem  TurpiB  coffitaUo   vexat    Aationem 

TheodoruB  adoleBceoBoobiliBcoover-  Abeoiier  se  coufert,  ibid.  Ejusad  re-  egressum  siue  veoia  215  Turnia  co 

titur,  124.  EjuBoraUoadDeomet  abs-  gem  adulatoria  oratio,  312.  Cum  rege  gitaUo  oraUooe  ut  iffnii  aona  «Riki" 

UueoUa,  125.  Pachomium   visitat,  et  diisj»acriac«t,  312.  Suadet  aiioio  mi-  guUur    531     Adf  (^^^^ 

ejuB  Bt  mouacbus,  125.  A  matrerepe-  uisterium  daudas  femioas  puIchraB,  peg.    *         *                K       o  es 

titur,  ibid,  Matrem  videre   recusat,  313.  Fabulam  oarrat,  ibid.  Spiritom 

f6id.TheodorusmooachusBolvit  qu8B-  fornicaUonis  mittit  io  Josaphat,  313.  U 

flUooes  tres  a  philosopho  propositas.  Oratiooe  certat  com  Josaphat,  317.  tti*    -      ^     a     j 

131.  Theodoros  praafectuB  mooaste-  Christiaois  pauperUtem  et  rusUcita-  jJ^ieriUB  leodeodom,  905. 

rii  BaocU   Helooi,  miraculis  clarus,  tem  objicit,  319.  Oratione  Josaiihat  ,  Unguentum  Budaot  suave  et  Baoi- 

341.  Theodorusabbas  ooUtiamScri-  ad  adem  adducitor.  321.   OmoeB  li-  ferom  aepulcra  Baoctorum,  et  BaocU 

ptorarom   cordis   puritate   acquirit,  bros  magicos  exurit,  ibid,  Sacerdo-  "^*^* °°.*'.  l^leemosyDarii,  205. 

550.  TheodorusdePherme  doo  facile  tem  bapUsmi  caosa  accedil,  ibid.  .VP*  ^^  r     ®^'^<^*f«  aoima  aBBl- 

requiem  dari   docet,  534,  585.  Sioe  Thomas  apostolus  io  lodiam  mitti-  ™Vt*.  ""i  ®^  ^°."®»  ^^"j. 

formidine  vivit,  585.  Ejus  dicUi.  598.  tur.   243,  308.  Thomas  morluus  in  ^^*  hooestisima,  775. 

TheodoraBmooachusBaoctiTheodoBii  eodem  sepulcro  mulierem  secum  doq  V 

coenobii,  802.  Theodorus  sGecuIariB,  patitur,  887. 

Bolum  die  Sabbati  etDomioico  dieco-  ThuBiomemariamOouphrii  offereos  ^®  ^^^i«  ^^^* 

medeos,  909.  Mercedem  coelestem  pro  liberatur  ab  omni  tentatioue.  103.  Valeus  Buperbus,   733.  Coutemoit 

terrestri    eligit,    ibid,  Theodori    de  TibicenquidamPaphnutioaeqoatur  bellaria  donata  ecclesifle,  733.  Elatum 

Eooato  dictum,  609.  Theodori  philo-  756.  Aotelatro  virgiais  pudorem  tue-  d»moofaIlaciSaIvatoriBBpecieiIludit, 

fophi  Btudiaet  exerciUa,  913.  Theo-  tur,  ibid.  AfQictaro  feminam  eleemo-  ibid.  la  ferreos  compedes  a  palribuB 

dori  anachoretflB    oraUone  et  signo  syua,  juvat,  756.  MonaohuB  efhcitor,  conjicitui\elad  Banammeotemredo- 

cruciB  aqud  maris  dulcescit,  914.  ilid.  Pie  moritur,  ibid,  citur,  ibid.  Valeus  Ecclesise  persecu- 

TheodosiuB  imperator   gravius  io  Timet   mortem  semper  ArseoiuB,  tor,  804,  819.  Igoe  crematus  sepul- 

propridm  uxoremiovehitur,  etquare,  524.Timet8e  aDeo  deseriseuex  qui-  tura  caruit,  821. 

352.  Agit  pro  castitate  Euphraxifle,  dam,  quia  tolo  aooo  qod  ioflrmatur,  Vaoa  gloria  bonorom  praedo,  517. 

354.Iavisitmoaachum/EgypUumiuxta  675.  Timere  Deum  docet  booa  socie-  Vaoa  gloria  fugieuda,  593,  669,  670. 

CoQstaatioopolim,  498,  627.  Cum  eo  tas.  610.  Timenda  tria  ex  BBOteoUa  VaoaKloriaseepe  jejunantibuB  outri- 

maoducat ;  i6id.    Feiicem   prsedicat,  Elifle,  565.  mentum,909.  yanfleglorifleremedium, 

ibid,  —  Theodosius  abbas  cum    Buis  Timor  Dei  optimus  virtutom  magi-  335.Vande  gIorifleperoicieB,384.  VaocB 

oratproPdphouUo,  etDooexauditur,  ster,  134.  Murus  ioexpugoabilis,  135.  gloriffi  cootemptus,  517,  594.  VaocB 

366.  Ejasmooasterium,  361.  —  Theo-  SaluUe  priocipium  et  ttoiB,  549,  610.  glori«coutemptu8PGBmoois,525,  526. 

doBiaB,maguadomoreIicta,vitam  mo-  Quomodo  acquireodufl.  563,  676.  De  VanflegloriflecoDtemptoresArseoioset 

nasUcam  sectatur,  825.  Fnrro  coUum  eo  tantum  cogitandum,  667.  Tam  est  Tbeodorus,  592.  Vaoae  glorice  Gestrom 

lumboB,  mauusBtriugit,  t6id.Precatur  homini  oecesBarioB  quam  anhelitos,  omoia  booa  corrumpit,  767.    Vaoam 

ethymoizat  aB8idue,t6tcf.  Multas  sui  625.VeIutigoi8comburitaruodiDetom  gloriam  humiUtas  superat,  618,  619. 

lmitatoresexcitat,t6id.Operamanuum  cogitaUooum.6i3.  Luceruaestaoimfle,  Vaoam  gloriam  evitaos  ouidam  a  dfle- 

Boadet,    825.  Hospitum  curam  viris  565.  Meotem  maodat,  565,  566.  Cor-  mooe  possideri  optat,  542.  Ut  vaoam 

maa8aetiscommendat,t6t(/.EjusDeuB  porisqnictepelliturutapesfumo,  570.  ffloriam  fui^iat  Moyses  se  hflereticum 

io  periculoiovocatu8,f6t</.Ejusoomi-  Timor  Dei  magoa  est  perfectio,  675,  flogit,593.ProptervaoamgloriamejuB 

oiBappellatiooetempeBtatessedaotar  676.  T;mor  judiciorum  Dei  docetur  booumooo  est  iotermitteodum,  615. 

t6i<i.  EjuB  mooasterio  parcoot  Isauri  dum  Agathon  morieos  Umet,523,524.  VaoamKlorismfugitPoIychroDinBvir- 

Iai  etiam  pagos  vastare  soliU,  ibid.  Timorcm  parit  iocrepaUo,567.Timore  tutesoccuUando,  84Q.Vanamgloriam 

nUochiam  revertitur,  826.  Petra  ab  Dei  et  sobrielate  cor   Btabiliendum,  quiauonfugerant,v<ipulautpueri,539. 

eoperca8BaaqnaBCOplo8a8fuodit,t6M  610.  Timor,  bnmilitaBetegeBtaBBem-  Vaoa  gloria   implicitoB,   licet  bonls 

—  TheodoBios  tolitariaa  de pagna spl-  per  adBant»  676.  operibaB  plenaB,  tiauliB  est  navi  onii 


i 


Lxxxni  INDICBS  IN  VITAS  PATRUM.  lxxxit 

BiflB  mercibas  ioter  ficopuloft  pericli-  utchlB    PoBlliuiuii     commendaDtur,  Palladii  admiraDdiB,  782,783.  Virtotct 

taati,  592.  237.  Yigiliis  et  jejuniis  deditus    Ao-  qu8edamacaBU,qosdamab  electione, 

YaDilas  moDdanarum  rerum,  271,  toDius,  37.  718,  949.  Virtutum  ezereitium,  ^4. 

277.  Yaaitas  mundi   fallaz  parabola  Viacerc  seipsum  veri  monachi  eet,  VirtutibuB  BiDgulis  persooam  eremita 

trium  amicorum  08leDditur,272.  Vaoi-  513.  quidam  impoDCDS,  lis  se  circomciDC- 

tasamatoruajmuDdielegttDtipartbola  Yiocula  captiYi  Bolota  dum  pro  eo  tum  aBsiduo  mecitatur,  685. 

OBteoditur,  272,  273.  Yauilaa   Beeculi  fit  Bacrum,  192.  Yisio  Aotooii  de  perBecoliooe  per 

bb  AntigoDo  LycisB  prffifccto   uzori  ViDdicare  qui  bo  Yult,   de  eo  Deus  ArianoBfutura,57.EjuBdem  deaoima- 

deBcribitur,  351.  YaoitaB  Bseculi  de-  dod  cogitat,  631.  buB  juBtorum  et  damnatorDm,  729. 

pooeoda  est  ut  Deum  laudaotibuB  Viudicta    Deo    relinqoeoda,     668.  Apolfo  et  latrooi»,  749.  Araenii  de  (ri- 

adjuDgamur,  901,  902.  YiDdicla    refreoatio     Achills,    514.  buBhomiDumgeoeribuBmaleoperao- 

veoaliouem  Dei  iostituit   Maccdo*  Viodictae  sedatio  pulchra  Sisoi,  512.  tibus,  681.  Cbristopbori  de  acceoBiB 

DiuB,  829.  Item  alteriuB,  513.  caudelis  rite  certanlium.  892.Ephr8em 

VeDenura  Juliauo  propioatum,  ca-  Vioeam  videtEphrffimioIiDguasua  yiDeamyideDtiB,636.Fratn8CujUBdBm 

lice  ter  Biguuto  ooo  oocuit,  889.  nal&m  late  se  ditTuudcutem,  636.  de  diverBo  duorum  morientium  Bttta, 

Veoerea  dat  Bua  pauperibus,  775.  Yinum  bibere  qualiter  bouum,708.  656.  Saocti  Heleoi  de   Eogeoia,  342. 

YcouB  cur  dea  DOD  sit,  307.  Yipi  abstioeDtia  cousulltur,  911.Viui  JoBaphatadlocaamoena  et  tri^tiadoc- 

Vera  virtuB  latere  oou   potest,  60.  potum  aqno}  nbstiaeotia  castigat  Ma-  ti,31o.Macariidedflemffiuecomampa]- 

Vera  vita  homiDis  quseBit,  282.  Yera  carius,  509.  Yioo  mors  iuest,  571.  IiB,637.MoDachicnju8damiD8cytbide 

booa  queenam  diceoda,  275.  Violanti  votum  non  edendi  carnes,  septem  coronis  totidem   manyriboB 

VerbumDei  auditum  licet  dod  io-  caro  lapidescit,  852.  allatis,  638.  Pachomii  de  rore  el  melle 

tellectum  prodest,  5o8,  606.  Yerbum  Yirga  cootinetur  energumena,  358,  deiteram  ejuB  replenle,   114.   Seais 

Deimollitauracurdautguttalapidem,  359.  cujusdam  de  EphriKm  Codiccm  ab  ao- 

638.  Verbum  auditum  io  teuiplo  com-  Virgo  qucedamab  avaritiaaMacario  gelo  accipieote,  637.  Sophronii  Bophi- 

puogit  foroicatorem  ut  couvertatur,  Banatur,  712,  et  ab  Isidoro,  945.  Virgo  st8B  de  puellis  ante  se  tripQdiantibus, 

640.  Verbum  Dei  frequeoter  aoditum  adicmoueBuperbiffiobscBsaabaugelo  891.  YiBiooe  cuelcBti  recreatur  Anto- 

emollit  cor  Pimeoio,  679.  Yerbi  Dei  temperaotis  deseritur,  et  turpiter  la-  nius,  39.  ViBiooe  OBteoditurDeo  grata 

BSpe  auditi  fructus  licet  dod  reteoti,  bitur,  735.  Yirgo  Coriothia    deorum  et  tacituroitas  Arseoii  cl  MoysiB  aift- 

yasisBaepe  aqua  loti  similitudioe  de-  cootemptriz  prostibulo  traditur,781.  bilitas,  673.  VisioDefi  pulchrse  de  bet- 

claratur,  526.  Yerbo  Dei  auditopecca-  ForuijatoresiuBiguiBtratagemateillu-  titudioe  aoimieJoaUDiBEJeemoByotrii, 

tor  compuDgitur,  677.  Verbum  odio-  dit,  ibid.  Si(;ao  cruciB  se  sigoaoH  veste  205.  ViBiooeB  babet  frequeoter  Zosi- 

Bum  gratium  fugat,  593.  Yerba  mala  viriliegrediturabadoIeBceuteiodota,  mas,  382. 

ulBpiiiffi  futfieuda,  571.  781.  Virgo  lapra  desperobuoda,  777.  Yisitat  mooasteria  PachomiaB,  129. 

YerituB  Christiaut)  iidei  probatur,  Ejusdem  pceuiteutis  oraiio,777.Foroi-  VifitautJerosoIymametloca  BacraBt- 

quia  iotirma  fortiora8uperaruut,!i20.  catioDis  (llium  a  ueo  tolli  iiDpelrnt,  silius  et  Eubufus,  154.   Visitaotar  a 

Veritas  dod  iu  lepore  rhetorico,  7o6.  ibid.  Eadem  pGeoitentia  quam  virgioi-  PubliomouachitemporeorationiB,814. 

Yermis  ez  ulcere  Siuieouis  Stylitaa  tate  Deo  pralior,  ibid.  Yirgo  quotidie  VisitaDdi  soiores  modus  apud  moot- 

decideoB  io  gemmam    vcrtitur,  172.  oratiooeBDCcfuodit,  727.  Vir^ostultl-  chos  quis,  124. 

Vermes  ebuilientes  suo  pedi  iterum  tiam  simulat  pro  Chriato,  639,   738.  Vita  homiDiBveraqaflB  sit,  282.Yita 

impouit  Simeoo  iSlylites,  172.  SpougiamoDa8teriidicta,sordida,quffi  prffiseus  diaboli  bamus  est,  302.  Vita 

Vespertiua  syuaxis,  228.  que  muoiaobit,  tdtW.Coutumeliisofre-  duplez,  activa  et  couleoipiativa,  et 

VeBtia.  Vide  Cilicium.  Vestis  mooa-  cta  tacet,  ibid,  Saocto    Pioterio  sive  que  melior,  745.  Yita  activa  ct  con- 

chorum  Pachoroii  qualis^  120.  Yestid  Pitirum  prsfertur,tW.  Omoibuftdie-  ttfmplaiiva,  duo  gladii,  873.  Yita  ao- 

Abraham  mooachi,  145.   VestiB  vilis  bu8JejuDat,exceptisSabbatiBetI)omi-  stera  Silvaoiv  bcu  Silvis.   977,  979. 

OIympiffi,780.YeBtismoDachalisarrha  uicis,  727.  Ab  omoibus  iosnua  habita  Yitffi  booffi  Buavitaa,  275.  Vits  iocer- 

estBpoosi  coelestis,  353.  Vestis  mooa-  ooiuibuB  Baoctior  demoostratur,  639,  titudo.  41. 

chahsquaodoiusfficuiaremmutanda,  738.AmmahoDoriBcauBayocalur,t6t(/  YitaliuB  meretriceB  maltaB  cooyer- 

Biiuilitudiue  pulchra  docetur,283.  Ye-  Noo  fereuB  glorium  ethooorem  fu^it,  tit,redimeiidoDocteBabei8,neforDiea- 

Btis  mooachorum  iEgypti,  143.  Vestis  ibid.  Yirgo  uuoquam  egredieuB,  7i7.  rcutur,  197, 198.  EjuBbonum  opos  de- 

moDachicffimysterium,608.Ve6te  uua  Preces  pro  viatico  eztremo  petit,t6t^/.  tegeus,  a   dffimooio  vexatur,  197.  A 

utiturLXixaunisPaphuutiuBCephala,  ClementisStromateiopuBin  Amosepi-  multiB  calumniam  patitur,  197.  Ei  for- 

765.Ve8teBmonachorumvetu8tffi,583.  seopo  legat,  t&t<f.  Virgo  ocuIob  Bibi  nicator  alapamimpingit,  198.Ejusob- 

VesteB saoctorum  iu  prelio  habeodffi,  eruit  quia  iis  caplum  se  adoIesceoB  di-  itus,  ibid.  Ejus  oomioe  dffimon  foroi- 

291.  Veetium  oruatus  nimius  arguitur  ceret,878.  VirKiniB  habitu  EIeemosy«  catori  alapam  reddit,  ibid.  Ad  cellam 

pulchra  eimilitudiue»  823.   Yestium  naJoaoneroEleemoByoariumBuscipit  ejuBfornicatorilleadffimoneobBeBsas 

usus  discretuB  Agaslioois,  512.  Vesles  205.  Yirgiois  etiam  sacrffi  periculoea  Iiberatur,  ibid.  Yirtusejus  manifesta- 

sacras  pro  sacrilicio  ueceesarias  ufTert  conversatio,  654.  Virgtnes  ad  castita-  tur,  et  scandalum  tollitur,  198.  Mira- 

Barlaamo  Josaphat,  336.  tem  solo  aspectu  iuducitAntoDius,58.  culis  claret,  ibid. 

Yestimenta  splendida  defuDcti  ju-  Yirgiues  lxx  cum  BororibuB  iBidori  Vitaodi  mali,  112. 

bet  exuri  PachomiuB,  et  quare,  129.  (xerceutur,  709.  Virgioum  zm  Aocy-  Yltium   ex  Dei  permiBsiooe,  765. 

VcstituB  et  victus  ratio  Severiaui,  rs,  776.  Vitia  unde  oriantur  082.  Vitia  mani- 

771.  VestituB  asperitas   in   monachis  Virgiuitatis  amor  io  Potamiffioa,  festaDda,  yirtus  celaoda,  670.  Vitia 

et  dura  conversatio,  244,283.  77B.  aDimamma8CuIaDt>681.Vitia8ensimet 

Yia  iu  ccelum  facilis,  2S7.  Viros  pios  quo  Btudio  adire  opor-  paulatim  eese  cxstirpanda.  optima  et 

Viatico  multo  opuB  habet  cceleste  tcat,  707.  puIcherrimaBimiIitudinedocetur,590. 

iter,  275.  VirtiiB  ex  neccBBitate  facienda,  41.  Vitia  qui  odit,  yirtuteB  acquirit,  921. 

Yictoria  sui  insignis,  phlegmaleal-  Virlus  in  opere,  non  in  memoria  vel  Yitiosffi  affectioneB  vinciunt,  311. 

teriuB  BumptOy  572  ;  alterius   lavutu-  libris,  606.  Virtus  inpotestatehominiB  Vitiosarum  pasBionum  medela,  598. 

ram  vulneris  bibeodo«  6.35.  est  prffisupposita  tameu  diviuagratia,  Yivere  debemuB  tanquam  rBtiooeiD 

VictuB  Antonii,  38,  48.  Postbumii,  278.  Virtus  ad  habitum  perducta  vix  reddituri,  567.  ViveuB  refrigerium  ct- 

235.  Barlaam  et  sociaruui  ejus,  283  ;  eveili  potest,  288.  Imo  spoote  in  opua  ))it  ex  collcctis  pro  ee  tanquam  mo^ 

Beptem    monachorum,    530.     VictuB  fertur,  t6t(2.  Virtuscelauda,  vilia  ma-  tuo  faclis,  192. 

monachi  ex  meute  Sisois  panis  cum  nifestauda,  517, 670.  Virtus  quomodo  Vocationem  suam  deaerant  qaidam 

sale  et  aqua,  508.  in  infiruiitate  perficiatur,  pulcberrime  ex  mouasterio  sancti  Pachomii,  125. 

Yigilautia  cootra  diabolum,  685.  docetur,  523.  VirluBlaboreacquiritur,  Yolatilia  loguentia  yisa  a  Theopbi- 

VigilaotiuB,  uuus  ex  quffistiouariis  587.  Virtus  publicata  periclitatur,594.  lo,  Sergio  et  Uygino,  227. 

Epicteti  et  Astionis,  rum  familia  sua  Virtuscelata  Deo  judice  gaudet,  396.  Voluntaria  castigatio  a  futuriBpoB- 

fit  Christiauus,  217.  Excipit  parentes  Virtus  exDei  beneplacito,  765.  Virtus  ois  nos  liberat,  586. 

Astiouis,  219.  Eosdem  catechizat,22l.  non  a  uatura,  sed  ex  proposito  etDei  Voluotas  mala,  diobolimanbbriam, 

Ei  Astion  apparet  oranti  ad  scpul-  ope,  905.  Virtutis  studium  Josaphat,  678.  VoluntaBpropriamorusestioter 

cnim,  219.  334.  YirtuteB  aliorum  in  ae  exprimit  nos  et  Deum,  602.  Voluntaa  propria 

VigtIifficoDtradffimonem,555.  Yigi-  Antonius,  37.  VirtuteB  discipulorum  abdicanda,  603.  VolantaB  propria  tri- 

liffi  Posthumii,  235^   Dorothei,  710;  Aotodii,  47.  VirtuteBvelulscalffiquffi-  bulationiB  et  tristitiffi  causa,  615,  673. 

Stratigii,  892.  Yigilia  superat  dsmo-  dam  cceli  suut,   265.  Virtutes  pueri  YoIuutatiB  propriffi  mortificatio,ferra- 

neB  PachomiuB,  505.  Vigiliffi,  psalmi,  Posthumii,  233.  Ejosdcm  variffi  post  mentum  est  quo  anima  operatar,  625. 

et  bymni  funebres,138.  Yigiliffi  et  no-  bapliemum,  235.  VirtutestreBffiqualiB  VoIaotatiB  libertatem  doeel  Pambo, 

eturoffi  oratiooeB  Badaam  et  Josaphat  meriti,  681 .  Virtatet  quffi  manere  de-  603. 

B3I.  Vigiiiffi  monlem  aeoatmt,492.Mo-  beant  io  bomioe,  676.  VirtuteB  bocU  Voloptatibr«y|  flQternabonapiffif^ 


INDBX  NOMINlUi  PJtOPBIORUIf  VIRORUM  AC  MOLIBRUM. 


ixnwi 


t«nda,930.VolopUteBaiaQdi  eamama- 
ritadine  digeruDtur,  299.  Yoluptates 
steroarum  rerum  praBBeatibat  aate- 
pooead»,  idque  iooga  et  polclira  ora- 
Uone  docetar,  299.  Voluplatibusiaope- 
raodum,  323.  Voluptatibus  seryire 
est  Pharaooi  obQOxiura  esae»  905. 

VotamcoQcipitPacbomiussub  coo- 
ditioQe,ii4.Votam  castitati».3i5.  Vo- 
tam  vitiB  mooaslica  septeoQid  emittit 
fiuphraxia,253.  Votum  mooasticAB  vi- 
t»  cum  eooditiooe  emitteDs,periculo 
eripitur,  867  Votum  Petri  peregri- 
oaodi  ia  mootem  Sioa,  891.  Itera 
Alezaodriam  ad  saQclum  MeQam,t6id. 
Item  Jerosolymam  ad  sepuicrum 
Cbristi,  t^id.Voluiu  absliQeodi  a  car- 
nibus  Tioiaoli  caro  lapidescit,  ^2. 
Voti  violalrix  a  dfiemooe  possideLur, 
127.  Voti  violatiooem  Pachomius  io 
•piriid  cogooscit,  ibid,  Vota  persol- 
yere  gestit  Josaphat,  328. 

Vovetur  puer  a  pareotibus  Deo,840. 

Vulcaous  000  e&t  Deus,  306. 

Vultus  Abraham  eremit®  saoctita- 
tis  Imago,  145. 


Xeoia  oec  daot  oec  accipiuat  re- 
lig|osi  se  visitaotes,  124. 

Xeoodochium  ezstruit  Cldudia  ma- 
ter  Eugeuiffi,  346.  Xeoodochiam  io 
moote  NilriiB  prope  ecclesiam,  713. 
Xeoodochia  lediflcat  Joaooei  Elee- 
mosyoarius,  203. 


Zachieai  mooaehus  regio  morbo  io- 
fleitar,  136.  Tota  vita  paoe  et  sale  fuit 
eooteotus,  ibid.  Ejus  iu  laboribus  et 
dolore  maoaom  patieotia,  136,  137. 
Sigoat  se  cruce  cubitum  iturus,  137. 
Maouum  ejusdolor  medicioa  auge- 
tur,  137. Aqoo  integro  se  deflet,  ibiM 
Ejus  biduaoa  jejuoia,  ibid,  Moritur, 
ioid,  Zachieus  abbas  futura  priBvidet, 


902.  CcBsarea  pestem  precibai  Bais 
avertit,  ibid. 

Zacharias  Joaoois  Eleemosyoarii  di- 
scipulus  io  paupores  multum  liberalis, 
ISO.  Zacharias  abbas,  562.  Mooachum 
ceuset,  qui  seipsum  oecessitatibns 
subjecerit,  ibid.  Zacharias  discipulus 
Moysis,  513, 623,  668.  Pallii  couculca* 
tioue  veruui  mooachum  deciarat.t^t'/. 

Zardao  mooet  Josaphat,de  Barlaam 
extero  homioe  ablegaodo,  289.  Eo 
audieote  expooitur  summa  doctrius 
Christiau(B,200.Eju8  meotem  ezplorat 
Josaphat  atque  ad  ddem  suscipieudam 
hortatur,  590.  A  Josaphat  discedit,292. 
Morbum  8imuiat,t6ia.Abeouer  regcm 
adit,  eiquc  oojuia  qu®  filio  ejus  Josa- 
phat  eveueraot  aperit,  293. 

Zarea  magus  putatur  a  Christomi»- 
SU8, 341.  Heliopolicum  saocto  Ueleoo 
disputat,  ibid.  Ab  eodem  io  testimo- 
oium  missiouia  ad  igoem  provocatur, 
342.  Ruiuctaos  et  iovitus  a  populo 
iffui  traditur,  ibid.  Semiustus  a  saucto 
UeleDO  eripitur,  et  a  populo  e  regio- 
oe  illa  ejicitur,  ibid. 

Zebioas  eliam  seoez  iostituti  teoaz 
845.  Assiduus  io  oratiooe,  ibid,  Hos- 
pitalis,  846.  Varii  ad  sepulcrum  ejus 
cjraatur,  i6tc/. 

Zelns  aQimarum  Pachomii  Aprio- 
oem  Teotyrorum  episcopum  uteccle- 
siam  io  vico  quodam  peoe  deserto 
ezstrueret  induceotis,  io  eaque  lecto- 
ris  offlcio  fuQgeotis,  122,  12.3.  Basilii 
prAceptorem,  coodisoipulos  et  aiios 
ad  fldem  perducere  cooaotis,  153. 
Mooachi  cujusdam,  ut  sororom  mere- 
tricem  cooverteretf  e  solitudioe  ad 
civitatem  properaotis,  532.  Ubi  Zelus 
adver8um,te,illic  oou  subsistas,  601. 

Zeoo  imperatorobgraviusdelictum 
divinitus  puoieodus  per  eleemosyuaB 
puoitiooem  evadit,  914, 915.  —  Zeoo 
BaAilii  discipulus  io  sepulcro  degit, 
827.  Uteasilia  oulla  habet,  ibid.  Paoe 
et  aqua  vivit,  ibid.  Noo  bibit  aqaam 


niai  sao  labore  at]atam,827.  Cogooael* 
tur  ez  modeslia,  ibid.  Beoodictiooem 
ab  illo  petit  Theodoretus,  ibid.  zl  ao- 
ols  ia  mooastica  disciplioa  versatus, 
ibid.  Diligens  verbi  Dei  auditor  et 
meosflB  Dumioic»  participator,  ibid. 
Eius  oratiooe  Isauris  caligaot  oculi  et 
ab  aoKelis  pelluotur,  828.  Facultates 
Buas  per  Aiezaodrum  episcopum  cu- 
rat  distribui,  ibid.  Peliciter  moritor, 
ibid. 

ZeQOQ  humilia  sectaoda  docet.592. 
Item  Deum  solum  esse  muoaum, 
598. 

Zoilus  emit  Petrum  Tolonearium 
triginta  Qumismatibus,190.Zoili  lecto- 
ris  varia  pietutis  ezercitia,  913. 

Zosimas  mooachus  io  mooasterio 
Palffistioorum,  382.  Ejuj  perfectio, 
382.  Frequeuter  psallit  et  meditatur, 
visiouesque  habet,  ibid.  Ab  ulois  ma- 
tris  mooasterio  traditus,  t^icf.Teotatar 
soperbia  perfectioois  soe,  ibid.  Mo- 
uetur  divioituB  ezire,  383.  Mooaste- 
rium  ad  Jordaoem  situm  petit  ez  divi- 
oa  mooitioue,  ibid.  Admittitur  abab- 
bate,  ibid.  Mooasterii  mores  etabsti- 
oeotiam  mooaehoram  cogooscit,  383, 
381.  Quadragesimn  tempore  per  de- 
sertum  vagatur,  i6icf .  Orat certls  borii 
ab  itioere  quiesceos,  38  i.  Sigoat  se 
ad  spectri  ut  putabat  occursum,  384. 
Mariam  ifigyptiacam  fugieotem  iose- 
quitur,  ibid.  Mutuam  beoedictiooem 

f>etuQt,  385,  Mutuas  oratiooea  posta- 
aot,  385.  Mariam  spiritum  esse  pa- 
taos,  ab  eadem  corrigitur,  ibid.  Redit 
ad  moQasterium,390.i£grotu8  rema- 
oet  io  mouasterio,  ibid.  Assumpta 
Bucharistia  ad  Mariam  properat/i90. 
Tertio  pergit  ad  Mariara,  991.  iDveoit 
corpus  ejus  ezaoime,  ibid.  —  Zosimas 
heereticus,  382. 

Zosimus  Ciliz  episcopatum  reoueos 
ad  oellulam  suam  redit,  899.Baby louis 
episcopatum  ei  defereodum  divmitus 
lodicatur,  ibid. 


INDEX  NOMINUM  PROPRIORUM 

VIRORUM  AG  MULIERUM. 


Abenoer  lodoram  rez,  243. 

Abibas,  929. 

AbitoD,  848. 

Ablavios  ezprsfectas,  779 ;  pra- 
fectos,  977. 

Abraames,  808,  809,  832. 

Abraham  abbaf,  517,  507,  617.  — 
Abrabam  eremita,  144,  368.  —  Abra- 
ham  Agathoois  discipulus,  602.  — 
Abraham  diacipalas  Sisois,  570,  597, 
526,  651,  678. 

Abramios  abbas,  890.  —  Abramius 
duz  saoctn  MariiB  Novs,  874.  — > 
Abramius  JEgypiiusj  769,  976. 

Abrodiaous,  830. 

Acacius,  805,  808,  812, 839,  904. 

Acepsimas,  832. 

Achillas,  oJias  Acbilles,  seu  Achil- 
leos,  abbas,  514,  516,  568,  597,  678. 

—  Achiilas  episcopaa  Alezaodrioas, 
926. 

Addas  Mesopotamios,  881. 
Adelphius,  aiias  Adelus,  773,  973. 

—  Adelphius  episcopus  Arabessi,  900. 
901.  —  Adelphius  abbaa  episcopus 
Nilopoleot,  593. 

Adolla,  775,  971. 

AdoUnB  Tfttseniis,  768,  769,  971, 
972. 
ifiiieaias,  769. 


AfTy  episcopus  Ozyriocbi,  622. 
Agapetus  Marciaoi  socius,  806,807. 
Agapetus  Romaous  pootifez,  901. 
Agapitus  mooachus,  365. 

AgathoD,  499,  512,  514,  523,  529, 
568,  582,  581,  596,  597,  602,  608,  613, 
623,  633,  649,  666,  667,  683,  1002, 
1003. 

Agathooicus  abbas  Sabn^  912. 

Agiodulus,  aiias  Hagiodulus,  865. 

AgioQ,  alias  HagioQ,  713,  945. 

Agrippa,  812. 

Albaous,  aliter  Albiaus,  961,    974. 

Albioa,  775,  980.  —  Aibioa  mater 
MarcellsB,  977. 

Albioius,  740. 

AlbioQs,  765.  —  Albious  mooachas 
NitriiB,  965. 

Alezaoder  abbas  discipulas  Arseoii, 
617,  621.  —  Alezaoder  superiorCala- 
moois  prope  Jordaoem,  909,  911.  — 
Alezaoder  episcopos,  828.  —  Alezao- 
der  seoez,  912.  —  Alezaoder  patriar- 
cba  Jero8olvmitaous,870.  Alezaoder 
Cilizabbas,9i7.— AlezaQdersuperior 
mooasterii  abbatis  Gerasimi,  904. 

Alezaodra,  aiias^  Alezaodria,  711, 
942,  944,  986. 

Alipius,  809. 

Alois  abbas,  609. 

Alooiaf,  625. 


Alypias  preses  regiooi8  sive  pro- 
viocitt,  740,  965. 

Amata  virgo  io  Aotinoo,  979. 

Amathas  discipalus  Aotooii,  727. 
955,997. 

Amma  Talida,  776.  —  Amma  Taor. 
777. 

Ammianus,  810,  811,  848. 

Ammou,  qui  et  AmuQ,io  Thebaide. 
752.— Ammoo  Nitrieasium  mooacho- 
rum  auctor,  113,  565,  713,  740,  75», 
946.  —  Ammon,  532,  600,  602,  610, 
622,632,673,719.  — Ammoo  sive  Am- 
mooiuB  Pambo  discipuius,  715,  759, 
773,  877,  94i.  ~  Ammoosive  Ammo- 
oas  abbas  TabeoQeasium,  584,  746, 
760. 

Ammooas,  593,  597,  631,  1000.  — 
Ammooaa  presbyter  circa  Diolcon, 
759L 

Ammooius  frater  Dracootii,  987.  — 
Ammooius  Origeoista,  716,  733,  773, 
944,  973,  946,  947,  963,  986. 

Ammoy,  568,  608. 

AmoQ  cootiQeos  io  matrinooio. 
713,  714,  946. 

Amos  patriarcha  Jerosolymitaouf, 
907. 

Amphilochia8,Icooiiepi8copu8,15i. 
AmuQ  io  Tbebaide,  752. 
ADastasius  bibliothecarius,  178.  — 
Anastaataspreehytert  158.AnaitAtias 


prMbjter  et  enitoi  orDSOieiitoram 
lancUe  ReiurrectioniB,  B7S,  S7S.  — 
AnaBUsiui  imp.,  B70,  87S.  —  Ana«- 
tasiua  abbai,  B03. 

Anntoiiu»  curvai,  922. 

ADaiBnoD,313. 

Audreaa  Uegeeniu*  abbu  in  Raj- 
tbu,  897.  —  Aodreai  abbai  Octavi 
deciini,  91&- 

Anthemiai  prsreelDs  et  codsuI, 
6t9. 

AntigoDnt  leuator,  Lvein  [>reiei, 
351. 

Antlocbui,  815. 

ADIODiui  eremita,  Mtigaui  dictui, 
35,113,374.  503,  511,  5t3,Ile,  jLl'. 
S!f ,  9S6,  S33,  Kl,  55!,  SSS,  S6!,  ^63. 
573,  SSl,  58t.  GBa,  589,  S91,  594,  SLW). 
620,  B26,  «32.  ^l.  658,  65U,  667,  f,l 
67*.  675.  678,  679,  680,  68!,  713,  Tli 
11«,  m,  727,  lit,  13».  730,  731,  m. 
864,  1^43,  044,  94S,  955,  9S6,  911,  m. 
B59,  985,  B07,  698,  tOOO,  1(01,  lu05. 
—  Aalonius,  St5.  —  Aatomui  abbat 
daimonaiterii  £lioIarum,S79.  —  An- 
toniut  Simeonia  Stjlitfe  diicipului, 
170.  —  AntoDlui  iu  Seopulo,  891.  — 
Antooim  Paebomii  familiarii,  963. 

Aoub,  S70,  6U,  SS3,  753. 

ApeUei,  7S5. 

ApLraaLei.  804,  818,  SI9,  820,  Bll, 
826,  831. 

Aphlboiiiui  procuralor  moii&«terii 
•aucLi  Pacbomii,  737.  —  A[>btoaiiil 
cbori  prKfectui,  poit  epiicopu9,8iS. 

Apollioarii  bsrelicuii,  809,  868.  — 
Apolliairii  AleiaDdriau*  patriarcha, 
iiZ,  921. 


Apolla  monacbua  Pachomii   faml- 
liarti,  119,  —   Apo 
747,  749,  7S0,  751. 


Apollo   io  Tbebaide, 


ApoUoD  abbai,  qui  et  ApoUoniut, 
Apollo,  501,  S73,  67^,  1000. 

Apollouiui  ei  aegotialoribui,  717, 
948.  —  ApoiloDiui  marlyrum  adhor- 
(ator,  757,  758.  —  Apoiiouiui  ia  Ni- 
tria,  TM  moaachorum  Pater,  988. 

Aprio  Teuljrurum  vpiscopue,  {!3. 

Aproaiaaat  AtiIr  marilui,  77(, 
D71. 

Aqoiiiui  procui  Eugeais,  340, 

Aracbai  coDiiliariui  Abeaner,  !93. 

Arradiui  itap.,  506,  621. 

Archebiu»,  550. 

Arem,  617. 

Ariuabeerelicuv  IS3,  804,  803,868. 

ArBeoiui,  506,  Stl,  G24,  S2k,  531, 
56't,  564,  565,  S67,  Sf2,  iSi,  S92,  5%, 
By8,  608.613,611,620,  621,  632,  635, 
B69,  673,  679,  680,  631. 

Artiiiui  abbae,  712,  713.  —  Arii- 
■iuJ  major,  945,  946. 

Aiclepius  ereoiilB,  847. 

Aiella  DouQtt  decui  viruiaum,  77S, 
971. 

ABEiiiui  famuluB  Chrieti,  073. 

A>leriui,  803,  804,  BOS. 

AalioD  moDachaB,  S1I. 


INDICBB  IH  TITA8  PiXBVU. 

Barachiai  rex,  388. 

Baradalua,  aS4. 

Barlaam,  242. 

BarDabae  aaachoreta,  865. 

BaaiaDilla,  775,  965. 

Baiilicua  rei  Saracenorum,  172. 

Baiiliui  epiicopoi,  583.  —  Baal- 
liua  Ceeiares  epitcoput,  IBl,  639, 
763,  771,  969,  97^,  99«.    —    Baaillui 

Cre«bjter  Bicaatlorum,  87!,  873.    — 
Btlliut  Marciaui  diicipului,  BlO. 
Basitla  EugeuiE  aocia,  346. 
Bauue  homo  Dei,  849. 
Be  abbai,  746. 

Beojamiu,  716,  717.  —  Beajamin, 
944,  947,  948.  —  Be^Oamio  in  monte 

NILriGB,  087,  988. 

Bes.iariao,  qui  et  Betarion,  518, 
Sl8,  53i,  5)14,  594,  609,  613,  649,  651, 
671,  680,  1005. 

Biiarioa,  77i. 

meiilift  PanlGefllla,  396,40!. 

Boiphoria  codjuds  eKComilli  In 
ADcyra  Oalaliffi,  981. 

Brucha  ^jptiut  abbai,  9!!. 


Callinieni  obbaa  In  monatterlo 
SahK.  903. 

Caadida  vidua,  TrajaDl  maglttri 
militum  Ulin,  780,  978. 

CaauB  abbai,  890. 

Capilo,  767.  —  Capito  apud  Aa- 
tiDOum  ei  lalroae  moDacbui,  978. 

Caeiiauui  aljbaa,  592,  609,  6(4. 

Chanie,  563. 

Chariiiui  cleriout  CoaataoliDopoIi- 
lauui  dyicolul,  9U5 

Cheremon,  765.  —  CberemOD  mo- 
oachui,  974. 

Cbrintopbarui  Romaaui  mooa- 
chUB,  892. 

Chrornui,  vel  Chronio,  945,  973. 
ChroDiui  NitriB  prethyLer,  955,  951. 

Claudia  mater  Eugeuiee,   340,   346. 

CleDieaiStromaleui,  915,  979. -^ 
ClemeDs  ex   latroDe  moaacbui,  954. 

CK'Opatra  reifiaa,  18. 

Culluthui  martjr,  777. 

Colotbui  marlvr,  979. 

Cometa  concubina  Babjlte  mimi, 
870. 

Commodui  imperator,  SiO. 

CouoapreEbjtErinPeuLhucala,B63, 
864,  866.CuDODCiIix,  B57.  —  Conoa, 
869,  873. 

lU)a«laui  BliuiCoDttaalJai  iuip.,B6. 

Couitautinui  Hagunt  imp.,50, 114, 
197,  763,  972. 

CoaBlaitliuiflliuiCoDilantlni  imp., 
56.  — CauBtautius  ei  eoaailiariu  tlt 
aiODachus,9S0. —  CouBtantiui  mte*- 
lor,  773.— Conilantiusimp., 776,080. 

Copre«.  623,  7SS. 

CurneliuE  Pacbomii  drBcipului,!!!, 
130.  —  Corneliui  poDtirex  Rom.,346. 

CuemaB  euDUcbui,  abbaa  Laurfe 
Pharau,  872,673.  — Coimai  biRamat 
diacouatum  munerjbui  amblt,lS6. — 
larlyr,  »00,  —  Cosmai  Bcho- 


',  926,  927,  943,  946,  S«4,  9»0, 

AibeuogoDuB  epi>copu«  PeLreatit, 
809,  901. 

Athre,  6!5. 

Avila  Aproniam  uior,  714,  775. 
971. 

AtIIus  frater  Eufteaice.  341).  — 
AvituE  uiuaacbuB,  808. 

Azariai  cuitoi  taacLte  Crucii,  87«. 


Babylai  miniDi,  (70. 
BaiMuei  diacoDuii,  8!. 
Balaieut  dax  fgyplat  Ariaoui.58. 


laBLi 


I,  913. 


GermbDi,  875. 

CroaiuBiuLerpres  Autouii,675,713. 
129.—  Cmniua  preibvler  Nitriis,  7!1, 
laS,  729,  765,  997,  9flS. 

Cypiiaaui  Cuculus  abhai  exlra 
porlam  Qeiareee,  902.  —  Cypriaoua 
martyr,  536. 

Cyra.  855.  8S6, 

Cjriacui  abbai  Laurn  Calamouit, 
875.  —  Cyrlicus  ex  moaatterio  bdd- 
cLi  Sabs,  877.  —  CyriacuB  diicipulot 
TheodoBii,88a.  —  ( jriacut  latro,  911. 

Cyrillus  archiepiBcopui  Alexaudri- 
nua,  636.  —  Cyiillui  monachui,  831. 

Cjrion.  616. 

Cjrui  martjr,  180,  198. 


Damiana  abbatisia,  mater  Athea- 
geoDle  epltcopl  Petraniii,  890,  901. 

Damiaaui  iliacoDni,  187.  —  Da- 
miaaui  martyr.  900. 

DiDiel  abbai,  506,  507,  554.  621, 
6£2.  -  Daalel,  597,  609,  63S,  636.  — 
Qaaial  £gyptiai  abbui,  896. 

Davld  iDeluBas,S80,BSl.— Davidei 
latrone  moDacbaa  apud  HermopoliB, 
904,  905.  —  David  iGgjpUna  ■eoex, 
918. 

Davidei.  812,  813. 

Demetriua  epiecopat,  709,943,  BSf. 

Didjmuf  eaicut,  711.  943,  944, 
986. 

Dioelei  e  pbiloiopho  mooacbnt, 
767,  918. 

Diodorat,  804,  819. 

DloajBiui  epiicopui.  746.  —  I>io- 
DTiiui  Aiealoue  epii>:opDi,915,  017. 
Dlonyiiut  eplseopui,  066.  —  DIodj- 
liut  preibyter  et  mconoioaa  Tealj- 
roTum  EecW^.  126. 

UioEcoruB  epiicopur,  716,  947.  — 
DioBcorni  epiic.fraterAmmoaii.946, 
986.  ~  Dioscorui  preibyter  In  eTemo 
Scythlffi,  987.  —  Dioicorn»  tive 
Dioicurui  in  monle  Nitris,  773,971. 
—  Dioscorui  bKrelicui,  868. 

Dioicurut  preibyter  in  Tbcbaidtt 
758. 

DomDiDa,  8SS. 

Domnlo,  76!. 

DoroiheuB  lacluiui,  reetor  Tirfti- 
num,  735,  961,  96!.  —  Dorolheni  id 
ipeluDca  habitBDB,  767,  978.—  Doro- 
tbeue  TbrbsiDl,  709,  94!,  943,  985. 

DoBpboria  uior  SeTerloDi,  alii 
Boaphorla,  771. 

Dmcontiut  dlteipoluiabbatiaPam- 
bo,  715,  946. 

Dulai  abbai,  613,649. 

Dalcitiut  Romaaui  abbu,  9ID. 


EKlarluf  abbai,  887. 

EreemoD  moaachut,  771,  981. 

Eleutheriui  mirtjr,  905. 

Eliai  pTOpbeta,  38.  Eliaa  mon^ 
chua  in  lolilurliDe  Aatinoi,  746.  — 
Eliae  rector  virtiiDum,  73S,  1001.  — 
—  Eliai  abbae.  511,  565.  649.666, 
669.  —  Elias  lolltariui  circa  Jorda- 
nem.  770,  866.  976.  —  Elias  Jerotoly- 
morum  archiepiccaput,  870.  —  Eliai 
lolilariui  cceuobii  palrlB    SabB,  877. 

bliladiui.  S6«. 

Elpidiua  Cappadol,    769,  975,  )7«. 

Emilis  abbat,  650. 

Euneaiui  Jiieipului  EIpidiF,  97«. 

Ephrsm  collega  Abmbe,  369,  59«, 
636.  —  Kphmm  dlaconua  Edeftenai, 
144,160,161,167,767,971.  —  Bphrcm 
Antiocbeaua  patrlarcha,  871. 

Ephremiui  comei  Orieatia,  871. 

l^pictetuB  presbjler,  2H. 

EptphauiuB  SaUinlam  Cyprl  q)il- 
copui,  568,  Bl3,  629. 

Ero,  733. 

EbIub  abbai,  S69. 

Eubulut.  153.  15S. 

Eucarpiui.  765,  974. 

Eucbarittlui,  651. 

Eugeoia  vlrgo  el  mnrtjr,  340. 

Eugeaiuf  abbat  mooatterii  taacli 
SerKii,  poet  Uermopolia  epiacopat  tD 
.«ajplu,  9i7. 

EuJttliui,  50!. 

Eiilogiui  epiicopui,  881.  —  Bnlo- 
giut  palrlarcba  AleiandriDUi,  9tS, 
906,  924.  Eologiut  preibjler  dltef 
pului  Joannia  ar^hiepiacopi,  E91,I73, 
674,  675,  787,  7S8,  729.  732,  7«0.  965, 
956,  957.  —  EuloKiai  ex  BcliolMtie» 
muDachui,  997,  998. 


LTOix  INDBX  NOMINUM  PROPRIORUM  VIRORUM  AC  MULIBRUM.  xc 

EaDomia  filia  Aproniani,  071.  Hellodorus  pr»fectus   mouasterii,    989.  —  JoaDnesmartyr,  180.  —  Joan- 

Euphemia,  887.       ^    _      .      .         848.  nes  miles  AlexandriDus.  882.  -  Joau- 

EupnemiuspatnarcbaGonstaDtiDO-       Ilelladius  BasiUi  successor,  156.  —    nes  Moabita  abbas,  916,  917.  —  Joan- 

pol.,  872.  Helladius  Cliticnm  episcopufl,  826.  nes  Molbas,  879.  —  Joannes  Moschus, 

Euphrasia  virgo,  351.  Hellen,  754,  755.  862.  —  Joannes  Nanus,  562.  583,  609, 

Euphraxia  Antigoni  uxor,  351.  Heracla     AlexaodrisB      episcopus,  617,  623,  630.  —  Joannes  Pachomii 

Euphrosynavirgo   363.  123.  discipulus,  121.  -  Joaunes  Parvos, 

Eusebins  Origenisla,  7i5,  776,  946,       Heraclides  eremita,  939,  942.  598,  599.  —  Joannes  Pauli   abbatii 

980.— EusebiuspresbyterinAscalone,       Heron  Alexaudriuus,  765,  950,974.  discipulus,  502,  513,  514.  —  Joannes 

921 .  —  Eusebius  Ghalcidensis  episco-   —  Heron  senex.  552.  Persa  abbas,  582, 907.  —  Joannes  pres- 

pus,  808,  809.  —  Eusebius  Marciani       Hierai,  675,  729.  bytcr,  867.  —  Joanoe?  presbytermo- 

socius,  806, 807,  810,  811,  813.  —  Eu-       Hierouynius,  538,  775.  nasterii    eunuchorum,    903,    911    — 

sebius  presbyter  in  Raythu,  898.  —       Hilarion  monachus,  568,  632.  Joannes  Rutilus  uuachoreto,  890  916 

Eusebius,  837,  848.  Houorius  Auguslus,  506,  621.  917.— Joanue8schoIa8licu8abba8,89l! 

Eusebonas,  848.  Hor    abbas    Origenista,    566,   625,  —  Joauuesscriplor  VitaBJoannisElee- 

Enstachios  monasterii  Sab®  Paler.   653,  714,  944,  946,  987.  1004.  mosvn.,  179.  —  Joannessubdiaconos. 

^20.  Hyacinthus,  341.  644.  —  Joanne8ThebaBus.623.  — Joan- 

Euslathius  Romanus  abbas,  896.  —       Hyginus  monachus,  224.  nes  Thebfleus  minor,  673.  —  Joannes 

Eustathius  diaconus,    777,  982,  999.       Hyperichius,    519,    566,    571,    583,  Zosimi  discipulus  in  Sina,  899. 

-  Eustathius  discipuius  Elpidii,  769,    587,  6o3,  6ll,  618,  626,  633.  Jonalhas  latro,  173. 

^"76.  «     .      «..      ^..    «.«  T  Jordancs  abbas,  909. 

Eostochium  Paulae  filia,  775,  873,  1  Josaphat,  242. 

^o    .    u-      .  4  -4     o  I     •  Indostrius  diaconus  1915  Joseph,  508, 562, 592,  595,  599, 600, 

Eustochiu.  interpres  vit«  Pelag.a..       j^Sofentius.SS  -?ffi^  613,  614,  620,  625,  671 

Eutychesmon.chns.831.-Euty.   ^^er  in   monte   Oliveti,  768,    972,       ^r  dia^Sils^io.t Ascalo^^^^ 

'^EutKrOritenU^^  I^en^us  abbas,  877.  sium  episcop.us,  977. 

ffii^L  oresK  4'  986'  -  Eva-       ^'^^^  «bbas.  499,   500,   680,   1000.       J"^»°»^»  episcopu.  Ascalonis,  779. 

arfj^nr^iQ   959^^^  -  Uaac,  513,  520,  583.  -  Isaac  The-  ^^"i*»  '^°TJ.!*»   *^^'*  **  magistra 

grius,  710,  /»0,  yov,  yoo,  w/.  —  B.va-   v         «hK«o  koi   «too   oin  Euphraxi»,  355. 

grius  diaconus.  763,  765    968.  969.   ""^^f  j 'i'^f|' 7'^*' 1'?' ^"  .Kbas  601        J^»""»  ^'"If^'  "0,  980. 

»96.  -  Evagriu»  abba»,  564.  565.598.       i88iae7l7,7M.  -Uaiasabbas.  601.       j„xi^„^^^  ^g!  -  Julianns  abbae, 

UcJ.^jfie''"  E^SirrTuB  w"Slo'''l?4"       Wdorus,  516.  586.  609,  630.  638.  768.-Julianu..enexmon..terii^Ky- 

ucus,  »16.  —  iiivagrius,  y*!,  »bu,  y/4.         i«iHnrii«    77^         i.i/ir^rno  »KK»a  ptiorum,  87b.  —  Juliauus  Arabs  C8BCU8, 

-  Evagrin,  philo.ophu,  914   925         i;^'*^,'"^^   669I72  759  1  Wdo:  890.-Julianu8archidiaconu.AIexan: 
Ev.ngehcu..p..copu.Sc,lh.«,218.    J^^  A^^x'and°.:irpre.byt"  et  xenodo:  driuus,  905. 906  -  Julianu.  Bo.tren- 

F  chu8.  984.  -  l8iSoru8epi8copu8  Her-  f'**?V','Til'''7l7^",7„''ow"S7\''^er'" 

„      .       „„,  mopolis.  773.973. -IsidorusinScythi.  tor.  152,  feo,  747,  770,  944  972,  986.- 

Fanstn»,  893.  954^  _  uidorus  in  Saino  monasterio  Jol.anus  martyr.  376.  -  Juhanus  mo- 

Fel.xabbas,566._  Chariieni   postea  episcopus.  894.  -  "«p''"*''''?**»'^  .•- ^""''^""''Sabas. 

Flavianu8archiepi»copns  Antioche-   l8idoru.monachu8Melitinen«i8.868.—  3  ^^o*^^*  ~  •'"'"«'»»  StyUle»,  868, 

nns.  804,  808.  829.  870.  —  Flav.anu.   igijorus  presbyter.  709.  —  Isidoru.  '*"'•  »'''•  , 

Coostant.nopoutanu.  ep.scopu.,  906.   pre.byter    Aleiandrina.,   942.    943,  L 

-  Flavianu.,  819, 820.  545.  Latoiu»,  832. 
FrontoD.u.  abbas,  238.                         IsychiuspreibyterJerosolymitanns,       Latronianu.  dux,  216. 

(l  875.  Lausus,  783,   939.  941,  949,    954, 

I  983. 
Oaddana  abbas,  770.                                                     J  Leo  Cappadox  monacbus,  898.  — 

r.?«ou.'ZVu°.  ^."^r""'  »'«•  Jacobu.,  565.  -  Jacobu.  Clandu.,  ^eo  Rom.  ponlifex,  906.  907. 

fi«U?^nu.^mA    ais  765.  -  Jaiobus  Clodu.,  974.  -  Jaco^  .  Leont.u.  «bb«».   ««*•  7  LepntiM 

r !  «.inrihSSr fllift ■  780  978  b"  diaconus, 376.  -  Ja^bu. eremita.  AP|«»f e"»;».  92*.  »»•  -  Leont.u.  Ci- 

g:'iru.'"bq,"^:  ''"•  "^ ;    «47  ■-jac^bu.Ni.ibit.,797.  m,^  -i^^-i-pr,^^!^^^^^^^^^ 

«.?riwch'.'" •905''"°*''°"°''*°'''"'"''  84*:  -  ia^ol-ut* V41;  80I',  8  2',  m'.  L!ba'niu..V 
P  GeoV^u;  abba.  in  Sina.  900.  -  ■'•«">".  «»•  ^»^^^^-  .  ^„  \ZliZ'  m. 
Geor«io.  inclu.u.,  876.  -  Oeorgiu..   ,''""'"    •""    Athenogen.s,    900,       ^"f^^^^l^^^  8,0^  613. 

^hlodoT  M5'"""'"'"*  """""'"'^       Joanues,  742,  743,  745.  -  Joannes,       Lucius  abbas  in  Ennato,  531,  613. 

r.r«,imAba.  inxta  Jord.nem     ''5».  T59.   -  Joanne»,  509,   522,  523  -  Luc...8  de  Nono  Alexandri»,  585. 
8£0  894                              Jordanem,    jg,;  ^^g^  ^jg^  jj„  ^3-3  ^^  ^^'  ggj.       Lup.c.anus,  831. 

fiermana«BmulaEnphraxi®,356,358.   T/'o*°?"-,,l'':^'''>  ^P'  "  ■'onnnea  ^ 

r.prm.nnK  D.triHii<   StT,  abbas,  »62, 50o,  5w.  —  Joaaoes  abba?, 

GelSs  a^bbas  Pet^^^^^^^^^     573.  -   ?f^l  «l^;,  ^22.    637,   638,   1002,  1003,       Macariolus   in  monte  NitriiB  988 
GorootiusprfiBpositu.monasteriisan-    *^t'  1005^  -  Joannes  abbas  in  mo-       Macarius    515    518   526    528,  53  , 

cli  Eothvmii   861  'v  nasteno  iEholarum,  902.  —  Joannes  532,  555,  505,  566,  5b9,  570,  599,  614, 

Gregofius,*  562.'  -  Gr^orius,  815.    ^bba.  lector  ConsUntinopolitang  Ec-  669,  9J8,  lOOl,  1003.  -  Macarius,  681, 

-CregoriusAfrican«provinci®priB.   5l«**«»i^^V7,  Joannes   iibbas  PauU  682.  -  Macar.u8  sancti  Antonii  disci- 

fpi-tua  Q25  920  —  Grefforiua  aiiapho-    discipulus,  617.  —  Joanne.  Casianus,  pulus,  235,  727,  997.  —  .Mac.rius  JEfty- 


NvMenus,  152,  763.  -  Gregorius  pa-  !yS*^»*"  *^- ""  Joannes  Dama|?cenus,  950,  955,  989,  990,   991,  1006.  -  Ma- 

iriarcha  Alexaodrinus.  g72,  873.-  242.  -  Joannes   de  spelunra  Sapsa.,  cariu.  Alexaudrinus   seu  lunior,  6^^^ 

Gregoriu.  Pharoniles  abbas,  898,  903,  ^^\-  -  J^*"P«?  ^f  ^;^^^  ^^^as,  896.  510,  M3,  718,  719,  720,  721    728  950, 

904.  -  Gregorius  presbyter  ocEnobii  -JoaouesdiscipuIusM.curii^gyptu,  ^  »  ^2,  953,  954,  960.  -  Presbyter. 

scholarium.  916.  -•  Gr^oriu.  pont.  OoO.  -  J- Mines  discipulus  Macariiju-  991,992,   993,  994,   995.  -  Macanu. 

Romanus,  907,  922,  923.  -  Gregorius  n»oris,  719.  --  Joanues  Eleemosyna-  archiepiscopus  Jerosolymitanus,  866, 

Romanu.  archidiacouu.,  906.  -  Gre-  ^»»^  ^^»'  -  Joannes  euourhus,  598.  890.  -  Macanus  ex  homicida  mona- 

goriu.  .cholasticus,  867.  -  Gregorius  --Joanneseiinuchusabbas,918,6U.-  chu.,  948.  -  Macanus  ex  Vicaria,775, 

iheoloffu.    9l5.  Joannes  ex  L^rzico,  monasteni  abbati.  980.  —  Macarius  parens  adolescenti. 

^     '        '  .anctiAbramiipater,92l. — Jonnnesex  divitis  ad  exlremam  inopiam  redacti, 

{{  urbe  Lyco,  738,  739.  965.  —  Joanne.  923,  924.  —  Macariu.  Politicu.,  727. 

frater  Uracontii,  987.  —  Joaunei^  hu-  —  Macarius  presbyter,  712,  733.  734. 

Hagiodulas,  alias  Agiodulas,  865.  mili.,887.  —  Joanne.inmonteCaIamo,  —  MacariuspresbyteriomoutcMtiice, 

HagioD,  713.  504,  915.  —  Joanoe.  io  Scopulo,  886.  987.  988.  —  Macariu.  Romaiiu.,  224. 

HawnaB  epittopu.  Heliopolls,  341,  —  Joanne.Macariii£gyptiidi8cipuIu.,  —  Maoariu.  arbanu.,  935.  'Jb^. 

Patrol.  LXXIV.  43 


XCI 

Maced«nlu8,  838»  830.  —  Macedo- 
niaBpatriarcbaGonstantioopolilanuB, 

872. 
Maehes,  550. 
MacouB,  8(^. 


MsBymas,  831,  83J.  PhTR./  ?Q9 

MagiBtrianus  quidam  ignoti  nomi-   ^^XKrj^ijMa* 


INDICBB  IN  V1TA8  PATRUM. 

N 

Nachor,  296. 

NamaoeB  Saracenorum  dui,  909. 
Nathaoael,  718,  719,  949,  988,  983. 
Natbyra  abbas,  post  episcoput  io 


niB,  781. 


Mag,.;,  Yirgo  in   Ancyr.  [Galatiai,   «»°P"'j»?.7.% 'J.I 


NebridiuB  praefectUB  urbis  Gonstan' 


776,  981. 

MagoentinuB,  787. 

MdlchuB  AotiochenuB,  831. 

Mambre,  722,  951,  992. 

Marana,  855,  856. 

MarcellinusBeu  MareeliuBpater  Mo 
laniaa  senioriB,  425,  772,  973. 


NectariuaConBtantinopolitanuB  epi- 
Bcopus,  763,  969,  996. 

NepotiauuB,  396. 

NeBtoriuB  heereticuB,  58,  868,  875, 
906. 

Niceta^patriciu?,  18i,  203. 

NicolauB  abbaB,  909.  —  Nicolaus  ex 


MarceliuB  ScythioU  ia  monaBterio  Lycia  preBbyter  monaBterii  Eunucho- 

Monidioo,  902.  ^^m»  ''^^'         . .      «  k  i        •    •  o-ta 

MarciaouB,  638.  -  MarcianuB,  806,  Nicosa  coocubinaBabyl»  mimi,870. 

^Lrdon^«VeU^^^^  840,  841,  844.  nIbUpou   >ive  Nestero,   5G2    624, 

MarcuBSilvanidiBclpuluB.  5^0,617,  ^^?* " S^»«»^eron  major,8ive  Nesteron, 

618,  638.  —  Marchusannchoreta,  8^.  ^^J»  ow. 

-  MarcuB  junior,  725,  953,  954,  993.  _.NonnuB  abbaB  ppesbyter,   892.  - 

~  MarcuB  martyr   AlMandriffi,  771.  Nouuub  eyBcopuB  Hdiopoleos,  376. 


Nub.  Vide  Aoub,  529. 

Nyteras  Sylvani  diBcipuluB,  1001. 


0 

ObsiB  Pachomii  diBcipoIuB,  121. 

Olympias  vidua  nobiIiB,779, 780,977, 
979. 

OlympiuB  abbas  qoi  Bervus  fuerat, 
624. —  OlympiuB  abbas  mooasterii  Ge- 
raBimi  prope  Jordaoem,  865,  9o4. 

OoupnriuB  eremita,  99. 

OrentuB  abbas  in  Sina,  899. 


973.  .  Marcus  abbas,  596,  633. 
Mariacontinens  in  matrimooio,652. 

—  Maria  i£^yptiaca,  381.  —  Maria 
mater  domoi  Pauli  caodidati,  919.  — 
.Maria  neptis  Abrahse,  368.  —  Maria 
meretrix.  869.  —  Maria  peccatrix  sub- 
mersa,  882. 

Marina  virgo,  393. 

MariB,  837. 

Maro,  833,  844. 

MaronuB,  816. 

MaroBBB  abbas,  813. 

Martinu8DumienBiBepiBcopui,1002.       Origenee,  123,  132,  716,  780,  868 

—  Martinus  presbyter  ct  abbas,  664.    94^^  9^4^  ' 

Mifho  Aas.  574,  585,  593.  599,    43^"«*^'"»    P'«'«^^""  mooachorom. 

^ir-  .            uu  .•        «cx  OrsiBiuB,  611,  626. 

Matrooa  abbatiBsa,  564.  OxypereoUus,  760. 

MauntioB  imp.,  909,  1000.  ^^ 

MaxeotiuB  tyraonos,  114.  p 
Maximianufiimp.  etpersecutor,  943, 

985.  PachomiuB,  114,  505,  713,  723,  736, 
Maximus  tyrannuB,  965.  737,  864.  946,  952,  059,  962,  963,  <J92, 
Melania,  eeu  Melanium.Seoior  sive  993.  —  PachomiuB  Pachomii  diecinu- 

Romana,  425,  711,  714,  715,  725,  763,  lus,  121. 

767,  772,  773,  944,  946,  954,  969,  975,  Pachon,  732. 

976,  987,  996.  —  Melania,  Bive  Mela-  PseesiuB,  717. 

iiium  Juuior,  767,  774,  977,  978,  979,  PailadiUB,    817,    818.   —   PalladiuB 

986.  abbaa,  603,  880,  881,  882.  —  PailadiuB 
MeIaQthiamatroDaAiexaQdriDa,343.  Cappadoci»  episcopuB,  941. 
MeletiuB,  123.  —  Meletiui  episcopUB  PalffimoD  auachoreta,  115. 

AntiochenuB,  155,  804.  Pambo,  944,   946,  947,  948.  973.  — 

Menae  asBessor  patriarchee  Alrxan-  Pambo  vel  PamiuoB.  521. 563.5t)6, 602, 

drinl,  900.  —  Menas  diaconus  in  Ray-  618,  625.  633,  7l5,  716,  717,  773,  973, 

thu,  897.  —  Meoas  dux   mooasterii  987,  1005. 

Seyeriaoi,  910.  —  Meoas  pater  coboo-  Pammachios    proconsularis  ,    775, 


980. 

Pammon,  523,  524. 

PaneratiuB,  878. 

PaphDutiuB,773.  —  Puphout*UBab- 
bas,  522,  63:^  973,  974.  —  Papboutius 
abbas  circa  Heraclootas  TbebaidiB,363, 


bu  Salamce,  906,  907. 

Menoas  martyr,  205,  991.— > Menuas 
OBconomuB  sancti  Joanuis  Eieemosy- 
narii,  180. 

MercuriuB  martyr,  225. 

MiJido  abbas,  585. 

Miiericors,  aiias  Eleemon  mona-  374,  756,  757.  —  Paphuutius  auctor 

chuB,  771,  981.  VitfleOouphrii,  99.  —  PaphoutiuB  Ge- 

MoBchuB  Tyri  mercalor,  920.  phaia,  520.   765,   974.  —  PaphouliuB 

Motois  abbaB,  aiias  MuthucB,  668,  Macarii  Alexandriui   discipuluB,  725, 

671,  680.  994,  1003.  —  Pa(.huutiue>  oobilis  Ale- 

MoyBesabbas,  510,  511,513,516,517,  xaodriaB,  pater   hiUphrosyuse,   .363  e/ 

529,  555,  573,  588,  593,  594,  602,  611,  seqg.  —  PaphoutiuB  Scetiotes,  773. 

615,  623,  624,  631,  638,  657,  665,  669,  Pardus  Romauus   anuchoreta,  891. 

673,  678,  680,  1002,  1004,  1005,   1006,  PaBchasiuB  diacoous,  664. 

1007.  —  Moyses  in  cacumine  montis  Pascho  in  Scythia,  985,  986. 

degens,  845.^  MoyseBabbaBqui  ba-  Pastor,   563,    564,    566,    570,   574, 

bitabat  in  Petra,  494,  495,  —  MoyseB,  586,  593,  595,  599,  600,  601,  602,  HlO, 

iiTe  Moyseni,  ex  latrone  monachus,  615,620,  621,  G22,  624,  625,  631,  633, 

725,  726,  727,   954,  955,   995.  996.  —  638,  650,  658,  659,  661,  999,  1000. 

Mo^seB  LybicuB,  765,  970.  —  Moyses  Patriciua  itj  Scopulo,  890. 


Antiocbenus,  831.  —  MoyscB  Poly- 
chronii  diBcipulus,  846. 

Muthues,  ttiias  Motois,  514,  hi% 
527. 

Mutioi,  547. 

MyrogeneB,  864,  865. 


Paula  Romaoa  vidua,  760,  775,  971. 

Paulioa  Paulte  flho,  396,  399,  402. 

pRuIiDus  hoireticu!»,  773,  973. 

Pdulua  ubbuA  juxtaPuuephysim  hu- 
bitauB,555.  —  Paulus  abbas  juxta  The- 
baidam  viven8,630.  —  PaaluBdePher^ 


icii 

me,  727,  955.  ^  PanluB  flllns  Inno- 
centii,  768.  —  Paulus  monachuB  io 
eremo  quse  Porphyrio  dicitur,  581.  — 
Paulus  abbas,  753.  —  Paulus  abbas 
dux  coeuobii  abbutia  TheogooBti,  910. 

—  Paulus  Oalmata,  979. —  Paulu«dia- 
coDus,  381.  — Paulus  Gulata,512,  666, 
899.  —  PauluB  HeliadicuB,  61 1 .  —  Pau- 
luB  Inuoceutii  filius,  999.  —  PauiuB 
Nazarbensis,  97.3.  —  Paulus  Pachomii 
discipulus,  121.  — Paului  Patriarcha 
AlexaudriuuB,930. — PauluspreBbyter 
e.\  monachus,  774.  —  Paulus  Simplex, 
525,  630,  640,  676,  677,  730,  731 ,  732, 
957,  958,  959. 

Paysiou,  Paysius,  610,  631. 

PercusiuB  Pachomii  discipulus,  121. 

Pelagia  meretrix,  202,  376. 

Peiagius  diaconuB,  559. 

Pereunius  prsefectus  Alexandris, 
346. 

Petronius  monachorum  praefectus, 
137. 

PetruB  abbas.diBcipolus  abbatis  Lot« 
5P6,  610.  —  Petrus  abba*,  1003.  — 
PetruB  abbaB,poBtChalcedooensi8  epi- 

scopuB,902. PetruBi£j>ypttu8.76l. 

831.  —  Petrus  AlexnodriouB  arehiepi- 
Bcopus,  926.  —  Petrus  archiepiscopoi 
Joro8oIymitaou«,  900.  —  Petrus  Ga* 
lata,  822, 823,  824.  —  Petrns  Ponticos 
mouachus,  891.  —  Petrus  pre^byter 
RomaouB,  922,  923.  —  Petrus  firesbj- 
ter  Sab£,  865,  866,  878.  —  Petras 
Pyooius,  570.  —  PetruB  Bolitaric8,889. 

—  Petrus  TelooeariuB,  189. 

Phibamousophistain  urbe  Antinoo, 
904. 

Philagrius,  583. 

Philemon  choraula,  757,  758. 

Phileremus  auri^^a,  908. 

Philippus  Eugenise  pater.  344. 

Philoromus  presbyter,  770,  771. 
972,  967. 

Philotheus,  794. 

Photiua,  775,  965. 

Photious  abbas  episcopus  Phari, 
900. 

Photius  patriarcha  Constantiuopo- 
litanus,  559. 

Piaramon  prcsbyter,  alii  Ammoo, 
736. 

Piamon  virgo,  962. 

Piemon,  675. 

Pimenio,  679,  681,  682,  683. 

Pimeuius,  6b5,  666,  668,  669,  67i, 
672,  676,  677,  678. 

PioiaonB  maritoB  Melianis  Juuioris, 
774,  775,  977,  1>79,  980. 

PinuphiuB,  547. 

Pior,  520, 595.  —  Pior  Antonii  disd- 
puluB,  503,  570.  —  Pior  moDachu?, 
716, 947,  —  PiormonachuB  .£gyptio5, 
764,  970. 

Pisteramon  Pissimius.  Vide  Bitlir- 
muB,  773,  583. 

PiteriuB,  964,  965. 

Pithimus.  Vide  PissimiuB,  973. 

Pithyrion  saocti  Antonii  diBcipalai, 
752. 

Pitirum,  738. 

PcRmeo,  497,  498,  499,  507,  508, 
509,  510,  511,  513,  514.  516,  519,  52^, 
523,  525,  526,527,  529,  530.  —  Poemen 
BoIitariuB,  912. 

Poemeoia,  745,  966. 

PoBmenio,  1004,  1005,  1007. 

PoemeniuB,  1002,  1003. 

PolvchroniuB,  839,  846,  864,  86?», 
866,  870. 

PompeiuB  sponBUB  Basilis,  347. 

Porphyria  meretrix,  202. 

PorphyriuB  arohimandrita,  153. 

PossidoniuB  Thebaeus,  966,  967. 

PosthuniuB  mooachus,  233. 

Potamenia,  aiias  Potamieua,  710. 
942, -MS. 


ZCUI 


INDSX  NOiaNUM  PBOPBIORUM  VIROBUM  AC  MULIBRUM. 


XCIV 


Proeoplas  seholaBtieaB  Porphyreo- 
nites,  904. 
ProteriuA  seoator,  156. 
Protus  eunuchuB  EngeoieB,  341. 
Pseuthesaud  Pachomii  discipuiu8, 

m. 

PtolemflBus  seu  Ptolomseus  iEKJ- 
ptius,  qui  excidit,  734,  7:^5,  M, 
972. 

Publius  monachuf,  650.  —  Publius 
ZeoKmate  oriaadu?,  814,  815.  —  Pu- 
bliuB  Romauu^  812. 

PutubastuB,  7i:{,  945. 

Pyolheriut,  639. 

Pyatufl,  6i5. 

Q 

QuiricuB  abbaB,  891. 

u 

Romaoa  commatdrsaQctcPelagise, 
379. 

Romaaus,  826. 

Roinulus  Theodosii  di8cipulu8,826. 

Ruranus  Aquileiea8i8pre8byter,424 
773,  926,  967.  ^  Ruffiuus  priBfectus 
prcBtorio,  947. 

s 

Sabas  JeriehuQtioas  8fficu]ari8,976. 

Sabbatius  Gilix  abbas,  894.  —  Sab- 
batius  Jerichunlious,  770. 

Sfibellius,  809. 

Sabioas,  810.  —  Sabious  mooa- 
chus,  205. 

Sabiaiauus  Mesopotamin  dux,  96. 

Salaiuaous,  836. 

SalomoQ  aaachoreta,    cUitu  Solo- 
moQ,  767,  978. 
Samuel  prsfecta8moQachorum,130. 

Sapores  Persarum  rex,  799. 

Sara  abbatissa,  574,  587,  603. 

Serapioo  mouachus  io  moQte  Ni- 
tri».  945,  973,  71 3,  733.  —  Serapioo, 
512.  583,  592,  593,  611,  722.  —  Sera. 
piou  abbatis  Theonis  disoipulus,  553, 

—  SerapioQ  episcopus,  59.  —  Sera- 
pioQ  presbyter  Arseaoite^,  68:),  760. 

—  Serapioo    Siodooitai   yel  Siado- 
Diu8,  191,761,  977,  968. 

Sereous,  554. 

Serffius  abbas  dux  monasterii  abba- 
tia  CoDstautioi,  933.  —  Serfiius  abbas 
io  Raythu,  897.  —  Sergius  aoachoreta 
io  Robao,  903.  —  Sergius  aoachoreta 
ia  Siaa,  899.  —  Sergius  Armeoius 
Sergii  aoachoretffi  discipalus,  897.  — 
Sergius  frater  Eageoiffi,  340.  —  Ser- 
gius  martyr  ioSaraphas,  917.  — Ser- 
giui  mooachas,  224. 

Seridoo  abbas,  197. 

Severiaoi,  195. 

SeveriaQUi*,  771. 

Severas  bffireticus,  868,  875,  876, 
885. 887,  915.  —  Severus  pater  Pinia- 
ni,  774,979.  —  Severua  magnus,  831. 
SnverusSuIpitiu»,  536. 

Silvania  virgo,  aiias  Silvia,  977, 
770. 

Silvaous  abbas,  508,  509,  526,  531, 
rH.r.,  .70,603,605, 610,611,  617,  618, 
6M,  1)44.  667,  683.  1004,  1006.  —  Sil- 
vaiiKs  ei  sceaa  mouacbu8,  128. 

Silvia  virgo,  alias  SilvaDia,  977,779. 
Sinieon,  761.  Sioieoo,  806,  818.  ^ 
biuicoQ  abbas,  890.  —  Simeoa  Stvli- 
te8,    170,  849,    ^,    878,    897,    »98, 

COr 

Siineooes  Marciaai  di8cipala8,806. 
—  Simeooes  Priscus,  815. 

Simoo,  594. 

Sisiaiusauachoreta,  qoi  episcopa- 
tui  renuutiavit,  889.  —  SisiDiusaua- 
choreta,  903. 

Sisiaoius  Caii;.iiJ  X  Elpidii  disci- 
polaa,  769,  970« 


Sisoi,  Sisoifl,  Siioius,  50S,  512,  513, 
516,  517,  521,  52«,  563.  564,  570,  571, 
593,  603,  610,  614,  618,  625,  626,  631, 
649,  651,  6o3,  ^5,  668,  669,  631,  682, 
1001,  1002,  1003. 

Smaragdus,  365. 

Soloinou.  alias  SalomoQ,  767,  978. 

Sophia,  8<J3. 

Sophrouiud  Sophista,  862.  867,  8R0, 
883,  889,  891,  893,  89t%  909.  911.  — 
Sopbronius  Jerocolymitauus  opisco- 

Jud,  381.  —  Sophrouius  scriptor  Vitffi 
oauDis  Eleemosynarii,  179.  —  So- 
phrooius  coosiliariuA  Joauuis  Elee- 
mopyoarii,  195.  —  Sophrooius,  vel 
Sophrouas,  856.  —  Sophrooius  soli- 
turius,  910. 

Stephaous  abbas,  877,  878.  —  Ste- 
pbaaus  Trichioas  aatistes  moDasterii 
saoctffi  Sabffi,  878.  —  Stephauus  abbas 
Moabila,  890.  Stephanns  mouasterii 
iEliotarum  presbyter,  879.  —  Stepha- 
DU8  Cappadox  in  Sioa  abba8,898,  900. 

—  Stephaous  lapsus,  765,974.  — Ste- 
phaaus  Libs,  732,  73.3,  959,  960,  971, 
998.  —  Stephauus  philosophus,  883. 

Stratiirius  mooasterii  saocti  Theo- 
dosii,  892. 

Suris  Pachomii  discipulus,  121. 

Surus,  753. 

Symmachus  ioterpres  Judffiorum, 
781,  980. 

Syncletica,  566,  571,  583,  586,  594, 
603,  611,  618,  626,  645,  660. 

Syoesius  nhilosophus  CyraoeQBis 
episcopas,  9x4,  925. 

Syrus,  alias  Cyrus,  abbaa  Alexao- 
drious,  374. 

T 

Taor  io  Aotiooo  virgo,  979. 

Tatiaaus  cousul,  783. 

Thaisis  meretrix,  374. 

Thalassius,  844. 

Thalelffius  Cilix,  854,  878.  —  Tha- 
lelffiui  archiepiscopus  TheMalooi- 
ceosis,  873.  —  Thalelffiua  Gregorii 
aDachoretffi  diBcipulus,  888. 

Thecla.  856,  867,917. 

Theoctistus.  Vide  Theopemptus  et 
Theopistus,  637,  665. 

Theodora,  773,  971. 

Theodoretus,  794. 

Theodorus  abba8,566, 864.  —  Theo- 
ilorus  Ecclesiffi  propugoator,  820.  — 
Theodorus  abbas,  550,  930,  1000.  — 
Theodorus  abbaa  aotiqui  mouasterii 
Pater,  921.  —  Theodorus  prope  Pha- 
rum,  892,  893.  —  Theodorus  oecoao- 
mus,7l5.  —  Theodorus  AlPiaodriuus, 
(^77.  _  Tbeodorus  Ammoois  socius, 
113,  714.  —  Theodorus  Cilix  abbas 
896,  918.  —  Theo  iorus  Daroffi  episco- 
pus,906.—  Theodorus  de  Eunato,  009. 

—  Tbeodorus  de  Pheroie.  562,  582, 
584,  585,  592,  598,  623,  679,  740.  — 
Tbeodorus  dispeuFator  Pumbo,  987, 
988. —  TheodorusepiscopusRoseusis, 
891.  —  Theodorus  euQuchus,  914. — 
TheoclorusHebrfBUsareQabaptizntur, 
915.— Theodorus  iu  partibus  Jordauis, 
902.  —  Theodorus  martyr  Enchaita*, 
917.  —  TheodorusMelitiDus  moDa«te- 
rii  Euthymii,  899.  —  Theodorui»  ioier- 
pres  Joaunis.  965.  —  Thoodorue  Pa- 
cbomii  discipulus,  131,  135,  504.505, 
509,669.— ThftodorusPentupolitaouB, 
911.  TheodoruB  philosopbu»  Alexan- 
driffi,9l3.  — Theodorn»  pripf^^ctas  mo- 
nasterii  HeIeDi,341. —  Theudoruspaer 
couvertitur,  lit  moDachut».  124,125.  - 
Theodorns  Roroaous  abba?.  907.  — 
Theodorus  Seleuciffi  episeopus.  885. 

TheodOfiu*  Hbbas,  36i,  83i,  S67, 
802  895.  —  Theodosius  ul.bas  et  eni- 
BCOpU.H  tliii»iljhtLli>,  805.  —  Tl:ru:!»> 
iius,  impeiator,35l.  49S,  5no,546.b21, 
627,  709,  739,  942, 965.  —  Theodosius 
in  Scopulo,  885,  886,  887,  888,   889, 


890.  —  Theodosias  monachuB,  825, 
826.  —  Theosius  solitarius,  879, 
880. 

Theodotus  patriarcha  ADtiocheoas, 
854.  —  TheodotuB  patriarcha  Jeroso  - 
lymitdnus,  870.  ~  TheodotUB  ex  Al- 
meoia,  815.  —  Theodotus  Hierapoli- 
tauiis  »*piscopus,  808. 

TheoduluB,  867. 

Theoj^uia  Auastasii  uxor,  158. 

Thcou,  sive  Tbeonas  ubbas  cai  co- 
bni»itabatSerapioa,553,569.— TheoQ, 
Bive  TheonaB  abbuB,  746. 

TheooaB  abbas  Alexaadrie,  930. 

Theopemptus.  Vide  Theoctistas  et 
TheopiBtas,  510,  637,  665. 

Theophaoes,  868. 

Theophiles,  792. 

TheophiluB  archiepiBcopai  Alexaa- 
driouB,  565,  572,  623,  625,  924.  — 
Theophilus  abbas  Laurs  Tarrium, 
873.  Theophilu8  mooachaB,  224. 

TheopistUB,  aUas  Tbeoctistai  et 
Theopemptus,  665,  666. 

Theoi^ebius  Cosmetor  AoUoche- 
uuB,  724.  953. 

TheutecauB,  815. 

ThendaB  maguB,  311. 

ThomaB  abbaB,  887. 

TiberiuB  imp.,  889,  896. 

TlDiotbeus  abbas.  170.  —  Timo- 
theuB  aoachoreta,  520,  672  —  Timo- 
theus,  947.  —  Timotheus  Cappadox, 
975.  —  Timotheas  epiBcopas,  716. 

TitiaouB  coobuI,  983. 

Toxotios  Pauls  maritas,  775.  — 
Toxotius  PauIffifiliuB,  971. 

Traianu8  maj^ister  militam,786,978. 

TroiluB  episcopas,  193. 

TychoQ  martyr,  205. 

u 

UrsaB  BubdiacooaB,  151. 
Usia,  775,  971. 


Valens  imp.,  152,  772.  798,  819, 
827,  973.  —  Valeos  PalaestiaaB,  765, 
960,  974.  —  Valeas  qui  excidit,  733. 

VaruB  Paoos  episcopus,    129,   130. 

Veocrea,  775,  971. 

Victor  abbas  solitarius,  911. 

Vigilaotius  quffistiooariaB,  217. 

Viudemius  abbas,  651. 

VitaliuB  abbas,  197,  198. 


Xerxes,  814. 


z 


Zachffius  abbaB  io  Sioo,  902.  — 
ZaccbffiUB  moaacha«,  137. 

Zacharias  abba^,  562.  —  Zacharias 
discipuIuB  Silvaoi,  570,  603,  644.  — 
Zacharias  discipulus  Moysis.  513, 623, 
668,  1005.  —  Zacharias  discipalus 
Serapioois,  622.  —  Zacharias  mooa- 
chus,  180. 

Zardau  pffidagogus  Josaphat,  289. 

Zareas  magos,  341. 

Zebiuas,  845.  846. 

Zeoo  Dasilii  discipuluB,  825. 

Zeuobia.  809. 

Zeooo  abbAS,494,  569, 598.—  Zeooa 
abbas  io  Syria,  617,  670.  —  Zeaoa 
abbas  io  Scythi,  531,  637.  —  Zeaou 
Silvaoi  diBciduluB,  592.  —  Zeooa 
imp.,  914.  915. 

Zoilusdiscipulus  Arseoii,  62.— Zoi^ 
liM  emptor  Fetri  Telooearii,  190.  — 
Zoiii:s  Irclur  Alciaudrio!.  0!  '. 

Zohimas  mouachaBiuPuluv-iiim.SKJ. 
Zosimas  Cilix  in   Sina.    :J0,   900, 
912. 


IHDICRS  IN  TITAB  PATRtM. 


INDEX  GHOROGRAPHIGUS  IN  VITAS  PATRUM. 


Aehftla,  724. 

Adiabene,  olim  AiBjria,  800. 

Adria,  19t. 

^a,  869,  S7D,  S18,  SIT. 

^«B  juxla  Tanum,  398. 

iEKiDa  orba  Qlieite,   »^. 

^fpti  maaaeLeriB,  3«),  876. 

£fEf  ptua,  ai,  £8,  35,  36,  4t,  4S,  50, 
56,58,^9, 103,100,  113,114,117,  iU. 
153,  183,  ISS,  2IS,  S33.  US,  256,  305, 
301,  340,  341,  344,  347,  352,  S74,  3S(3, 
388,  43t,  426,  417,  43t,  t3t,  433,  437, 
4t5,  t»,  4B8,  500,  513,  514,517.  518. 
521.532.  537,  542,  543,  5i7,  54S,  549, 
S50,  551,  565,  565.  567,  568,  5Tn,  575. 
578, 613,  582,  537.  5*1.  596, 600,  603. 
604,  807,  6W,fll4.  815,620,621  023, 
627  62S.  63  63^,  634,  636,  W.  6^0, 
652,  553.  to4,  65«,  661,  65d,  660,  6(W. 
670, 674,  677.  *3o,  683,  689.  6yJ,  61«. 
706.  708.  715,  718.  719,  728,  727,  728, 
7M,  734.  736.  741,  759,  760,  761.  761, 
769,  771.  779,  797, 799,  857,  «70.  8fi3, 
889,  917.  931. 

Xlli  eadani  qun  Jeniialem,  779. 

.Aliotarnm  moaatteriaiD,  S79. 

^DoaDdron  ciTitai,  933. 

fthiopia,  IS9,  2£5,  242,  250,  712, 
84S.  —  Xlbiopa  iDterior,  qate  et  Iq- 
dia,  £42. 

Africa,  606,  189,  190,  192.  193.  212, 
346,  43S,  iSS,  536,  694,  696,  697,  6SS, 
699.  775. 

Ailat,  Aila,  TelHailatoppiduro,  B7. 

Aleittudria,  26,  27,  S8,  47,  5 1,  o7. 
58.  113,  123,  171.  iso,  182.  183.  135. 
167,  191.  196.  J07,  108,  202,  203,  205, 
3*0,  341,  M4,  345,  3(6,317,363.  307. 
3S6,  425,  427,  439,  497,  5||,5  1»,  5:i4, 
533,537,  566.  57t  585.  621,  6a2,  624, 
630,671.  674.  675,  680,  689,  7D9,  7io, 
711,  712,  714,  715,  717,  729,  734,  137, 
740,  760,762,  771,  773,  776.  B6I,  863, 
873.  M7S,  880,  881.  B91,  8115.  Btm,  905, 
911,  913,  914.  915.  923,  926,  930. 

Alloiihyli,  ITT. 

AliiilriduiisLuiii  ciTlla(,214, 215,216, 
Sl7,  SlB,  223. 

Amanii*  moD*  prope  ADlioehiam, 
■16,  S24,  688. 

Amatbut,  203. 

AmiiioDiaGa,  90. 

AmmoDiace.  £99. 

Amuorrbaorum  spiiluucn,  769. 

Anaiarbui  melropaliB  «ecuuds  Ci- 
licum  proTiDciEe,  876. 

Aucyra  ciTitu  QalatiD,  203,  771, 
776.  873. 

Autiuoui  metropolii  Tliebaidit,580, 
776,  874,  904. 

AnUocbi  urb>,  154. 

Auliocbia,  155,  173,  174,  175,  376, 
978,  379,  619,  701,  774,  803,  804, 
Sl^,  BOS,  810,  816,  8IS,  82!,  823, 
BI5,  B31,  847,  B50,  B54,  861,  870,  871, 
B12. 

Apamia,  885,  887,  908,  925, 

Apaliotffi,  442. 

Aphraate*.  804. 

AqaiUia,  432,  445.  446,  773. 

Aqaitania,  774. 

Arabena.  851. 

ATabeiiuB,  900. 

Arabia,  554,  582,  893. 

Arcadla,  alini  Heraclea,  61. 

Armaca  Capr>adoclffi  orba,  176. 

Armaciui,  177. 

Anneni,  177. 

ArmeDia,  64,  315,  S5S. 

AruoD,  891,  909. 

Arasaoita  regio  .£(ypli,  26,  160. 


Ariinoe,  oppidnm  ad  Nilnm,  40,63. 
AMaloD,  87,  779,  872,  9lS,  921. 
Aiia,  691,  822,  357.  —  Atia  minor, 


Auomptioaia  templum,  208. 
Auyria,  800- 

Athabeoa  moDi,  668,  qui  at  Athli- 
beus,  513. 
AtheDleaiaB,  97. 
Athen«,  153,  5i3.  659,  761. 
Athlebe  civitai,  735. 
Albribe,  735. 
AUaDtieam  mare,  852. 


Babjloo,  430,  432,  434,  727,  8)9, 

BabTloDiB.  325,  231,  276,  317,  590, 
62S.  658,  731. 

Barbaria,  242. 

Barctei,  558. 

Baam  mooaeteriam  in  jEgTpto,l06. 

BercBB,  97,  803,  807,  810,  839,  *55. 
Beeorum  moDaiterium,  910. 
Betamarim.  866. 

BetaiimoB,  909. 

Belbabara  caitellaro,  889. 
-•       Bethelia  pagug,  89. 
<-       Betblehem,  2»,  538,  690,  760. 775, 


ChananEBi,  225. 

Charembe  moDaBteriDm.  9t0. 

CharixeDunimonaaterinminSamo, 


130,  138,  140. 
Cbryioroaa  &uTini,  641 

Cilicea.  S26,  848,  876. 
Cilicia,  829,  S57,  873. 


Qyimatue  ioBula,  625. 


917. 
Bicaatii,  871. 

Bicauliorum  moDBBteriDm,S72,B90. 
Bilhyola,  690,  691,  692,140, 
Blembi,  aliai  Biem^ei,  542. 
BlemyeB,  aliai  Plembi,  ibid, 
BriUuuia.  183,  399.  713,  850. 
Bruchium  oppldum.  90. 
Buchriu  prope  mare  Rubrum,89S. 
Bniirii  ctTitaB  TripolilanB.  50,  67. 
BybluB  SjrifB  clTitaB,  307. 
ByzBQtiam  699,  701,  721,  9i4. 


Cadet  deaertum,  89. 

Desarea,  15S,  160,  168,  763,  774, 
717,  780,  8«7,  902,  930. 

CsBeneniiB,  433,  44S,  446. 

CcBisrium,  193. 

Calamoae,  873. 

CalamuB  moui,  S04.  —  CalamDi 
aolitudiais  iocuii,  S5S. 

r.alidiomea  locui.  101.  102. 

CalllaicuB  caBtElium,  851. 

CaiumoDii  moaaatcriuin,  891,  9o9, 
Ml. 

CalTarim  Umplum,  208. 

Campaaii,  698,  701,  77B. 

Campi  Oalilie»,  406.  —  Campi  Ta- 

CaoaD,  ibid. 

Cani  Bbbatifl  moDaeteriuDi,  890. 

CanopnB,  612. 

Caparatima,  aliai  Paraaima,  Tioua 
prope  PEolemaida,  877. 

CapeTBaDa  vicae  ad  ripam  Euphra- 
Ub.  837. 

CapituliaB,  894,  895. 

CappBdocia,  ISt,  153,  195, 168,443, 
706,  769,  780,  8S7,  896. 

CarrK,  442,  336. 

Carthego,  346,  347,  438,  536,   694. 

Cedabratia  csateliuro,  933. 

Cella.  570.  594,  606,  612,  630,  633, 

Callia'monaateriDm,  496,  501,  5BB, 
724.  764,  916. 

CerruB  mons,  8S6. 

Chnreum  maDaio  apud  Aleiao- 
driam,  58, 71. 

ChalaDica  Inrria,  311. 

Chalcadon.  6W. 


.  la  SimaoDiB  StTlilie  propa 
Antioehiam,  175.  "^ 

CoDBlautinopolii,  190,  498,  627, 
690.  691,  699,  700.  701,  763,  770,  874, 
8B1,  889,  889,  90B.  90»,  914,  920, 
928.  .  -     "N 

Copbratha  moDaBlerioiD,  888. 

CorinlhuB,  733.  781. 

GothTlaB,  aliai  Tathelaa,  877. 

Colulai,  891. 

Crocoditorum  oppidum,  i>/ta*ArBi- 
Doe.  63. 

CleaiphoD,  232. 

Cueuium,  OOl. 

Cupalba  Laara,  867. 

Carium,  92. 

Cuziba  mooaateriDm  adJordaoein, 
867. 

Cycladea  iaauln,  9. 

CyDocepball,  125. 

Cyprui,  182. 189,  192, 302, 103.  »5, 
403,  629,  803,  832,  834,  840,  841. 

Cyreoe,  924. 

Cyreoorum  ora  exlrema,  536,  S31. 

Cyri  regio,  840. 

CyrrbuB.  alittr  Cyrua.  apad  Aatio- 
ehiam,  805,  800,  S08,  809. 


177.  S: 

DBrnn  in  Libvii,  906. 

Deserliim  iDler  Arricam  ct  JEgr- 
ptuni,  537.  —  Deeertnm  Uemuhi 
coQtiBuum,  840. 

Diotci  pirtea,  566. 

Dioleoa  ciTliaB,  550,  7S9. 

Oioepolli  magDa,  912.  —  OioBDO- 
liB,9l2.  *^ 

DomDlo.  761. 

Dora  regio,  868. 

Duiam  Tlcai,  846. 

E 

Eccleflia  aaucti  JaanDia  Baptiita 
juila  Jordanam,  388. 
Eden,  259. 
EdeBea  1d    Syria,    167,    7CT,    768, 


Ennalum,  aliai  Nonum,  «13. 
Bpheiui,  917. 

Eremne  >ilo  conligna,  SSS. 
EDohalta,  917. 


IHDBZ  CHOBOOBAPHICnS. 


ZU,8S9,7B4,  860,   814, 


Earopa.  S21,  857. 
KiilepromoDtorJam,  886. 

F 

ParaD  lOOl. 

(5 

Gabala  orbi  puYtt  et  el«K«Da,  B54. 

Oaita.  m. 

Galstia.  689,  740,  77S,  771,  SXE, 
873.  m. 

Oatil«a,  t\i,  300.  303,  313,  »9. 

Gallia,  606,  T74,  8SD. 

GaiB,  192,  (9S.  415,  877,   011. 

GebaloD,  527.  624. 

Gebilonis  part»,  680. 

Geailarim,  803. 

GeraBimi  nioDaBterium,  8S5. 

GethseniaDe,  921. 

Oig&Dtnm  moanBteriam,  883, 

Gonagua  ager,  92S. 

GrsciB,  191,  3DS,  80«,  807,  30S, 
4tl,  T6t.  814. 

(iyrThui,  idemquod  Cjrrhui,apud 
Antloebiam,  799. 

H 

Uaila  nrbi  quB  marl  Rubro  Immi- 
Det,  a«4,  870. 

Belcnopolis.  091.  001, 

HeUopolii,  341,  379,  6«,  S7IS.  - 
Beliopolit  urbs  PhcBuicia,  |442. 

HeliotBrain  moaaiteriiim,  901. 

Helymna  Ticiii,  eu. 

Heraclea,  lea  UercuIiimBgn»  clvi- 
taa  in  ^gypto,  727. 

Heracleoua,  514,  668. 

HeracJeut  inferior,  S09. 

Hereulen,  717. 

Hermipolir,  773. 

Harmopolii  Thebarum  civitai,100, 
4U0,  904.0 !T. 

BBiTchamoDaateriaaiad  mBre,77s. 

Hierapolia,  871. 

HierapolitaDi,  808. 

HippODe,  S94,  697. 

Hiapauia,  60,  436.774,850. 

Hypspii  Aaia  et*itai,  691. 


Lacadtemonia,  307,  761. 

LaodicB,  51,  77S. 

Laotii  po[>uli  incoiniili,  176,  177. 
Laura  CalamoDia,  868,  S7S.  —  LaorB 
Cupata,  867.  —  L«ura  Pbaraa,  872, 
874.  —  Laura  Sab«  alibalii,  861^4, 
866.  —  Laiira  TairiDm,  S73. 

L4iariom,768, 

LeoDtopolla,  809. 

Lethe  locat  earceria,  192. 

LibBDDi  rooDB.  104,  834. 

Libja,  186,  S51.  SS3,  706,  733,  114, 
B06. 

Lnea  moui.  769. 

idis  ciTilai,  TerLjcoa, 


ItMraa,  850,  881. 

Illiyrienm,  60. 

ladiB,  135,  242,  343,  152,  103,  308, 
848. 

loDB  porlna,  9. 

IsBuri,  kSS. 

Iiauria,  B!8,  841,  SSS. 

lamaalils,  813,  850,  KSl,  853. 

Urael.  231,  &t.  SB6.  263,  266,  304, 
«6,321,433.837,567,578.678,  680, 
723,  805,  908. 

Italia,  60.  436,  417,  438,  694,  698, 
773,  775,  793,  850. 

J 
Jericho,380,  769,887,  891. 
Jericbunllna  ciTitaa.134. 

Jeroaolymn.  IS3.  154,  1H8,  180,  £18, 
3K,  23t,  296.  379,  3tlD.  380,  3li7, 
425,  439,  432,  433,  i3i,  435,  436,438, 
U5.  451,  464,  474,  501,  583,  620,  640. 
696,674.684,689,694.698,  699.  UO. 
701,  707,728,  734.  757,  7-41,763,  m. 
769.771,  773.  774,  820,  863,873,  875, 
888,  906,  913,  917. 

Jordaaig,  100.  154.  156,  2G7,  SSO, 
883,  388,389,  390,  509.  538,  584,  S7S, 
651,  770,  811,  gfll,  863,  864,  866,  867, 
875.  8S8,  890,  B93,  9»!,  911,  914,  916, 


910. 
LTeaoaia,  348. 
Lycia,  35t.  903,  933. 
Ltco  Tel  Ljreos,  546,  61.1,  738,|739. 
Ljeua  OaTiui,  87,  51,  714. 

M 

MajamaOBite  emporiDm,  912. 

Maphora  moDBitariam,  9ll. 

MaratuaTlcui,  826. 

UardBrdai  Tilla,  868. 

Mardea  moQs,  910. 

Mareotia  paluB,  5SI,  782. 

MariB  lacDi,  713,  718.  —  HariaNo. 

TB,  880, 

UarmaricB,  732. 

HauritBDia,  189,  711. 

Mazicaa,  52n.  535.  S51,  712,  896. 

Uemphis,  233,  S40,  622. 

HeroBTicua,  174.  177. 

Hesopotamia,  96,  880.  — Heiopota- 
mia  Sjrin.  214,  70«. 

UetboDe  Divitai,  91. 

MoDBitarium  iaactte  MariK.SS^.  — 
HoDBBleriDm  HonidioD,  908.  —  Mo- 
roneAnliochiam 
mJordBDls, 
864. 

HoDa  ADtonii,  alia*  Piapiri,  441, 
S5I.~-  UoDi  eilerior.  mons  ioterior, 
iD  qnibui  ADtODtus,  68. 

N 

NarboDB  Galli»,  b3. 

Natarbus,S7S. 

NaiiaDEOm,  7. 

Naapolia,    433.  —   Neapoli»  (^pri 

eivitas,  40. 

Netia  TiCDS.  837. 

Niara  Ticui,  846. 

Mcna,  197.  799,  809. 

NtcerU,  806. 

Nicta  orbi,  740. 

Nicopolii  oiimEiDBnB.  911. 

Nicopolis  593.  646. 

Nitoi.  40,  46.  114.  183,  185,  19S, 
539.  543.  550.  577,  63S,  714,  726,  736, 
737,  739,  767. 

NiniTe,  Sli. 

NiiibeDDS  ager,  97. 
7  Niaibia  clTitas,  (69,  79S,  919. 

Nitria  oppidum,  138,  423,  503,  533, 
6!>6.  727,  740,  758.  — KitriEB  erpmai, 
S89.  —  NitriB  ntODBBteriB,  51,  68.  — 
Nitria  mona,  113,  518,  566,  623,  653, 
709,712,713,714,716,717,   724,764, 


Olim  anin  moni,  874. 

OliTeti  moDB,  ttS.  370,  S80,  698, 
768,  760,  867,921. 

OsroeaorDm  regio,  800. 

OstraciDes  GlTlIai.  583,  642. 

OiTrincbusThsbarum  eiTitaB,)ll 
591,  616,  es2.m. 


Palalinm  Joaapbat,  247. 

PBlffistina,  50,  382,  428,  432,  4SS. 
446,  494,  548,  550,  553,  509,  613,  614, 
632,  689,  690,  706.  740.  773,  774,  777, 
S22.  841,  851,667,876,  897,  9D0,   StS. 

Palmatia  inButa,   400. 

Palaa  Scetei.  722. 

FaDepbua.  508,  592.614. 

PaDephTeia  ciTitas,  547,  555. 

Paaoi  ciTitaB.  116.  129. 

Parasema,  aliat  Caparasima,  Tieai 
prope  Ptolemoida,   877. 

ParatomoD,  018. 

pBrthorom  regio,  800. 

Pelasium,  62,  ES6,  603,    613,    779. 

Pentapoli,  183,  331,  243,  2S0,  908, 
924. 

PeDlhacnla  monaiterInm,6S3,  865. 

Pereleoi,  898. 

Perellam,  898. 

PeriBDB  vet  CapenBna  Ticna,  805. 

Perata,  180,  182,  188,  192.  »1. 121, 
585,  798,  799,  800,  602,  803,  118,  810, 
848,  850.  852. 

PersiJB,  Perais,  192,  215,  6S0,  773, 
864. 


PblliBtbiim,  403. 
PhiloieDB  moaaBtBnum,  869. 
Pbceaicia,  841. 
Phceaix  ticui,  76S.  878.  973. 
Pbrygia,  211. 
PbterlnuB  moDB,  StS. 
Piape  (laTlus,  ibid. 
Picbltorum  'terra  tbI  Pjgmsomm, 
!3S. 
Plsplri,  san  V 
Pcemeninm, '.  _.. 
PoDtDB,  400,  550,  617,  SST,  SIS. 
Porpbjrto  eremna,  B51. 
Porphyritea  looaa,  039,  738,  760, 

I^poDtia,  819. 
Prolei  colamDte,  9. 
Ptolomeia  qum  et  Cotb  dTitaa  Phce- 
licia,  871,  877. 


Kitiaaifodo  clfitai,  i»,  132. 


773. 

(NitrioDiaIocua,633. 
NolB,  433, 436. 
Notana,  433. 
Nomadea,  848. 

NoDum  AleiBadrie,  916,  9)8. 
NumaDlla.  400. 
Nysssa,  152. 

0 

,       Oaaa  Haiieia  proiima,  U5,  7o9. 
ObbIi  ulterior  eremni,  861. —  Oaili 
magaa  et  ]iarTB,  890. 

OetaTiam  declmom    monaiterlum, 
911. 


Ragitham  Id  parUbna  Oabalonii, 
527,  eso. 

RaTtbQm,  593,  414,  654,  866,  807, 
989. 

Rhegium,  9, 

BblDoeonira  oppldnm,  87. 

Rhodua,  203,  104. 

Kobao,  9d:i. 

Roitia,  60,  107,  153,  130.  231,  30S, 
340,  3t2,  346,  347.  348.  3SI.  400,401, 
435.  427.  428,  430.  432,  434,  436.  438. 
44.".,  t4r,.  ^ll,  504.  603,  604.  029.  691, 
602,  694.  698.  699,  700.  707,  709,  718, 
724,762.  171,  774,  775,  176,  793,  708, 
800,  804.  S(5.  848.  S50,  SSl,  802, 
907. 

Romaaa  castra,  96. 

Roiici  montei,  818. 

Roaui  oppldum  Cillaia,  818,  B88. 
887,888. 

Ruba,  913. 

Rumellium  oppidnm,  907. 

Ruteai,  784. 


Salaina  ccenobinin,  01)5. 


Sani^iiDaig  moQasterLum,  9<3. 

SsmuB  iDflula,  m,  ei9. 

Sapa&s  apBluDca  taucli  JoaoQit  Ba- 
ptiilffi,  863. 

SBraceDJ,  Ifi. 

Sarapbat,  9tT. 

Sardi,  100. 

Scete  Ticut  in  Phceoicia,  719,  721, 
722,  724,  726.  727,  732,  73i,  76S. 
ScetGB  salitudo,  G41. 

Scopnlus,  8SS,  888.  H^intdem  no- 
DBiterium,  887. 

ScjltiBrum  psrtet,  318. 

S.'vthi  nemat,  t97.  m.  501.  B63. 
JSU,5:n,  5B1.  B64,  IS66,  567  Mll,  571, 
573,  !i75.  £79,  SSO,  S82,  ASi.  ^S,  SH6. 
»91,  593,  694,  587,  598,  599,  603,606 ; 
807    609.  612.  615,  617,  6)8,  eai,  625, 

623. 62*.  m.  631,  m.  m.  hK),  63?. 

B33,  045.  646,  6*9,  C51, 6yi,  6Sg,  ti73, 
670,  (130,  691,  682,  683,  817  896,  91!. 
018.  924. 

Scjlhia.  107,  SD4,  314,  495,  S06, 
848. 892. 

8e;tbiote,  B77. 

Scythium  locut,  SiO,  521,  67«. 
908. 

ScTthopolit  in  Palffittint,  S76. 

Sebute,    qun  el  Samuia,     164, 

Ssleueia.  71,  831,   885.  897,   1H7, 


INDICBB  IN  VTTAS  PATEUU. 

Siaina  lacup.  9D2. 

e:iua  uioDt.  £36,  430,  501,541,  599, 
603,  610.  611.  ?7I8,  797,  817.  863,  891, 
S98.  900,  !«3,9l3,  917. 

SjmfeiiF  mopf,  803.  816. 

Sion,  434.  575. 819. 

Suivrna,  691. 

SocbuH  Tillu,  917. 

Sodoma,  S54. 

Solitudo  fSDcti  Autouli,  727. 

Soljmi,  aliler  Itauri,  S25. 

Soiiliia  propc  PhBmm,  S93. 

Soriiba  Ticut,  933. 

Speluni:n  Mucarii  Romani,  228. 

StridoD,  3. 

Subeuorum  Syroruni  mouatleriuni 


999. 

Suliiha  [tcBorum  moi)afleriiim,i&i<f. 

Sjene  ercmitt.  540.  701.  73». 

SjriB,  182,  425,  42G,  431,  5)7.  548, 
615,  638. 670,  706,  802,  807,  BIO,  8l5, 
857,  921.  —  Sjriie  toliludo,  7. 

Sjrtet  prope  AleiaudriHm,  536. 


TBbeuentiolarani  mou<ulerium,37^ 
548.  639,  723,  738.  Eiufdem  rrsioi 
505. 

TabeuuD.  116.123,  425,  134. 

Tabeuneiiols  eremils,  706. 

Tabilha,  Si4. 

TageatB,  438,  694.  695,  697. 

TaiijBllB  vicut   aiTe    Targala,  .844. 


Thebalt  proTtnela.Tel  Tb«haida,44, 
100,  114.  117,  358,  504,528,  543,  5iP. 
S5I,  577.  580,  590,594,  599,  627.630, 
650,  675,  m.  708,723,  TS9.  736,  739. 
740,759,  707.774.86il,  870,  874,  8"<, 
904,  910,  918.— Thebaitauperior,  48, 
114,  123,  53S.  757. 

ThpbE,  13,  654. 

Thehattioii,9T. 

Thecuevicui,  553,  5SB. 

Thelasomeuat,  S80. 

Theopolia,  873,  8B3,  B8T,  SBS,  S9II, 
S92.  897. 

ThereniitbDm,<iniuTereDDthe,S£9. 
663,  877,  896. 

TheiBBlia,  24. 

724,  874,  880. 


Sepnlcram  CjpriaDi  martjria.  636. 

Scia  Ticui  in  Cilicin,  848. 

Sieitia,  185,  437,  439,  694,  698.774, 


860. 

TarraoocD,  69,  774. 

TarBia.768. 

TartUB,  S92,  707,  769, 869. 

TelBoettut  TicutpropeAntioobiam 
176,  S4S. 

Teleda  ticua,  610, 84S. 

TcDtjri,  1*3. 

TentjroruDi  ciTitot,  126,  127. 

Tctrapjlum.  883. 

TereDutbe,()/iat  TfaereDutbam,S29, 
685.  622.  651,  683,  877. 


Trouii,71. 
Tiapeiunlum,  339. 

Tripolitana  refcio.  50. 
Trohen  tDpra  Babjlonem.  622. 
TruUuni,  166. 
Turoue,  133,  392. 
Turret,  865. 

Tarriummonulerium,86l,  891. 
Tuthelas,  aliit  Cotfajlaa,  877. 
TjBriii,  234,325.  331. 
TjrrfasDum  mara.  400. 
Tjrut.  203.  920. 


X 

XeropoUmuB,  916. 

z 

Zeagnta  oppidnm,  81  i. 


INDEX  CONGIONATORIUS  IN  VITAS  PATRUM. 


DOMINICA  I  ADVENTUS. 

AdTCDlnt  Cbritti  Irp^it  diaboll  Ti~ 

res,  43.  AdTentui  Cbritti  in  muudum 

dmmones  proBgat,  6S. 

Judicaudut  qualit  iDvealu*  tueria. 
il.JudidDsislilurPelruBTheloneariiiB 
et  actiit  pjuH  ia  itatera  BppeDduDtur, 
189.  Judicium  extreraam,239.  Judiuii 
fxlrcmi  timor,  :63.  Judicia  Uei  el 
bominum  ditTeruDt^SS^.JudiiJl  extre- 
mi  utiliamemoriB,  5B5.Judicia  Dei  De 
Bcruterit,  ted  tibi  Btlende,  620.  Ad 
Judicium  perguot  cum  impio  imp. 
■aDcli,  870. 

DOMINICA  11  ADVENTCS. 

Chrintiani  ImpietatiB  tilutu  eiB)(i- 
tali  ,24.  ChriBtiauot  ae  etie  Astioa  et 
EpicietnB  respondeut  taclum,  210. 
Cbriitiauus  fulurut  ob  aitrologo  de 
nautJaturJoiBphat.S4T.  Chriilitunm 
Ueri  aiium  rei  caTet.  249,  250.  Chri- 
atiBnorum   dnctrina,   308.  iiotO!,  3[i0. 

Cootlantia  aancli  Aatonii,  38,  47. 
Eiprohrat  dffimoDibui,  38.  Coustaiia 
lenni  Titn.et  rieortaDCtl  AiitoDii,60. 
Conilaolia  fidefium  dinbolum  eladil, 
113.  CnimtaDi  ettoin  leDtatloDiJ.uBet 
Iribulationibus,  5H6.Contla[is  silmo- 
tiDcbuB  iuslar  Blatute,  63S.CoD»tiiotia 
JUTenum   iBborioia,  651,  652. 

Filiietiana  in  cceIo  pro   pnrealibat 

BOliciti     *""^      l?:i:«-..™   .j„-ij — r..^   ?_ 


Scaodalum  toliilar,  198.  ScGudalo 
occurritnrTeileillfeiainterprunat  ar- 
deutcB,  302.  ScauJalum  iuHrmi  toili- 
tur.  604.  ScandHlum  pa^-siTum  Titat 
Aleiaudm,  711.  ScaudiiluiD  pattiTum 


fugit 


9ia. 


,   Filiorum  detid 


Trihuiatiouem  patieut  cogi ^_ 

el  Biiinui  unum  sumui,  633.  Tribala- 
tio  Tariix  cbuiIb  immlttitur,  766. 
DOMINICA  lU  ADVENTUS, 

BBptizalnr  dlTUB  Hleroujmuaadul- 
tus,  3.  Hapti'inUB  SBncti  Hi 
Roms,  24.  Baptiimi  el  rKligii 
Mmilitudo,  tS.  Buptismi  erH[?a<'.iD,ii4. 
BBptlinli  mel  et  lncdeguBtabBnt,'140, 
141.  BapliBUiat  rulguie  et  columba 
BrraaUir,  155.  Biplijriiiii  eirBcliis,  266, 
£58.  Sine  hBptiBmospeebona  p|»eue- 
quil,  258.  Oapliamnm  jiiKcedit  Jeju- 
nium  et  oratio,  285.  Bnptizato  quid 
ogeaduiu,  287.  BDplizntus  quid  pre-- 
■lare  debeat,  562.  Baptiiml  iDstnr  eit 
rellgianii  lugreiiuB,  6ts.  Non  bapti- 
zatuB  divluitui  nguOBciIur,0D3.Bapli- 
omuB  o)im  hobdomada  taocla,  911. 
Bapliimus  etiam  pulaviTut  morbum 
tanat,  915. 

Coucio  sancli  Antonii  nd  dli>cipulot 
iO.Concinui?  effpetui,4T.Ciinr,ioioo- 
cti  Pauli  convertit  eauctaiu  Theclam. 
72.CoDcio  BaDcliPnchomii,  133.  Aili- 
cit  prffimiiB.poeDiitcrret.iAfii.  Concio 
.  ad  neophvtas,  UT.CoQcinnimiugEe- 
rit  columliB  sancto  BBBllio,16S.CoDcia 
d«  humililate,  199,  Concio  eKltiai  «l 


DOMINICA  IV  ADVENTU8. 

CarDium   absliueulia,    572.  Carait 

tcntatioDcm    Tincit  cndaTeriB    fetor, 

BTi^.Carnium  abetineDtiaTiolatacatU- 

galur,  elcaro  tapldeicil,  SiZ, 

Cilieium  et  inncD*  lectnt  ■aDCti  An- 

toDii,3S.  Cilioio  indului  tepeliturrM, 

327.Ciliciam  lecum  fert  Jof  «phBl^Sal. 

CUlicium  elegantina  daLori  remiuilur, 

i    847. 

!  CompuDctio  lacrjmBB  ciet.lSS.Com- 
,  puDctioDiBverba.se^.CompuDCtioMi' 
,  rlEB  ..figjpliacffi,  370.  C^mpnnctia  nli- 
lit,  567.  CompuDgereatatimpoetcul- 
pani,  669.  Compundio  roorl*metia- 
lulem  affert  meretrlci,  677,  67S-Cnm- 
punctio  ei  coDtumeliapBtieDtertole- 
ratB,  757. 

Culpai  et  pffiuiteDUoB  alienai  pnei- 
tat  EulBliuB,502,503.Cnlpa  etiam  leTti 
punitur,  54S. 

Deliclte  muadl    exclnduot    deHcia* 
ccBli,  134.  Ditciplluffi  ntus,  713. 
Eremi  lauJet,  21.  In  eremnm   iiD- 

Eellit  eiPmplumEllnBlBaptltlK,lDO. 
orum  Tita  fortior,  fAtd.EremitBnn 
protectorlteut.lOI.  Eot  adjuTautBU- 
geliitiier.EremiticBTitamartjriocoiD- 

Mortiflcalionis  tenax  BsnctJt  AQto- 
niui,  60.  Mortificatio  vlri  »«ncli.  H16. 
MortlHeatio  caniiifnga  eat  pcBDcia- 
ferntlii,  8BB. 


Gi  INDBX  OONCIONATOBIUS.  cn 

Peccatoram  memoria  ez  animo  con-   digerantur,  299.yoluptate8  deprimunt    agens  columns  similis,  598.Vits  mu- 

trito  magis  debet j>eccata  quam  corpo-    homiaem  iustar  porci,  645.  tatio  inBiffois  nobilis  est  divitis  Roma- 

ralig  afflictio,  37d.  nn\rTVTPA   tmwda  aptavaiu         ***»  ^-  ^®  ^»^®  "^****  eligendo  deli- 

Pceoitentiffl,  vigiliaB,  jejuoia  saacti  ^^^"'^  v^TTvi^rfTrc                       beralio,  646,   647.   Vita  perver«a9  et 

Antonii,37,48,56.P(EuitenliiBSimeo-  1NA11VJ1A11&.                      eloquens  eat  daemonis  imitator,  766. 

nis  StylilflB,  fuue  totum  corpus  con-  Bonamultiofferuntcompatientipau-       Voluntatem  propriam  abdicaredo- 

Btringentis,  i^O.Poeniteutia  sancti  Ma-  peribus,  192.  Bona  auasanctus  Astion   centur  novitii,  545.  Voiuntates  nostrflB 

rarii,  230.  Ei  apparet  Chridlus,  i^tV/.  jubt:tdaripauperibu8,matriapparenB,    dflemones  factsB  sunt,  602,  603«  Volun- 

PoBaitentiaB  necessitas,  267.  Quomodo  223.  Booa  in  coBlum  per  eleemosynam   tatem  seniorum  Requere,  608.  Volun- 

agenda,  26S.  PoBoitentia  MariaB  iGgy-  prfiBmittuntur,  273.  Boua  sibi  oblata   tas  propria  tristitiam  parit  seni,  615. 

ptiacffi  perquinqueonium,  372.  PoBai-  respuit  abbatidsa,  paupertatis  amore,    Voluntatem   propriam   abnegantium 

tentiee  vis  in  conversione  Pelagiffi,  353.  Booa  aliena  distribnens  quid  in-   prffimia,  620.  VoJontas  propria  tribu- 

377.  PoBnitentia  dura  quinque  anno-  commodi  sustineat,  583.  Bona  mundi   lationem  parit,  673. 

rum,  falso  accueataB  Marine,  393,  394.  non  te  retrahant  a  perfectionis  cursu,       Vota  monastica  peccata  abolent,  68. 

P(BnitentesamplectiturDeu8,523.P(B-  588.  Bona  dividuntur  in  tres  partes,    Voti  memoria  carciB  illecebras  pellit, 

nitens  peccator  post  communionem  652.  Bona  defectu  miAericordisB  per^   114.  Votum  conditionatum  sanctiPa- 

clara  facie  apparet,  t6ifi.  PoBuitentia  eunt,  714.                                                cbomii,  114.  Votum  transgrediena  ca- 

vera  miraculo  declaratur,  577.  Pceui-  CentuplipromissionemtentaDdoex-    stilatis  a  dsBmoaio  vexatur,  127.  Vo- 

tentiam  age  cum  pGeuitente,  idid,  Poe-  peritur  patriarcha,  182,  184.  Centupla    tum  violans  punilur,  177.Voti  violatio 

nitentia  unde   vim  sumat,  578.  Ad  remuneratio  eleemosyuffi,  195.              castigatur,   852.   Christo  se   devovet 

pceniteutemreditcolumba,579.P(Bni-  Errorea  fratrum  tegit  charita8,633.    Eupbrasia  aeptennis,  355. 

tentialapsietde^perantis,  581.  Oratio  Errorem  alienum  prudenter  corrigit     nmfTwmA  i  x>r\crv  T?jMT^xjk\iikxr 

ejus,  ibid.   Poenitentiam   acceptatam  archiepiscopus,  636.                                 UOanNICA  I  POST  EFIPHANIAM. 

08te)iditlucerDadivinitu8accen8a,581.       Incipiendum  quotidiereliglo80,523,  Custodi  teipsum,  ut  juveris  ab  alio 

Poeaitentia  dura  et  longa,  584.  Poeni-   524,  716.  Incipiendum  8emper,  563,  pro  te  tentato  orante,  496. 

tentia  voluntaria,  586.  PQenitenteB  re-   61 1.  Dsmon  prffiseote  Pachomio  obma- 

cipiantur,  «tmtVe,  594.  PoBnitentiam       Martyrii   cupiditas   in  sancto  Au-  tescit,  114. 

parvam  prffiscribit  abbas,  600.Ad  poe-    tonio,  47,  48.  Martyrium  fidei  et  con-  Monachorum  princeps  Joannes  Ba- 

nitentias  alioB  ne  cogns,  sed  cxcita,    scientiffi,  t6t(/.Martyre8conflrmatde-  ptista,  ^l.MonachismusBomaminve- 

60i.P0Buitentiffiffiquaie8oonomnibus    siderio  martyr  sanctus  Anlouins,  47.  hitur,  32.  Monastics  diHciplioffi  stu- 

conveniunt,603  PQenitentiffiefficacia,    Martyrum  reliquiffi  io  honore,  90.Mar-  dium,  32.  Mouachus  unde  dictus,  ibid, 

605.   PoBnitendum  hodie  612.  PoBui-    tyrio  ffiquaturvitaeremitica,  113.Mar  Monachismi    hostes  apostatffi,  t^t^f. 

tentiaetcoDfeasioio  divinum  nume-    tyrii  prffistantia,  269.Reliquiffimarty-  Monachismi   la-des,  35.  Monasteria 

rum  poBoitentea  refert,  643.  Poeniten-   fum  efficaci88imffi,t6/d.  Ad  martyrium  exstruit  saoctus  Antonius,  40,  64.  Mo- 

tiam  duram  agit  sacrilegns  qui  cum    et  virgioitatem  hortatur  sancta  Euge-  nachos  et  virgines  prfficipne  odit  dia- 

sacra  virgioe  peccarat,  654.  Poeniten-   nia,  347.  Martyrium  quotidiauum  est  bolus,  42  Monasteriorum  laudes,  47. 

tia  xLix  anuorum  lapsum  suum  a  fide    devota  8ervitU8,414.  Martyrium  trium  Mouachos  ejicit  judex,  47.   Monaste- 

eluitepiscopus,  655.  PoBuitentesreci-    monachorum,  585.   Martyres  multos  riorumcommoda.lOO.Moaaeticffivitffi 

pit    DeuB,   simile,   660.    Pfleniteotiffi    suasione  effecit  Apolionius,  757.  origo  fuit  passiones  sanctorum  imi- 

etiampropositumutiie,  677.Poeniteu8       Murmurant  fratree.  Sedautur,  239.  tandi  desicterium,  113.   Monasteriom 

adolescend  includit  se  sepulcro,  743.    Increpantur,  240.  divinitus  jubetur  exstroere  eanctus 

Ei  insuUant  dffimones,  t6t^.  PoBuiten-       Offlcia  aliorum  supplet  saoctuB  Pa-  PachomiuB,    116.  MoDachlB  car  ma- 

tisvirffinif  oratio,  777.PoBnitentia  vir-   chomius,  122.  Officia  abjectaBubit  ab-  gnum  deferret  honorem  patriarcha, 

gioitati  prffifertur,  ibvi.                         bas,  548.  Officia  varia  exercuit  Chri-  191,  192.  MonachuB  veruB  quis  Bit,192. 

Pusillanimitas  nocet,  590.                   Btus :  lectoris,  diaconi,  elc,  658.  Offl-  MonachorumduoBordineBalitpatriar- 

SolitudioempetitBanctuB  AntoniuB,    cia  vilia  exercet  quffi  ex  humilitate  cha,  201.  Monachorum  quinquaginta 

49.1n  eaque  manet  xx  annis,  40.  Soli-    Btultam  se  Bimulabat,  738.  millium.  Pater  sanctuB   PoBthumius, 

tudinem  ioteriorem  petit  Banctus  An-       PassionibusexagitatusBecoramDeo  235.MoDachiquibuBvirlatiboBiacam- 

tooiuB  diviaituB  admonitus,  48.  Soli-    humiliat,  118.  PaB^ionum  origo,  510.  bent,  136, 237.  Monachi  flunt  IndiBe- 

tudo  JoBaphat  XXXV  anuorum, 337.  So-   Quomodo  Buperandffi,  511,  603.  Pas-  uatore8,243, 244.Mona8tics  vitffipr»- 

litaria  vita  Bublimis  et  difficilis,  et   sioneB  noo  moriuntur,  sed  ligantur  in  8taDtia,jejunia,vigiliffi,orationeB,pau- 

quare,  587.                                              ganctis,  517.  PaBftioneB  pravffi  exBtir-  pertae  voluotaria,  et  vitffi  innocentia, 

SuperboB  sanat  humiliB  8ermo,199.    panda',  564.  PasBioues  animffi  alligan-  269,  271.  MonaBterium  mulierum  cen- 

Superbiadiabolihumilitate  hominum    tur,  non  exslinguuntur.  597.  PasBio-  tumtrigintacellarum,352.  Emonaate- 

corruit,    exempium,  62S.  Superbiam    nibus  non  ducitur  Deo  inteutuB,  609.  rio  infantulaBeptenniBexirenon  vult, 

vinceudi  niodns,  669.  Superbs  cogi-    A   pusAiooibuB  corporalibus  animam  et  amatreabbatiBBffioffertar,  353.Mo- 

tationcB  qnomo(io  fugiendffi,  670.  Su-    avoca,  660.  PaBsioniDus  dominaus  dffi-  nachus  sit pater  £aphro8yoffi,366.Mo- 

perbia  evertit  monachum,  733.  Itludi-    mooes  effugare  polest,  7.  9.  nachorum    quies  pr»  regibuB,  498. 

tnr  a  dffimone,  t^t^.  Superhiam  cnrat       Peccataparvanecoutemnantur,288.  MonachoquatuorobBervanda,5S9.Mo- 

Bolitudo,  742.  Superbia  etiamBanctum       Pecunia  Ecclesiffi  male  parts  mista  nachus  verus  sit  iuBtar  et  tuffit  530. 

evertit,  744.                                             perit,  183.  Pecuuiffi  amor  Troilum  tor-  Monachi  vera  vita,  ciualiB,  563.  Mona- 

VirtuteB  aliorum  in  se  exprimit  An-   quet,  193.  Pecuniam  non  reservet  mo-  ehi  quidam  damnati.  laiei  ealvati,  566. 

toniuB,  37.  VirtuB  de   necessitate  fa-    nachus,  512.  Pecuniffi  contemptUB  iu-  MonachilapBU8diabolumlffitificat,580. 

cienda,  41.  Virtutes  diBcipulorum  sau-   Bi^nis,  584.  Monachi  mundo  illudunt,  sfficularibuB 

cti  Antonii.  47.  Virtus  veralatere  non       Porcos  paBcit  monachus,  626.  munduB,  656    MonachuB  designatar 

potest,  60.  VirtutiB  magiBter  timor  Do-       Proficit  in  spiritu  sanctus  AntoniuB  infauB  vixdum  natns,  739.  Mouacho- 

mini,  134.  VirtutcB  Baoctffi  Gallffi  vi-   considerando  exitum  animarum,  53.  rum  «{uinciue   millia  in  monaBteriiB 

duffi,  136.  Virtus  vera  facit  cognatio-   Ut  proflciat  reliKioaus,  cogitet  se  pri-  iEgypti,  857. 

nem,  non  sauffuis.  187.  Virtutes  sancti    mum  inchoare,  59.Profectum  quffi  im-  Mores  buob  corrigit  divuB  Hierony- 

Posthumii,  2^,    235.   VirtutCB  variffi    pediant,  132.  Profectui   tuo  invigila,  muB,  4. 

(xuibas  iucumbant  raonachi,  236.  237.    133.  ProfectuB  virtutum^virtutis  para-  Obedientia   perfectionem  adducit, 

Virtutes  sanctffi  Eugeniffi,  243.  Virtu-    tur  exercitio,  603.  122.  Obedientia  virtutum  eminentiBBi- 

tCB  Bunt  scala  cobH,  265.  Virlus  in  po-       Servit  fratribus  sanctus  Pachomius,  mi,  146.  Obedientia  Bancti  Simeoois, 

testnte  hominis,  prffisnfipoftita  divma    121.ScrvitZachariaB  ut  faciat  eleemo-  177.  Obedientia  exacta,  236.  Obedien- 

gratia,  277.  Virtuti8habitusutili8,288.    synam,  180.  Servum  servorum  ee  vo-  tia  monachorum,S70.Obedientiacffica 

Virtuti  ex  vilio  calcar  additur,  377.    cat  patriarcha,  181.  Servit  omnibuB  Euphrasiffi,  355.  Obedientia  Pauli  Sim- 

Virtutis  cogitatio  mane  inennda,  562.    eremita,   867.   Servit  archiepiscopuB  pliciB  varie  exercetur,  483.  Obedien- 

Virtutem  unam  acquire  BinguliBannis,    architectiB,  871 .  tia  lesnam  addncit,  502.  Obedientlnm 

568.  VirtuB  labore  acquirenda,  587.       Silentium  monachorum,  lOO.  Sileu-  ordo  aliie  prfficellit,  520.  Obedientiam 

VirtUB    publicata    periclitatur,    594,    tii  violat'ouem  abseos  cognoscit  Ran-  facileim{)erathumlliBimperanB,t^t(/. 

timile  ibid,  Virtus  in   opere,  non  in    («tusPachomiuB,  l34.Silenliicu!>todia,  Obedientia  Marci   littera  imperfe<*ta 

memoria  ve  libris  ept,  606.  Virtutem    528.    Sileotii  clavis,   610.   Silentium  relicta,  521,  618.  Obedientia  periculo 

perficit  inflrmitaB,  675.  VirtuteB  quffi-    unius  annis,  617.  Silcutium  virginie  eripit,521.Portiore8tabBtiuentia,t6i(/. 

dam  a  caBu,  quffidam   ab  electione,    xxv  aunis,  762.  Obedjeatia  fere    comcB    humilitatiB, 

7lS.  VirtuB  ex  Dei  placito,  vitium  ex       Vitffi  incertitndo   otinm  fugat,  41.  abBtinentia  aspe  Bnperbiffi,  ibifi.  La- 

pcrmissioue,  765.  Virtutes  Jacobi  Ni-    Vita  liona  plus  curauda  quam  miracu-  trooes  convertit,  522.  Obedientia  pri- 

Bihitce,  7DS.                                               Ia,45.  Vilffi  sanctffi  anawtas,  275.  Vita  ma  virlUB  monachorum,  538.  Obcdit 

Volnptates  mundi  cum  amaritudine   vera  qunnam,  882.  Vitam  Bublimem  leo  anachoretffi,  440^  539.  Obodieotiffi 


cni 


INDICBS  IN  VITAS  PATBUM.  CIT 


irrinitur, ioid.  Obe.iientia puiieral ua-    l.ibores suiit  quasi  QiartyriuD),652.Rc-    tudo,  526.  Inferni  consideratio  ulilif, 


teruumuffectoiii,r)47.()he<iienliaFuorti  lij?ioi«ae  vitaj  occa.-io  Faulo  eiuiplici  eat  565.  luferih  inemona  leiitatos  roborat, 

pnefertur,  551.  Obedieutia  vicloriam  uxor  cju»  adultera,    730.   ReligiossB  586.Inferuimelu8revocala  lap?u,634. 

refert    resiguato,    584.    Obedieutiani  vitaBvotumpericuloeximitMaurorum,  In  inferno  Chri*tiaui  graviuscruciaD- 

cflBcnm  exigunt  eeniorep,   599.   Obe-  867.  tur  quam  ethnici,  657.  luferni  conii- 

dientia  exacta,  617.   Lignum  aridum  Renovareetresurge  apeccati8,575,  deratione  meretricem  •ororem  con- 

obedieutia  viret,  ihitl.  LeaBnam  secu-  576.  '^ertit  frater.  677.   Conversa  moritur, 

ru8adducitobedien8.t!)id.Obedieuti(B  RenuntiatiosaBculibaptismoeimilis,  678.  iDferni  memoriaatih«,685.lDfer- 

SrcBcellentia,   r>l8.   Obedieus  proprio  68.   Renuntiandum   perfecto  88Bculo,  num  evadit  moriificatio  carnis,  855. 

ho  nou  parcit,  ihid.  Obedieutia  cur  511.  5^3.  Sacerdotes   aurei   ligneis  calicibua 

prfieferaturcoutinenti{c.i6iV/.  Obedieu-  Re!?i;,'natio  in  obedientia  victoriam  utebantur,  97.  Sacerdotio  suob  loitiari 

tia  praB.-ipue  in   noviliis   quffirenda,  pant,  584.  curnon  paterctursanctudPachomiin», 

ibid.  Morluum  suacitiit,  t7>tV/.  Ex  obe-  AbdioationemrerumsuadetPanctum  aspidet  sexaginta  anni»,  765.  Sacer.l-..- 

dientiapaterlihumiufurnumjaclat,et  Evaugelinin.  270.  lium  inter   monachos  honoranduin. 

roreacit  furnus,  020.  Obedieutioj  au-  Abnegatio  uobilis  manachi  pportaa  719.  Sacerdotii  onu9gravi»8imum,8'*3. 

reola,  ihid.  Obedicntia  prompta,  (525.  ferentis,  574.  Abnegatio  veraqnajnam, 

ObedienB  promple  cani   8irailij»,  627.  623.  DOMINICA  IV  POST  EPIPHANIAM. 

Obediens  latroni  eum  convertit,  655.  Cellula  super  columnam,  176.  CfCl-        Arn:^ii^  -o«m;  ^««-.i^.  ^^n».^.!.» 

Obcdientiae  neceaaiU^  7:i0.  FructuB,  lulaB  Baradati  augu8tiffi.  854.  Ait  lff^?J!'J'^^^^^ 

eiectiod®monum,  731.  ClasseBxxivmonachorumsecundum  ni.  AfflictuB  post  morlem   paradiso 

Obmule8cit  dflBmon  Pachomio  praB-    litteras  alphabeti  OroDci,  142.  Itlll^VInlfJl^^Q-*  on^^^  ^^'  ^ 

seDte.  114.  Clausura  monasterii  Pancli  hidori,    «^»   ffitiBcat  Simeon,  850. 

Ob^3EU8  a  d(Bmone  liberatur,  52.  750.  ClauBura  exacla,  ibid,  Jj^^^V^^^A^^^i^^^^J^^^^^ 

Pareutes  cur  honorandi,  213.  Fa-  Concordiam  facit  iratus  priucep8,  ^^"'iiifri.Vi^^ufS  J°  S!«T«« fn^L 

rentum  in  fllio8  affectu8  potens,  217,  199.  Concordiaet  pieta8  maximi  aBBti-  ^^^^*^.^T*Si**S* '°^^^^^ 

218,  280.  Parentum  curam  gerunt  in  mata,  515.ConcordiapraBfertur  auste-  2."9^*\^***t^**'®«^q°^"  ""'•  ^^'  '*^* 

coBlo  filii,  220.  Parentis  8uaB  aspectum  rae  vitfiB,  657.  ridenaum  Deo,  «♦v. 

fugiunt  PoBmenetNuph,  523.  Paren-  Conviva8  habenliEgyptii  mortuo8,  ^^„.^„^^    „  ^^^^   «„.,«,,. mrr.w 

lum  et  amicorum  litteris  non  lectaB  73.                       .  .  DOMINICA  V  POST   EPIPHANIAM. 

exuritmonachu8.550.Parentum  abne-  Ferventem   8piritu    fugit  dsBmon,  NealiffeDB  reliffiosu»  visione  mone- 

gatio,  670.  PareDtibu8  et  amici8  nihil  531.  Fervor  pnmu8  religionis  couBer-  tur,  532,  567.   NegligenUaB  pericnla, 

tribue  cum  sflBCulo  renuntia»,  693.Pa-  vandu»,  596.  Fervor  8piritU8  utili8,  *i-  „„/,7^   gji.            °  ® 

pentibue  ne  det  monachus  munera,  mile.m.    .        _  Otiiim  vitatdivuBHieronymuslibrii 

quia  non  pro8unt,6l6.PareDtem  suam  Matnmonium  mi^uum    perficitiir,  describendiB,  4.  Otium  fagat  vit»  in- 

clau8i9  oculieaspicitMarcuB,  618.  Pa-  157.  Malrimonium  virginale,  158,  r)52,  certitudo   41 

pentum  diversa  conditio,  6i6.  Paren-  7 13,  769,  894.  Matrimonii  U8u  Bibi  in-  otioBus  a  multiB  dsmonibus  puUt- 

tibu8etamici8quomodo8Uccurre88ine  terdicnnt  conju>?e8,  351.  inr,  55I.  otii  pericola,  570. 

animiB  naufragio,  712.  Mulicm    ^pecie  apparet  diabolus,  ZeluB  animapum,  122.  Zelus  per^e- 

Peregrinatio  divi  Hieronymi   4.  Pe-  119,   13d.  ^.^0,   575.   Mulierem   soIub  cutioue  crescit,  147.  Zelus  Beni»,  for- 

pe^riDatioue8adquidutile8,64.Pere-  yidere  reuuit  NonnuB  episcopus,  378.  nicationem   impedientie,   197.   Zeliis 

grinatio  JeroBolymitana  celebn8,164.  Mulierumconverj«atio,eliam8auguine  aanctorum  Cypriani  et  Gornelii  *  orU 

Peregrinatio  ad  sepulcra  sanctorum  junctarum,  periculoBa,  496.  Mulierum  sediUoeoquodCyprianutCarlbaginMn 

martyrum,  180.  Peregrinatio  ad  tem-  aspectom  fugit  AfBeniuB,  511,  564.  A  everteret,  et  CorieliuB  Romam.  347. 

plnm  «ancti  Cyn,   192.   Peregrinalio  raemoria  etiam  muheriB  tiraet,  t6t(/.  Zelos  falBue  apoftasiam   causat,  542. 

8pirituali8,  626.     ^.       ^  ^  ^          ,  Cum  muliere  conyere^  Zelum  animarum  auadel  aDgelus,648. 

Profejsio  monaBtica  abolet  peccata,  654,  659,  660.  Mulierum  fuLra  omnibus  ^elo  perBonam  mercatoriB  induit  mo- 

68.  ProfeeBio  noD  prodcBt  neghgenti,  nece88aria,  692.   693.  Muliereb  fiigit  nachus,  ut  alios  lucrifaciat,  834  Zelo 

426.  .      A»     .  K.  ^^^^^"'^^^''^'"''^•^^^^"^^^''^"'P^r  sanctuBJoanneBBaptiBtaoralprore- 

Propo8ili8anctu8Antoniu8aBguabi-  quadraginta    annoB  videre    non   est  ductione  errantium!  842.  Zelaa  contra 

*I^/ ^®"coo' ?f  Propo8ita  boua  mana  passus  abbaa  JoanncB,  739,  741.  Mu-  haBreticos  laudatuB.  906. 

statue,  683.  Propositi  flrmitaBretinen-  lieriB  Bpectro  decipitur  monachu8,742. 

^%'^^^'.  ,    .  ..       „Q  D        •       !f"l'^r*nl^hi!r'«Ri""'  baptizare  re-   dqmINICA  VI   POST  EPIPHANIAM. 

Proprietarius  punitur,  533.  Proprie-    nuit  monachuB,  864. 

tas  vitanda,  546.  Proprietarium  affli-  Novitii  per  trieonium,  120.  Novilii  Exemplo  Malchi   ftanctaB  Hieronj- 

gunt  caneB  et  aved,  5S1.  Morluu»  s*aB-  disBoluli  aimisBiooem  differt  Baoctue  mu8    ad    perfectionem   incitatur,  5. 

culo  non   ex?pectat  teBtamenta.  582.  PachomiuB  utiliter,128.  Novitii  debent  Exempla  piorum  eequitur  Antonios, 

ProprietatiB  amor  afUigit  monachum,  ad  infantiam  reverli,543.Novitiorum  36.  Exemplo  EliaB  se  ezBtimulat  Ban- 

584.  probatio,  545.   VcBteB  eorum  Beqne-  ctus  AntoniuB,  38.  Exempli  vis,  117, 

Recta  anima  quaenam  sit,  41.  etrqntur,  t6t£f.  NovitiuBinonachuBex-  121,    242.    Exempli    Decessitas.   119. 

Regulam  ab  angelo  accipitBanctuB  hortalione  jiivalur,  548.  Cur  probetur  Exemplum   convers®   meretricis  fe- 

PachomiuB,  116, 120.  Regulam  ab  an-  ante  iugreBsum,  t6tW.  NovitiuB  fervo-  quuntur  aliee,  202.  Exempla  peccao- 

gelo  accipit  sanctus  Poethumius,  236.  rem  primum  couservet,  596.  Novitii  tium  non8equenda,ttmi/e,  589.  Exem- 

legulsB  imbecillioribus  accommodan-  prsecipue  Bint  obedientes,  619.  Novitii  plo  praBeas  antequam  doce&e,  592. 

dae,  737.  quanaoc|ue8enumiu  virtutibusduces,  Fides  et  crucis  Bignnm  murus  in- 

ReligioBae  vitaB  preestantia.  15,  279.  632.  PatientemnovitiumpolaturHnge-  expugnabilis,  39.  Fidem  robomt  Bao- 

ReligioBi  quam  strenue  diabolo  repn-  Iub,  ibid.  Novitii  vii»itandi,  634.  Novi-  cti  Antonii  praedicatio,  53.  Fidesmi- 

gnent,  46.   Religio  peccata  prsBlerita  tiatus  fervoremcon8erva,683.Novitii8  rnculiB  firmatur,  t^tcf.,  et56.  Fides  et 

abluit,  52.Religio8U8vaguBlaugueBcit,  obBunt  colloquia  saBcnlana»  910.  traditio  cuBtodienda,  59.   Fides  viva 

at  |)i8ce8  extra  aquam,  58.  Religiosus  NuptiaB  eeptem  diebus  a  quibuBdam  maleficla  curat ;  item  vita  sincera,  66 

cogitet  8e  primum  inchoare,  59.  Reli-  celebrantur,150.  Nuplias  fugit  sanctus  Fidem  suis  commendat  sanctas  Anto- 

g[io8i  status  in  utroque  sexu  excellen-  MacariuB,  228.  NuptiaB  filii  regis,  262.  nios  et  traditiones,  72.  Fidem  negtt 

tia,  66.  Religiosa  cc  nversio  bapiisuio  Peri^evcraudum  in  bono,  4i.PerBe-  Proterii  famolus,  156.  Fidem  exponit 

simiiiB,68.  ReligioBorum  victus,  vesti-  veraconBtanterin  ccBptiB.  589,  «imtVe,  sanctns  Barlaamns  sancto   Josaphat 

tuB,  habitatio,  etc.  Ab  au^elo  prcBscri-  ibid.  Persevera  in  ceUa,  612.  254.  Fidei  Bumma,  ibid,^  et  290.  Fidei 

buntur,  120.  ReligioBae  vitae  exercita-  SterilitaB  sanatur,  831.  Sterilitas  et  lumen  Buscipitur  aflUoregis,  257.  Fi- 

tio,  angelicae  vitae  imitatio,  242,  243,  pestis  prtcdicitur.  852.  de6ChriBtihauriturexEvaDgeUo,S59. 

245.  ReligioBi  mortis  praBCODes,  25i.  T,r\\€iK'in  k    tit   nrkcrr  r*Dir>u4MTA\#  Fidei  dcclaratio,  etfideimysterianon 

ReligioniB  fals»  varia  geucra,  255.  Re-  DO^Jl^^l^A  IH   PObl  LPII  HANIAM.  gcrutanda,  285.  Fidem   discit  sancU 

ligioBse  vitae  Bublimitas  unde  colliga-  Adorationes  pturimas  quotidie  Deo  Eugenia  ex  Epistolis  sancti  Pauli,  349. 

tur,  580.  RehgioBum  C[uid  efficiat,  601.  offert  Simeou,  853.  Fidem  igni^  nrobat,  871.  FidcBprpva 

ReligiosaB  vitffi  securitiis  praB  saBculari,  DivitumconBideratioqnaliBeBsede-  similis  columoae  foligiDOse,  893.  Fi- 

611.  AngeloB  imilanlur  religiosi,  ibid.  beat,  188.  dem  suadet  viro  malier  ut  DeoChri- 

Religioso   velut  in  exllio  yivendumy  Inferni  timorejayatup  sanctusHie*  sUanorum  fenepet,  9l9. 


cv  mDEX  00NCI0NAT0RIU8.  cvi 

DOMINICA  r,EPTUAGESIM.E.  DOMIN!CA  QUINQUAGESINLE.  353.  Gul«  imperRl  8tnctn«,  558.  Gula 

.      ...        f.  . .                  ,      j ^  iDceDdium   est  vitiorum,  570.   bula 

Apo.tate  moDachigiui    ho.tes,  33.  „.t";^ ,"""  °*"  °  °"'  '^"^"'  ''*  e'iam  cibo  propo.ito  vioceDUa.    572. 

Aposuita  pumlnr,  542   Corrigilur  et  °'Ser.'8aDatur.  212.  CiECum  Did,-  !;'"*ifrS!^7°°1iffi  V^  dllmwl.T 

liberatur  a  dttinoDe.  tbid.  Apo.taLa-  ,„„,„  ,„i,,„.  Aninnina   Kn  nionachifi,  6J7,  665.  Oula  aowatur, 

ruai  pes.imum  iDgeDium  734.AP0.-  ""pT..ruU Chri.ti mem'or  aab.tiaeD-  ?"?"?  "J* '"'T,'  ^Sra-ToJnunu. 

tau.  corripit  d«mon,  903.  n^  ^jborum  .uadet,  U5.  PaMioDi.  ?"  «,.?^i  ?«i   n,',!^»?  .v»^P  S 

Bl.gendee  vit»  perfectioDi.  incum-  £,  ;  jj   ^g„„    „„^40.  Pachomiu.  f*'^!'^''"^ '"''•  0^°"- ^JY.' 1  .,\^« 

bit  divu.  Hieronymu.,  5.  Electio  ex  .ipe  "gpina.  nndi.  pedibu.  incede-  1^^"' .TJ^V^O 

utero  matns,  170.  Electio  quid,  277,  u^f  ../(                     ^  ui  Tiucalur,  770. 

278.  Eieclio  slatus  sollicilam  habet  ^»*^' *^^-  Jejuuialongadivi  Aieronymi,6.Je- 

Euphrosynam,  3^.  De  eleclione  vitaB  dOMINICA  I  QUADRAGES1M.E.  J""!^^  «^  ^f*»"»  ?nU  "tai^.Hn^npa  ^?" 

deliberatio,  646,  647.  Eligitur  divini-  tonins  coutra  carnis  tentationeB,  SJ. 

iu8  in  abbatem  PachomiuB,  736.  Abstinenlia     monachorum    etiam  3s.Jejunimanentmartyreaadxxxdie9 

Mercedem  accipit  nou  laborans,  634.  «Bgrotorum,  6.  Abstinentia  inter  de-  217.  Jejuuio  iufirmandus  hoslisdonie- 

OperaturmanibusBanclusAntoniu»,  licias  re?,  iOS.  Abrttinentia  Simeonis  slicus,  timile,  569.  Jejunii  severilas, 

36.  Opera  bona  non  differenda,  195.  Stylit»,  170.  Abstiueuliae  bona,  402.  570,  571.  Jejunium  fornicatiouis  ten- 

Opud  bonum  detegens,  a  dfiemonio  Quomodo  acquiratur,  493.  Abstinen-  tationem  vincit,  577.  Jejuuiomodera- 

vexatur,  197.  Opus  servile    in  festis  tiae  austehlag,  568,569,  570.  tionem  adhibe,  601.  Jejunium  quale 

agens  noo  ditatur,  292   Operum  ma-  Austeritas  vitfle  divi  Hieronyml,  6  ;  dflemonem  Ifletificat,  603.Jejunia  Ion;?a 

nuum  necessitas  ;  pensum  quotidia-  Palflemonis,  115 ;  Mooacborum  anti-  quorumdam   mooachorum,  606,  723, 

num,  551.0peraudum  manibus  mona-  ouorum,  283;  Josaphat,  331,  333  ;  Isi-  734.  Jejnoiis  prolixis  monachum  cor- 

cho,583.0pu8orationicoDJuugendum  dori,  709  ;  Evagrii,  qui  ante  in  deli-  pus  exinanire  oportei,  758. 

584.  Opus  leve  el  continuum  prsestat  ciis,  764.    Austeritas    monasiica   ex  Quadragesimae  exacta   observatio, 

graviquodcitoabrumpitur,583.0pera  Veteri  Testamento  asseriiur,  850.  383.  QuadragesimflB  Dominica  primi 

bona  10  occulto  facienda,  592.  Opera  Avaritia  affinemio8equitur,24.Avari  monachi  communicant.  383.  Quadra- 

bonavitiatindiBcretio.596.  Inopera-  tinea  infecunda,  81.  Avaritifle   fetor,  gesimfle  exacta  observaiio    in   cibii 

iioneait  vicissitudo,  <6u{.Opu8mona-  t6ic/.  Ab  avaro  quomodo  exiorqueoda  igne  non  cociis,  721,  723.  Quadragc- 

chi  quale,  601.  Operari  renuens  non  eleemo8yna,l89.  Avarumsauatreddi-  Bimas  xxviii  sine  cibo   iraosegii  Si- 

comedat,  603.  Operibus  propriis  ne  iio  pecuoiae,  194.  Avari  semper  pau-  meoo,  849. 

fidaB,608.Opu8bonumnonrelinquen-  peres,    284.  Avara  virgo  coelestibus  Quadraginta  noctibus  siai  mona- 

dum,  ob  vanam  gloriam,  «imtVe,  615.  upibus  excidit,  711.  Avaritia  Banaiur  chus  inter  spinas  ei  non  doriDii,584. 

Opera   boua  absconde,  simife,   628.  astu,  712.  Avari,   gulosi,  invidi,  qui-  Tentationibus   carnis  impuijrnatur 

Opera  iriplicis  generis  hominum,6:i5.  bus  similes,  766.    Avari   frumenium  divus  Hieronvmus  ;  rcmedia  adhibet, 

Visio  de  eis,  ibU.  Opera  tria  honora-  ein  unt  putrescere,  768.  6.  Tentationibus  repugnautem  conso- 

biliaapudmonacho8,649.0perabona  Diabolus  impugoat  varie  eaDCtum  laiur  Deus,  ibid.  Teotatioues  iJtudiiB 

diveraimode  coDsideraniur.  717.  Anlonium,  37,  38,  39.   Diaboli  appa-  vincuntur,  ibid.  Tentationes  diaboli 

Prflemio  eleemo.^ynae  privatur  ava-  reniis  formse,  42.  Minas  ejus  et  poUi-  paiitur  Banctu^  Anionius,  37,  49.  Ora- 

ru8,194.  Prttmiisinvitatur  Josaphat,  citationes  conlemne,  t6td.,  ui  passer  tione  eas  Buperai,  ibid.  Tentatioues 

pceniB  terretur,  265.  a  Ghriato  irretitus,  ibid.  Echo  procu-  viucensin  Spiritu  roboratur,  39.1en- 

Viiis  ex  ore  sancii  EphraBm  infan-  rai,i6W.  Diabolus  prflBcipue  odit  mo-  laiio,  vel  ad  gloriam,  vel  ad  pceDam, 

iis,  167.  nachos  ei  virgines,  42.  Ejus  techuflB,  44.  TeniationeB  diaboli  ui  vicerit  san- 

Vocati  molti,  pauci  elect»,  132.  ibid.  Diaboli  deceptiones,  42.  Diversa  ctus  Antoniua,  46.  Tentatione  libera- 

Vocaiio   periculose  deseritur,  94.  ejus  nequitia,  ibid.  Diaboli  viresChri-  iur  qui  in  memoriam  Onuphni  sacn- 

Fugiens   velut  fumus  efferiur,   ibid.  sliadventufraclae,  43.  Ejus  imbecilli-  ficat,  eleemosynam  dat,  thus   offert, 

Vocaiionem  deseruni  quidam,  126.  inp,  ibid.  Diabolum   fugai  crux,  45.  Pater  noster  reciiat,  103,  lOS.TenJa- 

nOMlvirA  QPYAniTQTMJ?  Diaboli  vultus  iruces,  souiiuB  horridi,  tiones  varias  patitur  Josaphai,    332. 

DUM1WII.A  ^LXAULblMiE.  ^^  Diaboli  teoiationes  utviceritsan-  TentatioDes  suas  deleguDt  moDiales 

Discendi  ardor,  610.  ctus  ADiODiu8.46.DiHbolu9iD8putaiu8  abbatiBSflB,  355.  TenteiioniB  diabolicaj 

Disiractiooes  orautis,  opus  dsBiDO-  evauescit,  46.  Diabolo  vires  miDistrai  graviiat,369.TeDiatioDe8  MariCB -*lgy- 

niB,  508.  Distractionum  fuga,  610.  inertia,  46.  Eum  vincit  laetitia  apiri-  ptiacae  per  annos  septemdecim,  388. 

DivitiflB  sancti  Aniocii,  36.  Divitia-  iualis,  47.  Daemoniacam    sanai  Jesu  Ad  teniaudum  paraii  dflemoneB  aogeli 

rum  obtantu  ientaidiaboluBBaocturo  nomen,  48.  Daemooiacus  liberatur  a  ad  succurrendum,   495.  TenlationeB 

Aoionium,di8coarffenteoobjecto,39.  Bancto  Antonio,  50.  Diaboli  fetorem  variaiB  diaboli  videi  Pachomius,  50o. 

Evanescii  discuB,  ibid.  Divitias  con-  solussentitsancius  Antoniu8,52.  D»-  Tentatum  ne  despiciaa,  ne  et  tu  ten- 

temnens  non  praBstat  quid  mngnum,  moniacum  liberai  crux,  56.  Daemo-  ieris,  520.  Tentationes  superai  oratio, 

40.  Divitias  el  aurum  offeri  diabolus  nibuB  omnibusnon  aequaliB  nequitiae  531.  Tentatos  consolare,  573.  Teiila- 

Baucto  AntoDio,  46.DivitiaB  corcoDve-  Kradus,  65.  Diaboluscur  uocei  cumsit  lio  uiilis,  574.  ResistenB  forliter  libe- 

nianiRomaniBpraBSuiibus,  97.DiviteB  alligatus,  65.    Diaboli    odium   eludii  ratur,   t6id.  TeDiatioDes  aperieDdfle, 

quid  coDsiderare  debeaoi,  188.Diviti8  coDslaoiia  fidelium,  113.  DflBmou  ob-  574.  Eas  revelaos  liberatur,  575.  Teo- 

epuloDi8mi8eriae,261.  Diviiiae  paren-  muieacii  PachomiopraB8enie,114.Dia-  taliB  adesi  angelus,  575.   ResiBlenliaB 

tclaBque  non  juvant,  273.   Divitias  in  bolitentalione8vari8BetmachinaB,ll8.  fructus,  tW.  Tentaiionem  carnis  su- 


eiiam  vesilbuB  reIictlB,666.  Diviiia»  ut  jutus,  postea  crucis  signo  et  orationa   utilitas,  585,  586.  Tenlaiio  ignis  sub- 

amicis  congregei  virgo,  ipsa  opibuB  roboratur,    157.    Diaboli    praestigiaB.    levanda,  587.TeniaiionumdiaboIiva- 

coBleBlibus  excidit,  711.  Quae  deinde  171 ;  blandiliaB,  172.  A  daemonio  libe-    rieias,  586.  TentatoB  roborai  jnferoi 

astu  ab    avaritia  reduciiur  a  Bancto  ratur  currens  ad  cellam  Vitadii,  198,    memoria,   i^trf.  TeuiatioDis  belium 

Macario,  712.  DaemoDes  egredienteanimadecorpo-   fraogit  palienlia,  587,  590.    TeDlaiio 

Verbum  Del  utiliier  audit  panctus  re,  suam  eaoperaqufleruDi,  200.  Dia-   vafra  diaboli,  588.  TeDtatio  Don  te  a 

AnioniuB,  36.  Verba  arguta  sancti  An-  boli  defectio,  255.  Invidia    in  homi-    loco  tuo  removeat,  589.  Tentaiio  parii 

tonii  ad  philoBophos,  54, 55.  Verbi  Dei  nem,  ibid.  Diabolum  liberandumim-    coronam,590.Teniatioquibu8dam  uil- 

8iudio8U8Abrahameremital44.Verba  pie    docet    Ori^enes,   537.     Diaboli    lis^aliis  nociva,599.Tentati.»n«mdia- 

patriarchae  de  aclibus  sanctorum  Pa-  vexationes  sustinentes  noo  sout  cod-   boli  varia  femioa,  599.  Teniaiionibus 

trum,  et  eleemosynaB  cultoribus,  191.  temnendi,555.  Dlabolus  laetatur  lapeu    dupliciter  urgemur,  timHe^  611,  612. 

In  verbis  verum  ama,  non  verbum,  hominum,  556.  Daemooes  a  philoso-   Tentationesquomodo  vincendiiB,619. 

206.  Verba  pia  ruminata faciuat  Chri-  phis  immissos  croce  et  oraiiona  fugai   Tentatio  semper  timenda,  8?0-TeDln- 

8iianum,217.  VerboDeietiam  non  in-  sanclus  Antonius,  ibid.  Diaboli  cou-    tioniBignepercoctu8durat,«imi/e^26. 

tellecio  uieDdum,  578.  Verbi  Dei  an-  Bistorium,  580.DiaboIumoratioDe  Bia-   Teutaium  curai  prudenlia,  637.  Ten- 

diiio  etlam  sola,    uiilis,  fiwi/e,  606,  tit  Publius  monachu8,650.D»monum    talos  tueniur  augeli,  638.   Tentatu. 

679.  Verba  BaBcularium  adBpiritualia  variajdiffereuti8B,eadem  e89entia.72n.    Denm  invocet,  657.  Teniatus  Beniorie 

Irahe,  609.  S«colaria  andiens  dormlt,  DaBmonum  variaB  apparitionea,   722.    prudeniia  Banaiur,  666.  Intenialioni 

ibid.  Verbnm  Dei  cor  emollit,  638.  Juxta  daBmouiB  templum  Biatuii  cel-   sursum  aspice,  ibid.  TentatumdeBp- 

Verba  BflBcuIaria  notunt  loqui  duae  lam  Thalelaeus  monacbus,  855.             ciene  tentaior  ipse,  672.  Teniaiione, 

conjugatae,  667.  Verba  pia  continen-  Gulosa  furtl  cogiiatio  vlncitur,494.    quibuBdam  a  diabolo,  aliis  a  •eipBis- 

iiam  Buadeni,  774.Verba  absque  bona  Gula   quando  oastiganda,  509,  510.    676.Teniatn8a  dffmonede8parai.7S2 

YiU,  panis  sine  8ale,  766.  Gal9  ianiatio ;  remediam,  vicioria,   Teuiaiio  humiliiaiem  parii,  t6td.  Teu 


CTTI 

taiionrs  alterius    covit  JoaDnes,  et 
curat,  140. 
VitaB  iDstitata  Taria,  851. 

DOMINICA  H  QUADRAGESIMiE. 

Bentitado  vili  pretio  comparatur, 
40.  Beatitudiaein  dat  patieutia,  102. 
BeatitudiDis  epe  malrem  solatursau- 
ctusSimeon,  \12.  BeatitudiDis  adum- 
bratio,  205.  Beatitudiuis  descriptio, 
220,  223.  Beatitudo  in  quo  cousistat, 
258.  Beatitudinis  preeludium,  oratio, 
2M8.  Beatitudiuis  media  tria,  562. 

Gloriam  Domioi  videt  sanctas  Pa- 
chomius  oculis  corporeis,  135.  Glorio- 
Rus  coBlum  intrat  sanctua  Simeon,177. 
Oloria  et  spleodor  saDctse  EugeuiflB, 
3'*8.  Gloriae  coBleslis  speciea,  300. 
Gloria  ab  homiue  iQstabilis,  593  ;  fu- 
gienda,  594.  Qoi  gloriatur,  non  protc- 
gitur  a  Deo,  628.  Ut  gloriam  fugiat 
seoex  stultitiam  simulat,  670.  (iloria 
Chrysostomi  visiooe  declarata,  901. 

Visione  cGBlet*ti  recrealur  sanctus 
AutODius,39.  lo  visionibus  quid  ioqui- 
rendum,  47.  Visio  sancti  Antonii  de 
auimarum  postexitum  8tatu,52.Eju8- 
dem  de  EcclesisB  afflictiooe  ab  Arianis, 
57.  Ejusdem  de  hcBresi  Arianajl.  Vi- 
8ioabbati8de8anctoSimeone,71.Vi8io 
facit  eleemosynatoreni,  194.  Visione 
Dei  carere  pGBna  damnatorum  gravis- 
«ima,  260.  Visio  Arsenii  de  tribut  ho- 
minum  generibus  et  operibus,  506, 
635.  Visio  saDcti  Ephrsem,  636. 

EOMINICA  III   QUADRAGESIMiE. 

CoDfessioae  curatur  tarpi  cogitatio- 
ne  laborans,  216.Confe8sio  poten»  te- 
lum  contra  dsemooem,  5.'53.  Confessio 
captivam  auimam  liberat,  569.  Con- 
fessio  et  pGBuitentia  in  diviuum  nu- 
merum  pcenitentes  refert,  648. 

Coufessores  fidei  saaotus  Aulonius 
hooorat  muoeribus,  59. 

Labi  cur  permisBus  Pelrus,  268.  La- 
psus  Uuflini  el  Melani»  in  haBresim. 
43,  432.  Lapsus  semper  surgat,  516. 
Lapsu  hominumlflBlatur  diabolu8,556. 
Lap8u  monachi  exsaltat  daemon,  576, 
580.  Lapsum  erigit  charitas,  577.  La- 
psuB  difficile  corngitur,  590.  Lapsus 
paulatim  gravior,  744. 

Mutus  fit  sacrilegus  adulter  xl 
annis,  175.  Mutus,  surdus,  aridus 
sanatur,  214.  Mutus  est  extra  psal- 
modiam  Mooachus,  905. 

DOMINICA  IV  QUADRAGESIMiE. 

Benedictiooera  petit  demisBO  capite 
sanctus  Aatouius,  53.  Beoedicto  oleo 
«aDaturdflBmoDiaca,  127.  Beoedictum 
paoem  averuatur  d»mon,  128.  Bene- 
dictiouifl  sacerdotalis  magoum  benefi- 
ciom  ceoset  Simeoo.  851. 

Divitibus  quomodo  eleemosyoa 
extorquenda,  189. 

Haereditaa  opuleuta  pauperibusdu- 
lur,  H5.  HaBreditatisi  aviditas  perdit 
monachum,588.  HaBreditas  cum  mer- 
cede  pauperibus  datur,  602. 

Hoapiteasuscipit  sanctus  Antonius, 
48.  Hospitalitas  converdioneuiuausat, 
114.  Hospilis  arrogantin.  H5.Ho8pita- 
htaslaudata,  140.  Hospitale  prima  iu- 
«tituit  Fabiola,  398.  Ho^pitalitaa  insi- 
ff°i«»  atque  ingrati  hospitesdocentur, 
493.  Hoi*pites  quomodo  suscipieudi, 
508.  Hospitibus  famulantur  Novitii, 
545.Uospitalita8  imperfectum  scanda- 
jizat,604.Ho?pitalila8  nulli  sitpcanda- 
lo,  607.  Hospitalitasalacris  sit,  «imiVe, 
614.  Jejunium  eolvit,  ibid.  lu  Hoapile 
suscipitur  Chrl8tu8,  615.  Hoppitalitas 
commendatur  arbore  divinitus  iuclina 
ta,6l5.Ho8pitali8domuBrontilatorum, 
112.   Ho8pe8    excipitur   etiamsi  per 


INDICaBS  IN  VITA8  PATRUM. 

tricnninm  manere  velit,  713.Hocpita- 
litatis  coateulio,  710.  Hoepiles  quo- 
modo  admittendi,  736.  Hosiiitalitas 
ej^re}<ia,7o9.Ho$pilalita4m')nachorum 
758,  759.  HospitalitaliexHrceiidaBtres 
panes  divinitus  puppeditantur,  770. 
Hospites  excipitMelauia  xxxvii  auuis, 
773.  Hospitalitatis  mepce-»,  pueri  a 
mortepr8Bservatio,805.Hospitumcura 
viris  mansuetis  commeudatur,  8;;^. 
UoApitalitatis  merce»,  frumentnm  et 
oleum  indeficiens,  832.  HospitHlitatis 
sectator  divinitus  reOcitur,  866.  Ho- 
spitalitas  Tbeodoti  putriarchsB,  870. 
Hospitalitas  Jo.innis  monachi  ctiam 
in  bestias,  918. 

Liberalilas  divi  Hicroujmi,  3.  Libe- 
ralitassanctiAutonii,  36.  Liberalitatis 
certamen,  180.  Liberaiitas  mouachi 
cella.'^  suas  aliis  dantis,  550. 

Officia  et  pia  opera  Petri  telonearii 
qui  se  vendi  curarat,  190. 

Palatium  struitur  in  cobIo  per  clee- 
musyoam  hic  datam,  194. 

Providenti®  Oei  conflde,  584.  Pro- 
videntia  Dei  circa  eleemosynam,  184. 
Provideutia  a  Ptolemceo  mouacho 
De^atur,  dsmone  suggereute,  734. 

Vana  gloria  privat  mercede,  270. 
VanfiB  gloriaB  remedium,  335.  Vanam 
gloriam  uon  fugieotes  vapuiaiit,  539. 
Vanagloria  laboraos  a  dsBmone  corri- 
pilur,  542.  Ob  vanam  gloriam  opus 
beouuj  ne  derelinquas,  6l5.  Vanseglo- 
ri(P  conflictus  cum  humilitatc,  619. 
VansB  fflorifiB  re^istitur  viriliter,  724. 
Venaise  jubelPetrusteloneariuset 
pretium  dari  pauperibus,  190.  Veudit 
se  ad  eleemosynas  dandas  sauctus  Se- 
rapion,  l^l.  Mimos  Graecos  quibus 
veudituseratconverlit,  ibid.,  761,762. 

D0.V1INICA  DE  PASSIONE. 

CalumniflB  affligunt  sanctum  Hiero- 
nymum,  7.  Calumnias  patitur  bene 
agens,  197.  Calumniatorum  chartae 
exurebat  Constantinus,  ibiff.  Calum- 
niam  patieuter  fort  monachus,  515. 
QufiB  struxit  calumniam  cruciatur, 
tbiU.  Calumuiam  eustinentem  liberat 
rei^uscitatus,  t')50.  Galumnia  morlem 
afl^ert  eam  sustinenti  et  iuferenti, 
737.  Calumniam  passus  exspectetDei 
judicium,  779. 

FugiendfiB  femiufiB,  98.  Fugam  in 
persecutione  cur  capessant  pii,  249. 
Fuge,  tace,  quiesce,  528.  Fuga  homi- 
uum  ulilis,  564,  593,  632. 

Impiorum  miseria,  302. 

Tnjuri*  remittendfiB,  3.30.  lujuria- 
rum  tolerautia  frangitviresdsemouis, 
498.  Injuriam  omoem  peccato  tuo  im- 
puta,  51.1.  Boneficiis  eam  remunernre, 
tbid.  Injuriarum  perpessioportacoeli, 
ibid.^  059.  lojuria  et  laus  non  mutent 
monachum,  530.  lojariaperfectiouem 
mooacbi  probat,  592.  lujuriam  et  op- 
propria  patieuter  perfer,  596,  597. 
Injurias  et  verbera  sustinet  iunoxius, 
623,  624.TQJuriarumpRtieatiao5tcndit 
veruui  mooachum,  o31.  lujuriantibue 
quidam  dat  mercedcm,  059.  hijuriis 
lacessituradolescensAthenasintranp, 
et  vexatur  ab  omnibus,  063.  Injuriis 
ne  movearis,  simiie  desiatua,  683.  Fn- 
jurifiB  virtutie  occasio  8uut,  668.  Ad 
injuriam  sis  inseusibilis  ut  lapis.t^u/. 
Injurias  ab  eo  qaem  curarat,  et  op- 
probria  fert  Eulogius,  673,  674.  lu- 
juriarum  et  iraB  memordiabolus,  910. 

Peccata  objiciunt  sancto  Antonio 
dfiBmoDcs,  52.  Peccati  origo  unde,  65. 
Peccatadimittunlurinterveutusancti 
Onuphrii,  103, 105.  Peccata  e  charta 
delentur,  159, 160.  Peccata  omnia  ap- 
penduulur  iu  staterujudicii,  189.Pec- 
cata  cleri  tegil  Gonstantinus,  197. 
PeccAta  etiam  pubJica  judicare  ooli, 


cmi 

202.  Peccata  videnB^poBoiteDtiam  non 
vides;  itaque  aliom  oe  judica,  2^2. 
Peccatum  deletur  quod  verecundia 
celabat,  204.  Peccatom  a  Macario  per- 

fietratum  fugat  leoues  familiarej(,  2:)0. 
n  peccatum  lapsus  periculosuf,  268. 
Peccati  preiium  iu  media  civitate  ex- 
uritThai8,374.Peccatricii»  Marise  iEgy- 
otiacflB  vita  per  annos  septemdecim, 
o86,  392.  Peccator  peccatoram  auget 
sarciu&m,    506.  Peccata    tua    magig 
^eosa  quam  aliena,520.  Peccataetiam 
evia  in  sanciis   hic  puoiuntur,  555. 
^eccala  morbis  retauduntur,586.Pec- 
cnta  aliena  ne  judice^,   .594.  Ea  te^e, 
595.  Tua  deflc,  <6i'/.Peccatoranimab- 
dus  el  poeuiteus  recipieudu8,594.  Pec- 
cata  alieoa  minue,  propria  aggrava, 
^OO.Peccataquomodointreotanimaai, 
6l2.PeccantiumcflBcita8,  t^td.  Peccati 
odium  necessarium,  613.  Peccatorem 
te  taato  ma^^is  aguosee8,quauto magij 
Dcoappropiaquaf,624.  Peccati  perse- 
verantianociva,635.PeccatoraagelQm 
contri8tat639.PeccatoremfornicariDm 
compuogit  sacra  leciio,  640.  Peceata 
omoia  superat  misericordia  Dei,  648. 
676, 677.  Peccati  fetorem  horreot  ao- 
geli,  657.  Peccata  sua  videns  dod  videt 
proximi,  658.  Peccatainjariarum  cau- 
ssB,  668.  Peccati  proprii  coD8ideratio 
utilis,  671.  Peccatons  staltitia,  onas 
aggravaotis,  6S1.  Peecata  Dode  orian- 
tor,  682.  Peccatum  occaMo  cooversio- 
ois,  718.  Peccali  conscius  eacrifican} 
cancro  corripitur  ^anatur,  724.  Pecca- 
tnm  alicnum  porta,  890.  (lonvertitur 
fornicatoreo  facto,  t6td.Peccata  alie- 
na  divinitusnovit  Stylita,90l.Peccata 
remisoa  latroni  poBniteoti  Daotiat  ao- 
gelus,  904. 

Viiia  io  aliis  corrigit  KaDctoB  An- 
tonius,  58.  Vitiorum  curationem  om- 
oibus  6uadet,t6tW.  Vitiam  virtuti  cal- 
car  addit,  377.  Vitia  paulatim  exBtir- 
paoda,  590. 

DOMINICA  PALMARUM. 


PauperumpaterFloreDtiuSjlO.Pao- 
pere  Eiiaegnitrex  diven,  26.  Paupe- 
ribus  distribaootar  qufle  SDpersaot  ex 
labore  mauuum,  117.  Pauperibosdi»- 
tribuilur  opuleota  heeredita8,145.PaQ- 

feribuscibum  erogat  saDctaa  Stylites, 
71.Paoperidataraureacrucieula,180. 
Pdupere-'  dominossuos  vocat  saocias 
Joannee  Eleemosynarius,  181.  Plas- 
quam  viimd  alit  quotidie,  ibid.  Paupe- 
rem  sua  veste  induit,  182.  lo  paopcre 
Christum  recogooecit,  183.  F^uperes 
visitat,  193.  Pauper  moritur  qaiplari- 
ma  panperibus  dedit,  203.  Pauper 
henigne  a  pio  principe8U8cipitar,248. 
Qui  cooeilio  ipsom  priocipem  juvat, 
249.  Pauperes  feraot  io  coBlam  taa» 
diyitia8,276.  Pauperibus  vestes  distri- 
buit  Josaphat,  331.  Pauperibasomnia 
8ua  dat  Pelagia,379.  Paupertas  voIud- 
taria,  animfiB  requies,  526.  Panperes 
ne  defrauda,  535.  Paupertas  Arsenii, 
582.Pauperta8incaodidataDima8,583. 
£]a  est  tbesaurus  monacbl,  ibid.  Pau- 
perlatis  amor  recusat  eleemosynas. 
583.  Pauperum  curator  Deus,  ibid. 
584.Paupertatem  suam  solatur  pauper 
iotuitu  alieo»  miseriae,  591.  Paaper- 
tatis  toleraotiacoelum  promeretar,667 
Pauperes  et  eBgroti  gemma  suot  8uni- 
mi  pretii,  717.  Pauperum  et  orphauo- 
rum  cura,  799.  Pauper  flngeos  »e 
moriuum,  vere  moritur,  ibid.  A  Ja- 
cobo  monacho  $>usciUitur,  ibid.  Pau- 
perum  amor,  863. 

DOMINICA  PASCHiB. 

Pietatis  exercitia,  ot  vl6itHttoup^ 
sanctarum  reliquiarum,  4.  Pieiiiiis 
ezercltlaiDmoDasierinvir^iDnm,  352. 


a 


C«                                                         INDBX  OONdONATORnJS.  cx 

ResurrecUonem  quomodo  iEgTpUi       Nominin  celebritalem  aflferl  sancto  ▼erans  in  fealiB  853  Opalio  moFtnnm 

,injijbi|enl  73.  Reaurrectio  quiJMt,  AutoniocoustauBvicloriateutaliooum  leval  874    Orati^^^^ 

2oy.  Del  justitia  sme  ea  coustare  ue-  39.Nominuminlibrovitajcon9criplio,  m.                                       penculo, 

quit,  i6i^  Resurfrentiumprimilia»  qua  testim.uuum  est  yirlutiB,  4r,.  Nomen,  PealmuB  daemonem  fuir&t  119  P^al- 

Semrr  a Vau^^^^           Ke.urgeLdum  sanct.  Autonii  ubique  celebre  quia  mos  aEv%~ 

semper  a  lapau,  669.  mundumcontempBit.  60.NomenMani.  ctus  PachoraiuB.  12i.  PBallit  diabolus, 

DOMINICA  IN  ALBIS.  chaei  unde  desumplum,   09.   Nomen  149  Pnallendi  moa  ab  auffelo  praBscri- 

Consortia  nociva  fuge,  m,  Booa  g'.>"cilial  virgmitas,  72.  Nomen  Bancli  ptuB,  543.  Psalmorum  DavidiBTructus, 

sectarp,  ibvf.  Consortia  bouorum  uli-  ^'"'eonis  ceryam  «istit,  173.  Nomen  801.  PBallit  semper  monachuB  die  ac 

lia,  605.  ililP®''*^^"'  ^^^^  ""'^»^»  inscribebatur,  nocte,  893.  Paalmorum  medilatiouem 

Paxd         ^ -      -  «OQ  .         .   .              _- 

semper 

concilient, 

saiutiB,  603.Pax  praefertut  viiBB  BUBie-        ----•.-;■  ;^.-~  .-  ..-e- - — ^- 

rae,  657.  Pacis  oscuiuni  fratri  daturus,  *"*'  *fl  ^ralio  fnprat  caterva»  daemo-  CognitioDei  operationeapprobatnr» 

eum  a  mortuis  excitat,  865.  ""™7  *"  Oratio  fout^in  impetrat.  ibid.  55.  Cognitio  Dei  ex  rebus  creatis,  281- 

l-JOMINTrA  II   POQT  PAQPHA  ^«\I«;      P'-^!^'^^.'**^-^*^^^^^  CoguitioBuiquieleetBolitudineKf.ne- 

DO.MINIGA  II  POST  PASCHA.  gmem  curar,  i6id.  Oratio  revelat  abB-  ralur,  565.  Cognoscil  absentia  Banclus 

AmorDeiomnibuB  pr8eponitur,124.  condita,  52.  Oraudo,  iion  miperando  Antonios,  51. 

Amor  a  diabolo  excitatur.  156.  Amor  «anant  saucti,  5".  Oratio  cum  labore  Persecutionem   Arianorum    coulra 

fralernuBpQBnitentiamBuadetproalio,  mauuum,  66.  Oratione  Banant  saucti,  EccIeBiampr»videt  sanctus  AntooiuB. 

et  veniamimpetrat,  495.  AmorDeidat  ChristuB  impcrio,  71.  Orationes  san-  57.   I^ersecutione  tyrannorum   crevit 

conBtantiametsuffererentiam,  «mi/^  ctorum  juvautorationes  fldelium,  92.  Eccleaia,  113.  Persequitur  monachoB 

669.  OralioniB  matutiuae  hora,  lo3.  Oratio-  rex  ludiae,  244. 

Animam  proamico  quando  quis  po-  Qft»  triginta  sex  in  mt»uaBterio  saucti  nAiiiMTr  a*  nvxsrvvnrkCTipc 

nat,  5S0.  Animam  pouere  pro  fratre  Pachomii  ab  ani^elo  praBBcriptffi,  120.  uoftilJNiLA  l^W^llLCOSTKb. 

quidBit.577.Animampro  proximopo-  Orat  pro  dyscohs  monachis  Bauctns  Animae  naturalis  puritas  fonB  virtu- 

nit  patieuB.  633.  Pachomius,  126.   Oratio  perBeverans  tum.  41.  Animarectaqu8B8it,t6td.Cu- 

Pastor  ovium  sanctus  Simeoo  Styli.  etiam  in  IffiAo  a  Berpenle,  136.  Oratio-  fltodiam  omnem  adhioe  anima),  ibid, 

ta,  170.  Pastor  bonos,  267.  nis  vis  contra  dsmoupm.  149.  Oratio  AnimffitranquillitaspreBenBmajeBta- 

DOMINICA  IH  POST  PASCHA  pulchra  sancti  Simeonia.  172.  Oratio-  tiAindicium,45.Anim8e  curaadhiben- 

i^      .          ,                            '      *  nibuB  vivens  juvatur  qufle   pro  ipso  da.  47.  Animarum  poH  exitum  atatum 

MunduscoBlocomparatusparvuBeBt.  quasi  mortuo  fiebant,  192.  Orationou  videt  sauctus  AntoniuB,  52.  Animaoi 

t,A   t?n     :    ^"''   "Sf   ,"^  ""''"^^^^*»  exauditur  Bcmper  eu  modo  quo  vi?,  Ammonia  incoBlum  videlvehidauctu* 

^y;  £*"*9*  «J»^*»  271.  Inc,m8tantia,  l93.0rationi  vacataBsiduequiMatrem  Autoniua,  51.   Animam   exeuntem  e 

i«>j//.MundiamatorumBtultitiapulchre  Dei  curatorem  elegil,  196.  Oratio  pro  corpore  qninam  ad  se  trahere  conen- 

2?o  VrV?!'    A  *  ?I*-.?*"°"'  vauilas,  meretriclbuB  eas  a  libidine  revocat,  tur,  68.  Anima  Onuphril  angelorum 

2f/»,d5i.Mundoaddictiinmortui8ha-  igg.   Oratioui  vacanB  tit  ditior,  202.  couceutu  iu  ccelum  defertur,  lOa.Ani- 


"*/ .^5-  ^"°£>/«f aa  contemptuB  in  pro  Jopaphat,  292  Oratio  Josaphat  ad  ctorum  Buffragiifl  juvat  sanctuB  Joan- 

nobili  divite,  604.  Mundo  illudunt  mo-  beum,  300.  Oratio  morientis  Barlaam,  nes  Eleemosynarius,  1 92.  Animae  egre- 

nacnii,  Basculanbus  mundus,  656,  721.  330.  Oratione  et  psalmis  monetur  aan-  dienti  decorpored«moneBoccurruut, 

Mundumabnepratmercator.757.Mun-  cla  Eugenia,  34i.Oratio8anct»Euge-  sua  in  eaopern  qo«renle»»,  200.  Aui- 

domortuuBquiB,  7b2.MundumfugienB  Dise  prosternit  templum  Dian»,  348.  mam  Joannis  ad  ccBlum  ducit  eleemo- 

^'£P?  l?  «remum  fugit,  916.  Oratio  et  eleemoByoaB  prolem  impe-  syua,  2(^.  Animam  patria  juvat  ora- 

iriBlia  bona  ;  mala,  603.  trant,  363.  Oral  elevata  in  aere  Pancta  tione  Josaphat, et  jejuoio,327.  Anime 

DOMINICA  IV  POST  PASCHA.  Maria  iEgyptiaca,  385.  Orautes  vexat  pulchritudo,  377.  Animam  peregrini 

CootemptUB  diaboIuB  evanescit  46  daemon,  5u8.  Oratio  teotationeBsupe-  deducuot   Michael  et  Gabriel,    656. 

732.ContemptuBetiauiminimimanda-  rat,  531.  Orarequomodo  semper  pos-  Animae  et  meretricis  apologos,  650. 

tipericulo8u8.134.Contemptummundi  *^^'   •*^-  Oraliones  crebraB,  breves,  Animasjustoruiuetdamnatorumvidet 

quaB8uadeant,212.ContemptuBmundi  longioribuB praBleruntur,  544.  Terti»,  Antoniu8.675.Animamqu«maculent, 

unde   oriatur,   245.  Contemptum  sui  Sextae,    NonaB,    horarum,    myBteria,  681.Auimarum  millelucrum,714.Ani- 

amat8enex,6i61.Contemptu8Miicariu8  '^'^*  Oratio  insigniB  vere  poBuitentiB  masjustaB  et  damnataa  videtsanctus 

verba  aedificationis  dicit,  laudatua  ta-  ^^°^  iacrvmiB,  581.  Orationi  opus  con-  AutoniuB,  729.  Anima  non  facile  capi- 

cet,  669.                          *  jiinge.  5^4.  Ad  orationem  etiam  dia-  tor  niai  seusuum  aperiat  portas,  796. 

T...t:t:..  n»;  «:..^  .^>.» ^^a: lioliia  AToilat.  606.  OmLinnia  nAraPVA.  Anirnnriim  ftiirii  in  cnmmuni  nAric.iiln 


restituit.  503.  Patientiae  asBuesce  mi-  tio  Buperiorisavertit  aBubdilopericu-  hpirituum  diacrctio  a  Deo  petcuda, 

nora  perferendo   514.  Patientia  erira  ^^^^  ^^^-  ^ratio  phantasjja  explorat,  42,  45.  Spirituum   bonorum   a  uiiilt^ 

infirmum,  523.  Patiens  labor  viri?am  ^*^^-  ^ratio  sistit  Bolem,   649.  Oratio  discretio,  45.  SpirituB  BanctuB  ignis 

florere  facit,542.  Patientia  francit  ten-  *i^tit  diabolum,  650.  Orationis  perse-  specie  Bacrificium  circumdat,  159. Spi- 

tationifl  bellumi  587.  Patientia  etiam  ^^rantia  efficax,  651.  Oratione  aquare  rituB  Banctu8quoBfugiat,57n.  Quomo- 

Bolitario  neccssaria    589  Eludit  ten-  puteo  aBcendit.  t6tcf.  Oratio  de  nocte,  do  redeat.  581.  Spiritus  sauctuB  quos 

Ulionem.590.Paiientiaejicitur(laBmon  662.  Ignisex  ore  orantium.  i6irf.  Ora-  deserat,  611.  Spiritum  sanctum  quid 

ab  obieBBa  622.  Patieotiam  et  silen-  ^^'^^^  conseutiat  actus,  657.  Oratione  acccrBat,  645.  Spiritus  sancti  pretio- 

tium  quomodo  dices,  624.  Patientia  pellenda  cogitatio  mala,  660.  Oratio  sum  vasOIympias,  780.  SpirituBBan- 

humiliB  Bolvit  virtutem  "inimici   630  pbantasma  pellit,  721.  Orationes  plu-  ctus  adest  misBae  tempore,   837,  872, 

PatientiaetprudenBdiBBimuIatioitHrf!  rimae  monachorum,  727  SenUngenta»  997. 

fitmlVer^rtttiK^^^^  ^"eriUeMu1:fiSS  m  E  DOMINICA  I  POST  PENTECOSTEN. 

Patieritia  Benifl  admiranda,  631,  632.  nocte.  731.0ratioab3gue  vilaboucsta  Eleemosyuam  nt  faciat,   servit  Za- 

Patieutem  Bolatur  angelu8.'t6t</.  Pa-  ^^^  similis*  766.  Oratio  injnste  accu-  charias,  180.  Eloemosyoam  facie  non 

tienter  furtum  furens  salvatur  632.  «ati,  778.  Exauditur,  t6t(/.  Oraiio  bel-  ex  tuo,   182.  Eleemosyoa  praBcipitnr 

Patientiae  gradus,  659,  668.       *  l^m  avertit,  SOO.Orat  remotus  ab  aliis  dari  petentibus,  etiam  ornatia  auro, 

nrwnxstnk  tr  n/^o-r  n « oo.i  t  Snbbas,  801.  Oratiouis  rituf.  ibid  ,  ei  t6t</. kleemosyna oliva coronata appa* 

DUMllNK.A  V   POST  PASCHA.  802.Fontem  producit  orBtio.tWd.Ora-  ret,  182.  Eleemosyna  insignis  datnr 

EcBtasia  Siaoi  orantis,  614.  Eostasis  tionis  instantia,  817.  Oratio  ne  facile  naoclero,   183.  EleemoBynaa  defhiu- 

Silvani,  644.  interrompatur,  843^  844.  Oratio  pene-  dantcs  diTinitiis  agniti,  184.  Eleeino- 


coti                                                       INDICBS  m  VITAS  PATBUM.  cxn 

8ynamultiplicatbona,i6id.Eleemo8y-  \n  ea  apparet,  ibid,  EucharisU»  efife-  DOMINICA  V  POST  PKNTBC08TEN. 

uarum  thcsaurus  auferlur  ;  redditur,  clus,  270.  Eurtiarislia  vere  est  corpus  CoQYicia  deemonum,   66.  CouTjtiis 

184.  Eleemosyna  magna   patriarcha),  Chrioti,  uoii  hgura,  636.  Cur  suh  spe-  appetitur  nepos  patriarchfle,  qui  aoi- 

188.  Kleemosyna  ut  a  divitibus  emuu-  cie  paci?,   ibid.   Refrigeral  tpulalos,  mumejus  sedatetconvitiatoriprestat 

genda,  189.  Eleemosyna  avari  et  im-  638.  Eucharistiacarualibus  cibi»  prae-  beneficium,  187.  Conviitium  perferre 

mesericordis  Petri  telonearii  ei  pro-  milteudn,  715.  Ejusrarus  usus  proisti-  qufienam  Buadeant,  199.  Contumeliam 

dest,  189.  Postea  fit  iu^^iguis  eleemo-  gias  causat,  720.  Fictio  detegitur  715.  pati  pr6eclarum,629.  Contumeliam  to- 

aynator»  ibid.  Eleemosynae  uomine  Eucharistiam  Marcus  ab  aogelo  acci-  [erans  hominem   nequam    coDvertit, 

data  pauperi  veste  Christus  indutus  pit,  725.  Eucharistia  integra  maneus  757,758.Contumelianon  matatarmo- 

apparet,  190.  Petrusj[ubet  se  vendi  et  ollam  ferventem  refrigerat :  boiretici  uachus,  813. 

pretium  dari  paupenbus,  ibid,  Elee-  panis  reaolvitur,  869.  In   lutum  pro-  Diacooi  dignitas,  623. 

mosynam  quse  coosiderationes  sua-  jecta    Eucharistia    fulget,   600.   For-  Examen  quotidianum,  50. 

deaut,  191.  Eleemosyuam   persuadet  nicarius  Bacrificanscaucrocorripitor,  Exercitatio  atbietarum,  100.  Ezer- 

Evaugehum,  191.  Venditideoseipsum  724.  citia  eremitarum,  100.  Ezercitatio  re- 

Banctus  Serapion,  ibtd.  Eleemos^nas       Jactaotinm  fuge,  593.  ligiosa  angelicffi  vitse  imitatio,  242, 

facienti  multi  bona  oiTerunt,  192  .blee-       Luxurite  furor,  6.  LuxurisD  spiritum  243,  245.  Exercitia  pia  sanclae  Euphrt- 

mo8yuatorinvitusTroilu8a;grotat,193.  letra  specie  videt  sauctus  Aulouius,  gjflp^  35i.Exercitia  et  solitudo  in  Qua- 

Visio  facit  eum  ('lepmo8yuatorem,lP4.  37.  Liixuria  arrogantia)    coines,  110.  dragesima,  383.   Eiercitium    matuti- 


remuueralio.i6iV/.Eleeiuo8yu£efructu8  da,  533.  Luxurise  inllammatio  pcBoa  353. 

ingens :  ditatur  orphauus,  196.  Eiee-  est  gravioris  peccati,  551.  Luxurifie  Hfieresim  indicat  fetor,  131. 

mosyoam  danti  vel  iuvito  aDeoreddi-  impoteutiaetiam  in  senibus  vivit,57S.  Ir&e  tyrannis  superanda,  41.   Irtm 

tnr,  199.  EleemoBynaJoannisanimam  Luxuria  ut  vincenda,  579.  Durum  re-  autflagitiumfrustiaquflBritseortamiD 

adcGBiumducit,  205.Eieemo8ynasuon  medium,  i6t(/.  Luxurianon  tamsupe-  sancto  Ephrem,   168.  Iram  servaus 

de  alieno,   sed   de   proprio  fac,  209.  rat  labor  quam  oratio,  580.  Luxurio-  princeps  ad  misericordiam  revocatur, 

Eleemosynabona  in  ccelum  prffimittit,  »orum  facies  apparent  nigr»  in  sacra  i99.iracundiaetcupidita8  hoBtessont, 

273.  Eleemosynffi  Philippi  patrissan-  commuuioue,  648.  Luiuriaquomodo  244.  Ira  orationem   tarbat,   289.  Ire 

ctffi  Eugeuiffi,346.  Eleemosyns  et  ora-  vinceuda,  726.Luiuriffi  fomes  curatur,  yariffi  causffi  et  modi,  512.  Ira  non  fo- 

tio  prolem  impetrant,  363.  Eleemosy-  735.    Liixuriam     avertit   visio,    763.  Htudine  sed  consortio  8Uperanda,515. 

Dffi  magoffi  Antigoni,  351.  Eieemosy-  Luxuria  et  gula  ut  viucantur,  770.  1^^  imperat  Banctus  perseverantcr, 

nas  recusant  quidam,ut  manibus  vi-  Luxuiiam  puniens  fontem   exsiccat,  553.  ira  mentem  turbat,  568.  Recon- 

ctumquffirant,583»584.Eleemosynami-  798.  Luxunoi>ffi  iosidiffi  repelluntnr,  ciliare  ante  Bomnam,  t^tVi.  Iracoiidas 

racuio  flrmatur,  616.  Eleemosyuasiue  843.  Luxuriosuslepram  contrahit,866.  Deminem  iucrepes,  570.  Iram  superat 

mensura  danda,  616.  Oanti  datur  et  LuxuriafugatSpiritum  8auctum,907.  oratio,   584.   Ira  quando  adhibeodt, 

abundat,  t^t^.  Eleemosyuffi  pretium  Luxuriam  ragit  virgo  eremum  petens,  601.  Irs  quatuormodi,  638.  Ire  caosc 

ne  facias,  715.  Eleemosynas  faciens  916.  quatuor,  modi  totidem,  667.1racundi 


debeat,  809.  Eleemosynam  et  pauper  Missamintegrampulchrecurataodiri  Judicium  de  aliis  cai  competat,  122. 

facit,  900.Ealupinos  dulcescere  facit,  patriarcha,  ^OO.Missffiet  hymui  nocte  Judicare  noli  ante  tempns,  198.  Judi- 

ibid.  Dominica,  346.  Missam  sequatur  si-  care  noli  etiam  publica  peceata,  201, 

Misericordiam,  etposteritatis  dura-  lentiuui,  570.  Miss»  temnore  Spiritus  202.  Judicare   noli   aliato,  520,599. 

tiouem  ostendit  Deue  sancto  Pacho-  sancti  prffisentia,  867,   808,  907.  Mis-  Judicium  proximi  Dco  relinqoe,  594, 

mio,  133.  Misericordia  insignis  Joan-  sam  ut  Domioica  celebret  ab  angelo  e  595. Non  judicansquietem  habet,t6t^. 

nis  Eteemosynarii  erga  impostorem  carcere  educitur  presbyter,  894.  Re-  judicii  timor,  608,  609.Ne  judices  ant 

eleemosynffi,   196.    Miaericordia    Dei  ducitur  ab  eodem,  895.  Iffidas  quemquam,  657.  Jndicinm  re- 

Buperat  omnia  delicta,  648.  PoIIutionis  origo,  665.  ctum  et  iustitia  monachi,  SK35. 

ReprehenBiosuiutiliB,  919,  520,669,  Vaoitatis  mundi  fugam   qon  Bua-  Juetus  quomodo    ut  palma  floret, 

671, 672.  Reprehende  teipsom  in  om-  deant,  124.  Vanitas  punitur,  172.  Va-  645. 

DibuB,  623.  nitatem  cao8atdatioeleemoBynffi,194.  Ordinntio  periculosa,  907. 

TeipBum  salva,  simile,  611.  Vanitas  et  instabilitas  rerum  prffisen-  Passiones  animam  obscurant,  679. 

tium,  246,  248.  Vanitas  mundi,  279,  Perfectionis  se  priL^um  Btudiosum 

DOMINICA  II  POST  PENTECOSTEN.  851.  Vauffi  gloriffi  ruina,  592.  cogitat  sanctus  Antonia8,18.  Ejos  viU 

perfecta  ad  Tirtutem  via,  35.  Perfe- 

Altare  evertere  visi  muli,  7l.Altari  DOMINICA   III    POST    PENTE-  cliouistuduit  etiamnum  puer,  36.Pe^ 

sanctificato  adstat  ao^elus,  864.  COSTEN.  fecUonis  studio  iotentus  sanctoB  Pa- 

Benignita»  Ghristi  m  buob  servoB,  chomius,   116.  Perfectlonis  stadium 

60.  Detrahentes  aversatur  sanctus  Pa-  qugg  auaserint  sancto  Ba8ilio,l64.  Her- 

Communionem  Dominico  die  ab  an-  chomiue,  123.  Detractores  odit  et  ex-  feciio  Zo8imi,382. Item  aliorum  mona- 

gelo  accipit  PaphnutiuB,  102.  Etsocii  cludit  patriarcha,  188.  Detractionem  chorum,  383.  Perfeclionis  gradus,  5i9. 

eremits,  ibid.  Communio  quotidiana,  fuge,  et  nuilum  contemnas,  519.  De-  Perfectionis  assequendffi  modus,  562, 

170.Communionegatur  nolentirecon-  tractor  fratrum  carnes  manducal,571.  5(53^  gg^,  Perfecte  mundo  renuntia,  ne 

ciliari,  187.  Communio  hebdomaderia  Detrhctiones  fuge,  607.  Detractio  pa-  aodias  a  divo  Basilio  :  Bt  sennior  esse 

Buadetur,  211.  Coinmunicant  omnes  rabola  a|ieritur,  658.  Delractor  cui  si-  tiesisti,  et  monachum  non  /'ecii/t,583. 

Dominica  prima  Qualragesimffi,  383.  milis,  ibid,  Perfectum  se  putanB,hamilietar, 626. 

Communicautium  digne  angelus  no-  Perfectionis  puncta  septem,  657.  Per- 

mina«cribit,759.CommuniomeriUet  DOMINICA   IV   POST   PENTE-  fectionem  quffi  promoveant,680.  Per- 

demerita  discernit,  524,  525.  Gaudent  COSTEN.  fectio  abbatis  Pambo,  715.  Perfectio- 

ungeli  de  ea  :  dffimones  tristanlur,  *    ,     .    oa  nia  ardor  in  sancto  Macario,724.  Per- 

ibid.  Communicantium  merita  et  de-  Labor  constanBin  aene  Antonio,ZO.  fectioni  attende,etexaminaoperatoa, 

merita  videt  Paulus  SimplMX,  640.  Vi-  Labor  uianuum  cum  Ppalmis,  66.  La-  745 

det  epiBCopus,  676.  Communicantium  borem  manuum  exercet  sanctus  Pa-  Reconciliatio  antemiBsam,  186.  Re- 

diversQs  vultus,  647,  648.  Communi-  chomius»,  121.  Laborans  diebos  Domi-  conciliari  nolenti  commonio  denega- 

cantiom  mentem  cognoscit  Eulogius,  nicisnondite8cit,202.Laborvitffiffiter-  ^^j,^  t87.  ReconciliaturprincepB.iram 

760.1mpedimeutacommouionis8ingu-  uitatis  intuitu  fit  levis,  493.  Labor  su-  remitteuB,  199. 

lis  accedentibus  prffidicit,  lAtW.  Geor-  pcrat  fornicationem,  49«i,  497.  Labo-  _^-.,.-    *   ^,  nnorv  nc>M*nr>/^i^o'ri:<u 

gius  ahbas  in  cella  manens  in  ecclesia  riosa  vestigia  numerat  angeluB,  589.  DOMINILA  vi  PObl  PIs.NTEU>STEN. 

invenUur  ut  commuoicet,  900.  Labor  virtuti  junetus  non  attenden-  Cibum  quotidie  ab  angelo  accipit 

Carnis  motuB  varii,  573.  Origo  eo-  dus,  «tmi/<».  589.  Laboranti  succurrit  sanctusOnuphriuB,  102.  Cibilautiores 

rum,  ibid.  Victoria,  675.  Carnis  con-  Deus,  649.  Laboribus  plusquam  ser-  in  Paschate,  115.  Cibam  jubeturdives 

oupiscentiffi  TiB  :  ea  non  tam  labore  monibuBopus  est  juveni,  709, 710.La-  ferre  monachiB,  239,   240,  241.  Cibo- 

quam  oratione  Buperatur,  580.  Carnis  bores  varii  monachorum,  737.  rum  delectas  fngiendu8,568.Cibi  obli- 

Btimulo  liberatur  monachuB,  864.  Retia  in  veualione  per  quadraginta  vio  ex  colloquio  8pirituali,571.  In  cibo 

Suoharistia  asservatur  in  columba  miliaria,capiuntetiamtre8monacho8,  rancido  patientia  Benia,  572.  Cibi  cod- 

oper  altare  BaBpeoBa,  156.  iDfantuIuB  qai  Bobeant  marlyriam,  585.  cupiBceDtia  domita,  o^a  lotacla  ceUM 


Gxiii  INDBX  C0NCI0NAT0RIU8.  gxit 

perambnlat,  721.  Cibi  appetitus  iopa-  Mnnascala  repeodit  sanctus  Aoto«  se  putat,  ibid,  Humilitatem  quomodo 

tiabilis  curatur,  830.  nius  beoefactoriouB,  49.MuneraBaacti  aeies  an  habeas,  t6t(/.Humilita8  imper- 

Panem  iratus  projicit  in  pauporeoi  Anloniidatsaocto  XimBUi^io^ibidMu'  turbabilis,  627.  Mysteria  revelat,  o28. 

PetruB  Telooearius,  189.   Paoem  por-  nera  reBpuuntur  ab  ofQcialibup,  181.  Humilitatis  verae  via,  629.  Opera  prse- 

rigit  ChriBtus  sanctfB  Eugeni»,   348.  Munera  a  Barlaam  reapuuutur,   284.  Btanlia,  ibid.  Solvit  virtutem  iuimici, 

Paue  abstinet  eremita  Abraham  L an-  Munera  mittuutur  pru  Ecclesia  Jero-  630.  Humilitas  iuviijiam  viucit,    633. 

nis,  Sll.PosidoniuB  xl  aonis,  761. Pa-  sol.,  288.  Muuera  monachiconsaogui-  HumllitaB  aucilise  Dei,  639.Humilia  te 

nis  coBlitUB  submiuistratur,  539.  Paoe  neiBUon  pro8UQt,6i6.  Muueradispen-  ip^um,  et  cane  inferiorem  te  sstima, 

quotidiano  donatur  divinitus  moua-  Bautur  egentibuB  mooachis,  715.  Mu-  G60.  HumilitaB  charitatiB  prsecursor, 

chuB,  744  ;  eo  privatur  negligen8,t6t(i.  nus  remitlit  ex  monachus,  873.  670,671.Cu8tosbouorumoperam,671. 

nmMiMTPA     vTi    T>nQT     OTMTRv^n  Mutuum  recuBalur  patriarchaB,  185.  Humilitas  coriari,  iWrf.  Ex  humilitate 

uuMim^A     vii    ruai     rujNiHiUU-  Mutuum  prffistans  recipit  centuplum,  diaconiofficiumexercererenuitTheo- 

°^^'  195.  Mutuumfaciledaodum,  106.  Mu-  dorus,  679,  680.    Humilitatem    parit 

Arbor  sine  fructu  bomo  sine  opere,  tuanslibenter  invenitpecuniam,  582.  tenlalio,  731.  Humilitas  stultitiam  si 

605.  Tertio  orat  antequam  eam  ioilaifibid,  mulare  docet,    738.    Ea    virgo   aliis 

Dsemoni  credendam  non  est  etiam  Mutuumpetenti  datmonachusaliuu-  sanctior,    ibid.    HumilitaB    msignis 

yera  dicenti,  43.  de  mutuatum,  918.  Gregorii  pap<fi,  907. 

Deceptionea  diaboli  varifle,  42.Deci-  Prudentia  in  verbis  eaucli  Antooii,  |xn\iivir'  a  yi  p^^qt  Di?T^i?rrkcrrpv 

piuutd«moneBafduitatevirlutum,43.  54.PrudeD8  reBinduBtriaeleemoayoa-  iJ^^^-^i^A  Ai  t^Ubl  lUJNlJjiCXJbTEN. 

Decipitur  monacbuBadffimonespecie  rii,  196.  PrudeuB  epistoia  Euphrasise  Crudelitas    sacrilega    Arianorum, 

humiiitatis,  580.  Deceptio  et  querelae  ad  imperatorem,  354.  Prudentia  ten-  57. 

damnatiB,  647.    Deceptio   miserauda  tatum  Banat,  510,  637,  666.  Exhortationom  efficacia,  124. 

monachi,  661.Decipitmonachum8u-  nnuiMir-A  iy  DncT  TJFVTurnQTWM  Grati»  Dei  efficacia,    121.   Grati» 

perbumdiabolusfalsaSalvatorisspe-  DUMIJN11.A  IX  FUbl  FblNTlLL.UbllL«.  jjei  uccessitas,  574,  693.    Gratia  Dei 

cie,  733.  Deceptio  Abramii  diceutis  se  LacrymarumSilvani  copiaexhumi-  specie  virginis  apparet,   591.  Grati» 

a  Deo  ordiuatum  presbyterum,  769.  litate,  528.  Lacrymas,  quod  nuilus  se  Dei  booa  aseribenda,  766. 

liaereticoBetBchismaticoacitatsan-  accedat,  fuudit  patriarcha,  181.    La-  Latro  adcolumnam  StylitsequaBiad 

ctuB  AntoniuB,  SS.Hsereticorum sermo  crymffi  et  compuuctio concioue  Nonni  aBylum  fugit,  1 37.  Moritur,  174.  Latro 

serpeute  deterior,  ibid.  Elemeota  iu-  epiBcopi  audita,  377,  378.  Lacrymatur  visione  converBUB  fit  monachuB,  446. 

gemiscunt  contra  h8ere8im,t6i«i.  Hffi-  assidue  sauctus  Arseuius,   524,   565.  Latro   cooversus    ad  monachismum 

reticosfuge,  59, 137, 201, 598.   Hsre-  Lacryme  hio    lavaat,post     mortem  exemplo    est    virtutum :  ab    angelo 

Bim  Ariaoam  praexidet  sauctus  Auto-  uruut,  566,  567.  Lacrymarum  donum  peccata  remisBa  audit,  904. 

uius,  7l.H8ereticorum  detcBtatio,  123.  paucia  cooceBsum,  567.  Lacrymse  co-  Linguis  variis  loquitur  da)mon  per 

Libri  OrigeniB  aquis  merguntur,  t6tV/.  gitationes  malaB   superaut,  613.  La-  obBet^Bum,  97.Liuguaigneain  sancto 

Hffiresim  fetor  iudicat,  131.  Hffiretici  crymarum  virtus,  682.  Basilio,  161.  Linguffi  continentia  ne- 

impugnantur,  195.   Hffireticorum   se  Visitat  suos  sanctus  Antonius,  49.  cessuria,  567.LingofficaBto8pa8Biones 

dicit  patrem  diabolur,  212.  HffireticoB  Visitat  monachos  Paphuutiue,  99.  Vi-  frenat,  751.  Linguam  non  refreuans, 

odit  Bancta  Pauia,  411.  In  hffiresim  la-  sitat  biHautterinfirmosperhebdoma-  ubique  peregrinus   CBt,   59.  Lingun 

buntur  Ruffiuua  et  Melanii,  431, 432.  dam  patriarcha,  183.  Visitat  pauperes  accurata  custodia,  608. 

Hffiresis  malum,  499,  quia  separat  a  BauctuB  Joauue8EleemosyuariuB,139.  Lo(|uitur  Grece  miraculo    Banctus 

Deo,   ibid.    Hffireses  conteotiouibuB  Viaitandi  Novitii,  634.  Visitari    quo-  Ephrsm,  161.  Loquiin  ecclesia  vetat 

crescunt,   538.    Hffireticos  couvertit  modo  debeant  muliereB  innecessitate  patriarcha,  201.  Loqaere  nihil  donec 

charitas,  616,  771.  Hffiresim  persuadet  693.  VisitaturNathanaelaseptem  epi-  rogeris,  598.    Goquere    utilia  potius 

eloquentia,  805.  Ab    hffiresi    revocat  Bcopis,  718.  Nou  viBitandi  amicos  vo-  quam  Bublimia,  600.   Loquens  utilia 

visio  bffiretici  damnati,  868.  Hffiietici  tum,  764.  ViBitautes  fugit  Sabas,  803.  taciturnitatem  8ervat,601.  Loquentes 

cellam  Inhabitans    misere    moritur,  VisitatUB  Bffipius  a  CbriBto   Banctus  spiritualia  prffisentes  habent  angelos 

916.  Joannes  Baptista  in  speluoca,  863.  645.  Loquere  maxime  cum  iis  quibus 

Maleficia  quomodo  curanda,  66, 88.  nn\fivirA  t  pnqr  PirNTRrn<5Tirv  pro^^es^e  poBsis,  740. 

Maleficum  conauiit  Proterii  famulus,  DOMINICA  X  1  Ubl  l^hiNiifiLUJMiiW.  Sacramenta  non  contaminat  malus 

156.  Malefici  epistola  ad  diabolum,  Honorem  fagit  BanctuB   Antonins,  sacerdoB.  Simiie,  595. 

t6id.  Maleficium  a  coujugibus  abla-  48.  HonoreBquandoquemoreB  melio-  Sacriflcia  oflTert  parena  in  Josaphat 

tum,  821.  resreddunt,  127.  HonorcB  iuique  de-  nativitate,  247. 

Oracalorum  origo,  44,  functo  exhibiti  dolorem  ejusaugent,  Surdusfitadulter  Bacrileguaxi.  an- 

Phantasma    explorat    oratio,  637.  129.  Honor  cur  parentibus  debeatur,  nis,  175.  Surdum   et    mntam    cauat 

Phautasma  depellit  aquffi  benedictffi  213.  Honorem  fugit  monachus  ue  hu-  Petrus  Teloneariup,  190. 

vis,  720;  et  oratio,  7^1.    Phantasma  miIitati8Jacturamiucurrat,498.Houo-  Verba  sancti  Antonii  eale  coudjsn, 

muheris  monachumdecipit;irridetur  res  declinans  stultumse  simulat,  517.  40.  Verba  hffireticorum  serpeute  dc- 

a  dffimonibuB,  742.  Honores  fugit  Piuuphius,  547.  Houo-  tcriora,  53.  Verbaultimasancti  Auto- 

Prfficepta  Dei  imple,futurane8cru-  rabilia  tria  apud  moDacho3,649.  Ho-  nii  ad  suos,  59.  Verba  impia  noleus 

tere,  45.  Prfficepti  etiam  minimi  con-  norem  fugiunt  sancti,  833.  proferre,    martyrio  honoratur,   210. 

temptu&  periculosus,  134.Prfficeptum  Humilitas  Dionysii    mooachi,    107.  Verbaboua  audire  utile,  245.  Verbum 

humileutilitatem  aifert,628.  Prfficepti  Humilitaslacryma8ciet,12R.Diabolum  durum  nrolatumaffligitprofereotem, 

transgreBBio    locum  desolatum  facit,  superat,  129.  HumilitaB  clericumcon-  555.VerbaBeniorumoperecompIenda, 

638.  tumacem  frangit,  186.  Humilis  sermo  566.  Verbadurafuge,  568.  Verba  dura 

nrkftiTMTPA    vTTi    oncp    DT!>KiTwnr\  BuperboBsanat,  199.Sententiffihumi-  alteri  ne  dicas,  572.  Verborum  Biuce- 

DUMINILA    Vlll    PUSiT    PJLNllliLU-  ^^1^^    guQdeotes,    ibid.    Humilitas  ritalem    Bectare,    592.    VerbiB  facta 

^*'^^*  profunda  Euphrafliffi.  360.  Humiiitate  congruant,    593.    Verbum    odiosum 

Dilemmate  perstringit  sanctus  An-  dffimon  viocitur,  497,498.Humilitatem  gratiam  fugat,  596.  Verba  tua  juncta 

tonius  philoBOphoB,  55.  ne  perdat  monachuB,  jacturnm  fugit,  pint  laciymis  et  compuDctioni,   660. 

Discretio  Bpirituum  bonorum  a  ma-  498.  Humilitas  est  salns  auimffi,  499;  Verbum  etiam    leve   forid   auditum, 

Hb,  45,  58,  6o,  135;  a   Deo  petenda,  pellit  dffimonem,  501.  Humilitas  invi-  distrahit,  606. 

42,  45.  Discretio  humilis  iram  sedat,  diam6edat,5l4.Humilitati8  studiosibi  Verberat  diabolus  sanctum   Anto- 

501,  502.  Discretio  viamregiamdocet,  detrahit8enex,5l7,  Humilitas  navigii  nium,  38,  46.  Item    irauctum  Pacho- 

552.  Ea  virtutum   genitrix  et  custos  8piritua1i8guhernacuIum.5l8.HumiliB  mium,    119.    Verberare    Gaddanam 

est,  t6t^.  Ejusdefectucadit  Hero.  Se-  sermo  malos  in  melius    mutat,   519.  abbatem  vulentiB  Judffiimanus  exsic- 

ipBuminputeumprscipitat,  t6i</.  In-  Humilitas  laqueos  dffimonis  effugit,  catur,  770. 

dfiBcretuB  perit,  t6td.  Discretiouis  de-  i6tV/.,  620,  624,  627,  651,  731.  Humili-  rinviiisiirA    ttt    phqt    PiriMTi^m 

fectu8ilIu8ioneBcau8at,553.  Didcretio  lasquomodoacquiratur,  526,549.Eju8  ^^^^^«^^a   au    ru&i     rjijNiBA-u- 

Benioris,   599.   DiscretioniB  defectUB  ucto  signa,  ibid.  Humilitatis  specie 

operabona  vitiat,596.DiBcretio8ecuri  eductusmooachus.adiabolodecipitur  AdmonetConBtantinumimp.sanctuB 

BimiliB,  602.  DiscretOB  qusre  quibus  580.  HumiliB  libenter  monetur,  593.  AntoniuB,  56.  Item  judices,  57.Admo- 

tna  aperias,  605.  Humilitas  virtutum  fructus  profert,  nilio  postrema  saucti  Antonii  58,  59. 

Fntura  BoluB  DeuB  uovit,  44.  Homi-  606.  HumilitatiB  et  vans  gloriffi  con-  AdmooitioniB  utilitas,  245.  Admoueri 

nem  ea  nosse  nonjuvat,t6td.  Futura  flictus,  619.    HumilitaB  ArBenii,  621.  gaudet  humilis,  593.  AdmoneuB  alios 

quomodo  coguoBcea,  45.  Futuracou-  HumililasjaonaeBtDei,  623.  Humili-  a  UpBU  proprio  erigitur,  744.  Admo- 

tingentia  an  Bciat  dffiraon,  135,   136.  taBprimavirtuBmonachi,  623.  Humi-  nitiones   vari®     nniuB    seniB,   905. 

Fatara  probantur  ez  prfficedentibus  litas  insigniB,  625,  626.  Incendit  ds-  Admonitiones  et  inBtructionei  Biar- 

S60.  monem,626.Hamili6turqulperfectum  calli  abbatis,  908. 


cxv  INDICB8  IN  VITAS  PATRDM.                                                        cxvi 

Aspeotii8olopopulumdoceUaDctu8  fuge,  126.  Conversatiodiversamona-   corni,  272.  Mora  tempomia  proprie 

Eplira)m  etiam  laceDs,  169.  ABpectum  cborum  visioDc  moDrttraliir,  iSi.Coa-    dod  t»i  mors,  282.  Morieutem  couso- 

virorum  vilat  AlezaDdra  mouimeato  Yersatio   coeleetid,    270.  CoDversatio    liitur  patrem  Josaphut,  327.  Mort  iu 

per  duodecim  aDuoe  iDclusa,  711.  cum  magoit)  humilitatit)  ho&tis,   498.    Oraterio,  361.  Mortem  im^ietrat  aliii 

Ciedere  vuleDs  mooachum    immO'  ConverriaDdum  semper  ut  primo  die>    Euphrai»ia,  t6tc/.Murti«Judicii,iDferDi 

bilia  haeret,  902.  529.     CoDver{>atioDem     spiritualem    coDBideratio,565.  MorsverepaeDiteDli 

CatechidDiu»  baptismum  prfficedit,  sectare,  597.                                            rcvelatur,  581.  Moritur  seuez  moua- 

114.    Catechizautur  pareutes   saucli  GraLitudo  soDcti  ADtODii  erga   be-    chuslsBtusetrideus,  612.  Murtis  timor 

Aeiionii».  221,  222.  CatecUista    uiilti-  uefactores,  40.                                         io  Arseaio,  621.  Morieoti  Sisoi  appa- 

tur  a  Dl*o^    252.    Catechizatur  filius  Jesu  Domea  dejicit  doDDioDem,  46.    rcnt  saacti,  653.  Visio  de  duorum  mo- 

RfgiSj  23i.  Jesu  iiomea  daemuDiacam    sauat,  48.    rieulium  diverso  statu,  656.  Mursm> 

Corripitur  patriarcha  io  visione  a  Jesu  Domea  horreat  dffimoaes,  59.       sera  diviti»,  ibid.  Mori  proxmio  quiu- 

monachu  quem  maadarut  vcrberari,  Leprosum  fcaaat  saactus  tiasilius,    sit,  6rS.  MorsJuIiaoi  revelatur  Didy- 

191.  Correptio  maasueta,    195.  Cor-  159.  L<  prosum  et  csBcum  couepicieDS    mo,  711.  Item  Sabs,  80.K  Morscaluui- 

reptio  Dimia  Docot,  520,  577.  Corre  iaactua  Josaphat  coDtristatur,  251.       niam  sustiaeutiB  et  iufereDti#,  737. 

ptioDis  utilitns,  631.  r\f\\ti\!trk    viv    orkCT    DTTMTrpn     Mortuum  se  ob  eleemosynam  fiogeLs 

CradeliUs  JudfiBorum,  207,  209.  UOMlMi.A  XlV    PObT    PUiJNlLLU-    gu^citatur,799.MoriturSimeoD»iaiido 

Curaturem  elegit  orphauus  DeiMa-  bicJN.                              ^i^^   Mors  misera  monachi,   hsretici 

trem,  196.  Corporis  decoretroburpostjejuDia    celiam  iDhabitantis,  916.  A  morte  li- 

Docetur  a  Deo  saoctus  AntoDios,52.  insaDct')  ADtoDio,40,60.  Curpora  cod-    beraasiofaotes,  ab   iis  pericuio   ia- 

DoctiiuflB  evaugelicue  vis,   50.  Docere  diuutifigyptii ;  mortuusmeosisadhi-    troDum  eximitur,  911. 

ut  poi»siBalios,pa8sioue8carDiedomH,  beut,  73.  Corpora  iutegra  Barlaamet       Novissimorum  memoria,  illecebras 

118.  Ducetur  ab  aogelo   sanctus  Po-  Josaphat  pot^t  mortem  suavitsimum    carDisvinciti»auctus  Aotoaius,  37.No- 

Bthumius,  233.    Doctriua  pia  quibus  emitiuut  odorem,  33».  Corpusquara-    vissimoruoi  memoriacogitationeaoo- 

susrf^ereada,  253.  Docetur  mooachus  tiooe  tractaodum,  580.  Curpus  si  fo-    ziaspellit,  118.  Nuviiisimurum  coo6i- 

abihiceveuenatasherbasdisceruefea  veas,  aoimam  deLilitas,  597,  598.  Cor-    deratio  utihs,5l6.  Novissima  couside- 

Bauis,541.Do('.triuamuDdausvirtutem  pug  afDigendum  oe  uos  oocidat,  7lO.    rata  tsedium  laboris  superaot,  589. 

retardat,  596.  Doct^os  ct  oou  faciens  Corjtud    uou  magoopere   curaodum       Plauguutcreaturia  mortem  Simeo- 

cui  ttiuiilis,  601.  Doceodum  quomodo  ubi  saoa  est  anima,  717.                         ois,  174.  Plaoctus  maffous  saocto  Si- 

et  disctiudum,  6U3.   Doclriua   divioa  Creavit  Deus  omoia  bona,  65.  Crea-    meooe  mortuo,  ibid.  Plaoctus  malris 

saoctl  KphrffiiD,    637.    Doceri    rogat  lio  homiuis,  255.    Creatur»  iudicaot    saocli  Astioais,   214.    Plaoctua  gau- 

David  a  Deo  tria,  bouitatem,  discipli-  Creaiorem,  256,  281.                                dium  parit,  524. 

uam,    et    coguitiouem,   766.     Docet  OrDalusvBriu8uattoQum,98.0rData       SepelieodirituscnmbymDiaetpsal- 

Aphraates  et  iostruit  oioucs,  Rl9.  Ecclesiffi  capiuutur  gentiles,  146.  Or-    mis,  219.  Sepelieodi  mos  apud  ^y- 

EducaatpareotesADtoDiumsumma  natus  vauus  Pelagite,  376.  Ideo  voca-    tios,  73.Sepeliri  in  templo  ao  aoims 

cura,  36.  batur  Margarita,  378.  Oroatus  oimius    prosit,  143.  Ao  obsit  malis,  ibid.  Se- 

ExhortatiopiasanctiAntooiisuadct  repreheuditur.  Simiie,  823.                    pulcri  violator  adulter,  xl.  aDDisoh- 

perfnctiooem,  40.  Exhortatioois  eSe-  Pulchritudo    externa    cui    similis,    mutuit  et  obsurduit,  195.  Sepolturs 

clu8,  47.  Exhortatioues  JoaoDis,  741,  254.  Pnlchritudoiuquietatmooachos,    m«*muris  utiiis,  iSS.Sepulcrum  viveus 

142.  E\hortaus  alios  ipse  a  lapsu  eri-  355.  Pulchritudiois  pericula,  823.         exstruijubetJoanues  Lieemosyoanas 

gitur,  744.  Exhortatio   .MacedoDii  ad  ^..^..^.^.     ^v    dact     oirMTirpn      cui  mortoo  duorumepiscoporumcor- 

Theodoretum,  831.  DOMINICA    XV    POST     PENTEGO-    poraio  medio  locum  ceduut.  lAirf.Se- 

liomicida  detegitur  resuecilato  oc-  blfciN.                             pulturasolemois  Pelagi»,  380.  Sepul- 

ciso,  818.  Homicidium  fnge.  conside-  Cooipassio  Joaunis   Eieemosyoarii    crum  paratleoMaria8ifigyptiac«,391. 

ratione  vive  Dei  imagiois,  829.  Homi-  erga  pauperes,  182,  188.  Couipdssio-    Sepultura  pii  iibsque  houore  ;  impii, 

cid»  mauusliguotur,  866.  Sulvuutur,  ois  erga  pauperes  fructus,  192.             eelebris,  646.  Sepuituradiviuituspro- 

ibid.  Homicidam  arcet  maous  arida,  Coosolatur  Deus  repugnautem  teo-    curata,655.  Sepuitura  virgioum  cum 

881.  Eam  restituit  oratio,  ibid.  Homi-  tatiouibus.  6.  Coneulatioues  respucDS    palmis  ct  ramis  olivse  et   psaimodia, 

cidium    morte    expiatur    vuluutarie  corporales,  fruitur  spiritualibus,  102.    737.SepulcrumiDcolit  muDachiis,827. 

su9ci'pta,  912.  Cousulaturafflictumappareas  iusum-    A  sepulcro  Domini  ducemPalaestio» 

Husies  sistit  oratio  virgiois  Piamuo,  nid  ganctus  Joanned  Eleeuiosyoarius,    arcet  aries,  876.  Ob  peccata,  et  maxi- 

736.IIostespellitoratio  Zeooois,  828.  1^3.  Cousolatioois  verlmEuphrosio»    me  h»resim,  t6i«/.  Admittitur  resipi- 

Latroues  couvertit  obedieotia  Pa-  ad  patrem  8Uum,366.CousolatiomuD-    icens,  ibid.  Sepulchrum  Tirgiois  vio- 

phoutii,  522.  di  aroet  consolutiooem  Dei,  645.           lens,    ab    ipsa   detioetur,   883,   884. 

Matrem  videre  000  vult  Theodorus  Defuuctus  expiqturhuDiilitaleetcoo-   Goovertitur,    ibid.    Sepaltura    cum 

rouuachus,  126.  lllafltmooacha,  ti6W.  tcmptu,   130.   Defunctis    au    prosiut    hierctici*  fugieoda,  916. 

Matris  aspectum    r.»Duit  saoctus   Si-  exaequiai,    143.    Defuuclam    matrem    T^^vfiMi/>A    tvi     oncT    PrvTFrfu 

meon,  172.  Lacrymantem  spem  aBter-  oralioue  juval  sauctus  Simeoo,  172.    I>O^NICA    XVI     POST    PE^TLLU- 

OiB  yisioois  solatur ;  quse  prae  dolore  Defunctorum    suffragia,  1^2.                                           mi!*w. 

exspirat,  ibid.  Fuous  uobiliuoi  et  oiarlyrum  quo-       Cooversio  ccBlestis  Pauli  eremits, 

Oculos  osculari  ritus  veoeratiouis,  modo  curarent  iEgypti,   56.    Repre-   20.Cooversionem  8uadetpialectio,62. 

177.  Oculurum  exacta   custodia,  555,  heuduoturi6td.Fuucilsj)ompam  vetat   CooTersio  sancti  Pachoniii  ad  fidem, 

568,  571,587,   610,  811.  Oculub  totus  gauctus  Aotooius,  59.  Fuuuscuratur    114.  (k^oversio  Theodori  aduleaceolif 

sii  mooachus,  609.  Ocuh  oleo  snoati  perviligio,  pKHlmi?,  hymois,  118,119.    124.  Couversioois  siocer»    vis,   129. 

perJoaooem  abbatem,  739.  Oculi  au-  Fuons  cnm  psalmi»!,  ramis  palmarum    Conversio  ad  Deum  8it  siucera,  143. 

ribus  tideliuie!»,  741.  et  olivarum,    124.    Fuuebris    pompa    ConvcrtitgeotileHpatientiaetchariUs 

Proxiuinm   quomodo    cnnsiderare  BiHicti  Simeoois,  174.  Fuoernm  obse-    146, 147.  Coovertere  cooalur   priBce 

debea'',  196.  Proximi  cura   habeoda,  quja  etoioribundo>libeuter  frcqucu-    pturem  et  coodiscipuloBsaoctusBaji- 

81 L  820.  tat  patriarcha,  192.                                  fius,  153,  154.    Couvernio  nierelricii 

Vulnera  gravia  a  diabolo    accipit  Mortis  tioior  viiia  fugat,  41.Mortem    per  6aoctumEphr»m,  168.  Cooverfiio 

SHuclus  Antouius,  38.  Vulnera  hone-  puani  prteUitMt  sauctus  Antouius,  58.    multorum  per8aDctumSi«jeoDem,l7l 

stant  martyrem,  67.  Moritur  prflppeotibupaogeli8,154.Mor-   Coovertit  Vitalios  multas  meretrice», 

rinnTMir-A    ttii    dhqt    uRNTPpn  tuos  mensis  adhibcDt   iEeyptii,  73.    198.  Qui  ei  alapam  dedei'at  fornicator 

UUMilNiCA   Aiii    PU&i     PiirNiJi.uu-  Morssaocti  PachomiicoDspectoaogelo  convertitur,  i6id.  Conversio  Abeoner 

^  ^*  138.  Morsmatrisexdesiderio  videudi    rejjis,  325.   Cooversio   Pelagi»,   20i, 

BeoHficia  variis  a  saocto   Aotooio  filii,  172.  Aote    murtem   triduo  orat   377,  378.  Cx^overtit  saoctu»    Nonous 


mas  cieot,  128.    Beueficium  draconi  turae,  174.  Mortua  corruit  mulier,  ve-  498.CoDversi  philosophi  diaboli  iotir- 

prffistnt  snoctns  Simeon,  173.B<»neficii  tituDi  lociun  liubitn  (JiMimulatoinffre-  miiatem  cooBiderantes,  556.Converti- 

priestandi  ansa  se  priyali  deflet  pa-  dieos,  177.  Mortiscogitatio  utilie,  200.  tur  otbilis  audita   virtute  oratioois 

triarcha,  181.   Beoefacit  coovitiatori  MorteDiJuaDniEleemoBynariodeouii-  cootra  djemooem,  650.ConversioDpm 

palriarcha,  187.    Beoefacere.  naturaB  tiat  aogelus,  203.   Morieotibus  justis  parit  uiiseria,  725,  726.  Convertit  Si- 

diviuee  imitatio,  197,  Beneficia  repeo-  oocurruiit6aucti,219.Morsquibu8lrr-  111.  ui.  multo»»  ad  8ec'>ncorreote?,^5l. 

duot  etiam  besti»,  725.  rori  sit.  249.  Piis  traositus  ad  vitam,  lovidot  diabolushomiuirelicitatem, 

CoDvoraatioiosignisDioDysiimooa-  tftii/.,  252.MortispriBrx)tuba,253,  254.  42.  lovidia  diaboli  in  hominem,  255. 

chi,  107.  Conversationem  seealarem  MorBquidBit,  259.  MorB  Bimiiis  uul-  Invidiam  sedat  humilita«,  514,  63S. 


cxvu  INDBX  OONCIONATORITO.  cxvm 

Iovidiamcurat§epulcrimemoria,631.  licl  adQlterRnUST.  Scriptorum  Alha-  DOMINICA  XIX    POST    PENTECO- 

luYidiadsBmoDiscoDtrasaDctosmona-  Dasii  laus,  873.  STEN. 

cbo8,731.Iuvidi,  avari,  gulosi,  quihus  Scripluram  sacram  etudioae  audit  Christum  ia  paupere    recogooscit 

eimilcR,  766.  ADlooiua,  37.  Scripturam  Bacram    al-  patriarcha,  183. 

LocuB  mulieribus  iuterdictus,  172.  teote  legitsaoctus   Pachomius,    ll6.  Damuatorum  pCBua gravissima,  vi- 

LocumvetituDiDODimpuDeiDgreditur  Scripturdm  sacramdiviuitus  movtUur  sioae  I)ei    carere,   260.   Dnoiuantur 

mulier,177.Locura  luum  Doadeseras,  legere  sanctus  Basiliui»,  153.  De  Scri-  niulli  monachi,et  laici  salvautur,52f. 

580,  6i2,DiBi  aaluti  obsit,  582.  Locum  ptura     optat     sermouem      saactus  Damuatio  luxurioste,  647.    Damaat» 

ue  mutes.Stmt7«,586.  Locum  ue  mu-  Ephraem ;  et  huuc  meretriz  cum  eo  animae  a  diabolo  percutiuutur,  729. 

tes.boui  specie,  5S7,  588.  Locum  gui  orditur,  168.  Scriptura  sacra  dflBmo-  Ecclesiuai  frequeiilat  Aatouiu8,36. 

dimisit,  periit,  588.  Locus   mutaadus  ues  fugat,507.Scripturarum  uotitiam  Ecclesia  r.revit  persccutioae  tyrauao- 

iu  tribus  ca8ibu8,i6iV/.  Loci  stabilitas  coafert  humilitas,  550.  rum,  li3.Ecclesifie  sauctse  descriptio, 

perficitmoaachum,589.Alocotuoaoa  213.  Eztra  Ecciesiam  aou  est    salus, 

te  divellat  teutatio,  589.  Locl  mutatio  ^    ,^,,^  ^    ^xr,tT  t^/^om    r^r^Mmr./^ri  868. 

nocet,590.Simt7ifl,  tW</.  Locumbeue  DOMINICA  XVIII  POST    PENTE(.0-  jucaruatio  Christi  a  saucto    Auto- 

operaado  serva,  605.  SriiiN.  jjj^j  praBdicatur,  54.  lucaruatio  Chri- 

Morbus  loa^iordiviBaRilii,5.Morbi  sti  vires  doemouis    fregit,    135,    136. 

graves  virjgiuis  curati,50,  5i.Morbum  Cogitatioae8turpe3utviaceadse,42,  Christi  iucaraatio,  miracula,  crucifi- 

curat  oratio,  Sl.Morbos  saaaatsaacti  ^lO.Cogitatioaibusaostris  se  coofor-  xio,  256,  257. 

Doa  imperaado,  sed  oraado,57.  Mor-  matd8emou,46.Cogitatioae3  fralribus  Salutem  tuamcura,et  virtute8,aoa 

bus  patieater  toleratus  meritum  auget  revelaadse,  41,5^6.  Cogi^atioues  malae  autem  ea  quee  tecum  uou  auferes  mo- 

i36.Morborumcausamqu8BritsaactU8  aovissimorum  cogitatione  peiluotur,  rieuf,  41.  Salutis  cura  sit  magua,  47. 

Josaphat,  251.  Morbas  varios    sanat  il8.  Cogitaliouem  turpem  causat  io-  SalutisviamiuvestigatsaactusStylita 

Euphrasia,  358,  359.  Morbo  laborans  obedieutia,  215.  Cogitatioue»  noi>tras  iTO.Salutem  aCfert  oratio,boaam  mor- 

alios  curat,  555.  Morbi  utiles,  si  pa-  uumerat  Deu8,287.Cogitalioni8  turpis  tem  impetraus,  iQB.Sfllutf^m  virorum 

tieater  tolereatur,562.lD  morboteuet  revalatio  daemoaem  eaervat,494.  Co-  de  coilis  curaut  saucti,    223.   Salutis 

seuez  rigorem  abdtiaeatia3,572.Morbo  gitatioues  malfle  dum   iuvitia  coutiu-  dilatio  pericuIosa,258.  Saluti  studere 

lepree  laborans  nou  acceptat  eleemo-  guat,corona8pariuut,516.0peratioae  diftirileiatermuudi  tumultu8,268.Sa« 

svuam,  couteatus  Deo  uutritore,  584.  fugaudGB,t6ic/.Cogitatio  turpis  oralio-  luiig  via  quee  sit,528.Salutispriocipia: 

Morbum  uoDlKvaat  pecuuios  reserva-  DeezstingueDda.53i.CogitatioDe8apK-  foge,  tace,  quiesce,  563.  Salus  prozi- 

t8B,  ibid,  Morbum  sanat  doo  pecuuia  riendfie  8eaiori,552,  573.  Cogitatioues  lui  procuraada,633,  634.Salutem  qua- 

sed  augelus,  584.  Morbi   vitia    frau-  celare  aovitiis  periculosum,  569.  Co-  tuor  pariuot,  666. 

Suat,  586.  Morbi  uon  te  angaot,t6tf/.  gitatio  mala  pellitur  oratioue  et  jeju-  Yclocitas  dflemoDis,  44. 

[orbum  optat  senez  :  dolet    se  aou  dIo,  571.  Cogitatio  est  qua?!  piclor  ;  Vcsiis  saucti  Pauli  ez  palmarumfo- 

aei^rotare,  590.  Morbo  laboranti  seni  malam  statim  rejice,574.Cogitatioaem  lijs,  16.  Vestes  moaachorum,  21,  26. 

mioistrat  aagelus,  591.  Morbum  pa-  pravam  avertit  poeu®  timor,577.  Co-  Vestcs  saucti  Autouii  cilicium  etpel- 

tieuter  fer,  i6>d.  Morbo  afQictos  cou-  gitatioDummaIarum8emiaasu£rocao-  Ws^  43, 14.  Easaccipit  saactus  Atha- 

Bolare,  634.   Eis    eerviens  jejunatori  da.578.('.oroQa  contraeas  certaotium,  nasins,  59.  Vestes  Christiaoorum  et 

praefertur,  i6id.  Morbo  laborauti  seui  t6td.  Cogitatiouum  iustabiiitas,  589.  marlyrum    quales   olim,    67.  VeBtes 

mserviens  lavaturam  vulneris  bibit ;  Cogitationestempore  evaaescuat,601.  saucti  Ouuphii,  99.Vo8ti8  moaachalis 

qoae  iu  aquam  muudam  vertitur,635.  Cogitationes  elodi  possunt,  uoa  ez-  fluzum  sistiteauguiais,  127.Vestimen- 

Morbum  curat  angelus,  655.  Morbus  cludi,  601.  Cogitatio  otiosa  quseuRm,  ta  splendidadefuucti  monachiPacho- 

cruce  sanatnr,  671.  Morbus   virtutis  602.Cogitatio  immunda  noninquinat,  miu.^  jubet  ezuri,129.  Vestes  euas  dat 

occasio,  675.  Morbum  patienter  tole-  ei  cito  rejiciatur,  604,605.  Ejus  peri-  patriurcha  pauperibu8,l82.Compeu8at 

rat  Benjamin  abbas,  ataue  aliis  SBgris  culum,605.Comprimenda,  t6ti!/.  Cogi-  eas  Deus,  t%t</.  Veste    pauperi   data 

medetur,    717.  lu    moroo  Stephauus  tationes  discerue  antequam     ezeas,  Chri6tusapparetindutu8,190.Ve8titur 

abbas  eapientissimus,  733.  Morbicur  6l0.  Abigas  malas,  6l2.Cogitationum  Chrifitus  in  pauperibus,  i6t</.    Vestis 

immittautur,766, 767.Morbos  aegligit  arandiuetumcomburitDei  timor,613.  mutatio  quid  deuotet,283.  Vestes  rc- 

austersB  vitaeamau.«,779.Morboafrecti  Cogitatiouesmalsecurnos  impugneat  cusal,  Christo  vestitus,  285.  Vestium 

cibis  prohibitis  ulantur,  829.Morbum  629.Cogitationescummole8tsB,coBlum  mouachalium  significatio,   543,    545. 

patienter  fert  Jacobusmouacbu8,838,  suspice,  637.  Cogitatio  mala  oratioue  Vestesmouachorum  vetustas  et  resar- 

839.  Morbusstudium  virtutis  uou  re-  pelleada,  660.  Cogitatiouum  turpium  cit(R,583.Vesti8  mouachorum  myste- 

tardat,  847.   Morbum    r>atienter  fert  tres  caueie,  732.  rium,608.  Vestes  qnales  deceant  mo- 

Simeon,  853.  Morbi  corporis  animum  Cordis  custodia,  611.  SimtVe,   ibid.  Dnchum,  687.  Vestem   eive    tur.icum 

firmaat,  865.   Morborum  et  casuum  Cordis  sui  quisque  jaoitor,  895.  uoam  hahet  Paphautius  lzzz  nnnii>, 

causcB,  883.  lograti    hospites    doceutur,     493.  763.  Vestit  nudum  Bisariou  suu  iuiin- 

Qiiies  animae,  prffisentis  majestatis  inftrmnq  nirat  sanclns    Antonius  tu,  ippe  interim  nudus   772.   WpIc?* 

indicium,  45.  Quieti.  amor,  563.  564,  iqiI^^^].^^^^^^^  Abraamis  postmortem  in  pretioKu..t 

565  Quietis  fructus   565.  Quies  aoa  *^U°  12?  lafiZs^^^^  836.  Ez  veriium    SimeouU    cputaclu 

Uhnr  *'i;'«fi^*'n.l^5m  ^n^iT^^J^ni  P^r  hebdomadam  JoauaesEleemosy-  speratur  subsid.um,  850.  Vestis  sarra 

labor,    586.  Quietem  qu»    pariaut.  J^^.^^^  ^g^    joflrmam   sauat   saocta  i»  »8°«  '"®*<^»  «^^- 

Euffeaia,  344.  lufirmis  ministrat  Fa-  dqMINICA  XX  POST  PENTECO- 

DOMINICA    XVII    POST  PENTECO-  'd^Slni^^l^^^^^^  ,     .    .,          ^.f  ^^' 

STEN.  if^i^^   Se  non  infirmari  senez  dolet,  ^^^^T^!^^  ^a^^uVu^:..*  ..^^  ny 

iTtiW  Tnfirminrihnfl  rnndpfiriknd^    »»07  PrffiSllgias  diabolldlSSipat  craz,l7J. 

CharilatU  ofBcia  obit  sanctu.An-  i*fli:„uoWa'io^M^^^^^^^^^^  PraisliRil  diaboUc..Ilaa.llIuminanti. 

S^^^^-h^i^-^  MSSS^^  j|..^r.sti,ia8  d.moni8  eludit  ora. 

'^St^'^!^^^^^  ^^!^;r^XZ:^i^  DOMINICAXXl  PO^  PENTECO- 

^0^  intlrDrPbindnm    BOfl     rhnrftSu  ^i^"»  Christi  8nbitIocum,674.Iufirmi8  STEN. 

fo^^^^&a^e"^^^^^^^  !litfl'ATnnl'r,fl'7i7^^^K  Debitamoaachusaesolliciteezigat, 

fratrum  errores  legit,  633.Charitas  sit  ^!,^' ^^,2  l?iJ^frJ;*J:  ^i?^^'°"°*  P*'  526.                                      ^        ^  ^ 

didcreta,  665.  Chariias  juveais  seuem  ^*®"^*^  ^^^^^^  Eulogius,  728.  Deposili  fidem  morti  praferuot  duo 

refovet  ;  deemon  id  aegre  fert,    635.  Navem  dirigit   Joannes   Eleemoe.  adolescentes,  551.  Depoeitum  reveiat 

Charitas  si  absit.austeritas  periculo-  abseup,  183.  Naufragium  forti  et  bo-  resuscithtus,  650. 

sa  est,  735.  mili  animo  perfert,  194.  Navis   perlt  Df^lictorum  annotatio,  50. 

CobIo  comparatus  mundus  parvus  ab8quegubernatore,281.  Navem  sistit  bxamen  aute  susceptionem  in  mo- 

est,  40.  infanticidium,822.C(P.litu8  vozclamat  nasterium.   170.   Examioat  seipsnm 

Masisterfit  discipulus,  9.  Magistra  mulierem  ezpelleudam,  tAie/.  Ea   ez-  Banctus  Ephrsem,  372,  373.    Ezamen 

puellarum  soror  sancli  Aatooil,    49.  pjlsa,  navis  cursum  tcnet,  883.  conscieutio;,  6il.    Purgatio,   Simiie^ 

Quifistiooe.*  curiosfiB,  131.  Quajstio-  Paralylicu  oleo  sancto  inun.la  sa-  612.  Examinaopera  tua,  an  perfectu, 

ues  euriosas  vita.  623.  natur,  211.  741. 

Scripta  sancti  EphrsBm  in  Eccleeia  Poteatiam  Christi  diabolu8  fatelur,  Furto  acquisita  etiam  perduntbene 

leguntur,  l69.ScriptaOrigeni8  h«re-  46.  parta,183.FurtiguIo8amcogiUtionein 


czix  INDICBS  IN  VITA8  PATRUtf .  czz 

tormeDtoniinexperieDliaZeDonsape-      Timor  unde  oriatur,  45.  Timor  per-    ceodit  candelam,  qutt  ardens   non 

rat,494.  Furlum  Athatiadiusdiisimu-    mauens,  hostis  iudicium,  t^.d.Timor    consumitur,  8i7. 

lando  furem  corrigit,  503,  Furautem    Dei  odio  et  gratisB  prffipoueuduB,  57.       Praesentiffi  Dei  consideratio  mere- 

Bua  juvatMacariu8,512,  631,  666.  Fu-   Timor  Domiui  virtutis  magister,  134.    tricem  convertit,  «68.  Deo  nos  cratos 

rem  tolerat  8eDex,5l2.  Furti  veniam    Timor  mortis  sitin  tequi  fuitmagnue    facit,  516.  Prae^eotis   Dei  coDsidera- 

petit  beetia,  540.  A  furto  revocat  tor-   in  sanclis,  2C0.Timor  Domiui^galutis    tione  sauutus  Ephraem  impudicam  a 

mentorummemoria,569.  Fur  nou  to-    iuitium,  549.  Timor  Dei  quomodo  ac»    se  repellit,  598. 

lerandus,  598.  Furti   restilutio   parit   (^uiratur,  563.  Ejus  utilitas,  565,  566.       PudicitisB  amor  miraculo  firmatur, 

securitatem,630.Furi8  mauibuseenex    limorem    generat    increpatio,    567.    51. 

coelumaceeptum  refert,632,  667.  Fur-   Timor  nullus  turbat  Theodorum  ab-       Puritas  naturalis  animee  fons  vir- 

tum  dete^itoratiolnnocentiiabbatis,    batem,  585.   Timor  Dei  velut  ignis    tutum,  41.    Puritas   animi    ex   facie 

768.  Furtum  fulminecastigatur,  816.    comburit  arundinetam  cogitationum,    uoscitar,  149.  Puritas  mentis  in  ser- 

Furem  redimit  captivum   Alexander   613.  mooe  quiBr(>ada,593.  Puritati  cedunt 

patriarcha,  870.  Fur  virginem    mor-       Ungueula  cur   spreverit    sanctus    serpentes,  650. 

tuam  spolians,  ab   ea  detiuetur,  nec   Antonius,  38.  Uuguentum  ex  lipsano       Virginale  conjugium  Ammoni8,7l3. 

dimittitur  nisimooachum  se  futurum   saocti  Joanuis  EleemoByn.,  205.  Item    EucharlBtii,  652.  Nebridii,  779.Cuju8- 

juret,  884.  ex  aliis  corporibas,  ibid.  dam  presbyteri,  894. 

Rationemreddere  in  morte  diffici-  Virginesetmonachosprfiecipueodit 

le,  200.  DOMINICA    XXIV    POST     PENTE-   diaboTu8,42.  Virginilatem  amplectnn- 

Kestitutio  cum  fenore,  185.  Resti-  COST£N.  tur  desponsatsD  etiam  puell»  ad  san- 

tuenti  mitescit  ignis  oratione  Simeo-       rrnn!«o;««.,,«  -♦  aA^     a  n,      ■  «ti  Autonii  conspectum,  58.Virginita- 

ni8.  816.  mnru«  i^nnaniKnu^      Dominum    tem  suadet  Theclae  sanctus  Paalus,72. 

DOMINICA  XXII    POST    PENTE-     rnum^^S^fS^  Virgine.pluresqu^^^^ 

rn<TFN  vi.^iii.inr*»iI^»o  «^«.    ®^i-  u  I  ^*^"?i*    milia  Aniciana,  t6t</.Virffinum  decem 

CObTEN.  ?rnt InThn him  f^^l'»*  diabolum   42     parabola,262.Ad  VirgiDitatem  et  mar- 

Evangelicffidoctrinae  vi8,56.Evan.    ^^"f,»*!'*^^^^^^  tyrium  hortatur  sancta  Kugenia.  347. 

gelium  spoliat  sanctum  Serapionem,    ^l^^f^ff^^.f™^^^^  Virgines  plurimas  a^gregkt   Christo 

lOl.Evangeliumetcruxtestnmentum    R[®,Jf*i^^?;''^-^';"^?!«°;?°l?<^"'»    sancU  Eugenia,    349.  Virginum  de- 

sunt  sancti  Astionis,  221.  Evangeliuiu    »."erat,  56.  Crucispotentia,  65.  Cruce    cem  millia  Ancyr».  776. 

adfidem  deducit,   259.    Evangelium    JJgQandi  mensam  mosantiquus,  115.  ^ 

vendit  monachus.  /piMm.inquii.  ver^   Jc'*"^.  P^il"^  d»monem,  119.  Sanct» 

bumvendidi  quodfubet:u  Vendeom'   >:^"<^»«  ligno  exstinctus   ignis,  435.  IN  FESTIS  ANGELORUM. 

nia,  et  da  pauperibus.  »  582.  Evange-    ^'""^  monachi  timor  Dei,   549.  Crux 

lium  vendit  Bisarion  ut  pauperi  f  uc-    P/^  ^*'^  engenda  navigautibus,  586. 

currat,  722.EvanKelii  auditio  Simeo-    ^ruce  sanatur  puer  deformalur,650.       Angelus  verus  Assyrios  percossit. 

nem  convertit,  848.Meretricem    con-    --«  ^^"^^®  appetitus  ut  vincendus,    44.  Angeli  boni  turbatam  hominis  se- 

vertit.  869.  Et  mimum,  870.  "^*  ^*^»  ^m-  Vindicare  se  volentem    dantmentem,45.  Angelisprssentibus 

Hominumoperaetgeneratriplicia,    y*"*  '^,9'*  *^*  protegit,  631.  Vindicta   moritursanctusAntonius,  59.Augelus 

506.  681.  ^^^  rehnquenda,  668.  gancti  Onuphrii  vires  instanrat.  99. 

Imaginum  nsus,  165.  Imago  sancti  Angeli  adjutores  eremitarum,  101.   A 

Simeonisinofficinis  Romse  appensa,    IN      FESTIS      BEATiE      VIRGINIS   Sanctiset  justisfamolantur,  s^u/.  An- 

ad  tutelam,  175,  850.  Imagines  hono-  MARI.^.  gelus  Custos  sanctom  Onuphrium  in 

rand».  286.  Candela  Deipar»  Virginisimaginia  ^r^'?"'^.^*^*'^*^'  *?^- ^^  *°^^??  ^^* 

Ventasodiumparitrcorreptiolerici  joanue   anachoreta  accensa.   multis  miuicodiecomrounionem  accipitsan- 

persequuntur  divum  Hieronymus   8.  mensibos  non  cousumitur.  917.  *^^1''  ^W?"»^*'  ^^*  ^^*"*  ^'^  ^^*" 

Vera  dicenti  dffimoni  ne  credas    43.  Cagt^^g      ^tegit  in  periculo.  96.  milffliAirf.Angelorumconcentuanima 

Veritas  una  m  tota  Ecclesia,  278.  Nunquam  ckptivi,  ibid,  Casmatcii  rt  "!!?''!*  Onuphrii  in  coelura  fertar,  103, 

DOMINICA    XXm     POST     PENTE-  ^ereStur  beslia,   98.  Castita.  d^mSl  J^homro^^^SS^A*^^^^^^^^^ 

COSTEN.  nium  pellit,  127.  Castitas  sancti  Abra-  ^'^o""»?'.  *20.  Ageli  animam  monachi 

LUbiJi.N.  haBeremit«,144.Castitasinconiugio,  ducuntin  coelum,130.  Angeloconspe- 

Aquam  transit  sicco  vestigio  sanc  us  ,5»  351,  ob  castitatis  amorem  BaSla  ^a^  T"^""*  sanctos  Pachomius,  138. 

Antoniu8,51.Aquamonasterii  mulie-  «riadio  confftiJirnr  qi«     i»  !:--#?»- 1:-  Angeh    praeferunt   librum    sanctum 

tes,173.  Ejusdem  oratione  aqua  impe-  cro  eius  froodescit   500     CftRtii»»  in  fl»ctiouesanctiSimeouisl7l.Angehde 

tratur  iAid.Aqua  ex   pateo    sursiim  vullu  refulget,  554.'Ea  acquiritur  per  ducant8anctumSimeoneml74.Aogeli 

ascendit  ad  orationem  servi  Dei,502.  preces  jeiunia  viffilias  t6iW  An<rAli  ductores  nostn,  200.  Angelus  mortem 

Aqua  maris  Besarionis  oratiooedul-  rucentivaiarui;  auferuut,  i^id.Casu"  deouutiat  Joanni  Eleemo8ynario,203. 

cescit,  532.  Aqnae  a  roanihusvirorum  tntja  Bnmmfi  nnat^Ai^   kv\    /^JTili  Angelus  Raphael  comitatur  eanctoni 

8nnctorumvls,635.  Aquas  fuudilpetra  vU^toriiriZi^^^^  r.Vi.ha  J  Macarium,229.AngeIu8docet8anctum 

d  TheodoBio  monacho  percuwa,  826.  cunda  Ammnn^^^^  nminm    il    J7!"  Po?thumium,  233.'Eumlran8fert,  234, 

Aqua  benedicla  maleticium  solvit,  79  ppnnpnti-  7ii  rlantut^^  .^«:.,  n  et  regulam  tradit,  236.  Angelus  diviti 

Phantasma  pellit,720.  Aqua  solidalur  «»«;  f»  m;i1  ^1,     771  ^  m  prajcipit  escasmonachis  deferre,  239, 

BeHsarioni,  649.  ^  ^^  sttaLemVrsuidet."  ^w!   k'  ^'«'"^"  'r!i"  ''°^^"  ^'"'f^' 

Odorex  corpore  morluo  sancti  Si-       lUori»  /n\  v;r«in;a    ;«w.^:^;   »  .  »    cibosperveniuntadmona8terium,240. 

Oleam    qu.d   8.gn.acet,262.  Oeum    Mari»  suffragio  lemplum   ^Kred itu?   gelnManatpedeiucujusdamhortaUm 

trertur.n&So\\*m°.'x^';n"!  ^^^^^^^^^^^^ 

doui  loco    habet   regina  Per.arum.    J?C^,*\"eu\i  LTus7e".a'  Ss;    ^rcli^lu^^lneWeVemagrd^iirt'"^^ 
852.  »«0    n«  v^«i«  v:..«;.,;-   ;.«««:!!!  spccie  juvenemaaeremumdncit,  5o/. 

RplJnnJiP«AnMnrnmnn«mnHlp«9ft      ^^^  Ue  beatflB  VirglUIS    imagme  nOU      An^«1n.  UhnPin.n  .oniii  v«ftli<n<.  nn- 


vestigia  00- 
ministrat. 


."^uuA  neueQiciu.  mttieuciuui  BoiTii,  i;f  r<»nn«»nfij    7«t  r^oa»;»i>*am  .^«:..    -i  ci  rcKUiaui  irouii,  »00.  au^viub  uitiii 

Pbantasma  pellil.720.  Aqua  «oUdatur  .na!  ff  m;.  ,  ,i;     ,,i   T/j^^J"^^^^^^^  proscipit  egcasmonacbi»  deferre,  239, 

B.Ksarioni.  6A9.             ^  Z^  b*!o  rmdemV^uidet.-IJw  k'  *°«*""=?  "r,''  """'l'  ^"'V^* 

Odorex  corpore  morluo  sancti  Si-       lUori»  /n\  v;r«in;a    ;«w.^:^;   »  .  »  cibo8perveniuntadmona8terium,240. 

meoni.  Stylit».  174.  «.ocVJf  ^a.  liu    '  65  Be"?^' Virgiu'?.  A",»»»"''  «f  *•«'"«'  '••  »'5.  63«   Au: 

Oleam    qu.d   8.gn.acet,262.  Oleum  Mari»  .uffragio  lemplum   ^Kreditu?  gelnManatpedeiucajusdamhortuIam 

trertur.ni-^nrsreoi^^m^a',^';^  ^^^^^^^^^^^^ 

doni  loco    habet   regina  Per.arum.  J?CifX\i'LTuV?e".a'  S5;  rcli^n^eWeVe^r^ ''"'-'-* 

"52.  mnQ   n^  K-«*«n.  V :..«;.,;-  :.^^^'.^1  spccie  juvenemaaeremumi 

Reliquis.anctoramqoamuliIe..J6,  ;rf„Vil^,,?f*i?Jj',?'" '?.?«?*  "*"•  Angelu.  laborio.a  .eni.  ye, 

295.nefiquiae  .ancli  Antonii  InvenW  'hSI'?,??S'^''*if.?i,\  "^^^^^  morat,589.  Angelu.  intirmo  i »^ 

61.  Reliquiae  martyrum  honoranturi,  ^''V/t^f^.V"!^'?.'."''!,'?'^?'"''''*'-  891.  AngeIia<r.untloquenlibo.  .piri- 

90.  Reliquiarum  veoeralio  et  prae.enl  °'"' "f:f,*'  I^*?,'^°.':n™.?A^5'i*'",  '"  tuiilia,  «45.  AnKeli  anJmam  peregrini 

tia  quid  efficiat,9S.ReIiqai.rumamor.  !t°'i"'„^*Ml,Um^rri''^.^  .,?.if;   "'^^^  deducDnt.  645.  Anpeli  prolegnnt  mo- 

174.  Reliquia.  wncli  capien.  punitu;  '''^r«.f^RA.?vi™lM.SI"r''°*l"'  "«cho.,  652.  Angeli  wuem  oomitan. 

ibvl.  Reliqoi»  honoranlur  p.almi.,  "^"'ii";:^!*  '!'.■?;?,"'",?„??"?'•■  lur.    657.  Horreot  neccati  fetorem, 

lampadiba».  175.  Reliquiarum  effica-  ^Tft^fr^i,'"™  "'Li^i^^^iPS^  ""d  *"■■  <*"/•  AnRelam  ca.lo<iem.  verere,  685. 

f.i.     9fiO    Ro.i/inilB   .«iHa  •TnAlnnlni.  ■  <=e'>?'S.<-.OnVer.am  aamill.t,»76.  Bea-  A  „„o.„.  M.rnn  »pj.mit«l  Hn..h..5.ll.m 


peealiariterad.'nnt,841,843.Reliqai«e   "?„.'?„'?,? ?l'"i!^l?!.?tn'l"i*„P*'"*"  eentem  deMsrit,  766.  Aagelo. sancti- 
pretioMa,  872.  gnnatara.  qaam  ip*ias  imag.ni  ac-  jg^to  «Itari  adita^  864. 


CXXI 


INDBX  IN  PROLBQOMBNA,  PILBLUDIA,  N0TATI0NB8. 


GZXII 


INDEX  IN  PROLEGOMENA, 

PR^LUDIA,  NOTATIONES. 
Plura  alia  hic  nwi  notata,  invenies  in  Onomastico. 


Abba,  id  est  pater,  Hebneo  Syro- 
que  sermoDe,  yuI 
Abenoer  in  MensBia  dicitur 'A6ev7^p, 

340. 

Abraames  Cyrensis,  859. 

Abraham  in  Syria,  150. 

Absida  quid,  232. 

Abspes,  105. 

Acaciua  BercBflB  episcopus,  Btre- 
nuuB  virtutis  athleta,  858. 

Acephali  quando  orti,  209. 

Acepsimas,  859. 

Acies,  lancem  trutin»  significat, 
209. 

Adelphius  inter  mooachos,  1007. 

Adriani  I  papae  epistola  de  Vitifl 
Patrum  explicatur,  uv. 

Advivere,  91. 

i£dificant,  pro  distribuunl,  errore 
Graece  vocisin  Palladio  lierveti,  786. 

iEgyptiorum  mos  in  fuaere,  cada- 
vera  condiunt,  mensae  adhibent,  73. 

iEgyptus  regi  solita  ab  equite  Ro* 
mano,  350. 

^thera,  pluralis  numeri,  105. 

Agens  in  rebus,  a/.,  magiBtrianus, 
1009. 

Agrestia  ligna  rudia  quibus  olim 
prsliabantur,  Afri,  232. 

AUa,  a/.,  Ailat,  87. 

Albericui  loojgus  Saleotious  Theo- 
doreti  Philothei  interprea,  838. 

Albina  duplex,  437.  —  Albina  Me- 
laniffi  Junioris  mater,  694,  698.  — 
Albina  coojux  filii  Melaniffi  senioris, 
698.  —  Albinffi  ee  purgat  sanctuB 
AugustinuB,  695. 

Albinus  pro  Albina,  698.  —  Albinus 
pontifex  ffentilis  fit  ChriBtianus,  415. 

Alexander  episcopus  Alexandrinus, 

61. 

Alexandria  iEgypti,  Magna  Ale- 
xandria  dicitur,  69. 

AlmiridenBium  civitas  in  Scythia, 
224. 

Alojsii  Lipomani  lapsus,  existi- 
mantis  ex  Palladio  paradisum  factum 
a  tvpographo,  xiv. 

Altare  eauctum,  208. 

Alypius  Tagastensis  episcopus,  694. 

Amata  ex  AmmaTaor  depravatum, 
1009. 

Amathunta  et  Amathus,  oppidum 
Cypri,  210. 

Ambrosius  Camalduleosis  est  in- 
terpres  decimi  libri  de  Vitis  Patrum, 
XLV.  —  Ambrosius  Camaldulensis  di- 
citur  Vitam  sancti  Eugenii  cons- 
cripsisse,  xli. 

Amma  nomen  appellativum,  id  est 
mater  spiritualibus,  643,  686. 

Ammon,  vei  Piammoo,  786.  — 
Ammon  monachus,  139. 

AmmoniusOrigeoista  cumsuis,446, 
785.  Ammonius  ita  parnm  curiosus, 
ut  cum  Romffi  esset,  oibii  prffitertem- 
plum  Petri  et  PauU  desideraret,  185. 

Amoris  doemon,  88. 

AmpbilochiuB  auctor  Vitffi  saocti 
Basilii,  IX,  162. 

Anastaeius  papa,  690.  Damnat  Ruf- 

finum,  422,  423.   —    Anastasius   Bi- 

bliothecariuB  interpres  Vit»  saocti 

Joanois  Eleemosyoarii,  xli.  Fecit  id 

UflBU  Nicolai  papffi,  206. 

Patrol.  LXXiy. 


Aogeli  custodes,  104. 

Aoimaliamioisteria  humaoamira- 
colose  prffistaot,  25. 

Aoimffi  quffidam  iocampo  amoBois- 
simo,  232. 

Anthropomorphitffi  hffiretici  mona- 
chi  aversabantur  Origenem,  l. 

Anthropomorphitarum  hffiresisqui- 
busdam  catholicis  objecta,  li. 

Antiochus  monachus  Laurffi  Sabffi, 
abbatis,  208. 

Antonini  lapsus.  Hieronymus  ioco 
Gennadii,  citantis,  xxi. 

Antonius  Coma  oriundus,  62.  Eius 
mors,  29,  31.  Ejus  scrlpta,  30.  Ejus 
corpussubJuslinianoimp.revelatione 
inventum,  Gl.  Sffipe  aJ  Constantinum 
de  causa  Atbanasii  scribit,  71.Dffimo- 
nibus  exprobrat,  60.  Philosophos  in- 
struit,  69.  —  Antonii  et  Pachomii  Yita 
Romanis  innoluit  ex  relatu  Petri  et 
Alexaodrinorum  sacerdotum,  32.  — 
Antonius  episcopus  Ephesinus,  690. 
—  Antonius  quidam  scriptor  Vitffi 
Simeonis  Stylitffi,  ix,  176. 

Aphraates,  859. 

Aphrodites  oppidum,  90. 

ApocrisiariuB,  legatus  Ecclesis 
negotia  tractans,  935. 

Apollinarem  nondum  damnatum 
audit  Antiochiffi  Hieronymus,  5  et6. 

Apollo  sol^  70.  — Apolio  monachus, 
141. 

Apophthegmata  Patrum  vel  anacho- 
retarum,  quandoque  hi  de  Vitis  Pa- 
trum  libri  fuere  inscripti,  v. 

Apostolffium  a  Ruffino  prsefectoma- 
gnificum  templum  exstructum,  Ruffi- 
oiana  basilica  aliter  dictum,  103. 

Appareotia  pro  apparatu,  oisisim- 
pliciter  pro  apparere  accipieodum, 
Bit,  930. 

Apriou  episcopus.  142. 

AquabeoedictaHiiarioo  maleficium 
Boivit  a  stabuio  Italici,  88.  Aqua  in  fa- 
ciem,  368.  Aqua  scativa  auffi,  238. 
Aquam  adpergere,animos aadere,362. 

Aquilius  consul,  350. 

Archisterium,  72, 

AchUria,  362. 

Ardaburius,  177. 

Argumenta  hffireticorum  contra  Vi- 
tamsancti  Autoniisolvuutur,  30,  31. 

Aries,  rex  Persarum  Darius,  68. 

Arii  hffiresis,  859. 

Ariani  ethuicorum  moribus  so  ac- 
commodaDt,  71.  Antonium  secum 
seutire  mentiuntur,  69.  —  Ariani 
idololatre,  71. 

Ariomanitffi,  69. 

Aristseneta,  87. 

Arma  contra  dffimonem,  66. 

Armaca  urbs,  vel  Armeui,  176. 

Arsacius,  416. 

Arsisius,  416. 

Artabe  mensurffi  genus  apud  iEgy- 
ptios,  207. 

Ascensus  Nili,  786. 

Asclepionhegumenusmonachorum 
pater,  231. 

Asella,  86. 

Asinus  ad  Ivram,  340. 

Asmodffius  Venereae  cohortis  prio- 
ceps,  63. 

AspitanteB  quid,  210. 

Asia  in  Perside,  232. 


ABteriuB  Bophista,  869. 

AtarbiuB  Pooti  episcopus,  789. 

Athaoasius  auctor  Vit»  Aatooii,ix, 
30  et  31.  Curooo  memioerit  Pauli,  32. 
Quaodo  Vitam  Aotooii  et^gyptiorum 
monachorum  iostitutum  Iu>mam  de- 
tolerit,  32,421.  Puer  cum  Alexaodro 
episcopo  Alexandrino  vivit,  61.  Vifli- 
tavit  ecclesias  .^Egypti  et  monachoB, 
74.  Visitat  mooasteria,  142. 

Atheoarum  epitheta,  163. 

Atheoieosium  coosuetudo  lo  reci- 
pieodis  studiosis,  663. 

Atho  moDs  hodie  habet  xxii  iosi* 
goia  mooasteria  saocti  BaBilii,  784. 

Auclor  Vitffi  Pachomii  quis,  iii.  — 
Auclores  gui  Abraham  eremitffi  me- 
mioere,  150. 

Augustious  (S.)  suspectus  Alypio, 
PioiaDO,  Albioffi,  695.  Se  purgat  Al- 
bioffi,  ibid.  Sequester  ioter  populum 
et  Pioianumy  696.  Mooachos  defeo- 
di^  33.  Suos  Hippooeoses  exeusat, 
697.  Cum  Alypio  contendit^  pat  bre- 
vi  conticitur,  697,  698. 

Aurelius  (Q.)  Memmiue  Symmachas 
martyr,  139. 

Auxentius  (8.)  in  Bithiniain  visio- 
ne  vidit  triumphura-  SimeooiB  Sty- 
litffi  ad  ccelum  euntis,  177. 

Avaritia  Maximi,  Romanorum  du- 
cis,  Gothl  fame  ad  rebeilaodum 
coacti  Buot,  400. 

B 

Babyloo,  90. 

Baisaoe,  ibid, 

Balacius  Arianus  epistolam  Aotonii 
coDBpuens  punitur,  72. 

Baptismi  materia  qu»  et  qualiB, 
936.  Baptismus  canonibus  olim  veti- 
tuB  dari  absque  patrino,  38. 

Baptizatis  recenter  vinum  et  laci- 
datum,  et  quare,  140. 

Barachesius  martyr,  860. 

BaradatUB  et  Uaradatus  idem,  ibid, 

Barlaam  et  Josaphat  historia  vera 
esse  probatur,  339. 

BarooiuB  ooo  recte  facit  Evagriom 
Pooticum  auctorem  Vitarum  Patrum, 
XVII,  XXVI.  EjuB  lapsus  ioassigoaodo 
aoooobitussaoctiPauli  primi  eremi* 
tffi,  14,  23.  Item  iu  tempore  quo  Joao- 
oes  Eleemosy  oarius  versuB  imp.Hera- 
clium  iter  iusliluit.  210.  Item  in  nu- 
merandis  aunis  Philippi  patrissancts 
Eugeniffi,349.  Item  in  tempore  auando 
Pachomius  militare  coepit,  140.  Item 
in  tempore  quo  Nicetas  patriciuB 
ecclesiffi  Alexandrinffi  thesauros  pe- 
tiit  imperatori  m  oturo  dandofia  Joaooe 
Eleemosyoario,  207. 

Basilius,  rex  Saraceoorum,  177.  — 
BasiliuB  CffiBareffi  et  Coostaotioopoli 
Btuduit,  168.  Basilii  Vita  olim  per  va- 
ria  fragmeota  descripta  et  traoslata^ 
166,  167.  Ao  AmphilochiuB  Vitffi  ejuB 
auctor,  162. 
Baateroa,  vectorium,  350. 
Bavose,  643. 

Be,  vel  Beous,  idem,  786. 
BeaooruDQ  depositio,  663. 
Beatusaliquaudoproprie,  aliiiuao- 

do  accipitur  adjective,  784. 
Bellua   hvffioam  vel   elephantem 

Bigoiflcat,  1008. 

44 


xxni 
c 

Benediclio  reram  inaDimatarum, 
89.  BeDedictioQem  hospiies  adven- 
UDtes  ad  hospiie  petuot,  104. 

BeDedicturuB  iaiperatori   Heraclio 

yroficiscenti  ad  bellum  PerBicum 
oaDues  EleemosyuariuB  a  Niceta 
deducitur,  210. 

BeDJamia  in  Nllria,  442. 

BeroBa,  97. 

Bethelia,  89. 

Bibiua  papyruB,  642. 

BiduaDas  levare  quid,  ibid. 

biliua  Vitam  Bariaam  et  Josaphat 
censet  ease  veram  historiam,  339. 

Birra  modo  pretiosam,  modo  vi- 
lem  Teatem  sigoificat,  380. 

BiBacutus  vel  hisacula  ferreum  in- 
strumeutum,  241. 

Blesiila.  401. 

Boas  serpeos  unde  dictus,  91. 

BoetiuB  RomaB  clarus,  per  caium- 
Diam  impetitus,  a  Theodorico  iater- 
flcitur,  139. 

Bouosus  Hierooymi  collactaueua, 
3.  Kjusdem  familiaris,  4.  Insignis 
monachus,  445. 

Bruchium  locus  AlexandriflB,  90. 

Brumosa  aqua,  134. 

Brumus  quid,  1099. 

Buccellatum  panem  bis  coctum  si- 
gnificat,  1007. 

Bucolia,  92. 

Buda,  stramenium  lecti,  642. 

Bulia,  sigiilum,  207. 

Bullare  pro  sigillare,  166. 

Bordo  ex  equa  et  asino,  177. 

Busiris  civitas,  67. 


Caccabate,  643. 

Cades,  89. 

CsBcus,  pulvere  ei  cella  Macarii  de- 
terso,  etaquaputei  quobiberesolitus 
erat,  macerato  illuminatur,  xiyii. 

Calculorum  usus  in  orando  anti- 
quus,785. 

CaUdiomoa,  104. 

CallgflB  olim  calceorum  loco,  232. 

CallicuIflB,  98. 

Camelauchium  quid,  373. 

Campana  statera,  207.  GampansB 
olim  dicta  tiotinnabula  gregibns  ap- 
pensa,  241. 

GancellariuB,  207. 

Candidatus  quis,  89. 

Cauthelia,  onera  asinis  imponi  so- 
liU,  935. 

Caprea  cum  leone  pugnam  iniit, 
340. 

Gaptivi  vincula  soluta,  dum  pro  eo 
tauquam  pro  mortuo  sacrum  cele- 
bratur,  209. 

Carabus,  scapha,  935. 

CaricflB,  87. 

Carricare,  id  est,  ouerare,  535. 

Gartica,  carticula,  pro  cervicali, 
643. 

GasauboDus  Dotatur,  87,  88. 

Cassianus  in  compeDdium  redautus 
exstat  QrflBce  iu  Vaticaua  bibliotbeca 
ms.fXXJLii.CassiaDiopusculaquomodo 
el  cur  ceoseaDtur  apocrypha,  li.  Cas- 
Biaoi  dillgeutes  lectores  virisaDctiBe- 
Dedictus,  Cassiodorus,  Climacus,Ber- 
uardus,  Dominicus,  Thomas,  li.  Cas- 
sianus  diversus  a  (^ollatore,  557. 

GassioJorus  existimatus  etiam  Cas- 
slani  quflBdam  opuscula  expnrgasse, 
licet  DOD  ad  plenum,  xxxi. 

Castitatis  custodia,  98.  Castitatis 
coDJugalis  exeuipla,  166.  Post  sus- 
ceptos  Ordiues,  Faulioi  et  TerasiaB, 
ibid,  Leontii  et  PlacidiuflB,  ibid.  Cas- 
titas  probatur  ignis  gestatlone  in 
veste,  390. 
Castor  episcopus.  557. 
Gauma,  id  est  calor,  641. 


INDIC3KI  IN  VITAS  PATRmi. 

CeleDdeDsis  aD  ChaloideDsis  legen- 
dom  apud  HieroDjmum,  10. 

Celia  et  ccBlum  loter  se  comparaD- 
tor,  689. 

CeDsus  imperatoris,  238. 

Cerealis  Marcellam  viduam  uxorem 
ambit,  421. 

Certatus  es,  pro  certasti,  535. 

ChalcideDsis  ao  CeledeDsis  legeo- 
dum  apud  HieroDymum,  10. 

Chalcidis  solitudo  Iocub  in  quo 
sanctus  Hieron ymus  degit,  6. 

Chalcis,  97. 

ChameuniflB,  id  est,  humicubatio- 
noe,  151,  373. 

ChAnauGei  iidem  hic  qui  Cynoce- 
pbali,  232. 

Cherubim  cum  ignea  rhompbflea, 
232. 

Chindium  vinum,  ignotum,  notum 
ChydflBum,  ex  palmulis  faclum  1009. 

Choreutrla,  quflB  et  cantabat  et 
saitabat,  380. 

Cbosroes  Persarum  rex  bis  ^gy- 
ptum  spoliat,  210. 

Chrisma  in  baptiBmo  et  post  baptis- 
mum,  164. 

Christiani  Genomaoensis  Vita,  Lxxr. 
Juvenis  convertitur,  ibid.  Eremito- 
rium  Castinetum  in  archiepiscopatu 
Turonensi  iogreditur.  ibid.  A  potu 
abstinet  in  Quadrageslma  iota  septi- 
mana,  unodie  excepto,  ibid.  In  hieme 
aquee  frigidflB  ad  collum  se  immerge- 
bat,  Lxxii.  Disclplina  ad  fractionem 
virgarum  se  excipiebat,  ibvi.  Peregri- 
nationes  ad  diversos  Sanctos  nudis 
pedibus  suscipere  statuit,  t6i(/.Dflemo- 
nem  ex  fetore  prflBsentem  perclpit, 
ibid.  Pro  amore  Stephani  laneis  tan- 
tum  induitur,  ibid,  Sub  palea  aurum 
a  quodam  reconditum  non  sinit  eum 
quietum  repausare,  ibid. 

Cristophorus  a  Castro  noster  misit 
mihi  i£gyptiorum  Patrum  sententias, 

LXXXV. 

ChromatiusHieronymofamiliaris  4. 

Chrysogonusmonacbns  Hieronymo 
familiaris,  ibid. 

CbryBostomus  Dimiumlaudatur,936 

Ciliceuses  lageoflB  ex  Cilicia,  1008. 

Cimiliarcbium,  locus  ubi  pretiosa 
templi  servabautur,  208. 

Cioercntus  dicitur  ut  pulverulen- 
tus,  643. 

Cittica  vicus,  231. 

Clericorum  gradus  diversi,  69. 

Clinius,  id  est  lecto  affixus,  400, 
415. 

Codex  Antonii,  creaturae,  663. 

Coelestius,  Pelagii  discipulus,  hflere- 
si  infamatus,  purgare  se  RomflB  pa- 
rat  apud  Innocentium,  692. 

CflBnobla  anachoretarum  Semina- 
ria,  21. 

C(BQobitic8B  vitflB  Antonius  restitu- 
tor,  64. 

Collecta,  id  est^  distributio  in  pau- 
peres,  207. 

Colobia,  id  est,  lebeta,  seu  tunicfle 
slne  manicis,  141. 

Columba  in  baptismo  et  baptisteriis 
quare,  164, 165.  Columbam  in  hume- 
ris  Basilii  sauctus  EphreBm  videt  sug- 
gerentem  coDcioDem,  169.  Petrusdia- 
coous  in  capite  sancti  Gregorii  ccri- 
bentis,  ibid. 

Commemoratorium,  Lxriii. 

Commodus  imperatormittit  Philip- 
pum  EugeuiflB  patrem  Alexandriiim, 
350. 

Communicatorias  petuut  OrigenistflB 
a  Romana  Ecclesia,  422. 

Communiouis  reverentia  tanta 
olim,  ut  qui  somniis  voIuptuoMs  in- 
quietati  essent  abstinereut,  785. 

Gonductela,  ranim,  1009. 


CXXIY 

GoDJQDximas  Jemialem^id  eitper- 
yeDimuB,  232. 

CoDopeum,  textile  teDtorium  cuU- 
cibuB  arceodis  comparatum,  936. 

GoDstaDtiouB  imperator  episcopo- 
rum  accusatiooefl  exurit,  209.  Vertit 
deorum  tempia  in  mooasteria.  858. 

Consuetudmem  pravam  abrumpen- 
dam  pulchro  exemplo  docetur,   143. 

Gonsularis,  89. 

Cousus  Deus,  87. 

Gouternans  vitula,  id  est,  trium 
annorum,  416. 

Continentia  conju^atorum  in  Ec- 
clesia,  70.  GoDtlDeDtia  religiosorum 
iu  meDsa,  quoad  visum,  i&.  Conti* 
nenlia  oculorum  in  Simeooe  Slylita, 
que  femiuam  Dunquam  posquam  ;in 
columnam  editiorem  ascendit,  nee 
matrem  quidem  aspexit,  177. 

Copadium,  id  est  pars  excisa,  642. 

Coronati  qui,  89. 

Corpora  sauctorum  incorrQpta,  88. 

Craoiom  damnati  hominiB  loqoitar 
Macario,  662.Quomodo  hoc  cum  theo- 
logorum  placitis  conveni&t,  535. 

Croces  argenteasex  collo  gestabant 
Ghristiaoi,206.Cruci8  signum  Antonio 
notum  contra  baereticcB  defenditur, 
66.  Crucis  signum,  murus,  ibid.  Cru- 
cis  ligoo  exstinguitur  igoie,  435. 

Crudelitas  persecutorum,  22,  23, 
24. 

Gulicum  morsibuB  se  Macarias  ex- 
ponit  nudus  per  sex  meases,  785. 

Curiales,  id  est  curiis  aBcripti,  642. 

Curiositatis  mortiflcatio,  86.  Curio- 
eitatis  coDtemptus  Ammonii  tantum 
templum  apostolorum,  RomsB  cum 
esset,  videre  desideraDtis,  785. 

Curium,  92. 

Cusare,  id  est  sarcire,  640. 

Cyphonismus,  23. 

Cypro  provincia  et  insala  Datos 
JoaDues  EleemosyDariuB,  205. 

Cyri  et  JoaoDis  memoria  seu  tem- 
plum  AlexandriflB,  209. 

GyriacuB  Emissenus  Palmyrmm  op- 
pidum  Persarum  ductus,  702. 

Gyrillus  AlexaadriDas,  110. 

CyrioDes  varii,  662. 


D 


Dactylorum  esus,  105. 

DaemoD  a  Cbristo  ut  passer  irreti- 
tufl  tenotur,  65.  DflemoneB  exsufDan- 
tur,  141.  Daemoues  qoidam  prioci- 
pales,  785.  Dflemones  coDtumeliis 
excipieDdi,  66. 

Dflemoniacus  sanatur,  86. 

DGemoniacflB  arae,  lxxxiv. 

Damascenus  Joannes  anctor  his- 
toriae  Barlaam  et  Josaphat,  339. 

Danae,  70. 

Darius,  86. 

Decimi  libri  de  Vitis  Patram  aue- 
tor  Joaones  Moschus,  zxxvi.  Decimi 
libri  de  Vitis  Patrum  iuterpres  est 
Ambrosius  Camaldulensis,  xlv.  iSju^- 
dem  libri  olim  interpres  fnit  prae- 
ceptor  Joanois  diaconi,  xlvi. 

Decurio,  89. 

Dedicationes  Ecclesiaram,  advoca- 
tls  etiam  remotissimis  episcopis,  cele- 
brari  solitflB,  1007. 

Defensores  EcclesiflB  castigant  bod- 
tes,  20. 

Dehabere,  id  est  indigere,  1009. 

Debonestamentum,  68. 

Deletio  annorom  xiv  in  visioDe  ob 
perversitatem  fldei,  935. 

Democritus  sibi  oculos  effodiBse  di- 

citur,  ut  melius  pbilosopharetar,  535. 

DiabolushomiueB  utpasBerestenet, 

143.  Quomodo  homiaee  evadere  pos- 

siot,  143.  Diabolaa  Christam  se  sima- 


cxxv 


IMDBX  m  PaOLBGOMBNA,  PRiBLUDIA^  NOTATIONBS. 


GZXTl 


lat,  144.  Diaboli  Tirtus  adTeDtnChristi 
debiliUta,  661. 

OiaeoDiss»  olim  baptizandas  femi- 
Das  velabaDt,  380. 

Diaoa  luoa,  70. 

Didymus  damoatus  baereseos,  784. 
OngeDista^^^l.DidymumHieroDymuB 
audit,  9. 

Dilectio  sit  cauta,  98. 

Diooysius  Eziguus  uatioDe  Scytha, 
107;  abbas  RomaDii9,108;Ejusdoctri- 
Da,  107  ;  mores,  ifjid. ;  coDversatio, 
ibid. ;  scripta,  108,  109, 110  ;  tempus, 
109,  110,  111.  iDterprea  Vitoe  saDcti 
Pachomii,  zu. 

DioscoruB  presbyter,  786. 

Diptycha  bifores  tabelloe,  380. 

Dirimari,  pro  dijudicari,  1009. 

Diaeretio  spirituum,  66. 

DiTersa  dsBmoDum  Dequitia, .  63, 
65. 

DiTitiie  iD  Ecclesia  probaods,  97. 

DomiDico  die  et  Sabbato,  aDgelus 
commuuioDem  defert  ODuphrio,  105. 

DomDus  uDde,  206. 

DoDatus  Romfie  HieroDymi  preecep* 
tor,  206. 

Dositheus  hsBreticus,  uode  Dosithei 
hflBretici,  416. 

DracoDtius  episcopus,  89. 

Dromades  cameli,  90. 

Dromedarii,  98. 

Ducalis  idem  quod  ducator,  ibid. 

Ducator  idem  quod  ductor,  2il. 

DuodeDarius  psalmorum  oumerus 
ab  aogelo  commeudatus,  142. 

DuamTir,  87. 

E 

Eccleti»  dedieatioDes  adTocatis 
etiam  remotissimisepiscopis  celebrari 
solits,  1007.  EcclesifiB  defeusorum  offl- 
cium  castigaresoDtes,207.  EcclesiflB  di- 
Titias  disce,  207.  EcclcsisB  thesauros 
mutuoaccipitim|ierator[Ieracliu8,207. 
Ecclesiae  boua  mutuo  dare  imperatori 
rei.usat  JoaoDes  EleemosyDarius,  207. 

Edessa,  97. 

Elemeota  Tisa  lugere  mortem  Abto- 
Dii,  74. 

Kleutheropolis,  87. 

EleTatio  Eucharistifle,  165. 

Elias  iu  Apeliote,  442.  Elias  eremi 
cultor,  21. 

Elladius,  alias  Palladius,  641. 

Elusa^  89. 

Embrimium,sea  Embrymium,cervi- 
cal  ez  papyro,  643. 

Eoeus,  id  est  mutus,  perculsus, 
151. 

Eaoatum,  seu  NoDum,  Alexandrifle 
Ticus,  643. 

Eatheca,  pro  arca,  207. 

Epeadytes,  86. 

EphriBmdiacoDusEdessfle,  169.TaD- 
tnm  diacoDus  fuisse  dicitur,  166.yarii 
YitflB  ejus  scriptores,  169.  Auctor  est 
YitflB  saDcti  AbrahflB  eremitfle  et  MarisB 
Deptis  ejus,  x. 

Epibats,  224. 

Epictetus  martyr  tempore  Diocle- 
tiaai,  224. 

Epidaarus,  91. 

EpiphaDias,duiCypri,paterJoaDni8 
EleemosTDarii,  205. 

Epitapbium  pro  oratiooe  (fuDebri, 
163. 

Erasmus  dod  recte  facit  ETagrium 
PoDtificum  aactoremVitarum  Patrum, 
XTii.  Erasmus  Dotatar,  96,  97. 

EroD  et  HeroD  diTersi  TideDtur,786. 

Esius,  PflBsius,  Tel  PhflBsins,  641. 

E^eophorium,  iaterula,  209. 

Eacnaristia  Doa  daada  mortuis,oec 
ia  sepulcris  coDsepelieada,  165.  Eu- 
charistiflB  eleTatio,  165.  1d  Eucha- 
ristia  miracalosepuer  osteoditur  cai- 
dam  HebrsBO,  165. 


Eacherius  La^duDeasis  presbyter 
qiifledam  Cassiaoi  opascula  aL>brevia- 
Tii,  xzz.  Ao  Cassiaoi  opera  tautum  ab- 
breTiaTcrit,an  Tero  eliam  expurgave- 
rit,  diihitnt  Barooius,  xxxi. 

Eudoxia  major  Jerosolymam  Toti 
solveodi  caiiRa  profieiscitur,  701. 

Eugeoia  virgo  et  martyr,  349.  Ejus 
pareotes,  ibid.  Diccturphilosophiam, 
tbid. 

Eugypius  presbyt»»r  Vitae  saocti  Se- 
Teriui  auctor,  lxzxiii.  —  Eugyptius 
mouachus,  110. 

Eulogiae,  heaedictiooes,  241. 

Eulysius  BostrflB  Arabum  episcopus 
io  castellum  Nusphas  re^egatus,  702. 

EuoapiuB  queritur  deprum  templa 
Tersa  io  moDasteria,  85A. 

Euphemiusioexsilium  abAoastasio 
missus,  935. 

Euphrasia  seu  Euphraxia  Tirgo, 
362. 

Eupbrosyoa  martyrNicomedieosis, 
362.  —  Euphrosyoa  Tirgo,  368. 

Eusebius  Hierooymo  familiaris,  4. 
—  Eusebins  Csesarieasis  cur  dod  me- 
mioeritPhilippimartyrispatrissaDctflB 
EugeDioB,  350.  Eusebii  Cffisarieosis 
libri  defeosioonm  pro  Origeoe  editi  a 
Ruffioo  oomioe  Pamphili  martvris, 
XXVII.  —  Eusebius  Origeoista,  446.  — 
Eusebius  anachoreta,  859.  Eusebii 
aoachoretfle  plures  et  ubi  Tixeriot, 
ibid.  Eusebii  cum  Basilio  cootentio  et 
recoociliatio,  164. 

Eusthatins  philosophus  quaeritur  a 
Basilio,  l64. 

Eustochius  ioterpres  Vitfle  saoctflB 
Pelogiae,  xli. 

EuthymiuA  Origeoista,  446. 

Evagriui«  PoDticus  Origenista,  141, 
400,  4i6,  689.  Noo  est  auctor  libri  se- 
cuodi  de  Vitia  Patrnm,  xTii.l/ibrornm 
ejns  catalot<us,  xix,  xx.  Evagrius  et 
alii  Origeoi»t<e  a  saocto  Ilirrooyoio 
notnti.  490.  A  Palladio  ejusdem  ppctfB 
laudatur,  1010.  Ejus  srripta  qufle  et 
qnalia.etinsicriptionumdepravatanim 
correptio,  1008.—  Evagrius  presbyler 
Hieronvmi  socius,  5.  Ad  RaBiUnm  io 
Cappadociam  perveoit.i^ic?.  DiTcs  do- 
minus  MarooeRS,  ibid.  Hierooymo  et 
sociis  io  eremo  oecessaria  mioistrat, 
6.  Litteras  cnrat.antiquarios  snppedi- 
tat,  ibid.  Noo  est  nuctor  libri  secuodi 
de  Vitis  Patrum,  xvi.  Quis  fnerit,  33. 
loterprps  VitflB  Aotooii,  xxxvii,  33. 
Episcopus,  97. 

ETaogelicus  ScTthaium  pootifex, 
224. 

ETCCtio,  89. 

Ex  corde  recitare,  id  est  memori- 
ter,  642. 

Ex  gutta  pIuTiam,  869.  Ex  gutta 
mare  salsum,  ibi'f. 

Et  ped«*  laborans  a  Melaoia  juniore 
curatur,  70t. 

Ex  recordatiooe  saoctorum  triplex 
utilitas,  143. 

Exspoliare  diTites  quid.  209. 

Exsufflatio  daemoDifl,  141. 

Ex  uoge  leooem,  860. 

F 

FabioIflB  duflp,  401. 

FagadflBoa,  ulcera,  tcI  oimiam  cibi 
appeteotiam,  sigoificat,  1008. 
Fasciolis  ioTolTi  soliti   mortui,  490, 
491. 

Fauoi,  25. 

Febri  laboraatibus  mederi  diotus 

gost  mortem  ejussepulcrum  Tisitaoti- 
us  Ammooius,  489. 
Femioa  Tiro  periculosa,  98. 
Fidosus,  534f 
FigursB  maleficflB,  88. 
Fiscella,  87. 


Fistula  plumbea,  206. 

Flagellum    disciplioam    sigaiflcat, 

787. 

Floreotius  Hierooymi  scriba  et  fa- 
miliaritf,  4.Ploreotiu8Tulgo  pater  pau- 
perum,  445. 

Fon;*  virtutum  oaturalisaoimdBpa* 
ritas,  64. 

Fossatum  pro  fossa,  642. 

Frooto  martyr,  241. 

Frontonius  saocti  Petri  discipnlui 
epiacopus  Petragoriei  in  Gallia,  241. 

Fulbertus  Carooteosis  episcopuBy 
534. 

FulgeDtius,  Vitas  Patram  legeoe, 
ad  imitatiooem  exarsit,  lti. 

Funerales  psalmi  ethymui  io  faoere 
Simeoois  Stylitae,  174,  177. 

Funeris  pompa  prohibetur,  73. 

Fures  miraculo  depreheasi,  859. 

Furius,  401. 

6 

OallflB  Dobiles  et  saoctflB  plares, 
138. 

Gallieoas  imporatorpersecatioDem 
cessare  fecit  capto  Valeriaoo  pareate, 
350. 

Gallodromi  qui,  209. 

Gaza,  86. 

Oazis  iDceofles  bflLsilicse  tempore  Ja- 
liaoi,  89. 

Oelasius  papa  quid  de  Vitis  Patrum 
scDserit,  xltiii.  Videtur  seosisse  Hie- 
roDymumesseVitarumPatrumaucto- 
rem,  ibid.  Videtur  putasse  Hierooy- 
mum  esseauctorem  Vitfle  saDcti  Aoto- 
oii,  ibid. 

Oello,  Oelluoculus,  Tas  aquarium, 
534. 

Genebrardus  corrigitur,  110. 

Generationis  posterioris  prfledictio 
Cyrionis.  646. 

GeooTefa  diTioitusTelut  prflBseatem 
DOTit  Simeonem  Stylitam,  175. 

GeotiaDus  Hervetus  est  ioterpres 
libri  octaTi  de  Titis  Patrum,XLiv.Idem 
est  interpres  libri  Dooi,  xlt.  Ejus  la- 
pfius  ccnfientis  Palladium  esse  aucto- 
rem  libri  quioti  etsexti  doVitisPatrum, 
XXXVI.  Ejus  interpretatio  Theodoreti 
hic  datur,  858. 

Oeoua  complicat  mortuus  Paulus, 
25. 

Georgius  Wicelius  dod  recte  facit 
EvagriumPooticomaoctoremVitarum 
Patrum,  xvi.  —  Oeorgius  episcopus 
Alexandriae  successor  saocti  Joaoois 
Eleemosyoarii,  208. 

Gerardfus  de  Fracbeto  scripsit  Vitai 
fratrnm  Dominicaoorum.viii.— Gerar- 
dns  Vossius  interpres  Vitfle  saDCti 
Ephrflem,  xli,  169. 

Oesnerus  noo  recte  facit  Evagrium 
Pontiflcum  auctorem  Vitarum  Patrum, 

XTi. 

Globi  Stoicorum  ccBlestes,io  quibns 
bonorum  aoimas  post  haoc  Titam  ha- 
bitare  dicebaot,  416. 

Grflece  loquitur  Hphrflem  precibas 
Basilii,  166. 

Gratiaoi  lapsus  Vitam  Macarii  Ro- 
maDiHieroDymotribudDtis,xxiT.Uade 
eam  opioioDem  Gratiaaaa  haaserit, 

ibid. 

GratitudoleoeDfle  pellem  oTillam  Ma- 
cario  defereotis,  785. 

Grefforins  NaziaozeDDS  theologot, 
163.  XII  aoDis  prflefuit  ecclesiflB  Gon- 
staDtioop.,  ibid.  Eum  tres  aoDOS  audit 
HieronTmns,  7. 

Gruoii  Domioe  desigoat  Raffinam 
Hieronymus,  li^a. 

Grutaria,  1009. 

H 

HflereslB.  Vide  Deletio. 


GXZVII 


1NDICB8  IN  VITAS  PATRUM. 


Hseretici  mali  contra  monasticani  vi-  nus  nominatur,t6{d.  Gogitur  recedere 

tam,12.  lifleretici moDachorum  hoeteSi  ex  solitudioe,  ibid.  Jerosolymam  pro- 

33.  Hseretici  notantur,  96,  97.  HiBre-  ficisciturexeremoJ.IterConstantino- 

ticorum  geniuB  e  libris  tullere  quffi  pplim  ad  Nazianzenum  iostituit,  ibid, 

suQragia  pro  auimabus  defunctorum  TresaDnosagitCon8tantinopoIi,t6td. 

spectant,  xixiv.  Hfierelicorum  argu-  Gregorium  NysBenum  agnoscit,  ibid. 

meota  contraVitamsancti  Autonii  sol-  Romam  aDamaso  vocatur,t6t(/.MaDet 

vuntur,  80,  31.  Haereticorum  libri  vi-  triennium  Romae,  8.   Atheuas  profi- 

taudi,  142.Hsreticorum  cousortiavi-  ciscitur,  ibid.  Ab  Urbe  recedit,  ibid, 

tanda  moriturus  monet  Pachomius,  Ejus  comites,  ibid,  Reversus  Jeroso- 

142.  lymam,miracula  videt,9.  Alexandriam 

Hebdomadarii  qui  i43,  362.  iuifigyptumproficiscitur,  t6t(/.  Didy- 

Hebdomon  septima  regio  in  subur-  mum  audit,  ibid.  Origenistas  depre- 

bio  Constantinopolitano,  534.  heodit,   ibid.   Bethlehem  revertitur, 

lleienopootus,  1010.  t&tV/.Judaium  Barrabanum  babet  prs- 

Helenus  (S.lardentesprunasilleesa  ceptorem,  i6td.  Romanus  presbyter 

veste  fert,  35 j.  quomodo  vocari  possit,  iOS.  £x  Syrise 

Helimma,  aiias  Tillina,  860.  eremo  scribit  ad  RufQnum,  424.  Pe- 

Ueliodorus  UieroDjmi  familiaris,  4.  lagium  et  Pelagianos  atque   eorum 

Comea  Uieronymi  lu  eremo,  G.  Ab  dogma  egregie  perstringit^  692.  Salu- 

Hieronymorecedit,  t6»/i.-- Heliodorus  tat  Augustiuum  et  Alypium  nomine 

mouacbus  in  Syria,  860«  Albius,  et  Pinianffi,  et  Melauiae,  698. 

Uelladius  scriptor  Vilo)  beati  Basi-  Calumoiisetmendaciisabbffireticiset 

lii,  165.  impiis  impudenter  proscinditur^  789. 

Hemitritffius,  87.  iiilarion  Magnus  dictus,  86.Uno  tan- 

lleraclas  Alexaudris  episcopus,142.  tum  die  videt  Jerosolymam,  ibid.  Ui- 

Heraclides  monachus,  446.  lleracli-  larionis  annorum  synopsis,  92.  Vestis 

dis  Paradisi  quis  auctor,  1001.  Hera-  ejus,  92. 

clidisParadisusubietquaudoprimum       Uimerius  Basilii  prsceptor,  163. 
impressus,  xiv.  Ueraclidis  Paradisus       Ilinous,  ex  equo  et  asma,  177. 
idem  cum  Palladii  Lausiaca  historia,       Hippoceutaurus,  24. 
zui.HeraclidesBithyuiffiepiscopusvi-       Hircus  in  Dauiele,  Alexandcr  ma- 

detur  auctor  libri  secuudi  de  Vilis  Pa-  gnus,  86. 


cxxvux 

InToeatur  Theodosius  moDachut  ad 
sedandam  tempestatem,  10. 

Isidorus  episcopos  et  confeesor, 
416.  —  Isidorus  Origenista,  448.  —  Isi- 
dorus  Pelusiota,  416.  Catsiunam  mo- 
net  de  lingua  coutinenda,  557.  Per- 
Btringit  Pelagium,  et  docet  volunta- 
tem  facile  vinci  consuetudine,  lapidis 
exemplo  quem  gutta  excavat,  692, 
693.  —  Isidorus  in  Scythi,  441,  442.  — 

IsidoruBAIexandrinu8Origeni8ta,400. 
Isis,  70. 

Italicus,  genuB  mensuree,  1008. 


trum.  xui.  *  Heraclides  Ephesiorum 
episcopus,  XV.  In  solitudine  vixit  soli- 
tariuB,  ibid. 


Historia  Barlaam  et  Josaphat  proba- 
tur  vera,  339. 
Honor  martyrum  thus  et  thymiama. 


Heraclius  imperator  petiit  ut  Joan-  935. 

nes  EleemosyoariuB  fleret  episcopus  Honorii  lapsus  Gennadium  decur- 

AlexandrisB,  205.  tantis,   xvu.   Alius  ejusdem   iapsus, 

HerenniuB    praefectus   Augustalis,  447. 

250.  Hor  vel  Or  hsereticus   Origenista, 

Uermopolis,  104.  641,  662. 

Hesychiu8,91.— HesychiusOparicn-  Hor6eeccIesia8tic8B,nocturnum,ma- 

8i8episcopuB,691.Favet  Autouiuoepi-  tuliDum,  uooa,  786. 

acopo  Ephesino,t6t(/.  lufirmilatem  si-  Hospiuiauus  Calviuista  notatur,  31. 

mulat,  tbid.  Hospitalitas  Christiauorum  movet 

Uierocomia,  loca  ubi  sacro  morbo  ad  conversionem  ethuicos,  140. 

laborant,  368.  Uospitium  sanctum  reddit  hospites 

Uieronymus  non  est  auctorVitarum  modestos,  434. 

Patrnm,  xx.  Unde  Editores  hactenus  Humauo  deficiente  solatio  adest  di- 

eas  Uieronymo  tribuerint,  xiii.  Ejus  vioum,  104. 

nominelibersecundusVitarumPatrum  Humililas  SimeonisStylitse  probata 

apud  Oraecos  circumfertur,  ibid.  Ejus  iu  columna,  177. 

nomine  Si-fi-privt;  quaedam  de  Vitis  Pa-  Huuui  Oothos  vastant,  400. 

trum  exstalin  Auguslanabibliotheca,  Hylus  socius  Uierouymi   iu    ere- 

XXIII.  Non  est  auctor  Vit»  saocti  Ma-  mo,  6. 

carii  RomaDi,t6tc/.Hieronymu8  auctor  Hypocritae  monachi  mors  horreuda, 

VitsB  sancti  Pauli,  Hilariouis,  Malchi,  860. 

Fabiolse,   Paulae,   Marcelise,  x.  Ejus  i 

epistola  ad  Clesiphontem  a  plurimis 

non  rite  intellecla,  xvii.  Explicatur,  Ibora  civilas  Helenoponti,  789. 

XXIV.  Ejus  sententia  de  secundo  libro  Ignis,    thus,  cerei,  primariis  viris 
Vitarum  Patrum,  xxv,  xlviii.  Ejus  ju-  praeferri  soleut,  166. 

dicum  de  iectione  librorum   Orige-  Ima,  97. 

nis,  LiH,  Hierouymi  patria  Stridoo  in  ImagoMercurii  martyri8,165.Imago 

Delmatia,3.  Poreotes  mediocres,  i6t<f.  Simoouis  Slylitee  Romai  iu  vestibulis 

Studium  ejus  Romee,  t^t^.  Ludit  scho-  ofticiuaruin  ad  tutelam  iigcbatur,  175, 

lasticiscoutroversiis,  t6tV.Rom(Bbap-  793,  860.   Imagi 


tizator,  ibid,  Dissolute  vivit,  ibid.  Sin-    165. 


;inum  usus  antiquus. 


guliBDomioicis  iuvisit  sauctorum  reli< 
(juias,  4.  Bibliothecam  RomcB  couficit, 
%bid,  EjuB  iu  Oalliam  profcctio,  ibid, 
Treviris  bancti  Hilarii  libros  de  Syno- 
dis  deecribit,  ibid.  Syriaca  profectio. 


Impassibilitas  sloica,  hffiresis  Orige- 
nis,  641. 
Impatibilitas  stoica    Palladii,  785. 
Impetigo,  87. 
Impositio  maous  episcopi  iu   ordi- 


t^i^.AquileisesaDclorumvirorumcon-    nando  presbytero,  151. 


Bortio  fruitur,  ibid.  lu  patrium  redit, 
ibid,  Sororem  connubio  juugit,  ibid. 
Quaudo  mouachus  iu  Syria,  et  cum 
quibus,  4,  5.  Ad  Basilium  in  Cappado- 
ciam  veoit,   5.   Aotiochiai    coDsedit, 


lucarduuDi,  medulla  palmae,  662. 
lucubi,  25. 

ludi  Persis  (ioitimi,  340. 
luditi,  pro  ascititii,  687. 
ludumentum    a  Melania  aoeptum 


i6t//.Malchummooacbumiuvedit,fjus    Pauliuus  ad  Severum  millit,  433. 


Axemplo  ct  ulioruui  acceuditur,  ibid. 
Petit  preces  Theodosii  et  aliorum  ut 
solvatur  a  8«Tculi  viuculis,  ibtd.  Au- 
tiochias  Apolliuarem  audit,  ibid.  Agit 
in  eremo  Chalcidis,  6.  C>>iitite8  vjus. 


lufuudere  quid,  936. 

luuoceotius  comes  Hierouymi  io 
eremo,  6.  Morilor,  ibid. 

lutcrrogationes  et  responsiones 
^gyptiorum  Patrum,  quidam  ex  his 


f6td.  CarDemjejuDii8domat^t6ic/.  He-    libris  de  Yitis  Patrum  fuere  inscri- 
raicaa  litteras  dii^it,  ibid^  Sabellia-  pti,  v. 


Jacobue  diaconus  auctorVitfle  tancts 
Pelagi»,ix.—  JacobusBillius  iuterpres 
Vitas  sanctorum  Barlaam  et  JoBapnat, 
ZLi.--- Jacobi  Fabri  Stapulensislapsus 
deHieronymo^quodpresbyteretsenex 
Syriae   eremum   petierit,   xxiv,  xxv. 

—  JacobuB  Gretzerus  noster  quiuque 
exemplaria  Vitarum  Patrum  mss.  e 
Germania  submisit,  lxxvi.  —  Jacobus 
Nisibitaconcilio  Nicseno  interfuisee  et 
mortuos  excitasse  dicitur,  858.— Jaco- 
busPersalntercisuscognomentomar- 
tyr.  alius  a  Confeesore,  858.  —  Jacobi 
plures,  860. 

Jejunia  devotionis  cauBa  suscepta 
aliquoties  hospituni  causa  mutantur, 
859. 

JoanDesEleemosynariuaCypriuB  f  uit 
genero,  205,  206.  —  Natua  patre  Epi- 
phanio  Cyprio  duce,  205.  Heraclio 
imp.  peteute  factus  episcopus  Alexao* 
driae,  ibid.  Varii  auctores  Vilae  ejus, 
206.AuaEta5iu8  jussu  Nicolai  paps 
Vilam  ejus  a  Leontius  seriptam  traus- 
tuiit,i6fa. —  JoaunesBaptiBta  princeps 
eremi  cuUorum,  21. — Joannea  Cassia- 
nus  auctor  libri  iv,  557.  In  cauaa  Chry- 
Bostomi  ad  Innocentium  legatusY  557. 

—  Joannes  xxiv  aunis  non  eKressus  e 
monasterio,  504.  —  Joannes  Damasce- 
nusauctorVitsB  sanctorum  Barliamet 
Josaphat,  x.  Joaunes  Jerosolymitauos 
episcopus  nou  cst  auctor  Vitarum  Pa- 
trum,  zx.  Joanues  Jerosolymitaous 
episcopus  Origenista,  400.  —  Joauues 
S.  R.  £.   subdiaconus   est  intcrpres 
libri  sexti  de  Vitis  Patrum,  xlii.  — 
Joauoes  Maria  palatii  apostoiici  ma- 
gister  auctor  ludicia  librorum  expui^ 
gandorum,  xixui.  Recte  librum  quin- 
tum  et  sextum  de  Viti»  Patrum  Evt- 
grio  abiudicat,  xxxiii.  Non  recte  Eva- 
grium  lacit  auctoremVitarumPatrum, 
seu  libri  maxime  ii,  ibid.  De  Palladio 
quis  vel  qualis  fuerit,  judicia  Patrooi 
profert,  703.  —  JoannesMolanus  non 
recte  facitEvagrium  Ponticom  aucto- 
rem  Vitarum  Patrum,  xvi.  —  Joannii 
Motichi  liber  de  VilisPatrum  inscribi- 
tur :  Sophtvnii  Limonarium  seu  Pra- 
tum  tptriluaie,  seu  Novus  Paradisus^ 
xxxvi.  Uude  nunc  Sopbronio,  nunc 
Joanni  Moscbo,  inscribatur,  xxxvui. 
Prodiit  primo  ms.  ex  Vaticana  aposto- 
lica  bibliotheca,i6i</.Con8criptus  vide- 
tur  circa  annum  Domini.  636.  — Joao- 
ni8  Trithemii    lapsus  Vitas  Patrum 
Evagrio  Autiocbeoo  asoribentis,  iv. 
Non  recte  idem  Evagrium  Autioche- 
num  cumPonticoconfunditYt6t</.Joan- 
uis  Trithemii   lapsus    Vitas  Patrum 
Hieronymo  tribuentii,  xxiv. 

Jonas  martyr,  860. 

Jonathas,  1*77. 

Jordauis  desiderioConstautinus  ar- 
sit,  ut  ibi  baptizari  posset,  164. 

Jordanus  de  Soxonia  scripsit  Vilas 
fralrum  Augustinianorumj  ix. 

Joseph  in  Pispiri,  44i. 

Jovinus  Hieron]^mi  familiaris,  4. 

Jubere,  vox  varia  usurpata,  200. 

Jullanus  BororiB  HieroDynumahUis, 


GXZIX 


INDBX  IN  raOLBQOMBNA,  PBJBLUOIA,  NOTATIONBS. 


^.— Jaliannt  Sabas  a  Tariis  landatut 
^8.— Juliani  AposlalaB  mor8.163.  Di- 
^inituB  declarata  Didymo  et  Juliano 
Sabffi,  859.—  Juliaoi  varii,  381. 

Jupiter  aether,  70. 

Juraodum  iojuftte  nuuquam,  (77. 

Juratam  promissionem  prsfltat  Pi- 
nianns,  696. 

Jurelentiee  earnium,  416. 

Jusjurandum  per  Simeonem  Slyli- 
tem  Tiolatumpunitum,  177. 

K 

Kitissifodo  pro  Ctesiphonte  videtu' 
ponJ,  Persidis  civitas,  232. 


Laborandum  manibus,  et  non  scm- 
per    meditandum,  pulchre    docetur, 

Lactorones,  lactncee,  535. 

Lampades  primariis  viris  praBferri 
solent,  166. 

Laodica,  68. 

Laoti  popnli»  176. 

Lapetha,  92. 

Lapis  siccus.  176.  Lapis  cooteritur 
exsecratione,  858.  Lapides  quadrati, 
786. 

Lapsana  vivere  vel  tenui  viclu, 
141. 

Laudea  Basilii  Magni,  162,  163. 

Lautiaca  uude  nomen  habet,  689, 
702. 

Lansus  prefectus  cubiculi  sacri, 
689,  703.Lausu8  videtur  ille  ad  quem 
■cribitRufflnus.quem  Fidosi  epitheto 
adumbrat,  533, 534. 

Leaenam  parere  semel  qnomodo  in- 
teltigendom,  98. 

Lebiton  vestis  monachi  genus,141. 

LedflBi,  70. 

Lembus,  91. 

Leonet  Ifacarii  per  diem  foras  am- 
bulantet  contra  aliorum  mortem,232. 

Deontint  residuum  scribit,quid  hoc 
8it,206.— Leontius  auctor  Vitffi  saucti 
Joannis  fiieemosynarii,  x,  206. 

ifMtfOipciov,  XIX. 

AficTi,  935. 

Leucippe  sterilisfecunda  precibns, 
104. 

Levitio.  Vide  supra  Lebiton  et  Le- 
beta. 

Lewenclavii  lapsus,  110. 

Liber  Antonii,  creatursB,  63.Libro- 
rum  sacrorum  numerus  varie  olim 
iniri  ■olitus,  221. 

Libera,  id  est  Proserpina,  70. 

Libralis  manus,  pro  celeri,  1009. 

Licii  et  Laminffi  maleficium,  88. 

Licinius  cum  Constantino  contra 
Maxenlium,140. 

Ligatnra  auri,  207. 

Ligno  erucis  exainguitur  igni8,435. 

Lineam  mittere,  89. 

Lipsana,  210. 

LitnrgiaBasilii,  165. 

Locus  Joannis  Diaconi  a  Coloniensi 
Editore  depravatus  restituitur,    xlvi. 

Locasancta  HldessffiBanctusEphrffim 
invisit,  169. 

Logotheta  offlcium  eeclesiasticnm, 
207. 

Lueius  Arianus  episcopus  Christia- 
norom  pertecutor,  441. 

Lucretii  versus,  416. 

Lnpinus  onius  ffirei  nummi  pretium 
209. 

Lychnium,lucinium,  pro  ellychnio, 

04v. 

Lycbnos  locus,  89. 
Lycnt  flumen,  68. 

M 

Macariua  cfficis  leffinfficalulis  vidum 
donat,    xxvxi.  Pro  graliarum  actione 


pelle  ovina  a  leffina  donatnr,  423.  — 
Macarius  Origenista,  422.  —  Macarii 
plures,  231. 

MacodoniusinexBilium  ab  Anapta- 
sio  missuB,  935.—  5!acedouiu8  crito- 
phagus,  859 

MteoiaDaffidiBcia,  176. 

MiBnidia,  141. 

Mssimas,  alii  Mansimos,  859. 

Maforte,  alias  Mavorte,  1009. 

Magdeburgenses  notantur,  66,  97. 
Magdeburgenses  in  Simeonem  Styli- 
tam  injurii  refelluntur,  176. 

Magistrianus  agens  in  rebus,  1009. 
Maffistrianus,  642, 

Magnificu8virqnimiracu1afacit,176 

Maiuma  oppidum,  86. 

Malcbus  monachu8,  5.Malchu8  qnid 
Syriace  signiflcet,  96.—  Malchi  varii, 
iSid, 

MaleBci  aliquos  dffimoni  devovent, 
88. 

MaleBcia,  ibid, 

Manichffii,  69. 

Mansio,  787. 

Mansueludo  feminffipo8tuIantisdu- 
riorem  pro  mitiore  ut  mereri  possil, 
936. 

Marcella  ardet  desiderio  sacrarum 
Scripturarum,421.Discitmonachorum 
vitam,  32.  Ilffireticis  restilit,  422,  423. 
Moritur,  423.Domus  ejns  in  Aventino, 
ibid. 

Marcellus  vel  Marcellinus,  paler 
Melaniffi,  703. 

Marcianus  Cyri  confessor,  859. 

Mares,  aiins  Maris,  episcopus,  860. 

Margarini  de  la  Bigne  lapsus  existi- 
mantis  Evagrium  libri  v  et  vi  de  Vitis 
Patrum  auctorem,  xxiii. 

Maria  neptis  Abrahffi,  373. 

Maiani  Viclorii  lapsus  exstimantis 
in  Uieronymi  eplstola  adCtesiphontem 
fieri  menlionem  duplicis  Evagrii,xivi. 
Mariaui  VictoriiReatioi  lapsus  clericos 
copiata?,  cum  clericis  qui  psalmos  de- 
cantant  confundentis,  25.  Item  ejus 
lapsus.apud  Hieronymum,cavum  pro 
caucum  legentis,  iSid, 

M^rioa  puffi,  394,  395. 

Marnas  idolum,  87. 

Maro,  Marosnm,  Marosas,  diversi, 
859. 

Maronas  el  Marosas  diversi,   ibid, 

Maronia,  91. 

Martini  ($.)  Vita  legitur  a  Paulino, 
436. — MartiniDelrii  lapsus  de  Evagrio 
Antiocheno,xvi.— Martinus  abbas  Du- 
miensis,  et  Uracarensis  epifcopus, 
1009.— Martioi  Dumiensisepiscopiqui 
meminerint,  lixxv. 

Martyr  melle  perunctus  muscis  ex- 

£onitur,  23.  Martyres  monachi.  340. 
Lartyrea  thure  et  thymiamate  hono- 
rari  soliti,  929.  Martyres  plures  facti 
a  Saraoeois,  934. 

Martyrium  fabricare,  90. 

Martyrius  epiecopus,   177. 

Matta,  1008. 

Matthffius  Oalenus  Westcapellins 
explicatur,  uv.  Gjus  lapsus,  xii. 

Mavorte,  vel  Maforte,  1009. 

Maxentius  tyrannus  quando  vixit, 
139. 

Maximilianus  imperator  sarcopha- 
^um  suum  circnmferri  et  conservari 
jussit  inetar  thesauri,  208. 

Maximinus,  velMaximus,  Jerosoly- 
morum  episcopus,  164. 

Medimus  <;euu8  mcnsurs,  858. 

MelauiacumRuftiuoRomffi  seminat 
hsrcses  Origenie,  423.Ab  Athaoasio 
donatur  pelle  ovina,  425.  Occultat  et 
pascit  monachos,427.Eju8  constanlia, 
ibid,  Profectio  ejus  in  Palffistinam, 
428,  440,  694.  A  prffifcclo  Palffistiuffi 
spe  peouniffi  incarceratur,  et  iterum 


libera.dimittitor,  429.  Qnidegerit  Je- 
rofolymis,  tfticf.Ejns  lapsns,  431.  Lu- 

gnbris  ejus  status,  431,  432.   Quando 
omam  redierit,  432.  Et  quare,    433. 
Ejus  Npapolim  atqueNoIam  adventus 
ioif/,  Occurruot  illi  nobiles  Rimaoi, 
ibid,E'}U9  virtutep,  434.  Ejus  res  Pan- 
lino  incompertffi,435.Quid  Roms  ege« 
rit,  436.  Ab  Urbe  recedit,  437.    Eiut 
progenics,tM(/.Eiu8flIii  obitus  in  Airi- 
ca,438.Eju8dem  filii  laudes,  ibid,  Ga- 
tholica  roddita  moritnr  Jeroiolymit, 
439,  694,  698.  Piliornm  ejua    ttataa, 
439.— Melania  Jnnior,distraeti8  bonia 
in  Italia,  cum  marito  sno  Piniano  in 
Africam  proBciscitur^694.Inde  Hippo* 
nem,  ibid,  Pottea  Jerosolymam,  698. 
Ejus  vitffi  institutum,  t6ta.Constanti- 
nopolim  proflciscitur,  699.Ho8pitatnr 
apud  Lausum  prffifectnm,  t6ia.yoIa« 
sianum  patruum  convertit,  699,  700. 
Urget  Ne8torianop,700.  Redit  Jeroao- 
Iynam,t6i</.  Eudociffi  imperatoris  pe- 
dfem  curat,701.MiracuIisclara  moritnr 
die  ultima  Septembris,  ibid, 

Melanium  vel  Melaniaidem  in  ntro- 
que  genere  uaitatum   antiquis,  703^ 

Melanius  pater  Melaniffi  seniorii» 
438. 

Melchioris  Cani  judicium  de  Vitia 
Patrum  non  omnino  probum,  liv. 

Meletius  Antiochenus,  860. 

Mellis  et  lactis  dulcedinem  gusta- 
bant  recenler  baplizati,  140. 

Membrans,  juixaTa,  936.  Merobra* 
nas  alii  vellera  ad  pluviam  explicanda 
vocant,  936. 

Membrnm  pro  parte    sdium,   141. 

Memoria  et  preces  pro  defunctii,15. 
Memoria  prffisentiffi  divinffi  sanctus 
Ephrffim  ouas  meretrices  convertit, 
169.  Memoria  morlis  imperatoribus 
quomodo  inculcetur,  208. 

Mendacium  propter  Deam  qnomo- 
do  iotelligendum,  20t. 

Menites,  441,  442. 

Mennas  ceconomus,  207.—  Mennas 
(S.)  martyr,  207,  210.— Mennas  vice- 
domiaus  Ecclesiffi,  206. 

Meuomeoffi  pisces,  209. 

MensisTybi,  143. 

Meretrices  duas  convertit  sanctua 
Epbrffim  memoriadivinffiprffisentis, 
169. 

Merita  monachornm,  15. 

Meroe  vicusprope  Antiochiam,177. 

.MetancBam  facere,reverenter  acce- 
dere,  166. 

Metaphrastes  quando  vixerit,  111. 
—  Metaphrastes  auctor  Vitffi  sancti 
Joannis  Eleemosynarii,  206.  Yitam 
Melaniffi  Junioris  describit,  703. 

Melhone  urbs,  91. 

Metras  martyr,  209,  210. 

Michaelium  In  He8iis,  xix. 

Miliarisia,  936. 

Milido,  vel  Milidus,  episcopus,  642. 

Minuta,  935. 

Miracula  Jerosolymis,  9.  Miracula 
orationibu8,non  prfficeptia^sanctorum 
flunt,  61,  72. 

MissaBasilii,  l66.Mi88ffi  fidelif,  vel 
fidelium,  380.  Miseas  privaias  didt 
sanctus  Joannes  Eleemos.,  210. 

Modestus  patriarcha  Jerosolymita- 
nus,  208,  209. 

Monachi  vestis  summo  loco  ht- 
bila,  15.  Monachi  Origeoietffi,  q^uos 
taxatHieronymus^videnturresipuisse 
loquiaquorumdamnominacomparent 
in  Meuffiis  Grfficorum,  xlviii  2^  quia 
a  Chrysostomo  fuere  recepti,  xux  ; 
3°quia  quidam  eorum  dicuntur  claruls- 
se  miraculis,  l.  Monachi  Loogi  qua- 
tuor  adChrysostomnm  confugiunt.xLV, 
Monachi  Aquileiffi  inaignes^lO.  Mona- 
chi  iu  Uibe  etaliislocis  antiqnito8|32. 
Monachi  loogffi^i,  72.  Monachis  iicet 


ttzxi  INDICB8  IN  VITA8  PATBUIf.  cxxxii 

eUustra  iDgredi  propter  BccleBie  in-  ziauzenusquomodo  legi  debeaUutrin-  igooraste  videtnr,  698.  An  Blemmyo- 

commoda,859.  Monachi  xcccc  in   Ta>  qne  coojectnrae  afferuDtur,  789.  rum,  sive  ^thiopum,episcopof ,  702. 

benna  sub  udo  abbate,  14t.Mouachi  a  Quis  et  qualis  hahendus  docet  Joau. 

Valente  militare  jus8i,noleute8fusti-  0  Maria  Ma^Mster  sacri  Palatii>703.  Ori- 

bus  jussi  interflc],44i,  442.  Monacho-  Oasis  ulterior,  90.  genisla  fuit  et  Pelagiaous,  ideo  caute 

rum  et  eremilarum  origo,21.  Oblatioues  pro  desperatanon  offe-  legendus,  704.  Palladii  iriplex  verdio, 

Monasterium  mouachorum  Medio-  rendse,  786.  zv,  xuv,  xlv.  Palladii  prima  Editio. 

laoi  sub  Ambrosio,  lv.  Mouaeterium  Obolus  Xctct^v,  785.  iucertoiuterprete.XLiv.  SecundaEdi- 

HilarioDis  a  Gazensibus    destructum,  Octavi  libri  de  Vitit  Patrum  anctor  tioDomineParadisilieraclidiSfincerto 

90,  91.Mona8teria  ezstruit  AntoDius,  Palladius,  Helenopoleos    episcopus,  interprete,  zuv.  Tertia  Kditio,  inter- 

64.  Monasteria  l  iu  Nitria,  488.    Mo-  zxxv.  prele  GeutiaDO  Herveto,  ibid.  Quaru 

nasteria  .^ypti  prsecipuain  Scytbi,  Oculisse  privarnnt  quidam  philoso-  bditio,iDterprete  RuffiDo,  xlv.  Pallt- 

Nitria,  et  Celliis,D58.  MoDasteria  va-  phi,  ul  totamcogitatioDem  ad  mcDtis  diiEdilio,interpreteGeutiaDoHerveto 

riatempore  SimeoDisStylitae,i76.Mo-  cogerent  puritatem,  535.  vidcturmagisgermaua  Paliadii  histo- 

nasteria   ez  deorum  templis  fecisse  OfficialeB,  vel  officium,  177.  ria,  i6i</.  P&Uadii  Laueiaca,  Heraclidis 

GoDstaDtiDumqueriturEQD£epiud,858.  Ouuphrii  duo,  104.  Paradisus,etlibersecuDda8RuffiDide 

MoDasticae  discipliDse  studium  ex-  Or  vel  Hor  OrigeDista,  446,  662.  Vilis  Patrum  eadem    fere    tractaot, 

cellens,  32.  Nomeu,novum,res  vetus,  Orare  alicui,  id  est  pro  aUquo,209.  zxviii.  Pailadii  libri  de  Vitis  Patram 

32,  33.Nomen  Donatistse  primi  oppu-  Orandum  non  est  pro  marlyre,  224.  dicitur  Lausiaca  historia,  zzxv. Palla- 

goaat,  33.  Orbilius  Hieronymi  in  patria  prtie-  dius  auctor  dialogi  de   rebus   saocti 

MoDita  varia  ad  lectorem    de    hac  ceptor,  3.  Chrysostomi  distioctus  a  Galata,  703. 

Editioue,  lzxxv.  Orbus,  oculis  captns,  724.  Palladii  ad  Zosimum  iegatio    iotelli- 

MoDstrosa  dod  mirum  qusedam  os-  Ordinare  alios  qoantffi  sit  prnden-  genda  de  auctore  dialogi,  non  de  Ga- 

tendi,  232.  tiae,  936.  lata,  703. 

Monticellus,  105.  Ordiuari  netebatur  aliquandoaliqui  PalmsB  verborum,  163. 

Mortismemoriaezemplisimperato-  conju^ati,  o95.  P*almea  Pauli  tunica  cum    meritis, 

rum  iuculcatur,  208.  Ordmationis  dies  episcopi,  diesna-  regum  purpura  potior  cum  r6gnis,21, 

Mortuum  secuturum  ee  vivus  post  talis  solet  dici  et  celenrari  consuevit  26. 

paucos  dies  edicit,  935.  206.  Pambusin  ceilnliB,  441, 442. 

Mos  iEgyptiorum  in  funere   nobi-  Or^yce,  uluse,  1008.  Pancratiarii  qui,  642. 

lium  et  martyrum  repreheuditur,  73.  Origeues  plures,  496.  Origeuis  hae-  Pauis  bis  coctus,  63. 

Mos  occurrendi  viris  iu  diguitate  vel  reses  Romam  illatffij432,437.  Origenis  Paoos  iEgypti  urbs  ,141. 

saDCtitate  coDstitotis  cum  lampadibus  haeresis  qua  pompa  inferatur  in  Ur-  Panlophilus  Iberornm  Ponii  episco* 

535.  bem,  435.  pus,789.PaphDutiusauctorTitse  sancti 

Moyses  in  Nitnu,  442.  Origenistae  in  iEgypto,9.0rigenisl»  ODuphrii,»z.  —  PaphDiitiuspaterEu- 

Mulier  ezstiDgui(ur,locum  mulierl-  episcopi  aliquot  DomioaDtur,  400.       phrosyD8B,368. Paphnulii  varii,  104. 

bus  iugredi  vetituiu  virili  habitu  iu-  Origo  mali,  65.  Papbus,  92. 

duta  iugredi  teutans,   117.  Oruatus  ecclesiarum  defenditur,97.  Papirius,  401. 

Muscus,  380.  Orsesius  monachus,  1444.  Paradisus  Heraclidi8,689,  702.IdeiD 

Myoparon,  92.  Osculari  oculos,  manus,  vel  pedes,  quod  Lausiaca  hi8toria,689.  Qnis  ejos 

Myzum  idem  quod  ellychium,  645.  veoeratiouis  est  ritns,  87,  177.  auclor,  1007. 

Osculum  pacis,  104,  166.  Parffitouium  urbs,  91. 

N  Osiris,  70.               ....          .^  Parens  pro  cognato,  1009. 

Nates  verberare   422  Oxyrynchus  Thebaidffi  civitas,  140.  p„eha.iu.  S.R.  E.  diaconu.  e.t  in- 

fl^l^J^^^^f!'r:>J.^:..».y,^^.  P  terpreteslibrivndeViliBPalnim,xiii. 

Neapoteponta,Grfficarum  litterarum  -^  PMchasins  non  notPBi  paap  aneior  He- 

videtur  muUtio  facta  in  LatiDas,1009.  PachomiusTabiniosita  velTabenne-  ;.MidiR  PftrArfuP 

Nlov  IIa|)a6tiV.ov  est  Joaunes  Mos-  sita,  106,109.  Eius  viU,  ibid.  Miracu-  fnierDr^^ 

chiLimonarium,seuPratumspiritua-  iis  claret,t6trf.Ejus8cripU,t7>irf.Fun-  PaternomenhonoriaalhonoriflcHii. 

le,ziv,zzzvi.  DicituretiamnaTeptxftv,  datormouasteriorum,l07.Regulamab  ti«    yn   pSresTcriu^^^^ 

XXXVU  aOgelO  aCCipit,  iOG.  QuaOdo  Claruerit,  "h  '   .Vnl/vm  P«?inm  nnmo«  «n  inT 

Nepotiauus  Hierouymi  familiaris,4.  107.  109.  Quibuspareutibus  fueritor:  nurvn  p^^^^^^^ 

NepluDus  mare,  70.  tu8,10y.  Ejus  obitus,  ibid,  Ejus  iusti-  roXvit  ^t    Palffist^^^^^ 

NestoriaDOs    urget  Melania.    7009,  tutum  et  Domeo  quis  primus  iu  ur-  '°  ^^^^1  et    PalaesUn»  monastenia 

^^Ni.^«-  .nhHi..nn .    w             '  f  ^nT  ^"''"'^^'  '^'^'  '^'''''"^"  P'"''*  Sliatdolescenti.   Atheuien.i. 

Nicfleas  subdiacoDUs  HieroDymi  fa-  100.                 o    u      •      -,qa  o    k  id  iofereDdis  conviciis,  535. 

miliaris,  4.  Pachon  pro  Pachomiu8,786.PachoD  _    ^»"  ^*"  ^'^"j*^""»    ^' 

Niceta  vir  martyr»  distiDctusa   Ni-  meuaii».  144.  PauliDiaDos  frater  et  come.  fliero- 

ceta  virgioe,  23.  Pacitica.  206.  Dymi,  38. 

Nicetas  patricius,  Gregorae  patricii  PaBeiummouachumquadragiDtaau-  raunDUs  baDelliaous    Tocalur,  7. 

fllius,  207.  -Nicetas  Dacorum  episco-  uis  dod  videt  sol  maDducaDdum,558,  Paulmo  incompertfle  res  Melanis  at- 

piis,  436.  Nicetae  prior    adventus    in  641.  que  Ruffipi,  435. 

Italiam,  436.  Palffimon  magister  Pachomii,  141.  .  Paulus^MeapohsecclesisBdiaconus. 

Nigra  vestis  mouachorum,  67,  PQlladiusGulatavideturauctorlibri  interpresVilffisaDctaeMariaBiEgyplit- 

NiDiaDus  (S.)  episcopus  iu  ADglia,  iide  VitisPatrum,zii.  Palladius  Ga-  cffi,xLi.--Pauli  primi  eremitae  histona 

alias  Nynu8,6l3.  laU  Origeuista,  400,  41(5,  432.  Palla-  jera»  15.  Gur  pauci.  cognitus,  16.  - 

Nlsibeni  duo,  ConstaDtii  et  Leoois  dius,  etsi  Origeuista,  utililer  le^itur,  Paulus  discipulus  Pctri  martyri8,442. 

tempore,  858.  ui.Liii.Palladius  Galata  Heleoopoleos  —  Paums  m  Apeliote,t6trf.—  Paolos 

NisibeDus  aDgellus,  97.  in  BithyDia  episcopus,  089.    Alezau-  iu  Focis,  tbtd. 

Niza  arbor  est  fructus,  642.  driam  petit,  tbid.  yEgyptuDi    lustrat,  .  Pazamates  paoes  eunt  cerU  poude- 

Nocturuffi  vigiliffi,  786.  t6iV/.Ab  Evagrio  Pontico  Origenis  er-  '»»  »°  refectiouem    monachorum  lo 

Nomicus,  936.  roribus  imbuilur,  416,  689,  703.  Eos-  ^Sy?^*  ^l-  ...     ^               ^      , 

Nomioa  religiosorum   per    littcras  deui  docet,  et  Paulam  iis  iDficere  co-  Peccata  remiltuutur  quoad  culpam 

Grfficas  desiguautur,   142.  uaiur,  089.  Sauctum  IlieroDyDiumre-  omoia,  Don  semper  quoad    pcEnam. 

Noni  libri  de  Vitis  Patrum   auctor  prehendit  sibi  re8istentem,<>90.Simu-  ^36.                                           . 

Theodoretus  Cyri  episcopus,    xxxvr.  lal  se  catbolicum,  tW.  Sanclo  Chry-  Pedes  atlingere  veDeratioDisgenus, 

NoDDa,86.— NoDDa  domiDamsigni-  postomo  adhffiret,  t^/d.  Cum  duobus  '^^^*              o  »>  i?    j- 

ficat,  207,  642.  aliis  in  Asiam  destiualur,  690.    69«.  PelaRius,  S.R.E.  diaconus,  est   in- 

Nonum  Alexandriffi  regio,  642.  Romainseconfertadlnnoceulium  pa-  terpretes  hbri  v  de  Vitis  Fatrum,zui. 

Notatorisad  Marulum  lapsus.con-  pam.suscipitur.pro  Chryso?tomo  agit,  ,\«»?2»u«  hffiresiarcha  Innocentio  ca- 

fuudentis  Nicetam  virum    marlyrem  lAiW.Calholicumsesimulat.Origenistas  tholicumsefingit,  G^.ltaet    Zosimo, 

cum  Niceta  virgine  marlyre,  23.  laiidat.iAiV/.Secundo  Romam  proficis-  698.  Ejus  vesanum  dogma,  G»2. 

Notilia  chartam  significat,  207.  citursubZo9imopapa.692.EumPelagio  Pellisovilla  Macario  dataex  grali' 

Nudus  eitmonachus  a  materia  sffi-  favisse  ait  satictus  Hieronymus,  t6td.  tudiue  aleffiDa,'785. 

culari,  583.  PerstringiturabHieronymoabnimiam  Pelusium,  89. 

Numerus  sacrorum  librorum  olim  cum  femiuis  familiaritatem,692.Item  Pera  vestis,  142. 

Tariis  modis  iniri  solitus,  224.  ablsidoro  Pelu8iota,692,  693.  Afrioa-  Percutere.lignum8olilii£gyptiimo- 

NysscDus,  110.—  NyssenuB  vel  Na-  num  iter  Piniaui.MelQDfffi  et  Albina-  naohi  ad  ezcilaodoa  fratreB,  643. 


CXtZIIt 


INDKX  IN  PKOLBQOMBNA,  PEiBLUDIA,  N0TATI0NB8. 


Gzzziv 


PeregriDaiio  ad  loca  sancta  proba- 
tur,S08,  209.  Peregrinatio  Jerosoly- 
initana  celebris  oinui  teiupore,  164. 
PereKrioationes  quihus  laudabile8,65. 

Perfeciiouid  viaiu  multi  iuf^resBi  in 
iEgypto  apud  Alexaudriam  u  iiasiiio 
inv«>Dti,  164. 

PergamiuB,  90. 

Persaruiu  iDcuraio   et    deprsBdatio 

3U0  auDO  coutigerit,  207.  Persarum 
ii,  »ol,  iguis,  aqua,  ti42. 

Persecutio  Decii  et  Valeriaui  pro 
una  et  eadem  sspe  accipitur,22.Per- 
secutio  iu  CUri^stianos  (>azen»e9,  91. 
Persecutio  Diocletiani  et  Maximiani 
quando  ce8savit,139.Per8ecutio  Aria- 
Dorum  adversus  y£}<ypti  mouaobos, 
426.  PereecntionibuB  crevit  Ecclesia, 
96. 

PetroniuB  Bonouiensis  episcopus 
exietimaturquornmdam  Patrum  Vitas 
Bcripsisse,  xix.  Non  tumen  est  auctor 
libriii  de  Vitis  Patrum,t&id.Gjusdem 
ms.  tractatus  de  selectis  sauctorum 
Patrum  apophthcgmatis,  xx. 

Petrus  eremita,  859.  —  Petri  Gale- 
ainii  lapsus  PaulumSimpllcem  confun- 
dentis  cum  Paulo  primo  eremita,21.— 
Petri  a  Natalibus  lapsus  in  assi^na- 
tione  obitus  sancti  Pauli  primi  eremi- 
ts,  U. 

PetriaNatalibusIapsusfacientisMa- 
carium  iEgyptium  AntoDii  discipuliim 
22. 

«fraydvpo?  alias  KaxoifT,po5,  787. 

Phantasia  quid  signiticet,  151. 

Pharas,  locusprope  Alexandriam, 
207. 

Phidosus,  354. 

Phidus  episcopus  Joppe,  ibiU,  Phi- 
duB  diaconus,  ibid, 

Philippus  Melanchthon  meDdax,68. 
—  Philippus  AlexandrisB  prsefectus, 
Eugeoi»  pater.249.  Gladio  percutitur, 
«^ta.-^  Philippud  imperator  diversus 
a  patre  sanctaB  EageDifiB,350.  —  Phi- 
lippas  diciluroon  fui^se  cpiscopus 
AlexandrinuB,  350.  ^Philippi  marty- 
ris  quare  non  meminerit  rlusebiuB, 
350. 

Philon,  90. 

PhiloBophoB  instroit  Antonius,  69. 

Phoenix  vicus,  aiias  Phenesis,  789. 

<tH$\fli;,  395. 

Photii  locuB  apud  Baroniam  resii- 

tUtUS,  XLIX. 

<l>paYytXtTa(,  935. 

Pnryf^es  ob  effeminationem  Phry- 
gia  dictif  703. 

*uYOxupl,  686. 

Pichiti,  232. 

Pinianus  maritus  Melanise  jnnioris 
Romse  hospitioexcipit  Palladium,691. 
Piniannscom  suis  venit  in  Africam, 
438,  694.  Dotat  TnKastcT  monasleria 
duo.  694.  Alia  mnlta  donat  Ecclesiae, 
t6tcf.Qnid  passns  IJippone,695.  Vr^e- 
tur  nt  fiat  presbyter,  ibid,  Hipnone 
discedens  venlt  Tagastum,  C97.  Jero- 
BOlymam  cum  snis  proficiscitur,  698. 
Aliquando  vocatur  Apinianus,  ibid. 
AdmonetPelagium  de  errore,  ibid, 
Ejuft  vitae  institutum,  fi9S. 

Pisper  mons  sancti  Antonii,   1009. 

Pithymus,  444. 

Pittacinm  qaid,207, 

Platoabbas  monasterii  Studit6e,859. 

Plecta,  vel  Flectaqnid,  238,  641. 

PleguspresbyterCbristum  informa 
paeri  lidet  in  altari,  643. 

rcBmen  in  Pispiri,  442. 

Paenitentia  poblica  Fablolfle.  400. 
Poenitentiam  mittere  est  ad  pedes  8e 
prosternere,  1009. 

HoXuKpdEyoc.  helluo  io  8eDectute,787. 

Polychronins  monachus,  231. 

Pompeins,  401. 

PoDtuB  duplex,Ama8iffiet  Polemo* 


Porpbyrii  molti,  164. 

Porta  Solis,  locus  Alexandrioe,  209. 

Posca,  ptisanaquibusdam,  aliis  est 
oxvcrutum,  792,  1009. 

Posthumius  idem  putatur  cuui  Pa- 
chomio  qui  est  PachumiuB,  238. 

Postliminium,  98. 

PostuinianuB  monachus  non  est  an- 
ctor  libri  ii  de  Vitis  Patrum,xxv.  Unde 
ea  opinio  oriffioem  sumpserit,  i6t//. 

Potamiena  martyr,  67,  784. 

Putainicena  variatin  Domineetpor- 
Bona,  784. 

Prsfectiani,  apparitorcB  proefecti 
pnetorio,  1009. 

Prflefectus  AugustaliB  Alexandrise 
non  fucile  mutabatur,  350.  Prflefectus, 
lic»pyoc,  784. 

Prtibpositi  religjosorum,  142. 

Pra;textata  amita  Eustochii  puuita, 
et  quare,  415. 

Praylus  Jerosolymilanus  ad  Inno- 
centium  scribit  pro  Pelagio,  692. 

Priscus  sacerdOB  idem  dicitur  epi- 
Bcopus,  238. 

PrivilegiaOnuphrii  sane  iutelligcn- 
da,  105. 

ProfleresiuB  Basilii  prseceptor,  163. 

Proastium,  suburbanum,  534. 

Probam  (ad)  scripsit  RufQuus  prfle- 
claras  epistolas,  446. 

Proclus  ConatantiDopolitaauB  epis- 
coj)u»,  699. 

rropinquabile,  150. 

Propositum  idem  quod  votum,  72. 

Proprietas  in  monacho  detestaada, 
535. 

Protprius  episcopus  et  martyr,  110. 

Provocatio  ad  iffuem  in  causa  fidei 
olim  frequens,  929.  Provocatio  ad 
ignem  frequeus,cum  desuntaliaad  fi* 
dem  probaodam,  350« 

Psiathi,  Psiathium,  Psiathum  quid, 
143,  151,  209,  368. 

^*u>|xo;,  pauis,  784. 

Ptochia  quitl,  368. 

Publius  abbas,  859. 

Pudicitiapro  muro  contra  bestias, 
8. 

Pueri  qnandoque  coDsuleB  et  priB- 
toles  creati,  444. 

Pupillatu  exui,  663. 

Pythagoricum  do^ma  de  migratio- 
ne  auimarnm  refelhtur,  70. 

iQ 

Qiiadragesima  olim  varie  observata 
et  PuBcha,  859. 

Queedam  possnntlegi  privatim  qus 
non  licet  legere  in  ecclesia,  uv. 

Qnartua  liber  de  Vitis  Patrum  ex 
Severo  Sulpitio  et  JoaoDe  CassiaDO 
adumbratus,  xxx. 

Quinti  et  scxti  libri  de  Vitis  Patrum 
non  est  auctor  Evagriutf,xxxiii.Quinti 
libri  de  Vitis  Patrum  auctor  GrflBcas 
incertu8,xxxii. 

R 

RachanellsB  quid,  209. 

Raphanelfeum  quid,  642. 

llecula,item  Rescella,  diminutivum 
acre,  642. 

Ilegula  Pachomio  ahangelotradita, 
106, 109.ReguIa  sanctimouialium  quee 
habetnr  tomoixapud  Hieronymum, 
non  est  Hieronymi,  xxix. 

Religiosa  vita  secundus  baptiBmas 
dicitur,  66. 

Rcliquiarum  cultum  non  prohibet 
Antonius,  74. 

Repauso,  1008. 

Resinosa  pluvia,  crassa,  immnnda, 
53V. 

ReBpoosum,pro  sporta,  642,  935. 
RespoDBa  Patrum  quidam  ex  hitlibris 
de  VitiB  PalrQmfaere  iofcript!,  v. 


ReateB  piBcinm  Biceatorum,  809. 

Resurrectionis  templum,  936. 

Revelatio  an  a  Deo  peti  po8Bit,166. 

Rhiuocorura  civitas,  87. 

Riciuus,  789,  lOlO. 

Pi^{6(ov,  flabellum,936, 

Rodolphns  Hospinianns  hereticnB 
temere  Piamonem  aDachoretam  re- 
preheudit.  21. 

Roga,  707. 

Roma  tutissimuB  portas  religioDlB, 
421  .Roma  qua  ex  parte  Babylon  dicta, 
434. 

llomanus,  859. 

Rufttua  sanctiB  PauIflB  fllia  napta 
Alelio,  415. 

RuHiius  est  auctor  vel  interpreBli- 
bri  II  de  Vitis  Patrum,  xxv,  xl.  Ejub 
imposturiB,  xxvi,  xxvii.  Videtur  scri- 
psisso  Vitas  Patrum  post  historiaB  ec- 
clcsiaslicas,  xxvii.  Cur  Vitas  Patram 
sine  nomiue  suo  ediderit,  xxviii.  Vel 
anctor,  vel  interpres,  est  etiam  tertii 
libri  de  Vitis  Patrum,  xxx.  ColUgitar 
id  ex  prsefatione,  tfttr/.Videtur  inter- 
pres  Vitae  sanctaeEugenifle,iLi.  Hiero- 
Dvmi  familiaris,  4.  Cum  Melaoia  iu 
yEgvptum  etSyriaui  proflciscitur.t^id. 
()rigenista,400.Ejus  Romam  appuIsaB, 
422.  Kjusdem  simulatio  et  damnatio, 
t6tV.Jactanter  ae  confesBorem  menti- 
tur,  426.Eju8Cum  Melania  opera,429. 
EjuB  lapsa8,431 .  Quando  cum  Melaoia 
Romam  redierit,  432.  Pacifice  recidlt 
Jerosolymis,  433.Eju8  res  Paulinoia- 
compcrtflB,  435.  Quid  Romae  egerit, 
436.Eiu8encomia,  445.  Prologum  ex 
Pallaclio  expreBsit,  534.  De  avaritia 
Dotatur  ab  liieroDymo,  535. 


SabiDiaDusMeBopotamiflB  dax,OS.— 

Sabulo,  91. 

Sacrorum  librorom  nnmeruB  olim 
varie  iniri  Bolet,  224. 

Sagittas  in  coelum  mittere,  340. 

Saites  mensurflB  genns,  786. 

Salamani  plureH,  859. 

Salamiua,  92. 

Sale  quid  significet,  786. 

Salo,  91. 

Saacti  sempermagDi  habili,61.San 
ctorum  preces,  143.  SanetiB  bo   coai- 
mendar^  aotiqnorum  Patrum  moB,SS2. 

Sanctitas  SimeoDiB  StylitflB  toti  orbi 
inuoiuit,  175. 

Sanctuaria,  monasteria,  362. 

Saraceni  Luciferum  colunt,  89.  Sa- 
raceni  duce  Alemundaromartyrio  plu- 
res  affecere,  934. 

Sarmata  Antonii  discipnlas  21. 

Satis,  id  est  valde,  1008. 

Saturnus,  70. 

Satyri,  25. 

Saxum  siccum,  176. 

Scapulare  monachoram,  67. 

Scaruitse,  535. 

ET\aTOYXoikwv,  686. 

Scolares,  925. 

Scolasticus  quis  dicitar,  686,  1008. 

£xif,vu>(i3,  788. 

Scipio,  401. 

Scruta  veodere,  91. 

ScuUetuB  hflereticas  notatar,  Sl. 

ScutariuB,  91. 

ScylharumconverBlo  diversie  tem- 
poribuB  facta,  224. 

Segmentum  ligni  sanetflB  cructB  a 
Joanne  epiBcopo  JeroBolymitano  ad 
Panlinum  mi88am,435. 

Scipi,  plecta,  784. 

Sellaiati83ima,6(9poc  itXaTtkaroc^TSI. 

Sominare  in  aqnam,  340. 

Scnex  VitaB  Patrum  legens,  BeDJB 
alteriuB  factum  imitatus  eet,  ibid, 

Seniae  prlor  qaam  litteroB,  69. 


GZZXV 

SenteoliflB  Senioram  quandoque  hi 
libri  de  Vitis  Patrum  fuere  iD8cripti,Y. 

Septem  diebus  ouptio)  celebrari  so- 
lent,  150. 

Septimanarii  qui,  362. 

Septimi  libri  de  VitisPatrum  auctor 
GrfficuB  iocertue,  xxxv. 

Septimum  climavel  regio  in  Bubur- 
bio  Constantinopoleos,  534.  —  Septi- 
mum,  regio  Alexandriae,  642. 

Sepulcrum  Antonii  iocognitum,  74. 
Sepulcri  violator  increpatur  a  virgine 
mortua,  quod  eamvestibua  Dudasset, 
cujasyiyentiseztradomeBticosfaciem 
DulluB  yiderat,  860. 

Sepultura  in  prflemium  yel  poenam, 
66,  143. 

SerapionTbmueos  episcopuRconres- 
aioneinclytu8,71,  74.— Serapion,  441. 
—  Serapion  dlecipulus  Pelri  martyriB, 
442.— SerapioD  Slndooita  dictU8,quod 
aola  aiodone  uteretur,  789. 

Serapif,  935. 

Seridon  abbas  et  martyr,  209. 

Sermones  Patrumqnidam  ex  bis  li- 
bris  de  Vitis  Patrum  fuere  incripti,  y. 

Seruch  quig,  340. 

Sesa  caetellum  Ciliciee,  patria  Si- 
meonis  Stylit»,  175. 

Severiani  heretici  iidem  qui  Ace- 
pbali,  209. 

Seyerus  imperalor  pereequitur  Ec- 
ele8iam,350.—  Severus  Sulpitius  epi- 
Bcopus  Bituricensis,  557.  Severus  Sul- 
piUus  moDacbus  Primuliacensi,  ibid. 

Sezti  iibri  de  Vitis  Patrum  auctor 
Grecus  incertus,  zxxiv.  Ejus  non  est 
aactor  Evagrius,  ibid.  Neque  Palla- 
diu8,  ibid, 

SibinuB,  936. 

Signo  crucis  ad  ingresBum  itineris 
sesignare  mos  antiquus,  232.Signum 
maleBcum  amovere  an  liceat,  88. 

Silentium  in  mensa,  142.  A  Silentio 
dietus  quidam  Joannes  Silentiarius, 
860. 

Siliqua,  24,  pars  solidi,  206. 

Simeou  Pri8cus,S59.  —  Simeon  Sa- 
Ju8,860. —  Simeon  Slylites  Benior,  175. 
Sanctitas  ejus  toti  orbi  iunotuit,  ibid. 
Celebritas  ejus  nomini8,t6/d.Tem|tus 
quo  vixit,  176.  Nominis  origo,  ibid. 
£ju8triumphum  ad  coBlnm  euntisvidit 
sanctus  Auxentius,  n^.l^jushumilitas 

Erobata  incolumDa,t6td.Simeon  Sty- 
tes  alter  Mauritio  plurima  prsedixit, 
860.  —  Simeonee  Stylitse  fuere  trcs, 
175.  Eorum  distinctio,  ibid. 

Similitudo  monetffi  cum   librie,    x. 

Simonia  corrigitur,  208. 

Simulatio  mortis,  858. 

Sindonita  diclus  Serapion,quod80- 
la  sindone  uteretur,  789. 

Singalaris  ferus,  141. 

Sippulffi,  788. 

Siricius  papa,  Q^'3.  Cui  succeeserit, 
8.  Segnior  fuisse  notatur  io  compri- 
mendie  Origenistia,  ideoque  BuLito 
exstinctus,  422. 

Sitarcia,  98. 

Sixtus  papa  Roms,  699.  —  Sictus 
philosophus,  447.  — Sixti  Sencnsis  la- 
psusVitas  Patrum Evagrio  Antiocheno 
tribuentis,  xvi.  Non  recte  idem  Eva- 

f;riam  Autiochenum  cum  Pontico  con- 
undit.t6i(/.Apud  Socratem  falsa  capi- 
tis  inscriptio,  xviu. 

Solarium  auid,  362. 

Sophista  olim  in  bonam  partem  ac- 
cipietMttur  pro  sapieote,  xxxix. 

Sophranius  auctor  Vitffi  Banctae  Ma- 
riffi  ^gyptiacffi,  x. 

Soror  de  uxore  continente,  785. 

Sostbenium,  xix. 

Sozomcui  historiffi  capitum  elenchi 
non  ab  auctore,  sed  ab  alio  noo  rite 
quaodoque  coDcepti,  zix. 

St&fjLaTot,  membrQQffi,  030. 


INDICR8  IN  VITAS  PATRUM. 

SpaDia  pro  PaDopoli  poDilur,  786. 

SpGtlum,  936. 

Spirare  igoem,  340. 

Spousalia  quaudo  celebrari  solita 
150. 

SpoDPum  et  spoDsam  jcoroDa  rodi- 
mire  soIemDC,  785. 

Slabnlum  qnid,  373. 

Statera  Cumpaoa,  207. 

St^rilis  fecuDdatur  precibue,  104. 
Steriles  fecuDdaotur  per  Euthymium, 
860. 

Sticharum,  792. 

Strinientur,  forte  pro  rixentur,643. 

Studitffi  monasterium,  859. 

Subripere  pro  subrepere,  534. 

Subtiiitas,  id  est,  paupertas,    208. 

SuRcessus  episcopuB  Isauriffi,  410. 

SufTragiasanctorum,  107.  SufTragia 
pro  defunctis  Damaecenus  probat, 
693. 

Super  oculos  poncre,genu6  venera- 
tiouifl,  177,  Supcr  pacem,  206. 

Suriecula,  vas  aquarium,  534,   642. 

SuBocion  pater  Simeonis  Stylitffi, 
176. 

Susurrium,  98. 

Sybrion  in  Apeliote,  442. 

2:uYx4e£6po<;,791. 

Symmachus  clarus  Romffi,impetitU8 
calumniis,  a  Theodorico  occiditur, 
139. 

Sincellus,  936. 

Syucletius  metropolitanus  episco- 
pu8,  691. 

Synopsis  aDDorum  saDcti  HilarioDis, 
92. 

T 

TabenDffi  vm  monacbi,  141. 

TabeDDesis,  787. 

TaberDaculum,  78H. 

TabulareguIarumabaDgelo  Pacho- 
mio  traditur,  141. 

Taciturnitas  poeDa  iDcredulitas  in 
Zacharia,  936. 

Tarichi,  68. 

Taurea  quid,  786. 1009. 

Teieda  vicus,  859. 

Templum  Calvariffi,  sanctffi  Crucis, 
Resurrectionis,  Assumptiouis,  208. 

Terentius  prffifectus  AuguBtalis, 
350. 

Terrffimotustotius  orbis,  91. 

TeTcpaTceSe;  XiBoi,  786. 

Tetrupylum  templum  quatuor  colum 
uaruni  ordin  bus  conetans,  935. 

Thabatha,  86. 

Thai8i8,375.A  matre  propria  depra- 
vata,  375.  Quando  vixerit,  ibid, 

Thalelei  plures,  860. 

Thalelffius  quis  et  quotempore  fue- 
rit,  935. 

Thebffi  plures,  240. 

'i  bebRicfa,  auffi  et  Tbebais,  22. 

Tbebatum,  89. 

Theodoreti  liber  de  Vitis  Patrum 
dicitur  Philotheue,    seu  Theopbilee, 

XXXVl. 

Thcodorici  Loher  a  Stratis  lapsut 
in  assigoatione  obilus  eaucli  Puuli 
primi  eremitffi,  14. 

Theodorus  preBbyter  Pacbomio  in 
prffilatura  successit'  142,  143.— Thco- 
dorus  monachus,  558.  —  Theodorus 
de  Phcrme  aliusaTheodoro  deNono 
Alexandriffi,  et  de  Ennato,  641. 

Theodosius  monachus  in  Syria,5. — 
Theodosii  duo,  Coenobiarcha*  et  An- 
tiochenus,  h59.  —  Theodosius  impe- 
rator,  689. 

Thcolo^^us  saoctus  Joaunes  cvange- 
lista  per  excellentiam  dictu»,  340. 

Theon,  vel  Theonaidem,  786. 

Theophilus  Alexandrinus  episcopus 
adversarius  Ori^enistarom,  557.  Ejus 
judiciumdelibrisOrigeni^jLi. —  Theo- 
philuscum  sociis  Sergioetllygino  vi- 


CZXXVi 

detur  auctor  Vitffi  Bancti  Macarii  Ro' 
mani,  xi. 

Tbolus  quid,  209. 

Thomas  Indiffi  apostoluB,  340. 

Thuset  cerei  imperatoiibus  et  Au- 
gustffi  prffilati,  ll6.TbuB  etthymiama 
in  honorem  martyrum  accendi  solitum 
935. 

Timolheus  epiecopus  Alexandrinus 
videtur  auctor  libri  ii  de  Vitis  Pa- 
trum,  XII. 

Tirocinia  militum,  140. 

TiroDCB  Bub  custodibuB  agebant, 
ibid. 

ToDdere  virginem,  pro  conaecrare, 
165. 

ToxotiuB  filius  Paulffi  Lffitaoa  Albini 
filiam  uxorem  ducit,  415. 

Traclare,  1007. 

Traditiooes,  141. 

Trupeznntius  censet  bistoriam  Bar- 
laam  et  Jo8a])hat  a  Damasceno  con- 
Bcriptam,  et  est  interpres  ejuBdem, 
339,  340. 

TremiBBiSftertiaparsBolidi,  206. 

Tribunal  Banctum,  166. 

Tricina,  67. 

Tunica  Pauli  et  BanctornDa  Bemper 
in  pretio,  25,  26. 

Turrita  dicta  sancta  Maria  Magda- 
lena,  421. 

Tychon  Amathunte  in  Cypro  mar- 
lyr,210. 

TyphoD  frater  OsiridiB,  70. 

u 

UrBUB  S.R.E.8ubdiacoDUB,interprefl 
Vilffi  Baucti  BaBilii,  xu,  136. 


ValcDB  persequitnr  Eccle8iam,859. 
ValeotiBOB   obstruxit  Basilius,    163. 

ValcntianDB  imperator  quando  re- 
gnaverit,  689. 

ValeriuB  AstnricensiB  arcbiiiresby- 
ter  an  sit  Vitarum  Patrum,  xxii. 

Valetude,  id  est  invaletudo,    1008. 

Vasa  sacra  ad  basilicam  aancti  Pau- 
li  deferunt  Gothi,  423. 

Vcla  circa  altariu,  208. 

VentoB  pa8cere,799. 

Verba  consecrationiB  irreverenter 
proIataDeo  displicere,  miraculocc  de- 
moDetratur,935.Verba  evaDgelicaau- 
dita  Babylam  subito  coDvertnnt.929. 
Verba  eeniorum  quandoque  hi  libri 
fuere  inscripti^  iv.  Verbnm  hic  est 
axioma  vel  brevis  sententia,  iv. 

Verbi  divini  vis,  62. 

Vestis  monacbaliB  consecratur,141. 

Vexanti  pro  vexato  frigore,  fami- 
liare  bujus  ffivi  scriptoribos,  207. 

Vicaria,  791. 

Vicarius  Dei  pontifex,  ei  alia  ejus 
eloaia,  206. 

Vicedominus,  ibid. 

Victor  Martyritanusepiscopus  Cu«- 
Bianide  monacborumtnstitutione  dic- 
ta  purgavit  et  supplevit,  xxx,  xxxi. 

Victoriano  scnbit  Augustinus,  558. 

VincentiuB  pre8byter,come8  Uiero- 
nymi,  8. 

Vincula  captivi  Boluta  dum  pro  eo 
fit  sacrum,  2u9. 

Vinculatorium  quid,  224. 

Vinum  et  lac  recenter  baptizatii 
dabatur,  ct  quare,  140.  Vinum  Chin- 
dium,  1010. 

VirgiDitas  io  Ecclesia,  72. 

Virtutes  discipulorum  Antonii,  66. 

Visio  borrenda  Antonii  de  persecu- 
tioneper  Ariauos  futura,  71.ViBione8 
privatffi  periculoBS,  920. 

Vitffi  sanctorum  ol.m  sine  nomine 
auctoriB,  34.  Vita  Autonii  lecta  doos 
BgeDtes  in  rebuB  a  Bfficulo  abBtraxit, 
Liy.  Item  RomanaB  remiDBS  nobilei, 


CZZXTII 

Lvi.  Vita,ui  VitaPitram  dicendiiin,vi. 
Vito!  PHtram  aa  Vita»  Patrum  bi  liliri 
iDfcribeodi,  tiii.  VIIib  Fatruu  velus 
boruiii  librorum  inscriplio,  iii.  Vilna 
Patrum  ioBcribi  huDC  librum  uudo 
Bccidera  potuit,  vnr,  u.Vitits  rralrutD 
AuijDstinmuoruui,  ii.ViUirratrumtto- 
miuic&Doruui,vii[.Vilee  Putrum  ub  ru- 
diarem  BtylumiioarejicieiidtCLiv.Vi- 
tarum  Palrum  quidam  libri  olim  Tarie 
iQBcripti.  IV,  Ti.  ApophihegmBta  Pu- 
Irum,  V.  iDlerrogationeB  et  reatoDsio- 
DMjGgjrptiorum  PBtrum,Jiiii.Hespou- 
eaPalrum,  i6iif.SeDteutie  SeDiotuui, 
iiid.  SermoDeB  Patrum,  ibid,  Verb& 
SeDiortiin,  iT.VitarumPatrum  E^itio- 
Dea  Latiaie  variffi.  lvii.  Tree  iocerli 
loei,t;pographi,anui.iAi'/.  Noramber- 
Keuaisduplcx.iiid.VeuetiB  tres,  Lvni. 
GermaDiceiJuffiiDcerlilociettypaBra- 
pbi,  ibid.  LugiluDenBei  Beptem.  ioi>^ 
LoloDieDseBduffi,  ibid,  (^omplulenpi^, 
iiid.  Trijilex  iuler  oaiDei  illas  diver- 
■itas,  ibid.  Primaearuiu  Kditio  aaltem 
aataaDDum69pust  1400,  Lii.  SecuDda 
earumBkJitio  e  priore  DODDibil  vanaDB, 
--|.  Tertia  eerum   Kditio  a  prioribus 


INDBX  ADCTORniC  CITATORDU  IN  PBOLBOOUBNIB. 


Quatuor 

Ediliouea  vulgatu  veruecula!  variic, 
Liiiv.ltalicaduplex.iAirf.  Cnliicaqua- 
(Iruplex,  iAiVr.  Klaudricatriplei,  Lixv. 
Geruiaui('aiiDa,ifii'i.AiiKelicaDa.LiiT. 
Vitaruui  Putrum  libn  mi».  :  AfQiKe- 
micu^ia,  liiviii.  Amsiidiuue,  Liivii. 
Aquiciuctinui.LiiTiii.AudomareDsis, 
Liivii.BoK.BSpiir.Liiii.CaniberoueDBll, 
LXXi.CarthuaiBaorumBruielleDBluiD, 
Lixii.ClaromareicaDnr,  liii.  Crispi- 
DieuBis.Liiviii.  Saucti  Floriaai,  liivi. 
OemblaccnsiB,  liiviii.  Saacti  Jscobi 
Li^odii,  Lizi.  iuf(ol«tadianBii.  Liiviii. 

brach,  Liii.  Uoretianui,  uiin.  Saocti 
Pelri  iu  MiiuBler.  liiii.  Itebdorf&ea- 
sis,  Liii.  ltur«muDdanu«,Liiiii.SaD- 
cti  sejiijlcri  mujor,  miaor,  lixii.  Sio- 
uius.  Liiiii.  VedantiuuB,  lxxvi.  Vita- 
rum  Pntrum  auctoritaii  coaslal :  1*  ex 


aihil  V 


■  T.    QUB 


Edilio  nuoe  dotb,  liti.  Coaiprebeadit  i 
bee,  pmlerqDam  ia  aliii  EditionibuB  i 
eompraheDia,  librum  viii,  ii.  i,  etap- 
pendicem  Heraclidia.Palladil.elMar- 


Volente»,  pro  volehant,  !09. 

VolumiD»,  id  eat,  Iholl.  1008. 

ValusiauuB  {utruna  Melaoite  jui 
ris,  69t).  Prsrectus  Hamans  civil 
craetUB,  leaalus  millimrCc 

polim,  ibid.  Vocal  Melania 

roeolyuiieConstaalinopolim.ifiid.Chri- 
etiauus  ex  bac  vita  decesiit,  ibiil. 

Vulcuuui,  70. 

Vullue  virgiaie  leclua,  860. 


Xeoia,  qoid,  67. 

Xerolitba,  lapide»  eina  luto,  859. 
XyiU  PjthagorEeiliberaRurflDo  edi- 
us  Domiae  Siili  ponliSciB,  xivi. 


mutui,  936. 

i^aaaDus,  87. 

Zebinae  moaachaB,  231. 

Zemn,  quid,  209. 

ZeDoquidaiadiTerBueabeo  qniUa- 
jnmauum  reiil  eeclesiam,  GS9. 

Zippulc,  642. 

ZoBimuBpapiBomEe.eab  qno  secuD- 
do  Palladioa  Romam  Tenit,  692. 


INDEX  AUCTORUM  CITATORUM 

IN    PROLEGOMEiNIS,    PR^LUDIIS    ET   NOTATIONIBUS 

PLUR8S  ALll  OCCDHHCNT  l»  OKOHAaTICO. 

Ntimena   Jiomanui  detignat   Prolegomena. 


AbrahamDB  Scultetui,  30,  31.  — 
Abrahamus  OrteliuB,  6il. 

Ar«bilee  SlaliuB,  109,  162. 

Aeta  Baneti  Auastasil  martjrie,309, 
210.  Acla  ADielmi,  143.  Acla  BaDctl 
Cbrietophori,23.ActaClemBn[ispapiE, 
72.  ActaaaDetiCvpriaul,  l7I.ActaDa- 
nielis  Stjlitfe,  176,  S77.  Actu  Eugeniie, 
3t9,  m.  Acta  Bancti  Euthjuiii,  Gl. 
AcU  Fulgentti,  lt.  Acta  sau.Aurum 
OalalioDis  et  Epietemie,  104.  Actaeaa- 
cli  OorBonii,  23.  ii.  Acla  Mercurii 
martyris,  2!, 24.  Acta  laactorumMe- 
tropbaaie  et  Aleiandri,  31,  Gl.  Acta 
SebaBtiani,  22, 23, 2i.  AcU  TbalaBBi  at 


Aadreae  Scboltue.  561. 

AaDaies  KraDciscanoruiD,  68. 

Aase1mu9,  68,  143. 

Autonius,  21.  61,  68,  69,  101),  162, 
169.  176,  241,  787. 

Aatonius  Maffteus,  ii.  —  ADtooiuB 
SeDeDiiB.viii.  — AntoDiuBUelisea,30. 
—  Anlouiua  PoaicTinus,  xvi,  xtii,  xli, 
30,  31,  34.  SOG,  S57,  663. 

Aphrodi 


Appiai 


I,  401. 


Lim 


Ado,  1 


,  176. 


Apuleiui,  23. 
AriuDUS,  400. 
AristoteleB,  70,  790. 
Aroobius,  53,  GS,  70,  72. 
ArDoldueWioD.ISS.— ArDoldusPoa- 
acuB,  14,  il,  29,  139,  416,  443. 


,  21,  138,  207,   395.  491, 


Adrianus  I,  papa,  liv.  —  A 
CoDrtea,  ii. 
£liu«  LampridiuB,  vi. 
.£Deae  Silvius.  97. 
AlaDne  CopnB,  IS,  96,  1T6. 
AlbericDs  LDDgus,  il,  B58. 
Alcimna  Avitna,  232,  349. 
AldelmuB,  21,  24. 
Aleiaadar  ab  Aleiandro,  24,  65. 
Alojsioe   LipomaDDUB,    xiv.   xtii, 

XXXTlll,  XXII I    XUT,  XLT,    Ll,   LII,   LIII, 

68,  104.  110,  111,  ibO,  169,  £06,  33», 
340,  368,  373,  439,  440,  441,  442.  443, 
702,  7S4.  1008. 

AlpboDsuB  aecco,  v,  xxi. 

Ambroeiue,  10,  31  6H,  67,  R9,  96, 
97,  08, 140, 790.-  Ambrosius  Auiber- 
tne,  60,936. — AmbroBius  Camaldulca- 

•iS,  IXXII,  XLI,  XLV,  936. 

Ammianne,  64.  67,  80.  87,  sfi,  89, 
00,  91,  97,  98,  166,  176,  350,  400. 
Imptulochlni,  167, 
AduIuIu  Bibliotbec&nui,  SOS. 


LLi,   XLVm,  !2,  86,  27, 

30,  31.  32,  62,  67,  6S,  71,   72,  73.  74, 

I   89,  90,   139,  142,   143.   162,  206,  208, 

421,  441,  534,  561. 

AuberluB  Mirsue,  lsivii. 

Aueuslinue,   vi,  vii,   xxvi,  liv,  lti, 

Si,   30.   31,   32,   33,   61,   62,   63,   65, 

69,  70,  72,  73,  87,  88,  89,  92.  98,  104, 

133,  150.  165,  206,  209,  224,  238,  437, 


438,  417.  558.  643.  61    . 
698.  793,  784,  792,  1'36. 

AuBoalus,  63. 

AventiDui,  ibid. 


BarDHbae  BriiioDiue,  ISO. 

Barouiua,  xi,  xiii,  xvir,  xxv,  xxvi, 
sm,  x\x(i,  xui,  XLiir,  xiix,  ii.  3,  4, 
5,  7,  8,  9,  10,  14,  2i.  83,  24,  25,  ;!l, 
32,  33,  61,  83,  07,  69,  70,  71,  72,  73, 
74,  89,  90,  91.  92,  96,  109,  138,  139, 
140,  142,  161,  162,  163,  164,  166,  (75, 
176,  20S,  206,  S07,  20S,  S09,  210,  332, 
339,  SSO,  991.  3»,  400,  4IG,  416,  411, 


422,  423.  424,  426,  -i2T.  429,  430,  430< 
440,  411,  442,  443,  u,  447,  S57,  6SI> 
662,  668.  689,  890,  H9  ,  692,  694,  6»7' 
6911.  702,  703.  783,  78  ,  785,  789,  791. 
792,  860,  934,  935,  93'\  B89,  1007. 

Baeilius  CEesarieiists,  5,  7,  10,  21, 
163.  164.  -_  BaBiliud  Seleuciensie,  71, 
72,  790.  ' 

Bedo,  IT,  21,  108,  231,  241,  394, 
395.  495,  662. 

BellarmiDUB,  31,  30,  64, 68,  96, 164, 
176,  232,  239,  557,  662. 

BelliDUB,  805. 

Beaedicti  Gloaete,  842. 

Benedictue,  iii. 

BerairduB,  68.  72,  98,  143. 

Bibliotbece  Augngtaaa,  G6I,  686, 
783,  7X7,  790.  Bibliotheca  Bevarica, 
16.  34.  Bibliotbeca  BesBarioaia  cardi- 
aalis,  XLIT.  Bibliotheca  Palatina,  30. 
Blbllotbeca  Patrum,  v,  30.  Bibliolheoa 
VaticaDi,  iiii. 

Boetiui,  139,  444. 

Boniaus  Uonbrltiui,  iii. 

BurchardDB,  ilvii. 


Caiui,  150. 

CajetaDus,  ii. 

Carotus  Sif^ouiui,  iii,  557. 

iiiii.  iiiiii!  II,,  'u.  ixi,  11,  24,  63| 
64,  65,  66,  69,   73,   87,  141,  142,  107, 
441,  442.  445,  5S7,  558,  641,  642,  784, 
786.  787,  700,  791,  858,  936, 
Ca»siodoruB,   ii,  iiiii,  iiz,  iiii, 

XIXll,  ILVI,  XLVll,  LI,  LIV.  31.  61,  68, 
107,  110,  138.  139,  141,  642,  783,  784, 
785,  786,  787,  788.  780,  8S8. 

Catena  ms.  fn  Lncam,  3D. 

Cato,  400. 


CXZZIX 

Cedrenuf,  65.  70,  175,  176, 277, 
350,  490,  434,  784. 

Celsuft,  Hugo,  LziT. 

Chritflophorusde  Castro,  xxix,  l,  li. 

Cicero,  VI,  6,  25,  33,  70,  73,  74,  87, 
140,  176,  535,  790. 

Claudius  Danaqueus,  73. 

ClemeDs,  65.  —  Ciomens  Alezandri- 
nu8,  67,  Ul. 

Climacus,  li,  lxv. 

Codinus,  i(K). 

ColuiDelia,  70,  9t,  141. 

CoDciiium  ADli8iodoreDdP,163.Brac- 
careDse,  lxxxv,  69.  CarlhagiueDde, 
165.  CbalcedoDCDse,  858.  ConstaD- 
tieDse,  97.  CoDstaDliDopolitaDum,16!(, 
iTO.Ephesinnm,  viii.  HippoDeDse,l65. 
Niconuui,  1()5,  175,  2l09,  392,  793.  Ad 
Quercum,  xiv,  xlix.  Sardiceosc,  142. 
Toletanuui,  lxxxv.  Triburieu«e,  97. 
YaleutiDuin,  lxxxv. 

CoDimbriceuseB,  70. 

CoDradus  Gesoerus,  xiii,  xvi. 

Cornelius  Campeosis,  66. 

Corripus,  73. 

(^ujacius,  74,  150. 

Cypriauus,  22,  23,  65,  66,  87, 
165. 

Cyrillus  AleiaDdriDus,  xxxiii,  110. 

D 

DAvid  HoBscbeliuB,  30,  31,  62,  67, 
72,  73,  74,  501.  536,  783. 

Dauiel  HeyDsius,  73. 

DemoBtbeues,  69. 

Desiderius  Heraldus,  63. 

Dio,  350. 

Diodorus,  73. 

Diouyeius  episcopus  Alezaud.,  22, 
23,  24. — DioDYi*iu8Eziguu8,  xu,  Lxviii, 
30,  110,  111, 138.— Diouysiuslpapa, 
69,  109.  —  Diouysius  Areopagita,141. 
—  DioDysius  Carthusiauus,  lx,  232, 
662.  —  DioDy#iu8  Petavius,  69,  416. 

Discorides,  141. 

DoDatus,  IV,  V,  69. 

Dorotbeus  abbas,  zlvii,  340. 

E 

Edesseous  mouacbus,  942. 

Edinerus,  143. 

EDDodius,  139. 

Ephraim,  27,  151,  162,  163.  373. 

EpiphaDins  episcopus,  xiv,  xlvui, 
XLiz,  7,  8.  9,  72,  416,  703,  859,  860.  — 
EpiphaDiua  Scbolasticus,  62,  66,  442. 

Eirasmus,  xvn.  15,  21,  24,  96,  97, 
165,  422. 

EucberiuB,  xxxi,  86. 
Eugy[)ius,  138. 

Eulogius  arcbiepiscopuB  Alezan- 
drae,  175. 

Euripides,  25,  340. 

Eusebius,  14,  22,  23,  24,  29,  30.  33, 
64,  66,  109,  139,  140,  142,  176,  350, 
416.  784,  790,  792,  858,  859. 

Eustochius,  xLi. 

Evagrius,  22,  33.  34.  61,  62.  63,  64. 
^.  69,  74.  92.  140,  161.  175.  176, 
177,  209,  416,  641.  644.  662,  663,  702, 
703,  789,  7}il,  860,  1008,  10U9.—  Eva- 
grius  PoDticus,  xvii,  xix,  xx,  xxxii, 
xxxiii. 

F 

Flaccus  Illyricus,  64,  65. 

Flagellum  daEmoDum,  66. 

Flavins  Vopiscus,  vi,  86. 

Flornrium  sauctorum  ms.,  14, 103, 
224,  241,  m,  375,  395. 

Florus,  23,  91,  401. 

Fortuuatus,  166,  349. 

FraDciscusOlivariuB.  v.  —  Francis- 
cui  Suares,232, 939.-  Franclscus  Tor- 
et,  xuT. 


INDICBS  IN  VITAB  PATBUM. 

FroDto  Duceus,  xvi,  783,  784,  785, 
786.  787,  788,  789,790,  791. 
Fulbertus  CaruoteDsi»,  iii. 
Ful^eutius,  Lvi,  70,  138. 


GZL 


I 


Ga2»uB,  232. 

Gelasius  papa,  xvii,  ziz,  xxii,  13, 
15,  26,  33,  34,  445,  557,  703,  791. 

Gellius,  400. 

GeDebraidus,  110. 

GeuDadius,  ix,  ziz,  xxi,  xxx,  xzzi, 
xzxiii,  LUi,  106,  142,  144,  422,  445, 
447,  791,  1008,  1009. 

GeutiaDus  Hervetus,  xzziv,  zuv, 
ZLV,  86,  87,  89,  01,  96,  lOi,  110,  176, 
208,  349,  350,  430,  442,  447,  686,  784, 
785.  786,  787,  788.  789,  790,  791,  792, 
838,  860,  935.  lOOS,  1009,  lOlO. 

Georgius  AiezaudriDus,  zv,  l,  u, 
792.  —  Georgius  Colvenerius,  iz.  — 
Georgius  Garoefeit,  xxviii,  zlii,  zlui. 
—  Georgius  Trapezuntius,  339,  340.— 
Georgius  Wicelius,  zvi. 

Gerardus  Franchetus,  viii.— Gerar- 
dus  VoBsius,  xLi,  74,  150,  163,  166, 
169,  373. 

Gildas,  163. 

Glossiarium  Can^iberonense  ms.,  62, 
210,  241,  642. 

Glycas,  26,  162,  175. 

GratiaDidecretum,447.~GratiaDus, 
zi.  zxiu,  XLVU,  69,  231. 

Gregorius  Maguus,  xliv,  65,  138, 
143,  208,  209.— GregoriusNaziaDzc- 
nus.  7,  8,  21,  25,  26,  27,  31,  67,  72, 
89.  161,  162,  163,  339,  442,  m.  663, 
789.  —  Gregorius  Nysseuus,  7,  24, 65, 
110,  162,  163.  169.  — GregoriiisTbau- 
maturgus.  24. — GregoriusTurouensi?, 
iz,  XLiJi,  xlvi,  liv,  175,  177,  210,  392, 
444. 

Guilielmus  Bibliothecarius,  208.  — 
Guilielmus  Budaeus,  561,  790.  —  Gui- 
lielmus  Malmesburiensis,  643. 


H 


Helica  arehiep.  Csesaraug.,  lvii. 

Helladius,  162,  163,  165. 

Henricus  Cuyclcius,  557.— Henrieus 
a  Gandavo,  392.  —  Henricus  Gravius, 
zz,  xxvii,  23,  24.  97,  110,  416.  — Heu- 
ricus  Savilius,  31,  936. 

Heraclides,   lxzviii,    21,   109,  439, 

440,  447,  783,  784,  785,  786.  787, 
788.  Heracliiis  iuterpres,  443,  4i4, 
784,  785,  789,  790,  791,  792,  1007, 
1008,  1009,  1010. 

HerodiaDus,  166. 
Herodotus,  73,  787,  790. 
Hesyebius,  151.  561,  787. 
Hierouymus.  x.  zi,   xiv,  zvi,  zvn, 

ZVIII,  XXI,  XXII.  XXIII,  XXV,  XXVIjXXVII, 
XXVm,  XXIX,     XL,  XLVIII,    XLIX,  l.  lii, 

liii,  IV,  3,  4,  5.  6,  7,  8,  9,  10,  13.  14, 
15,  16,  21,  22,  23,  24.  25,  26.  28,  29, 
30,  31,  :{3,  34,  61,  63,  64,  68,  69,  70, 
72,  74,  86,  87,  K8,  89,  90,  91,  92,  96, 
97,  98,  104.  109,  140.  141.  142,  143, 
150,  163.  164.  169.  177,  231,  232,  400, 
401,  415,  416,  421,  422,  423,  425,  426. 
428,  429,  431.  43l>,  437.  438.  4.'i9,  440, 

441,  442,  44),  414,  445.  446  447,  535, 
557,  558,  641,  662,  689,  692,  698,  702, 
703,  784,  785,  788,  789,  791,  1009.  — 
Hierouymus  Woliius,  641. 

HilarioD,  VeroDeus.  33. 
Uildebertus  episcopus  CeDomaoeD- 
8is.  392. 
Hoborius,  XVII,  xx,  xxi,  27. 
HorapoUo,  62. 
Horatius,  15,  25,  91. 
Uormi8da  papa,  139. 
Humbertas,  viii. 
HandiQf,  lzxvu. 


Idacius,  166. 

IgDatius,  790. 

Isaacus  Casaubonus,  87,  88. 

Isidori  Glossn,  534,  642.  Isidorus 
Hi8paleD8i8,  xliii»  xlviii,  lxxxv,  21, 
67,  91,  97,  98,  llO.  141,  176,  177,206, 
207,  210,  400,  642,  643,  693. 

Isidorafl  Pelasiota,  li,  557. 


Jacobus  Billius,  zli,  133,  166.— Ji- 
cobus  Faber  Stapulensis,  xiii,  zziv, 
zzv,  zLiv,  XLV.  —  Jacobus  Gretzerus, 
lxix,  25,  26,  65.  74, 164,  785.  — Jaco- 
bua  Middendorpius,  i6t(/.  —  Jacobus 
PoDtanus,  663. 

Janus  Grulerus,  142. 

JoauDes,  III,  105.  535,  643.  —  Joan- 
nes  a  sauclo  Audrea,  348.  —  Joauots 
ADdreas,87.— JoaDDesChristophorso- 
nus,  62.  — Joauneb  Chrysostomus,  21, 
«6,  61.  66,  71,  92,  161,  163,  165.  166. 
557,  561,  702.  784,  792.  —  Joaunei 
CoDon,  110.  —  Joaunes  Damascenui. 
xzxiv,  XXXV,  xzzviii,  Liti,  30,  33, 162, 
165,  166,  175,  206,  339,  362,  368, 
392,  561,  663,  793,  859.  —  Joauncs 
Despauteriui,  iz.— JoaDnesDiaconut, 
xzxviii,  XLV,  XLVi,  169,  936,— JoauDes 
episoopuB  Jerosolvmorum,  XX,  400.— 
JoauDes  GarzoD,  o3.  —  Joaones  Gor- 
rieus,  1008.  —  Joaaues  Griufleus,  13J. 
—  Joannea  Hessels,  88. — JoannesKir- 
chmauDUS,  26. —  Joanoea  Maldonatus, 
63.  —  JoaDDesMaria  BrasichelleLsi?, 
xxxiii,  XXXIV.  557,  641,  662,  703,  784, 
792.  —  Joaunea  Mariua  Verdizoltus, 
Lxxiv.  —  JoaDDCs  Meursius,  ('4i,  6b6, 
783,  784,  785,  786,  790.  791.  —  Joaii- 
nes  Moianus,  xvi,  394,  395.— Joanues 
Moschus,v,  XIV,  XXXVI,  xxxvii,  xxxviii, 
XLi,  XLVi,  62.  175,  8t0,  935,  936.  - 
Joauues  Picu8.561. — JoaDues  Savarro, 
88.  —  JoaoDes  Sichardus,  110 — Joan- 
Les  Siuaita,  339.  — Joannes  Subdiaco- 
nus,  xxxiii,  xLii,  Lix,  Lxviii,  68,561, 
044.  —  Joaones  Trithemius,  xiii.  xv, 
XVI,  XX,  XXIV,  Li,  Lx,  27,  30,  97.  107, 
108,  110, 138,  206.  —  Joannes  wicle- 
fus,  97. 

Jordaous  de  Sazonia,  ix. 

Josephua  Pamphilus,  ibid.  —  Jose- 
phus,  62« 

Joviuiauns,  91,  535. 

Julius  Firmicus,  70.  —  Juliua  Capi- 
tolinus,  VI,  400,  1008. 

Justus  Lipsius,  74,  140,  166,  416. 

Juvenalii,  70,  400. 


Lactantius,  66,  561. 

Laertius,  25,  26. 

Lampridius,  63. 

Laureutius  Surius,  xxi,  62,  63.  67. 
68,  69,  104,  110,  111,  140.  150,  167, 
169.  206,  349,  362.  368,  378,  892,  416. 
698,  699,  701,  935.  —  Laurentiusde  la 
Barre,  xlii,  88,  84,  858,  859,  860. 

Leonardus  Lessius,  792. 

LcoDtius  Cypri  episcopas,  68,  206, 

210. 
Leuweuclavius,  110. 
Lilius  Grefforius  Giraldus,  70. 
Livius,  140.  401. 
Luciauus,  73,  224,  422. 
LucilliuB,  87. 
Lucretius,  446,  561,  790. 
Ludovious  Blosius,  232. 

M 

Magdeburffen8e8  Gentorifttoret,  15, 
80,  06,  97.  176. 

Marcus  Marulas,  23.  —  Mftrcos  Vel- 
aerasy  lzzzxv* 


CUl 


INDBX  ArorORDU  CITATOBUU  IH  nUILBGOUSNIB. 


CZUI 


MargarioD*  de  U  Bigne,  zixii, 
iiiiii,  30,  110. 

MariaDui  Victoriut  Heatiuue,  xivi, 
4,  25.  tl6.  422. 

UBrtinui  Delrio.  iyi,  66,88,  166.- 

Marliuui  DumiBUBiB,  liii.  —  Mdrtl- 

B  Meir,  97. 


Panlinue,  14,  28,  41S,  41S,4ES.41T,  443,690.701,  707,  708,  738.  739,  783. 

438.  432.  433.  485,  438,  448,443,  44*,  78ti.  790.  7B1.   79S.   Fetro».    25,  141. 

m,  703.  686,  936.  Apocilrpiii,  1?8. 

PduluE  Diai;oDDi,iu,139,!0T,209,  SalTistJDUB,  flS. 

211.  339.  Scaljger.  U.  Sl,  39,  68,    139.   416, 

PalagiuB,  V,  iiiu.    iLil.   iLYii.   69,  557. 

'"    ■""   144.  169,  534,    535.   558,   5Bt,  SoveruB   Sulpttiul 


,   (77,   238.  641,  662.  663,  686,  787,  i009' 

£4i,,3DU,  w>a.  luua.  PerBiUB,  64. 

MartyroluRium    laDcli   Hierouyau  P>:lrouiUB.  ilauan.epiicmiuB,  t,  iii. 

mB     liiii.MHilTrotoeiUDiHaiuaDUin,  Pelrus   AleiaDdriuui,   67.   (48.— 

ivii,  III.  21,  2i,  23.  25.   3H,  l1,   67,  Peirui  liamiauuB.  iiii.  74.  86, 786.  — 

80   S7.  06,  104,  103, 109, 138, 141 ,  U2,  Peti  ub  GxleaiDiue,  lii.  388,  39S.  S57.                       „ 

150.  161.  162,  169,  175,  205,  206,  20fl,  Petru»  OilliuB,  »«.  S35,  fi42,   791.  —    t6>,  206,  239.  361. 644. 

810.  831.  832,  841.  339.  340,849.350,  Helrud  Halloix,  168.  —  PBtrus  LaoBBe-       siii„.   7.i 

368,368,330,382.394,395.415,416,  lio»,  66:J.  —  Petru»   Maturue,   841.- 

431,  428,  5j8,  662,  784.  798,  ii5S.  S5ti,  Pelru«  s  NutalihuaEquiliuui,  iiii,iiv, 

S35     MttrlvroloKium    UBuardi      ivi,  21,  22,  2J.  61,  109,  138.  162.  WJ,  241, 

iiiii,  23,  224.  841,350,  668.  339,  395,  1007.— Pelrus  Ciaccomua, 

MaltbeuB    GaieuuB     WeBtapelliuB,  uivii.  iOB,  557. 

PhilippuB  MtfiBDchthoa,  68. 
Phiioitratus,  (iii. 

.   —  PfaotiUB, 


Mela,  74. 

MelcMor  tioldastue, 
Melchior  CaDua,  uv.  xiivi,  ili,  ilii.  ilvi, 

MeDma   Grceorum,  ilviii.  2t.  27.    175,444,561.644. 
61.86.   96,   104,   105.  109,   143,   150,       Plalu.  iisiiii,  7D0. 
161, 16S.  163.  164,  169.  175.  176,  205,       "'  '       ""    ""   "" 
206.  203.  210,  231,  832.  339,  340,  349, 
S50,  362,  368,  373.  375,  394,  495,  662, 
789,  858.  859.  860,  935. 

Menolof(ium  Rmcoruin,  21.  61.86, 
104,  105.  11)9.  143,  IbO,  161,  162.  164, 
169,  115,  205,  206,  210,  231,  349.  350, 
36S,  3GB,  373,  375.  392,  394.  395.  642, 
662.  792,  S5B,  859,  860.  934. 

Mercurii  aiArljrii  Actn.  88,  24.  PraLum  Bpirituale,    392, 

MetaphruBteB,  u,  24,  31,67,68,  88,    860,  934. 
87,  89.  SO,  91,  96,  97.   104.  105.   111, 
140,  143,  ISO,  169,  175,   177,  206,  207, 
208,  209,  810,  340,  350,  368,  6S4,  698. 
701.  703.  791.  79J.860.  934,935. 

Michael  GWcbb,  26. 


,   -. -.  __r,144,  416, 

557,  7B6. 
SeituB  pliiloBophue,  7>.  74. 

SiilODiUB.Tl,  14,  141,  415. 
SigcberluB,  v,  iiiti,   xiiiv,   uiv. 
- —  -   '"■'    109,110,139, 


Silvester,  68. 

SimeoD  Metaphraftet,  ilv,  24.  86. 
SiridiiB  I  pii|>a,  69. 
NirmoDduB,  73.  86,  1G6.  791.444. 
SiituB  poutirei,  iiti.  —  Sixln«SB- 
eiiBiavu.  iv.  ivi.  168,  6''>!. 


Platua,  68,  150.  786. 
PIlDiue,  VI,  6.  24,  25,  87,  89.  Sl.  9E 
141,  209,832,416,  648.1010. 
PlutarchuB,  vii.  85.  66,  401,  786. 
Pollux.  238. 
PompooiuB,  73. 
Po«idouiuB,  788. 
PoBibumianuB.  557. 
Pnedicaturum  fratrum  Vitn,  62. 


']!•   ILV.  l.  u.  10.  28,  30.  61,  68,  67,  90, 
^t    163,442,534.535,641,   642.663,701. 

7Ij3.  783,    785,    786,   188,   789,   1008, 

1009. 


Solin 


:,   91. 


86,  87,    89,  90, 


Sophro 
91,  806.  392,  ^ 
Soiipaler.  n. 

SoinmeDUB,  xii,  tix.  xux,  l.  u,  10, 

21.  31,  61,  63.  67,  70,  71.  78.  86,   89, 

01.  92,  106.  109.   140.   141,  142.    150, 

163.  161,  166.  160,  SOS,  116.  442,  561, 

-■  --„      641,  783,  784.  785,  786.788,  789.  190, 

82,   790,    79,    792,  teS,  859,   860,    1007,   1008, 


Glyca 
..      ..»  Felij  , 
ModCBtiDDB.  150, 

MoBBDder,  395. 


70. 


Procopius.  139. 

Proaper.  li,  788. 

Proteriue.  110. 

PrudeDliuB.  66,  70,  73,  13S,   841, 


784. 
Ptolomeua,  86,  91. 


Specnlum   eiemplorum,   62,  824, 

Slrabo.  63,  139. 

SnetoDiuB,  91, 150,  267,  416. 

Suidas,  iTiii.  XIX.  31.  63,  66,  150, 
175.  177.  808,  340,  6*1,  787,  789,  770, 
85B,  1008. 


N 


Sulpii 


,   231.   858,  i 


RaiDbarduB  LoricbiuB  Hadamariae, 
208. 
HhabBDUs,  it,  Sl,  21,  841,  394,  395. 
RodolphuB  HoBpiDiaDUB,  21,30,31. 
Runinua,  it.  ivii,  iiv.  xxtii.  xii. 


Sjmraachu 
Sympho-' 


u«.  66. 


1,64. 


I,  350,  400. 


Tacilui,  l  . 

TerentiDe.  i , „   „     , 

TertulIianuB.  ui.  15,  85.  63.  65,  87, 
-    -    —     UO,   141,   210,   824,   841, 


„  ,,,  Raderue, 

NBzanuB,  415.  0« 

Nicepboru».  xit,   iii,    ii.   xiiii.   " 

XIIIII,  IIXTI,  IXITIII,  L.  u,  II.  V3.2B.  , 

!B.  31,  61,  62,  66,  67,  68,  86,    01,  92,  ' 
109.  150.  151,  161,  163.  164,  175.  176, 
177.208.350,  362,  398,  641,  703,  783. 

I^ik,  7BS,  786.  787,  788,  789,  790,  791.  . 

792,858,858,860,1008,1009  m,  IW.Ml,  349."'&0;  4ob."482V423:    -.. 

KicolausFttber.iTr,557.-N  colau.  ^j^   „g   ^.,9^  „0   ^^^    j^j^  ^^^   „j         j   ^^ 

priai0Bponlifeil4J.  — NiEolausber-  446,  «7,  533, 53«,  535    041,642,  643,       TharaaiuB  (8.)  episcopu»  Goii«l«Dti- 

TnnuB.  63.  RB.  150.  787.                              ggy_  ^^  gj^^  .jq2_  ^gj^  ,gg^  ^gg^  .,gg^  nopoli,  784. 

1007,  1010.  TheodoretuB,  ixiti.  iU,  litih.  7, 

RutiliuB,  400.  10,  81,  67.  72,  96,  162,  163.  176,  178, 

„  177.  209,  211,  83i.  442,  786,  858,  859, 

O  860.  935,  S39. 

TheodoricuB    de    Apoldla.   vii.  — 

SacraScriplora.  OensBis,  ixxiv,  65,  TheodoricuB   Lohar  s  Slratis,   xuv. 

104,141.150,179.558.    EioduB.  535.  lviii.  Lxiv,  14,  139. 

Niimeri,    119.  DauleroDomium,   686,  Theodorufl  Lector,    61,    175.   641j« 

787.  Judice».  150.  1  Regum,  98,  53S,  702.    —    Theodorii»     AlexandnnuV 

787.1VHefluni,2l,61,72.  Etdj-flF,  25,  662.  —  TheodoruB  BalBuam,  "^" 

p  66.  7H0.Tol.iaB.  382,  ISn.Job.  t;5,66,       - --■'-'- 

*  447.  789.  Psalmi,  38,  63,  64,  69,  lOl, 

PalladinBdia1osisla,iLT.  Pal!>idiuB,    178.481.423.  434.  438.686,  687,  7k4, 

III,  IV.  xxTiii.  iiiiT.  lu,  21,  22    27.    936.  Proverbia,    178.    534.  706,     07. 

30.61,63,65.67,  68.   69.    109,   142,   790.  Efclaai«Ble?,  534,  706,  707.    71);).        .„ --       „     „„ 

160,  20B,  209,  831,  350.  416.  425,  427.    ClDticum  canlicorum,  6.  S^.-!,  Sapien-  (D.),  6S.  143,  l&^  643.  662.  063,  936. 

42B,  432,  433.  437.  438,  439.  44U.  441,    tia,  31,  (iSO.   RocIesiasticuB.  178.  643,  —  ThomaB  de  Tru^illo,  393. 

442,443.444.447.533,534,   641,643,    662,790.    iBaiae,    ui,    91.  Jeremias,  Thyreus,  6'1,  66.  88. 

644,   686,    690.   691,    694,    688.    702.    ilvll.  430,    796.   Eiechiel,   416.   423,  Timotheue,  i 

705.  706,    783,    784,    785.    787,    78fl,    557.  Daoiei,  86,  179.  435.  OfleaB,  790.       " 

1O08,  1009,  1010.  Palladii  TatueiDter-   Joel.  786.   JonaB,  788.  AfigffiiiB,  "" 
pres.  686,  784,  786,   790,    1008.  Pal-    Zacbariae,  416.692.  Hatthsofi.  ti 
'   ■■■  ■  iDterpres.    686,   7B4,    16.5,178.210.427,438.642.686.687. 

105,  708.  Marcns,  4ii7,  430.   708.  Lu- 
I.  2t.  178,  481,  422.   423.  487,   430, 


1.  88,  150,  787. 
NicotaB,  163. 
NotkeruB.  iv,  81,241.  394,  ISS. 

0 
Oijmpiodorae,  65. 
Origeae*,  142,  416,  428. 
OroBiafl.  401. 
Oseae  Proverb..  798. 
Ovidius,  25,  70,  88. 


TheophltuBAIeiandhDUi 
luii.  785. 
Theophylactus,  21. 
Tbomas  BeauiamiB,  xxiix, 
Thoma»  WaldenBii    "" 


Tbomaa 


Trehelliu-.  -.  „      „ 

Tripartita  hittoria.  XIXI11.  81,  63, 
.    72,  98,  783,  784, 78S.  716,  787,  788. 


u 


UIpiaDOi 


787.- 


,   xui,  ILTII,  23S,   491.  asl,    32,  104,  ISl,  791.  Paului,  tii.ui.  91,       V 
11!,  141,  ISl,  433,  426.  487,  430,  438,  3», 


UrtuB  eubdiaeoDne,   xLi,  162,  163, 
iJiuarduB,  IV.  11,83,  SS,  362,  194, 


CXUII 


HIDICBS  IN  VTTAS  PATBUM. 

yiQceolias,  Spec.  hist.,  xiv,  xxi, 
ixxiii,  29,  61,  109, 162, 169,  329,  337, 


Valerius    AstnriceDBia     presbyter,   787. 
XXIX.  Vaieriut  SarrasiuB,  30.  Virgilius,  v. 

Varro,  177.  Y 

Victos  Giselious,  557.  -^ 

Villegas  io  Flore  sanctorum,  395.  XeoopliOD,  166. 


atuY 


Xystai  Pythagoneus,  xxiv. 

z 

Zacharias  Pjllbeoius,  641. 
ZeoodotUB,  340. 
ZoDaras,  150,  350,  392,  935. 
Zosimus,  140. 


ORDO   RERim 

QUI  m  HOC  TOMO  CONTINENTUR. 


VITjE  patrum. 

LiBER  NONUS. 

Proiogus  nuctorU. 

Caput  primuu.  —  De  Jacobo  Nisibita. 

Gap.  II.  >-  De  JuliaDo  Saba. 

Cap.  III.  «  De  Marciaoo. 

Gap.  IV.  —  De  Eusebio. 

Cap.  V.  —  De  Publio. 

C\p.  VI,  —  De  Simeooe  Prisco. 

Cap.  VII.  —  De  Palladio. 

Cap.  VIII.  —  De  Aphraate. 

Cap.  IX.  —  De  Petro. 

Cap.  X.  —  DeTheodosio, 

Cap.  XI.  —  De  Romaoo. 

Cap.  XII.  -^  De  Zeoooe. 

Cap.  XIII.  —  De  Macedooio. 

Cap.  XIV.  —  De  Moeayma. 

Cap.  XV.  —  De  Aupsima. 

Cap.  XVI.  —  De  Marooe. 

Cap.  XVII.  —  De  Abraame. 

Gap.  XVIII.  —  De  Eusebio. 

Cap.  XIX.  —  De  Salamano. 

Cap.  XX.  —  De  Mare. 

Cap.  XXI.  —  De  Jacobo. 

Cap.  XXII.  —  De  Thalassio  et  LimosBO. 


9 
Ibid. 
15 
20 
29 
36 
42 
45 
49 
50 
55 
60 
63 
64 
66 
72 
73 
75 
76 
79 
80 
81 
82 
92 


Cap.  XXIII.— DeJoanDe,Moy8e,Aotiocho,Aotooio.  94 
Cap.  XXIV.  —  De  Zebioa  et  Polychrooio.  95 

Cap.  XXV.  —  De  Asclepio  et  Jacobo  eremita.  98 
Cap.  XXVI.  -^  De  Simeooe.  Ibid, 

Cap.  XXVII.  —  De  Baradato.  108 

Cap,  XXVIII.  —  De  Thaieleeo.  110 

Cap.  XXIX.  —  De  Maraoa  et  Cyra.  111 

Cap.  XXX.  —  De  Domoioa.  113 

LIBER  DECIMUS.  119 

Eiogium  auctoris.  Ibid, 

Proiogta.  Ul 

Capdt  PRiaiini.  ^  Vita  saocti  Beois  Joaoois,  et  de 

■peluDca  SapsaB.  123 

Gap.  II.  —  De  seoe  qui  io  propria  epeluoca  paecebat 

leooei.  Ibid. 

Cap.  III.  —  Vila  Cooooia  presbyteri  mooasterii  Peo- 

ihricula.  124 

Cap.  IV.  —  Visio  abbatia  Leoolii.  Ibid. 

Cap.  V.  — •  Relatio  abbatis  Polychrooii  de  tribus  mo- 

oachis.  Ibid. 

rup.  VI.  —  Ejusdem  relatio.  121 

Cap.  VII.  —  Vita  et  more  cujusdam  seoie    qui  recu- 

savit  abbas  fleri  io  mooasterio  Turrium.  Ibid. 

Gap.  VIII.  —  Vita  abbatis  Myrogeois  hvdropici.  126 
Gap.  IX.  —  De  mira  cujusdam  patria  charitate.  Ibid, 
Cap.  X.  —  Vita  Baroabse  aoachorets*  Ibid. 

Gap.  XI.  —  Vita  abbatis  Agiodoli.  Ibid. 

Cap.  XII.  —  Dictum  abbatis  Olympii.  127 

Cap.  Xlll.  —  Vita  abbaliB  Marci  aoachoretfle.  Ibid. 
Cap.  XIV.  «  De    fratre   qui   a  apiritu   foroicatiooia 

imp  ugoabalur,  et  ieprosoB  effectus  eBt.  Ibid. 

Cap.  XV.  —  Factum  mirabile  abbalis  Gooooia.  Ibid. 
Cap.  XVI.  —  Reiatio  abbatiB  Nicolai  de  Beipeo  et  so- 

ciiB.  128 

Gap.  XVII.  —  Vita  Macrii  BeoiB.  Ibid, 

Gap.  XVIII.  —  Vita  alteriuB  Benis  mooaBterii  Laurse, 

qui  cum  leooibus  dormiebat.  Ibid, 

Cap.  XIX.  —  Relatio  abbatit  Elise  de  Beipso.  Ibid. 
Cap.XX. — GooYerBio  cujusdam  militis  exmiracuIoDei 

io  se  facto,  cujuB  etiam  vita  compeodiose  de8cribitur.l29 
Gap.XXI.—  Mors  aDachoretfleetejuBiDterfectori8./6iV/. 
Gap.  XXII.  —  Vita  alteriuB  Beois  Coooois.  130 

Cap.  XXIII.  —  Vita  Theoduli  mooachi.  Ibid, 

Cap.  XXIV.  —    Vita  seois  cujusdam  habitaotiB   io 

cellis  Cuziba.  Ihid, 

Cap,  XXV.  —  De  fratre  monaBterii  GQZtba,  et  aanetflB 

oblationis  yerblfi  necnun  de  abbate  Joanne.         Ihid. 


Gap.  XXVI.  —  Vita  fratria  Theophaois,  ejasgoe   mira- 

bilis  visio,  etde  communicatioue  cum  haBretieis.      131 

Cap.  XXVII.  —  ViU  preebyteri  Tillfle  MardandoB.  132 

Cap.  XXVIII.  —  Factum  mirabile  abbaUfl  Jnliani  Styli- 

tflB.  Ibid. 

Cap.XXIX.  —  Miraculum  sanctiBsimflBEueharlBiifls.  133 

Gap.  XXX.  —  Vita  Isidori  monaehi  Melitinensis,  alte- 

rumque  miracnlum  clrca  sanctissimam  Eucharistiam. 

Ibid. 

Cap.  XXXI.  —  Cooversio  et  vita  MarlflB  meretricis.  134 

Gap.  XIXII.  —  Cooversio  et  vita  Babylfle  mimi,  oec- 
oon  CometflB  et  NicosflD  coocubioarum  ejus.  Ibid. 

Cap.  XXXIII.  —  Vita  S.  episcopi  Theodoti.  135 

Gap.  XXXIV.  ^  Vita  divi  Aiexandri,  patriarchs 
Jerosolymitaoi.  Ibid. 

Cap.  XXXV.  —  Vita  EUab  JeroBol^morom  archfepis- 
copi,  et  de  Flaviaoo  Aotiochifle  patriarcha.  Ibid, 

Cap.  XXXVI.  — Vita  Ephrflem  Aotiocheni  patriarchfle, 
et  quomodo  Styliten  monachum  a  SeverianflB  haereseoB 
impietate  converterit.  Ibid, 

Gap.  XXXVII.  —  Vita  episcopl  qui,  cathedra  relicta, 
venit  in  sanctam  civitatem,  et,  mutato  habitu,  miois- 
trabat  architectis.  136 

Cap.  XXXVIII.— MorsAoastdsiitimperatoriBimpii.  137 

Gap.  XXXIX.  —  Vita  mooachi  mooasterii  abbatis  Se- 
veriaoi,  et  quomodo  a  puella  rustica  prudeoter  retrac- 
tus  fuerit,  oe  cum  ea  peccaret.  Ibid. 

Gap.  XL.  —  Vita  abbatis  CosmflB  eonuchi.  138 

Cap.  XLT.  —  Vita  abbatis  Pauli  Nazarbeosis.         140 

Cap.  XLII.^VitaabbatisAoazaDODtisservi  Dei.  Ibid, 

Cap.  XLIII.  -^  Deteetabilis  mors  imf>ii  TbalelflBi.    Ibid, 

Cap.  XLIV.  —  Vita  seois  mooachi  pfope  civitatem 
Aotiooum  commoraotis,  et  de  oratiooe  pro  mortois.141 

Cap.  XLV.  ^  Vita  mooachi  ioclusi  io  monte  Oliva- 
rum,  et  de  adoratiooe  imagiois  saoctissimflB  Dei  geoi- 
tricis  MaHflB.  142 

Cap.  XLVI.  —  Mirabilis  visio  abbatis  Cvriaci  LaarflB 
Calamoois,  et  de  duobus  impii  Nestorii  liSrls.       Ibid. 

Cap.  XLVIL  «—  Miraculum  BaoctflB  Dei  geoitrieis  qao 
Cosmiaoa,  nxor  Oermaoi  patricii,  coacta  est  ez  hfleresi 
Severiaoa  ad  veram  Christi  fldem  redire.  Ibid. 

Gap.  XLVIII.  —  Miraculum  saoctflB  Dei  geoitricit  qoo 
Cosmiaoa,  uxor  Germaoi,  patricii,  coaeta  eat  ez  hflere- 
si  Severiaoa  ad  veram  fldem  redire.  Ibid, 

Cap.  XLIX.  »  Mirabilis  visio  ducis  Palflestiote,  qaa 
et  ipse  coactus  fuit  prsedictflB  bfleresi  abreouotiare,  et 
Christi  EcclesiflB  commuoicare.  144 

Cap.  L.  -^  Visio  et  dictum  abbatisGeorgii  iocIaBi.  Ibid. 

Cap.  LI.  —  Vita  Joliaoi  senis  monasterii  JSgyptio- 
rnm.  145 

Gap.  LII.  —  Dictum  abbatis  E9iflB  solitarii:  Ibid. 

Cap.  LIII.  —  Vita  seois  Cyriaci  ez  monasterio  saocti 
SabflB.  Ibid, 

Cap.  LIV.  —  Vila  monachornm  Scytbiotarnm,  et  de 
sene  Ammonio.  146 

Cap.  LV.  —  Visio  cujnsdam  senis  commorantis  io 
Scythi,  et  de  abbate  IreosBO.  Ibid, 

Cap.  LVI.  —  Vita  Joaoois  disclpuli  seois  magni,  qui 
morabatur  in  vico  Caparasima.  147 

Cap.  LVII.  —  Mors  Simeoois  StylitSB,  et  de  Joaooe 
abbate  etiam  Stylite.  Ihid. 

Gap.  LVIIl.  —  Item  de  Juliaoo.  Ibid. 

Cap.  LIX.  —  Vita  abbatis  ThuIelflBi.  148 

Cap.  LX.  —  Factom  egregium  saoctimooialis  femioflB 
per  quod  compuoctus  adolesceos,  ejus  amator,  mooa- 
chus  efTectus  est.  Ihid. 

Cap.  LXI.  —  Vita  abbatis  Leootii  Cilicis.  Ihid. 

Cap.  LXII.  —  Vila  abbatis  Stephaoi  mooasterii  iElio- 
tarum  presbyteri.  149 

Cap.  LXIII.  —  De  eodam.  Ibid, 

Gap.  LXIV.  —  De  eodem.  Ibid, 

Cap.  LXV.  —  De  eodom.  Ihid. 


OBDO  BBEUll  QUIB  IN  BOC  TOMO  CXWWMBWTUB. 


Gxur 

Gap.  LXYI.  —  YiU  abbttis  TheodoiU  toUtarli.      160 
Cap.  LXVU.  —  De  eodem.  Ibid. 

Cap.  LXVIH.  —  De  eodem.  Ibid. 

Cap.  LXIX.— ViU  abbetif  Palladii,  et  Muh  ThesMlo- 
nicensiB  iDclasl,  nomiae  DaTid.  i51 

Cap.  LXX.  —  Vita  mooachi  Addn,  Mesopotameni  in- 

clUBi.  l02 

Cap.  LXXI.  —  Pulchrnm  dictnm  bomicidsB  ad  mooa- 
chum  qui  eumBequebatardum  dooeieturad  decollan- 

dum.  ^*»*'* 

Cap.LXXIL— Relatio  abbatisPalladiide  sene  bomicida, 

qui  adolesceDtem  falso  de  eodem  crimine  aceu8abat.l53 
Cap.  LXXIII.-^Vita  JoanDismilitis  AlezaodriDi./6t<i. 
Cap.  LXXIV.— EjuBdem  Palladii  Terax  dictum  debsB- 

resibuB.  *5^ 

Cap.LXXV.  —  Miracuium  DomioflB  erga  azorem  el  fl- 

iiam  Tiri  Adelis,  qui  boepitio  suscipere  monachos  cod- 

saeyerat.  .     ,.    ,  ,.    .        ^^**'* 

Cap.  LXXVI.  —  Snbmereio   Marie   muUeris   pecca- 

tricie.  ^^ 

Cap.LXXVII.— Relatio  trium  pauperum  caecorum,quo- 

modo  ezcflscati  fuieeeat.  156 

Cap.LXXVIII.— Stnpeadum  miraculam  puellaB  mortuae 
quflB  eztpoliatorem  detiauit,Dec  eamrelazare  voluitdo- 
nec  ifl  promitteret  se  mooachnm  futurum.  157 

Cap.LXXIX.— Mazimum  et  fltupendam  miraculum  sa- 
cratiesimflB  EucharistiflB  sub  DionysioSeleuciflB  episcopo. 

158 

Cap.LXXX.  —  De  fonte  concesso  a  Deo  fratribus  mo- 
nasterii  in  Scopulo  ad  orationes  abbatis  eorum  Theo- 
dosii.  i59 

Cap.  LXXXI.  —  De  puteo  aqua  impleto,8ubmi8aa  ima- 
gioe  ejusdem  abbatis  Theodosii.  160 

Cap.  LXXXII.  —  Vita  Joaonis  senis  monasterii  Soo- 

puli.  ^***'- 

Cap.  1-XXXIII.  —  De  eodem.  ibid. 

CiP.LXXXIV.— Vita  et  mors  anachoretflB  ejusdemmo- 
nasteriis  servi  Dei.  161 

Cap.  LXXXV.^Quomodo  triticum  ejusdem  monaste- 
rii  germinaverit  propter  cessationem  consuetflB  eleemo- 
synflB.  Itid. 

Cap.LXXXVL— De  altero  ejusdem  mooasterii  aoacho- 
reta,  qui,8tatim  ut  communionem  8acram  8umpBit,con- 
gummatus  est.  162 

Cap.LXXXVU. — Inventio  corporis  Joannis  anachore- 
tflB  nuocupati  Humilis.  Ibid. 

Cap.  LXaXVIII.  —  Vita  abbatis  ThomflB  apocrisiarii 
cGBDobii  Apamiensis,  et  de  miracolo  corporis  ojus  post 
mortem.  163 

Cap.  LXXXIX.  -^  loTentio  corporis  sancti  anachore- 
tflB  in  moote  iEmaoo.  Ibid. 

Cap.XC— Mora  duorum  anachoretflurum  montis  Phte- 
rigii.  164 

Cap.XCI.— Vita  abbatis  Gregorii  anachoretaB,  et  Tha- 
Jelflei  ejus  discipuli.  Ibid, 

Cap. XCII. — Vita  fratris  Gregorii  Cappadoci8,et  ioTen- 
tio  corporis  Petri  solitarii  sancti  Joraaois.  165 

Cap.  XCIiL  —  Vita  abbatis  Sisinii  qui  episcopatui  re- 
uuntiaTit,  et  ejus  discipuli.  166 

Cap.  XCIV.  —  Vita  abbatis  Juliani  episcopi  Bostren- 

8i8.  I/Aw^. 

Cap.  XCV.  —  Vita  Patricii  senis  monasterii  in  Sco- 
pulo.  167 

Cap.XCVI.  -«  De  eodem,  et  de  Juliano  Arabe  cflBco. 

Ibtd. 

Cap.XCVII.— Vita  et  mors  duorum  fratrum  monacho- 
ram,quiDuoquam  abinTicem  separari  jurayeraat.y6iV/. 

Cap.  XCVIII.  —  Da  eodem  fratre  superstite.  168 

Cap.  XCIX.  —  Vita  Aolonii  seois  monasterii  in  Sco- 
pulo.  Ibid. 

Cap.  C.  —  Vita  Petri,  Pootici  mooachi.  169 

Cap.  CI.  —  Vita  Pardi  monachi  Romani.  Ibid. 

Cap.  CII.  —  Relatio  Sophrooii  sophistce  de  eo  quod 
sibi  io  Tia  contigerat.  170 

Cap.  Cill.  —  Vita  et  Tirtutes  abbatis  Strati^ii.    Ibid, 

Cap.  CIV.  —  Vita  abbatis  Noaoi  presbyteri.       Ibid. 

Cap.  CV.  —  Vila  saacti  senis  Christophori,  geoere 
Romaoi.  Ibid. 

Cap.  CVI.  —  Relatio  abbatis  Theodori  de  moaacho 
Syro  Severiauo.  17i 

Cap.  C VII.  —  Vila  a  bbatis  Gerasimi.  Ibid. 

Cap.  CVIII.  —  Vita  presbyteri  virgiois,  ejusque  uxo- 
ris  itidem  virginis.  174 

Cap.  CIX.  —  Vita  abbatis  Georgii,  qui  nanquam  tur- 
babalur.  175 

Cap.  CX.— DictaegregiasancticujuBdam  seaia^ffyp- 
Ui.  Ibid. 


GXLVt 


Cap.  CXl.  — Foetum  cajnsdam  Tiri  calTi  et  saeco  in-* 
duti.  176 

Cap.  CXII.  —  Vita  et  mora  Leonisjmonachi,   genere 
Cappadocis.  ^  Ibid. 

Cap.  CXUL— AdmoDitio  abbatis  Joannis  de  Petra.177. 
Cap.  CXIV.  —  Vita  abbaUs  Danielis  iGgyptii.         178 

Cap.ICXV.  —  AdmoniUones  abbaUs  JoaDnis   Cilicia. 

Ibid. 

Cap.  CXVI.  —  De][fratre  cui  falso  objiciebatnr  sub- 
trazisse  numisma.  Ibid, 

Cap.  CXVIL— De  fratre  dflBmoniaco  ab  abbate  Andrea 
sanato.  179 

Cap.  CXVIII.  —  Vila  Meofle  diaconi  monachi  in  Ray- 
tbu.  180 

Cap.  CXIX.— De  dflemona  qui  iu  habitu  mooachi  pro- 
fectus  estadcellam  cuiiiadam  senisio  Raythu.        180 

Cap.  CXX.  —  De  tribus  monachis  mortuis  iuTenUs  a 
piscatoribu8  PharoniUs.  Ibid, 

Cap.  CXXI. — Vita  et  mors  abbatis  Gregorii  ByzanUoi, 
et  alterius  Gregorii  PharooitflBejus  discipuU.  181 

Cap.CXXII.  —  De  duobusmooachisqui  Dudi  ingreaai 
sunt  ecclesiam  ut  comniuoicareDt,  nec  Tisi  sunt  u)  ali- 
quo  nisi  ab  abbate  Steiihano.  Ibid, 

Cap.  CXXIU.  —  ViU  ubbaUs  Zosimi  Cilicis.         Ibid. 

Cap.  GXXIV.  —  Ejusilem  relaUo.  182 

Cap.  CXXV.  —  Factuia  puichrum  abbatis  Sergii  ana- 
cboretflB.  Ibid. 

Cap.  CXXVL^  p]gregiaresponsio  abbatis  OrenU  mon- 
tis  Sioa.  183 

Cap.  CXXVII.—  \ita  abbaUs  Georgii  saocti  montia 
Sioa,  et  aaus  cujusdam  ez  Galatia  PnrygiflB.  ibid. 

Cap.  CXXVIII.  —  Vita  Adelphi  epiBCopi  Arabessi,  et 
de  beato  Joaone  Chry^ostomo.  184 

Cap.  CXXIX.  —  Vita  cujusdam  StylitaB.  185 

Cap.  CXXX Admoaitiones   aboatis  Athanasii,  et 

mirsLbilis  eju^Tisio.  186 

Cap.  CXXXI.— VitaabbaUsZachflBi  sanctflB  Sion.Ibid. 

Cap.  CXXXII.  —  De  eodem.  187 

Cap.  CXXXIII. —  De  i>ancto  mooacho,  qui  Saraceoum 
veuatorem  per  duos  dias  immobilem  recfdidit.       Ibtd, 

Cap.  CXXXIV.  —  Vila  Theodori  aoachoretflB.      ibid. 

Cap.  CXXXV.  ^De  qainque  Tirgioibus  quflB  ezireTO- 
lueruot  e  monasterio,  et  a  dffimooio  correptfiB  8unt.l88 

Cap.  CXXXVI.^De  charitale  abbatis  SisioU  erga  mu- 
lierem  Saracenam.  Ibid, 

Cap.  CXXXVII.  —  Relatio  abbaUs  Joannis  de  abbate 
Caliioico.  Ibid. 

Cap.  CXXXVIU.  —  De  abbate  Sergio  anachoreta  et 
de  moDacho  gentili,  qui  baptizatus  est.  |189 

Cap.  CXXXIX.  —  PrsBdictio  abbaUs  Ser^ii.         ibid. 

Cap.  CXL.  —  Vita  ejusdomGregorii  patnarohflB  Theo- 
poUtani.  190 

Cap.  CXLI. — Prudeos  responsio  abbatis  OiTmpii./6i(l. 

Cap.  CXLII.  ^  Alia  prudeos  responsio  abbatis  Alez- 
zaodri.  Ibid. 

Cap.  CXLIIL—  Vita  David  iatxonum  principis^postea 
monacbi.  Ibid, 

Cap.  CXLIV.  —  Admonitiones  unius  ez  senibus  qni 
erant  in  Cellis.  191 

Cap.  CXLV.  —  Vita  beaU  Geonudii  patriarchaB  Cons- 
taDUoopolitani,  etde  ejuslectore  Charisio.  198 

Cap.  CXLVI. —  Visio  Gulogii  patriarchflB  AlezandriDi. 

Ibid. 

Cap.  CXLVIL  —  Mirabilis  emeadaUo  epistolsB  beati 
Leoois  papsB  ad  Fiaviaoum  scriptflB.  l^ 

Cap.  (jXLVIU.  —  Visio  Theodori  episcopi  Darofle  de 
eodem  Leooe.  194 

Cap.  CXUX.  —  Stupenda  relaUo  Amos,  patriarchflB  Je- 
rosolymitani,  de  saocUssimo  Leooe  papa.  Ibid. 

Cap.  CL.  -^Vita  et  Banctitas  episcopi  civitaUsRumel- 
li.  195 

Cap.  CU.  ^  RelaUo  abbatis  Joaonis  Perstt  de  beato 
Gregorio  papa.  196 

Cap.  CLIl.  —  Vita  et  dicta  MarceUi  ScythiotflB.     Ibid. 

Cap.  CUII.—Responsio  mooachi  mooasterii  Raythn 
ad  fratrem  sflBOularem.  198 

Cap.  CLIV.  —  Vita  Theodori  sflecularis,  hominis  Dei. 

Ibid. 

Cap.  CLV.  ^  Relatio  abbatis  Jordanis  de  tribus  Sara- 
ceuis  qui  se  iovicem  ioterfeceruat.  Ibid, 

Cap.  CLVI.  —  RespoDsio  cujusdam  seois  ad  duos 
philosophos.  199 

Cap.  CLVII.  ~  Relatio  duorum  mooachorum  mooas- 
terii  Subevorum  Syrorum,  de  caoe  qui  fratri  viam  08« 
teodit.  Ibid, 

Cap.  CLVUI.  -^  De  asino  qui  monasterio  nuncupato 
Mardes  inserTiebat.  Ibid. 

Cap.CUX.—  Vita  abbaUs  Sophronii  8oIitari,et  admo- 


t 


GXLVn 


ORDO  BBRQV  QUA  IN  HOC  TOICO  OONTINXNTUB. 


GZLyill 


mitiooeB  MeDffi  ducis  eoBnobii  Bsreriani.  200 

Gap.  CLX.— QuomododaBmon  apparuarit  eoidam  eeni 
in  forma  pueri  nigerrimi.  Ibid. 

Cap.  GLXi.  — .yitaabbatielsaacThebffii,  etquomodo 
etiam  Qkapparuit  deemoo  in  fi^ura  adolesceotis.     Ihid, 

Cap.  CLXII.  —  RespoDBio  albbatis  Theodori  Pentaoo- 
iitani  super  polatione  abittiDeotiffi  vioi.  201 

Gap.  CLXni.  *  ViUabbatisPauli  HeUadici*        Ibid, 

Cap.  CLXlV.  —  Re8()ODftio  abbali?  Victoria  eolitarii 
ad  mooacham  pusillaDimem.  202 

Cap.  CLXV.  — -  Vita  latroniB  ouocupati  Cjriaci.  Ibid, 

Cap.  (XXVI.  — Vita  latroDis  moDachi  enecti,et  poe- 
tea  io  sfficulari  habitudecoUali.  Ibid. 

Cap.  CLXVII.  —  Vita  et  mors  abbatis  PoemeDis  eolila- 
rii.  203 

Cap.  CLXVIII.  —  Dicta  abbatis  Alexaodri  senis.     204 

Cap.CLXIX.  —  Vita  senis  cujuBdam  capti  oculis  in 
monaRterioabbatisSieci.  Ibid. 

Cap.  CLXX.—  Vita  cujuedam  saoctffi  mulieris  io  ere- 
mo  defuDctffi.  Ibid, 

Cap.CLXXI. — Vita  duorum  mirabilium  virorumtTheo- 
dori  philosqphi  et  Zoili  lectoris.  205 

Gap.  CLXXII.  —  VitaCosmffi  scholastici.  206 

Cap.  CLXXin.  —  Mirum  factum  Theodori  aoacho- 
retffi,qui  oratiooe  suaiD  mari  dulcemaquameffeeit.//if<:f. 

Cap.  (XXXIV.  —  Factnm  Naucleri,  viri  religiopi,  qui 
ployiam  a  Domioo  impetravit.  ^07 

Cap.  CLXXV.  —  Relalio  de  Zeoooe  imperatore,  viro 
eleemosyoario.  Ibid. 

Cap.  CLXXVI.  '  Pulchra  relatio  abbatis  Aodreffi  de 
decem  viris  peregrinaotibuB,  ioter  quos  fuit  et  adole»- 
cens  HebrffiUB.  Ibid. 

Cap.  CLXXVII.  —  Mala  mors  monachi  iEgyplii,  gui 
habitare  voloit  in  cella  Evagrii  hffiretici.  209 

Cap.CLXXVIII.— VitaseDiBGoeoobii  Scholarium.  Ibid. 

Cap.  CLXXIX.  —  Vita  BaoctimooialiB  femioffi,  quffi 
erat  ez  Baocta  civitate.  210 

Cap.  GLXXX.  — Vita  JoaoDis  aoachoretffi,  qui  in  tpe- 
lonca  villffi  Sochus  morabatur.  211 

(Up.  CLXXXI.  —  De  eodem.  Ibid. 

Cap.  CLXXXII.  —  Vita  abbatia  Alezandri  Qlicis,  gni 
prope  mortem  a  dffimone  arreptus  est.  212 

Cap.  CLXXXIII.  —  Mirabile  factnm  seni8.£gyptii,no- 
mine  David.  Ibid. 

Cap.  CLXXXIV.— Vita  abbatis  Joannis  Eunuchi,  nec- 
non  juvenis  monachifgui  Dunquam  bibere  stataerat,at- 
que  aileriuflsenitf  oratiouibuB  dedidi.  213 

Cap.  CLXXXV.  —  Vita  mulieris  fidelis,  quffi  mira  pa- 
pientia  virum  sunm  geotileni  ad  flflem  coovertit.      214 

Cap.  CLXXXVL— Vila  Moschi,  mercatoris  Tyrii.   216 

(^p.  CLXXXVII.  —  Doctrioa  abbatis  JoaoDis  Cyzici 
pro  acquireodiB  virtutibus.  217 

(3ap.  CLXXXVIII.-— VitA  duorum  fratrom  trapezita- 
rum  Syrorum.  218 

Cap.  *CLXXX1X. —  Vita  mulieris  quffi  fidem  .servavit 
viro  suo  Degotiatori,et  ambo  a  Deo  adjuti  soot.      Ibid. 

Cap.  CXC.  — Miracnlum  de  ligoo  dooato  abhati  Bro- 
ebffi  iEgyptio.  220 

CUp.  (^aC^L  —  Vita  compcodioBa  S.  JoaooiB  Chrysos- 
tomi.  Ibid. 

Gap.GXGII.  —  De  quodam  mooacho  mooasterii  divi 
Gregorii  papffifquomodo  post  mortem  ab  ezcommuoi- 
catioDe  foerit  abFoIutus.  Ibid. 

(^p.CXCIII.  —  Factum  mirabilis  charitatis  saocti  ab- 
batis  ApoIlioaris,patriarchffi  Alexaodrioi,  erga  juvcnem 
divitem  ad  ioopiam  redactum.  221 

Cap.CXCIV. — Admooitio  seois  qui  morabntur  io  Scv- 

♦i,  factacuidammonacho.oeiDgrcdereturtaberoa^.  2x3 
Cap.  CXCV.— Vita  Evagrii  philosophi,  a  Syoesio  Cy- 
^Des  episcopo  ad  Christi  fidem  conversi.  Ibid. 

Gap.CXCVL—  Miraculum,  qnod  pueris  ApamienBibns 
eontigit,  qui  joco  verba  coasecratioois  protuleruot.  225 
Cap.  (JXCVII.  -7  Relatio  Ruffini  de  8.  Athanasio    et 
aliispueris  sodalibos.  226 

Gap.  CXCVIII.  —  Responsio  S.AthaDasii,num  quissi- 
ne  fide  baptizari  possit.  228 

Gap.  GXCIX.  —  De  sene  quodam  simplice,qui,cum  sa- 


cramentam  offerret,  angelosTidebat.  Ibid^ 

Cap.  GC.  —  Quomodo  javenis  aurifex  a  viro  patricio 
Bit  in  filium  adoptatos.  229 

(^p.  CCI.  — Vita  viri  Gonstantinopolitani  nobilis,  cui 
pater  moriens  Ghristum  reliquit  curatorem.  Ibid. 

Cap.  CCII.  — Vita  Abibffi,  sfficularis  homiuis  filii.  230 

Cap.  C(^I1. —  De  Quodam  lapidario,  qui  prudenti  con- 
silio  vitam  in  mari  servavit.  231 

C^p.  (XUV.  —  (^uomodo  mnlier  religiosa  et  timens 
Deum,  monacbum  a  turpi  desiderio  compescuerit./6id. 

Cap.  CCV.  —  Ue  alia  muliere  prudente,  quffi  se  imne- 
tentcm  monachum  sapienticonsilio  rejecit.  232 

Cap.  CCVI.  —  Quaarte  malier  qaedamillastrismao- 
saetadioem  edocta  sit.  233 

Cap.  GCVil. —  Vita  paellffi  Alexandrinffi,quffi  a  sanctis 
aogelis  de  sacro  foote  fuit  levata.  Ibid. 

Cap.  CCVIII.  —  Pulcra  a  responsio  senis,  facta  fratri 
qui  a  tristitia  Impugnabatar.  234 

(^p.  (XIX.  —  Pulchra  admonitio  cujusdam  sancti  viri 
super  verbis  orationisDomioicffi :  Et  ne  nos  inducas^eic. 

Ibid. 

GIap.  Gf^X.  —  Qoomodo  sanctut  episcopns  altereao- 
tem  secum  alterum  humilitate  superavit.  235 

Cap.  CCXI.  —  De  sene  magnffi  virtutis,  qui  fratrem 
sua  illi  Buffuratum  e  carcere  liberavit.  Ibid. 

Cap.  CCXII.  —  De  duobas  senibos,  qai  mira  patientia 
erga  latroDes  usi  suot.  236 

Ck?.  CC^XIII.  —  Cur  sigoa  et  prodigia  in  saocta  Ec- 
clesia  fiaot.  237 

Gap.  (XXIV. —  Miraculom  fontis  baptismalis  in  Gcea- 
nensium  civitate.  Ibid. 

Cap.  (]CXV.  —  Aliad  miracolum  baptisterii  castelU 
Cedebratis.  Ibid. 

Cap.  CCXVI.  —  Pradens  consilium  de  non  temere 
definieodo,  deque  non  servando  quffi  temere  defioita 
fueriot.  Ibid., 

Cap.(XXVII.— Optimnm  senis  eonsilinm  oe  monachDs 
moiieri  appropioqnet.  238 

Gap.  G(^aVIII.— Quomodo  abbas  Sergius  injuriaotem 
Agricolam  patientia  confuderit.  Ibid. 

Cap.  C(]XIX.  —  Quomodo  frater  quidam  hnmilitate 
diacono  de  BecooquereDticoneiliatassit.  Ibid. 

APPENDIX  AD  VIIAS  PATRUM. 

Lectori.  244 

Heract  des  adLausum  principem.  243 

ProcBmium  od  Lausum.  245 

Epistola  Palladiif  episcopi  Cappadocije^  ad     Lausum 

prjepositum.  149 

HERACLIDIS  PARADISUS.  251 

PALLADII  LAUSIACA.  313 

iGGYPTIORUM  PATRUM  SENTENTIiE.  381 
ONOMASTICON  rerum  et  verborum  difficilium     quae 

io  Vitis  Patrum  occurruoL  399 

ADDENDA  AD  QUOSDAM  LXXIV  PRIORUM 
PATROLOGIjE  TOMOS. 

AD  TOMUM  VIIL— Notitia  historica  in  CoHSTAHTiivnM. 
521.  —  (^ONSTANTiiri  edictum  et  epistolium,523.  —  MAnii 
VicTORiNi  de  Machabffiis  poema,  d25. 

AD  TOMUM  XilL— Carmen  Damaso  pap®  adscriptum 
525.  — Dissertatio  bistorica  de  Dahaso  et  Laurbntio,529. 

ADTOMUM  XX.  —  Carmina  Sdlpicio  Sbvero  attri- 
buta,  671. 

ADTOMUM  LI. —  Idatii  Chronicon  correctioDibuB, 
Bcholiifl  et  dissertationibus  illustratum  a  JoaoDe  Mat- 
thffio,  Garzoo.  ($75. 

AD  S-«CULUMQXnNTUM  APPENPIX.—  MrRATOtii 
DiBsertatio  do  rebus  liturgicis,  847.  —  SacramcDtarium 

GBLASlATiOH,  1049. 

ADSifiCULUM  SEXTUM  APPENDIX.  —  Aimkrii  et 
HoHORii  CoDfessio  iidei^  et,  De  libris  canonicis,  1243.— 
S.  Carilkfi  Vita  a  B.  Stviordo  scripta^  1247.  —  S.  Gari- 
LBFi  Ezemplar  traditionis  Tel  testamenti,l261.— EIjusdbh 
De  exemplari  preeariffi  a  S.Innocente  episcopo  aibi  fac- 
tffi,  1263. 


FINI8  TOMI  SBPTUAGBSIMI  QUARTI. 


SiBCti^Amandi.  —  Ex  Typis  DE8TENAT. 

5503    032 


3  2044  054  758  784 


O  TH!S  VOli!ME 
DOES  NQT  CsaCULME 


OITSIDE  THE  l  iBR-^J^V 


3  2044  054  758  784